विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 1567 1353894 1350008 2026-05-01T17:41:46Z CommonsDelinker 144 The_official_portrait_of_Balendra_Shah,_the_Prime_Minister_of_Federal_Democratic_Republic_of_Nepal.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Yann|Yann]]ले per [[:c:Commons:Deletion requests/File:The official portrait of Balendra Shah, the Prime Minister of Federal De 1353894 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post |post = प्रधानमन्त्री |body = नेपाल |insignia = Emblem of Nepal (alternative).svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = नेपालको निशान छाप |image = |imagesize = 165px |incumbent = [[बालेन्द्र शाह]] |incumbentsince = २०८२ चैत्र १३ |residence = बालुवाटार, [[सिंहदरबार]], [[काठमाडौँ]] |style = सम्माननीय |appointer = [[नेपालको राष्ट्रपति]] |termlength = ५ वर्ष ([[नेपालको संविधान २०७२]] अनुरूप) |formation = |inaugural = [[भीमसेन थापा]] (<small>दोस्रो मुख्तियार तथा प्रथम प्रधानमन्त्रीको रूपमा</small>) |website = }} {{नेपालको राजनीति}} नेपालमा [[प्रधानमन्त्री]] पद भारदारी समयमा विभिन्न नामले चिनिन्थ्यो। शाहकालीन चौबिसे [[गोरखा राज्य]]मा ''काजी'' प्रधानमन्त्रीको भूमिका निर्वाह गर्दथे। [[नेपाल अधिराज्य]]को निर्माण पश्चात [[देवान]], [[मूलकाजी]] तथा [[चौतारिया|मूलचौतारिया]] (बहादुर शाह मात्र)ले प्रधानमन्त्रीको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। इतिहासकारहरू नेपालको प्रथम प्रधानमन्त्री मूलकाजी [[दामोदर पाँडे]] तथा मुख्तियार [[भीमसेन थापा]]को बीचमा विवादित रहेको मान्दछन्। {{refn|group=note| नेपालको निम्न पूर्व भारदारहरू प्रथम प्रधानमन्त्री हुनसक्ने: * [[दामोदर पाँडे]]: * [[भीमसेन थापा]]:<br> इतिहासकार चित्तरञ्जन नेपाली मूलकाजी दामोदर पाँडेको शासनकाललाई प्रधानमन्त्रीकाल मान्दैनन् तथा मुख्तियार भीमसेन देखि नै प्रधानमन्त्रीको प्रशासकीय व्यवस्था सुरु भएको दावी गर्छन्। बेलायती लेखकहरू मुख्तियार भीमसेन थापालाई "युद्धकालीन प्रधानमन्त्री" भनी सम्बोधन गर्दथे। * अन्य दावेदार:<br>वि.सं. १८३३ भदौ वदी २ को एक दस्तावेजले [[वंशराज पाँडे]] तथा [[स्वरुपसिंह कार्की|स्वरुप सिंह कार्की]] दुवैलाई देवान (प्रधानमन्त्री सरह) भनी उल्लेख गरेको थियो। इतिहासकार [[बाबुराम आचार्य]]ले राजकुमार मूलचौतारिया [[बहादुर शाह]], मूलकाजी [[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह बस्न्यात]] तथा मूलकाजी [[बख्तावरसिंह बस्न्यात|बख्तावर सिंह बस्न्यात]]लाई "प्रधानमन्त्री" भनी उल्लेख गरेका थिए।}} मूलकाजी [[दामोदर पाँडे]] राजा [[रणबहादुर शाह]]को अनुपस्थितिमा सुरूमा सन् १८०० देखि अनौपचारिक प्रमुख प्रशासक तथा सन् १८०३ फेब्रुअरीदेखि नयाँ भारदारीसभाको मूलकाजी भई सशक्त एकलौटी शासन चलाएका थिए। मूलकाजी पाँडेको सन् १८०४ मार्च (वि.सं. १८६०) मा मृत्युदण्ड गराएपछि [[रणबहादुर शाह]]ले शासनशक्ति लालमोहर गराई मुख्तियार भएका थिए। रणबहादुर शाहको हत्यापश्चात [[भीमसेन थापा]] मुख्तियार पदमा नियुक्त भएका थिए। अङ्ग्रेजी परम्परागत रूपमा ''प्राइम मिनिस्टर'' वि.सं. १९०० मा पहिलो पटक प्रधानमन्त्रीको श्रीपेचसहित [[माथवरसिंह थापा]]लाई प्रदान गरिएको थियो। ==नेपाल एकीकरण पश्चात् वि.सं १८२४ देखि १८५९ सम्मका प्रधानमन्त्री सरहका व्यक्तित्वहरू== {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- ! rowspan="2" |{{Abbr|क्र.सं}} !rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र !rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br/>{{small|(जन्म–मृत्यु)}} !colspan="2" | कार्यकाल ! rowspan="2" |उपाधि ! rowspan="2" |[[नेपालका राजा|राजा]]<br/>{{small|(शासन)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको |- style="background:#EEEEEE" ! १ |[[चित्र:Bamsa Raj Pandey.jpg|60px]] |'''[[वंशराज पाँडे]]'''<br />{{small|(१७९५–१८४१)}} | {{Circa|१८३२}} | {{Circa|१८३५}} |'''देवान'''{{refn|वि.सं १८३३ साउन २२ को दस्तावेजमा [[स्वरुपसिंह कार्की|स्वरुप सिंह कार्की]] र [[वंशराज पाँडे]] दुवैले देवानको उपाधि (प्रधानमन्त्रीको बराबरी) बोकेका थिए भन्ने प्रष्ट हुन्छ।}} ! rowspan="2" |'''[[प्रतापसिंह शाह]]'''<br />[[चित्र:Pratap Singh Shah.jpg|80x80px]]<br />{{small|(१८०७–१८३३)}} |- style="background:#EEEEEE" ! २ |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[स्वरुपसिंह कार्की|स्वरुप सिंह कार्की]]'''<br />{{small|(१८०७–१८४१)}} | {{Circa|१८३२}} | {{Circa|१८३३}} |'''देवान''' |- style="background:#EEEEEE" ! ३ |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[सर्वजीत राना मगर|सर्वजित राना मगर]]'''<br />{{small|(१८०६–१८३४)}} | {{Circa|१८३३}} | {{Circa|१८३४}} |'''[[काजी]]'''/'''[[मूलकाजी|मुलकाजी]]''' {{refn|इतिहासकार [[डिल्लीरमण रेग्मी]]ले [[सर्वजीत राना मगर|सर्वजित राना मगर]] मुलकाजी रुपमा छानिएको दावी गरेका थिए। इतिहासकार ऋषिकेश शाहले भजे सर्वजितलाई काजी मात्र नियुक्त गरिएको दाबी गरेका थिए र १८३४ मा छोटो अवधिका लागि नेपाल सरकारको प्रमुखको रूपमा चयन भएका थिए।}} ! rowspan="5" |'''[[रणबहादुर शाह]]'''<br />[[चित्र:Rana Bahadur Shah.jpg|80x80px]]<br />{{small|(१९३१–१८६२)}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(१)}} |[[चित्र:Bamsa Raj Pandey.jpg|60px]] |'''[[वंशराज पाँडे]]'''<br />{{small|(१७९५–१८४१)}} | {{Circa|१८३८}} | {{Circa|१८४१}} |'''दिवान'''/'''मन्त्री नायक'''{{refn|डेनियल राइटले [[रणबहादुर शाह]]को शासनकालमा उनलाई '''मन्त्री-नायक''' (प्रधानमन्त्री)को रूपमा उल्लेख गरेका थिए।}} |- style="background:#EEEEEE" ! ४ |[[चित्र:Abhiman Singh Basnyat.jpg|60px]] |'''[[अभिमानसिंह बस्न्यात|अभिमान सिंह बस्न्यात]]'''<br />{{small|(१८००–१८५६)}} | {{Circa|१८४१}} | {{Circa|१८५०}} |'''मुलकाजी'''{{refn|वि.सं १८५० मा राजा [[रणबहादुर शाह]]को परिपक्वताको विषयमा सरकारलाई बर्खास्त गरेपछि [[अभिमानसिंह बस्न्यात|अभिमान सिंह बस्न्यात]]लाई मुल्काजीको रूपमा [[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह बस्न्यात]]ले प्रतिस्थापन गरेका थिए।}} |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[बहादुर शाह]]'''<br/>{{small|(१८१३–१८५३)}} | {{Circa|१८४१}} | {{Circa|१८५०}} |'''मुल–चौतारिया'''{{refn|साउन १८४२ मा, मा, रानी राजेन्द्र लक्ष्मीको मृत्युपछि [[बहादुर शाह]]ले भारदारहरूको आह्वानमा पुनरावेदन र प्रशासन ग्रहण गरेका थिए। इतिहासकार [[बाबुराम आचार्य]]ले बहादुर शाहको शासनकाललाई "प्रधानमन्त्रीत्व" वा "प्रधानमन्त्री" भनी उल्लेख गरेका थिए। नेपालका राजकुमार [[बहादुर शाह]] मुल चौतारीयाको रूपमा वि.सं. १८५१ सम्म रहेका थिए। मुल चौतारीयाले प्रधानमन्त्रीको कार्य सञ्चालन गर्दथ्यो।}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | ५ | rowspan="2" |[[चित्र:Kirtiman Singh Basnyat (cropped).jpg|60px]] | rowspan="2" |'''[[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह बस्न्यात]]'''<br />{{small|(१८१६–१८५७)}} | rowspan="2" | {{Circa|१८५०}} | rowspan="2" | {{Circa|१८५७}} | rowspan="2" |'''मुलकाजी'''{{refn|वि.सं १८५० मा मुल्काजीको पद [[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह]]लाई प्रदान गरिएता पनि दामोदर पाँडे सबैभन्दा प्रभावशाली काजी थिए र दामोदरले १८५५ मा स्व-सन्न्यस्त राजा [[रणबहादुर शाह]]को राजकीय अधिकार पुन: स्थापना हुन नदिन सैन्य बल र दोस्रो सरकारको नेतृत्व गरेका थिए।}} |- ! rowspan="2" |'''[[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]'''<br />[[चित्र:King Girvan Yuddhavikram Shah (1797-1816) (restoration) (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(१८५५–१८७२)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ६ |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[बख्तावरसिंह बस्न्यात|बख्तावर सिंह बस्न्यात]]'''<br />{{small|(१८१५–१८९६)}} | {{Circa|१८५७}} | {{Circa|१८५९}} |'''मुलकाजी'''{{refn|हत्या गरिएका कीर्तिमान सिंहका भाइ [[बख्तावरसिंह बस्न्यात|बख्तावर सिंह बस्न्यात]]लाई पछि मुलकाजीको पद प्रदान गरिएको थियो।}} |} ==नेपाल अधिराज्यका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची (बिसं १८५९ - २०६५)== नेपालको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री -सुशीला कार्की ( बि.स २०८२-०५- २७ गते बाट ) === भारदारीसभाकालीन मूलकाजी/मुख्तियार/प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. १८५९ - १९०३) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- ! rowspan="2" |{{Abbr|क्र.सं}} !rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र !rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br/>{{small|(जन्म–मृत्यु)}} !colspan="2" | कार्यकाल !rowspan="2" | [[नेपालका राजा|राजा]]<br/>{{small|(शासनकाल)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[चित्र:Damodar Pande.jpg|60px]] |'''[[दामोदर पाँडे]]'''<br/>{{small|(१८०८–१८६०)}} | वि.सं १८५९ | वि.सं १८६० ! rowspan="3" style="font-weight:normal" |'''[[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]'''<br/>[[चित्र:King Girvan Yuddhavikram Shah (1797-1816) (restoration) (cropped).jpg|80px]]<br/>{{small|(१८५५–१८७२)}} |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[चित्र:Rana Bahadur Shah.jpg|60px]] |'''[[रणबहादुर शाह]]'''<br/>{{small|(१८३१–१८६२)}} | १८६०{{refn|वि.सं १८६० मा, मुख्तियार पदको स्थापना भएको थियो र राजा [[रणबहादुर शाह]] मुक्तियार पदमा नियुक्त भएका थिए।}} | १८६३ वैशाख १६ |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | १ | rowspan="2" |[[चित्र:Bhimsen-thapa-painting (cropped).jpg|60px]] | rowspan="2" |'''[[भीमसेन थापा]]'''<br/>{{small|(१८३१–१८९५)}} | rowspan="2" | वि.सं १८६३ | rowspan="2" | वि.सं १८९४ |- ! rowspan="7" |'''[[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र विक्रम शाह]]'''<br />[[चित्र:King Rajendra Bikram Shah Deva.jpg|80px]]<br />{{small|(१८७२–१९०३)}} |- style="background:#EEEEEE" ! २ |[[चित्र:Ranganath Paudyal.jpg|60px]] |'''पण्डित [[रङ्गनाथ पौडेल]]'''<br />{{small|(१८२९–१९०२)}}<br />{{small|''प्रथम पटक''}} | वि.सं १८९४ | वि.सं १८९५ |- style="background:#EEEEEE" ! ३ |[[चित्र:Puskar Shah.jpg|60px]] |'''चौतारिया [[पुष्कर शाह]]'''<br />{{small|(१८४०–१९०२)}} | वि.सं १८९५ | वि.सं १८९६ |- style="background:#EEEEEE" ! ४ |[[चित्र:Ranajang Pande.jpg|60px]] |'''[[रणजङ्ग पाँडे]]'''<br />{{small|(१८४५–१८९९)}} | वि.सं १८९६ | वि.सं १८९७ |- style="background:#EEEEEE" ! ५ |[[चित्र:Fatteh Jang Shah.jpg|60px]] |'''चौतारिया [[फत्तेजङ्ग शाह]]'''<br />{{small|(१८६१–१९०२)}}<br />{{small|''प्रथम पटक''}} | वि.सं १८९७ | वि.सं १९०० |- style="background:#EEEEEE" ! ६ |[[चित्र:Mathabar Simha Thapa.jpg|60px]] |'''[[माथवरसिंह थापा]]'''<br />{{small|(१८५४–१९०२)}} | वि.सं १९०० | वि.सं १९०२ |- !{{small|(५)}} |[[चित्र:Fatteh Jang Shah.jpg|60px]] |'''चौतारिया [[फत्तेजङ्ग शाह]]'''<br />{{small|(१८५८–१९०३)}}<br />{{small|''दोस्रो पटक''}} |वि.सं १९०२ |१९०३ असोज २ <br/>{{small|([[कोत पर्व|हत्या]])}} |} === राणा शासनकालका [[प्रधानमन्त्री]]हरू (वि.सं. १९०३-२००७)=== {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- ! rowspan="2" |{{Abbr|क्र.सं}} ! rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र ! rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br />{{small|(जन्म–मृत्यु)}} ! colspan="3" | कार्यकाल ! rowspan="2" | [[नेपालका राजा|राजा]]<br />{{small|(शासन)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको !दिन |- style="background:#EEEEEE" !७ |[[चित्र:Jang Bahadur Ranaji.jpg|60px]] |'''[[जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१८७२–१९३३)}}<br />{{small|''प्रथम पटक''}} |१९०३ असोज २ |१९१३ श्रावन १९ |{{age in days|1846|9|15|1856|8|1}} ! rowspan="5" |'''[[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|सुरेन्द्र विक्रम शाह]]'''<br />[[चित्र:Surendra Bikram Shah.jpg|80px]]<br />{{small|(१९०३–१९३७)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ८ |[[चित्र:Bam Bahadur Kunwar.jpg|60px]] |'''[[बमबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९७४–१९१३)}} | १९१३ श्रावन १९ | १९१४ जेठ १४ |{{age in days|1856|8|1|1857|5|25}} |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[कृष्णबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९७९–१९१९)}}<br />{{small|''कार्यकारी प्रधानमन्त्री''}} | १९१४ जेठ १४ | १९१४ असार १६ |{{age in days|1857|5|25|1857|6|28}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(७)}} |[[चित्र:Jang Bahadur Ranaji.jpg|60px]] |'''[[जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९७२–१९३३)}}<br />{{small|''दोस्रो पटक''}} | १९१४ असार १६ | १९३३ फागुन १६ |{{age in days|1857|6|28|1877|2|25}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | ९ | rowspan="2" |[[चित्र:Ranoddip Singh Kunwar.jpg|60px]] | rowspan="2" |'''[[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१८८१–१९४१)}} | rowspan="2" | १९३३ फागुन १८ | rowspan="2" | १९४२ मङ्सिर ९ | rowspan="2" |{{age in days|1877|2|25|1885|11|22}} |- ! rowspan="4" |'''[[पृथ्वी वीरविक्रम शाह|पृथ्वी वीर विक्रम शाह]]'''<br />[[चित्र:Prithvi Bir Bikram Shah.jpg|80px]]<br />{{small|(१९३७–१९६७)}} |- style="background:#EEEEEE" ! १० | [[चित्र:Bir Shamsher JBR.jpg|60px]] |'''[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९०८–१९५७)}} | १९४२ मङ्सिर ९ | १९५७ फागुन २३ |{{age in days|1885|11|22|1901|3|5}} |- style="background:#EEEEEE" ! ११ |[[चित्र:Dev Shamsher Jang Bahadur Rana.jpg|60px]] |'''[[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९१८–१९७०)}} | १९५७ फागुन २३ | १९५८ असार १४ |{{age in days|1901|3|5|1901|6|27}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | १२ | rowspan="2" |[[चित्र:Chandra Shamsher JBR.jpg|60px]] | rowspan="2" |'''[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९१९–१९८५)}} | rowspan="2" | १९५८ असार १४ | rowspan="2" | १९८६ मङ्सिर ११ | rowspan="2" |{{age in days|1901|6|27|1929|11|26}} |- ! rowspan="5" |'''[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]]'''<br />[[चित्र:Tribhuvan Bir Bikram Shah.jpg|80px]]<br />{{small|(१९६७–२०११)}} |- style="background:#EEEEEE" ! १३ |[[चित्र:Bhim Shamsher JB R.jpg|60px]] |'''[[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भिम शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९२१–१९८८)}} | १९८६ मङ्सिर ११ | १९८९ भदौ १७ |{{age in days|1929|11|26|1932|9|1}} |- style="background:#EEEEEE" ! १४ |[[चित्र:Juddha Shamsher JBR.jpg|60px]] |'''[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९३१–२००८)}} | १९८९ भदौ १७ | २००२ मङ्सिर १४ |{{age in days|1932|9|1|1945|11|29}} |- style="background:#EEEEEE" ! १५ |[[चित्र:Padma Shamsher JBR.jpg|60px]] |'''[[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९३८–२०१७)}} | २००२ मङ्सिर १४ | २००५ बैशाख १८ |{{age in days|1945|11|29|1948|4|30}} |- style="background:#EEEEEE" ! १६ |[[चित्र:Mohan Shamsher JBR.jpg|83x83px]] |'''[[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br />{{small|(१९४१–२०२३)}} | २००५ बैशाख १८ | २००८ कात्तिक २६ |{{age in days|1948|4|30|1951|11|12}} |} === प्रजातन्त्र कालमा भएका [[प्रधानमन्त्री]]हरू (वि.सं. २००७-वि.सं. २०१७) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" colspan="2" | {{Abbr|क्र.सं}} !rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र !rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br/>{{small|(जन्म–मृत्यु)}} !colspan="3" | कार्यकाल !rowspan="2" | निर्वाचन(हरू) !rowspan="2" | राजनीतिक दल !rowspan="2" | मन्त्रिपरिषद् !rowspan="2" | [[नेपालका राजाहरूको सूची|राजा]]<br/>{{small|(शासनकाल)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको !दिन |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{party color|Nepali Congress}};"| ! १७ |[[File:Matrika Prasad Koirala2.jpg|60px]] |'''[[मातृकाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(१९६८–२०५४)}}<br/>{{small|''पहिलो पटक''}} | २००८ मङ्सिर १ | २००९ साउन २६ |{{age in years and days|1951|11|16|1952|8|14}} |— |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |[[पहिलो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद्]] ! rowspan="3" style="font-weight:normal" |'''[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन शाह]]'''<br />[[File:Tribhuvan 1937 (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(१९६७–२०११)}} |- ! colspan="2" style="background:;" |— |[[File:Tribhuvan 1937 (cropped).jpg|60px]] |{{small|''प्रत्यक्ष शासन''}}<br/>[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन शाह]]<br/>{{small|(१९६२–२०११)}} | २००९ साउन ३० | २०१० असार २ |{{age in years and days|1952|8|14|1953|6|15}} | colspan="3" |— |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:darkorange;" | ! rowspan="2" | १७ | rowspan="2" |[[File:Matrika Prasad Koirala2.jpg|60px]] | rowspan="2" |'''[[मातृकाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(१९६८–२०५४)}}<br/>{{small|''दोस्रो पटक''}} | rowspan="2" | २०१० असार २ | rowspan="2" | २०११ चैत २९ | rowspan="2" |{{age in years and days|1953|6|15|1955|4|14}} | rowspan="2" |— | rowspan="2" |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] | rowspan="2" |[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद्]] |- ! rowspan="6" style="font-weight:normal" |'''[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]]'''<br />[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(२०११–२०२८)}} |- ! colspan="2" style="background:;" |— |[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|60px]] |{{small|''प्रत्यक्ष शासन''}}<br />[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] (१९७७ जेठ ३०–२०२८ माघ १७) | २०१२ वैशाख १ | २०१२ माघ १३ |{{age in years and days|1955|4|14|1956|1|27}} | colspan="3" |— |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#9d3e7f;"| ! १८ |[[File:Tanka Prasad Acharya (cropped).jpg|60px]] |'''[[टङ्कप्रसाद आचार्य]]'''<br/>{{small|(१९६८–२०४८)}} | २०१२ माघ १३ | २०१४ साउन ११ |{{age in years and days|1956|1|27|1957|7|26}} | rowspan="3" |— |[[नेपाल प्रजा परिषद्]] |[[टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#3f54df;"| ! १९ |[[File:KI Singh.jpg|60px]] |'''[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह]]'''<br/>{{small|(१९६२–२०३८)}} | २०१४ साउन ११ | २०१५ जेठ २ |{{age in years and days|1957|7|26|1958|5|15}} |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Nepali Congress}};" | ! २० |[[File:Subarna shumasher.jpg|79x79px]] |'''[[सुवर्ण शमशेर राणा]]'''<br/>{{small|(१९६६–२०३३)}} | २०१५ जेठ २ | २०१६ जेठ १३ |{{age in years and days|1958|5|15|1959|5|27}} | rowspan="2" |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |– |- style="background:#EEEEEE" ! २१ |[[File:BP Koirala.jpg|60px]] |'''[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(१९७०–२०३८)}}<br/>{{small|मोरङ–विराटनगर पश्चिमका सांसद}} | २०१६ जेठ १३ | २०१७ पुष १<br/>{{small|([[वि.सं २०१७ सालको शाही कदम|अपदस्थ]])}} |{{age in years and days|1959|5|27|1960|12|15}} |bgcolor="#d0f0c0"|[[आम निर्वाचन २०१५|२०१५]] |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद्]] |} === पञ्चायत कालमा भएका [[प्रधानमन्त्री]]हरू (वि.सं. २०१७-वि.सं. २०४७) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- ! rowspan="2" |{{Abbr|क्र.सं}} !rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र !rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br/>{{small|(जन्म–मृत्यु)}} !colspan="3" | कार्यकाल !rowspan="2" | [[नेपालका राजा|राजा]]<br/>{{small|(शासन)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको !दिन |- !— |[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|80px]] |{{small|''प्रत्यक्ष शासन''}}<br/>[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]]<br/>{{small|(१९७७ जेठ ३०–२०२८ माघ १७)}} | २०१७ पुस १२ | २०१९ चैत २० |{{age in days|1960|12|26|1963|4|2}} ! rowspan="8" style="font-weight:normal" |'''[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]]'''<br/>[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|60px]] <br/>{{small|(२०११ चैत १ – वि.सं. २०२८ माघ १७)}} |- style="background:#EEEEEE" ! २२ |[[File:Tulsi Giri, 1963 (cropped).jpg|60px]] |'''[[तुलसी गिरी]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८६ असोज-२०७५ पुस २)}}<br/>{{small|''प्रथम पटक''}} | २०१९ चैत २० | २०२० पुस ८ |{{age in days|1963|4|2|1963|12|23}} |- style="background:#EEEEEE" ! २३ |[[चित्र:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''[[सूर्यबहादुर थापा]]'''<br/>{{small|(वि.सं.१९८४ चैत ९ - वि.सं. २०७२ वैशाख २)}}<br/>{{small|''प्रथम पटक''}} | २०२० पुस ८ | २०२० फागुन १४ |{{age in days|1963|12|23|1964|2|26}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२२)}} | |'''[[तुलसी गिरी]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८६ असोज-२०७५ पुस २)}}<br/>{{small|''दोस्रो पटक''}} | २०२० फागुन १४ | २०२१ माघ १३ |{{age in days|1964|2|26|1965|1|26}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२३)}} |[[चित्र:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''[[सूर्यबहादुर थापा]]'''<br/>{{small|(वि.सं.१९८४ चैत ९ - वि.सं. २०७२ वैशाख २)}}<br/>{{small|''दोस्रो पटक''}} | २०२१ माघ १३ | २०२५ चैत २५ |{{age in days|1965|1|26|1969|4|7}} |- style="background:#EEEEEE" ! २४ | |'''[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]]'''<br/>{{small|(१९८३ माघ २ –२०७४ कात्तिक २५)}}<br/>{{small|''प्रथम पटक''}} | २०२५ चैत २५ | २०२६ चैत ३१ |{{age in days|1969|4|7|1970|4|13}} |- style="background:#EEEEEE" ! – |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी|गेहेन्द्र बहादुर राजभण्डारी]]'''<br/>{{small|(१९७९–२०५०)}}<br/>{{small|''कार्यकारी प्रधानमन्त्री''}} | २०२६ चैत ३१ | २०२८ वैशाख १ |{{age in days|1970|4|13|1971|4|14}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | {{small|(२४)}} | rowspan="2" | | rowspan="2" |'''[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]]'''<br/>{{small|(१९८३ माघ २ –२०७४ कात्तिक २५)}}<br/>{{small|''दोस्रो पटक''}} | rowspan="2" | २०२८ वैशाख १ | rowspan="2" | २०३० साउन १ | rowspan="2" |{{age in days|1971|4|14|1973|6|16}} |- ! rowspan="9" style="font-weight:normal" |'''[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]]'''<br />[[File:Birendra Bir Bikram Shah c. 1967 (restoration).jpg|80px]]<br />{{small|(२०२८–२०५८)}} |- style="background:#EEEEEE" ! २५ |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८४-२०५१ असोज ७)}}<br/>{{small|''प्रथम पटक''}} | २०३० साउन १ | २०३२ मङ्सिर १५ |{{age in days|1973|6|16|1975|12|1}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२२)}} | |'''[[तुलसी गिरी]]'''<br/>{{small|(१९८३ असोज-२०७५ पुस २)}}<br/>{{small|''तेस्रो पटक''}} | २०३२ मङ्सिर १५ | २०३४ भदौ २७ |{{age in days|1975|12|1|1977|9|12}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२४)}} | |'''[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]]'''<br/>{{small|(१९८३ माघ २ –२०७४ कात्तिक २५)}}<br/>{{small|''तेस्रो पटक''}} | २०३४ भदौ २७ | २०३६ जेठ १६ |{{age in days|1977|9|12|1979|5|30}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२३)}} |[[चित्र:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''[[सूर्यबहादुर थापा]]'''<br/>{{small|(१९८४ चैत ९ - वि.सं. २०७२ वैशाख २)}}<br/>{{small|''तेस्रो पटक''}} | २०३६ जेठ १६ | २०४० असार २९ |{{age in days|1979|5|30|1983|7|12}} |- style="background:#EEEEEE" ! २६ |[[File:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60px]] |'''[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९९६ फागुन ३ –)}}<br/>{{small|''प्रथम पटक''}} | २०४० असार २९ | २०४२ चैत ७ |{{age in days|1983|7|12|1986|3|21}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२५)}} |[[चित्र:No image.png|60px]] |'''[[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]]'''<br/>{{small|(वि.सं १९८४-२०५१ असोज ७)}}<br/>{{small|''दोस्रो पटक''}} | २०४२ चैत ७ | २०४३ असार २ |{{age in days|1986|3|21|1986|6|15}} |- style="background:#EEEEEE" ! २७ |[[चित्र:Marich Man Singh Shrestha.jpg|86x86px]] |'''[[मरिचमानसिंह श्रेष्ठ|मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]]'''<br/>{{small|(१९९७ कात्तिक १७-२०७० साउन २९)}} | वि.सं. २०४३ असार २ | वि.सं. २०४६ चैत २४ |{{age in days|1986|6|15|1990|4|6}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२६)}} |[[File:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60px]] |'''[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९९६ फागुन ३ –)}}<br/>{{small|''दोस्रो पटक''}} | २०४६ चैत २४ | २०४७ वैशाख ६ |{{age in days|1990|4|6|1990|4|19}} |} ===प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पश्चात्‌का [[प्रधानमन्त्री]]हरू (वि.सं. २०४७-वि.सं. २०६५) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" colspan="2" | {{Abbr|क्र.सं}} !rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र !rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br/>{{small|(जन्म–मृत्यु)}} !colspan="3" | अवधि ! rowspan="2" |निर्वाचन(हरू) !rowspan="2" | राजनीतिक दल !rowspan="2" | [[नेपालका राजा|राजा]]<br/>{{small|(शासनकाल)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको !दिन |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};" | ! २८ |[[चित्र:Krishna bhattarai.jpg|60px]] |'''[[कृष्णप्रसाद भट्टराई]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८१ पुष ०८ -२०६७ फागुन २०)}}<br/>{{small|''प्रथम पटक''}} | २०४७ वैशाख ६ | २०४८ जेठ १२ |{{age in days|1990|4|19|1991|5|26}} |— | rowspan="2" |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] ! rowspan="9" style="font-weight:normal" |'''[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]]'''<br/>[[चित्र:Birendra Bir Bikram Shah c. 1967 (restoration).jpg|80px]]<br/>{{small|(२०२८–२०५८)}} |- style="background:#EEEEEE" ! २९ |[[चित्र:Girija Prasad Koirala (cropped).jpg|80x80px]] |'''[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८१ असार १८ -वि.सं. २०६६ साल चैत ७)}}<br/><small> [[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]</small><br />{{small|''प्रथम पटक''}} | वि.सं. २०४८ जेठ १२ | वि.सं. २०५१ मङ्सिर १४ |{{age in days|1991|5|26|1994|11|30}} |bgcolor="#d0f0c0"|[[आम निर्वाचन २०४८|२०४८]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)/meta/color}};"| ! ३० |[[चित्र:Man Mohan Adhikari.png|60px]] |'''[[मनमोहन अधिकारी]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९७७ जेठ २८ -वि.सं. २०५६ वैशाख १३)}}<br/><small> [[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]का सांसद</small> | वि.सं. २०५१ मङ्सिर १४ | वि.सं. २०५२ भदौ २७ |{{age in days|1994|11|30|1995|9|12}} | rowspan="5" bgcolor="dddddd" |[[आम निर्वाचन २०५१|२०५१]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};"| ! ३१ |[[चित्र:Sher bahadur.jpg|60px]] |'''[[शेरबहादुर देउवा]]'''<br/>{{small|(२००३ जेठ ३१–)}}<br/><small> [[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]का सांसद</small><br />{{small|''प्रथम पटक''}} | वि.सं. २०५२ भदौ २७ | वि.सं. २०५३ फागुन २९ |{{age in days|1995|9|12|1997|3|12}} |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:yellow;"| ! {{small|(२६)}} |[[चित्र:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60px]] |'''[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९९६ फागुन ३ –)}}<br/><small>बैतडी २ का सांसद</small><br />{{small|''तेस्रो पटक''}} | वि.सं. २०५३ फागुन २९ | वि.सं. २०५४ असोज २१ |{{age in days|1997|3|12|1997|10|7}} |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द)]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Rastriya Prajatantra Party/meta/color}};"| ! {{small|(२३)}} |[[चित्र:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''[[सूर्यबहादुर थापा]]'''<br/>{{small|(वि.सं.१९८४ चैत ९ - वि.सं. २०७२ वैशाख २))}}<br/><small>धनकुटा २ का सांसद</small><br />{{small|''चौथो पटक''}} | वि.सं. २०५४ असोज २१ | वि.सं. २०५५ वैशाख २ |{{age in days|1997|10|7|1998|4|15}} |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="5" style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};" | ! {{small|(२९)}} |[[चित्र:Girija Prasad Koirala (cropped).jpg|80x80px]] |'''[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८१ असार १८ -वि.सं. २०६६ साल चैत ७)}}<br/><small> [[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]का सांसद</small><br />{{small|''दोस्रो पटक''}} | वि.सं. २०५५ वैशाख २ | वि.सं. २०५६ जेठ १७ |{{age in days|1998|4|15|1999|5|31}} | rowspan="5" |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(२८)}} |[[चित्र:Krishna bhattarai.jpg|60px]] |'''[[कृष्णप्रसाद भट्टराई]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८१ पुष ०८ -२०६७ फागुन २०)}}<br/><small>[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]का सांसद</small><br />{{small|''दोस्रो पटक''}} | वि.सं. २०५६ जेठ १७ | वि.सं. २०५६ चैत ९ |{{age in days|1999|5|31|2000|3|22}} | rowspan="4" bgcolor="#d0f0c0" |[[आम निर्वाचन २०५६|२०५६]] |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | {{small|(२९)}} | rowspan="2" |[[चित्र:Girija Prasad Koirala (cropped).jpg|80x80px]] | rowspan="2" |'''[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८१ असार १८ -वि.सं. २०६६ साल चैत ७)}}<br/><small>सुनसरी ५ का सांसद</small><br />{{small|''तेस्रो पटक''}} | rowspan="2" | वि.सं. २०५६ चैत ९ | rowspan="2" | वि.सं. २०५८ साउन ११ | rowspan="2" |{{age in days|2000|3|22|2001|7|26}} |- ! rowspan="8" |'''[[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]'''<br /> [[File:Gyanendra 01.jpg|60px]]<br />{{small|(२०५८ जेठ २२ - २०६५ जेठ १५)}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(३१)}} |[[चित्र:Sher bahadur.jpg|60px]] |'''[[शेरबहादुर देउवा]]'''<br />{{small|(वि.सं. २००३ जेठ ३१ - )}}<br/><small> [[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]</small><br />{{small|''दोस्रो पटक''}} | वि.सं. २०५८ साउन ११ | वि.सं. २०५९ असोज १८ |{{age in days|2001|7|26|2002|10|4}} |- ! colspan="2" style="background:;" |— |[[File:Gyanendra 01.jpg|60px]] |{{small|''प्रत्यक्ष शासन''}}<br />[[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]<br />{{small|(२००४ असार २३-)}} | वि.सं. २०५९ असोज १८ | वि.सं. २०५९ असोज २५ |{{age in days|2002|10|4|2002|10|11}} | colspan="2" |— |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Rastriya Prajatantra Party/meta/color}};"| ! {{small|(२६)}} |[[चित्र:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60px]] |'''[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९९६ साल फागुन ३ गते - )}}<br/>{{small|''चौथो पटक''}} | २०५९ असोज २५ | २०६० जेठ २२ |{{age in days|2002|10|11|2003|6|5}} | rowspan="3" |— | rowspan="2" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Rastriya Prajatantra Party/meta/color}};"| ! {{small|(२३)}} |[[चित्र:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''[[सूर्यबहादुर थापा]]'''<br/>{{small|(वि.सं.१९८४ चैत ९ - वि.सं. २०७२ वैशाख २)}}<br/>{{small|''पाँचौ पटक''}} | २०६० जेठ २२ | २०६१ जेठ २१ |{{age in days|2003|6|5|2004|6|3}} |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#32CD32;"| ! {{small|(३१)}} |[[चित्र:Sher bahadur.jpg|60px]] |'''[[शेरबहादुर देउवा]]'''<br/>{{small|(२००३ जेठ ३१ - )}}<br/>{{small|''तेस्रो पटक''}} | २०६१ जेठ २१ | २०६१ माघ १९ |{{age in days|2004|6|3|2005|2|1}} |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- ! colspan="2" style="background:;" |— | |{{small|''प्रत्यक्ष शासन''}}<br/>[[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]<br/>{{small|(२००४ असार २३ - )}} | २०६१ माघ १९ | २०६३ वैशाख १२ |{{age in days|2005|2|1|2006|4|25}} | colspan="2" |— |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};"| ! {{small|(२९)}} |[[चित्र:Girija Prasad Koirala (cropped).jpg|80x80px]] |'''[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(वि.सं. १९८१ असार १८ -वि.सं. २०६६ साल चैत ७)}}<br/>{{small|''चौथो पटक''}} | वि.सं. २०६३ वैशाख १२ | वि.सं. २०६५ जेठ १५ |{{age in days|2006|4|25|2008|5|28}} |— |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |} ==सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र कालका [[प्रधानमन्त्री]]हरू (वि.सं. २०६५ पछि)== {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" colspan="2" | {{Abbr|क्र.सं}} !rowspan="2" style="width:60px;" | चित्र !rowspan="2" style="width:150px;" | नाम<br/>{{small|(जन्म–मृत्यु)}} !colspan="3" | कार्यकाल ! rowspan="2" |निर्वाचन !rowspan="2" | राजनीतिक दल !rowspan="2" | मन्त्रिपरिषद् !rowspan="2" | [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]<br/>{{small|(कार्यकाल)}} |- !पदभार सम्हालेको !पदभार छोडेको !कार्यअवधि (दिन) |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};"| ! (२९) |[[चित्र:Girija Prasad Koirala (cropped).jpg|60px]] |'''[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>{{small|(१९८१ असार १८ - २०६६ चैत ७)}}<br/>{{small|''चौथो पटक''}} | २०६५ जेठ १५<ref name="edition.cnn.com">{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/06/26/nepal.resigns/|website=cnn|access-date=2017-12-12|title=Girija prasad, acting head of state of nepal}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171212140727/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/06/26/nepal.resigns/ |date=2017-12-12 }}</ref><ref name="news.bbc.co.uk">{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7475112.stm|website=बीबीसी|access-date=2017-12-12|title=Nepalese prime minister resigns}}</ref> | २०६५ भदौ २<ref name="edition.cnn.com"/><ref name="news.bbc.co.uk"/> |{{age in years and days|2008|05|28|2008|08|18}} |— |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] | ! rowspan="1" style="font-weight:normal" |'''[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]'''<br/>[[चित्र:Girija Prasad Koirala (cropped).jpg|80px]]<br/>{{small|(२०६४–२०६५)<br/>([[नेपालको राष्ट्रपति|''कार्यकारी सरकारको राष्ट्राध्यक्ष'']])}} |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Maoist Centre)/meta/color}};"| ! (३२) |[[चित्र:Prachanda 2009.jpg|60px]] |'''[[पुष्पकमल दाहाल]]'''<br/>{{small|(२०११ मङ्सिर २६–)}}<br/><small> काठमाडौँ १० का सांसद</small><br />{{small|''प्रथम पटक''}} | २०६५ भदौ २ | २०६६ जेठ ११ |२८० दिन | rowspan="4" bgcolor="dddddd" |[[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|२०६४]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] |[[दोस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पहिलो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] ! rowspan="7" style="font-weight:normal" |'''[[रामवरण यादव]]'''<br/>[[चित्र:Ram Baran Yadav 2008-08-26.jpg|80px]]<br/>{{small|(२०६५–२०७२)}} |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)/meta/color}};"| ! (३३) |[[चित्र:Madhav Kumar Nepal 2009-09-23.jpg|60px]] |'''[[माधवकुमार नेपाल]]'''<br/>{{small|(२००९ फागुन २३–)}}<br/> | २०६६ जेठ ११ | २०६७ माघ २३ |६२२ दिन |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |[[माधवकुमार नेपाल मन्त्रिपरिषद्|माधवकुमार नेपाल]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)/meta/color}};"| ! (३४) |[[चित्र:J.n (2).jpg|60px]] |'''[[झलनाथ खनाल]]'''<br/>{{small|(२००६ चैत ६–)}}<br/><small>इलाम १ का सांसद</small> | २०६७ माघ २३ | २०६८ भदौ १२ |२०४ दिन |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |[[झलनाथ खनाल मन्त्रिपरिषद्|खनाल]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Maoist Centre)/meta/color}};"| ! (३५) | |'''[[बाबुराम भट्टराई]]'''<br/>{{small|(२०११ असार ४–)}}<br/><small>[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] का सांसद</small> | २०६८ भदौ १२ | २०६९ चैत १ |५६३ दिन |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] |[[बाबुराम भट्टराई मन्त्रिपरिषद्|भट्टराई]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}};"| ! (३६) |[[चित्र:Khil_Raj_Regmi_(cropped).jpg|80x80px]] |'''[[खिलराज रेग्मी]]'''<br/>{{small|(२००६ जेठ १८–)}}<br/>{{small|''कार्यकारी प्रधानमन्त्री''}} | २०६९ चैत १ | २०७० माघ २८ |३३४ दिन |— |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|निर्दलीय]] |[[अन्तरिम चुनावी मन्त्रिपरिषद् २०६९|अन्तरिम रेग्मी मन्त्रिमण्डल]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};"| ! (३७) | [[चित्र:Sushil Koirala Photograph.png|60px]] |'''[[सुशील कोइराला]]'''<br/>{{small|(१९९६ साउन २८-२०७२ माघ २५)}}<br/><small>[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] का सांसद</small> | २०७० माघ २८ | २०७२ असोज २५ |६०८ दिन | rowspan="5" bgcolor="#dddddd" |[[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|२०७०]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |[[सुशील कोइराला मन्त्रिपरिषद्|सुशील कोइराला]] |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)/meta/color}};" | ! rowspan="2" | (३८) | rowspan="2" |[[चित्र:KP Oli.png|60px]] | rowspan="2" |'''[[खड्गप्रसाद ओली]]'''<br/>{{small|(२००८ फागुन ११–)}}<br /><small>झापा ७ का सांसद</small><br />{{small|''प्रथम पटक''}} | rowspan="2" | २०७२ असोज २५ | rowspan="2" | २०७३ साउन २० | rowspan="2" |२९७ दिन | rowspan="2" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | rowspan="2" |[[पहिलो ओली मन्त्रिपरिषद्]] |- ! rowspan="6" |'''[[विद्यादेवी भण्डारी]]'''<br />[[चित्र:Shinzo Abe and Bidhya Devi Bhandari at the Enthronement of Naruhito (1) (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(२०७२–२०७९)}} |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Maoist Centre)/meta/color}};"| ! (३२) |[[चित्र:Prachanda 2009.jpg|60px]] |'''[[पुष्पकमल दाहाल]]'''<br/>{{small|(२०११ मङ्सिर २६–)}}<br /><small>सिराहा ५ का सांसद</small><br />{{small|''दोस्रो पटक''}} | २०७३ साउन २०<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड प्रधानमन्त्री निर्वाचित|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2016/08/461581|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | २०७४ जेठ २४ |३०७ दिन |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] |[[दोस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};"| ! (३१) |[[चित्र:Sher bahadur.jpg|60px]] |'''[[शेरबहादुर देउवा]]'''<br/>{{small|(२००३ जेठ ३१<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=सिंहदरबारमा चौथो इनिङ, को हुन् शेरबहादुर देउवा ?|युआरएल=https://lokaantar.com/biswo/14881/#|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=लोकान्तर|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref>–)}}<br/><small> [[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]बाट सांसद</small><br />{{small|''चौथो पटक''}} | २०७४ जेठ २४<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित|युआरएल=https://www.setopati.com/new-news/46211|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सेतोपाटी|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | २०७४ फागुन ३<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=प्रम देउवाको राजीनामा घोषणा, राजीनामाको पत्र बुझाउन राष्ट्रपति कार्यालयमा देउवा|युआरएल=https://www.corporatenepal.com/2018/02/62075/|कार्य=|प्रकाशक=कर्पोरेट नेपाल|वेबसाइट=|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> |२५३ दिन |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |[[चौथो देउवा मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)/meta/color}};"| ! (३८) |[[चित्र:KP Oli.png|60px]] |'''[[खड्गप्रसाद ओली]]'''<br/>{{small|(२००८ फागुन ११–)}}<br/><small>[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]बाट सांसद</small><br />{{small|''दोस्रो पटक''}} | २०७४ फागुन ३<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=एमाले अध्यक्ष ओली प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2018/02/659680|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | २०७८ वैशाख ३० |१,१८५ दिन | rowspan="3" bgcolor="#dddddd" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |[[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)/meta/color}};"| ! (३८) |[[चित्र:KP Oli.png|60px]] |'''[[खड्गप्रसाद ओली]]'''<br/>{{small|(२००८ फागुन ११–)}}<br/><small>अल्पमतीय प्रधानमन्त्री</small><br />{{small|''तेस्रो पटक''}} | २०७८ वैशाख ३०<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=केपी शर्मा ओलीः फेरि प्रधानमन्त्री नियुक्त भएपछि एमाले अध्यक्षसामु यस्ता छन् चुनौती|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-57113583.amp|कार्य=|प्रकाशक=[[बीबीसी नेपाली]]|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=९ मे २०२१}}</ref> |२०७८ असार २९<ref>{{Cite web|last=Livemint|date=12 July 2021|title=Sher Bahadur Deuba to be Nepal's new prime minister orders Supreme Court|url=https://www.livemint.com/news/world/nepals-supreme-court-orders-appointment-of-sher-bahadur-deuba-as-prime-minister-11626076600143.html|access-date=12 July 2021|website=mint|language=en|archive-date=12 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712081021/https://www.livemint.com/news/world/nepals-supreme-court-orders-appointment-of-sher-bahadur-deuba-as-prime-minister-11626076600143.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/573771-1626076206.html?click_from=category|title = दुई दिनभित्र देउवालाई प्रधानमन्त्री बनाउन परमादेश}}</ref> |{{age in years and days|2021|5|14|2021|07|13}} |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |[[तेस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{Nepali Congress/meta/color}};"| ! (३९) |[[चित्र:Sher bahadur.jpg|60px]] |'''[[शेरबहादुर देउवा]]'''<br/>{{small|(२००३ जेठ ३१–)}}<br/><small> [[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]को सांसद</small><br />{{small|''पाचौँ पटक''}} | २०७८ असार २९<ref>{{Cite web|title=देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त, सपथको तयारी|url=https://www.setopati.com/politics/243073/|access-date=2021-07-13|website=Setopati}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027220534/https://www.setopati.com/politics/243073/ |date=2021-10-27 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ratopati.com/story/189415/2021/7/12/supreme-court-|website=ratopati.com|access-date=2021-07-12|title=यस्तो छ सर्वोच्च अदालतको आदेशको पूर्णपाठ}}</ref> | २०७९ पुष १० |{{age in years and days|2021|07|13|2022|12|25}} |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |[[चौथो देउवा मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}};"| ! (४०) |[[चित्र:Prachanda 2009.jpg|60px]] |'''[[पुष्पकमल दाहाल]]'''<br/>{{small|(२०११ मङ्सिर २६–)}}<br /><small>[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]को सांसद</small><br />{{small|''तेस्रो पटक''}} | २०७९ पुस १० | ३० असार २०८१ |{{age in years and days|2022|12|25|}} | rowspan="2" bgcolor="dddddd"|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्]] ! rowspan="5" style="font-weight:normal" |'''[[रामचन्द्र पौडेल]]'''<br />[[File:President Ram Chandra Poudel, Official portrait (January 2024).jpg|80px]]<br />{{small|(२०७९–हाल)}} |- style="background:#EEEEEE" !style="background:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}};"| ! (४१) |[[File:The Prime Minister of Nepal, Mr. K.P. Sharma Oli calls on the Prime Minister, Shri Narendra Modi, in New Delhi on April 06, 2018 (cropped).jpg|60px]] |'''[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]'''<br/>{{small|(२००८ फागुन ११–)}}<br/> <small>[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]को सांसद</small><br />{{small|''चौथो पटक''}} | ३१ असार २०८१<ref>{{Cite web |title=KP Sharma Oli sworn in as prime minister |url=https://kathmandupost.com/national/2024/07/15/kp-sharma-oli-sworn-in-as-prime-minister |access-date=2024-07-15 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> | २४ भदौ २०८२<ref>{{Cite web |title=प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रपति समक्ष दिए राजीनामा|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cn0x89rq9wdo|access-date=२७ भदौ २०८२|website=[[बीबीसी नेपाली]]|language=नेपाली}}</ref> |१ वर्ष, ५६ दिन |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |[[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्]] |- | colspan="10" |पद रिक्त (२४ – २७ भदौ २०८२) |- style="background:#EEEEEE" ! {{party color cell|स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ}} ! (४२) |[[File:Hon. Sushila Karki (profile).jpg|60px]] |'''[[सुशीला कार्की]]'''<br/>{{small|(२००९ जेठ २५–)}}<br/>{{small|''अन्तरिम प्रधानमन्त्री''}} | २७ भदौ २०८२ | १३ चैत्र २०८२ |{{age in years and days|2025|09|12|}} |— |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |[[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्]] |- style="background:#EEEEEE" ! {{party color cell|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} ! (४३) | |'''[[बालेन्द्र शाह]]'''<br/>{{small|(२०४७ वैशाख १४–)}}<br/><small>[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]को सांसद</small><br />{{small|''पहिलो पटक''}} | १३ चैत्र २०८२ | ''बहालवाला'' |{{age in years and days|2026|03|27|}} |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |[[बालेन्द्र शाहको मन्त्रिपरिषद्, २०८२|बालेन्द्र शाह मन्त्रिपरिषद्]] |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका राजाहरूको सूची]] *[[नेपालका प्रधान सेनापतिहरू]] *[[नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] *[[नेपालको प्रधानन्यायाधीश]] == टिप्पणीहरू == {{reflist|group=note}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://opmcm.gov.np/pages/former-prime-ministers/ प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय] {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{नेपाल विषय}} [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:देश अनुसार प्रधानमन्त्रीहरूको सूची]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक पदाधिकारीहरूको सूची]] sx7qkfcesl9syd5wj9dgk83vdsu9w34 0 9978 1353895 1350060 2026-05-01T17:41:50Z CommonsDelinker 144 The_official_portrait_of_Balendra_Shah,_the_Prime_Minister_of_Federal_Democratic_Republic_of_Nepal.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Yann|Yann]]ले per [[:c:Commons:Deletion requests/File:The official portrait of Balendra Shah, the Prime Minister of Federal De 1353895 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | post = प्रधानमन्त्री | body = नेपाल | native_name = | insignia = Emblem of Nepal (alternative).svg | insigniasize = 180px | insigniacaption = [[नेपालको निसानछाप|नेपालको निशान छाप]] | flag = Flag of Nepal.svg | flagsize = 125px | flagcaption = [[नेपालको झन्डा]] | image = | imagesize = 200px | incumbent = [[बालेन शाह]] | incumbentsince = वि.सं. २०८२ चैत्र १३ | style = [[सम्माननीय]] | status = सरकार प्रमुख | abbreviation = {{hlist|प्रम}} | member_of = {{hlist|[[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]|[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]}} | reports_to = {{hlist|[[नेपालको राष्ट्रपति]]|[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]}} | residence = [[काठमाडौँ]] | seat = [[सिंहदरबार]] | appointer = [[नेपालको राष्ट्रपति]] | termlength = ५ वर्ष | inaugural = [[भीमसेन थापा]] | formation = {{start date and years ago|df=yes|1806}} | salary = | website = {{URL|https://www.opmcm.gov.np}} }} '''नेपालको प्रधानमन्त्री''' [[नेपाल]]को कार्यकारी निकाय (अर्थात् [[नेपाल सरकार]])को अध्यक्ष, [[नेपालको राष्ट्रपति]]को सल्लाहकार तथा [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]को प्रमुख हुने गर्छ। प्रधानमन्त्री [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्य तथा संसदीय प्रणालीमा सरकारको कार्यकारिणीमा मन्त्रिपरिषदका वरिष्ठ सदस्य हुन्। प्रधानमन्त्रीले मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू छान्न र खारेज गर्न सक्छन् र सरकारभित्रका सदस्यहरूको पद बाँडफाँड गर्न सक्छन्। प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा रहेको सङ्घीय मन्त्रिपरिषद्लाई कार्यकारीको कामकाजको व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्‍याउन [[नेपालको राष्ट्रपति]]ले तोकेका हुन्छन्। प्रधानमन्त्रीले [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा बहुमतको विश्वासको मत प्राप्त गर्न सक्नुपर्दछ र राष्ट्रपतिको निर्देशनमा बहुमत प्रमाणित गर्न नसकेमा राजीनामा गर्नुपर्नेछ। नेपालको प्रधानमन्त्रीको निवास [[बालुवाटार]], [[काठमाडौँ]]मा छ।<ref name="himalayansushil">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/baluwatar-vacated/|title=Baluwatar vacated - The Himalayan Times|last=|date=14 October 2015|website=thehimalayantimes.com|accessdate=26 March 2018}}</ref> [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]को समयदेखि नै प्रधानमन्त्रीको कार्यालय [[सिंहदरबार]]मा छ।<ref>{{Cite web|url=http://ecs.com.np/heritage-tale/pms-office|title=PM's Office - Heritage Tale - ECSNEPAL - The Nepali Way|last=|date=|website=ecs.com.np|accessdate=26 March 2018}}</ref> नेपालको प्रधानमन्त्रीको आधारभूत मासिक तलब [[नेपाली रुपैयाँ|रु.]] ७७,२८० हो।<ref name="himalayansalary">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nepal-vips-monthly-salary-scale/|title=How much are VIPs, including President and PM, paid monthly?|last=|date=20 July 2016|website=thehimalayantimes.com|accessdate=26 March 2018}}</ref> नेपालको प्रधानमन्त्रीको पदावधी ५ वर्ष छ भने कार्यकालको कुनै सीमा छैन। वि.सं. २०८२ चैत्र १३ देखि वर्तमान प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]] हुन्।<ref>{{cite web |url=https://kathmandupost.com/national/2026/03/27/balendra-shah-appointed-prime-minister |title=Balendra Shah appointed Prime Minister |website=Kathmandu Post |date=27 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/27/balen-will-take-the-oath-of-office-as-prime-minister-at-1234-pm-44-38.html |title=Balen to take oath as Prime Minister |website=eKantipur |date=27 March 2026}}</ref> == इतिहास == === परिचय === नेपालको प्रधानमन्त्रीको पदलाई नेपाली इतिहासको फरक समयमा फरक नाम दिइएको छ। [[शाह वंश|शाह राजवंश]]को समयमा [[चौतारिया]], [[काजी]] वा [[मूलकाजी]] (प्रमुख काजी) ले प्रधानमन्त्रीको भूमिका निर्वाह गर्थे। वि.सं. १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]ले मुख्तियारको पद स्थापना गरे जसमा देशको कार्यकारी शक्तिको जिम्मेवारी तोकिएको थियो।<ref>{{cite book|last=Nepal|first=Gyanmani|title=Nepal ko Mahabharat|publisher=Sajha|language=Nepali|year=2007|edition=3rd|pages=314|location=Kathmandu|isbn=9789993325857}}</ref> मुख्तियार शब्द दुई शब्दहरूबाट बनेको छ: 'मुख्य' र 'अख्तियार'। मुख्यको अर्थ प्रमुख<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/hindi-english/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF|title=English Translation of "मुख्य" - Collins Hindi-English Dictionary|date=|website=www.collinsdictionary.com|accessdate=26 March 2018|author=}}</ref> र अख्तियारको अर्थ अधिकार<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/hindi-english/%E0%A4%85%E0%A4%96%E0%A4%BC%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0|title=English Translation of "अख़्तियार" - Collins Hindi-English Dictionary|date=|website=www.collinsdictionary.com|accessdate=26 March 2018|author=}}</ref> हो। समग्रमा यसको अर्थ "राज्यको कार्यकारी प्रमुख" हो। सन् १८४३ मा प्रधानमन्त्रीको पद अङ्गिकार गर्नुपूर्व मुख्तियार कार्यकारी प्रमुखको पदमा थिएँ।<ref name="Kandel4">{{Cite book|last=Kandel|first=Devi Prasad|title=Pre-Rana Administrative System|publisher=Siddhababa Offset Press|pages=95|year=2011|location=Chitwan}}</ref> बेलायती परम्परा अनुसार प्रधानमन्त्रीको रूपमा आफूलाई उपाधि दिने पहिलो मुख्तियार [[माथवरसिंह थापा]] थिएँ।<ref name="Kandel4" /> सन् १९४३ को नोभेम्बरमा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र विक्रम शाह]]की दोस्रो रानी, ​​[[राज्यलक्ष्मी देवी|रानी राज्यलक्ष्मी देवी]]को घोषणाबाट माथवरसिंह प्रधानमन्त्री तथा [[नेपाली सेना]]को [[प्रधान सेनापति|कमाण्डर-इन-चीफ]] बनेका थिएँ।{{refn|उनलाई सन् १८४३ को नोवेम्बरमै मुख्तियार एवं सेनापती घोषणा गरिएतापनि उनको नियुक्ती पत्र वि. सं. १९०१ असोज ७ गते (अर्थात् सन् १८४४ सेप्टेम्बर) मा मात्रै जारी गरिएको थियो।|group=note}} [[राणा वंश|राणावंश]]को क्रममा प्रधानमन्त्रीको पद वंशानुगत थियो र उक्त पदाधिकारीले लम्जुङ र कास्कीका महाराजा, नेपालका सर्वोच्च कमाण्डर-इन-चीफ र नेपालको शाही आदेशका ग्रान्ड मास्टर जस्ता थप पदकहरू पनि प्राप्त गरेका थिएँ। === पहिलो प्रधानमन्त्रीका बारे राय: दामोदर पाँडे वा भीमसेन थापा === मुख्तियार [[भीमसेन थापा]] पहिलो व्यक्ति थिएँ जसलाई [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|बेलायती]]ले प्रधानमन्त्री भनेर सम्बोधन गरेका थिएँ।<ref name="Kandel4" /> त्यस्तै इतिहासकार चितरञ्जन नेपालीका अनुसार राज्यको सम्पूर्ण अधिकार र शक्ति राख्ने पहिलो संस्था मुख्तियारको स्थापना राजा राणा बहादुर शाह [[बनारस|वाराणसी]]बाट नेपाल फर्केपछि भएको थियो। यद्यपि इतिहासकारहरूका अनुसार [[दामोदर पाँडे|काजी दामोदर पाँडे]] प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्ता सम्हाल्ने पहिलो व्यक्ति थिएँ किनभने दामोदर पाँडेको उदयसँगै आधुनिक प्रशासन प्रणालीको उत्पत्ति नेपालमा भएको थियो। सन् १७९४ को अप्रिलमा नेपालका संरक्षक चौतारिया [[बहादुर शाह]]को उनका भतिजा राजा राणा बहादुर शाहद्वारा केन्द्रीय शक्तिबाट निष्कासन गरिएपछि दामोदर पाँडे सबैभन्दा प्रभावशाली काजी थिएँ। नाबालिग [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गीर्वाणयुद्ध]]को समय (सन् १७९९–१८०४)मा दामोदर पाँडेले प्रशासनलाई मूलकाजी वा प्रधानमन्त्रीको रूपमा प्रशासन र विदेश मामिलाहरू सञ्चालन गर्ने पूर्ण अधिकारको साथ लिए। उनले पछिल्ला नेपाली इतिहासको महत्त्वपूर्ण उदाहरण प्रस्तुत गरेका थिएँ, जसमा राजा र प्रधानमन्त्रीका बीच प्रभावकारी शक्तिका लागि दोहोरो सङ्घर्ष देखिएको छ। दामोदर पाँडेको मुख्य नीति नाबालिग राजाका अप्रत्याशित बाबुलाई वाराणसीमै राखेर उनको रक्षा गर्नु र पूर्वराजाका पत्नीहरूको योजनालाई विफल पार्नु थियो। सन् १८०४ सम्ममा उनको यो नीति असफल भैसकेको थियो। पूर्वराजाले आफू स्वयम फर्की मुख्तियारको जिम्मेवारी लिएका थिएँ।<ref>[http://countrystudies.us/nepal/10.htm Nepal:The Struggle for Power] (Sourced to U.S. Library of Congress)</ref><ref>[https://books.google.co.jp/books?id=UWQtAAAAQBAJ&pg=PT216&lpg=PT216&dq=Damodar+Pande+kill&source=bl&ots=h8Fn__Pyjn&sig=4ugODHUyPsIvz317b3j-vnQsuz4&hl=ja&sa=X&ved=0CEsQ6AEwBmoVChMIsfq6jaLzxgIVlxqSCh2HAwpu#v=onepage&q=Damodar%20Pande%20kill&f=false The Bloodstained Throne Struggles for Power in Nepal (1775-1914) - Baburam Acharya]</ref> === वि.सं. १८२५–१८६३ (सन् १७६८–१८०६) === नेपाल अधिराज्यको सरकारको प्रणाली अघिल्लो गोरखा राज्यको परामर्शदाता राज्य अङ्गझैँ संचालित थियो, जसलाई '''भारदार''' भनेर चिनिन्छ।{{refn|भारदार शब्दको अर्थ "राज्यको भार बोक्ने" हुन आउँछ।|group=note}} यी भारदारहरूको नियुक्ती उच्च जात र प्रभावशाली राजनीतिक परिवारहरूबाट हुन्थ्यो। गोरखाको कुलीन वर्ग मुख्यतः क्षेत्री परिवारका हुन्थे र उनीहरूको प्रशासनिक मामिलामा ठुलो उपस्थिति थियो। सन् १७६८ देखि सन् १९५० को बीचमा [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पौड्याल]] बाहेक नेपालका सबै प्रधानमन्त्रीहरू क्षेत्री थिएँ, पौड्याल ब्राह्मण थिएँ। भारदारहरूले राज्यका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कामका लागि सल्लाहकार, मन्त्री र कूटनीतिज्ञहरू सम्मिलित एक सल्लाहकार निकायको गठन गर्थे। यद्यपि दरबारको राजनीतिमा ठुला गुटबन्दी, लगातारका षडयन्त्र र विपक्षी भारदारी परिवारप्रति बेग्लाबेग्लै कानुनी बहिष्कारका कारण गरिने हत्याका कारण त्यस समयका कुनै पनि गठबन्धन सरकार सफल हुन सकेनन्। त्यस्तै सन् १७७७ देखि सन् १८४७ का बीचमा शासन गर्ने राजा नाबालिग भएका कारण त्यस्ले अराजकतावादी शासनको स्थापना गरेको थियो। त्यस समयमा सरकारको बागडोर संरक्षक, मुख्तियार तथा राजनीतिक गुटको गठबन्धनद्वारा बलियो आधारभूत समर्थनका साथ सम्हालिएको इतिहासकारहरूद्वारा बताइएको छ। १८औँ शताब्दीको अन्त्यमा केन्द्रीय राजनीतिमा नियमित रूपमा दुई उल्लेखनीय राजनीतिक गुटहरू थिएँ; [[थापा वंश|थापा]] र [[पाँडे वंश|पाँडे]]। इतिहासकार र समकालीन लेखक फ्रान्सिस ह्यामिल्टनका अनुसार नेपाल सरकारको बनावट{{refn|यहाँ नेपाल सरकारलाई सरल ढङ्गमा '''भारदारी सभा''' भन्न सकिन्छ।|group=note}} निम्नानुसार थियो: * २ चौतारीया * ४ काजी * ४ सरदार * २ सुबेदार * १ खजान्ची * १ कपर्दार इतिहासकार [[डिल्लीरमण रेग्मी]]का अनुसार नेपाल सरकारको बनावट निम्नानुसार थियो: * ४ चौतरिया * ४ काजी * ४ सरदार पछि, राजा राणा बहादुर शाहले सन् १७९९ आफ्नो गद्दी नाबालिग छोरा गीर्वाणयुद्धका निम्ती त्यागेपछि यो सङ्ख्या केही फरक हुन पुगेको थियो। ==== बहादुर शाहको पतन र दामोदर पाँडेको उदय ==== सन् १७९४ मा राजा राणा बहादुर शाह बालिग भइसकेका थिएँ र उनको पहिलो कार्य काका [[बहादुर शाह]]लाई कुनै आधिकारिक भूमिका खेल्न नदिई सरकारको पुनर्गठन गर्नु थियो। नवनियुक्त चार काजी मध्ये रणबहादुरले दामोदर पाँडे सबैभन्दा प्रभावशाली काजी भएतापनि [[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह बस्न्यात]]लाई [[अभिमानसिंह बस्न्यात|अभिमान सिंह बस्न्यात]]को उत्तराधिकारीको रूपमा मूलकाजी नियुक्त गरे भने बहादुर शाहको उत्तराधिकारीका रूपमा राजकुमार रणद्योत शाहलाई मूल चौतारियाको स्थानमा नियुक्त गरेका थिएँ। सन् १७९४ मा मूल चौतारिया राजकुमार बहादुर शाहको पतन पश्चात् काजीले देशको प्रशासनिक र कार्यकारी अधिकार राखेका थिएँ। सन् १८०१ सेप्टेम्बर २८ मा [[महारानी राज राजेश्वरी|रानी राजराजेश्वेरी देवी]]का समर्थकहरूद्वारा किर्तीमान सिंहको गुप्त हत्या गरिएपश्चात् उनका भाइ [[बख्तावरसिंह बस्न्यात]]लाई मूलकाजी नियुक्त गरिएको थियो। मूलकाजीको रूपमा बख्तावरसिंहको कार्यकालमा सन् १८०१ अक्टोबर २८ मा नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच वाणिज्य र गठबन्धन सम्बन्धी सन्धिमा हस्ताक्षर भएको थियो। रानी राजराजेश्वेरीलाई सन् १८०२ डिसेम्बर १७ मा नेपालको संरक्षकका रूपमा पुनःस्थापित गरियो। त्यसपछि फेब्रुअरीमा आफ्नो संरक्षक पद पुनःस्थापित गर्न मद्दत गरेस्वरूप उनले दामोदर पाँडेलाई मूलकाजी नियुक्त गरिन्। सन् १७९४ को अप्रिलमा नेपालका संरक्षक चौतारिया बहादुर शाहको उनका भतिजा राजा राणा बहादुर शाहद्वारा केन्द्रीय शक्तिबाट निष्कासन गरिएपछि दामोदर पाँडे सबैभन्दा प्रभावशाली काजी भएका थिएँ। सन् १७९७ सम्म निर्वासित जीवन बिताइरहेका र नयाँ सम्राटसँग भेट्ने बहानामा [[चीन]]मा शरण लिन चाहेका काकासँग रणबहादुर शाहको सम्बन्ध यस्तो हद सम्म बिग्रिसकेको थियो कि उनले सन् १७९७ फेब्रुअरी १९ मा बहादुर शाहलाई कारावास चलान गर्न र त्यसपश्चात् जुन २३ मा हत्याको आदेश दिन पनि हिच्किचाएनन्। त्यसैगरि सन् १७९५ मा उनी एक मैथिल ब्राह्मण विधवा, कान्तीवती झासँग मोहित भए र आफ्नो पहिलो उच्च क्षेत्री जातकी श्रीमती, [[महारानी सुवर्णप्रभा देवी|रानी सुवर्णप्रभा देवी]]बाट जन्मिएका वैध उत्तराधिकारी राजकुमार रणद्योत शाहको सट्टा उनका नाजायज आधा-जातका छोरालाई आफ्नो उत्तराधिकारी बनाउने शपथका साथ विवाह गरेका थिएँ।{{refn|कान्तीवतीसँग विवाह गर्नु अघि रणबहादुर शाहका दुई वैध पत्नी थिएँ। पहिलो श्रीमती राजराजेश्वरी देवीबाट उनको एक छोरी जन्मीयिन्। उनकी दोस्रो श्रीमती सुवर्णप्रभा देवीबाट उनका दुई छोरा रणद्योत शाह र शमशेर शाह थिएँ। रणद्योत शाह रणबहादुर शाहका ज्येष्ठ पुरुष उत्तराधिकारी थिएँ।|group=note}} त्यस्ता कार्यहरूले रणबहादुर शाहलाई दरबार र साधारण मानिसहरू दुबैका बीच कुख्यात बनाएको थियो। कान्तावतीको मृत्‍युपश्चात रणबहादुरको मानसिक स्थितिमा गम्भिर असर पर्न थाल्यो, जसका कारण उनले मठमन्दिर र देवीदेवताप्रती अपमानजनक व्यवहार गर्नुका साथै उनका निमित्त उपस्थित [[चिकित्सक]] र [[ज्योतिष|ज्योतिषी]]हरूलाई क्रूर सजाय दिन थालेका थिएँ। त्यसपछि उनले आफ्नो तपस्वी जीवन त्यागेर आफ्नो शाही अधिकार पुन: जोड हत्याउने कोशिश गरेका थिएँ। यसले गर्दा वैधानिक राजा गीर्वाणयुद्धप्रति निष्ठाको सपथ खाएका सबै दरबारीयाहरूसँग उनको प्रत्यक्ष द्वन्द्वको स्थिति सिर्जना गराएको थियो। यस द्वन्द्वले द्विपक्षिय सरकारको स्थापनाका साथसाथै एक गृहयुद्ध निम्त्यायो, जसमा दामोदर पाँडेले असन्तुष्ट पूर्वराजा र उनको समूहविरुद्ध आफ्नो सैन्य वलको नेतृत्व गरेका थिएँ। धेरै जसो सैन्य अधिकारीहरूले दामोदर पाँडेको पक्ष लिएका कारण रणबहादुरले उनको अख्तियार पुनःस्थापित गर्न नसकिने महसुस गरे र उनलाई सन् १८०० को मे महिनामा बेलायती नियन्त्रणमा रहेको वाराणसी भाग्न बाध्य पारिएको थियो। ==== दामोदर पाँडेको पतन र भीमसेन थापाको उदय ==== खबर प्राप्त गर्ने बित्तिकै रणबहादुर र उनको समूह [[काठमाडौँ]]तिर लागे। काठमाडौँ दरबारद्वारा एक सैन्य टुकडीलाई उनीहरूको प्रगतीजाँच गर्नका निमित्त परिचालन गरिएको थियो तर पूर्वराजासमक्ष पुग्नासाथ उनीहरूले आफ्नो वफादारी परिवर्तन गरेका थिएँ। उनीहरूले दामोदर पाँडे र उनका मान्छेहरूलाई थानकोटमा पक्राऊ गरे जहाँ उनीहरू पूर्वराजालाई राज्य सम्मानका साथ स्वागत गर्दै नजरबन्दमा लैजान पर्खिरहेका थिएँ। रणबहादुरले आफू सत्तामा पुनःस्थापित भएपछि उनलाई निर्वासनमा पठाउन खोजेका व्यक्तिहरूमाथि बदला लिन थाले। उनले राजराजेश्वेरी देवीलाई दामोदर पाँडेको पक्षमा लागि बेलायतीहरूसँग मिलेर काम गरेको आरोपमा [[हेलम्बु]]मा निर्वासनमा पठाए, जहाँ उनी [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] भिक्षुणी बनिन्। दामोदर पाँडे र उनका दुई निर्दोष छोरालाई सन् १८०४ मार्च १३ मा प्राणदण्ड दिइयो। उनको समूहका केही सदस्यहरूलाई यातना दिइयो र बिना कारण मुद्दा नचलाइ प्राणदण्ड दिइयो, तर अन्य कतिपय भने भारत भाग्न सफल भएका थिएँ।{{refn|भारत भाग्न सफलमध्ये दुई दामोदर पाँडेका छोराद्वय करविर पाँडे र रणजंग पाँडे थिएँ।|group=note}} रणबहादुरले आफू निर्वासनमा रहँदा सहयोग नगर्नेहरूलाई पनि सजाय दिए। तीमध्ये एक [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]का राजा [[पृथ्वीपाल सेन]] पनि थिएँ, जसलाई छल गरेर झ्यालखानामा कैद गरि उनको राज्य जबरजस्ती कब्जा गरियो। सुवर्णप्रभा र उनका समर्थकहरूलाई भने रिहा गरेर आममाफी दिइयो। रणबहादुरलाई काठमाडौँ फर्कन सहयोग गर्नेहरूलाई पद, जग्गा र सम्पत्तिले मोहित पारिएको थियो। [[भीमसेन थापा]] दोस्रो काजी बनेका थिएँ। भीमसेनको भाइका ससुरा [[रणजित पाँडे]]लाई मुलकाजी बनाइयो। रणबहादुरका सौतेनी भाइ, [[शेरबहादुर शाह]], मूल चौतारिया बने; त्यसैगरी [[रङ्गनाथ पौडेल]]लाई राजगुरु (शाही आध्यात्मिक प्रशिक्षक) बनाइएको थियो। लगभग दुई वर्षपछि अचानक रणबहादुरलाई मुख्तियार (प्रमुख अधिकारी) बनाइयो र भीमसेनले रणबहादुर मार्फत आफ्ना योजनाहरू कार्यान्वयन गर्न कोशिश गरेका थिएँ। भीमसेनले गोप्य रूपमा रणबहादुरलाई हटाउने योजनाको बारेमा पनि चाल पाइसकेका थिएँ। शेरबहादुर गुटका सदस्य त्रिभुवन खवास (प्रधान) लाई नोक्स मिशन लक्षित अङ्ग्रेजसँग मिलेर षडयन्त्र रचेको आरोपमा माफी पाइसकेपनि पुनः कैद गरि मृत्युदण्डको आदेश दिइएको थियो। त्रिभुवन खवासले बेलायतीहरूसँगको वार्तामा संलग्न सबैका बारेमा सत्यतथ्य प्रकट गर्ने निर्णय गरेका थिएँ। पक्राउ पर्नेमध्ये शेरबहादुर शाह पनि थिएँ। सन् १८०६ अप्रिल २५ को रात रणबहादुरले त्रिभुवन खावासको घरमा अन्य दरबारियाहरू सहित गुप्त सभा बोलाए जसमा उनले शेरबहादुरलाई मार्ने धम्की दिए। रात १० बजे हताश भएका [[शेरबहादुर शाह|शेरबहादुर]]ले तरवार निकाले र रणबहादुर शाहको हत्या गरेका थिएँ। लगत्तै भीमसेनका सहयोगी [[बम शाह]] र [[बालनरसिंह कुँवर|बाल नरसिंह कुँवर]]ले शेरबहादुरको हत्या गरेका थिएँ। रणबहादुर शाहको हत्याले भण्डारखाल ([[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|काठमाडौँ दरबार]]को पूर्वपट्टिको शाही बगैँचा) र [[विष्णुमती नदी|विष्णुमति नदी]]को किनारमा [[भण्डारखाल पर्व (१८६३)|ठुलो नरसंहार]] निम्त्यायो। त्यस रात, शेरबहादुर गुटका सदस्य - बिदुर शाह, त्रिभुवन खवास र नरसिंह गुरुङ तथा [[पाटन दरबार क्षेत्र|पाटन दरबार]]मा नजरबन्दमा रहेका पाल्पाका राजा [[पृथ्वीपाल सेन]]लाई पनि भण्डारखालमा द्रुत गतिमा जम्मा गरियो र मारिएको थियो। भीमसेनले उनीसँग सहमत नहुने वा भविष्यमा उनका लागि समस्या बन्न सक्ने जोसुकैलाई मार्न सफल भएका थिएँ। करिब दुई हप्तासम्म चलेको यस नरसंहारमा कुल ९३ जना (१६ महिला र ७७ पुरुष) ले आफ्नो ज्यान गुमाएका थिएँ। नरसंहारको झन्डै डेढ महिनाअगाडि भीमसेनको आग्रहमा ३१ वर्षीय रणबहादुरले सन् १८०६ मार्च ७ मा [[ललित त्रिपुरा सुन्दरी|त्रिपुरासुन्दरी]] नाम गरेकी १४ वर्षीया केटीसँग विवाह गरे र उनलाई आफ्नो पाँचौं वैध पत्नी बनाएका थिएँ। राजनीतिक अराजकताको फाइदा उठाउँदै भीमसेन स्वयम् मुख्तियार बने र त्रिपुरासुन्दरीलाई ललित त्रिपुरासुन्दरीको उपाधि दिइ ९ वर्षीय राजा गीर्वाणयुद्धको संरक्षक एवं राजमाता घोषित गरेका थिएँ। यसरी, भीमसेन राजपरिवार बाहिरबाट मुख्तियारको पद हात पार्ने पहिलो व्यक्ति बनेका थिएँ। सुवर्णप्रभा बाहेक रणबहादुरका अरू सबै पत्नी र रखौटीहरू र उनीहरूका दासीहरू पनि सती जान बाध्य पारिएका थिएँ। भीमसेनले राजा गीर्वाणयुद्धको नामले त्रिपुरासुन्दरीबाट सबै दरबारियाहरूलाई उनीप्रति आज्ञाकारी हुन आदेश दिने शाही जनादेश पनि जारी गरेका थिएँ। भीमसेनले केन्द्रीय शक्तिबाट पुराना दरबारियाहरूलाई हटाइ तिनीहरूलाई देशको सुदूर प्रदेशहरूको प्रशासकको रूपमा राखेर आफ्नो शक्तिलाई अझ सुदृढ बनाएका थिएँ। ती दरबारियाहरूलाई उनले आफ्ना नजिकका आफन्तहरूबाट प्रतिस्थापित गरे जो केवल उनका कुरामा हो मा हो मिलाउँथे। रणबहादुर शाहले अन्तिम साँस फेरेको ठाउँमा स्मारक स्वरूप भीमसेनले पछि रणमुक्तेश्वर नामको शिव मन्दिर निर्माण गरेका थिएँ। === थापाकाल र त्यसपछिको संक्रमणकालीन समय; वि.सं. १८६३–१९०३ (सन् १८०६–१८४६) === {{Main|थापा वंश}} भीमसेन थापाले ३१ वर्ष मुख्तियारको रूपमा शासन गरे र आफ्नो शासनकालमा [[कृषि]], [[जङ्गल|वन]], [[व्यापार]] र [[वाणिज्यशास्त्र|वाणिज्य]], [[न्यायपालिका]], [[सेना]], [[सञ्चार]], [[यातायात]], [[दासप्रथा|दासत्व]], [[मानव तस्करी|मानव बेचबिखन]] लगायत अन्य सामाजिक कूरीतिहरू विरुद्ध धेरै सङ्ख्यामा सुधार गरेका थिएँ। भीमसेन थापाको शासनकालमा [[नेपाल|गोर्खा साम्राज्य]]को विस्तार पश्चिममा [[सतलज नदी]]देखि पूर्वमा [[टिस्टा नदी]]सम्म भएको थियो। यद्यपि, सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म नेपाल इस्ट इन्डिया कम्पनीसँगको विनाशकारी [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]]मा सामेल भयो जुन [[सुगौली सन्धि]]सँगै समाप्त भएको थियो, जसमा नेपालले आफ्नो लगभग एक तिहाइ जमिन गुमाएको थियो। यसपश्चात् काठमाडौँमा स्थायी ब्रिटिस प्रतिनिधिको स्थापना पनि भयो। सन् १८१६ मा कम उमेरमा नै राजा गीर्वाणयुद्ध शाहको मृत्यु भएपछि उनका उत्तराधिकारी राजा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र विक्रम शाह]]को अपरिपक्व उमेरका कारण रानी त्रिपुरसुन्दरी (रणबहादुर शाहकी कनिष्ठ रानी)को सहयोग लिएपछि मात्र उनलाई युद्धमा पराजय पछि पनि शक्ति र सत्तामा रहिरहन सहज भयो। === राणा शासन; वि.सं. १९०३–२००७ (सन् १८४६–१९५१) === {{main|राणा वंश}} [[जङ्गबहादुर राणा]]द्वारा स्थापित राणा शासनले एक तानाशाही र वंशानुगत शासन शुरू गरेका थिएँ। === प्रजातन्त्र र त्यस्पछिको पञ्चायत शासन; वि.सं. २००७–२०४६ (सन् १९५१–१९९०) === मात्रै केही नेपाली प्रधानमन्त्रीहरूले प्रजातान्त्रिक जनादेश पाएका छन्। पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री वि.सं. २०१६ (सन् १९५९) मा [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] थिएँ। वि.सं. २०१७ (सन् १९६०) मा उनलाई पदच्युत र कैद गरेपछि [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले [[पञ्चायती व्यवस्था]] स्थापित गरेपश्चात वि.सं. २०४६ (सन् १९९०) को पहिलो जन आन्दोलनसम्म नेपालमा लोकतान्त्रिक सरकार थिएँन। === संवैधानिक राजतन्त्र; वि.सं. २०४६–२०६५ (सन् १९९०–२००८) === [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|पहिलो जन आन्दोलन]] पश्चात नेपालमा संवैधानिक राजतन्त्रको स्थापना भयो। === गणतन्त्र शासन; वि.सं. २०६५–वर्तमान (सन् २००८–वर्तमान) === [[नेपालको पहिलो संविधान सभा|पहिलो संविधानसभा]]ले वि.सं. २०६५ जेठ १५ (सन् २००८ मे २८) मा राजतन्त्रको अन्त्य र सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको स्थापना को घोषणा गर्‍यो। == कार्यकारिणी अधिकार == [[नेपालको संविधान २०७२]] को भाग ७ धारा ७५ अनुसार नेपालका प्रधानमन्त्रीको कार्यकारिणी अधिकार निम्नानुसार छ:<ref>{{Cite web|url=http://www.lawcommission.gov.np/en/archives/971|title=भाग ७ सङ्घीय कार्यपालिका, धारा ७५ कार्यकारिणी अधिकार|last=|first=|date=|website=नेपाल कानुन आयोग|publisher=|language=en-UK|archive-url=|archive-date=|accessdate=|access-date=2020-06-23|url-status=live}}</ref> # नेपालको कार्यकारिणी अधिकार यो संविधान र कानून बमोजिम मन्त्रिपरिषदमा निहित हुनेछ। # यो संविधान र कानूनको अधीनमा रही नेपालको शासन व्यवस्थाको सामान्य निर्देशन, नियन्त्रण र सञ्चालन गर्ने अभिभारा मन्त्रिपरिषदमा हुनेछ। # नेपालको सङ्घीय कार्यकारिणी सम्बन्धी सम्पूर्ण काम नेपाल सरकारको नाममा हुनेछ। # उपधारा (३) बमोजिम नेपाल सरकारको नाममा हुने निर्णय वा आदेश र तत्सम्बन्धी अधिकारपत्रको प्रमाणीकरण सङ्घीय कानून बमोजिम हुनेछ। == प्रधानमन्त्रीको नियुक्ति == नेपालको संविधान २०७२ को भाग ७ धारा ७६ अनुसार नेपालका प्रधानमन्त्रीको नियुक्ति प्रक्रिया निम्नानुसार छ:<ref>{{Cite web|url=http://www.lawcommission.gov.np/np/archives/1458|title=भाग ७ सङ्घीय कार्यपालिका, धारा ७६ मन्त्रिपरिषदको गठन|last=|first=|date=|website=नेपाल कानुन आयोग|publisher=|language=en-UK|archive-url=|archive-date=|accessdate=|access-date=2020-06-23|url-status=live}}</ref> # राष्ट्रपतिले प्रतिनिधि सभामा बहुमत प्राप्त संसदीय दलको नेतालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नेछन् र निजको अध्यक्षतामा मन्त्रिपरिषदको गठन हुनेछ। # उपधारा (१) बमोजिम प्रतिनिधि सभामा कुनै पनि दलको स्पष्ट बहुमत नरहेको अवस्थामा प्रतिनिधि सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने दुई वा दुई भन्दा बढी दलहरूको समर्थनमा बहुमत प्राप्त गर्न सक्ने प्रतिनिधि सभाको सदस्यलाई राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नेछन्। # प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनको अन्तिम परिणाम घोषणा भएको मितिले तीस दिनभित्र उपधारा (२) बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्ति हुन सक्ने अवस्था नभएमा वा त्यसरी नियुक्त प्रधानमन्त्रीले उपधारा (४) बमोजिम विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसकेमा राष्ट्रपतिले प्रतिनिधि सभामा सबैभन्दा बढी सदस्यहरू भएको दलको संसदीय दलको नेतालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नेछन्। # उपधारा (२) वा (३) बमोजिम नियुक्त प्रधानमन्त्रीले त्यसरी नियुक्त भएको मितिले तीस दिनभित्र प्रतिनिधि सभाबाट विश्वासको मत प्राप्त गर्नु पर्नेछ। # उपधारा (३) बमोजिम नियुक्त प्रधानमन्त्रीले उपधारा (४) बमोजिम विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसकेमा उपधारा (२) बमोजिमको कुनै सदस्यले प्रतिनिधि सभामा विश्वासको मत प्राप्त गर्न सक्ने आधार प्रस्तुत गरेमा राष्ट्रपतिले त्यस्तो सदस्यलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नेछन्। # उपधारा (५) बमोजिम नियुक्त प्रधानमन्त्रीले उपधारा (४) बमोजिम विश्वासको मत प्राप्त गर्नु पर्नेछ। # उपधारा (५) बमोजिम नियुक्त प्रधानमन्त्रीले विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसकेमा वा प्रधानमन्त्री नियुक्त हुन नसकेमा प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले प्रतिनिधि सभा विघटन गरी छ महीनाभित्र अर्को प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन सम्पन्न हुने गरी निर्वाचनको मिति तोक्नेछन्। # यस संविधान बमोजिम भएको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनको अन्तिम परिणाम घोषणा भएको वा प्रधानमन्त्रीको पद रिक्त भएको मितिले पैंतीस दिनभित्र यस धारा बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्ति सम्बन्धी प्रक्रिया सम्पन्न गर्नु पर्नेछ। # राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा सङ्घीय संसदका सदस्यमध्येबाट समावेशी सिद्धान्त बमोजिम प्रधानमन्त्री सहित बढीमा पच्चीस जना मन्त्री रहेको मन्त्रिपरिषद गठन गर्नेछन्। यस भागको प्रयोजनका लागि “मन्त्री” भन्नाले उपप्रधानमन्त्री, मन्त्री, राज्य मन्त्री र सहायक मन्त्री सम्झनु पर्छ। # प्रधानमन्त्री र मन्त्री सामूहिक रूपमा सङ्घीय संसदप्रति उत्तरदायी हुनेछन् र मन्त्री आफ्नो मन्त्रालयको कामका लागि व्यक्तिगत रूपमा प्रधानमन्त्री र सङ्घीय संसदप्रति उत्तरदायी हुनेछन्। == पद रिक्त हुने अवस्था == नेपालको संविधान २०७२ को भाग ७ धारा ७७ अनुसार नेपालका प्रधानमन्त्रीको पद रिक्त हुने अवस्था निम्नानुसार छ:<ref>{{Cite web|url=http://www.lawcommission.gov.np/np/archives/1458|title=भाग ७ सङ्घीय कार्यपालिका, धारा ७७ प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीको पद रिक्त हुने अवस्था|last=|first=|date=|website=नेपाल कानुन आयोग|publisher=|language=en-UK|archive-url=|archive-date=|accessdate=|access-date=2020-06-23|url-status=live}}</ref> (१) देहायको कुनै अवस्थामा प्रधानमन्त्रीको पद रिक्त हुनेछः # निजले राष्ट्रपति समक्ष लिखित राजीनामा दिएमा, # धारा १०० बमोजिम विश्वासको प्रस्ताव पारित हुन नसकेमा वा निजको विरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव पारित भएमा, # निज प्रतिनिधि सभाको सदस्य नरहेमा, # निजको मृत्यु भएमा। (३) उपधारा (१) बमोजिम प्रधानमन्त्रीको पद रिक्त भएमा अर्को मन्त्रिपरिषद गठन नभएसम्म सोही मन्त्रिपरिषदले कार्य सञ्चालन गर्नेछ। तर प्रधानमन्त्रीको मृत्यु भएमा अर्को प्रधानमन्त्री नियुक्ति नभएसम्मका लागि वरिष्ठतम मन्त्रीले प्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्य सञ्चालन गर्नेछ। == जीवित पूर्व प्रधानमन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !प्रधानमन्त्रीहरू !कार्यालयको अवधि !जन्म मिति !तस्विर |- |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द|लोकेन्द्रबहादुर चन्द्र]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०४० असार २८ – वि.सं. २०४२ चैत ८ वि.सं. २०४६ चैत २४ – वि.सं. २०४७ बैशाख ६ वि.सं. २०५३ फागुन २९ – वि.सं. २०५४ असोज २१ वि.सं. २०५९ असोज २५ – वि.सं. २०६० जेठ २२ |{{birth date and age|1940|2|15|mf=yes}} |[[चित्र:Lokendra Bahadur Chand in 2022.png|150x150px]] |- |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०५२ भदौ २७ – वि.सं. २०५३ फागुन २९ वि.सं. २०५८ साउन ११ – वि.सं. २०५९ असोज १८ वि.सं. २०६१ जेठ २१ – वि.सं. २०६१ माघ १९ वि.सं. २०७४ जेठ २४ – वि.सं. २०७४ फागुन ०३ वि.सं. २०७८ असार २९ – वि.सं. २०७९ पुष १० |{{birth date and age|1946|6|13|mf=yes}} |[[चित्र:Sher_bahadur.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Sher_bahadur.jpg|150x150px]] |- |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्प कमल दाहाल (प्रचण्ड)]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०६५ भदौ २ – वि.सं. २०६६ जेठ ११ वि.सं. २०७३ साउन २० – वि.सं. २०७४ जेठ १७ वि.सं. २०७९ पुष १० – वर्तमान |{{birth date and age|1954|12|11|mf=yes}} |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Prachanda_2009.jpg|150x150px]] |- |[[माधवकुमार नेपाल]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०६६ जेठ ११ – वि.सं. २०६७ माघ २३ |{{birth date and age|1953|03|06|mf=yes}} |[[चित्र:Madhav_Kumar_Nepal_2009-09-23.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Madhav_Kumar_Nepal_2009-09-23.jpg|150x150px]] |- |[[झलनाथ खनाल]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०६७ माघ २३ – वि.सं. २०६८ भदौ १२ |{{birth date and age|1950|05|20|mf=yes}} |[[चित्र:Jhala_Nath_Khanal_2011-03-20.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Jhala_Nath_Khanal_2011-03-20.jpg|150x150px]] |- |[[बाबुराम भट्टराई]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०६८ भदौ १२ – वि.सं. २०६९ चैत १ |{{birth date and age|1954|6|18|mf=yes}} |[[चित्र:Baburam_Bhattarai_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Baburam_Bhattarai_(cropped).jpg|150x150px]] |- |[[खिलराज रेग्मी]] | style="text-align:center;" |वि.सं. २०६९ चैत १ – वि.सं. २०७० माघ २८ |{{birth date and age|1949|05|31|mf=yes}} |[[चित्र:Khil_Raj_Regmi_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Khil_Raj_Regmi_(cropped).jpg|150x150px]] |- |[[खड्गप्रसाद ओली]] | style="text-align:center;"|वि.सं. २०७२ असोज २५–वि.सं. २०७३ साउन २० वि.सं. २०७४ फागुन ३ – वि.सं. २०७८ वैशाख २७ वि.सं. २०७९ पुष १० देखि वि.सं. २०८२ भाद्र २७ |{{birth date and age|mf=yes|1952|2|22}} |[[चित्र:KP Oli.png|150x150px]] |- |[[सुशीला कार्की]] | style="text-align:center;"|२७ भदौ २०८२ – १३ चैत २०८२ |{{birth date and age|mf=yes|1952|6|7}} |[[चित्र:Sushila Karki.jpg|150x150px]] |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची]] * [[नेपाल सरकार]] * [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] * [[नेपालको राष्ट्रपति]] * [[नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू|नेपालका मन्त्रिमण्डलहरू]] == टिप्पणीहरू == {{reflist|group=note}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} {{प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] g5uf1b8odxqto6x3olpz7axutd255ml 0 20725 1353942 1330727 2026-05-02T08:44:42Z Bishaldev100 28807 1353942 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो । एक सर्वेक्षणका अनुसार उनलाई सर्वकालीन महानतम् [[वैज्ञानिक]] मानियो । आइन्स्टाइन शब्द बुद्धिमानको पर्याय मानिन्छ । == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === आइन्स्टाइनको प्रकाश विद्युतीय असर(Einstein’s Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] 5p9rgiorgbjcst0f49gfxj50rpvrv5j 1353943 1353942 2026-05-02T08:45:02Z Bishaldev100 28807 /* बाहिरी लिङ्कहरू */ 1353943 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो । एक सर्वेक्षणका अनुसार उनलाई सर्वकालीन महानतम् [[वैज्ञानिक]] मानियो । आइन्स्टाइन शब्द बुद्धिमानको पर्याय मानिन्छ । == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === आइन्स्टाइनको प्रकाश विद्युतीय असर(Einstein’s Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] 1ay8lw8do8gqmf8xkc1m7torax2pibu 1353944 1353943 2026-05-02T08:47:31Z Bishaldev100 28807 /* विज्ञान जीवन */ 1353944 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो । एक सर्वेक्षणका अनुसार उनलाई सर्वकालीन महानतम् [[वैज्ञानिक]] मानियो । आइन्स्टाइन शब्द बुद्धिमानको पर्याय मानिन्छ । == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] bnx5knma6043zsabmo8ustwqe0il9l9 1353945 1353944 2026-05-02T08:53:14Z Bishaldev100 28807 /* आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन */ 1353945 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो । एक सर्वेक्षणका अनुसार उनलाई सर्वकालीन महानतम् [[वैज्ञानिक]] मानियो । आइन्स्टाइन शब्द बुद्धिमानको पर्याय मानिन्छ । == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] g2yla5d9vtwgkmedua59qfc52ho2hx5 1353946 1353945 2026-05-02T08:56:20Z Bishaldev100 28807 1353946 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] 1vkugztihcj93f7axrg8sbqwyowabbm 1353947 1353946 2026-05-02T09:03:59Z Bishaldev100 28807 1353947 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay"/> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकास गर्नका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|[[Mass–energy equivalence#Mass–velocity relationship|''E'' = ''mc''²]]}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" भौतिकशास्त्रमा १९२१ को नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] a25ro5ea5e7ubz4r4kqzuugn0o514yi 1353948 1353947 2026-05-02T09:05:16Z Bishaldev100 28807 1353948 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकास गर्नका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|[[Mass–energy equivalence#Mass–velocity relationship|''E'' = ''mc''²]]}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" भौतिकशास्त्रमा १९२१ को नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] 6eyega18jfnox5k1tht4bg7q3veq2yh 1353949 1353948 2026-05-02T09:05:58Z Bishaldev100 28807 1353949 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|[[Mass–energy equivalence#Mass–velocity relationship|''E'' = ''mc''²]]}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" भौतिकशास्त्रमा १९२१ को नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] spifik2zmsi7uda3jjwmbwk128d3xtc 1353950 1353949 2026-05-02T09:06:52Z Bishaldev100 28807 1353950 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|1=''E'' = ''mc''²}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" भौतिकशास्त्रमा १९२१ को नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] stnarsvafkoz25saqcjyp6y7elvowzd 1353951 1353950 2026-05-02T09:09:59Z Bishaldev100 28807 /* विज्ञान जीवन */ 1353951 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|1=''E'' = ''mc''²}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" भौतिकशास्त्रमा १९२१ को नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा टाइम पत्रिकाले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == [[चित्र:Solvay_conference_1927.jpg|अङ्गुठाकार|१९२७ मा ब्रसेल्समा भएको सोल्वे सम्मेलन, विश्वका शीर्ष भौतिकशास्त्रीहरूको भेला। आइन्स्टाइन बीचमा छन्।]] === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] in4wiee15ore0tc5q58kl6job8pljlr 1353952 1353951 2026-05-02T09:14:42Z Bishaldev100 28807 1353952 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|1=''E'' = ''mc''²}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" भौतिकशास्त्रमा १९२१ को नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा [[टाइम (पत्रिका)|टाइम पत्रिका]]ले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == [[चित्र:Solvay_conference_1927.jpg|अङ्गुठाकार|१९२७ मा ब्रसेल्समा भएको सोल्वे सम्मेलन, विश्वका शीर्ष भौतिकशास्त्रीहरूको भेला। आइन्स्टाइन बीचमा छन्।]] === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] pzgsqg3hibxb9s2ik49lx9u2izo8r9z 1353953 1353952 2026-05-02T09:19:51Z Bishaldev100 28807 1353953 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|1=''E'' = ''mc''²}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" १९२१ मा [[भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार|भौतिकशास्त्रको नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा [[टाइम (पत्रिका)|टाइम पत्रिका]]ले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == [[चित्र:Solvay_conference_1927.jpg|अङ्गुठाकार|१९२७ मा ब्रसेल्समा भएको सोल्वे सम्मेलन, विश्वका शीर्ष भौतिकशास्त्रीहरूको भेला। आइन्स्टाइन बीचमा छन्।]] === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आइन्स्टतइनका सापेक्षतावादको सिद्धान्तकै एक मूलभूत महत्त्वपूर्ण र क्रान्तिकारी कुरा पनि समय सापेक्ष हुन्छ भन्ने विचार हो । जसमा सबैको लागि एटर्उै अथवा निरपेष भई यो पनि सापेक्ष कुार हो । यस अघिसम्म संसारले अर्का महान् वैज्ञानिक न्यूटनको समय निरपेक्ष हुन्छ अर्थात समय दाँजोमा आउने चीज नभई सबैको लागि उही र उहाँ हुने कुरो हो भन्ने विचार नै मान्दै आएको थियो । आइन्स्टाइनको सापेक्षतावादको सिद्धानतले विश्व ब्रम्हाण्डमा कुनै पनि चीज निरपेष छैन भन्ने कुराको पृष्टि गर्छ । त्यसले लम्बाइ, शकित्, स्थान वा अन्तरिक्ष समय र गति सबै कुराहरू सापेक्ष हुन् भन्ने पुष्टि गर्छ । सापेषतावादका सिद्धानतले हाम्रो सम्बन्धमा रहेका वसतुहरूको स्वभावको यथार्थ वर्णन हाम्रो ज्ञानको सीमाको सापेक्षतामा मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने कुार बुझाउँछ । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] je1nxkqpa244vdna94x9qp06mmee31v 1353955 1353953 2026-05-02T09:23:21Z Bishaldev100 28807 /* सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) */ 1353955 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|1=''E'' = ''mc''²}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" १९२१ मा [[भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार|भौतिकशास्त्रको नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा [[टाइम (पत्रिका)|टाइम पत्रिका]]ले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == [[चित्र:Solvay_conference_1927.jpg|अङ्गुठाकार|१९२७ मा ब्रसेल्समा भएको सोल्वे सम्मेलन, विश्वका शीर्ष भौतिकशास्त्रीहरूको भेला। आइन्स्टाइन बीचमा छन्।]] === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटरमा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] f395i2e950hc2xhf7so5bj0f08p938q 1353956 1353955 2026-05-02T09:23:36Z Bishaldev100 28807 /* आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन */ 1353956 wikitext text/x-wiki ''यस पाठका केही श्रोतहरु वार्तालापमा राखिएको छ । यसलाई परिमार्जित गरी वा अङ्ग्रेजीबाट उल्था गरी मुख्य लेखमा सार्न सकिन्छ । '' [[चित्र:Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg|thumb|right|आइन्स्टाइन]] '''अल्बर्ट आइन्स्टाइन''' {{efn|{{IPAc-en|ˈ|aɪ|n|s|t|aɪ|n}};<ref name="NDxay">{{cite book|editor-last=Wells|editor-first=John|editor-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=3 April 2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{IPA|de|ˈalbɛʁt ˈaɪnʃtaɪn|lang|Albert Einstein german.ogg}}}} (१४ मार्च १८७९ - १८ अप्रिल १९५५) जर्मन-मूलका एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री थिए जो [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षताको सिद्धान्त]] विकासका लागि प्रसिद्ध थिए। आइन्स्टाइनले [[क्वान्टम सिद्धान्त]]मा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याए। <ref name="frs">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=E. |author-link=E. T. Whittaker |date=1 November 1955 |title=Albert Einstein. 1879–1955 |journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] |volume=1 |pages=37–67 |doi=10.1098/rsbm.1955.0005 |jstor=769242 |doi-access=free}}</ref><ref name="YangHamilton2010">{{cite book|first1=Fujia|last1=Yang|first2=Joseph H.|last2=Hamilton|title=Modern Atomic and Nuclear Physics|date=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4277-16-7|page=274}}</ref> उनको पिण्ड-ऊर्जा समतुल्यता सूत्र {{math|1=''E'' = ''mc''²}}, जुन विशेष सापेक्षताबाट उत्पन्न , लाई "विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समीकरण" भनिन्छ।<ref name="LnLVo">{{cite book|first=David|last=Bodanis|title=E{{spaces}}={{spaces}}mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation|location=New York|publisher=Walker|date=2000}}</ref> उनले "सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा उनको सेवा र विशेष गरी [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव]]को नियमको खोजको लागि" १९२१ मा [[भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार|भौतिकशास्त्रको नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त गरे। <ref name="Nobel Prize">{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1921 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190346/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ |archive-date=3 July 2018 |access-date=11 July 2016 |publisher=Nobel Prize}}</ref> आइन्स्टाइनले [[सापेक्षता]] को विशेष र सामान्य सिद्धान्तसहित धेरै योगदान दिए । उनको अन्य योगदानहरु मा- सापेक्ष ब्रह्माण्ड, केशिकीय गति, क्रान्तिक उपच्छाया, सांख्यिक मेकानिक्सका समस्याहरु, [[अणु|अणुहरु]] को ब्राउनियन गति, अणुहरूलाई उत्परिवर्त्तन संभाव्यता, एक अणुयुक्त ग्याँसको क्वान्टम सिद्धान्त, कम विकिरण घनत्वयुक्त प्रकाशको ऊष्मीय गुण, विकिरणको सिद्धान्त, एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त र भौतिकीय ज्यामितीकरण समाविष्ट छ । आइन्स्टाइनले पचास भन्दा बढी शोध-पत्र र विज्ञान भन्दा अलग किताबहरु लेखे । १९९९ मा [[टाइम (पत्रिका)|टाइम पत्रिका]]ले उनलाई शताब्दी-पुरूष घोषित गर्यो ।<ref name="TIME">{{cite magazine |last=Golden |first=Frederic |date=31 December 1999 |title=Albert Einstein |url=https://time.com/archive/6598209/albert-einstein/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> == बाल्यकाल र शिक्षा == [[चित्र:Albert Einstein as a child.jpg‎|thumb|right|१८९३ मा अल्वर्ट आइन्स्टाइन (उमेर- १४ वर्ष)]] अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जन्म जर्मनीमा वुटेमबर्गको एक [[यहुदी धर्म|यहूदी]] परिवारमा भयो । उनका पिताको नाम उल्म थियो ।उनकापिता एक इन्जीनियर र सेल्सम्यान पनि थिए । उनका आमा पाऊलिन आइन्स्टाइन थिइन् । हुनत आइन्स्टाइनलाई शुरू-शुरूमा बोलाईमा समस्या हुन्थ्यो, तर उनी पढाईमा अव्वल थिए । उनको मातृ-भाषा जर्मन थियो र पछि उनले इटालियन र अङ्ग्रेजी सिके । १८८० मा उनको परिवार [[म्युनिख|म्यूनिख]] शहरमा गए जहाँ उनको पिता र काकाले ''Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie'' नामक कम्पनी खोले । यो कम्पनी बिजुलीको उपकरण बनाउँथ्यो र यसले म्यूनिकको ''अक्टोबर फेस्ट'' मेलामा पहिलो पल्ट उज्यालोको व्यवस्था पनि गरेको थियो । उनको परिवार [[यहुदी धर्म|यहूदी]] धार्मिक परम्पराहरूलाई मान्दैनथ्यो, र आइन्स्टाइन क्याथोलिक विद्यालयमा पढ्न गए । आफ्नी आमाले भने पछि उनले सारङ्गी बजाउन सिक्न थाले । उनलाई यो कुरा मन पर्दैनथ्यो र पछि यसलाई छोडे, तर पछि मोजार्टको [[सारङ्गी]] सङ्गीतमा उनलाई धेरै आनन्द आउँथ्यो । हर्मन आइन्स्टाइनको छोरा पाँच देखि दस वर्षको उमेरसम्म एक क्याथोलिक प्राथमिक स्कूलमा पढे । हुनत आइन्स्टाइनले बाल्यकालमा शुरुमा बोलाईमा समस्या भएपनि पछि राम्ररी बोल्न सिके । उनी प्राथमिक स्कूलमा एक अव्वल छात्र थिए । आइन्स्टाइनले रमाइलोको लागि मोडल र यान्त्रिक उपकरणहरूको निर्माण गरे र गणितमा प्रतिभा देखाउन पनि शुरू गरे| १८८९ म्याक्स तल्मूडले दस वर्षीय आइन्स्टाइनलाई विज्ञानको महत्त्वपूर्ण ग्रन्थहरु सिकाए । तल्मूड एक गरीब यहूदी मेडिकल छात्र थिए । यहूदी समुदायले तल्मूडलाई छ वर्षको लागि प्रत्येक शुक्रबार आइन्स्टाइनसँग भोजन गराउने व्यवस्था गरे । यस समयभरी तल्मूडसँगै आइन्स्टाइन पुरा मनले धर्मनिरपेक्ष शैक्षिक हितहरूको माध्यमबाट धेरै निर्देशित भए । == विवाह र पारिवारिक जीवन == [[ज्यूरिच]]मा पढ्दापढ्दै गर्दाकी एक सहपाठी मितेवा मोरेकसँग उनले सन् १९०४ मा विवाह गरे । सन् १९०४ मा पहिलो छोरा ड्रान्स अल्वर्ट र सन् १९१० मा दोस्रो छोरा एडुवार्ड जन्मे । वर्लिनमा धेरै समयसम्म बस्ने कुरामा आइन्स्टाइनको मत उनकी श्रीमती मिलेवाको मत मिल्न नसकेपछि दुई छोराहरू साथ लिइ आइन्स्टाइनलाइृ बर्लिनमै छाडेर ज्यूरिचतिर फर्किन् । पछि सन् १९१९ मा आइन्स्टाइन र मिलेवावीच सम्बन्ध विच्छेद भयो । त्यही वर्ष उनले आफ्नै आमाकी दिदीकी छोरी सल्सासँग दोश्रो विवाह गरे । प्रिन्सटनमा सन् १९३६ मा आइन्स्टाइनकी दोश्रो श्रीमति एल्साको मृत्यु भयो । त्यसले उनलाई धेरैनै दुखित पा-यो । यसबाट बुझिन्छ कि उनको पारिवारिक जीवन राम्रो भएन । == विज्ञान जीवन == [[चित्र:Solvay_conference_1927.jpg|अङ्गुठाकार|१९२७ मा ब्रसेल्समा भएको सोल्वे सम्मेलन, विश्वका शीर्ष भौतिकशास्त्रीहरूको भेला। आइन्स्टाइन बीचमा छन्।]] === प्रकाश विद्युतीय असर(Photoelectric Effect) === [[चित्र:Photoelectric.png|thumb|प्रकाश विद्युत प्रभाव]] मुख्य लेख : [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]] १९०५ को एक शोधपत्रमा,<ref name="1905a">Einstein (1905a).</ref> आइन्स्टाइनले प्रकाश स्थानीयकृत कणहरू (''[[:en:Quantum|quanta]]'')बाट मिलेर बनेको अवधारणा राखेका थिए। आइन्स्टाइनको प्रकाश क्वान्टाको अवधारणालाई म्याक्स प्लाङ्क र [[निल बोर|निल्स बोहर]] लगायत सबै भौतिकशास्त्रीहरूले लगभग विश्वव्यापी रूपमा अस्वीकार गरेका थिए। यो विचार १९१९ मा [[रोबर्ट एन्ड्रयु मिलिकन|रोबर्ट मिलिकन]]को फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावमा विस्तृत प्रयोग पछी मात्र विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत भएको थियो। उनले आफ्नो यस सिद्धान्तमा [[प्रकाशको विद्युतीय प्रभाव|प्रकाशको विद्युतीय असर]]को बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् उसमा उनले पदार्थमा विद्युतीय धार (Electric Current) को उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा वर्णन गरेका छन् । यसमा जन पोटासियम, सोडियम, लिथियम जस्ता धातुमा प्रकाश ढाकिन्छ, तब ती धातुबाट इलेकट्रोन बाहिर निस्कन्छ । त्यस्ता इलेक्ट्रोनलाई फोटो इलेक्ट्रोन र त्यो असरलाई फोटो विद्युतीय असर (Photoelectric Effect) भनिन्छ । यसै कार्यको कदर स्वरूप उनलाई सन् १९२१ मा भौतिक शास्त्रतर्फको नोवेल पुरस्कार प्रदान गरियो । यसै नियमको प्रयोगबाट नै सोलार सेल (Solar Cell) को विकास भएको हो र सौर्य ऊर्जालाई आजको बैकल्पिक ऊर्जाको रूपमा लिन सकिएको हो । === सापेक्षतावादको सिद्धान्त: (Theory of Relativity) === [[सापेक्षता सिद्धान्त|सापेक्षतावादको सिद्धान्त]] भनेको एक वस्तुको गतिले अर्को वस्तुको गतिमा देखा पर्ने असर हो । === कणहरूको ब्राउनियमन गति (Brownian Motion of Particles) === यस सिद्धान्त अनुसार परमाणु (Atom) र अपपारमाणिक कणहरू (Sub-atomic Particles) जहिले पनि जथाभावी वा दिशाविहीन (Random) तर नागवेली वा बक्र गति (Zig-zag Motion) मा घुमिरहेका हुन्छन् । यसरी घुम्दा एक वस्तुको अर्को वसतुसँग स्थिति स्थापक ढक्का (Elastic Collision) हुन्छ भन्ने हो । === एकिकृत भौतिक सिद्धान्त (Unified Field Theory) === सन् १९२० को अन्त्यतिर विद्युत–चुम्बकीय (Electromagnetism) र गुरुत्वाकर्षण (Gravitation) को प्रकृतिको संयोजन गरी (Unified Field Theory नामक उत्कृष्ट सिद्धान्तको परिकल्पना गरेका थिए । यो सिद्धान्त उनले ब्रम्हाण्ड परिचालन सम्बन्धी नियमहरूलाई उद्धृत गर्ने उद्देश्यले प्रतिपादन गरेका हुन् । जसमा गुरुत्वाकर्षण र विद्युतीय चुम्कतत्व तथ्यको संयोजन गरिएको छ । उनको यो सिद्धान्त भौतिक विज्ञानको क्षेत्रमा अत्यन्तै चूनौतीपूर्ण र गहन ठानिन्छ । आज विश्वका थुपै वैज्ञानिकहर आइन्स्टाइनको यो सपनालाई पूरा गर्न लागि परेका छन् । === आविष्कारकको रूपमा आइन्स्टाइन === १९२६ मा, आइन्स्टाइन र उनका पूर्व विद्यार्थी लियो स्जिलार्डले आइन्स्टाइन रेफ्रिजरेटरको सह-आविष्कार गरे (र १९३० मा, पेटेन्ट गरे)। यो [[एब्जर्पसन रेफ्रिजेरेटर|एब्जर्प्सन रेफ्रिजरेटर]]मा कुनै पनि गतिशील अंग थिएन र इनपुटको रूपमा केवल ताप प्रयोग गरेको कारण त्यतिबेलाको क्रान्तिकारी आविस्कार थियो।<ref name="Goettling">Goettling, Gary. {{cite web |title=Einstein's refrigerator |url=http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050525082445/http://gtalumni.org/Publications/magazine/sum98/einsrefr.html |archive-date=25 May 2005}} ''Georgia Tech Alumni Magazine''. 1998. Retrieved 12 November 2014. [[Leó Szilárd]], a Hungarian physicist who later worked on the Manhattan Project, is credited with the discovery of the [[chain reaction]]</ref> ११ नोभेम्बर १९३० मा, अमेरिकी पेटेन्ट १,७८१,५४१ आइन्स्टाइन र लियो स्जिलार्डलाई रेफ्रिजरेटरको लागि प्रदान गरिएको थियो। तिनीहरूको आविष्कार तुरुन्तै व्यावसायिक उत्पादनमा राखिएको थिएन, तर तिनीहरूको सबैभन्दा आशाजनक पेटेन्ट स्विडेनी कम्पनी इलेक्ट्रोलक्सले प्राप्त गरेको थियो। {{refn|In September 2008, it was reported that Malcolm McCulloch of [[Oxford University]] was heading a three-year project to develop more robust appliances that could be used in locales lacking electricity, and that his team had completed a prototype Einstein refrigerator. He was quoted as saying that improving the design and changing the types of gases used might allow the design's efficiency to be quadrupled.<ref>{{Cite news |last=Alok |first=Jha |title=Einstein fridge design can help global cooling |work=The Guardian |date=21 September 2008 |access-date=22 February 2011 |url= https://www.theguardian.com/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-url= https://web.archive.org/web/20110124172925/http://www.guardian.co.uk/science/2008/sep/21/scienceofclimatechange.climatechange |archive-date=24 January 2011 |url-status=live}}</ref>|group=note}} आइन्स्टाइनले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक पम्प,<ref name="patents.google.com">{{cite web |title=Electrodynamic movement of fluid metals particularly for refrigerating machines |url=https://patents.google.com/patent/GB303065A/en?oq=GB303065}}</ref> साउन्ड रिप्रोडक्सन उपकरण <ref>{{cite web |title=Device, in particular for sound reproduction devices, in which changes in electrical current through magnetostriction cause movements of a magnetic body |url=https://patents.google.com/patent/DE590783C/en}}</ref> र अन्य धेरै घरायसी उपकरणहरू पनि आविष्कार गरे। <ref>Albert Einstein's patents. 2006. World Pat Inf. 28/2, 159–65. M. Trainer. doi: 10.1016/j.wpi.2005.10.012</ref> == विचार स्वभाव र चरित्र == १. आइन्स्टाइन दार्शनिक एवम [[समाजवाद|समाजवादी]] विचारका मानववादी पत्रिका “मन्थली रिभ्यू” प्रथम अड्ढमा उनले “Why Socialism?” (समाजवाद नै किन ?) विषयमा एउटा लेख लेखे । यसमा उनले अर्थशास्त्र र समाजवाद” विषयमा प्रष्ट पारेका छन् । उनी [[पूँजीवाद]]का विरोधी थिए । विश्वको वर्तमान संकट नै समाधान पूँजीवाद नभई समाजवाद हो भनी उनले व्याख्या गरेका छन् । २. मानवतावादी आइन्स्टाइन र धर्मप्रति उनको धारणाः एक पटक उनलाई साँगुरो गल्लीबाट जानको लागि मानिसले तान्ने रिक्सामा बस्न अनुरोध गर्दा अस्वीकार गरी भनेका थिएः– मानवलाई पशु झैंव्यवहार गरी त्यसमाथि सवार भएर जान मेरो नैतिकताले कदापी स्वीकार्दैन भन्दै ईश्वरप्रति उनको धारणा थियोः ईश्वर दयालु हुन सकछन् तर दुष्ट हुँदैनन् । ३. प्रजातन्त्रप्रेमी आइन्स्टाइनः उनका शान्ति प्रजातनत्र र समानताप्रतिको प्रतिबद्धता यस्तो थियो: कुनैपनि वस्तु र स्थानका बारेमा छनौट रहेसमम म त्यो देशमा मात्र बस्ने थिए जहाँ कानुनी छनौट स्वयम कारवाही हुनु अगावै आम वा गरिरहने जनस्वतनत्रता । सहिष्णुता र समानता कायम रहोस् । प्रजातन्त्रमा अधिकार र वर्तमानका बारेमा उनको धारणा थियोः सत्यको खोजी गर्ने अधिकार एक कर्तव्य पनि हो । तर सत्य सहित भईसकेपछि त्यसको कुनै पनि अंशलाई कसैले पनि दबाउनु हुँदैन । ४. विज्ञान र विज्ञानसम्बन्धी उनको धारणाः उनले विज्ञानलाई जहिले पनि व्यवहारमा र सामाजिक जनजीवनमा उतार्नुपर्दछ भन्ने ठान्दथे । विज्ञान समाजभनाद टाढा हुनुहुादैन, बरू समाजमा एककार गर्नुपर्दछ भनी भन्दथे । सापेक्षतावादमा सिद्धानतलाई सरल भाषामा भनदथेः जब एक जना केटो सुन्दरी केटसिाग् गफगाफमा भुल्दछ, उसलाई एक घण्टा भनाद बढी समय लाग्दछ । सापेक्षतावादमा सिद्धान्त भनेको नै यही हो । शिक्षाको बारेमा उनको धारणा थियोः शिक्षाको साँचो उद्देश्य भनेको मानिसको मस्तिष्कलाई सोच्ने बनाउन तालिम प्रदान गर्नु हो । तसर्थ शिक्षा अमूल्य छ । ” ५. शान्तिवादी आइन्स्टाइनः नाजीवादी जर्मनहरूलाई हटाउन र विश्वबाट नाजीवादी, फाँसीवादी र चिन्चनलाई परास्प “भ्यानहाटन प्रोजेक्ट” मार्फत् आणविक हातहतियारले अमेरिकालाई सम्पन्न पार्न उनी लागे । जर्मनहरूल्े अमेरिकन भनदा अगावै आणविक वमाको निर्माण गर्नेछन् किनकी आणविक भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा जर्मनहरू दोश्रो विश्वयुद्ध भन्दा अगाडि निकै नै अगाडि थिए । दोश्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले जापानमा हिरोसिमा र नागासाकीमा अणुवम प्रहार गरू लाखौं जापानी जनताको नरसंहार गरेपछि अमेरिकी खुला आलोचक बने । विश्व शान्तिको पषमा जनमत निर्माण गर्न “शानित मजबूत” भई विभिन्न देशको भ्रमण गर्दै शान्तिको पक्षमा वकालत गर्न लागे । ६. माखाको दर्शनशास्त्रको प्रभावमा वैज्ञानिक जीवनः आइन्स्टाइनले आÇनो वैज्ञानिक जीव्न सपूर्ण रूपमा दार्शनिक विचारहरको प्रभावमा शुरूवात गर्नु भएको थियो । [[आइज्याक न्युटन|न्यूटन]]का सिद्धान्तहरू माथिभौतिकशास्त्री तथ्य दार्शनिक माखद्वार । गरिएको आलोचनाबाट उहाँ अति नै प्रभावित हुनुभएको थियो । आइन्स्टाइनदेखि म्यकँस प्लामे जस्ता महान् वैज्ञानिकहरूमाथि माखको दर्शनको प्रभाव निकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । ७. आइन्स्टाइनः समाजवादी तर सोभियत समाजवादमा आलोचनात्मक समर्थकः आइन्स्टाइनले समाजवादमा पक्षपाती र माक्र्सवादका समर्थक थिए भने सोभियत सङ्घ लगायत समाजवादी “अवस्थाका सञ्चालकहरूको स्वस्थ आलोचनामा थिए । उनले सन् १९१७ को समयमा भएको अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए भने आशा अनुसार सोभियत समाजवादले काम गर्न नसकेकोमा आलोचक । उनको विचारमा समाजवादको समाजमुखी व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा र अधिकार कर्तव्यबोध सहितको जनताको जनतन्त्र हुनुपर्दछ । सन् १९५० मा सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनद्वारा उनलाई सोभियत संघमा बस्न आमन्त्रित गर्दा उनले अस्विकार गरेका थिए । ८. फासीवाद, जातिवाद र [[साम्राज्यवाद]] विरोधी आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन फासीवादमा कट्ट । विरोधी हुनुहुनथ्यो । फासीवादमा भुक्तभोगी आइन्स्टाइनले [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]को [[नाजीवाद|नाजीवादी]] जर्मनी, मुसालिनीको फासीवादी इटाली र सैन्यवादी जापनको पराजय तथा ल्याम, समानता र स्वतन्त्रताको विजयको लागि [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोश्रो विश्वयुद्ध]]मा संलग्न शरणार्थीहरूलाई सहभोज अभियान नै थाले । आइन्स्टाइन उग्र जातिवाद विरोधी थिए । ९. शान्तिपूर्ण विश्व सरकारका पक्षमा आइन्स्टाइन आइन्स्टाइन विश्व शान्तिका पक्षपाती थिए । उनी विज्ञानलाई मानवीय र सामािजक उत्तरदायित्व वहन गर्ने विषयमा केनिद्रत एवम् क्रियाशील बनाउन चाहन्थे । विज्ञानलाई दर्शनसँग जोड्न रूचाउने आइन्स्टाइन “शान्तिपूर्ण विश्व सरकार स्थापनार्थ निरन्तर तल्लीन थिए । ९. त्यागी आइन्स्टाइन सन् १९५२ मा इजरायलमा प्रथम राष्ट्रपति चाहम वाइजम्यानको मृत्यृपछि प्रधानमन्त्री डेभिड वेन गुडियनले आइन्स्टाइनलाई [[इजरायल]]मा राष्ट्रपति बनिदिन अनुरोध सहित राखिएको प्रस्तावलाई उनले अस्वीकार गरेका थिए । १०. सरल स्वभावका धनी आइन्स्टाइन अत्यन्तै सरल स्वभावका थिए । कहिले डामरमा पुरानो टाइ हजार बनाएर बाँध्दथे । केश जिङरिङ पारेर हिंड्दे । एकपटक वेल्जियमकी महारानीले उनलाई औपचारिक भ्रमणमा निम्तोमा उनी पैदल हिंडेर दरबाट अघि आइरहेको देखेर उनले प्रश्न सोधिन ? डा. साहेव, किन मैले तपाईमा स्वागर्थ पठाएको कार छोडी लुसुलुस हिंडेर आउनुभएको ? “प्रत्युत्तरमा मुसुक्क मुस्कुराउँदै उनले भने “महारानी महोदय पैदल हिडुनुको मजा, आफ्नै ठाउँमा छ । ११. जनतामा सच्चा मित्र आइन्स्टाइन संसारमा विभनिन् ठाउँबा आएका कैयौँ मानिसहरू उनलाई भेट्न आउँथे । उनी भ्याएसम्म सबैसँग कुरा गर्दथे । उनी राजनीतकि वहस गर्न खुवै रूचाउँथे । उनी भन्थे “मेरो जीवन समीकरण र राजनीतबिीच विभाजित छ । यसंै प्रसंगमा एक पटक उनले भनेका थिएः राजनीति कर्ताहरूको लागि मात्र हो तर समीकरण अनन्तकालसम्म माथि छ । == कृति र पुरस्कार == १. सापेक्षतावादको विशेष सिद्धानत (१९०५) २. सापेक्षतावाद (१९२०) ३. भौतिकशास्त्रको विकास (१९३८) ४. यहुदीवाद (१९३०) ५. युद्ध किन (१९३३) ६. मेरो दर्शन (१९३९) ७. मेरो पछिल्ला वर्षहरू (१९५०० र सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रमा पाँच सय भन्दा बढी शोध पत्रहरू प्रकाशित छन । यसका अलवा उनले विज्ञान चिकित्साशास्त्र र दर्शनशास्त्रमा मानार्थ विद्यावारिधी यूरो पर अमेरिकाका दजृनौ विश्वविद्यालयबाट पास । उनलाई विश्वभरिनै जस्तो प्रमुख वैज्ञानिक संस्थाहरूल्े मानार्थ सदस्यता प्रदान गरे । उनले रायल सोसाइटीको कोप्ले पदक (१९१५) । प्रान्कलिन पदक (१९३५) लगायत पचास पदक पाए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Albert Einstein|wikt=Einstein|n=Einstein's equation turns 100|s=Author:Albert Einstein|b=Introduction to Astrophysics/Albert Einstein|voy=no}} * [http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ अल्वर्ट आइन्स्टाइनको जीवनीको विश्लेषणात्मक अध्ययन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203103829/http://np.scienceinfotech.com/2016/09/07/analyticalstudyofbiographyalberteinstein/ |date=2016-12-03 }} {{Persondata |NAME = Einstein, Albert |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = [[Physicist]] |DATE OF BIRTH = 1879-03-14 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF BIRTH = [[Ulm]], [[Baden-Württemberg]], [[German Empire]] |DATE OF DEATH = 1955-04-18 <!-- ISO format (YYYY-MM-DD) --> |PLACE OF DEATH = [[Princeton, New Jersey]], U.S. }} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Albert Einstein|अल्वर्ट आइन्स्टाइन}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} {{श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता}} [[श्रेणी:विश्वप्रशिद्ध वैज्ञानिक]] [[श्रेणी:अल्वर्ट आइन्स्टाइन]] [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]] 5x4oorxamoe45r62spsdsel6vdls7n5 0 35378 1353849 902527 2026-05-01T15:06:39Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदीद्वारा [[पल गोगे]] पृष्ठलाई [[पल गोगाँ]]मा सारियो 902527 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अगस्त २०१२}} युजिन हेनरी '''पल गोगे''' (पाउल गोगे | पल गोगे| पाउल गगे) (Eugène Henri Paul Gauguin (French pronunciation: [øˈʒɛn ãˈʁi ˌpol ɡoˈɡɛ̃];) [[File:Paul Gauguin 1891.png|thumb|पल गोगे]] फ्रान्सको पेरिसमा सन ७ जुन १८४८मा जन्मेका '''पल''' विश्व बिख्यात 'पोष्ट इप्रेसनिसनिस्ट' [[चित्रकार]] हुन | [[पेरिस]]को मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मेका पल का पिता ल्कोम्स समाजवादि पृष्ठभुमि भएका पत्रकार थिए भने आमा अलाईन महिला अधिकारवादी समावादी नेता (ल्फोरा टि्रस्टान -पेरू) की छोरी थिइन् । नेपोलियन फ्रान्सको सत्तामा आफुलाई स्थपित गरे पश्चात उन का पिता ल्कोम्स सपरिवार पउलको मावाली देश पेरू बसाई सरेका थिए । तर पेरू नपुग्दै पानी जहाजमा हृदयघात भई उनको मृत्यु भएको थियो । पेरूमा उनी र बहिनी म्यारी काकासँग ६ वर्ष बसे र पुन पेरिस फर्के| युरोपको वातावरणमा वाक्क भएका गोगे पल गोगेले इ.सं. १८९१मा पहिलोपटक प्रसान्त महासागरीय टापु देश टाहिटीको भ्रमण गरेका थिए । टाहिटीको उष्ण वातावरणमा रमाएका पलले त्यहाको सामाजिक परिवेशलाई समेटने गरेर थुप्रै चित्रहरू बनाए । त्यसमध्ये अधिकांश अर्धनग्न चित्रहरू बनाएका छन् । उनले मोडेल राखेका किशोरीहरूसँग सहवास पनि गर्दथे भनी ग्लोबल टाइम्स लेख्दछ ।उन्ले बनाएको "टु थाइटिएन वोमेन"(Two Tahitian Women) लगाएत थुप्रै चित्र हरू 'पोष्ट इप्रेसनिसनिस्ट' शैली का विशिष्ट सिर्जना मानिन्छ| [[File:Paul Gauguin - Deux Tahitiennes.jpg|दुई टाहिटि का सुन्दरी हरू|thumb]] पाउल गोगेले इ.सं. १८९१मा पहिलोपटक थाहिटीको भ्रमण गरेका थिए । युरोपको वातावरणमा वाक्क भएका गोगे थाहिटीको ट्रपिकल वातावरणमा रमाएका थिए । उनले थाहिटीमा बसेर थुप्रै चित्रहरू बनाए । त्यसमध्ये अधिकांश अर्धनग्न चित्रहरू बनाएका छन् । उनले मोडेल राखेका किशोरीहरूसँग सहवास पनि गर्दथे भनी ग्लोबल टाइम्स लेख्दछ ।गोगको "टु थाइटिएन वोमेन"(८० मिलियन डलरमा बिमा गरिएको) नामक एक चित्रलाई सुसान बर्नेस नाम गरेकी ५३ वषर्ीया महिलाले नेसनल ग्यालरी अफ आर्टकाको प्रदर्शनि स्थलको भित्ताबाट झिकेर मुक्का हिर्काइ नष्ट गर्ने प्रयास गरेकी थिइन् । ग्लोवल टाइम्स १० अपि्रल, २०११ का अनुसार नेसनल ग्यालरी आर्टले "गोगे मेकर अफ मिथ" कला प्रदर्शनीमा राख्न उक्त चित्र मेट्रोपोलिटियन म्यूजियम अफ आर्ट न्यु योर्कबाट पैचोमा लिएको थियो । पक्राउ परेकी महिला लाई प्रहरीले "किन पाउल गोगेलको उक्त चित्र नष्ट पार्न खोजेकी हुन् ? भनी प्रश्न गर्दा उनले भनिन् "मेरो विचारमा गोगे एक अपराधी हुन् । उनी चित्रमा नग्नता बढी मन पराउँछन् । त्यस्तो नग्नता बच्चाहरूका लागि हानिकारक हुन्छ । यस चित्रमा पनि दुई महिलालाई नग्न देखाएका छन् । जसले सम लिङि हुन प्रेरित गर्छ ।" थाहिटीमा बसेर उनले बनाएको अर्को प्रसिद्ध चित्र "हामी कहाँबाट आएका हौँ ? हामीको हौंँ? हामी कहाँ गइरहेका छौँ" पनि हो । उनले यस चित्रमा जन्मदेखि मृत्यु अवस्थासम्मको गाथा समेटेका छन् । इ.सं. १८९७मा बनाएको सो चित्र हाल बोस्टनको द म्युजियम अफ मोर्डन आर्टमा छ । यसैगरी उनका अन्य चित्रहरू "स्पि्रट अफ द डेड वाचिङ्ग १८९२ -अलाब्राइट-कालोक्स आर्ट ग्यालरी बफालो न्यु योर्क) "थाहिटियन ओमेन वन द वीच"- १८९१, -"अनाह जाफानीसे-१८९३", "द मुन एण्ड द अर्थ-१८९३", "मर्टिनीटी-१८९९", "क्रुयल टेल्स-१९०२", "द सोर्सेरर अफ हिया ओआ-१९०२" आदि हुन् । ==चित्र दिर्घा== <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="7"> Image:Paul Gauguin 097.jpg|''Portrait of Madame Gauguin,'' c. (1880–1881) Image:Paul Gauguin 060.jpg|''Garden in Vaugirard, or the Painter's Family in the Garden in Rue Carcel,'' (1881) Image:Gauguin Stillleben mit Fruchtschale und Zitronen.jpg|''Still-Life with Fruit and Lemons,'' c. (1880) Image:Gauguin.swineherd.750pix.jpg|''The Swineherd, Brittany,'' (1888) Image:Paul Gauguin 085.jpg|''Les Alyscamps,'' (1888) Image:Paul Gauguin 137.jpg|''[[Vision After the Sermon]] (Jacob wrestling with the angel),'' (1888) Image:Paul Gauguin 072.jpg|''Night Café at Arles, (Mme Ginoux),'' (1888) Image:Paul Gauguin 121.jpg|''Still-Life with Japanese Woodcut,'' (1889) Image:Paul Gauguin 056.jpg|''Tahitian Women on the Beach,'' (1891) Image:Paul Gauguin 040.jpg|''Woman with a Flower,'' (1891) Image:Paul Gauguin 031.jpg|''The Moon and the Earth (Hina tefatou),'' (1893) Image:Paul Gauguin 004.jpg|''Annah, the Javanese,'' (1893) Image:Paul Gauguin 039.jpg|''Watermill in Pont-Aven,'' (1894) Image:Paul Gauguin 044.jpg|''The Midday Nap,'' (1894) Image:Paul Gauguin 090.jpg|''Maternity,'' (1899) Image:Paul Gauguin - Contes barbares (1902).jpg|''Cruel Tales (Exotic Saying),'' (1902) Image:Paul Gauguin 038.jpg|''The Sorcerer of Hiva Oa ,'' (1902) Image:Paul Gauguin 106.jpg|''Riders on the Beach,'' (1902) Image:Paul Gauguin 079.jpg|''Landscape on La Dominique (Hiva OAU),'' (1903) </gallery> {{Commonscat|Paul Gauguin}} [[श्रेणी:व्यक्तित्व]] 5eatscj4otvxqj9i5zj1bb2kkjcjwc2 0 47436 1353962 1353426 2026-05-02T11:12:31Z Bishaldev100 28807 1353962 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = डम्बरबहादुर सिंह |image = | imagesize = 200px | caption = |office = अध्यक्ष, महासभा |monarch = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |primeminister =[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |term_start = २०१६/०४/०५<ref>{{Cite web |title=पूर्व पदाधिकारीहरू राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष |url=https://na.parliament.gov.np/np/former-authorities}}</ref> |term_end = २०१७/०९/०१ |predecessor = |successor = |office2 = अध्यक्ष, लोक सेवा आयोग |monarch2 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]<br>[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] |term_start2 = २०२७-२-५ <ref>[https://psc.gov.np/assets/uploads/files/अध्यक्ष_तथा_सदस्यहरुको_नाम_for_website_upload_second.pdf लोक सेवा आयोग, अध्यक्ष तथा सदस्यहरुको नाम]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |term_end2 = २०३२-८-६ |predecessor2 = केशरबहादुर केसी |successor2 = [[यदुनाथ खनाल]] |office1 = कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री |monarch1 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |primeminister1 =[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]] |term_start1 = |term_end1 = |predecessor1 = |successor1 = |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |party = |spouse = |alma_mater = |signature= }} '''डम्बर बहादुर सिंह''' [[नेपाल]]का प्रशासक हुन्। यिनी [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के आई सिंह]]को मन्त्रीमण्डलमा '''कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री''' मन्त्री भएका थिए। == आयोग- सदस्य == * प्रशासन सुधार आयोग- सदस्य * प्रशासन पुनःसंरचना आयोग-सदस्य ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:राजनीतिज्ञहरू]] k6bt5f4r7lvvdguwc5eaisfgqoegeu4 1353963 1353962 2026-05-02T11:12:47Z Bishaldev100 28807 1353963 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = डम्बरबहादुर सिंह |image = | imagesize = 200px | caption = |office = अध्यक्ष, महासभा |monarch = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |primeminister =[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |term_start = २०१६/०४/०५<ref>{{Cite web |title=पूर्व पदाधिकारीहरू राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष |url=https://na.parliament.gov.np/np/former-authorities}}</ref> |term_end = २०१७/०९/०१ |predecessor = |successor = |office2 = अध्यक्ष, लोक सेवा आयोग |monarch2 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]<br>[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] |term_start2 = २०२७-२-५ <ref>[https://psc.gov.np/assets/uploads/files/अध्यक्ष_तथा_सदस्यहरुको_नाम_for_website_upload_second.pdf लोक सेवा आयोग, अध्यक्ष तथा सदस्यहरुको नाम]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |term_end2 = २०३२-८-६ |predecessor2 = केशरबहादुर केसी |successor2 = [[यदुनाथ खनाल]] |office1 = कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री |monarch1 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |primeminister1 =[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]] |term_start1 = |term_end1 = |predecessor1 = |successor1 = |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |party = |spouse = |alma_mater = |signature= }} '''डम्बर बहादुर सिंह''' [[नेपाल]]का प्रशासक हुन्। यिनी [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के आई सिंह]]को मन्त्रीमण्डलमा '''कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री''' मन्त्री भएका थिए। == आयोग- सदस्य == * प्रशासन सुधार आयोग- सदस्य * प्रशासन पुनःसंरचना आयोग-सदस्य ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:राजनीतिज्ञहरू]] 1jki96bgbh0nqlwvf80wrf0bx1fgti9 0 53018 1353852 1345594 2026-05-01T15:32:00Z ~2026-26483-36 78422 1353852 wikitext text/x-wiki '''चुड्का''' अथवा '''चुट्का''' छोटो लयमा छोटोमिठो गाइने एक प्रकारको [[नेपाली|गुरुङ समुदाय मा प्रचलित मौलिक नेपाली]] [[लोकगीत]] हो।।<ref name=":0">'''नेपाली बृहत् शब्दकोश ISBN No.: 978-99933-71-10-6''' , नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान</ref> यो चुड्का गित गाउदा खैजडी बजाउदै खैजडीको ताल संगै केटाहरुले गाउने अनि केटिहरु नाच्ने गरिन्छ अनि बिचबिच मा केटाहरु पनि नाच्ने गर्छन् यो चुड्का गित पश्चिम् अञ्चल को गण्डकी छेत्र विशेष गरेर तनहुँ लमजुङ गोर्खा अनि चितवन नवलपुर तिर को गुरुङ गाउँ घर तिर चुड्का लगाउने र चुड्का नचाउने चलन छ विशेष गरेर चुड्का नाच घाटुखोइ कार्यक्रम मा नाच्ने चलन छ। <nowiki>*</nowiki>चुड्का नाच नेपालको एक प्रसिद्ध लोकनृत्य हो, विशेष गरी गण्डकी क्षेत्रमा, जस्तै तनहुँ, लमजुङ, गोर्खा, चितवन र नवलपरासीका गुरुङ समुदायमा यो नाच प्रचलित छ। चुड्का लाई 'कौडा' पनि भनिन्छ चुड्का/कौडा रोधिँ संस्कृति प्रणालीमा बिकशित भएको बिश्वास गरिन्छ अनि चुड्का/कौडा सुरुवात तनहुँ को गुरुङ गाउँ थप्रेक गाउँ र हिलेखर्क गाउँ बाट भएको भन्ने भनाई हरु मौखिक भनाई हरु सुन्न पाईन्छ।<ref name=":0" /> विशेषताहरू: <nowiki/>* पुरुष र महिलाको सहभागिता: यो नाचमा केटाहरूले गीत गाएर खैंजडी, मुजुरा मादल बजाउँछन् र केटीहरूलाई नचाउँछन्। बीच-बीचमा केटाहरू पनि नाच्ने गर्छन्। <nowiki/>* गीतको प्रकार: माया पिरतीका र ठट्यौली गीतहरू गाउने चलन छ। नाच सुरु गर्नुअघि आकाश-पातालका देवी-देवताहरूको नाममा 'बन्धन गीत' गाउने गरिन्छ। <nowiki/>* नाच्ने शैली: केटीहरू प्रत्येक तालमा नाच्छन् भने केटाहरूको नाच्ने समय र ताल फरक हुन्छ। उनीहरू प्रत्येक टुक्का र तालमा नाच्दैनन्। केटीहरूले नाच्दा नाच्दै हातको हाउभाउ, आँखाको इसारा र ओठे जवाफबाट उत्तर दिन्छन्। <nowiki/>* सरल र लोकप्रिय: चुड्का नाच एकदमै सरल र सजिलो भएकोले यसमा केटाकेटीदेखि युवा, वृद्ध सबैले भाग लिन सक्छन्। यो कुनै पनि समयमा नाच्न सकिन्छ, जस्तै गाउँघरमा पूजाआजामा, मेलापर्वमा, विवाह र भोजभतेरमा। <nowiki/>* घाटुसँग सम्बन्ध: साधारणतया सती घाँटु नृत्य सकिएपछी (घाटुखोई अर्थात् चुड्का खोई) कार्यक्रम गरेर चुड्का गीतनृत्य नचाउने गरिन्छ। चुड्का नाच नेपाली लोकसंस्कृतिको एक महत्वपूर्ण अंश हो र यसले गुरुङ समुदायको सामाजिक तथा सांस्कृतिक जीवनमा रमाइलो र उत्साह भर्ने काम गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:लोकगीत]] [[श्रेणी:लोकसाहित्य]] cn2hescx4ro99r06gw5r6p1qdqchvr7 0 53699 1353954 786910 2026-05-02T09:21:37Z Bishaldev100 28807 1353954 wikitext text/x-wiki [[Image:Laser_module.jpg|thumb|200px|right|एक [[लेसर]]मा प्रसारित हुँदै कलासम्बद्ध प्रकाशका फोटोन]] [[भौतिक शास्त्र|भौतिकी]]मा '''प्रकाशाणु''' (फोटोन) प्रकाश र अन्य [[विद्युतचुम्बकीय विकिरण]] (इलेक्ट्रोमैग्नेटिक रेडिएशन)का [[मूलभूत कण]]लाई भनिन्छ। फोटोनको [[पीण्ड|द्रव्यमान]] (अनि भार) शून्य हुन्छ। सबै मूलभूत कणहरूको प्रकार फोटोन पनि [[तरङ्ग-कण द्विरूप]] दर्शाउँदछन्, अथवा उनमा [[तरङ्ग]] र कण दुईटैको नै प्रवृत्ति हुन्छ। प्रकाशाणुको आधुनिक रूप "[[अल्बर्ट आइन्स्टाइन|अलबर्ट आइन्सटाइन]]"ले आफ्नो प्रयोगहरूद्वारा दिए जो कि प्रकाशका तरङ्ग रूपको ब्याख्या गर्न सकिएन। {{Commonscat|Photon}} [[श्रेणी:विज्ञान]] 4pxy7t3szbnhh6mooagyhdr8gsezkgh 0 54055 1353935 1344929 2026-05-02T06:48:25Z CommonsDelinker 144 Narayan-kaji-shrestha.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No permission since 24 April 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1353935 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = नारायणकाजी श्रेष्ठ |image = |image_size = 200px |caption = नारायणकाजी श्रेष्ठ |nickname = प्रकाश |birth_name = |birth_date = |birth_place = जौबारी [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |residence = |alma_mater = |years_active = |occupation = राजनीति |known_for = [[प्रवक्त्ता]] [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |nationality = [[नेपाली]] |religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] |spouse = |relatives = |awards = |website = }} '''नारायणकाजी श्रेष्ठ''' [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]का प्रवक्ता हुन । उपप्रधान तथा परराष्ट्र मन्त्री हुँदा समेत आफ्नै पार्टीका प्रधानमन्त्रीसँग असहमति प्रकट गर्दै सार्वजनिक पत्रकार सम्मेलन गर्ने एमाओवादी उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ पार्टी महाधिवेशनस्थलमा पनि पत्रकार सम्मेलनबाटै फरक मत राख्ने ब्यक्ति हुन् । राष्ट्रियताका मुद्धामा भन्दै उनले पार्टीमा पटक पटक राखेका फरक मतलाई कतिपयले स्टन्ट देखाएर चर्चामा आउने दाउ भनेर समेत आलोचना गर्छन् । पार्टी भित्रै पनि [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]]को ब्याज खान आएको भनेर आलोचित हुने गरेका भएपनि नारायणकाजी श्रेष्ठले आफ्ना कुरा अडिगरूपमा सधैँ स्पष्टरूपमा राख्छन्, सार्वजनिकरुपमै राख्छन् । पछिल्लो समयमा नारायणकाजी करिव छ महिना मौन बसेर मुख खोलेको र सार्वजनिक सवारीको प्रयोग गरेर चर्चामा छन् । [[नेकपा माओवादी केन्द्र]]का [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको [[सरकार]]मा २०७९ पुस ११गते [[उपप्रधानमन्त्री|उप प्रधानमन्त्री]] भए ।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/26/167204998681143674.html|title=दाहाल नेतृत्वको सरकारमा तीन उपप्रधानमन्त्री|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2022-12-26}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका उप-प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [http://nepaliheadlines.com/2014-06-29-07-32-44.html नारायणकाजीसँग टेम्पो संवाद] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704005513/http://nepaliheadlines.com/2014-06-29-07-32-44.html |date=2014-07-04 }} {{stub}} [[श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू]] nd9mleilgu9z87o0rf7m3vu0sboohgd 0 61709 1353909 1353447 2026-05-02T04:16:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353909 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख|व्यक्तित्व}} {{Infobox person | name = दीपिका पादुकोण<br>({{en|Deepika Padukone}}) | image = Deepika Padukone Cannes 2018 (cropped).jpg | imagesize = | caption = सन् २०१८ मा पादुकोण | birth_date = {{birth date|1986|1|5}}<ref>{{cite web|title=Happy 27th b'day Deepika Padukone|trans-title=दीपिका पादुकोण को 27वाँ जन्मदिन मुबारक हो|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html|publisher=[[सीएनएन आईबीएन]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130107224248/http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html |date=2013-01-07 }}</ref><ref name="bio">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|trans-title=जीवनी: दीपिका पादुकोण|date=2012-07-23|work=[[हिन्दुस्तान टाईम्स]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=2014-12-31 }}</ref> | birth_place = [[कोपनहेगन]], [[डेनमार्क]] | occupation = अभिनेत्री | years_active = २००४–वर्तमान<ref name="summer">{{cite web|last=मेनन|first=सिता|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer |trans-title = इस गर्मी में सफेद जाओ |accessdate=13 अगस्त 2013|date=2005-04-21|work=[[रीडिफ.कॉम]]}}</ref> | spouse = रणवीर सिंह<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/deepika-padukone-ranveer-singh-are-married-now-wedding-ceremony-ends-in-italy/story-OrrIJnMvTwI1wSwl7JbWqM.html|title=Deepika Padukone, Ranveer Singh are married now, wedding ceremony ends in Italy|accessdate=2019-02-15}}</ref> | height = {{height|ft=5|in=8}} <ref>{{cite web|url=http://www.celebheightweight.com/2014/11/deepika-padukone-height-weight-bra-size-shoe-size-body-measurements-waist-hips/|title=Deepika Padukone Height, Weight, Bra Size, Shoe Size, Body, Measurements, Waist, Hips|publisher=Celebrity Measurements|date= |accessdate=2015-09-27}}</ref> }} '''दीपिका पादुकोण''' ({{IPA-hns|d̪iːpɪkaː pəɖʊkoːɳ|उच्चारण}}; जन्म ५ जनवरी १९८६) एक भारतीय अभिनेत्री एवं मोडल हुन्। उनी बलिउड चलचित्र उद्योगकी सबैभन्दा चर्चित अभिनेत्रीहरू मध्ये एक र सर्वाधिक पारिश्रमिक लिने भारतीय महिला अभिनेत्रीमा पर्छिन्। उनले आफ्नो जीवनयात्रा [[बलिउड]]मा स्थापित गरिसकेकी छिन् र हालसम्म दुई [[फिल्मफेयर पुरस्कार]] प्राप्त गरिसकेकी छिन्। पादुकोण, ब्याडमिन्टन खेलाडी [[प्रकाश पादुकोण]]की छोरी हुन। उनको जन्म [[कोपनहेगन]]मा भएको हो र हुर्काई [[बेङ्गलोर]]मा भएको हो। बाल्यवस्थामा उनले राष्ट्रियस्तरको ब्याडमिन्टन च्याम्पियनसिप खेलेकी छन् तर फेसन मोडल बन्नका लागि उनले ब्याडमिन्टन खेल छाडेकी थिइन्। मोडलिङ क्षेत्रबाट प्रवेश गरेकी उनले चाँडै चलचित्रमा अभिनय गर्ने अवसर प्राप्त गरिन्। सन् २००६ मा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''मा मुख्य भूमिकामा उनले चलचित्र जगतमा पदार्पण गरिन्। पादुकोण त्यसपछि दोहोरो भूमिकामा उनको पहिलो बलिउड ब्लकबस्टर सन् २००७ मा प्रदर्शित ''[[ओम शान्ति ओम]]''बाट गरिन् जसले उनलाई [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिलाएको थियो। पादुकोणद्वारा अभिनित ''[[लभ आज कल]]'' (२००९) र ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'' (२०१०) चलचित्रमा गरिएको दमदार अभिनयको लागि उनले निकै चर्चा कमाइन्। साथै त्यसै समयमा उनीद्वारा अभिनित ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) र हाँस्य चलचित्र ''[[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]]'' (२०१०) चलचित्रले नकारात्मक समीक्षा पाएको थियो। सन् २०१२ मा प्रदर्शित बक्स अफिस हिट ''[[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]]'' चलचित्रले उनको अभिनय यात्रामा आयाम त थप्यो नै उनको अभिनयलाई सम्मान प्रदान गर्दै विभिन्न पुरस्कार समारोहमा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको लागि नामाङ्कन समेत गराएको थियो। त्यसपछि उनी ''[[ये जवानी है दीवानी]]'' (२०१३), ''[[चेन्नई एक्सप्रेस]]'' (२०१३) र ''[[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इयर]]'' (२०१४) जस्ता हाँस्य चलचित्र जुन [[सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने भारतीय चलचित्रहरू|सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने बलिउड चलचित्र]] रहेका थिए त्यस्ता चलचित्रमा मुख्य महिला पात्रको अभिनय गरेर बलिउडमा आफ्नो स्थान जमाइन्। उनले सन् २०१३ मा ''[[गोलियों की रासलीला राम-लीला]]'' नामक चलचित्रमा दमदार अभिनय गरेर [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार]] जितेकी थिइन्। अभिनय क्षेत्र बहेक पादुकोण रङ्गमञ्चमा भाग लिने गरेकी छिन् साथै उनले एक भारतीय पत्रिकाको लागि लेख समेत लेखिसकेकी छिन्। यस बाहेक उनले विभिन्न ब्रान्ड र उत्पादनको लागि स्थायी रूपमा विज्ञापन गर्ने गरेकी छिन्। महिलाको हक तथा अधिकारको लागि पनि उनले बेला बखत आवाज उठाउने गरेकी छिन्। == व्यक्तिगत जीवन र मोडलिङ करियर== दीपिका पादुकोणको जन्म ५ जनवरी १९८६ मा [[डेनमार्क]]को [[कोपनहेगन]]मा भएको हो। उनको जन्म [[कोङ्कणी भाषा|कोंकणी]] भाषी परिवारमा भएको हो।<ref name="bio1">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|accessdate=6 August 2013|date=23 July 2012|work=Hindustan Times|archiveurl=http://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|archivedate=31 December 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=31 December 2014 }}</ref><ref>{{cite news|last=Baksi|first=Dibyojyoti|title=Shah Rukh Khan made Deepika Padukone learn Tamil|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx|accessdate=18 August 2013|newspaper=Hindustan Times|date=13 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821034850/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx |date=21 August 2013 }}</ref> उनको बुवा, [[प्रकाश पादुकोण|प्रकाश]], एक भूतपूर्व अन्तर्राष्ट्रियस्तरका सम्मानित ब्याडमिन्टन खेलाडी थिए। उनकी आमा उज्जाला एक यात्रु एजेन्ट थिइन्।<ref>{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-182121908.html|title=She's the model of success|work=The Star|date=4 August 2008|accessdate=29 August 2013}}{{subscription required|via=Highbeam}}</ref> उनकी कान्छी बहिनी अनिसा गोल्फ खेलाडी हुन्।<ref>{{cite news|last=Kaura|first=Neha|title=Deepika’s link-ups don’t bother us, says sister|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry|accessdate=2 July 2013|newspaper=The Times of India|date=11 June 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106032230/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry |date=6 January 2014 }}</ref> उनको हजुरबुवा रमेश मैसुर ब्याडमिन्टन सङ्घका प्रशासक थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/an-exciting-tournament/article3185184.ece|title=An exciting tournament|newspaper=The Hindu|date=5 January 2006|accessdate=3 August 2015}}</ref> पादुकोण जब एक वर्षकी थिइन् त्यस समय उनको परिवार [[भारत]]को [[बेङ्गलोर]] बसाइसराई गरे ।<ref name="toi interview">{{cite news|last=Gupta|first=Priya|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father|title=Ranbir and I are still friends: Deepika Padukone|accessdate=29 August 2013|date=13 October 2012|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194219/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father |date=28 September 2013 }}</ref> उनले बेङ्गलोरको [[सोफिया उच्च विद्यालय]]बाट प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेकी थिइन् र प्रवीणता प्रमाणपत्र तहको अध्ययन [[माउन्ट कार्मेल कलेज, बेङ्गलोर|माउन्ट कार्मेल कलेज]]बाट गरिन्।<ref>{{cite web|title=Just How educated are our Bollywood heroines?: Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-just-how-educated-are-bollywood-heroines/20120118.htm#3|publisher=Rediff.com|accessdate=6 August 2013}}</ref> उनी मानविकी संकाय अन्तर्गत [[समाजशास्त्र]] विषयमा [[स्नातक तह|स्नातक]] तहको पढाइ गर्न [[इन्दिरा गान्धी राष्ट्रिय खुल्ला विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भइन् तर पछि उनले समयको व्यस्तता तथा मोडलिङ गर्ने समयको अनियमितताले पढाइ स्थगन गरिन्।<ref name="toi interview"/><ref>{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Deepika-Padukone-has-not-put-studies-on-back-burner/articleshow/2661901.cms|work=The Times of India|title=Deepika Padukone has not put studies on back-burner|accessdate=6 August 2013|date=30 December 2007|archiveurl=|archivedate=8 June 2015}}</ref> [[File:Padukone with family.jpg|thumb|left|upright=1.3|alt=Deepika Padukone is posing with her father, mother and sister|सन् २०१४ को [[५९औं फिल्मफेयर पुरस्कार]] समारोहमा दीपिका पादुकोण आफ्नो अभिभावक तथा बहिनीसँग]] पादुकोण बच्चा हुँदा कठिन सामाजिक अवस्था स्वीकार गरिन् जसले गर्दा उनको धेरै साथीहरू थिएनन्।<ref name="toi interview"/> उनको जीवनको लक्ष्य ब्याडमिन्टन थियो, जुन उनले युवा उमेरदेखि नै प्रतिस्पर्धात्मक तरिकाले खेल्ने गर्थिन्। सन् २०१२ को एक अन्तरवार्तामा पादुकोणले आफ्नो दिनचर्याको बारेमा भनेकी थिइन् "म सधैँ बिहान ५ बजे उठ्थेँ र शारीरिक कसरत गर्न जान्थे, विद्यालय जान्थे, ब्याडमिन्टन खेल्न जान्थे, आफ्नो गृहकार्य गर्थें र सुत्न जान्थेँ।"<ref name="toi interview"/> पादुकोणले विद्यालय अवधिमा ब्याडमिन्टनमा आफ्नो जीवन बनाउन जारी राखिन् र राष्ट्रियस्तरको च्याम्पियनसिपमा भाग लिइन्। उनले राज्यस्तरका बेसबल प्रतियोगितामा पनि आफ्नो सहभागिता जनाइन्।<ref>{{cite news|last=Banerjee|first=Soumyadipta|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-was-a-state-level-baseball-player-deepika-padukone-1349480|title=I was a state level baseball player: Deepika Padukone|work=Daily News and Analysis|accessdate=3 August 2013|date=18 February 2010}}</ref> शिक्षा तथा खेल करियरमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित राखिरहेकै बेला पादुकोणले बाल कलाकारको रूपमा समेत कार्य गरिन्। उनी ८ वर्षको उमेरमा एक दुई विज्ञापन अभियानमा देखा परिन्।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/mp/2004/08/11/stories/2004081101100100.htm|title=The long and short of the ramp|work=The Hindu|accessdate=3 August 2013|date=11 August 2004}}</ref> १० कक्षामा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो ध्यान परिवर्तन गरी फेसन मोडल बन्ने निर्णय गरिन्। <ref name="model">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/613309.cms|title=Smash hit on the ramp|work=The Times of India|first=Asha|last=Chowdary|accessdate=3 August 2013|date=13 April 2004}}</ref> सन् २००४ मा उनले [[प्रसाद बिडापा]]को संरक्षणमा पूर्ण समय मोडल बन्ने कार्यमा लागिन्।<ref name="model"/><ref>{{cite news|last=Malani|first=Gaurav|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film|title=Deepika Padukone not a part of race|accessdate=3 August 2013|date=7 December 2011|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194256/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film |date=28 September 2013 }}<br>{{cite news|last=Saran|first=Rhea|title=Venus Rising?|url=http://www.verveonline.com/30/people/verve/venus/excerpt.shtml|accessdate=7 August 2013|work=Verve (magazine)}}</ref> करियरको प्रारम्भिक चरणमा पादुकोणले लिरिल साबुनको टेलिभिजन विज्ञापनले पहिचान प्राप्त गरिन्। त्यस सँगै उनले विभिन्न ब्रान्ड तथा उत्पादनको लागि मोडलिङ गरिन्।<ref>{{cite news|last=Gahlaut|first=Kanika|url=http://indiatoday.intoday.in/story/prakash-padukone-daughter-deepika-in-new-liril-soap-ad/1/196716.html|title=Making a splash|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=12 April 2004|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBsSbRF|archivedate=27 September 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Deepika Padukone: Biography|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity-profile/Deepika-Padukone.htm|publisher=[[Zee News]]|accessdate=7 August 2013}}</ref> सन् २००५ मा, उनले डिजाइनर [[सुनीत वर्मा]]को लागि पहिलो पटक [[लक्मे फेसन विक]]मा भाग लिइन् र [[किङफिसर (बियर)|किङफिसर]] फेसन अवार्डमा ''मोडल अफ द इअर''को अवार्ड जित्न सफल भइन्।<ref>{{cite web|last=Menon|first=Sita|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer|accessdate=3 August 2013|date=21 April 2005|publisher=Rediff.com}}</ref><ref>{{cite news|last=Chowdhury|first=Smita R.|title=Glamour, glitz & grace|url=http://www.telegraphindia.com/1050405/asp/calcutta/story_4572605.asp|accessdate=3 August 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=5 May 2005}}</ref> पादुकोणको प्रसिद्धिमा त्यस समय वृद्धि भयो जब उनलाई २००६ को [[किङफिसर पात्रो|किङफिसर क्यालेन्डर]]मा स्थान दिइयो ।<ref name="meet"/> क्यालेन्डरका डिजाइनरका रूपमा रहेका [[वेन्डेल रोड्रिक्स]]ले पादुकोणमाथि टिप्पणी गर्दै भनेका थिए "[[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]पछि हामीसँग यस्तो सुन्दर र ताजा महिला थिएन्।"<ref>{{cite news|url=http://m.indiatoday.in/story/young-achievers-deepika-padukone-ms-dhoni-to-rabbi-shergill/1/181846.html|title=Young achievers: Deepika Padukone to Aditya Mittal, MS Dhoni to Rabbi Shergill|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=20 February 2006|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBwTlZD|archivedate=27 September 2013}}</ref> रोड्रिक्सले उनलाई गञ्जम ज्वेलरी कक्षामा हेरेका थिए र पछि उनले म्याट्रिक्स एजेन्सीका लागि पादुकोणलाई हस्ताक्षर गर्न भ्याए।<ref>{{cite book|last=Vasudev|first=Shefalee|title=Powder Room|url=http://books.google.com/books?id=DzdfsXQEtqoC&pg=PT61|publisher=Random House India|isbn=978-81-8400-297-3|page=61|year=2012}}</ref> २१ वर्षको उमेरमा पादुकोण [[मुम्बई]] बसाइँ सरिन् र आफ्नो काकीको घरमा बसिन्।<ref name="toi interview"/> त्यसै वर्ष, उनले [[हिमेश रेशमिया]]को म्युजिक भिडियो ''नाम है तेरा'' मा काम गर्ने अवसर पाइन् र त्यसमा गरेको अभिनयले व्यापक पहिचान प्राप्त गरिन्।<ref>{{cite news|last=Iyer|first=Meena|title=Deepika Padukone in awe of beauty pageant winners|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=17 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video |date=28 September 2013 }}</ref> पादुकोणले चाँडै चलचित्र भूमिकाको लागि प्रस्ताव प्राप्त गर्न सुरू गरिन्।<ref>{{cite web|title=The hottest heroine in Kannada cinema|url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/24sld1.htm|publisher=Rediff.com|date=24 August 2006|accessdate=6 August 2013}}</ref> आफ्नो अभिनयलाई अझ प्रभावकारी बनाउन पादुकोणले [[अनुपम खेर]]को चलचित्र संस्थानमा अभिनय कोर्समा भर्ना भइन्।<ref>{{cite news|title=On course: Deepika Padukone joins Anupam Kher's Film Academy|url=http://indiatoday.intoday.in/story/badminton-star-prakash-padukone-daughter-deepika-shifted-to-mumbai/1/193374.html|work=India Today|date=11 July 2005|accessdate=6 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC0HxiV|archivedate=27 September 2013}}</ref> रेशमियाको साङ्गीतिक भिडियोमा निर्देशक [[फराह खान]]ले पादुकोणको अभिनय हेरेकी थिइन् जसले गर्दा उनले पादुकोणलाई आफ्नो चलचित्र [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]]मा अभिनेत्रीको रूपमा चयन गरिन्।<ref name="toi interview"/><ref name="meet"/> ==अभिनय करियर== ===चलचित्र सुरूवात र सफलता (२००६–०९)=== पादुकोणले सन् २००६ मा आफू [[इन्द्रजीत लङ्केश]]को निर्देशनमा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''बाट अभिनय क्षेत्रमा प्रवेश गर्न लागेको बताएकी थिइन्। <ref name="meet">{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Meet Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/2006/mar/14sd1.htm|publisher=Rediff.com|date=14 March 2006|accessdate=6 August 2013}}</ref> उक्त रोमान्टिक हाँस्य चलचित्र [[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] ''[[मनमधुदु]]''को रूपान्तरण रहेको थियो र पादुकोणलाई शीर्ष भूमिकामा अभिनेता [[उपेन्द्र (अभिनेता)|उपेन्द्र]]सँग तय गरिएको थियो । पादुकोण अभिनित कन्नड चलचित्रले उच्च व्यापारिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite news|last=Kumar|first=S.S|title=Ramya in a rush|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/ramya-in-a-rush/article3230859.ece|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Hindu|date=29 September 2006}}</ref> [[रिडिफ.कम]]का आरजी विजयसारथीले पादुकोणको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै उनलाई ''आत्मीय दृश्यमा अझ बढी काम गर्नुपर्छ'' भनी थपेका थिए ।<ref>{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Deepika's Aishwarya is a must watch|url=http://www.rediff.com/movies/2006/sep/15aish.htm|publisher=Rediff.com|date=15 September 2006|accessdate=3 August 2013}}</ref> सन् २००६ को अन्तसम्ममा फराह खानको ''ह्याप्पी न्यू इअर'' को काम रोकियो र खानले [[पुनर्जन्म]]को कथामा आधारित नाटकीय चलचित्र ''[[ओम शान्ति ओम]]'' (२००७) को लागि पादुकोणलाई चलचित्रमा लिने निर्णय गरिन्। <ref>{{cite web|title='I was pulling SRK's hair out!'|url=http://www.rediff.com/movies/2007/dec/10fchat.htm|publisher=Rediff.com|date=10 December 2007|accessdate=6 August 2013}}</ref> [[बलिउड|हिन्दी चलचित्र उद्योग]]को पृष्ठभूमिमा तैयार पारिएको यस चलचित्रले सन् १९७० ताका सङ्घर्षरत् अभिनेताको कथा भन्दछ जो आफ्नो प्रेमिकाको हत्याको साक्षी भएर मर्छ र उसको प्रेमिकाको हत्याको बदला लिन पुनर्जन्म लिन्छ। यस चलचित्रको नायकको रूपमा [[साहरुख खान|शाहरूख खान]] एक समर्थकको भूमिकामा रहेका थिए भने पादुकोण दोहोरो भूमिकामा थिइन्।{{mdash}} पहिलो भूमिका शान्तिप्रिया, १९७० को शीर्ष अभिनेत्रीको रूपमा र पछि स्यान्डी, एक इच्छुक अभिनेत्रीको भूमिकामा रूपमा रहेकी थिइन्। उनले भनिन्, "म शाहरूखलाई चलचित्रमा हेरेर ठूली भएकी हुँ र वहाँको म सधैँ अनुशरण गर्थें। वहाँसँग काम गरेर&nbsp;... म ज्यादै खुसी महसुस गरिरहेकी छु। साथै फराहलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु जसले म माथि भरोसा गरेर वहाँसँग मलाई काम गर्ने मौका दिइन्।"<ref>{{cite news|last=Ray|first=Sarit|title=I'm a shy person: Deepika|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=2 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194317/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone |date=28 September 2013 }}</ref> आफ्नो भूमिकाको तयारीको लागि पादुकोणले विभिन्न अभिनेत्रीहरू [[हेलन (अभिनेत्री)|हेलन]] र [[हेमा मालिनी]]को शारीरिक हाउभाउ पढ्न चलचित्र हेरिन्। जुन आजभोलिको अभिनेत्रीभन्दा ''ज्यादै भिन्न'' र ''अधिक मनोरम'' भएको महसुस गरिन ।<ref>{{cite news|last=Thakur|first=Shweta|title=I saw Hema Malini films for '70s look: Deepika|date=17 November 2007|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx|work=Hindustan Times|accessdate=10 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005230414/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx |date=5 October 2013 }}</ref> तर, उनको आवाज भने आवाज कलाकार [[मोना घोष शेट्टी]]द्वारा स्वराङ्कित थियो ।<ref name="mona dub">{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan|title=Why is Deepika's Hindi in Kochadaiiyaan dubbed?|work=The Times of India|date=2 January 2013|accessdate=3 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105062349/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan |date=5 January 2014 }}</ref> चलचित्रमा रहेको एक गीत ''धुम ताना'' मा पादुकोण भारतीय शास्त्रीय नृत्यकर्ताको रूपमा आफुलाई ढालेर नृत्य गरिन्। वर्षको चर्चित गीतहरू मध्ये एक साबित भएपछि [[डोर्लिङ किन्डर्सले]]ले भने पादुकोणले दर्शकलाई आफ्नो ''हस्त मुद्रा'' नृत्यले मन्त्रमुग्ध पार्न सफल भइन्।<ref>{{cite book|title=The Book of Dance|url=http://books.google.com/books?id=EzKmKyugOjkC&pg=PA113|date=3 September 2012|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=978-1-4093-2237-5|page=113}}</ref> ''ओम शान्ति ओम'' सन् २००७ को व्यावसायिक सफल चलचित्र बन्न सफल रहयो र चलचित्रले विश्व्यापी {{INRConvert|1.49|b}} कारोबार गरेको थियो ।<ref name="top">{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat=|title=Top All Time Worldwide Grossers Updated|publisher=[[Box Office India]]|accessdate=13 October 2013|date=11 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://archive.ph/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=8 July 2012 }}</ref> [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरण आदर्श]]ले चलचित्रको समिक्षा गर्दै ''दीपिकाको अभिनयमा एउटा उत्कृष्ट अभिनेत्रीसँग हुनुपर्ने सबै कला भएको भनि भनेका थिए'' ।<ref>{{cite web|last=Adarsh|first=Taran|title=Movie Review: Om Shanti Om|date=7 November 2007|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54373|publisher=[[Bollywood Hungama]]|accessdate=18 December 2007|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBYXxYy|archivedate=27 September 2013}}</ref> [[फिल्मफेयर पुरस्कार]]को वार्षिकोत्सवमा पादुकोणलाई सन् २००८ मा [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिइएको थियो र [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री]] श्रेणीको लागि नामाङ्कन गरिएको थियो।<ref name="heroine">{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/top-actresses-of-bollywood-ever/9/7051.html#photo35|title=Top heroines of Bollywood|accessdate=19 July 2013|date=10 May 2013|work=India Today|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC4LXB6|archivedate=27 September 2013}}</ref> [[File:Padukone in 2009.jpg|thumb|upright=0.9|alt=Deepika Padukone is smiling away from the camera|पादुकोण ''[[लभ आज कल]]'', २००९ को पहिलो दृश्य समारोहमा]] बलिउड हङ्गामाले ''ओम शान्ति ओम'' को सफलताले पादुकोणको अभिनय करियरमा आयाम थपेको एक रिपोर्टमा उल्लेख गरेको थियो।<ref>{{cite web|last=Tuteja|first=Joginder|title=Exploring the Box Office journey of Deepika Padukone&nbsp;– Part 1|date=2 August 2013|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5321|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=10 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBdY9Zu|archivedate=27 September 2013}}</ref> उनले यो सफलतालाई आफ्नो अर्को चलचित्रमा गायत्री (रणवीर कपुरको प्रेमिका)को भूमिकामा एक अस्ट्रेलियाली विद्यार्थी जो क्याब चालकको रूपमा [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्स]]को हाँस्य रोमान्टिक चलचित्र ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) मा अभिनय गरिन्। यो चलचित्रले व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=Bachna Ae Haseeno scores at box office|url=http://www.rediff.com/movies/2008/aug/18box.htm|publisher=Rediff.com|accessdate=20 April 2013}}</ref> तर ''[[आउटलुक (पत्रिका)|आउटलुक]]'' को नम्रता जोशीले पादुकोणको अभिनयलाई सन्तोषजनक नभएको बताएकी थिइन्।।<ref>{{cite news|last=Joshi|first=Namrata|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?238292|title=Movie Review: Bachna Ae Haseeno|accessdate=19 July 2013|date=1 September 2008|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBjSin0|archivedate=27 September 2013}}</ref> सन् २००९ को पहिलो चलचित्रको रूपमा पादुकोण र [[अक्षय कुमार]]द्वारा [[निखिल आडवाणी]]को निर्देशनमा कुङ फु हाँस्य कथानक चलचित्र ''[[चाँदनी चौक टु चाइना]]'' रहेको थियो जसमा पादुकोणले भारतीय-चिनियाँ दिदी बहिनीको दोहोरो भूमिका निभाएकी थिइन्। [[वार्नर ब्रोज]]द्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रले हिन्दी चलचित्रको इतिहासमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सबैभन्दा बढी सिनेमाघरमा प्रदर्शित गरिएको थियो ।<ref>{{cite news|last=Anderson|first=Jason|title=Chandni Chowk to China: Kung fusion hustle|url=http://www.thestar.com/entertainment/2009/01/16/chandni_chowk_to_china_kung_fusion_hustle.html|work=[[Toronto Star]]|date=16 January 2009|accessdate=6 August 2013}}</ref> पादुकोणले आफ्नो भूमिकको लागि जापानी मार्सल आर्ट्स [[जुजुत्सु]]बाट सिखेकी थिइन् र आफ्नो सबै आक्रमक दृश्य आफैंले गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Deepika's unbelievable stunt!|url=http://specials.rediff.com/movies/2008/nov/26slid1-deepika-unbelievable-stunt.htm?zcc=rl|publisher=Rediff.com|date=26 November 2008|accessdate=3 September 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Lalwani|first=Vickeya|title=Yes, I'm dating Ranbir: Deepika|date=15 March 2008|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj|work=The Times of India|accessdate=3 September 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012195823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj |date=12 October 2013 }}</ref> तर अपेक्षा गरिएको ठिक विपरित यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|554.7|m}} कमाइ गर्न सक्यो जबकि यस चलचित्रको निर्माण लागत {{INRConvert|800|m}} थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=348&catName=TGlmZXRpbWUgV29ybGR3aWRlIEluIFVTICQ=|title=Top Lifetime Grossers Worldwide (US $)|publisher=Box Office India|accessdate=11 November 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU%3D |date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Sharma|first1=Amit|last2=Verma Ambwani|first2=Meenakshi|title=Chandni Chowk to China crosses Rs 33 cr at local box office|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng|work=[[The Economic Times]]|date=20 January 2009|accessdate=6 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305091941/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng |date=5 March 2016 }}</ref> चलचित्र विश्लेषकहरूले पादुकोणको अभिनयलाई सामान्यत मन पराएनन्।<ref>{{cite web|title=Chandni Chowk To China (2009)|url=http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_chowk_to_china/|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=7 October 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Strout|first=Justin|title=Ham Samurai|date=15 January 2009|url=http://www2.orlandoweekly.com/film/review.asp?rid=14086|work=[[Orlando Weekly]]|accessdate=29 April 2011}}</ref> त्यसै वर्ष पादुकोणले नाटकीय चलचित्र ''[[बिल्लु]]'' (''लभ मेरा हिट हिट'' नामक गीत) मा आयटम डान्स गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&page=4|title=Item Number in 'Billoo Barber'|publisher=[[MSN]]|date=6 January 2009|accessdate=2 May 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314143005/http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&page=4 |date=14 March 2012 }}</ref> त्यस लगतै उनी [[सैफअली खान|सैफ अली खान]]सँग रोमान्टिक नाट्य चलचित्र '' [[लभ आज कल]]'' मा अभिनय गरिन् जसको कथाकार र निर्देशक [[इम्तियाज अली (निर्देशक)|इम्तियाज अली]] थिए। यस चलचित्रले युवाहरूको बदलिदो सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरेको थियो। यस चलचित्रमा पादुकोणले एक सुदृढ सोच भएकी महिला मीरा पण्डेको भूमिका चरित्रार्थ गरेकी थिइन्। यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|1.2|b}}को कारोबार गरेको थियो। ''लभ आज कल'' ले सन् २००९ को सबैभन्दा बढी पैसा कमाउने तेस्रो चलचित्रको रूपमा आफूलाई प्रमाणित गरेको थियो।<ref name="top"/> ''[[डेली न्यूज एन्ड एनालायसिस]]'' का अनिरूद्ध गुहाले पादुकोणको बारे उल्लेख गर्दै ''अहिलेसम्म अभिनय गरेका चार चलचित्रहरू मध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन '' गरेको भनी लेखेका थिए भने ''द टाइम्स अफ इन्डिया'' का बलिउड विशेशज्ञ [[निखत काजमी]]ले पादुकोणको अभिनयलाई ''उत्कृष्ट र दृढ'' भनी व्याख्या गरेका थिए।<ref>{{cite news|last=Guha|first=Aniruddha|title=Review: Love Aaj Kal is the perfect date movie|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-love-aaj-kal-is-the-perfect-date-movie-1278796|work=Daily News and Analysis|date=31 July 2009|accessdate=16 July 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Kazmi|first=Nikhat|title=Love Aaj Kal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Love-Aaj-Kal/movie-review/4838891.cms|work=The Times of India|date=30 July 2009|accessdate=16 July 2013}}</ref> यस चलचित्रको लागि पादुकोणले [[५५औँ फिल्मफेयर पुरस्कार]]मा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको नामाङ्कन पाएकी थिइन्।<ref name="bollywoodhungama1">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|title=Nominations for 55th Idea Filmfare Awards 2009|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=27 April 2011}}</ref> ===करियर सङ्घर्ष (२०१०–११)=== सन् २०१० मा पादुकोणको पाँच चलचित्र प्रदर्शित भएको थियो। उनको पहिलो भूमिका विजय लालवाणीको [[मनोबैज्ञानिक रोमाञ्चकारी]] चलचित्र ''कार्तिक कलिङ कार्तिक'' थियो जसमा पादुकोणले एक हरेस खाइसकेको व्यक्ति ([[फरहान अख्तर]]द्वारा अभिनित) जो प्रत्येक विहान एक संदिग्ध फोन पाएर विभिन्न परिवर्तनबाट गुज्रिरहेको व्यक्तिको सहयोगी प्रेमिकाको भूमिका गरिन्। [[भराइटी (पत्रिका)|भराइटी]] पत्रिकाका डेरेक एलेले चलचित्रलाई समीक्षा गर्दै चलचित्रको कथाबस्तुले दर्शकमाझ छाप छोड्न नसकेको र पादुकोणको &nbsp;...निरीह भूमिकाले पनि चलचित्र सफल नभएको तर्क थपेका थिए ।<ref>{{cite news|last=Elley|first=Derek|title=Review: "Karthik Calling Karthik"|url=http://variety.com/2010/film/reviews/karthik-calling-karthik-1117942367/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=8 March 2010|accessdate=16 July 2013}}</ref> व्यवसायिक रूपमा चलचित्र असफल भएको थियो।<ref name="bo2010">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA==|title=Box Office 2010|publisher=Box office India|accessdate=14 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA==|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA%3D%3D |date=14 October 2013 }}</ref> सो वर्ष उनको सबैभन्दा व्यवसायिक सफल चलचित्र [[साजिद खान]]को हाँस्यप्रधान चलचित्र [[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]] थियो जसले {{INRConvert|1.15|b}}को कारोबार गर्न सफल भएको थियो। यस चलचित्रमा उनी [[अक्षय कुमार]], [[रितेश देशमुख]], [[लारा दत्ता]], [[अर्जुन रामपाल]], [[जिया खान]] र [[बोमन इरानी]]सँग चित्रित गरिएका थिए।<ref name="top"/> [[राजा सेन]]ले चलचित्रलाई "खराब अभिनयको चाड" र पादुकोणद्वारा कमजोर अभिनय भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=Sen|first=Raja|title=Gags that'll make you gag|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-housefull-is-painful/20100430.htm|publisher=Rediff.com|date=30 April 2010|accessdate=14 September 2013}}</ref> [[File:Deepika Padukone at an event.jpg|thumb|left|upright|alt=Deepika Padukone is sitting on a chair and smiling at the camera|पादुकोण ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'', २०१० को कार्यक्रममा]] {{-}} == प्रमुख चलचित्रहरू== {{main|दीपिका पादुकोण फिल्मोग्राफी}} * [[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]] (सन् २००६) * [[ओम शान्ति ओम]] (सन् २००७) * [[बच्ना ए हसिनो]] (सन् २००८) * [[लभ आज कल]] (सन् २००९) * [[लफङ्गे परिन्दे]] (सन् २०१०) * [[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]] (सन् २०१२) * [[ये जवानी है दीवानी]] (सन् २०१३) * [[चेन्नई एक्सप्रेस]] (सन् २०१३) * [[गोलियों की रासलीला राम-लीला]] (सन् २०१३) * [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]] (सन् २०१४) * [[पीकू]] (सन् २०१५) * [[बाजीराव मस्तानी]] == प्रसिद्धि == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{Commonscat-inline|Deepika Padukone|दीपिका पादुकोण}} * {{IMDb name|id=2138653}} * {{Twitter|deepikapadukone|दीपिका पादुकोण}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार}} {{फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार}} {{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि आइफा अवार्ड}} {{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि स्क्रिन अवार्ड}} {{कमन्सश्रेणी|Deepika Padukone}} {{Persondata <!-- Metadata: see Wikipedia:Persondata. --> | NAME = Padukone, Deepika | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Indian actor | DATE OF BIRTH = 5 January 1986 | PLACE OF BIRTH = [[Copenhagen]], Denmark | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:बेङ्गलोरका अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:मानसिक स्वास्थ्य कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:बेङ्गलोरका महिला मोडलहरू]] dln1n0d1akfihsforo1kozup3p13zhb 0 63739 1353904 1320059 2026-05-02T02:40:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353904 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = गणतन्त्र जिम्बाब्वे |common_name = जिम्बाब्वे |image_flag = Flag of Zimbabwe.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_Zimbabwe.svg |image_map = Location Zimbabwe AU Africa.svg |image_map = Zimbabwe (orthographic projection).svg |national_motto = "एकता,स्वतन्त्रता तथा कार्य"<ref name="BEAVERCT">{{cite journal |url=http://news.google.com/newspapers?id=AFwtAAAAIBAJ&sjid=ydkFAAAAIBAJ&pg=3340,2548451&dq=zimbabwe+unity-freedom-work&hl=en |title=Zimbabwe |publisher=The Beaver County Times |date=13 September 1981 |accessdate=2 November 2011}}</ref> |national_anthem = <br />''[[:en:National Anthem of Zimbabwe|ब्लेस्ड बि द ल्यान्ड अफ जिम्बाब्वे]]''<ref name="CIA-WF">{{cite journal |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |title=The World Factbook – Zimbabwe |version=2011 |publisher=Central Intelligence Agency |author=CIA |year=2011 |accessdate=2 November 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |date=16 April 2020 }}</ref> |official_languages = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title = [[:en:Languages of Zimbabwe|१६ भाषा]]<ref name="constitution">१६ भाषाहरूको नाम चेवा, चिबार्वे, [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], कलंगा, कोइसन, नाम्ब्या, डाउ, डेबेले, शंगानी, शोना, सङ्केत भाषा, सोथो, टोंगा, सवाना, भेंडा तथा झोसा जिम्बाब्वेका आधिकारिक भाषा हुन् । ([http://www.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf CONSTITUTION OF ZIMBABWE (final draft)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002110534/http://www.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf |date=2013-10-02 }}).</ref> |liststyle = border-top:1px solid #aaa; | [[Chewa language|Chewa]] | [[Chibarwe]] | [[English language|English]] |[[Kalanga language|Kalanga]] |"Koisan" <br>(presumably [[Tsoa language|Tsoa]]) |[[Nambya language|Nambya]] |[[Ndau language|Ndau]] |[[Northern Ndebele language|Ndebele]] | [[Shangani language|Shangani]] |[[Shona language|Shona]] |"[[Zimbabwean sign languages|sign language]]" |[[Sotho language|Sotho]] | [[Tonga language (Zambia)|Tonga]] | [[Tswana language|Tswana]] | [[Venda language|Venda]] | [[Xhosa language|Xhosa]] }} |ethnic_groups = {{unbulleted list | ८२% [[शोना जाती]] | १४% [[:en:Northern Ndebele people|डेबेले]] | २% अन्य अफ्रिकन | {{nowrap|१% [[:en:White Africans of European ancestry|गोरा]]}} | १% भारतीय तथा अन्य }} |ethnic_groups_year = २००३ |demonym = जिम्बाबियन |capital = [[हरारे]] |latd=17 |latm=50 |latNS=S |longd=31 |longm=3 |longEW=E |largest_city = हरारे |government_type = [[:en:Presidential system|राष्ट्रपति]] [[गणतन्त्र]] |leader_title1 = [[राष्ट्रपति]] |leader_name1 = Emmerson Mnangagwa |leader_title2 = [[उप-राष्ट्रपति]] |leader_name2 = [[जोयेस मुजुरु]] |legislature = [[संसद]] |upper_house = [[सिनेट]] |lower_house = [[विधान सभा|विधानसभा]] |sovereignty_type = स्वतन्त्र {{nobold|[[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]बाट}} |established_event1 = स्वतन्त्रता प्राप्त |established_date1 = ११ नोभेम्बर १९६५ |established_event2 = मान्यता प्राप्त |established_date2 = १८ अप्रिल १९८० |established_event3 = बर्तमान संबिधान |established_date3 = १५ मे २०१३ |area_rank = ६०औ |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = ३९०७५७ |area_sq_mi = १५०८७१ |percent_water = १ |population_estimate = १,२९,७३,८०८<ref name="zimstat1">{{cite web |title=Census Results in Brief |url=http://www.zimstat.co.zw/dmdocuments/CensusPreliminary2012.pdf |publisher=Zimbabwe National Statistical Agency |accessdate=25 August 2013}}</ref> |population_estimate_rank = ७२औ |population_estimate_year = २०१२ |population_census = १,३०,६१,२३९ |population_census_year = २०१२<ref>{{cite web |title=Zimbabwe at GeoHive |url=http://www.geohive.com/cntry/zimbabwe.aspx}}</ref> |population_density_km2 = २६ |population_density_sq_mi = ५७ |population_density_rank = १७०औ |GDP_PPP = $७.७३१ बिलियन<ref name="imf2" /> |GDP_PPP_year = २०१३ |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $५८९<ref name="imf2" /> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $१०.९७८ बिलियन<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=46&pr.y=0&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=698&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Zimbabwe |publisher=International Monetary Fund |accessdate=24 April 2012}}</ref> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = २०१३ |GDP_nominal_per_capita = $८३७<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_per_capita_rank = |Gini_year = १९९५ |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = ५०.१ <!--number only--> |Gini_ref = <ref>{{cite web|title=GINI Index|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?page=3|publisher=World Bank|accessdate=21 July 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009161918/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?page=3 |date=9 October 2011 }}</ref> |Gini_rank = |HDI_year = २०१३ |HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |HDI_rank = १७२औ |HDI = ०.३९७ <!--number only--> |HDI_ref =<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Summary.pdf |title=Human Development Report 2013 |publisher=United Nations Publications |date=14 March 2013 |accessdate=18 May 2013}}</ref> |HDI_rank = १७३औ |FSI = {{nowrap|११०.१ {{बढ्दो}} १.२}} |FSI_year = २००७ |FSI_rank = ४औ |FSI_category = <span style="color:red;white-space:nowrap;">Alert</span> |currency = विभिन्न^a |country_code = ZW |time_zone = [[केन्द्रीय अफ्रिकन समय]] |utc_offset = +२ |time_zone_DST = न हेरिएको |utc_offset_DST = +२ |drives_on = बायाँ |calling_code = +२६३ |cctld = .zw }} '''गणतन्त्र जिम्बाब्वे''' (अङ्ग्रेजी: Republic of Zimbabwe), जसलाई पहिले दक्षिण रोडेशिया, रोडेशिया, गणतन्त्र रोडेशिया र जिम्बाब्वे रोडेशिया पनि भनिने गरिन्थ्यो । अफ्रीकी महादेशको दक्षिणी भागमा जाम्बेजी र लिम्पोपो नदीको बीचमा स्थित एउटा भू-परिवेस्ठित राष्ट्र हो । यसको दक्षिणमा दक्षिण अफ्रिका, दक्षिण पश्चिममा बोत्सवाना, पश्चिम उत्तरमा जाम्बिया र पूर्वमा [[मोजाम्बिक]] सँग भेट्छ । अङ्ग्रेजी, शोना र डेबेल जिम्बाब्वेको आधिकारिक भाषाहरु हुन् । ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} {{Commonscat|Zimbabwe}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] 1u0505hpbzd060ysax0wpv1927eksgj 0 74524 1353899 1343562 2026-05-01T22:26:30Z GeertivpBot 62101 #pwb Copy label Wikidata Infobox 1353899 wikitext text/x-wiki {{Wikidata Infobox}} [[File:Meeting with the Board of Directors of NAITA.jpg|thumb|नर्थ अलाबामा इन्टरनेशनल ट्रेड एसोसिएसन (NAITA ) को सञ्चालक समितिको बैठक |280x280पिक्सेल]]{{कम्पनी sidebar}} '''सञ्चालक समिति''' भन्नाले कुनै पनि संस्था, [[व्यापार|व्यवसाय]], गैर नाफामुलक संस्था, सरकारी संस्था वा [[कम्पनी]]को सम्पूर्ण कार्यहरूको निरिक्षण गर्ने कार्यकारी समिती हो । [[सेयरधनी|शेयरधनी]]हरू मध्येबाट चुनिएका शेयरधनीहरूको समुह जसले संयुक्त रूपमा संस्था वा कम्पनीको सम्पूर्ण कार्यहरूको पूनरावलोकन गर्ने सञ्चालकहरूको समुहलाई जनाउँदछ । == भूमिका == * नीतिहरू स्थापना गरेर र रणनीतिक उद्देश्यहरू निर्धारन गरेर संगठनलाई सञ्चालन गर्ने * मुख्य कार्यकारी अधिकारीको चयन, नियुक्ति, समर्थन, प्रदर्शनको समीक्षा र बर्खास्त (मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदको नाम संगठन अनुसार फरक हुन्छ; मुख्य कार्यकारी, [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]], अध्यक्ष वा कार्यकारी सञ्चालक हुन सक्छ) * पर्याप्त वित्तीय स्रोतको उपलब्धता सुनिश्चित गर्ने * वार्षिक [[बजेट]] अनुमोदन * संगठनको कार्यसम्पादनको लागि सरोकारवालाहरूलाई उत्तरदायित्व लिने * वरिष्ठ [[व्यवस्थापन]]को तलब, क्षतिपूर्ति र सुविधा निर्धारण गर्ने == सञ्चालक == सञ्चालक समितिका सदस्यहरू संस्थाका सञ्चालकहरू हुन्। धेरै विशिष्ट अवस्थाहरूमा सञ्चालहरूलाई संगठनमा उनीहरूको अन्य सम्बन्धको आधारमा वर्गीकृत गरिन्छ।<ref>This section was developed from numerous definitions in [http://definitions.uslegal.com/i/inside-director/ USLegal.com], [http://www.businessdictionary.com/definition/executive-director.html BusinessDictionary.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303050359/http://www.businessdictionary.com/definition/executive-director.html |date=3 March 2011 }}, [http://dictionary.reference.com/browse/executive+director Dictionary.com], The Free Dictionary by Farlex ([http://financial-dictionary.thefreedictionary.com/Inside+Director "inside director"]; [http://www.thefreedictionary.com/executive+director "executive director"]; [http://financial-dictionary.thefreedictionary.com/outside+director "outside director"]; [http://www.thefreedictionary.com/nonexecutive+director "non-executive director"]), [http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/executive-director Macmillan Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308011048/https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/executive-director |date=2021-03-08 }}, and [https://web.archive.org/web/20210414034735/http://www.economics-dictionary.com/definition/non-executive-director.html Economics-dictionary.com].</ref> === मानार्थ सदस्य === कम्पनीहरूले प्रायः एक पूर्व वरिष्ठ [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]] र पूर्व बोर्ड सदस्यलाई मानार्थ अध्यक्षको रूपमा नियुक्त गर्दछ, यो पदमा कुनै कार्यकारी अधिकार हुँदैन र कम्पनीमा व्यक्तिको नेतृवा र कार्यसम्पादनको सम्मानको प्रतिनिधित्व गर्दछ। <ref name="honor">{{cite web |date=2013 |title=The Honorary President definition |url=https://www.lawinsider.com/dictionary/the-honorary-president |access-date=21 March 2023 |website=Law Insider}}</ref> === संस्थापक सञ्चालक === === स्वतन्त्र सञ्चालक === === भित्री सञ्चालक === भित्री सञ्चालक संगठनको कर्मचारी, अधिकारी, [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|प्रमुख कार्यकारी]], प्रमुख शेयरधारक, वा संगठन संग सम्बन्धित कोही सञ्चालक हो। भित्री सञ्चालकहरूले संस्थाको सरोकारवालाहरूको हितलाई प्रतिनिधित्व गर्छ, र प्रायः तिनीहरूको भित्री कार्यहरू, यसको वित्तीय वा बजार स्थिति, र यस्तै अन्य कुराहरूको विशेष ज्ञान हुन्छ। भित्री सञ्चालक: * प्रमुख कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) जो समितिको अध्यक्ष पनि हुन सक्छ * संगठनका अन्य कार्यकारीहरू, जस्तै यसको मुख्य वित्तीय अधिकारी (CFO) वा कार्यकारी उपाध्यक्ष * ठूला [[सेयरधनी|शेयरधनी]] (जो कर्मचारी वा अधिकारीहरू पनि हुन सक्छन् वा नहुन सक्छन्) * अन्य सरोकारवालाहरू जस्तै मजदुर संगठन , प्रमुख ऋणदाताहरू, वा संस्था रहेको समुदायका प्रतिनिधिहरू === बहिरी सञ्चालक/ बाह्य सञ्चालक === बाहिरी सञ्चालक संगठनमा कार्यरत वा संलग्न नभएको सञ्चालक समिती सदस्य हो, र बाहिरी सञ्चालकले कुनै पनि सरोकारवालाको प्रतिनिधित्व गर्दैन। उदाहरण एक सञ्चालक जो एक फरक उद्योगमा एक फर्मको अध्यक्ष।<ref name="Investopedia 2">{{Cite web |title=Outside Director |url=http://www.investopedia.com/terms/o/outsidedirector.asp |access-date=24 May 2013 |publisher=Investopedia}}</ref> बाहिरका सञ्चालकहरू कम्पनीका कर्मचारी वा अन्य कुनै तरिकाले यससँग आबद्ध हुँदैनन्। बहिरी सञ्चालकले समितीमा बाहिरी अनुभव र दृष्टिकोणहरू ल्याउँछन्। उदाहरणका लागि, घरेलु बजारमा मात्र सेवा दिने कम्पनीका लागि, बाह्य सञ्चालकको रूपमा विश्वव्यापी बहुराष्ट्रिय निगमहरूका सीईओहरूको उपस्थितिले निर्यात र आयातका अवसरहरू र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार विकल्पहरू बारे अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्न मद्दत गर्न सक्छ। उदाहरणको लागी [[नेपाल बीमा प्राधिकरण]]को सञ्चालक समितिको संरचना यस प्रकार रहेको छ<ref>{{Cite web |title=Board Members – नेपाल बीमा प्राधिकरण |url=https://nib.gov.np/board-of-directors/ |access-date=2023-02-08 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |+[[नेपाल बीमा प्राधिकरण]]को सञ्चालक समिति ! !सदस्य !प्रतिनीधित्व गर्ने संस्था ! |- |क |अध्यक्ष |नेपाल सरकार |[[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी प्रमुख]] |- |ख |सदस्य |सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय | |- |ग |सदस्य |सहसचिव, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय | |- |घ |सदस्य |जीवन बीमा विशेषज्ञ |बाह्य सञ्चालक |- |ङ |सदस्य |निर्जीवन बीमा विशेषज्ञ |बाह्य सञ्चालक |} यहाँ (घ ) र (ङ) मा उल्लेख गरिएका सदस्यहरू बाह्य सञ्चालक हुन् । == संस्था/ व्यवसाय == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[लेखापरीक्षण समिति]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:कम्पनी]] [[श्रेणी:लेखा]] 8cf6jasdpahvk7ek9xwt1e4xfi174zy 0 74681 1353922 1352445 2026-05-02T05:54:03Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1353922 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[झापा जिल्ला|झापा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-jhapa/shivasataxi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[प्रमुख]] | leader_name = मेगाहाङ थोप्रा <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = नरमाया कार्की <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 145.87<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=11&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 74077 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.56|87.72|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२३ | blank_name = | blank_info = | website = [https://www.shivasatakshimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[झापा जिल्ला|झापा]]का ८ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref><ref>{{Cite web |title=शिवसताक्षी नगरपालिका |url=https://aaodamak.moha.gov.np/post/shivasatakshi-nagarpalika}}</ref> यो नगरपालिका [[कोशी प्रदेश]]को [[झापा जिल्ला|झापा]] जिल्लामा अवस्थित छ। २०७१ मङ्सिर १६ मा, [[शिवगञ्ज]], [[पाँचगाछी]], [[सतासीधाम]] र [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] [[गाउँ_विकास_समिति_(नेपाल)|गाविस]] सम्मिलित गरी शिवसताक्षी [[नगरपालिका]] घोषणा गरिएको थियो। जम्मा ११ एघार वटा वडामा विभाजन गरीएको यस [[नगरपालिका]]को कुल क्षेत्रफल १४५।४८ वर्ग कि।मी। रहेको छ। यस [[नगरपालिका]]को पूर्वमा कन्काइ नगरपालिका उत्तरमा [[इलाम जिल्ला]] पश्चिममा कमल गाउँपालिका र दक्षिणमा झापा गाउँपालिका र गौरीगंज गाउँपालिका रहेका छन्। सताक्षिधाम धार्मिक क्षेत्र, दोमुखा पर्यटकिय क्षेत्र, चिल्लागढ ऐतिहासिक साँस्कृतिक क्षेत्र लगायत विभिन्न मठ मन्दिर, गुम्बा तथा खोलानाला, नहर, कुलो, पोखरी, सिमसार क्षेत्र तथा हरिया वनहरुले यस नगरपालिकालाई शान्त, आकर्षक र रमणिय बनाएका छन ।अन्य नगरपालिकाहरुको तुलनामा विकासका पूर्वाधारहरु कम भएता पनि अत्याधिक सम्भावना बोकेको क्षेत्रको रुपमा यस नगरलाई लिईन्छ । नगरपालिकाको केन्द्र वडा नं. ७ स्थित ब्याङ्गडाँडामा रहेको छ । नगरपालिकाको प्रमुखमा मेघहाङ्ग थोप्रा (रोशन) तथा उप-प्रमुखमा नरमाया कार्की निर्वाचित हुनुभएको छ । जन प्रतिनिधिहरु निर्वाचित भै आए पश्चात नगर कार्यपालिकाले नगर कार्यपालिका कार्य विभाजन नियमावली, कार्य सम्पादन नियमावली लगायतका विभिन्न नियमावली र कार्यविधिहरु स्विकृत गरी त्यसैका आधारमा नगर कार्यपालिकाका दैनिक प्रशासनिक तथा विकासात्मक कार्यहरु संचालित छन ।<ref name="https://shivasatakshimun.gov.np/ <ref name=" अधिकांश="" झापाली="" बने="" सहरवासी"="">{{cite news|last1=अधिकारी|first1=चेतन|title=अधिकांश झापाली बने सहरवासी|url=http://www.ekantipur.com/kantipur/2071/8/19/full-story/335070.html|accessdate=मंसिर १९|agency=कान्तिपुर|publisher=[http://www.ekantipur.com/kantipur/2071/8/19/full-story/335070.html कान्तिपुर]|date=२०७१ मंसिर २०}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७४,०७७ रहेको छ भने यहाँ १८,२५३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शिवसताक्षी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] (८-९) || ६,२०३ || ९.९५ || ६२३.४२ |- | २ || [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] (५-७) || ५,९९७ || १३.०२ || ४६०.६० |- | ३ || [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] (१, २, ३, ४) || ४,५३५ || १०.८ || ४१९.९१ |- | ४ || [[पाँचगाछी]] (१, ३-४, ६-७) || ६,२२१ || ११.९५ || ५२०.५९ |- | ५ || [[पाँचगाछी]] (२,५,८-९) || ४,६३३ || ९.५५ || ४८५.१३ |- | ६ || [[शिवगञ्ज]] (१-३) || ६,०८८ || १४.३ || ४२५.७३ |- | ७ || [[शिवगञ्ज]] (४-९) || ८,०३४ || २०.२८ || ३९६.१५ |- | ८ || [[सतासीधाम]] (१-५) || ९,४०९ || ८.१ || ११६१.६० |- | ९ || [[सतासीधाम]] (७) || ६,६४२ || १०.७८ || ६१६.१४ |- | १० || [[सतासीधाम]] (८) || ७,३४० || १४.४२ || ५०९.०२ |- | ११ || [[सतासीधाम]] (६,९) || ८,९७५ || २२.३३ || ४०१.९३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७४,०७७''' || '''१४५.४८''' || '''५०९.१८''' |} ==धार्मिक एवं पर्यटकीय स्थलहरू== *[[सतासीधाम|सतासिधाम]] *[[दोमुखा]] *[[चिल्लागढ]] *[[कन्काई माई]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcjhapa.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, झापा, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710235705/http://www.ddcjhapa.gov.np/ |date=2017-07-10 }} [[श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:झापा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] hj5ta3polv0g3iecad9z674qgkqwkwh 0 79078 1353898 1332586 2026-05-01T20:56:48Z Sunlightson 66105 1353898 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | colour = #AC0000 | name = मिकी माउस | image = Mickey Mouse.png | first = {{nowrap|''[[स्टिमबोट विली]]''}}<ref>[http://d23.disney.go.com/archives/biographies-of-10-classic-disney-characters/#MickeyMouse Biographies of 10 Classic Disney Characters] at [[Disney D23]]</ref><br>{{nowrap|November 18, 1928}} | creator = [[वाल्ट डिज्नी]]<br>[[Ub Iwerks]] | voice = {{nowrap|[[वाल्ट डिज्नी]] (१९२८–१९४७; १९५५–१९५९)}}<br>[[कार्ल स्टलिङ]] (''[[द कार्निभल किड]]'', १९२९)<br>{{nowrap|[[क्लारेन्स नास]] (''[[द डगन्यापर]]'', १९३४)}}<ref>http://www.intanibase.com/shorts.aspx?shortID=214&studioID=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035350/http://www.intanibase.com/shorts.aspx?shortID=214&studioID=1 |date=2015-09-24 }}</ref><br>[[जिमी म्याकडोनल्स (ध्वनी सम्पादक)|जिमी म्याकडोनल्स]] (१९४७–१९७७)<br>[[स्ट्यान फ्रेबर्ग]] (१९५४)<ref>http://cartoonresearch.com/index.php/spin-special-stan-freberg-records/</ref><br>[[एलन योङ]] (१९७५)<ref name="disneylandrecords.com">http://disneylandrecords.com/disney-christmas-records/3811/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220811100601/http://disneylandrecords.com/disney-christmas-records/3811/index.html |date=2022-08-11 }}</ref><ref name="mousevinyl.com">http://www.mousevinyl.com/content/dickens-christmas-carol-disneyland-records</ref><br>[[वाइने अल्विन]] (१९७७–२००९)<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/21/2576996.htm|title=Voice of Mickey Mouse dies - ABC News (Australian Broadcasting Corporation)|publisher=Abc.net.au|accessdate=April 8, 2012}}</ref><br>[[पिटर रिनाडे]] (१९८०)<ref>[http://bjbear71.com/Disney/DR6b.html A Disney Discography<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230620055526/http://bjbear71.com/Disney/DR6b.html |date=2023-06-20 }}</ref><ref>[http://www.startedbyamouse.com/features/CharacterRecords.shtml Character Records by Steve Burns - StartedByAMouse.com Features Section<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309170237/http://www.startedbyamouse.com/features/CharacterRecords.shtml |date=2015-03-09 }}</ref><br>लेस पर्किन्स (१९८६–१९८७)<br>[[ब्रेट इवान]] (२००९–हाल)<br>{{nowrap|[[क्रिस डिम्यान्टोपोलस]] (२०१३–हाल)}} | lbl1 = विकासकर्ता | data1 = [[फ्लोइड गट्फ्रेड्सन]]<br>[[लेस क्लार्क]]<br>[[फ्रेड मुरे (एनिमेटर)|फ्रेड मुरे]] | species = [[मुसा]] | gender = [[भाले]] | family = [[मिकी माउस परिवार]] | significantother = [[मिनी माउस]] | lbl21 = पाल्तु कुकुर | data21 = [[प्लुटो (डिज्नी)|प्लुटो]] | occupation = जासुस }} '''मिकी माउस''' ({{en|Mickey Mouse}}) [[वाल्ट डिज्नी कम्पनि]]को आधिकारिक [[मस्कट]] तथा एक [[कार्टुन]] पात्र हो । सन् १९२८ मा [[फ्लोइड गट्फ्रेड्सन]], [[लेस क्लार्क]] तथा [[फ्रेड मुरे (एनिमेटर)|फ्रेड मुरे]] ले यस पात्रको सृजना गरेका थिए । ==सिर्जना== [[File:Mickey Mouse concept art (clear version).webp|thumb|upright=1.45|The earliest known [[concept art]] of Mickey and [[Minnie Mouse]] from early 1928, largely attributed to [[Ub&nbsp;Iwerks]], but speculated to include work from [[Walt Disney]] or [[Les&nbsp;Clark]];{{sfn|Apgar|2015|pp=77-78}} [[The Walt Disney Family Museum]] collection]] मिक्की माउसलाई ओसवाल्ड द लकी र्याबिट को सट्टामा सिर्जना गरिएको थियो, जुन पहिलेको कार्टुन पात्र थियो जसलाई वाल्ट डिज्नी र युब आइवर्क्सले [[युनिभर्सल पिक्चर्स]] का लागि विन्कलर पिक्चर्स मा काम गर्ने क्रममा सिर्जना गरेका थिए।<ref>{{Cite book|first=Michael|last=Barrier|title=The Animated Man: A Life of Walt Disney|publisher=University of California Press|year=2008|page=56|isbn=978-0-520-25619-4}}</ref> फेब्रुअरी 1928 मा विन्कलर निर्माता Charles Mintz सँग उच्च बजेटको लागि वार्ता गर्ने असफल बैठकमा, उनी निराश भएर बाहिर निस्किए, तर उनले पत्ता लगाए कि मिंट्जले गोप्य रूपमा आफ्नो स्टाफलाई इन-हाउस स्टुडियोमा सार्न विश्वास दिलाएका थिए।{{sfn|Apgar|2015|p=39}} जसले केही व्यक्तिहरूले अस्वीकार गरे र उनीसँगै बसे, तिनीहरूमा एनिमेटर Ub Iwerks, अप्रेन्टिस कलाकार Les Clark, र Wilfred Jackson रहेका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://mickey.disney.com/mickey मिकी माउसको वेबसाइटमा विवरण] * [http://disney.wikia.com/wiki/Mickey_Mouse मिकी माउसको वेबसाइटमा विवरण] * [http://www.disneyme.com/disney-junior/mickey-mouse-clubhouse/ मिकी माउसको विवरण] * [http://mickey.disney.com/mickey-cartoons मिकी माउसको विवरण] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * {{Commonscat-inline|Mickey Mouse|मिकी माउस}} [[श्रेणी:मिकी माउस]] {{stub}} dlvhdspcxpblg2a3ntok0q98kisvngr 0 87119 1353964 1325207 2026-05-02T11:54:51Z Bishaldev100 28807 /* काजीहरूको सूची */ 1353964 wikitext text/x-wiki [[File:Bamshidhar Kalu Pande.jpg|thumb|[[वंशिधर कालु पाँडे]], [[गोरखा राज्य]]को काजी, प्रसिद्ध युद्धनायक]] '''काजी''' एक नेपाली प्रशासनिक एवम् सैनिक मर्यादाको पद वा उपाधि हो। काजी पदको सुरूवाती पदभार [[मुगल साम्राज्य]]को [[देवान]] र बेलायती परम्पराको [[प्रधानमन्त्री]] सरह थियो । कालान्तरमा ४ काजीको नियुक्ति हुन थाल्यो । [[फ्रान्सिस बुचानन ह्यामिल्टन]] तथा [[डिल्ली रमण रेग्मी]]का अनुसार नेपालको भारदारी सभामा ४ काजी हुने गर्दथे ।{{sfn|Pradhan|2012|p=8}} त्यसपछि तिनीहरूमध्ये एक [[मूलकाजी]] छानिन्थ्यो । राजा [[रणबहादुर शाह]]ले नाबालक छोरा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]को निम्ति गद्दी त्याग गर्दा काजीहरूको सङ्ख्या बढेको थियो ।{{sfn|Pradhan|2012|p=8}} ==काजी र क्षेत्री जाति== विशेषतः [[क्षेत्री]] परिवारका सदस्यलाई दिइने यस उपाधि अन्य जातहरूमा पनि दिइन्थ्यो। पाँच थरका पुरूषहरूलाई भने यो उपाधि वंशाणुगत रूपमा दिइएको थियो। ती ५ काजी खलकका थरहरूः *१) [[थापा वंश]] *२)[[बिष्ट]] *३)[[बस्नेत]]/[[बस्न्यात]] [[(Basnet/Basnyat)]] *४) [[पाँडे वंश]] *५) [[कुँवर|कुवँर]] थप: [[भण्डारी]] परिवारलाई पनि दरबारिया खलकसम्म मानिएको थियो। अन्य थरीहरू पनि उक्त पदबाट सम्मानित थिए। यो पद विशेषतः प्रशासनिक वा सैनिक क्षेत्रका उच्च ओहोदाका जो कोही व्यक्तिलाई दिइन्थ्यो। ==काजीहरूको सूची== [[गोरखा राज्य]], [[नेपाल अधिराज्य]] तथा अन्य राज्यहरूका काजीहरूको सूची: मानसिङ खड्का मगर (kaji of gorkha) * [[गणेश पाँडे]] (Kaji of Gorkha) * [[कालु पाँडे]] (Kaji of Gorkha) * [[गुरू बोहरा]] (Kaji of Bajhang) * [[शिवरामसिंह बस्न्यात|शिवराम सिंह बस्न्यात]] मगर (Senapati Kaji) * [[वीरभद्र थापा]] मगर (Kaji Jethabudha) * [[चन्द बहादुर बोहरा]] (Kaji) * [[रामकृष्ण कुँवर]] मगर (Kaji Jethabudha) * [[काशीराम थापा]] मगर (Kaji of Kantipur) * [[वंशराज पाँडे]] (देवान काजी) * [[केहरसिंह बस्न्यात]] मगर (काजी) * [[अभिमानसिंह बस्न्यात|अभिमान सिंह बस्न्यात]] मगर (Mulkaji) * [[नयन सिंह बोहरा]] (सानुकाजी) * [[स्वरुपसिंह कार्की|स्वरुप सिंह कार्की]] (मुलकाजी) * [[वीर सिंह बोहरा]] (काजी) * [[अमरसिंह थापा]] मगर (Badakaji) * [[ढक्रे बोहरा]] (Kaji of Bajhang) * [[दामोदर पाँडे]] (Mulkaji) * [[नरसिंह गुरुङ्ग]] (टक्सारी काजी) * [[डम्मर सिंह बोहरा]] (काजी) * [[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह बस्न्यात मगर]] (Mulkaji) * [[भीम सिंह बोहरा]] (Mulkaji) * [[बख्तावरसिंह बस्न्यात|बख्तावर सिंह बस्न्यात]] मगर (Mulkaji) * [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)|अमरसिंह थापा मगर (सानुकाजी)]] (सानुकाजी) * [[रणजीत सिंह बोहरा]] (Kaji of Gorkha) * [[भीमसेन थापा|भीमसेन थापा मगर]] (Kaji later Mukhtiyar) * [[रणजीत पाँडे]] * [[रणध्वज थापा|रणध्वज थापा मगर]] (काजी) * [[नयनसिंह थापा|नैनसिंह थापा]] मगर (Kaji General) * [[बालनरसिंह कुँवर]] मगर (Kaji) * [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापामगर]] (काजी जर्नेल) * [[रणजङ्ग पाँडे]] (Kaji later Mukhtiyar) * [[माथवरसिंह थापा]] (Kaji later Mukhtiyar) * [[गगनसिंह भण्डारी|गगन सिंह भण्डारी]] (काजी) * [[जङ्गबहादुर राणा]] (Kaji later Prime Minister) ==पुस्तक== *{{citation | last = Joshi | first = Bhuwan Lal | last2 = Rose | first2 = Leo E. | title = Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation | publisher = University of California Press | year = 1966 | pages = 551 | url = https://books.google.com/books?id=MX22o4PJ3Q0C }} *{{citation | last = Pradhan | first = Kumar L. | title = Thapa Politics in Nepal: With Special Reference to Bhim Sen Thapa, 1806–1839 | publisher = Concept Publishing Company | year = 2012 | isbn = 9788180698132 | location = New Delhi | pages = 278 | url = https://books.google.com/books?id=7PP1yElRzIUC}} *{{citation | last = Karmacharya | first = Ganga | title = Queens in Nepalese Politics: an account of roles of Nepalese queens in state affairs, 1775-1846 | publisher = Educational Publishing House | year = 2005 | isbn = 9789994633937 | location = Nepal | pages = | url = https://books.google.com.np/books?id=6G5uAAAAMAAJ&q=abhiman+singh+basnet+kaji&dq=abhiman+singh+basnet+kaji&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiVjpOzoKrYAhVKs48KHTI2Ay4Q6AEIOTAG }} *{{Citation|last= Regmi|first=Dilli Raman |authorlink=Dilli Raman Regmi|year=1975|title=Modern Nepal|url=https://books.google.com/?id=TChuAAAAMAAJ&q=bhagirath+panth&dq=bhagirath+panth|isbn=9780883864913}} *{{Citation|last=Shrestha|first=Tulsi Narayan|year=2005|title=Nepalese administration:a historical perspective|url=https://books.google.com/?id=p_AVAQAAIAAJ&q=bhagirath+panth&dq=bhagirath+panth|isbn=9789993304784}} *{{Citation|first=Daniel |last=Wright |year=1877|title=History of Nepal |url=https://books.google.com/?id=AiU50pM_z6MC&pg=PA278&dq=bhagirath+panth#v=onepage&q=bhagirath%20panth&f=false|isbn=9788120605527 }} *{{Cite journal | last = Regmi | first = Mahesh Chandra | title = Regmi Research Series | publisher = | year = 1979 | isbn = | location = Nepal | pages = | url = https://books.google.com/books/about/Regmi_Research_Series.html?id=jGJDAAAAYAAJ}} *{{Citation|last =Khatri | first= Shiva Ram |title= Nepal Army Chiefs:Short Biographical Sketches |publisher = Sira Khatri |year =1999 |location= University of Michigan |url=https://books.google.com.np/books?id=YIPeAAAAMAAJ}} *{{Citation|last=Paodel|first=Prabha Krishna|year=2003|title=The founder of Modern Nepal Prithvinarayan Shah|url=https://books.google.com.np/books?id=btVjAAAAMAAJ}} ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोला== *[[मुख्तियार]] *[[चौतारिया|चौतरिया]] *[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पद]] 0fv3en1ny2qvbhh8d2prx38mjtu66tn 10 89434 1353934 588534 2026-05-02T06:45:50Z Keymap9 38381 PNG --> SVG 1353934 wikitext text/x-wiki [[File:Crystal128-eraser.svg|18px]]&nbsp;'''Undone'''<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 6vcu0kvav8k2x35jvfhlh17u9ux33sy 0 95187 1353936 1328192 2026-05-02T06:48:33Z CommonsDelinker 144 Sarbendra-khanal.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No permission since 24 April 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1353936 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको विशिष्ट प्रहरी पद}} {{Infobox official post | post = नेपाल प्रहरी महानिरिक्षक | body = | native_name = | flag = IGP Nepal.webp | flagsize = | flagcaption = | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = | image = | incumbent = [[दानबहादुर कार्की]] | incumbentsince = २०८२ कात्तिक २४ | residence = आइजिपी निवास, नक्साल, [[काठमाडौँ]] | department = | member_of = | reports_to = गृह मन्त्रालय | seat = नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय, नक्साल, [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | appointer = गृह सचिव (प्रधानमन्त्री र नेपालको मन्त्रिपरिषद्को निर्णयको अधीनमा) | appointment = | termlength = ४ वर्ष | termlength_qualified = विस्तार गर्न सकिने | constituting_instrument = प्रहरी ऐन २०१२ | precursor = | formation = वि.सं २००६ | first = [[तोरण शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] | salary = | deputy = नेपाल प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक | website = {{url|http://www.nepalpolice.gov.np}} }} '''प्रहरी महानिरीक्षक''' वा '''आइजिपी''' नेपालको सबैभन्दा वरिष्ठ र सर्वोच्च पदमा रहेका प्रहरी अधिकारी र [[नेपाल प्रहरी]] बलका प्रमुख हुन्, जसले देशभरका सबै प्रहरी गतिविधिहरूको निरीक्षण गर्छन् र [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]लाई पत्राचार गर्छन्। [[नेपाल सरकार]]ले चार वर्षको कार्यकालका लागि प्रहरी महानिरीक्षकलाई नियुक्त गर्दछ, यद्यपि दुई जना आइजिपीले ६ वर्ष सम्म सेवा गरेका थिए। हालका प्रहरी महानिरीक्षक [[दानबहादुर कार्की]] हुन् जो २०८२ कात्तिक २४ देखि सो पदमा आसिन छन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1800781/dan-bahadur-karki-appointed-as-inspector-general-of-nepal-police#:~:text=%E0%A5%A8%E0%A5%AA%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%2C%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C%E0%A4%82%20%E0%A5%A4%20%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%8F%E0%A4%86%E0%A4%88%E0%A4%9C%E0%A5%80,%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A4%BE%20%E0%A4%A4%E0%A4%A5%E0%A4%BE%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%9C%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%B6%20%E0%A4%96%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%B2%E0%A5%87%20%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%8F%20%E0%A5%A4|title=नेपाल प्रहरीको महानिरीक्षकमा दानबहादुर कार्की नियुक्त |work=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=२४ कात्तिक २०८२|date=|author=}}</ref> == सूची == {| class="wikitable" |- ! क्रम<ref>{{cite web | url=http://www.nepalpolice.gov.np/police-history/ex-chief-of-police.html | title=Police History - Ex-Chief of Police |publisher=नेपाल प्रहरी| accessdate=2013-04-10}}</ref><ref>{{cite web|title=History|url=https://www.nepalpolice.gov.np/index.php/about-us/history?showall=&start=1|publisher=नेपाल प्रहरी|accessdate=10 October 2017}}</ref> ! नाम (जन्म-मृत्यु) (वि.सं) ! तस्वीर ! पदभार सम्हालेको ! पदभार छोडेको |- | १ |'''[[तोरण शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br/>{{small|(१९६०–?)}} | <!-- Do not use placeholder images per WP:IPH --> | २००७ चैत | २००७ चैत |- | २ |'''[[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br/>{{small|(१९६८–२०६३)}} | <!-- Do not use placeholder images per WP:IPH --> | २००७ चैत | २०१० मङ्सिर |- | ३ |'''[[ज्ञानबहादुर याक्थुम्बा]]'''<br/>{{small|(१९७६–२०२६)}} | | २०१० मङ्सिर | २०१२ भदौ |- | ४ |'''[[गोपाल शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br/>{{small|(?–?)}} | <!-- Do not use placeholder images per WP:IPH --> | २०१२ भदौ | २०१३ साउन |- | ५ |'''[[पूर्ण सिंह खवास]]'''<br/>{{small|(?–?)}} | | २०१३ साउन | २०१४ भदौ |- | ६ |'''[[ढुण्डीराज शर्मा]]'''<br/>{{small|(?–?)}} | <!-- Do not use placeholder images per WP:IPH --> | २०१४ भदौ | २०१८ पुस |- | ७ |'''[[पहल सिंह लामा]]'''<br/>{{small|(जन्म २००२)}} | <!-- Do not use placeholder images per WP:IPH --> | २०१८ पुस | २०२३ असार |- | ८ |'''[[रोमबहादुर थापा]]'''<br/>{{small|(१९८१–२०४०)}} | | २०२३ असार | २०२९ असार |- | ९ |'''[[खड्गजीत बराल]]'''<br/>{{small|(१९८५–२०७८)}} | [[File:Khadga Jeet Baral (2013).jpg|100px]] | २०२९ असार | २०३५ जेठ |- | १० |'''[[दुर्लभकुमार थापा]]'''<br/>{{small|(१९८६–२०८२)}} | | २०३५ साउन | २०३९ जेठ |- | ११ |'''[[दिलबहादुर लामा]]'''<br/>{{small|(१९८७–२०७०)}} | | २०३९ असार | २०४३ जेठ |- | १२ |'''[[हेमबहादुर सिंह]]'''<br/>{{small|(?–२०७३)}} | [[File:H.B. Singh.JPG|100px]] | २०४३ असार | २०४७ जेठ |- | १३ |'''[[रत्न शमशेर जबरा]]'''<br/>{{small|(?–?)}} | | २०४७ असार | २०४९ फागुन |- | १४ |'''[[मोतिलाल बोहरा]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०००)}} | | २०४९ फागुन | २०५३ माघ |- | १५ |'''[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]'''<br/>{{small|(जन्म:२००५)}} | | २०५३ चैत | २०५४ मङ्सिर |- | १६ |'''[[अच्युतकृष्ण खरेल]]'''<br/>{{small|(जन्म:२००३)}} | | २०५३ फागुन – २०५३ चैत | २०५४ मङ्सिर –२०५७ असोज |- | १७ |'''[[प्रदीप शम्शेर जङ्गबहादुर राणा]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | | २०५७ असोज | २०५९ पुस |- | १८ |'''[[श्याम भक्त थापा]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | | २०५९ पुस | २०६३ भदौ |- | १९ |'''[[ओमविक्रम राणा]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | | २०६३ भदौ | २०६५ भदौ |- | २० |'''[[हेमबहादुर गुरुङ]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | | २०६५ असोज | २०६५ फागुन |- | २१ |'''[[रमेश चन्द ठकुरी]]'''<br/>{{small|(जन्म:२००६)}} | | २०६५ फागुन | २०६८ जेठ |- | २२ |'''[[रविन्द्र प्रताप शाह]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०१४)}} | | २०६८ जेठ | २०६९ भदौ |- | २३ |'''[[कुवेर सिंह राना]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०१७)}} | | २०६९ भदौ | २०७० कात्तिक |- | २४ |'''[[उपेन्द्रकान्त अर्याल]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०१८)}} | | २०७० मङ्सिर १ | २०७३ फागुन २ |- | २५ |'''[[प्रकाश अर्याल]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | [[File:Prakash Aryal.png|100px]] | २०७३ चैत २८ | २०७४ चैत २८ |- | २६ |'''[[सर्वेन्द्र खनाल]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०२३)}} | | २०७४ चैत २८ | २०७६ माघ २८ |- | २७ |'''[[ठाकुरप्रसाद ज्ञवाली]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०२२)}} | [[File:IGP_Thakur_Gaywali.png|100px]] | २०७६ माघ २९ | २०७७ असार २३ |- | २८ |'''[[शैलेश थापा क्षेत्री]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०२५)}} | [[File:Igp_sailesh_thapa.png|100px]] | २०७७ असार २५ | २०७९ वैशाख १८ |- | २९ |'''[[धिरज प्रताप सिंह]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०२४)}} | [[File:IGP Dhiraj Pratap Singh.png|100px]] | २०७९ वैशाख १८ | २०७९ चैत १० |- | ३० |'''[[वसन्तबहादुर कुँवर]]'''<br/>{{small|(जन्म:२०२६ )}} | [[File:IGP Basanta Bahadur Kunwar.png|100px]] | २०७९ चैत १० | २०८१ चैत ५ |- | ३१ |'''[[दीपक थापा]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | [[File:Igp-deepak-thapa.jpg|100px]] | २०८१ चैत ५ | २०८२ भदौ १८ |- | ३२ |'''[[चन्द्रकुवेर खापुङ]]'''<br/>{{small|(जन्म:?)}} | | २०८२ भदौ १९ | २०८२ कात्तिक २३ |- |३३ |दानबहादुर कार्की | |२०८२ कात्तिक २४ |बहालवाला |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका प्रहरी महानिरीक्षकहरू]] 85uzlqxj6w7uyeqdoa2bbojpb39qa52 0 96010 1353960 1321269 2026-05-02T09:55:24Z Bishaldev100 28807 1353960 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको द्विसदनात्मक व्यवस्थापिका संसद}} {{Infobox legislature | name = नेपालको सङ्घीय संसद | native_name = | native_name_lang = | preceded_by = {{nowrap|[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|नेपालको संविधान सभा]]}} | coa_pic = Parliament of Nepal.png | coa_res = 125px | coa_alt = Emblem of Nepal | foundation = २०७४ फागुन २१ | house_type = [[द्विसदनपद्धति|द्विसदनात्मक]] | legislature = [[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद]] | body = | houses = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]<br>{{small|(माथिल्लो सदन)}}<br>[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]<br>{{small|(तल्लो सदन)}} | leader1_type = [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader1 = [[रामचन्द्र पौडेल]] | election1 = [[नेपालको राष्ट्रपतीय निर्वाचन, २०७९|२०७९ फागुन २९]] | leader2_type = [[नेपालको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader2 = [[राम सहाय यादव]] | election2 = २०७९ चैत ६ | leader3_type = {{nowrap|[[राष्ट्रिय सभाको अध्यक्ष (नेपाल)|राष्ट्रिय सभाको<br/>अध्यक्ष]]}} | leader3 = {{nowrap|[[नारायणप्रसाद दाहाल]]}} |party3={{nowrap|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}}| election3 = २०८० फागुन २९ | leader4_type = {{nowrap|[[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभाको<br/>उपाध्यक्ष]]}} | leader4 = [[विमला घिमिरे]] |party4={{nowrap|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}}| election4 = २०८० चैत २८ | leader5_type = [[प्रतिनिधि सभाको सभामुख (नेपाल)|प्रतिनिधि सभाको<br/>सभामुख]] | leader5 = डिपी अर्याल |party5={{nowrap|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]}} | election5 = २०८२ | leader6_type = {{nowrap|[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)#उपसभामुखहरू|प्रतिनिधि सभाको<br/>उपसभामुख]]}} | leader6 =उप स |party6={{nowrap|[[श्रम संस्कृति पार्टी]]}}| election6 = २०८२ | leader7_type = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | leader7 = {{nowrap|[[बालेन्द्र शाह]]}} | election7 = २०८१ असार ३० | party7 = {{nowrap|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}} | leader8_type = [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)| प्रतिपक्ष दलको नेता]] | leader8 = [[भीष्मराज आङ्देम्बे]] | party8 = {{nowrap|[[नेपाली कांग्रेस]]}} | election8 = २०८३ | members = '''३३३ राष्ट्रिय सभाको ५९<br> प्रतिनिधि सभाको २७५ | house2 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] | house1 = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] | structure2 = Nepal HouseofRepresentatives 2024.svg | structure2_res = 250px | structure1 = Nepal NationalAssembly 2024.svg | structure1_res = 250px | political_groups2 = '''[[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|सरकार]] (१७८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेका]] (८८)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (७९)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी|जसपा]] (७)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}}} [[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोसपा-ने]] (४)}} '''समर्थन र विश्वासको मत (२९)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]] (१४)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Janamat Party}}}} [[जनमत पार्टी|जनमत]] (६)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपाने]] (५)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nagrik Unmukti Party}}}} [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी|नाउपा]] (४)}} '''प्रतिपक्ष (६८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] (३२)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|रास्वपा]] (२१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] (१०)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Janamorcha}}}} [[राष्ट्रिय जनमोर्चा|राजमो]] (१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}}} [[नेपाल मजदुर किसान पार्टी|नेमकिपा]] (१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|आम जनता पार्टी}}}} [[आम जनता पार्टी|आजपा]] (१)}} *{{nowrap|{{colour box|{{party colour|Independent}}}} [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] (२)}} |political_groups1 = '''[[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|सरकार]] (२८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेका]] (१६)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (११)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}}} [[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोसपा]] (१)}} '''समर्थन र विश्वासको मत (३)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी|जसपा]] (३)}} '''प्रतिपक्ष (२८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] (१८)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] (८)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Janamorcha}}}} [[राष्ट्रिय जनमोर्चा|राजमो]] (१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Independent}}}} [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] (१)}} | voting_system2 = [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] र [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]] | voting_system1 = [[एकल सङ्क्रमणीय मत प्रणाली]] र [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] | last_election2 = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|४ मङ्सिर २०७९]] | last_election1 = [[राष्ट्रिय सभा निर्वाचन, २०८०|११ माघ २०८०]] | next_election2 = २०८४ | next_election1 = २०८३ | session_room = Nepalese Constituent Assembly Building.jpg | session_res = 250px | meeting_place = [[अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र]],<br>[[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | website = {{URL|www.parliament.gov.np}} | constitution = [[नेपालको संविधान]] }} {{नेपालको राजनीति}} '''नेपालको सङ्घीय संसद''' वि.सं २०७४ मा स्थापित [[नेपाल]]को दुई सदनात्मक सङ्घीय र सर्वोच्च व्यवस्थापिका हो। यसमा [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] र [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] समानान्तर सदनको रूपमा रहेका छन्। == इतिहास == === नेपाल अधिराज्यको व्यवस्थापिका संसद === {{मुख्य|नेपाल अधिराज्यको व्यवस्थापिका संसद}} वि.सं २०५९ मा तत्कालीन [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]ले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी विद्रोही]]हरूलाई सम्हाल्न असक्षम भएको भन्दै नेपालको पूर्व संसद् विघटन गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=April 25, 2006 |title=Nepal: King ends direct rule, reinstates parliament |url=https://reliefweb.int/report/nepal/nepal-king-ends-direct-rule-reinstates-parliament |website=reliefweb}}</ref> देशका प्रमुख पाँच राजनीतिक दलले राजालाई नयाँ निर्वाचनको आह्वान गर्नुपर्ने वा निर्वाचित संसदलाई पुनर्स्थापित गर्नुपर्ने भन्दै विरोध प्रदर्शन गरेका थिए। वि.सं २०६० मा राजाले १२ महिनाभित्र संसदीय निर्वाचन गर्ने घोषणा गरेका थिए। [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३]] पछि, नेपालको संसद पुनर्स्थापना भएको थियो।<ref name="nepalcaportal1">{{cite web|url=http://www.nepalcaportal.org/EN/political-development/political-history.php|title=Nepal's Political Development: Nepal Constituent Assembly Portal|publisher=Nepalcaportal.org|access-date=2010-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100803023949/http://www.nepalcaportal.org/EN/political-development/political-history.php|archive-date=3 August 2010|url-status=dead}}</ref> === नेपालको अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद === {{मुख्य|व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|नेपालको पहिलो संविधान सभा}} [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३]]को सफलतापछि २०६३ माघ १ मा पुरानो संसद् विघटन गरी त्यसको ठाउँमा नेपालको ३३० सदस्यीय अन्तरिम व्यवस्थापिका गठन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|title=Refworld {{!}} Freedom in the World 2008 – Nepal|url=https://www.refworld.org/docid/487ca22e8.html|access-date=2020-12-04|website=Refworld|language=en}}</ref> व्यवस्थापिकाले अन्तरिम संविधानको मस्यौदा तयार गरेको थियो र पहिलो [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|संविधान सभाको निर्वाचन]] सम्पन्न भएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा ६०१ सदस्यीय संविधान सभाले २३८ वर्ष पुरानो [[शाह वंश|राजतन्त्र]]को अन्त्य गर्दै देशलाई गणतन्त्र घोषणा गरेको थियो।<ref>{{Cite web |date=May 28, 2008 |title=Nepal abolishes monarchy, declares republic |url=https://www.abc.net.au/news/2008-05-29/nepal-abolishes-monarchy-declares-republic/2452310 |website=ABC news}}</ref> संविधान सभा, जसलाई सुरुमा नयाँ संविधानको मस्यौदा गर्न दुई वर्षको समय दिइएको थियो, राज्यको पुनर्संरचनामा मतभेदका कारण नयाँ संविधान निर्माण गर्न असफल भएपछि २०६९ जेठ १४ मा संसद विघटन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=May 27, 2012 |title=Legislature in Nepal Disbands in Failure |url=https://www.nytimes.com/2012/05/28/world/asia/nepal-disbands-legislature-as-talks-on-constitution-fail.html |website=The New York Times}}</ref> === नेपालको व्यवस्थापिका संसद === {{मुख्य|नेपालको व्यवस्थापिका संसद}} २०७२ असोज ३ मा, [[नेपालको संविधान २०७२|संविधान]] जारी भएपछि दोस्रो नेपालको दोस्रो संविधान सभा नेपालको व्यवस्थापिका संसद्मा रूपान्तरित भएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/Nepal-elects-first-woman-speaker-of-parliament/articleshow/49420818.cms|title=Nepal elects first woman speaker of parliament – Times of India|website=The Times of India|date=16 October 2015 }}</ref> पहिलो संविधान सभाले नयाँ संविधान निर्माण गर्न असफल भएपछि दोस्रो नेपाली संविधान सभाको गठन भएको थियो। विसं २०७४ माघ ७ गते नेपालको व्यवस्थापिका संसद् विघटन भएको थियो।<ref>{{cite web|title=संविधानसभा प्रथम|url=http://www.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213211027/http://www.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1|archive-date=13 December 2017|access-date=13 December 2017|website=parliament.gov.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225122214/http://www.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1 |date=25 February 2018 }}</ref> == संरचना == [[नेपालको संविधान २०७२]] अनुसार नेपालमा [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] र [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] गरी दुई सदनको संसद रहेको छ, जसको प्रमुखको रुपमा [[नेपालको राष्ट्रपति]]ले कार्य गर्दछन्।<ref>{{Cite web |url=http://constitution.org.np/userfiles/constitution%20of%20nepal%202072-en.pdf |title=Archived copy |access-date=8 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223153410/http://constitution.org.np/userfiles/constitution%20of%20nepal%202072-en.pdf |archive-date=23 December 2015 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151223153410/http://constitution.org.np/userfiles/constitution%20of%20nepal%202072-en.pdf |date=23 December 2015 }}</ref> === नेपालको राष्ट्रपति === सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालका राष्ट्रपति [[नेपाल]]को राष्ट्रप्रमुख तथा नेपाली सशस्त्र बलका प्रधानसेनापति हुन्। २०६५ मा, देशलाई गणतन्त्र घोषणा गरिएपछि यो कार्यालय स्थापना गरिएको थियो। नेपालका प्रथम राष्ट्रपति [[रामवरण यादव]] थिए। वर्तमान राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]] हुन्। उनी देशको तेस्रो राष्ट्रपति हुन्। === प्रतिनिधि सभा === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} प्रतिनिधि सभामा २७५ सदस्यहरू छन्। सिङ्गो देशलाई एकल निर्वाचन क्षेत्र मानेर मतदाताले राजनीतिक दललाई मत दिने [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]]बाट ११० जना र [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली]]बाट १ सय ६५ जना निर्वाचित हुन्छन्। मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले विघटन नगरेसम्म वा पाँच वर्षसम्म सदनका सदस्यहरू आ–आफ्नो आसनमा बस्छन्। === राष्ट्रिय सभा === {{मुख्य|राष्ट्रिय सभा (नेपाल)}} राष्ट्रिय सभामा ५९ सदस्य छन्। [[नेपालका प्रदेशहरू|सातवटै प्रदेश]]बाट प्रत्येक प्रदेशको निर्वाचक मण्डलबाट आठ आठ जना र सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपतिबाट तीन जना सदस्य नियुक्त हुने व्यवस्था छ जसमा कम्तीमा तीन जना महिला, एक जना [[दलित]] र एक जना अपाङ्गता भएका व्यक्ति हुनुपर्नेछ। एक तिहाइ सदस्यको पदावधि प्रत्येक दुई वर्षमा समाप्त हुने गरी सदस्यहरूले छ वर्षको कार्यकाल पूरा गर्छन्। == समितिहरू == === प्रतिनिधि सभा === {| class="wikitable sortable" |+ !समिति !कार्यक्षेत्र !वेवसाइट |- |अर्थ समिति | # अर्थ मन्त्रालय, # राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग, # लगानी वोर्ड, # राष्ट्रिय योजना आयोग, # सम्बद्ध विषय तथा निकाय । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Finance-Committee-2079 |- |अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र पर्यटन समिति | # परराष्‍ट्र मन्त्रालय, # सँस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र सम्बद्ध विषय तथा निकाय । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/International-Relations-and-Tourism-Committee-2079 |- |उद्योग तथा वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ता हित समिति | # उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, # श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय, # उपभोक्ता हित सम्बन्धी । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Industry-Commerce-Labour-and-Consumer-Interest-Committee-2079 |- |कानून, न्याय तथा मानव अधिकार समिति | # कानून‚ न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय # न्याय परिषद् # न्याय सेवा आयोग # महान्याधिबक्ताको कार्यालय र # मानव अधिकार |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Law-Justice-and-Human-Rights-Committee-2079 |- |कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समिति | # कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्रालय, # भुमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय, # वन तथा वातावरण मन्त्रालय, र # सम्बद्ध विषय तथा निकाय । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Agriculture-Cooperative-And-Natural-Resources-Committee-2079 |- |महिला तथा सामाजिक मामिला समिति | # महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय, # राष्ट्रिय महिला आयोग, # राष्ट्रिय दलित आयोग, # राष्ट्रिय समावेशी आयोग, # आदिवासी जनजाति आयोग, # मधेशी आयोग, # थारु आयोग, # मुस्लिम आयोग । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Women-And-Social-Affairs-Committee-2079 |- |राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समिति | # प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, # गृह मन्त्रालय, # रक्षा मन्त्रालय, # संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, # अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, # लोक सेवा आयोग, # निर्वाचन आयोग, # शान्ति प्रकृया । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/State-Affairs-Committee-2079 |- |पूर्वाधार विकास समिति | # भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय # सञ्‍चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय # खानेपानी मन्त्रालय # शहरी विकास मन्त्रालय |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Infrastructure-Development-Committee-2079 |- |शिक्षा,स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समिति | # शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय # स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय # युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Education-Health-and-Information-Technology-Committee-2079 |- |सार्वजनिक लेखा समिति |सार्वजनिक लेखा, महालेखापरीक्षकको वार्षिक प्रतिवेदन र सम्बद्ध विषय तथा निकायहरू |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Public-Account-Committee-2079 |} * === राष्ट्रिय सभा === * दिगो विकास तथा सुशासन समिति * विधायन व्यवस्थापन समिति * प्रत्यायोजित व्यवस्थापन तथा सरकारी आश्वासन समिति * राष्ट्रिय सरोकार तथा समन्वय समिति * === संयुक्त === * संसदीय सुनुवाई समिति<br>देहायका पदाधिकारीको संसदीय सुनुवाई गरिने : #संवैधानिक परिषदको सिफारिसमा नियुक्त हुने प्रधान न्यायाधीश, #सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश, #न्याय परिषदका सदस्य, #संवैधानिक निकायको प्रमुख वा पदाधिकारी र #राजदूतको पदमा नियुक्ति हुने व्यक्ति । * राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन समिति == महिला प्रतिनिधित्व == नेपालको संविधानले सङ्घीय संसद्लगायत सबै सार्वजनिक पदमा महिलालाई ३३ प्रतिशत आरक्षणको व्यवस्था गरेको छ। २०७५ जेठ २ मा उपसभामुखमा [[शिवमाया तुम्बाहाम्फे]] निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/cpn-uml-leader-tumbahamphe-elected-to-deputy-speaker-of-hor/|title=CPN-UML leader Tumbahamphe elected to Deputy Speaker of HoR|date=16 March 2018}}</ref> संविधान सभापछि संसद्मा महिलाको प्रतिनिधित्व बढेको छ, जसले अन्ततः संविधानमा महिलाको प्रतिनिधित्वको लागि प्रावधानहरूको ग्यारेन्टी गरेको थियो। == संसद भवन == {{मुख्य|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल}} सङ्घीय संसद्का दुवै सदनको बैठक हाल [[काठमाडौँ]]को नयाँ बानेश्वरस्थित [[अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र]]मा बसिरहेको छ। [[सिंहदरबार]] परिसर, अधिकांश सरकारी कार्यालय परिसरमा नयाँ संसद् भवन निर्माण भइरहेको छ।<ref>{{Cite web|title=New building for federal parliament to cost Rs5 billion rupees|url=https://kathmandupost.com/national/2019/09/18/new-building-for-federal-parliament-to-cost-rs5-billion-rupees|access-date=2020-06-14|website=The Kathmandu Post|language=en}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालको राजनीति]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[http://www.parliament.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] *[http://na.parliament.gov.np/np राष्ट्रिय सभाको वेबसाइट] *[http://hr.parliament.gov.np/np प्रतिनिधि सभाको वेबसाइट] {{Legislatures of Nepal}} {{नेपाल सरकार}} [[श्रेणी:नेपालको राजनीति]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:द्विसदनात्मक व्यवस्थापिकाहरू|नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको संसद]] [[श्रेणी:नेपालमा सङ्घीयता]] d8jj24x4ti21xu61was9m15bydbsp43 1353961 1353960 2026-05-02T11:01:58Z Bishaldev100 28807 1353961 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको द्विसदनात्मक व्यवस्थापिका संसद}} {{Infobox legislature | name = नेपालको सङ्घीय संसद | native_name = | native_name_lang = | preceded_by = {{nowrap|[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|नेपालको संविधान सभा]]}} | coa_pic = Parliament of Nepal.png | coa_res = 125px | coa_alt = Emblem of Nepal | foundation = २०७४ फागुन २१ | house_type = [[द्विसदनपद्धति|द्विसदनात्मक]] | legislature = [[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद]] | body = | houses = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]<br>{{small|(माथिल्लो सदन)}}<br>[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]<br>{{small|(तल्लो सदन)}} | leader1_type = [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader1 = [[रामचन्द्र पौडेल]] | election1 = [[नेपालको राष्ट्रपतीय निर्वाचन, २०७९|२०७९ फागुन २९]] | leader2_type = [[नेपालको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader2 = [[राम सहाय यादव]] | election2 = २०७९ चैत ६ | leader3_type = {{nowrap|[[राष्ट्रिय सभाको अध्यक्ष (नेपाल)|राष्ट्रिय सभाको<br/>अध्यक्ष]]}} | leader3 = {{nowrap|[[नारायणप्रसाद दाहाल]]}} |party3={{nowrap|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}}| election3 = २०८० फागुन २९ | leader4_type = {{nowrap|[[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभाको<br/>उपाध्यक्ष]]}} | leader4 = [[विमला घिमिरे]] |party4={{nowrap|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}}| election4 = २०८० चैत २८ | leader5_type = [[प्रतिनिधि सभाको सभामुख (नेपाल)|प्रतिनिधि सभाको<br/>सभामुख]] | leader5 = डिपी अर्याल |party5={{nowrap|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]}} | election5 = २०८२ | leader6_type = {{nowrap|[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)#उपसभामुखहरू|प्रतिनिधि सभाको<br/>उपसभामुख]]}} | leader6 =उप स |party6={{nowrap|[[श्रम संस्कृति पार्टी]]}}| election6 = २०८२ | leader7_type = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | leader7 = {{nowrap|[[बालेन्द्र शाह]]}} | election7 = २०८१ असार ३० | party7 = {{nowrap|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}} | leader8_type = [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)| प्रतिपक्ष दलको नेता]] | leader8 = [[भीष्मराज आङदेम्बे]] | party8 = {{nowrap|[[नेपाली कांग्रेस]]}} | election8 = २०८३ | members = '''३३३ राष्ट्रिय सभाको ५९<br> प्रतिनिधि सभाको २७५ | house2 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] | house1 = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] | structure2 = Nepal HouseofRepresentatives 2024.svg | structure2_res = 250px | structure1 = Nepal NationalAssembly 2024.svg | structure1_res = 250px | political_groups2 = '''[[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|सरकार]] (१७८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेका]] (८८)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (७९)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी|जसपा]] (७)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}}} [[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोसपा-ने]] (४)}} '''समर्थन र विश्वासको मत (२९)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]] (१४)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Janamat Party}}}} [[जनमत पार्टी|जनमत]] (६)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपाने]] (५)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nagrik Unmukti Party}}}} [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी|नाउपा]] (४)}} '''प्रतिपक्ष (६८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] (३२)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|रास्वपा]] (२१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] (१०)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Janamorcha}}}} [[राष्ट्रिय जनमोर्चा|राजमो]] (१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}}} [[नेपाल मजदुर किसान पार्टी|नेमकिपा]] (१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|आम जनता पार्टी}}}} [[आम जनता पार्टी|आजपा]] (१)}} *{{nowrap|{{colour box|{{party colour|Independent}}}} [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] (२)}} |political_groups1 = '''[[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|सरकार]] (२८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेका]] (१६)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (११)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}}} [[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोसपा]] (१)}} '''समर्थन र विश्वासको मत (३)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी|जसपा]] (३)}} '''प्रतिपक्ष (२८)''' *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] (१८)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] (८)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Janamorcha}}}} [[राष्ट्रिय जनमोर्चा|राजमो]] (१)}} *{{nowrap|{{color box|{{party color|Independent}}}} [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] (१)}} | voting_system2 = [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] र [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]] | voting_system1 = [[एकल सङ्क्रमणीय मत प्रणाली]] र [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] | last_election2 = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|४ मङ्सिर २०७९]] | last_election1 = [[राष्ट्रिय सभा निर्वाचन, २०८०|११ माघ २०८०]] | next_election2 = २०८४ | next_election1 = २०८३ | session_room = Nepalese Constituent Assembly Building.jpg | session_res = 250px | meeting_place = [[अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र]],<br>[[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | website = {{URL|www.parliament.gov.np}} | constitution = [[नेपालको संविधान]] }} {{नेपालको राजनीति}} '''नेपालको सङ्घीय संसद''' वि.सं २०७४ मा स्थापित [[नेपाल]]को दुई सदनात्मक सङ्घीय र सर्वोच्च व्यवस्थापिका हो। यसमा [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] र [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] समानान्तर सदनको रूपमा रहेका छन्। == इतिहास == === नेपाल अधिराज्यको व्यवस्थापिका संसद === {{मुख्य|नेपाल अधिराज्यको व्यवस्थापिका संसद}} वि.सं २०५९ मा तत्कालीन [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]ले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी विद्रोही]]हरूलाई सम्हाल्न असक्षम भएको भन्दै नेपालको पूर्व संसद् विघटन गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=April 25, 2006 |title=Nepal: King ends direct rule, reinstates parliament |url=https://reliefweb.int/report/nepal/nepal-king-ends-direct-rule-reinstates-parliament |website=reliefweb}}</ref> देशका प्रमुख पाँच राजनीतिक दलले राजालाई नयाँ निर्वाचनको आह्वान गर्नुपर्ने वा निर्वाचित संसदलाई पुनर्स्थापित गर्नुपर्ने भन्दै विरोध प्रदर्शन गरेका थिए। वि.सं २०६० मा राजाले १२ महिनाभित्र संसदीय निर्वाचन गर्ने घोषणा गरेका थिए। [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३]] पछि, नेपालको संसद पुनर्स्थापना भएको थियो।<ref name="nepalcaportal1">{{cite web|url=http://www.nepalcaportal.org/EN/political-development/political-history.php|title=Nepal's Political Development: Nepal Constituent Assembly Portal|publisher=Nepalcaportal.org|access-date=2010-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100803023949/http://www.nepalcaportal.org/EN/political-development/political-history.php|archive-date=3 August 2010|url-status=dead}}</ref> === नेपालको अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद === {{मुख्य|व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|नेपालको पहिलो संविधान सभा}} [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३]]को सफलतापछि २०६३ माघ १ मा पुरानो संसद् विघटन गरी त्यसको ठाउँमा नेपालको ३३० सदस्यीय अन्तरिम व्यवस्थापिका गठन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|title=Refworld {{!}} Freedom in the World 2008 – Nepal|url=https://www.refworld.org/docid/487ca22e8.html|access-date=2020-12-04|website=Refworld|language=en}}</ref> व्यवस्थापिकाले अन्तरिम संविधानको मस्यौदा तयार गरेको थियो र पहिलो [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|संविधान सभाको निर्वाचन]] सम्पन्न भएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा ६०१ सदस्यीय संविधान सभाले २३८ वर्ष पुरानो [[शाह वंश|राजतन्त्र]]को अन्त्य गर्दै देशलाई गणतन्त्र घोषणा गरेको थियो।<ref>{{Cite web |date=May 28, 2008 |title=Nepal abolishes monarchy, declares republic |url=https://www.abc.net.au/news/2008-05-29/nepal-abolishes-monarchy-declares-republic/2452310 |website=ABC news}}</ref> संविधान सभा, जसलाई सुरुमा नयाँ संविधानको मस्यौदा गर्न दुई वर्षको समय दिइएको थियो, राज्यको पुनर्संरचनामा मतभेदका कारण नयाँ संविधान निर्माण गर्न असफल भएपछि २०६९ जेठ १४ मा संसद विघटन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=May 27, 2012 |title=Legislature in Nepal Disbands in Failure |url=https://www.nytimes.com/2012/05/28/world/asia/nepal-disbands-legislature-as-talks-on-constitution-fail.html |website=The New York Times}}</ref> === नेपालको व्यवस्थापिका संसद === {{मुख्य|नेपालको व्यवस्थापिका संसद}} २०७२ असोज ३ मा, [[नेपालको संविधान २०७२|संविधान]] जारी भएपछि दोस्रो नेपालको दोस्रो संविधान सभा नेपालको व्यवस्थापिका संसद्मा रूपान्तरित भएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/Nepal-elects-first-woman-speaker-of-parliament/articleshow/49420818.cms|title=Nepal elects first woman speaker of parliament – Times of India|website=The Times of India|date=16 October 2015 }}</ref> पहिलो संविधान सभाले नयाँ संविधान निर्माण गर्न असफल भएपछि दोस्रो नेपाली संविधान सभाको गठन भएको थियो। विसं २०७४ माघ ७ गते नेपालको व्यवस्थापिका संसद् विघटन भएको थियो।<ref>{{cite web|title=संविधानसभा प्रथम|url=http://www.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213211027/http://www.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1|archive-date=13 December 2017|access-date=13 December 2017|website=parliament.gov.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225122214/http://www.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1 |date=25 February 2018 }}</ref> == संरचना == [[नेपालको संविधान २०७२]] अनुसार नेपालमा [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] र [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] गरी दुई सदनको संसद रहेको छ, जसको प्रमुखको रुपमा [[नेपालको राष्ट्रपति]]ले कार्य गर्दछन्।<ref>{{Cite web |url=http://constitution.org.np/userfiles/constitution%20of%20nepal%202072-en.pdf |title=Archived copy |access-date=8 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223153410/http://constitution.org.np/userfiles/constitution%20of%20nepal%202072-en.pdf |archive-date=23 December 2015 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151223153410/http://constitution.org.np/userfiles/constitution%20of%20nepal%202072-en.pdf |date=23 December 2015 }}</ref> === नेपालको राष्ट्रपति === सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालका राष्ट्रपति [[नेपाल]]को राष्ट्रप्रमुख तथा नेपाली सशस्त्र बलका प्रधानसेनापति हुन्। २०६५ मा, देशलाई गणतन्त्र घोषणा गरिएपछि यो कार्यालय स्थापना गरिएको थियो। नेपालका प्रथम राष्ट्रपति [[रामवरण यादव]] थिए। वर्तमान राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]] हुन्। उनी देशको तेस्रो राष्ट्रपति हुन्। === प्रतिनिधि सभा === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} प्रतिनिधि सभामा २७५ सदस्यहरू छन्। सिङ्गो देशलाई एकल निर्वाचन क्षेत्र मानेर मतदाताले राजनीतिक दललाई मत दिने [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]]बाट ११० जना र [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली]]बाट १ सय ६५ जना निर्वाचित हुन्छन्। मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले विघटन नगरेसम्म वा पाँच वर्षसम्म सदनका सदस्यहरू आ–आफ्नो आसनमा बस्छन्। === राष्ट्रिय सभा === {{मुख्य|राष्ट्रिय सभा (नेपाल)}} राष्ट्रिय सभामा ५९ सदस्य छन्। [[नेपालका प्रदेशहरू|सातवटै प्रदेश]]बाट प्रत्येक प्रदेशको निर्वाचक मण्डलबाट आठ आठ जना र सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपतिबाट तीन जना सदस्य नियुक्त हुने व्यवस्था छ जसमा कम्तीमा तीन जना महिला, एक जना [[दलित]] र एक जना अपाङ्गता भएका व्यक्ति हुनुपर्नेछ। एक तिहाइ सदस्यको पदावधि प्रत्येक दुई वर्षमा समाप्त हुने गरी सदस्यहरूले छ वर्षको कार्यकाल पूरा गर्छन्। == समितिहरू == === प्रतिनिधि सभा === {| class="wikitable sortable" |+ !समिति !कार्यक्षेत्र !वेवसाइट |- |अर्थ समिति | # अर्थ मन्त्रालय, # राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग, # लगानी वोर्ड, # राष्ट्रिय योजना आयोग, # सम्बद्ध विषय तथा निकाय । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Finance-Committee-2079 |- |अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र पर्यटन समिति | # परराष्‍ट्र मन्त्रालय, # सँस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र सम्बद्ध विषय तथा निकाय । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/International-Relations-and-Tourism-Committee-2079 |- |उद्योग तथा वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ता हित समिति | # उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, # श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय, # उपभोक्ता हित सम्बन्धी । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Industry-Commerce-Labour-and-Consumer-Interest-Committee-2079 |- |कानून, न्याय तथा मानव अधिकार समिति | # कानून‚ न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय # न्याय परिषद् # न्याय सेवा आयोग # महान्याधिबक्ताको कार्यालय र # मानव अधिकार |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Law-Justice-and-Human-Rights-Committee-2079 |- |कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समिति | # कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्रालय, # भुमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय, # वन तथा वातावरण मन्त्रालय, र # सम्बद्ध विषय तथा निकाय । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Agriculture-Cooperative-And-Natural-Resources-Committee-2079 |- |महिला तथा सामाजिक मामिला समिति | # महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय, # राष्ट्रिय महिला आयोग, # राष्ट्रिय दलित आयोग, # राष्ट्रिय समावेशी आयोग, # आदिवासी जनजाति आयोग, # मधेशी आयोग, # थारु आयोग, # मुस्लिम आयोग । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Women-And-Social-Affairs-Committee-2079 |- |राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समिति | # प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, # गृह मन्त्रालय, # रक्षा मन्त्रालय, # संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, # अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, # लोक सेवा आयोग, # निर्वाचन आयोग, # शान्ति प्रकृया । |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/State-Affairs-Committee-2079 |- |पूर्वाधार विकास समिति | # भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय # सञ्‍चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय # खानेपानी मन्त्रालय # शहरी विकास मन्त्रालय |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Infrastructure-Development-Committee-2079 |- |शिक्षा,स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समिति | # शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय # स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय # युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Education-Health-and-Information-Technology-Committee-2079 |- |सार्वजनिक लेखा समिति |सार्वजनिक लेखा, महालेखापरीक्षकको वार्षिक प्रतिवेदन र सम्बद्ध विषय तथा निकायहरू |https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Public-Account-Committee-2079 |} * === राष्ट्रिय सभा === * दिगो विकास तथा सुशासन समिति * विधायन व्यवस्थापन समिति * प्रत्यायोजित व्यवस्थापन तथा सरकारी आश्वासन समिति * राष्ट्रिय सरोकार तथा समन्वय समिति * === संयुक्त === * संसदीय सुनुवाई समिति<br>देहायका पदाधिकारीको संसदीय सुनुवाई गरिने : #संवैधानिक परिषदको सिफारिसमा नियुक्त हुने प्रधान न्यायाधीश, #सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश, #न्याय परिषदका सदस्य, #संवैधानिक निकायको प्रमुख वा पदाधिकारी र #राजदूतको पदमा नियुक्ति हुने व्यक्ति । * राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन समिति == महिला प्रतिनिधित्व == नेपालको संविधानले सङ्घीय संसद्लगायत सबै सार्वजनिक पदमा महिलालाई ३३ प्रतिशत आरक्षणको व्यवस्था गरेको छ। २०७५ जेठ २ मा उपसभामुखमा [[शिवमाया तुम्बाहाम्फे]] निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/cpn-uml-leader-tumbahamphe-elected-to-deputy-speaker-of-hor/|title=CPN-UML leader Tumbahamphe elected to Deputy Speaker of HoR|date=16 March 2018}}</ref> संविधान सभापछि संसद्मा महिलाको प्रतिनिधित्व बढेको छ, जसले अन्ततः संविधानमा महिलाको प्रतिनिधित्वको लागि प्रावधानहरूको ग्यारेन्टी गरेको थियो। == संसद भवन == {{मुख्य|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल}} सङ्घीय संसद्का दुवै सदनको बैठक हाल [[काठमाडौँ]]को नयाँ बानेश्वरस्थित [[अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र]]मा बसिरहेको छ। [[सिंहदरबार]] परिसर, अधिकांश सरकारी कार्यालय परिसरमा नयाँ संसद् भवन निर्माण भइरहेको छ।<ref>{{Cite web|title=New building for federal parliament to cost Rs5 billion rupees|url=https://kathmandupost.com/national/2019/09/18/new-building-for-federal-parliament-to-cost-rs5-billion-rupees|access-date=2020-06-14|website=The Kathmandu Post|language=en}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालको राजनीति]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[http://www.parliament.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] *[http://na.parliament.gov.np/np राष्ट्रिय सभाको वेबसाइट] *[http://hr.parliament.gov.np/np प्रतिनिधि सभाको वेबसाइट] {{Legislatures of Nepal}} {{नेपाल सरकार}} [[श्रेणी:नेपालको राजनीति]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:द्विसदनात्मक व्यवस्थापिकाहरू|नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको संसद]] [[श्रेणी:नेपालमा सङ्घीयता]] 8a87ib72nlf0y50gmnhn6gvlox4bauv 0 100063 1353923 1318847 2026-05-02T06:11:26Z Bishaldev100 28807 /* पुर्व सदस्य */ 1353923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]], [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[कतार]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], र [[भेनेजुएला]]।  [[इन्डोनेसिया]] पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |40,606,052 | align="right" |2,381,740 | align="right" |1,348,361 | align="right" |12,200,000,000 |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |1,221,490 | align="right" |28,051 | align="right" |227,000 | align="right" |1,100,000,000 |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |1,979,786 | align="right" |267,667 | align="right" |210,820 | align="right" |2,000,000,000 |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |80,277,428 | align="right" |1,648,000 | align="right" |3,990,956 | align="right" |157,530,000,000 |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |37,202,572 | align="right" |437,072 | align="right" |4,451,516 | align="right" |143,069,000,000 |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |4,052,584 | align="right" |17,820 | align="right" |2,923,825 | align="right" |101,500,000,000 |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |6,293,253 | align="right" |1,759,540 | align="right" |384,686 | align="right" |48,363,000,000 |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |185,989,640 | align="right" |923,768 | align="right" |1,999,885 | align="right" |37,070,000,000 |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |5,125,821 | align="right" |342,000 | align="right" |260,000 | align="right" |1,600,000,000 |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |32,275,687 | align="right" |2,149,690 | align="right" |10,460,710 | align="right" |266,578,000,000 |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |31,568,179 | align="right" |912,050 | align="right" |2,276,967 | align="right" |299,953,000,000 |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !483,630,000 !12,492,695 !35,481,740 !1,210,703,000,000 |- ! colspan="3" |World Total !7,657,879,000 !510,072,000 !80,622,287 !1,650,585,000,000 |- ! colspan="3" |OPEC Percent !6.3% !2.4% !44% !73% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} {{efn-ua|name=Founder|The five founding members attended the first OPEC conference in September 1960.}} {{efn-ua|name=UAE|The UAE was founded in December 1971. Its OPEC membership originated with the [[Emirate of Abu Dhabi]].}}}} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७ | align="right" |28,813,463 | align="right" |1,246,700 | align="right" |1,769,615 | align="right" |8,423,000,000 |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७– | align="right" |16,385,068 | align="right" |283,560 | align="right" |548,421 | align="right" |8,273,000,000 |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |833,667 | align="right" |3,692,500,000 |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- | align="right" |2,569,804 | align="right" |11,437 | align="right" |1,522,902 | align="right" |25,244,000,000 |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७-– | align="right" |9,269,612 | align="right" |83,600 | align="right" |3,106,077 | align="right" |97,800,000,000 |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] ii4s7w660hg5ghx6ajcq2po6i094nbq 1353924 1353923 2026-05-02T06:14:54Z Bishaldev100 28807 /* पुर्व सदस्य */ 1353924 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]], [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[कतार]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], र [[भेनेजुएला]]।  [[इन्डोनेसिया]] पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |40,606,052 | align="right" |2,381,740 | align="right" |1,348,361 | align="right" |12,200,000,000 |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |1,221,490 | align="right" |28,051 | align="right" |227,000 | align="right" |1,100,000,000 |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |1,979,786 | align="right" |267,667 | align="right" |210,820 | align="right" |2,000,000,000 |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |80,277,428 | align="right" |1,648,000 | align="right" |3,990,956 | align="right" |157,530,000,000 |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |37,202,572 | align="right" |437,072 | align="right" |4,451,516 | align="right" |143,069,000,000 |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |4,052,584 | align="right" |17,820 | align="right" |2,923,825 | align="right" |101,500,000,000 |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |6,293,253 | align="right" |1,759,540 | align="right" |384,686 | align="right" |48,363,000,000 |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |185,989,640 | align="right" |923,768 | align="right" |1,999,885 | align="right" |37,070,000,000 |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |5,125,821 | align="right" |342,000 | align="right" |260,000 | align="right" |1,600,000,000 |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |32,275,687 | align="right" |2,149,690 | align="right" |10,460,710 | align="right" |266,578,000,000 |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |31,568,179 | align="right" |912,050 | align="right" |2,276,967 | align="right" |299,953,000,000 |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !483,630,000 !12,492,695 !35,481,740 !1,210,703,000,000 |- ! colspan="3" |World Total !7,657,879,000 !510,072,000 !80,622,287 !1,650,585,000,000 |- ! colspan="3" |OPEC Percent !6.3% !2.4% !44% !73% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} {{efn-ua|name=Founder|The five founding members attended the first OPEC conference in September 1960.}} {{efn-ua|name=UAE|The UAE was founded in December 1971. Its OPEC membership originated with the [[Emirate of Abu Dhabi]].}}}} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |28,813,463 | align="right" |1,246,700 | align="right" |1,769,615 | align="right" |8,423,000,000 |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |16,385,068 | align="right" |283,560 | align="right" |548,421 | align="right" |8,273,000,000 |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |833,667 | align="right" |3,692,500,000 |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |2,569,804 | align="right" |11,437 | align="right" |1,522,902 | align="right" |25,244,000,000 |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|The UAE was founded in December 1971. Its OPEC membership originated with the [[Emirate of Abu Dhabi]].|name=UAE}} | align="right" |9,269,612 | align="right" |83,600 | align="right" |3,106,077 | align="right" |97,800,000,000 |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] g5zy5vbwnmaimptz0v18kr9yvtmfpsl 1353925 1353924 2026-05-02T06:17:33Z Bishaldev100 28807 /* पुर्व सदस्य */ 1353925 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]], [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[कतार]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], र [[भेनेजुएला]]।  [[इन्डोनेसिया]] पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |40,606,052 | align="right" |2,381,740 | align="right" |1,348,361 | align="right" |12,200,000,000 |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |1,221,490 | align="right" |28,051 | align="right" |227,000 | align="right" |1,100,000,000 |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |1,979,786 | align="right" |267,667 | align="right" |210,820 | align="right" |2,000,000,000 |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |80,277,428 | align="right" |1,648,000 | align="right" |3,990,956 | align="right" |157,530,000,000 |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |37,202,572 | align="right" |437,072 | align="right" |4,451,516 | align="right" |143,069,000,000 |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |4,052,584 | align="right" |17,820 | align="right" |2,923,825 | align="right" |101,500,000,000 |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |6,293,253 | align="right" |1,759,540 | align="right" |384,686 | align="right" |48,363,000,000 |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |185,989,640 | align="right" |923,768 | align="right" |1,999,885 | align="right" |37,070,000,000 |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |5,125,821 | align="right" |342,000 | align="right" |260,000 | align="right" |1,600,000,000 |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |32,275,687 | align="right" |2,149,690 | align="right" |10,460,710 | align="right" |266,578,000,000 |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |31,568,179 | align="right" |912,050 | align="right" |2,276,967 | align="right" |299,953,000,000 |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !483,630,000 !12,492,695 !35,481,740 !1,210,703,000,000 |- ! colspan="3" |World Total !7,657,879,000 !510,072,000 !80,622,287 !1,650,585,000,000 |- ! colspan="3" |OPEC Percent !6.3% !2.4% !44% !73% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} {{efn-ua|name=Founder|The five founding members attended the first OPEC conference in September 1960.}} {{efn-ua|name=UAE|The UAE was founded in December 1971. Its OPEC membership originated with the [[Emirate of Abu Dhabi]].}}}} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |28,813,463 | align="right" |1,246,700 | align="right" |1,769,615 | align="right" |8,423,000,000 |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |16,385,068 | align="right" |283,560 | align="right" |548,421 | align="right" |8,273,000,000 |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |833,667 | align="right" |3,692,500,000 |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |2,569,804 | align="right" |11,437 | align="right" |1,522,902 | align="right" |25,244,000,000 |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |9,269,612 | align="right" |83,600 | align="right" |3,106,077 | align="right" |97,800,000,000 |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] 478b3f75g7f9yfweyedr7okxcra98tn 1353926 1353925 2026-05-02T06:18:10Z Bishaldev100 28807 /* हालको सदस्य राष्ट्र */ 1353926 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]], [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[कतार]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], र [[भेनेजुएला]]।  [[इन्डोनेसिया]] पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |40,606,052 | align="right" |2,381,740 | align="right" |1,348,361 | align="right" |12,200,000,000 |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |1,221,490 | align="right" |28,051 | align="right" |227,000 | align="right" |1,100,000,000 |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |1,979,786 | align="right" |267,667 | align="right" |210,820 | align="right" |2,000,000,000 |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |80,277,428 | align="right" |1,648,000 | align="right" |3,990,956 | align="right" |157,530,000,000 |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |37,202,572 | align="right" |437,072 | align="right" |4,451,516 | align="right" |143,069,000,000 |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |4,052,584 | align="right" |17,820 | align="right" |2,923,825 | align="right" |101,500,000,000 |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |6,293,253 | align="right" |1,759,540 | align="right" |384,686 | align="right" |48,363,000,000 |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |185,989,640 | align="right" |923,768 | align="right" |1,999,885 | align="right" |37,070,000,000 |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |5,125,821 | align="right" |342,000 | align="right" |260,000 | align="right" |1,600,000,000 |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |32,275,687 | align="right" |2,149,690 | align="right" |10,460,710 | align="right" |266,578,000,000 |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |31,568,179 | align="right" |912,050 | align="right" |2,276,967 | align="right" |299,953,000,000 |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !483,630,000 !12,492,695 !35,481,740 !1,210,703,000,000 |- ! colspan="3" |World Total !7,657,879,000 !510,072,000 !80,622,287 !1,650,585,000,000 |- ! colspan="3" |OPEC Percent !6.3% !2.4% !44% !73% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} {{efn-ua|name=Founder|The five founding members attended the first OPEC conference in September 1960.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |28,813,463 | align="right" |1,246,700 | align="right" |1,769,615 | align="right" |8,423,000,000 |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |16,385,068 | align="right" |283,560 | align="right" |548,421 | align="right" |8,273,000,000 |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |833,667 | align="right" |3,692,500,000 |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |2,569,804 | align="right" |11,437 | align="right" |1,522,902 | align="right" |25,244,000,000 |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |9,269,612 | align="right" |83,600 | align="right" |3,106,077 | align="right" |97,800,000,000 |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] 4nip4q73x6y53eoekcy5lor13d2mlbd 1353927 1353926 2026-05-02T06:18:29Z Bishaldev100 28807 /* हालको सदस्य राष्ट्र */ 1353927 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]], [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[कतार]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], र [[भेनेजुएला]]।  [[इन्डोनेसिया]] पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |40,606,052 | align="right" |2,381,740 | align="right" |1,348,361 | align="right" |12,200,000,000 |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |1,221,490 | align="right" |28,051 | align="right" |227,000 | align="right" |1,100,000,000 |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |1,979,786 | align="right" |267,667 | align="right" |210,820 | align="right" |2,000,000,000 |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |80,277,428 | align="right" |1,648,000 | align="right" |3,990,956 | align="right" |157,530,000,000 |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |37,202,572 | align="right" |437,072 | align="right" |4,451,516 | align="right" |143,069,000,000 |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |4,052,584 | align="right" |17,820 | align="right" |2,923,825 | align="right" |101,500,000,000 |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |6,293,253 | align="right" |1,759,540 | align="right" |384,686 | align="right" |48,363,000,000 |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |185,989,640 | align="right" |923,768 | align="right" |1,999,885 | align="right" |37,070,000,000 |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |5,125,821 | align="right" |342,000 | align="right" |260,000 | align="right" |1,600,000,000 |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |32,275,687 | align="right" |2,149,690 | align="right" |10,460,710 | align="right" |266,578,000,000 |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |31,568,179 | align="right" |912,050 | align="right" |2,276,967 | align="right" |299,953,000,000 |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !483,630,000 !12,492,695 !35,481,740 !1,210,703,000,000 |- ! colspan="3" |World Total !7,657,879,000 !510,072,000 !80,622,287 !1,650,585,000,000 |- ! colspan="3" |OPEC Percent !6.3% !2.4% !44% !73% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.²)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, 2016)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, 2016)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |28,813,463 | align="right" |1,246,700 | align="right" |1,769,615 | align="right" |8,423,000,000 |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |16,385,068 | align="right" |283,560 | align="right" |548,421 | align="right" |8,273,000,000 |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |833,667 | align="right" |3,692,500,000 |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |2,569,804 | align="right" |11,437 | align="right" |1,522,902 | align="right" |25,244,000,000 |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |9,269,612 | align="right" |83,600 | align="right" |3,106,077 | align="right" |97,800,000,000 |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] sec2u1g3y1aofe6moctj6v3otcrzf3v 1353928 1353927 2026-05-02T06:20:32Z Bishaldev100 28807 1353928 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]], [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[कतार]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], र [[भेनेजुएला]]।  [[इन्डोनेसिया]] पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |४०,६०६,०५२ | align="right" |२,३८१,७४० | align="right" |१,३४८,३६१ | align="right" |१२,२००,०००,००० |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |१,२२१,४९० | align="right" |२८,०५१ | align="right" |२२७,००० | align="right" |१,१००,०००,००० |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |१,९७९,७८६ | align="right" |२६७,६६७ | align="right" |२१०,८२० | align="right" |२,०००,०००,००० |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |८०,२७७,४२८ | align="right" |१,६४८,००० | align="right" |३,९९०,९५६ | align="right" |१५७,५३०,०००,००० |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |३७,२०२,५७२ | align="right" |४३७,०७२ | align="right" |४,४५१,५१६ | align="right" |१४३,०६९,०००,००० |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |४,०५२,५८४ | align="right" |१७,८२० | align="right" |२,९२३,८२५ | align="right" |१०१,५००,०००,००० |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |६,२९३,२५३ | align="right" |१,७५९,५४० | align="right" |३८४,६८६ | align="right" |४८,३६३,०००,००० |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |१८५,९८९,६४० | align="right" |९२३,७६८ | align="right" |१,९९९,८८५ | align="right" |३७,०७०,०००,००० |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |५,१२५,८२१ | align="right" |३४२,००० | align="right" |२६०,००० | align="right" |१,६००,०००,००० |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |३२,२७५,६८७ | align="right" |२,१४९,६९० | align="right" |१०,४६०,७१० | align="right" |२६६,५७८,०००,००० |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |३१,५६८,१७९ | align="right" |९१२,०५० | align="right" |२,२७६,९६७ | align="right" |२९९,९५३,०००,००० |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !४८३,६३०,००० !१२,४९२,६९५ !३५,४८१,७४० !१,२१०,७०३,०००,००० |- ! colspan="3" |World Total !७,६५७,८७९,००० !५१०,०७२,००० !८०,६२२,२८७ !१,६५०,५८५,०००,००० |- ! colspan="3" |OPEC Percent !६.३% !२.४% !४४% !७३% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |२८,८१३,४६३ | align="right" |१,२४६,७०० | align="right" |१,७६९,६१५ | align="right" |८,४२३,०००,००० |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |१६,३८५,०६८ | align="right" |२८३,५६० | align="right" |५४८,४२१ | align="right" |८,२७३,०००,००० |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |८३३,६६७ | align="right" |३,६९२,५००,००० |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |२,५६९,८०४ | align="right" |११,४३७ | align="right" |१,५२२,९०२ | align="right" |२५,२४४,०००,००० |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |९,२६९,६१२ | align="right" |८३,६०० | align="right" |३,१०६,०७७ | align="right" |९७,८००,०००,००० |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] 9ebblc3wpk8w75znm3rfz9oxs0o0mn7 1353929 1353928 2026-05-02T06:21:27Z Bishaldev100 28807 1353929 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु  ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा  १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको  ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]],, [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), र [[भेनेजुएला]]।  [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[इन्डोनेसिया]], [[कतार]], [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], पुर्व सदस्य राष्ट्र हो । महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात  र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ ।    यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ ।  डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको  उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र  सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] ।  अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |४०,६०६,०५२ | align="right" |२,३८१,७४० | align="right" |१,३४८,३६१ | align="right" |१२,२००,०००,००० |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |१,२२१,४९० | align="right" |२८,०५१ | align="right" |२२७,००० | align="right" |१,१००,०००,००० |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |१,९७९,७८६ | align="right" |२६७,६६७ | align="right" |२१०,८२० | align="right" |२,०००,०००,००० |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |८०,२७७,४२८ | align="right" |१,६४८,००० | align="right" |३,९९०,९५६ | align="right" |१५७,५३०,०००,००० |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |३७,२०२,५७२ | align="right" |४३७,०७२ | align="right" |४,४५१,५१६ | align="right" |१४३,०६९,०००,००० |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |४,०५२,५८४ | align="right" |१७,८२० | align="right" |२,९२३,८२५ | align="right" |१०१,५००,०००,००० |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |६,२९३,२५३ | align="right" |१,७५९,५४० | align="right" |३८४,६८६ | align="right" |४८,३६३,०००,००० |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |१८५,९८९,६४० | align="right" |९२३,७६८ | align="right" |१,९९९,८८५ | align="right" |३७,०७०,०००,००० |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |५,१२५,८२१ | align="right" |३४२,००० | align="right" |२६०,००० | align="right" |१,६००,०००,००० |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |३२,२७५,६८७ | align="right" |२,१४९,६९० | align="right" |१०,४६०,७१० | align="right" |२६६,५७८,०००,००० |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |३१,५६८,१७९ | align="right" |९१२,०५० | align="right" |२,२७६,९६७ | align="right" |२९९,९५३,०००,००० |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !४८३,६३०,००० !१२,४९२,६९५ !३५,४८१,७४० !१,२१०,७०३,०००,००० |- ! colspan="3" |World Total !७,६५७,८७९,००० !५१०,०७२,००० !८०,६२२,२८७ !१,६५०,५८५,०००,००० |- ! colspan="3" |OPEC Percent !६.३% !२.४% !४४% !७३% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |२८,८१३,४६३ | align="right" |१,२४६,७०० | align="right" |१,७६९,६१५ | align="right" |८,४२३,०००,००० |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |१६,३८५,०६८ | align="right" |२८३,५६० | align="right" |५४८,४२१ | align="right" |८,२७३,०००,००० |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |८३३,६६७ | align="right" |३,६९२,५००,००० |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |२,५६९,८०४ | align="right" |११,४३७ | align="right" |१,५२२,९०२ | align="right" |२५,२४४,०००,००० |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |९,२६९,६१२ | align="right" |८३,६०० | align="right" |३,१०६,०७७ | align="right" |९७,८००,०००,००० |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] 903zy8s0v1ckawta4q2udf1cupeszzz 1353930 1353929 2026-05-02T06:27:16Z Bishaldev100 28807 1353930 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ। यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ । डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]],, [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), र [[भेनेजुएला]]। [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[इन्डोनेसिया]], [[कतार]], [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], पुर्व सदस्य राष्ट्र हो ।<ref>{{cite web |title=OPEC: Member Countries |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |access-date=22 April 2020 |website=opec.org}}</ref> २८ अप्रिल २०२६ मा, संयुक्त अरब इमिरेट्सले छ दशक पछि १ मे २०२६ मा ओपेकबाट बाहिरिने घोषणा गर्‍यो।<ref>{{cite news|url=https://corereport.ng/uae-exits-opec-after-six-decades/|title=UAE exits OPEC after six decades|date=28 April 2026|agency=CoreReport NG}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-04-28/uae-to-leave-opec-and-opec-next-month-to-pursue-new-strategy|title=UAE to Leave OPEC and OPEC+ Next Month to Pursue New Strategy|date=28 April 2026|work=[[Bloomberg News]]}}</ref> == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] । अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |४०,६०६,०५२ | align="right" |२,३८१,७४० | align="right" |१,३४८,३६१ | align="right" |१२,२००,०००,००० |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |१,२२१,४९० | align="right" |२८,०५१ | align="right" |२२७,००० | align="right" |१,१००,०००,००० |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |१,९७९,७८६ | align="right" |२६७,६६७ | align="right" |२१०,८२० | align="right" |२,०००,०००,००० |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |८०,२७७,४२८ | align="right" |१,६४८,००० | align="right" |३,९९०,९५६ | align="right" |१५७,५३०,०००,००० |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |३७,२०२,५७२ | align="right" |४३७,०७२ | align="right" |४,४५१,५१६ | align="right" |१४३,०६९,०००,००० |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |४,०५२,५८४ | align="right" |१७,८२० | align="right" |२,९२३,८२५ | align="right" |१०१,५००,०००,००० |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |६,२९३,२५३ | align="right" |१,७५९,५४० | align="right" |३८४,६८६ | align="right" |४८,३६३,०००,००० |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |१८५,९८९,६४० | align="right" |९२३,७६८ | align="right" |१,९९९,८८५ | align="right" |३७,०७०,०००,००० |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |५,१२५,८२१ | align="right" |३४२,००० | align="right" |२६०,००० | align="right" |१,६००,०००,००० |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |३२,२७५,६८७ | align="right" |२,१४९,६९० | align="right" |१०,४६०,७१० | align="right" |२६६,५७८,०००,००० |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |३१,५६८,१७९ | align="right" |९१२,०५० | align="right" |२,२७६,९६७ | align="right" |२९९,९५३,०००,००० |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !४८३,६३०,००० !१२,४९२,६९५ !३५,४८१,७४० !१,२१०,७०३,०००,००० |- ! colspan="3" |World Total !७,६५७,८७९,००० !५१०,०७२,००० !८०,६२२,२८७ !१,६५०,५८५,०००,००० |- ! colspan="3" |OPEC Percent !६.३% !२.४% !४४% !७३% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |२८,८१३,४६३ | align="right" |१,२४६,७०० | align="right" |१,७६९,६१५ | align="right" |८,४२३,०००,००० |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |१६,३८५,०६८ | align="right" |२८३,५६० | align="right" |५४८,४२१ | align="right" |८,२७३,०००,००० |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |८३३,६६७ | align="right" |३,६९२,५००,००० |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |२,५६९,८०४ | align="right" |११,४३७ | align="right" |१,५२२,९०२ | align="right" |२५,२४४,०००,००० |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |९,२६९,६१२ | align="right" |८३,६०० | align="right" |३,१०६,०७७ | align="right" |९७,८००,०००,००० |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:ओपेक]] azbrsjfl7y83ykg1sl6qzdtlodjfs7r 1353931 1353930 2026-05-02T06:28:59Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्री */ 1353931 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ। यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ । [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ ।यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ । डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]],, [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), र [[भेनेजुएला]]। [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[इन्डोनेसिया]], [[कतार]], [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], पुर्व सदस्य राष्ट्र हो ।<ref>{{cite web |title=OPEC: Member Countries |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |access-date=22 April 2020 |website=opec.org}}</ref> २८ अप्रिल २०२६ मा, संयुक्त अरब इमिरेट्सले छ दशक पछि १ मे २०२६ मा ओपेकबाट बाहिरिने घोषणा गर्‍यो।<ref>{{cite news|url=https://corereport.ng/uae-exits-opec-after-six-decades/|title=UAE exits OPEC after six decades|date=28 April 2026|agency=CoreReport NG}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-04-28/uae-to-leave-opec-and-opec-next-month-to-pursue-new-strategy|title=UAE to Leave OPEC and OPEC+ Next Month to Pursue New Strategy|date=28 April 2026|work=[[Bloomberg News]]}}</ref> == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म , ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] । अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। , र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन - चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा , [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |४०,६०६,०५२ | align="right" |२,३८१,७४० | align="right" |१,३४८,३६१ | align="right" |१२,२००,०००,००० |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |१,२२१,४९० | align="right" |२८,०५१ | align="right" |२२७,००० | align="right" |१,१००,०००,००० |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |१,९७९,७८६ | align="right" |२६७,६६७ | align="right" |२१०,८२० | align="right" |२,०००,०००,००० |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |८०,२७७,४२८ | align="right" |१,६४८,००० | align="right" |३,९९०,९५६ | align="right" |१५७,५३०,०००,००० |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |३७,२०२,५७२ | align="right" |४३७,०७२ | align="right" |४,४५१,५१६ | align="right" |१४३,०६९,०००,००० |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |४,०५२,५८४ | align="right" |१७,८२० | align="right" |२,९२३,८२५ | align="right" |१०१,५००,०००,००० |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |६,२९३,२५३ | align="right" |१,७५९,५४० | align="right" |३८४,६८६ | align="right" |४८,३६३,०००,००० |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |१८५,९८९,६४० | align="right" |९२३,७६८ | align="right" |१,९९९,८८५ | align="right" |३७,०७०,०००,००० |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |५,१२५,८२१ | align="right" |३४२,००० | align="right" |२६०,००० | align="right" |१,६००,०००,००० |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |३२,२७५,६८७ | align="right" |२,१४९,६९० | align="right" |१०,४६०,७१० | align="right" |२६६,५७८,०००,००० |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |३१,५६८,१७९ | align="right" |९१२,०५० | align="right" |२,२७६,९६७ | align="right" |२९९,९५३,०००,००० |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !४८३,६३०,००० !१२,४९२,६९५ !३५,४८१,७४० !१,२१०,७०३,०००,००० |- ! colspan="3" |World Total !७,६५७,८७९,००० !५१०,०७२,००० !८०,६२२,२८७ !१,६५०,५८५,०००,००० |- ! colspan="3" |OPEC Percent !६.३% !२.४% !४४% !७३% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |२८,८१३,४६३ | align="right" |१,२४६,७०० | align="right" |१,७६९,६१५ | align="right" |८,४२३,०००,००० |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |१६,३८५,०६८ | align="right" |२८३,५६० | align="right" |५४८,४२१ | align="right" |८,२७३,०००,००० |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |८३३,६६७ | align="right" |३,६९२,५००,००० |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |२,५६९,८०४ | align="right" |११,४३७ | align="right" |१,५२२,९०२ | align="right" |२५,२४४,०००,००० |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |९,२६९,६१२ | align="right" |८३,६०० | align="right" |३,१०६,०७७ | align="right" |९७,८००,०००,००० |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} ===टिप्पणी === [[श्रेणी:ओपेक]] f68ujz2gz08rp7hu7q6myvtkhf8buuc 1353932 1353931 2026-05-02T06:32:51Z Bishaldev100 28807 /* हालको सदस्य राष्ट्र */ 1353932 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization | name = पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ (ओपेक) | image_flag = Flag of OPEC.svg | image_map = OPEC.svg | org_type = [[अन्तर्राष्ट्रिय]] [[सट्टेबाजी]]<ref name=cartel>{{cite web |url=http://www.oecd.org/regreform/sectors/2376087.pdf |title=Glossary of Industrial Organisation Economics and Competition Law |publisher=[[OECD]] |year=1993 |page=19}}</ref> | membership_type = सदस्यता | membership = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = 15 states<br>(June 2018)<ref name="OPEC Member">{{cite web |url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |title=Member Countries |accessdate=29 January 2017 |work=OPEC}}</ref><ref name=May2017Vienna>{{cite press release |url=http://www.opec.org/opec_web/en/press_room/4305.htm |title=OPEC 172nd Meeting concludes |work=OPEC |date=25 May 2017}}</ref> | {{flagcountry|Algeria}} | {{flagcountry|Angola}} | {{flagcountry|Ecuador}} | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | {{flagcountry|Gabon}} | {{flagcountry|Iran}}* | {{flagcountry|Iraq}}* | {{flagcountry|Kuwait}}* | {{flagcountry|Libya}} | {{flagcountry|Nigeria}} | {{flagcountry|Qatar}} | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | {{flagcountry|Saudi Arabia}}* | {{nowrap|{{flagcountry|United Arab Emirates}}}} | {{flagcountry|Venezuela}}* | * founding member }} | admin_center_type = मुख्यालय | admin_center = [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] | languages_type = कार्यालय भाषा | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | leader_title1 = महासचिव | leader_name1 = [[मोहमद बर्कीन्दो]] <!-- | leader_title2 = Secretary General-elect | leader_name2 = [[Name]] (Start Date) --> | established = [[बगदाद]], [[इराक]] | established_event1 = स्थापना | established_date1 = सेप्टेम्बर १९६० | established_event2 = सक्रिय | established_date2 = जनवरी १९६१ | currency = {{nowrap|[[अमेरिकी डलर]] प्रति [[ब्यारल]] अनुसार क्रमवद्द गरिएको}} | official_website = [http://www.opec.org/ OPEC.org] }} '''पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ ओपेक''' (, <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'p' in 'pie'">p</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span> ''OH-pek'', or '''ओपेप OPEP''' अन्य धेरै भाषाहरूमा ) १५ राष्ट्रहरूको अन्तर सरकारी सङ्गठन हो. यसको स्थापना पाँच संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरु ([[इरान]], [[इराक]], [[कुवेत]], [[साउदी अरब]], र [[भेनेजुएला]])द्वारा १९६० मा इराकको बग्दादमा भएको थियो र १९६५ देखि यसको मुख्यालय [[भिएना|भियना, अस्ट्रियामा]] छ । सेप्टेम्बर २०१८ को एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वको तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत र ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी भएकाले विश्वको तेल बजारको मुल्यमा ओपेकको ठुलो प्रभाव रहेको छ जुन पहिला 'सात बहिनी' भनिएर चिनिने बहुराष्ट्रिय तेल कम्पनीले मुल्य निर्धारण गर्थ्यो ।  यो सङ्गठनको उल्लेखित मिशन <nowiki>''</nowiki> सदस्य राष्ट्रहरु बीच समन्वय र सहकार्य गर्नु, सदस्य राष्ट्रहरूलाई एक गर्नु र उपभोक्तासम्म कुशल, आर्थिक र नियमित पेट्रोलियमको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि तेल बजार स्थिर गर्ने र पेट्रोलियम उद्योगमा लगानी गर्नेको उचित लगानी फिर्ती सुनिश्चित गर्नु हो । "<ref>{{Cite web|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/23.htm|title=Our Mission|website=OPEC|accessdate=16 February 2013}}</ref> यो सङ्गठन अन्तरास्ट्रिय तेल बजारको महत्त्वपुर्ण सुचना संवाहक समेत हो। महाद्वीपमा दक्षिण अमेरिकाबाट दुई , अफ्रिकाबाट सात र एसिया (मध्य पुर्व)बाट छ राष्ट्र रहेका छन् । ओपेक रास्ट्रको दुई-तिहाई तेल उत्पादन र रिजर्भ यसका छ [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वी]] राष्ट्रहरूमा रहेका छन् जसले पर्सियन खाडीलाई वरिपरी घेरेका छन् । ओपेकको स्थापनालाई प्राकृतिक स्रोतमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमको लागि परिवर्तनको बिन्दु मानिन्छ र ओपेकको निर्णयहरु विश्वव्यापी तेल बजार र अन्तरास्ट्रिय सम्बन्धहरूमा महत्त्वपुर्ण भूमिका खेलिरहेको हुन्छ। यसको प्रभाव त्यतिबेला झन् बलियोसँग देखिन्छ जव युद्ध, लडाई र आन्दोलन, अस्तव्यस्तताले गर्दा लामो समयसम्म तेलको आपूर्तिमा अबरोध उत्पन्न हुन्छ। [[१९७३ तेल सङ्कट|१९७० को दशक]]मा , तेल उत्पादनमा बन्धनको कारणले तेलको मुल्यमा नाटकीय रूपमा वृद्धि भयो र ओपेक रास्ट्रको राजस्व र सम्पतिमा समेत ठुलो वृद्धि आयो , यसले वैश्विक अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन र लामो असरहरु देखियो । १९८० मा, ओपेकले आफ्ना सदस्य राष्ट्रलाई उत्पादनको लक्ष्य दिन सुरु गर्यो , साधारणतया , जब उत्पादन लक्ष्यमा कमि आउथ्यो तब तेलको मुल्यमा बढाव आउँछ। यस्तो घटना हालसालै २००८ र २०१६ मा ओपेकको तेल उत्पादन कम गर्ने निर्णयबाट भएको थियो । अर्थशास्त्रीहरूले ओपेकलाई किताबमा सामुहिक सट्टेबाजीको उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन जसले आफ्नो बजार प्रतिस्पर्धा न्यूनीकरण गर्छ । डिसेम्बर २०१४ मा <nowiki>''ओपेक र तेलको मानिसहरूलाई ''</nowiki> विश्वको १०० प्रभावशाली जहाजी उद्योगमा तेश्रो स्थानमा रहेको थियो । <ref>{{cite news|url=http://www.lloydslist.com/ll/news/top100/article453573.ece|title=Top 100 Most Influential People in the Shipping Industry: 3. OPEC and the oil men|work=[[Lloyd's List]]|date=12 December 2014}}</ref> तथापी , समय-समयमा अन्तरास्ट्रिय व्यापारमा ओपेकको प्रभावलाई गैर-ओपेक उर्जा श्रोतको विस्तार , एक एक सदस्य रास्ट्रको उत्पादन लक्ष्य बढाउने प्रलोभन र सदस्य रास्ट्रको विवादित रास्ट्रिय स्वार्थले चुनौती पेश गरेको छ । हालको ओपेक राष्ट्रहरु निम्न राष्ट्रहरु हुन् {{As of|2018|June|alt=हालका ओपेक राष्ट्रहरु|url=http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm|post=:}} [[अल्जेरिया]],, [[भूमध्यरेखीय गिनी]], [[गाबाेन|गाबोन]], [[इरान]] , [[इराक|ईराक]], [[कुवेत]], [[लिबिया]], [[नाइजेरिया]], [[गणतन्त्र कङ्गो]], [[साउदी अरब|साउदी अरेबिया]] ( अघोषित नेता), र [[भेनेजुएला]]। [[अङ्गोला|एङ्गोला]], [[इक्वेडर]], [[इन्डोनेसिया]], [[कतार]], [[संयुक्त अरब इमिरेट्स|संयुक्त अरब इमिरेट्स यु.ए.इ.]], पुर्व सदस्य राष्ट्र हो ।<ref>{{cite web |title=OPEC: Member Countries |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/25.htm |access-date=22 April 2020 |website=opec.org}}</ref> २८ अप्रिल २०२६ मा, संयुक्त अरब इमिरेट्सले छ दशक पछि १ मे २०२६ मा ओपेकबाट बाहिरिने घोषणा गर्‍यो।<ref>{{cite news|url=https://corereport.ng/uae-exits-opec-after-six-decades/|title=UAE exits OPEC after six decades|date=28 April 2026|agency=CoreReport NG}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-04-28/uae-to-leave-opec-and-opec-next-month-to-pursue-new-strategy|title=UAE to Leave OPEC and OPEC+ Next Month to Pursue New Strategy|date=28 April 2026|work=[[Bloomberg News]]}}</ref> == सदस्यता == === हालको सदस्य राष्ट्र === २०१८ जुनसम्म, ओपेकमा १५ सदस्य राष्ट्र छन् : छ [[मध्य पूर्व]] (पश्चिम एसिया), सात [[अफ्रिका]], र दुई [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] । अमेरिकी उर्जा सूचना प्रशासन ( U.S. Energy Information Administration (EIA)), का अनुसार ओपेकले २०१६ को विश्वको कुल तेल उत्पादनको ४४ प्रतिशत ( ग्यास सहित ) उत्पादन गर्छ। र ओपेकमा विश्वको ८१.५ प्रतिशत प्रमाणित तेल खानी रहेको छ ,जुन मध्ये पूर्वी सदस्यमा मात्रै ४८ प्रतिशत रहेको छ । नयाँ रास्ट्रको अनुमोदनको लागि सस्थापक सबै पांच सदस्य सहित ओपेकको वर्तमान सदस्यको तीन- चौडाई मत आवस्यक पर्छ , अक्टोबर २०१५ मा, [[सुडान]]ले औपचारिक रूपमा सदस्यताको लागि निवेदन दिएको थियो,<ref>{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814|title=Sudan awaiting decision on its OPEC membership application: minister|work=Sudan Tribune|date=22 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120071426/http://www.sudantribune.com/spip.php?article56814 |date=20 November 2015 }}</ref> तर अहिले सम्म सदस्य बनेको छैन। {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small><ref name="CIA Area">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html|title=Field Listing: Area|website=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=4 January 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html%20 |date=7 January 2019 }}</ref> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Production">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=00000000000000000000000000000000002&c=ruvvvvvfvtvnvv1vrvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvvvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-1-AFG-TBPD.A&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Production of Crude Oil including Lease Condensate 2016|publisher=US Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small>{{efn-ua|name=bbl}}<ref name="EIA Reserves">{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/data/browser/#/?pa=0000000000000000000008&c=ruvvvvvfvtvnvv1urvvvvfvvvvvvfvvvou20evvvvvvvvvnvvuvo&ct=0&tl_id=5-A&vs=INTL.57-6-AFG-BB.A&cy=2016&vo=0&v=H&start=2014&end=2016|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|publisher=U.S. Energy Information Administration|format=CVS download|accessdate=28 May 2017}}</ref> |- |{{DZA}} |उत्तर अफ्रिका |१९६९– | align="right" |४०,६०६,०५२ | align="right" |२,३८१,७४० | align="right" |१,३४८,३६१ | align="right" |१२,२००,०००,००० |- |{{GNQ}} |मध्य अफ्रिका |२०१७ | align="right" |१,२२१,४९० | align="right" |२८,०५१ | align="right" |२२७,००० | align="right" |१,१००,०००,००० |- |{{GAB}} |मध्य अफ्रिका |१९७५–१९९५, २०१६– | align="right" |१,९७९,७८६ | align="right" |२६७,६६७ | align="right" |२१०,८२० | align="right" |२,०००,०००,००० |- |{{IRN}} |[[मध्य पूर्व]] |१९६०– | align="right" |८०,२७७,४२८ | align="right" |१,६४८,००० | align="right" |३,९९०,९५६ | align="right" |१५७,५३०,०००,००० |- |{{IRQ}} |मध्य पूर्व |१९६०- | align="right" |३७,२०२,५७२ | align="right" |४३७,०७२ | align="right" |४,४५१,५१६ | align="right" |१४३,०६९,०००,००० |- |{{KUW}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |४,०५२,५८४ | align="right" |१७,८२० | align="right" |२,९२३,८२५ | align="right" |१०१,५००,०००,००० |- |{{LBY}} |उत्तर अफ्रिका |१९६२– | align="right" |६,२९३,२५३ | align="right" |१,७५९,५४० | align="right" |३८४,६८६ | align="right" |४८,३६३,०००,००० |- |{{NGA}} |पश्चिम अफ्रिका |१९७१- | align="right" |१८५,९८९,६४० | align="right" |९२३,७६८ | align="right" |१,९९९,८८५ | align="right" |३७,०७०,०००,००० |- |{{COG}} |मध्य अफ्रिका |२०१८–<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2|title=Congo Republic becomes OPEC oil cartel's newest member|last=Editorial|first=Reuters|work=U.K.|access-date=2018-06-22|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622220328/https://uk.reuters.com/article/congorepublic-opec/congo-republic-becomes-opec-oil-cartels-newest-member-idUKL8N1TO3R2 |date=2018-06-22 }}</ref> | align="right" |५,१२५,८२१ | align="right" |३४२,००० | align="right" |२६०,००० | align="right" |१,६००,०००,००० |- |{{KSA}} |मध्य पूर्व |१९६०– | align="right" |३२,२७५,६८७ | align="right" |२,१४९,६९० | align="right" |१०,४६०,७१० | align="right" |२६६,५७८,०००,००० |- |{{VEN}} |दक्षिण अमेरिका |१९६०- | align="right" |३१,५६८,१७९ | align="right" |९१२,०५० | align="right" |२,२७६,९६७ | align="right" |२९९,९५३,०००,००० |- class="sortbottom" ! colspan="3" |OPEC Total !४८३,६३०,००० !१२,४९२,६९५ !३५,४८१,७४० !१,२१०,७०३,०००,००० |- ! colspan="3" |World Total !७,६५७,८७९,००० !५१०,०७२,००० !८०,६२२,२८७ !१,६५०,५८५,०००,००० |- ! colspan="3" |OPEC Percent !६.३% !२.४% !४४% !७३% |} {{notelist-ua|refs={{efn-ua|name=bbl|One petroleum barrel ([[barrel (unit)|bbl]]) is approximately 42 U.S. gallons, or 159&nbsp;liters, or 0.159&nbsp;m³, varying slightly with temperature. To put the production numbers in context, a [[Oil tanker#Size categories|supertanker]] typically holds 2,000,000&nbsp;barrels (320,000&nbsp;m³),<ref>{{cite book |last1=Hayler |first1=William B. |last2=Keever |first2=John M. |title=American Merchant Seaman's Manual |year=2003 |publisher= Cornell Maritime Press |isbn= 0-87033-549-9 |page=14.3}}</ref> and the world's current production rate would take approximately 56 years to exhaust the world's current proven reserves.}} }} === पुर्व सदस्य === {| class="wikitable sortable" ! style="width:155px;" |राष्ट्र <br /> ! style="width:90px;" |क्षेत्र ! style="width:110px;" |सदस्यता वर्ष ! style="width:90px;" |जनसङ्ख्या <br /><small>(२०१६ अनुमानित.)</small>{{UN_Population|ref}} ! style="width:70px;" |क्षेत्रफल<br /><small>(कि.मि.^२)</small> ! style="width:115px;" |तेल उत्पादन<br /><small>(bbl/day, २०१६)</small> ! style="width:125px;" |प्रमाणित रिजर्भ<br /><small>(bbl, २०१६)</small> |- |{{AGO}} |दक्षिण अफ्रिका |२००७- २०२३<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Angola leaves Opec oil cartel in output quota row |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-67793369 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221180523/https://www.bbc.com/news/world-africa-67793369 |archive-date=21 December 2023 |website=[[BBC News]]}}</ref> | align="right" |२८,८१३,४६३ | align="right" |१,२४६,७०० | align="right" |१,७६९,६१५ | align="right" |८,४२३,०००,००० |- |{{ECU}} |दक्षिण अमेरिका |१९७३–१९९२, २००७–२०२०<ref name="EcuadorExitStatement20200102">{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 January 2020|title=Comunicado Oficial|trans-title=Official Statement|language=es|url=https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|url-status=live|location=Metropolitan District of Quito, Ecuador|publisher=Ministry of Energy and Non-Renewable Natural Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107043240/https://www.recursosyenergia.gob.ec/comunicado-oficial-7/|archive-date=7 January 2020|access-date=6 January 2020}}</ref> | align="right" |१६,३८५,०६८ | align="right" |२८३,५६० | align="right" |५४८,४२१ | align="right" |८,२७३,०००,००० |- |{{IDN}} |दक्षिण पूर्वी एसिया |१९६२-२००८ जनवरी-नोबेम्बर २०१६ | align="right" |२६१,११५,४५६ | align="right" |१,९०४,५६९ | align="right" |८३३,६६७ | align="right" |३,६९२,५००,००० |- |{{QAT}} |मध्य पूर्व |१९६१- २०१९<ref name="qtrleave">{{cite web |last=Alkhalisi |first=Zahraa |date=3 December 2018 |title=Qatar is pulling out of OPEC to focus on gas |url=https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203142630/https://www.cnn.com/2018/12/03/business/qatar-opec-withdrawal/index.html |archive-date=3 December 2018 |access-date=3 December 2018 |work=CNN}}</ref> | align="right" |२,५६९,८०४ | align="right" |११,४३७ | align="right" |१,५२२,९०२ | align="right" |२५,२४४,०००,००० |- |{{UAE}} |मध्य पूर्व |१९६७- अप्रिल २०२६{{efn-ua|संयुक्त अरब अमिरातको स्थापना १९७१ मा भएको थियो । यसको सदस्यताको मूल [[अबु धाबी इमिरेट्स]] थियो ।|name=UAE}} | align="right" |९,२६९,६१२ | align="right" |८३,६०० | align="right" |३,१०६,०७७ | align="right" |९७,८००,०००,००० |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अरब पेट्रोल निर्यातक राष्ट्रहरूको सङ्घ]] *[[२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{Reflist|30em}} ===टिप्पणी === [[श्रेणी:ओपेक]] iokhlb0k8chxz0z7r1o3ikd6c825jit 4 111589 1353906 1351531 2026-05-02T03:05:36Z Rajababu mehta 68579 /* Ai clipzone (एआई क्लिपजोन) */ नयाँ खण्ड 1353906 wikitext text/x-wiki {{विकिपिडिया:चिया घर/हेडर}} {{Archive box |image=[[Image:Crystal Clear app file-manager.png|35px]] | *[[/अभिलेख १|अभिलेख १]] }} [[श्रेणी:विकिपिडिया]] == नयाँ पृष्ठ सृजना र गतिशील विकिपीडिया बारे == म नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा विगत २५ बर्षदेखि अटूट रुपमा क्रियाशील छु। म विकिपीडियामा नयाँ हुँ। यसअघि सृजना गरिएको पृष्ठ मेटाइएको छ। १. नयाँ पृष्ठ र विवरण मिलाउने बारे मद्दत चाहन्छु। २. नेपाली विकिपीडियाले विश्वसनीयता कायम गर्न र गतिशीलता बढाउन विकिपीडिया प्रबन्धक, प्रशासक र अन्य प्रयोगकर्ताहरू सामाजिक संरचनाको जानकार र सही विवरणको आँकडा मूल्याङ्कनमा विशिष्ट क्षमता बढाउन थप मेहनत गर्न जोड दिन चाहन्छु। ३. विकिपीडिया प्रबन्धक दुलालजीसँग संवाद गर्न चाहन्छु। Jindgi ma yadi safal hunu chha bhane NO. 1 mehanat No. 2 imandarita No. 3 biswas hajurko safalta pakka chha मैले _जेति:चा कर्ण बहादुर सुनुवार _ नया लेख राखेको थिए। सर्च गर्दा भेटिएन । किन होला ? Mero pailo lekh wa dosro lekh thyo tyo. [ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१५, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == पृष्ठ डिलिट भएको बारेमा == मैले लोकप्रिय पत्रकार गिरिजा अधिकारीको बारेमा ‘गिरिजा अधिकारी’ शिर्षकको पृष्ठ तयार पारेको थिएँ । तर अहिले त्यो पृष्ठ हटाइएको छ । यो पृष्ठ के कारणले हटाईयो होला ? यसलाई पून समावेश गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ? कृपया जानकारी दिनुहुन अनुरोध गर्दछु । - [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]] ([[User talk:Chandraghalan|कुरा गर्ने]]) १३:४७, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) :: [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]]जी, तपाईले तयार गर्नु भएको 'गिरिजा अधिकारी' शिर्षकको पृष्ठमा समेटिएको विषय महत्व नभएका व्यक्तिसँग सम्बन्धित रहेको कारणले यस अघि नै मेटाइएको हुनाले तपाईबाट पुनः तयार गरिएकोले उक्त पृष्ठ मेटाइएको जानकारी दिन चाहन्छु।nShrestha २१:३२, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) == प्रयोग सम्बन्धी जानकारी लिन चाहेको । == मैले रिजाल बन्धुहरुको कुनै विज्ञापन नभई उनिहरुको संस्कार सम्बन्धी जानकारी होस भनि लेख जस्तो बनाएर राखेको थिए पटक पटक राख्दा नि मेटाइ यो खास के कारणले हो जान्न सकिन कृपया जानकारी दिनुहुन्छ की [[User:राज कुमार रिजाल|राज कुमार रिजाल]] ([[User talk:राज कुमार रिजाल|कुरा गर्ने]]) १८:४०, ८ अगस्ट २०२२ (नेपाली समय) :[ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] :धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१४, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नयाँ लेख सिर्जना गर्दै == म नेपाली विकिपिडियामा कस्तो प्रकारको लेख बनाउन सक्छु भन्ने प्रश्न छ कसैले मलाई सुझाव दिन सक्नुहुन्छ। [[User:KnowledgeHarvest|KnowledgeHarvest]] ([[User talk:KnowledgeHarvest|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, १७ जुन २०२३ (नेपाली समय) :लेख कस्तो हुन्छन् वा हुन्छन् भनेर विकिपीडियाको यस जानकारी हेर्न सक्नुहुन्छ। :[https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Your_first_article लेख अंग्रेजी विकि बाट हो] : <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:०६, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == डिजिटल चेक जाँच को माध्यमबाट पार्दशीता छानबिनका कानुन नेपाल सरकारले नेपाली जनता लाई कहिले सुविधा दिनेछौं । == नेपाल संविधान अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्था मा सबन्धित डिजिटल चेकजाँच हुनुपर्नेछ । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०७, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपालीको स्वतन्त्रताको अधिकार कसैले पनि खोस्नु या दमन गर्नय भएन । == नेपाली नागरिक स्वतन्त्र हुन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०९, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == विशाल नेपाल वनाउने हाम्रो युवा राष्ट्र वादी मोर्चा नेपाल को अग्रसर हुनेछौं । == विशाल नेपाल निर्माणकार्य हुनुपर्नेछ । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५४, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :राष्ट्रिय अख्त :ार अनुसन्धान आयोग माथि कसैलाई हस्तक्षेप गर्ने अधिकार कुनै राजनीतिक शक्ति को दमनको अनुभुति हुनुभएन ।य :[[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:३०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र स्थानीय तहमै जोडिएको हुनुपर्नेछ ! == नेपाली समाजको विकासको योजनाको अधाारमा तथा प्रदेश स्तरीय सरकारी कार्यलय विकासका डिभिजन कार्यलय मार्फत ठुुलो रकमको वजेट विनियोजन हुनेगरेको तथाकथित छन त्यहीँबाट सुरुवात हुने गरेको छन अनियमितता भ्राष्ट्राचार वेथिति नियन्त्रण गर्ने र्राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र लाई स्थानीय निकाय प्रदेश निकाय हुँद राष्ट्रिय स्तरमै मुल कानुन को स्थापन गर्नेछौं । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपाल राष्ट्र का अवैध तरिकाबाट राजस्वको छलि रोक्नुपर्छ । == नेपाल देश एउटा ल्याण्ड लक्क सार्वभौम राष्ट्र हुन । जो विश्वका भुपरिवेष्ठित राष्ट्र मा पर्छन । देशको जनतालाई देैनिकि उपभोग्य समाग्री हरुको आवश्यक्ता पर्छन जुन नेपाल वाहेक अन्य राष्ट्र हरुवाट निर्यात हुन्छन् । नेपाली को दैनिकी उपभोगमा चाहिने नुन देखि सुन सम्म विदेश बाट ाआउने गरिन्छ । जब विदेश वाट निर्यातको वाटो नेपाल भन्सार विभाग को निगरानीमा निर्यात हुन्छन् । त्यहीँबाट सुरुवात हुनछन राजस्वको घोटाला नुन भन्दै सुन ल्याउने र पितल भन्दै सुन निर्यात गर्ने ब्यापारी हरुको मिलोमतोमा नेपाल भन्सार का सरकारी कर्मचारीले घुु खाएसर सजिलोसँग निर्यातमा सहजै घोोटला हुनेगरी राजस्वको छलि हुँदै ाआइरहेको छन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४१, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == थर समाबेश गर्नु पर्यो। == थर- वाजी स्थान- दुर्दिम्बा पाचँथर वाराङ्गि लेटाङ् मोरङ [[User:अनुप वाजी लिम्बू|अनुप वाजी लिम्बू]] ([[User talk:अनुप वाजी लिम्बू|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१०, २० सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == बिप्पा == @NarayanDotel [[User:Narayan Dotel|Narayan Dotel]] ([[User talk:Narayan Dotel|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:१४, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) The Bilateral Investment Promotion and Protection Agreement (BIPPA) is a treaty between Nepal and India. BIPPA is designed to promote and protect investments made by investors from each country in the other. It provides a framework for resolving disputes and ensuring that investments are treated fairly. The agreement aims to create a conducive environment for investment by offering certain protections and benefits to investors. It typically includes provisions related to non-discrimination, compensation for expropriation, and mechanisms for resolving investment disputes. The specific details and terms of the BIPPA between Nepal and India may vary and would be outlined in the agreement itself. It's worth noting that such agreements are common between countries to encourage cross-border investments and provide legal protection for investors. However, the exact terms and conditions of each BIPPA can vary from one agreement to another. == Hsha == wnhaunwhw [[Special:Contributions/2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1]] ([[User talk:2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:२२, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == कसरी कुसल मिडियाक्रर्मि बन्ने ? == म मिडियाँमा बिगत लामो समय देखि क्रियासिल छु म थप सिक्न चाहान्छु । [[User:Lank dhama|Lank dhama]] ([[User talk:Lank dhama|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:४५, ४ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) == Home loan == special लोन लिएको केहि महिना पछि वा केहि दिन पछि नया घर बनाउन को लागि home लोंन लिन मिल्छ कि मिल्दैन ???? [[Special:Contributions/103.95.18.24|103.95.18.24]] ([[User talk:103.95.18.24|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:१४, १४ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == घृतकौशिक गोत्र == कृतकौशिक गोत्र अन्तरगता थरहरूमा बुढा थर पनि थप्दिनुस ल जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन [[User:Budhadalbudha|Budhadalbudha]] ([[User talk:Budhadalbudha|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) [[अङ्गुठाकार]] == आकाश देवि मन्दिर ताराखसे == सन्धिखर्क तम्घास सडक खण्डमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको छत्रदेव गाउँपालिका–७ बाईगाउँको मुटु ताराखसेमा अवस्थित आकाश देवि मन्दिर हिन्दु धर्मालम्बिहरूको आश्थाको केन्द्र हो । विसं २००८ मा स्थापना भएको उक्त मन्दिरलाई अहिले मन्दिर व्यवस्थापन समितिले पुनःनिर्माण गरी जिल्लाकै अग्लो १३ तले मन्दिरका रूपमा विस्तार गरेको छ ।मन्दिर परिसरभित्र विभिन्न देवीका साथै शिव, गणेश र नागका मूर्ति छन् । यहाँ तीज, शिवरात्रि, रामनवमी, बाला चतुर्दशी, जन्माष्टमी र दसैँमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । मन्दिर परिसरमा किंवदन्तीअनुसार परापूर्वकालमा उल्का पात हुँदा उक्त स्थानमा एक प्राकृतिक पोखरीको स्थापना भएको थियो । सोही उल्काको एउटा टुक्रा केही तल गई अर्को प्राकृतिक पोखरी बनेको थियो । उक्त पोखरीलाई चुरनपोखरी नामकरण गरिएको जनविश्वास रहिआएको छ । “अहिले उक्त पोखरी यहाँ भेटिँदैन । यति ठूलो महत्व बोकेको पोखरी पुरिएको छ । ताराखसे पोखरीको उत्तर पूर्वमा परापूर्वकालदेखिको एउटा लेवास को गाज रहेको छ, जहाँ दैबिक सत्ति अनुसार नाग भगवान्को स्थापना भएको छ ,नागदेवताले रगतको बलि नखाने हुँदा उक्त पोखरीमा बलिको रगत पारिँदैन । यो लेवासको गाजमा ठूलो दैविक शक्ति रहेको जनविश्वास छ । विशेषगरी दुर्गापूजाको समयमा नाग भएको स्थानमा धिपधिप बत्ती बलेको देखिएपछि धर्मागत न्यौपाने, देउदत्त न्यौपाने, टीका न्यौपानेका सन्तानले पूजा गर्ने, नयाँ अन्नबाली भित्र्याउँदा उक्त स्थानमा चढाउने प्रचलन बसालेर पूजाको सुरुआत गरेका थिए । पछि धर्मागत न्यौपाने र रेणु पाण्डेको अगुवाइमा गाउँको सहयोगमा खरको छानो भएको कोट निर्माण गरी पूजाको सुरुआत भएको स्थानीयहरू बताउँछन् । पछिल्लो समय मन्दिरको बारेमा गप जानकारी दिन को लागि भिडियो डकुमेन्ट्र् ि सम्म निर्माण गरियको छ ।। भिडियो लिङ A one hd digital को Youtubeमा रहेको छ । [[User:Sujan neopane|Sujan neopane]] ([[User talk:Sujan neopane|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२७, २९ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[User:Hamropusta|Hamropusta]] ([[User talk:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन Budhadalbudha (कुरा गर्नुहोस्) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == पछिल्लो टिप्पणी: [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२ महिना पहिले]] लेखिएको थियो१ टिप्पणी१ जनाले बहस गरिरहेका छन् मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[प्रयोगकर्ता:Hamropusta|Hamropusta]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)]] [[विशेष:Contributions/&#126;2026-47546-6|&#126;2026-47546-6]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-47546-6|वार्तालाप]]) २०:५१, २२ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) == Our knowledge is spoken, not written. Help us change how Wikipedia cites them! == Namaste to all Nepali Wikimedians! Apologies for writing in English. South Asia has nearly 800 languages, most of which are spoken, not written. The knowledge of these communities is oral — yet Wikipedia and other Wikimedia projects require written citations. We are building a process that lets Wikimedians cite oral knowledge from Adivasi and other low-resourced language communities. We have documented oral histories in nearly 20 languages from India, Nepal, and Sri Lanka. Read our proposal and, if you support this work, [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/General_Support_Fund/Building_multimedia,_technological,_educational_%26_citable_resources_for_South_Asian_%26_other_low-resourced_languages&action=edit&section=2 '''endorse'''] it. === Proposal Summary === Proposal summary (read [[metawiki:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/General Support Fund/Building multimedia, technological, educational & citable resources for South Asian & other low-resourced languages|full proposal]]): This proposed 2nd phase (July 2026–June 2027) will build on a successful Phase 1 to bring oral histories from Indigenous and low-resourced South Asian languages into Wikimedia projects. The audio and video are community-reviewed and can be cited on Wikimedia projects as sources. ; Problem we're addressing * Oral knowledge from Indigenous and minoritised language communities is largely absent from Wikimedia projects — not because it doesn't exist, but because there are no clear, trusted process to document, subtitle, and cite it. * Existing Wikimedia citation rules benefit written, institutionally published sources such as books, leaving oral traditions structurally excluded. * Communities with existing audio/video archives (radio programmes, field recordings) cannot use them on Wikipedia due to gaps in digitisation tools, subtitling capacity, and citation infrastructure. * Collaborating with Wikimedia communities to organise [[m:Wiki_Loves_Languages/2026|Wiki Loves Languages]] campaign and improve Wikipedia content about languages. ; What we are building * Support OpenSpeaks Fellows across five language clusters (eastern, northern, and southern India; Nepal; Sri Lanka) to record, subtitle, review, and bring oral histories on Wikimedia Commons, and improve Wikipedia, Wikidata, and Wikisource. * Help pilot WikiVoice: experimental infrastructure (from the Wikimedia Futures Lab) for language archivists to publish oral knowledge and generate references for Wikimedia projects. * Explore AI-assisted speech-to-text for languages with legacy audio-video archives. * Produce open educational resources (OERs) on Meta/Wikiversity so other archivist-Wikimedians can replicate the model. ; Timeline (July 2026–June 2027) * '''Q1''': Onboard fellows and partners; co-design WikiVoice roadmap; run FAIR–CARE training * '''Q2''': Begin documentation and digitisation pilots; start subtitling with AI-STT where appropriate * '''Q3''': Scale documentation across all clusters; test WikiVoice citation workflows * '''Q4''': Consolidate outputs; publish documentation; evaluate and plan for Year 3 [[User:Psubhashish|Psubhashish]] ([[User talk:Psubhashish|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४७, ३ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == आफ्नो बारेमा == म नेपाली पुर्बेली लोक गायक हु । र मेरो बारेमा विकिपिडिया मा मेरोमा बारेमा पनि छापियोस भन्ने मेरो चाहाना हो अब कसरी गर्ने [[User:Soonzooy|Soonzooy]] ([[User talk:Soonzooy|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:४०, ८ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == बिन्द किशोर साह पृष्ठ मेटाउने निर्णयबारे पुनर्विचार सम्बन्धमा == नमस्ते सरोजजी, मैले भर्खरै सिर्जना गरेको '''<nowiki/>'बिन्द किशोर साह'''' पृष्ठ तपाईँले 'उल्लेखनीयता' (Notability) को आधारमा मेटाउनुभएको रहेछ। म यो जानकारी गराउन चाहन्छु कि म नेपाल सरकारको '''पूर्व उपप्रधानमन्त्रीको स्वकीय सचिव''' (परिचय पत्र नं ७९६) को रूपमा कार्य गरिसकेको र हाल '''राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल'''को केन्द्रीय सदस्य तथा केन्द्रीय कार्यालय सचिवको जिम्मेवारीमा सक्रिय व्यक्ति हुँ। मसँग मेरो राजनीतिक यात्रा र सामाजिक योगदानका बारेमा विभिन्न राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा प्रकाशित समाचारका सन्दर्भहरू (References) पनि छन्। मलाई लाग्छ, एउटा राजनीतिक व्यक्तित्व र लेखक (किशोर गुरु) को रूपमा मेरो विवरण विकिपिडियामा रहनु सान्दर्भिक हुन्छ। यदि मेरो उल्लेखनीयतामा केही कमी देखिएमा मलाई सुधारका लागि मार्गदर्शन गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। [[User:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] ([[User talk:किशोर गुरु|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:३७, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) :नमस्ते, [[प्रयोगकर्ता:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] जी, आफू सम्बन्धित लेखमा सम्पादन गर्दा COI ([[विकिपिडिया:चासोको अन्तरद्वन्द|चासोको अन्तरद्वन्द]]) लागू हुन्छ, जसले निष्पक्षता प्रभावित गर्न सक्छ। यस्तो COI सम्पादन विकिपिडियामा कडा रूपमा निरुत्साहित गरिएको हुन्छ। कृपया प्रत्यक्ष सम्पादन गर्नुको सट्टा परिवर्तनहरू सुझावका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस् वा स्वतन्त्र सम्पादकमार्फत सुधार गराउनुहोस्। विकिपिडियामा उल्लेखनीयता व्यक्तिगत पद, जिम्मेवारी वा आत्मवर्णनका आधारमा होइन, स्वतन्त्र र विश्वसनीय तेस्रो-पक्ष स्रोतहरूमा प्रकाशित पर्याप्त कभरेजका आधारमा निर्धारण गरिन्छ। धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:५०, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == Ai clipzone (एआई क्लिपजोन) == [[User:Rajababu mehta|Rajababu mehta]] ([[User talk:Rajababu mehta|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:५०, २ मे २०२६ (नेपाली समय) 5e2yw5pfm02ayuq82gyjn9zn40wxqq4 1353907 1353906 2026-05-02T03:06:09Z Rajababu mehta 68579 /* इतिहास */ 1353907 wikitext text/x-wiki {{विकिपिडिया:चिया घर/हेडर}} {{Archive box |image=[[Image:Crystal Clear app file-manager.png|35px]] | *[[/अभिलेख १|अभिलेख १]] }} [[श्रेणी:विकिपिडिया]] == नयाँ पृष्ठ सृजना र गतिशील विकिपीडिया बारे == म नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा विगत २५ बर्षदेखि अटूट रुपमा क्रियाशील छु। म विकिपीडियामा नयाँ हुँ। यसअघि सृजना गरिएको पृष्ठ मेटाइएको छ। १. नयाँ पृष्ठ र विवरण मिलाउने बारे मद्दत चाहन्छु। २. नेपाली विकिपीडियाले विश्वसनीयता कायम गर्न र गतिशीलता बढाउन विकिपीडिया प्रबन्धक, प्रशासक र अन्य प्रयोगकर्ताहरू सामाजिक संरचनाको जानकार र सही विवरणको आँकडा मूल्याङ्कनमा विशिष्ट क्षमता बढाउन थप मेहनत गर्न जोड दिन चाहन्छु। ३. विकिपीडिया प्रबन्धक दुलालजीसँग संवाद गर्न चाहन्छु। Jindgi ma yadi safal hunu chha bhane NO. 1 mehanat No. 2 imandarita No. 3 biswas hajurko safalta pakka chha मैले _जेति:चा कर्ण बहादुर सुनुवार _ नया लेख राखेको थिए। सर्च गर्दा भेटिएन । किन होला ? Mero pailo lekh wa dosro lekh thyo tyo. [ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१५, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == पृष्ठ डिलिट भएको बारेमा == मैले लोकप्रिय पत्रकार गिरिजा अधिकारीको बारेमा ‘गिरिजा अधिकारी’ शिर्षकको पृष्ठ तयार पारेको थिएँ । तर अहिले त्यो पृष्ठ हटाइएको छ । यो पृष्ठ के कारणले हटाईयो होला ? यसलाई पून समावेश गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ? कृपया जानकारी दिनुहुन अनुरोध गर्दछु । - [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]] ([[User talk:Chandraghalan|कुरा गर्ने]]) १३:४७, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) :: [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]]जी, तपाईले तयार गर्नु भएको 'गिरिजा अधिकारी' शिर्षकको पृष्ठमा समेटिएको विषय महत्व नभएका व्यक्तिसँग सम्बन्धित रहेको कारणले यस अघि नै मेटाइएको हुनाले तपाईबाट पुनः तयार गरिएकोले उक्त पृष्ठ मेटाइएको जानकारी दिन चाहन्छु।nShrestha २१:३२, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) == प्रयोग सम्बन्धी जानकारी लिन चाहेको । == मैले रिजाल बन्धुहरुको कुनै विज्ञापन नभई उनिहरुको संस्कार सम्बन्धी जानकारी होस भनि लेख जस्तो बनाएर राखेको थिए पटक पटक राख्दा नि मेटाइ यो खास के कारणले हो जान्न सकिन कृपया जानकारी दिनुहुन्छ की [[User:राज कुमार रिजाल|राज कुमार रिजाल]] ([[User talk:राज कुमार रिजाल|कुरा गर्ने]]) १८:४०, ८ अगस्ट २०२२ (नेपाली समय) :[ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] :धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१४, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नयाँ लेख सिर्जना गर्दै == म नेपाली विकिपिडियामा कस्तो प्रकारको लेख बनाउन सक्छु भन्ने प्रश्न छ कसैले मलाई सुझाव दिन सक्नुहुन्छ। [[User:KnowledgeHarvest|KnowledgeHarvest]] ([[User talk:KnowledgeHarvest|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, १७ जुन २०२३ (नेपाली समय) :लेख कस्तो हुन्छन् वा हुन्छन् भनेर विकिपीडियाको यस जानकारी हेर्न सक्नुहुन्छ। :[https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Your_first_article लेख अंग्रेजी विकि बाट हो] : <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:०६, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == डिजिटल चेक जाँच को माध्यमबाट पार्दशीता छानबिनका कानुन नेपाल सरकारले नेपाली जनता लाई कहिले सुविधा दिनेछौं । == नेपाल संविधान अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्था मा सबन्धित डिजिटल चेकजाँच हुनुपर्नेछ । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०७, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपालीको स्वतन्त्रताको अधिकार कसैले पनि खोस्नु या दमन गर्नय भएन । == नेपाली नागरिक स्वतन्त्र हुन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०९, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == विशाल नेपाल वनाउने हाम्रो युवा राष्ट्र वादी मोर्चा नेपाल को अग्रसर हुनेछौं । == विशाल नेपाल निर्माणकार्य हुनुपर्नेछ । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५४, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :राष्ट्रिय अख्त :ार अनुसन्धान आयोग माथि कसैलाई हस्तक्षेप गर्ने अधिकार कुनै राजनीतिक शक्ति को दमनको अनुभुति हुनुभएन ।य :[[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:३०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र स्थानीय तहमै जोडिएको हुनुपर्नेछ ! == नेपाली समाजको विकासको योजनाको अधाारमा तथा प्रदेश स्तरीय सरकारी कार्यलय विकासका डिभिजन कार्यलय मार्फत ठुुलो रकमको वजेट विनियोजन हुनेगरेको तथाकथित छन त्यहीँबाट सुरुवात हुने गरेको छन अनियमितता भ्राष्ट्राचार वेथिति नियन्त्रण गर्ने र्राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र लाई स्थानीय निकाय प्रदेश निकाय हुँद राष्ट्रिय स्तरमै मुल कानुन को स्थापन गर्नेछौं । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपाल राष्ट्र का अवैध तरिकाबाट राजस्वको छलि रोक्नुपर्छ । == नेपाल देश एउटा ल्याण्ड लक्क सार्वभौम राष्ट्र हुन । जो विश्वका भुपरिवेष्ठित राष्ट्र मा पर्छन । देशको जनतालाई देैनिकि उपभोग्य समाग्री हरुको आवश्यक्ता पर्छन जुन नेपाल वाहेक अन्य राष्ट्र हरुवाट निर्यात हुन्छन् । नेपाली को दैनिकी उपभोगमा चाहिने नुन देखि सुन सम्म विदेश बाट ाआउने गरिन्छ । जब विदेश वाट निर्यातको वाटो नेपाल भन्सार विभाग को निगरानीमा निर्यात हुन्छन् । त्यहीँबाट सुरुवात हुनछन राजस्वको घोटाला नुन भन्दै सुन ल्याउने र पितल भन्दै सुन निर्यात गर्ने ब्यापारी हरुको मिलोमतोमा नेपाल भन्सार का सरकारी कर्मचारीले घुु खाएसर सजिलोसँग निर्यातमा सहजै घोोटला हुनेगरी राजस्वको छलि हुँदै ाआइरहेको छन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४१, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == थर समाबेश गर्नु पर्यो। == थर- वाजी स्थान- दुर्दिम्बा पाचँथर वाराङ्गि लेटाङ् मोरङ [[User:अनुप वाजी लिम्बू|अनुप वाजी लिम्बू]] ([[User talk:अनुप वाजी लिम्बू|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१०, २० सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == बिप्पा == @NarayanDotel [[User:Narayan Dotel|Narayan Dotel]] ([[User talk:Narayan Dotel|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:१४, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) The Bilateral Investment Promotion and Protection Agreement (BIPPA) is a treaty between Nepal and India. BIPPA is designed to promote and protect investments made by investors from each country in the other. It provides a framework for resolving disputes and ensuring that investments are treated fairly. The agreement aims to create a conducive environment for investment by offering certain protections and benefits to investors. It typically includes provisions related to non-discrimination, compensation for expropriation, and mechanisms for resolving investment disputes. The specific details and terms of the BIPPA between Nepal and India may vary and would be outlined in the agreement itself. It's worth noting that such agreements are common between countries to encourage cross-border investments and provide legal protection for investors. However, the exact terms and conditions of each BIPPA can vary from one agreement to another. == Hsha == wnhaunwhw [[Special:Contributions/2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1]] ([[User talk:2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:२२, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == कसरी कुसल मिडियाक्रर्मि बन्ने ? == म मिडियाँमा बिगत लामो समय देखि क्रियासिल छु म थप सिक्न चाहान्छु । [[User:Lank dhama|Lank dhama]] ([[User talk:Lank dhama|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:४५, ४ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) == Home loan == special लोन लिएको केहि महिना पछि वा केहि दिन पछि नया घर बनाउन को लागि home लोंन लिन मिल्छ कि मिल्दैन ???? [[Special:Contributions/103.95.18.24|103.95.18.24]] ([[User talk:103.95.18.24|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:१४, १४ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == घृतकौशिक गोत्र == कृतकौशिक गोत्र अन्तरगता थरहरूमा बुढा थर पनि थप्दिनुस ल जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन [[User:Budhadalbudha|Budhadalbudha]] ([[User talk:Budhadalbudha|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) [[अङ्गुठाकार]] == आकाश देवि मन्दिर ताराखसे == सन्धिखर्क तम्घास सडक खण्डमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको छत्रदेव गाउँपालिका–७ बाईगाउँको मुटु ताराखसेमा अवस्थित आकाश देवि मन्दिर हिन्दु धर्मालम्बिहरूको आश्थाको केन्द्र हो । विसं २००८ मा स्थापना भएको उक्त मन्दिरलाई अहिले मन्दिर व्यवस्थापन समितिले पुनःनिर्माण गरी जिल्लाकै अग्लो १३ तले मन्दिरका रूपमा विस्तार गरेको छ ।मन्दिर परिसरभित्र विभिन्न देवीका साथै शिव, गणेश र नागका मूर्ति छन् । यहाँ तीज, शिवरात्रि, रामनवमी, बाला चतुर्दशी, जन्माष्टमी र दसैँमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । मन्दिर परिसरमा किंवदन्तीअनुसार परापूर्वकालमा उल्का पात हुँदा उक्त स्थानमा एक प्राकृतिक पोखरीको स्थापना भएको थियो । सोही उल्काको एउटा टुक्रा केही तल गई अर्को प्राकृतिक पोखरी बनेको थियो । उक्त पोखरीलाई चुरनपोखरी नामकरण गरिएको जनविश्वास रहिआएको छ । “अहिले उक्त पोखरी यहाँ भेटिँदैन । यति ठूलो महत्व बोकेको पोखरी पुरिएको छ । ताराखसे पोखरीको उत्तर पूर्वमा परापूर्वकालदेखिको एउटा लेवास को गाज रहेको छ, जहाँ दैबिक सत्ति अनुसार नाग भगवान्को स्थापना भएको छ ,नागदेवताले रगतको बलि नखाने हुँदा उक्त पोखरीमा बलिको रगत पारिँदैन । यो लेवासको गाजमा ठूलो दैविक शक्ति रहेको जनविश्वास छ । विशेषगरी दुर्गापूजाको समयमा नाग भएको स्थानमा धिपधिप बत्ती बलेको देखिएपछि धर्मागत न्यौपाने, देउदत्त न्यौपाने, टीका न्यौपानेका सन्तानले पूजा गर्ने, नयाँ अन्नबाली भित्र्याउँदा उक्त स्थानमा चढाउने प्रचलन बसालेर पूजाको सुरुआत गरेका थिए । पछि धर्मागत न्यौपाने र रेणु पाण्डेको अगुवाइमा गाउँको सहयोगमा खरको छानो भएको कोट निर्माण गरी पूजाको सुरुआत भएको स्थानीयहरू बताउँछन् । पछिल्लो समय मन्दिरको बारेमा गप जानकारी दिन को लागि भिडियो डकुमेन्ट्र् ि सम्म निर्माण गरियको छ ।। भिडियो लिङ A one hd digital को Youtubeमा रहेको छ । [[User:Sujan neopane|Sujan neopane]] ([[User talk:Sujan neopane|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२७, २९ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[User:Hamropusta|Hamropusta]] ([[User talk:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन Budhadalbudha (कुरा गर्नुहोस्) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == पछिल्लो टिप्पणी: [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२ महिना पहिले]] लेखिएको थियो१ टिप्पणी१ जनाले बहस गरिरहेका छन् मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[प्रयोगकर्ता:Hamropusta|Hamropusta]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)]] [[विशेष:Contributions/&#126;2026-47546-6|&#126;2026-47546-6]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-47546-6|वार्तालाप]]) २०:५१, २२ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) == Our knowledge is spoken, not written. Help us change how Wikipedia cites them! == Namaste to all Nepali Wikimedians! Apologies for writing in English. South Asia has nearly 800 languages, most of which are spoken, not written. The knowledge of these communities is oral — yet Wikipedia and other Wikimedia projects require written citations. We are building a process that lets Wikimedians cite oral knowledge from Adivasi and other low-resourced language communities. We have documented oral histories in nearly 20 languages from India, Nepal, and Sri Lanka. Read our proposal and, if you support this work, [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/General_Support_Fund/Building_multimedia,_technological,_educational_%26_citable_resources_for_South_Asian_%26_other_low-resourced_languages&action=edit&section=2 '''endorse'''] it. === Proposal Summary === Proposal summary (read [[metawiki:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/General Support Fund/Building multimedia, technological, educational & citable resources for South Asian & other low-resourced languages|full proposal]]): This proposed 2nd phase (July 2026–June 2027) will build on a successful Phase 1 to bring oral histories from Indigenous and low-resourced South Asian languages into Wikimedia projects. The audio and video are community-reviewed and can be cited on Wikimedia projects as sources. ; Problem we're addressing * Oral knowledge from Indigenous and minoritised language communities is largely absent from Wikimedia projects — not because it doesn't exist, but because there are no clear, trusted process to document, subtitle, and cite it. * Existing Wikimedia citation rules benefit written, institutionally published sources such as books, leaving oral traditions structurally excluded. * Communities with existing audio/video archives (radio programmes, field recordings) cannot use them on Wikipedia due to gaps in digitisation tools, subtitling capacity, and citation infrastructure. * Collaborating with Wikimedia communities to organise [[m:Wiki_Loves_Languages/2026|Wiki Loves Languages]] campaign and improve Wikipedia content about languages. ; What we are building * Support OpenSpeaks Fellows across five language clusters (eastern, northern, and southern India; Nepal; Sri Lanka) to record, subtitle, review, and bring oral histories on Wikimedia Commons, and improve Wikipedia, Wikidata, and Wikisource. * Help pilot WikiVoice: experimental infrastructure (from the Wikimedia Futures Lab) for language archivists to publish oral knowledge and generate references for Wikimedia projects. * Explore AI-assisted speech-to-text for languages with legacy audio-video archives. * Produce open educational resources (OERs) on Meta/Wikiversity so other archivist-Wikimedians can replicate the model. ; Timeline (July 2026–June 2027) * '''Q1''': Onboard fellows and partners; co-design WikiVoice roadmap; run FAIR–CARE training * '''Q2''': Begin documentation and digitisation pilots; start subtitling with AI-STT where appropriate * '''Q3''': Scale documentation across all clusters; test WikiVoice citation workflows * '''Q4''': Consolidate outputs; publish documentation; evaluate and plan for Year 3 [[User:Psubhashish|Psubhashish]] ([[User talk:Psubhashish|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४७, ३ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == आफ्नो बारेमा == म नेपाली पुर्बेली लोक गायक हु । र मेरो बारेमा विकिपिडिया मा मेरोमा बारेमा पनि छापियोस भन्ने मेरो चाहाना हो अब कसरी गर्ने [[User:Soonzooy|Soonzooy]] ([[User talk:Soonzooy|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:४०, ८ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == बिन्द किशोर साह पृष्ठ मेटाउने निर्णयबारे पुनर्विचार सम्बन्धमा == नमस्ते सरोजजी, मैले भर्खरै सिर्जना गरेको '''<nowiki/>'बिन्द किशोर साह'''' पृष्ठ तपाईँले 'उल्लेखनीयता' (Notability) को आधारमा मेटाउनुभएको रहेछ। म यो जानकारी गराउन चाहन्छु कि म नेपाल सरकारको '''पूर्व उपप्रधानमन्त्रीको स्वकीय सचिव''' (परिचय पत्र नं ७९६) को रूपमा कार्य गरिसकेको र हाल '''राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल'''को केन्द्रीय सदस्य तथा केन्द्रीय कार्यालय सचिवको जिम्मेवारीमा सक्रिय व्यक्ति हुँ। मसँग मेरो राजनीतिक यात्रा र सामाजिक योगदानका बारेमा विभिन्न राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा प्रकाशित समाचारका सन्दर्भहरू (References) पनि छन्। मलाई लाग्छ, एउटा राजनीतिक व्यक्तित्व र लेखक (किशोर गुरु) को रूपमा मेरो विवरण विकिपिडियामा रहनु सान्दर्भिक हुन्छ। यदि मेरो उल्लेखनीयतामा केही कमी देखिएमा मलाई सुधारका लागि मार्गदर्शन गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। [[User:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] ([[User talk:किशोर गुरु|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:३७, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) :नमस्ते, [[प्रयोगकर्ता:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] जी, आफू सम्बन्धित लेखमा सम्पादन गर्दा COI ([[विकिपिडिया:चासोको अन्तरद्वन्द|चासोको अन्तरद्वन्द]]) लागू हुन्छ, जसले निष्पक्षता प्रभावित गर्न सक्छ। यस्तो COI सम्पादन विकिपिडियामा कडा रूपमा निरुत्साहित गरिएको हुन्छ। कृपया प्रत्यक्ष सम्पादन गर्नुको सट्टा परिवर्तनहरू सुझावका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस् वा स्वतन्त्र सम्पादकमार्फत सुधार गराउनुहोस्। विकिपिडियामा उल्लेखनीयता व्यक्तिगत पद, जिम्मेवारी वा आत्मवर्णनका आधारमा होइन, स्वतन्त्र र विश्वसनीय तेस्रो-पक्ष स्रोतहरूमा प्रकाशित पर्याप्त कभरेजका आधारमा निर्धारण गरिन्छ। धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:५०, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) {{Infobox website | name = एआई क्लिपजोन | logo = AI_Clipzone_Logo.png | screenshot = | caption = एआई क्लिपजोनको लोगो | url = https://www.facebook.com/share/1JoJY1LTXD/ | commercial = हो | type = शैक्षिक मञ्च, एआई सामग्री निर्माण | language = नेपाली, अंग्रेजी | owner = राजाबाबु मेहता | launch_date = २०२५ }} '''एआई क्लिपजोन''' (AI Clipzone) एक नेपाली अनलाइन मञ्च हो जसले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) प्रयोग गरेर सामग्री निर्माणका लागि शैक्षिक स्रोत र उपकरणहरू प्रदान गर्दछ। यस मञ्चले भिडियो, छवि, संगीत, प्रस्तुतीकरण र अन्य डिजिटल सामग्रीहरू सिर्जना गर्नका लागि ट्युटोरियल, प्रोजेक्ट र उपकरणहरू उपलब्ध गराउँछ। == इतिहास == एआई क्लिपजोनको स्थापना २०२३ मा नेपाली विद्यार्थी र उद्यमी [[राजाबाबु मेहता]]द्वारा गरिएको थियो। नेपालका विद्यार्थी र युवा सिर्जनाकर्ताहरूलाई एआई उपकरणहरूमा सहज पहुँच पुऱ्याउन र प्रविधि शिक्षामा व्यावहारिक अनुभव प्रदान गर्ने उद्देश्यले यो मञ्च निर्माण गरिएको हो। == विशेषताहरू == * '''भिडियो निर्माण''' – युट्युब, टिकटक, इन्स्टाग्राम र अन्य प्लेटफर्मका लागि एआई-सहयोगमा भिडियो उत्पादन। * '''छवि डिजाइन''' – एआई प्रयोग गरेर छविहरू उत्पादन र सम्पादन गर्ने उपकरणहरू। * '''संगीत र अडियो''' – एआई-संचालित संगीत र आवाज उत्पादन। * '''प्रस्तुतीकरण''' – व्यावसायिक स्लाइडहरू सिर्जना गर्न एआई टेम्प्लेट र सहायता। * '''सिकाई स्रोतहरू''' – व्यावहारिक सामग्री निर्माणमा एआई प्रयोग सिकाउनका लागि ट्युटोरियल र गाइडहरू। == सन्दर्भहरू == <references /> * [https://www.facebook.com/share/1JoJY1LTXD/ एआई क्लिपजोन फेसबुक पेज] * [https://www.facebook.com/share/1GvAWck1wd/ राजाबाबु मेहता आधिकारिक फेसबुक] * [https://www.instagram.com/mr.rajababumehta/ इन्स्टाग्राम प्रोफाइल: @mr.rajababumehta] == बाह्य लिङ्कहरू == * [https://www.facebook.com/share/1JoJY1LTXD/ एआई क्लिपजोन आधिकारिक फेसबुक पेज] [[Category:शैक्षिक वेबसाइटहरू]] [[Category:आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स]] [[Category:नेपाली शैक्षिक पहलहरू]] [[Category:अनलाइन सिकाई मञ्चहरू]] [[Category:२०२३ मा नेपालमा स्थापित]] c0ty9kxpc399snkkckk82lfs8xesu1w 1353917 1353907 2026-05-02T04:52:45Z Saroj 31493 [[Special:Contributions/Rajababu mehta|Rajababu mehta]] ([[User talk:Rajababu mehta|वार्तालाप]])द्वारा [[User:Saroj|Saroj]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1351531 wikitext text/x-wiki {{विकिपिडिया:चिया घर/हेडर}} {{Archive box |image=[[Image:Crystal Clear app file-manager.png|35px]] | *[[/अभिलेख १|अभिलेख १]] }} [[श्रेणी:विकिपिडिया]] == नयाँ पृष्ठ सृजना र गतिशील विकिपीडिया बारे == म नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा विगत २५ बर्षदेखि अटूट रुपमा क्रियाशील छु। म विकिपीडियामा नयाँ हुँ। यसअघि सृजना गरिएको पृष्ठ मेटाइएको छ। १. नयाँ पृष्ठ र विवरण मिलाउने बारे मद्दत चाहन्छु। २. नेपाली विकिपीडियाले विश्वसनीयता कायम गर्न र गतिशीलता बढाउन विकिपीडिया प्रबन्धक, प्रशासक र अन्य प्रयोगकर्ताहरू सामाजिक संरचनाको जानकार र सही विवरणको आँकडा मूल्याङ्कनमा विशिष्ट क्षमता बढाउन थप मेहनत गर्न जोड दिन चाहन्छु। ३. विकिपीडिया प्रबन्धक दुलालजीसँग संवाद गर्न चाहन्छु। Jindgi ma yadi safal hunu chha bhane NO. 1 mehanat No. 2 imandarita No. 3 biswas hajurko safalta pakka chha मैले _जेति:चा कर्ण बहादुर सुनुवार _ नया लेख राखेको थिए। सर्च गर्दा भेटिएन । किन होला ? Mero pailo lekh wa dosro lekh thyo tyo. [ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१५, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == पृष्ठ डिलिट भएको बारेमा == मैले लोकप्रिय पत्रकार गिरिजा अधिकारीको बारेमा ‘गिरिजा अधिकारी’ शिर्षकको पृष्ठ तयार पारेको थिएँ । तर अहिले त्यो पृष्ठ हटाइएको छ । यो पृष्ठ के कारणले हटाईयो होला ? यसलाई पून समावेश गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ? कृपया जानकारी दिनुहुन अनुरोध गर्दछु । - [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]] ([[User talk:Chandraghalan|कुरा गर्ने]]) १३:४७, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) :: [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]]जी, तपाईले तयार गर्नु भएको 'गिरिजा अधिकारी' शिर्षकको पृष्ठमा समेटिएको विषय महत्व नभएका व्यक्तिसँग सम्बन्धित रहेको कारणले यस अघि नै मेटाइएको हुनाले तपाईबाट पुनः तयार गरिएकोले उक्त पृष्ठ मेटाइएको जानकारी दिन चाहन्छु।nShrestha २१:३२, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) == प्रयोग सम्बन्धी जानकारी लिन चाहेको । == मैले रिजाल बन्धुहरुको कुनै विज्ञापन नभई उनिहरुको संस्कार सम्बन्धी जानकारी होस भनि लेख जस्तो बनाएर राखेको थिए पटक पटक राख्दा नि मेटाइ यो खास के कारणले हो जान्न सकिन कृपया जानकारी दिनुहुन्छ की [[User:राज कुमार रिजाल|राज कुमार रिजाल]] ([[User talk:राज कुमार रिजाल|कुरा गर्ने]]) १८:४०, ८ अगस्ट २०२२ (नेपाली समय) :[ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] :धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१४, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नयाँ लेख सिर्जना गर्दै == म नेपाली विकिपिडियामा कस्तो प्रकारको लेख बनाउन सक्छु भन्ने प्रश्न छ कसैले मलाई सुझाव दिन सक्नुहुन्छ। [[User:KnowledgeHarvest|KnowledgeHarvest]] ([[User talk:KnowledgeHarvest|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, १७ जुन २०२३ (नेपाली समय) :लेख कस्तो हुन्छन् वा हुन्छन् भनेर विकिपीडियाको यस जानकारी हेर्न सक्नुहुन्छ। :[https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Your_first_article लेख अंग्रेजी विकि बाट हो] : <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:०६, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == डिजिटल चेक जाँच को माध्यमबाट पार्दशीता छानबिनका कानुन नेपाल सरकारले नेपाली जनता लाई कहिले सुविधा दिनेछौं । == नेपाल संविधान अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्था मा सबन्धित डिजिटल चेकजाँच हुनुपर्नेछ । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०७, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपालीको स्वतन्त्रताको अधिकार कसैले पनि खोस्नु या दमन गर्नय भएन । == नेपाली नागरिक स्वतन्त्र हुन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०९, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == विशाल नेपाल वनाउने हाम्रो युवा राष्ट्र वादी मोर्चा नेपाल को अग्रसर हुनेछौं । == विशाल नेपाल निर्माणकार्य हुनुपर्नेछ । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५४, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :राष्ट्रिय अख्त :ार अनुसन्धान आयोग माथि कसैलाई हस्तक्षेप गर्ने अधिकार कुनै राजनीतिक शक्ति को दमनको अनुभुति हुनुभएन ।य :[[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:३०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र स्थानीय तहमै जोडिएको हुनुपर्नेछ ! == नेपाली समाजको विकासको योजनाको अधाारमा तथा प्रदेश स्तरीय सरकारी कार्यलय विकासका डिभिजन कार्यलय मार्फत ठुुलो रकमको वजेट विनियोजन हुनेगरेको तथाकथित छन त्यहीँबाट सुरुवात हुने गरेको छन अनियमितता भ्राष्ट्राचार वेथिति नियन्त्रण गर्ने र्राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र लाई स्थानीय निकाय प्रदेश निकाय हुँद राष्ट्रिय स्तरमै मुल कानुन को स्थापन गर्नेछौं । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपाल राष्ट्र का अवैध तरिकाबाट राजस्वको छलि रोक्नुपर्छ । == नेपाल देश एउटा ल्याण्ड लक्क सार्वभौम राष्ट्र हुन । जो विश्वका भुपरिवेष्ठित राष्ट्र मा पर्छन । देशको जनतालाई देैनिकि उपभोग्य समाग्री हरुको आवश्यक्ता पर्छन जुन नेपाल वाहेक अन्य राष्ट्र हरुवाट निर्यात हुन्छन् । नेपाली को दैनिकी उपभोगमा चाहिने नुन देखि सुन सम्म विदेश बाट ाआउने गरिन्छ । जब विदेश वाट निर्यातको वाटो नेपाल भन्सार विभाग को निगरानीमा निर्यात हुन्छन् । त्यहीँबाट सुरुवात हुनछन राजस्वको घोटाला नुन भन्दै सुन ल्याउने र पितल भन्दै सुन निर्यात गर्ने ब्यापारी हरुको मिलोमतोमा नेपाल भन्सार का सरकारी कर्मचारीले घुु खाएसर सजिलोसँग निर्यातमा सहजै घोोटला हुनेगरी राजस्वको छलि हुँदै ाआइरहेको छन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४१, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == थर समाबेश गर्नु पर्यो। == थर- वाजी स्थान- दुर्दिम्बा पाचँथर वाराङ्गि लेटाङ् मोरङ [[User:अनुप वाजी लिम्बू|अनुप वाजी लिम्बू]] ([[User talk:अनुप वाजी लिम्बू|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१०, २० सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == बिप्पा == @NarayanDotel [[User:Narayan Dotel|Narayan Dotel]] ([[User talk:Narayan Dotel|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:१४, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) The Bilateral Investment Promotion and Protection Agreement (BIPPA) is a treaty between Nepal and India. BIPPA is designed to promote and protect investments made by investors from each country in the other. It provides a framework for resolving disputes and ensuring that investments are treated fairly. The agreement aims to create a conducive environment for investment by offering certain protections and benefits to investors. It typically includes provisions related to non-discrimination, compensation for expropriation, and mechanisms for resolving investment disputes. The specific details and terms of the BIPPA between Nepal and India may vary and would be outlined in the agreement itself. It's worth noting that such agreements are common between countries to encourage cross-border investments and provide legal protection for investors. However, the exact terms and conditions of each BIPPA can vary from one agreement to another. == Hsha == wnhaunwhw [[Special:Contributions/2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1]] ([[User talk:2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:२२, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == कसरी कुसल मिडियाक्रर्मि बन्ने ? == म मिडियाँमा बिगत लामो समय देखि क्रियासिल छु म थप सिक्न चाहान्छु । [[User:Lank dhama|Lank dhama]] ([[User talk:Lank dhama|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:४५, ४ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) == Home loan == special लोन लिएको केहि महिना पछि वा केहि दिन पछि नया घर बनाउन को लागि home लोंन लिन मिल्छ कि मिल्दैन ???? [[Special:Contributions/103.95.18.24|103.95.18.24]] ([[User talk:103.95.18.24|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:१४, १४ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == घृतकौशिक गोत्र == कृतकौशिक गोत्र अन्तरगता थरहरूमा बुढा थर पनि थप्दिनुस ल जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन [[User:Budhadalbudha|Budhadalbudha]] ([[User talk:Budhadalbudha|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) [[अङ्गुठाकार]] == आकाश देवि मन्दिर ताराखसे == सन्धिखर्क तम्घास सडक खण्डमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको छत्रदेव गाउँपालिका–७ बाईगाउँको मुटु ताराखसेमा अवस्थित आकाश देवि मन्दिर हिन्दु धर्मालम्बिहरूको आश्थाको केन्द्र हो । विसं २००८ मा स्थापना भएको उक्त मन्दिरलाई अहिले मन्दिर व्यवस्थापन समितिले पुनःनिर्माण गरी जिल्लाकै अग्लो १३ तले मन्दिरका रूपमा विस्तार गरेको छ ।मन्दिर परिसरभित्र विभिन्न देवीका साथै शिव, गणेश र नागका मूर्ति छन् । यहाँ तीज, शिवरात्रि, रामनवमी, बाला चतुर्दशी, जन्माष्टमी र दसैँमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । मन्दिर परिसरमा किंवदन्तीअनुसार परापूर्वकालमा उल्का पात हुँदा उक्त स्थानमा एक प्राकृतिक पोखरीको स्थापना भएको थियो । सोही उल्काको एउटा टुक्रा केही तल गई अर्को प्राकृतिक पोखरी बनेको थियो । उक्त पोखरीलाई चुरनपोखरी नामकरण गरिएको जनविश्वास रहिआएको छ । “अहिले उक्त पोखरी यहाँ भेटिँदैन । यति ठूलो महत्व बोकेको पोखरी पुरिएको छ । ताराखसे पोखरीको उत्तर पूर्वमा परापूर्वकालदेखिको एउटा लेवास को गाज रहेको छ, जहाँ दैबिक सत्ति अनुसार नाग भगवान्को स्थापना भएको छ ,नागदेवताले रगतको बलि नखाने हुँदा उक्त पोखरीमा बलिको रगत पारिँदैन । यो लेवासको गाजमा ठूलो दैविक शक्ति रहेको जनविश्वास छ । विशेषगरी दुर्गापूजाको समयमा नाग भएको स्थानमा धिपधिप बत्ती बलेको देखिएपछि धर्मागत न्यौपाने, देउदत्त न्यौपाने, टीका न्यौपानेका सन्तानले पूजा गर्ने, नयाँ अन्नबाली भित्र्याउँदा उक्त स्थानमा चढाउने प्रचलन बसालेर पूजाको सुरुआत गरेका थिए । पछि धर्मागत न्यौपाने र रेणु पाण्डेको अगुवाइमा गाउँको सहयोगमा खरको छानो भएको कोट निर्माण गरी पूजाको सुरुआत भएको स्थानीयहरू बताउँछन् । पछिल्लो समय मन्दिरको बारेमा गप जानकारी दिन को लागि भिडियो डकुमेन्ट्र् ि सम्म निर्माण गरियको छ ।। भिडियो लिङ A one hd digital को Youtubeमा रहेको छ । [[User:Sujan neopane|Sujan neopane]] ([[User talk:Sujan neopane|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२७, २९ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[User:Hamropusta|Hamropusta]] ([[User talk:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन Budhadalbudha (कुरा गर्नुहोस्) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == पछिल्लो टिप्पणी: [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२ महिना पहिले]] लेखिएको थियो१ टिप्पणी१ जनाले बहस गरिरहेका छन् मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[प्रयोगकर्ता:Hamropusta|Hamropusta]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)]] [[विशेष:Contributions/&#126;2026-47546-6|&#126;2026-47546-6]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-47546-6|वार्तालाप]]) २०:५१, २२ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) == Our knowledge is spoken, not written. Help us change how Wikipedia cites them! == Namaste to all Nepali Wikimedians! Apologies for writing in English. South Asia has nearly 800 languages, most of which are spoken, not written. The knowledge of these communities is oral — yet Wikipedia and other Wikimedia projects require written citations. We are building a process that lets Wikimedians cite oral knowledge from Adivasi and other low-resourced language communities. We have documented oral histories in nearly 20 languages from India, Nepal, and Sri Lanka. Read our proposal and, if you support this work, [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/General_Support_Fund/Building_multimedia,_technological,_educational_%26_citable_resources_for_South_Asian_%26_other_low-resourced_languages&action=edit&section=2 '''endorse'''] it. === Proposal Summary === Proposal summary (read [[metawiki:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/General Support Fund/Building multimedia, technological, educational & citable resources for South Asian & other low-resourced languages|full proposal]]): This proposed 2nd phase (July 2026–June 2027) will build on a successful Phase 1 to bring oral histories from Indigenous and low-resourced South Asian languages into Wikimedia projects. The audio and video are community-reviewed and can be cited on Wikimedia projects as sources. ; Problem we're addressing * Oral knowledge from Indigenous and minoritised language communities is largely absent from Wikimedia projects — not because it doesn't exist, but because there are no clear, trusted process to document, subtitle, and cite it. * Existing Wikimedia citation rules benefit written, institutionally published sources such as books, leaving oral traditions structurally excluded. * Communities with existing audio/video archives (radio programmes, field recordings) cannot use them on Wikipedia due to gaps in digitisation tools, subtitling capacity, and citation infrastructure. * Collaborating with Wikimedia communities to organise [[m:Wiki_Loves_Languages/2026|Wiki Loves Languages]] campaign and improve Wikipedia content about languages. ; What we are building * Support OpenSpeaks Fellows across five language clusters (eastern, northern, and southern India; Nepal; Sri Lanka) to record, subtitle, review, and bring oral histories on Wikimedia Commons, and improve Wikipedia, Wikidata, and Wikisource. * Help pilot WikiVoice: experimental infrastructure (from the Wikimedia Futures Lab) for language archivists to publish oral knowledge and generate references for Wikimedia projects. * Explore AI-assisted speech-to-text for languages with legacy audio-video archives. * Produce open educational resources (OERs) on Meta/Wikiversity so other archivist-Wikimedians can replicate the model. ; Timeline (July 2026–June 2027) * '''Q1''': Onboard fellows and partners; co-design WikiVoice roadmap; run FAIR–CARE training * '''Q2''': Begin documentation and digitisation pilots; start subtitling with AI-STT where appropriate * '''Q3''': Scale documentation across all clusters; test WikiVoice citation workflows * '''Q4''': Consolidate outputs; publish documentation; evaluate and plan for Year 3 [[User:Psubhashish|Psubhashish]] ([[User talk:Psubhashish|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४७, ३ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == आफ्नो बारेमा == म नेपाली पुर्बेली लोक गायक हु । र मेरो बारेमा विकिपिडिया मा मेरोमा बारेमा पनि छापियोस भन्ने मेरो चाहाना हो अब कसरी गर्ने [[User:Soonzooy|Soonzooy]] ([[User talk:Soonzooy|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:४०, ८ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == बिन्द किशोर साह पृष्ठ मेटाउने निर्णयबारे पुनर्विचार सम्बन्धमा == नमस्ते सरोजजी, मैले भर्खरै सिर्जना गरेको '''<nowiki/>'बिन्द किशोर साह'''' पृष्ठ तपाईँले 'उल्लेखनीयता' (Notability) को आधारमा मेटाउनुभएको रहेछ। म यो जानकारी गराउन चाहन्छु कि म नेपाल सरकारको '''पूर्व उपप्रधानमन्त्रीको स्वकीय सचिव''' (परिचय पत्र नं ७९६) को रूपमा कार्य गरिसकेको र हाल '''राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल'''को केन्द्रीय सदस्य तथा केन्द्रीय कार्यालय सचिवको जिम्मेवारीमा सक्रिय व्यक्ति हुँ। मसँग मेरो राजनीतिक यात्रा र सामाजिक योगदानका बारेमा विभिन्न राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा प्रकाशित समाचारका सन्दर्भहरू (References) पनि छन्। मलाई लाग्छ, एउटा राजनीतिक व्यक्तित्व र लेखक (किशोर गुरु) को रूपमा मेरो विवरण विकिपिडियामा रहनु सान्दर्भिक हुन्छ। यदि मेरो उल्लेखनीयतामा केही कमी देखिएमा मलाई सुधारका लागि मार्गदर्शन गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। [[User:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] ([[User talk:किशोर गुरु|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:३७, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) :नमस्ते, [[प्रयोगकर्ता:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] जी, आफू सम्बन्धित लेखमा सम्पादन गर्दा COI ([[विकिपिडिया:चासोको अन्तरद्वन्द|चासोको अन्तरद्वन्द]]) लागू हुन्छ, जसले निष्पक्षता प्रभावित गर्न सक्छ। यस्तो COI सम्पादन विकिपिडियामा कडा रूपमा निरुत्साहित गरिएको हुन्छ। कृपया प्रत्यक्ष सम्पादन गर्नुको सट्टा परिवर्तनहरू सुझावका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस् वा स्वतन्त्र सम्पादकमार्फत सुधार गराउनुहोस्। विकिपिडियामा उल्लेखनीयता व्यक्तिगत पद, जिम्मेवारी वा आत्मवर्णनका आधारमा होइन, स्वतन्त्र र विश्वसनीय तेस्रो-पक्ष स्रोतहरूमा प्रकाशित पर्याप्त कभरेजका आधारमा निर्धारण गरिन्छ। धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:५०, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) grb6z81kfd7gmk8pytsz2i5cuvx33cf 0 113665 1353921 1319663 2026-05-02T05:33:48Z Rajeeb bastola 39875 1353921 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | name = एलिनिकी दिमोक्रातिया | coordinates = {{Coord|37|58|N|23|43|E|type:city}} | languages_type = आधिकारिक भाषा<br />{{nobold|र राष्ट्रिय भाषा}} | leader_name2 = Κυριάκος Μητσοτάκης | leader_name3 = Κωνσταντίνος Τασούλας | conventional_long_name = ग्रिस | native_name = Ελληνική Δημοκρατία | image_flag = Flag of Greece.svg | image_coat = Coat of arms of Greece.svg | common_name = युनान | national_motto = «Eleftheria i thanatos|Ελευθερία ή Θάνατος»<br />Elefthería í Thánatos<br />{{small|"स्वतन्त्र वा मृत्यु"}} | national_anthem = «Ύμνος εις την Ελευθερίαν»<br />Ýmnos eis tin Eleftherían<br />{{small|"स्वतन्त्रताको भजन"}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Greece national anthem.ogg]]}}</div> | image_map = EU-Greece.svg | map_caption = {{map caption |location_color=गाढा हरियो |region=युरोप |region_color=गाढा खैरो |subregion=[[युरोपेली सङ्घ]] |subregion_color=हरियो |legend=EU-Greece.svg}} | capital = [[एथेन्स]] | largest_city = राजधानी | languages = [[युनानी भाषा|युनानी]] | demonym = युनानी | government_type = एकात्मक संसदीय गणतन्त्र | leader_title1 = [[राष्ट्रपति]] | leader_name1 = Κατερίνα Σακελλαροπούλου | leader_title2 = [[प्रधानमन्त्री]] | leader_name2 = [[किरियाकोस मिचोताकिस|किरियाकोस मिट्सोटाकिस]] | leader_title3 = संसदको अध्यक्ष | legislature = एलिनिकी संसद | sovereignty_type = स्थापना इतिहास | established_event1= स्वतन्त्रता घोषणा {{nobold| अटोमन साम्राज्यबाट}} <!-- PLEASE DO NOT AMEND THE ESTABLISHED EVENTS SECTION WITHOUT OPENING A DISCUSSION ON THE TALK PAGE FIRST --> | established_date1= {{nowrap|२५ मार्च १८२१}} (युनानी स्वतन्त्रता युद्धको सुरुवात), {{nowrap|१५ जनवरी १८२२}} (आधिकारिक घोषणा) | established_event2 = मान्यता | established_date2 = {{nowrap|३ फेब्रुअरी १८३०}} | established_event3 = {{nowrap|हालको संविधान}} | established_date3 = ११ जुन १९७५ | area_km2 = १,३१,९५७ | area_footnote = <ref>{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Greece&countryCode=gr&regionCode=eur&rank=97#gr |title= Σύγκριση χώρας: Περιοχή |website= विश्व तथ्य पुस्तक |publisher= केन्द्रीय गुप्तचर संस्था |accessdate= 7 January 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113204336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Greece&countryCode=gr&regionCode=eur&rank=97#gr |date=13 November 2020 }}</ref> | area_rank = ९५औँ | area_sq_mi = ५०,९४९ | percent_water = ०.८६६९ | population_estimate = {{घट}} १०,७२४,५९९<ref>{{Cite web|title=Στατιστικά - ΕΛΣΤΑΤ|url=https://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/2019|website=www.statistics.gr|access-date=2020-05-22}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801045803/https://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/2019 |date=2020-08-01 }}</ref> | population_census = १०८१६,२८६<ref name="ELSTAT">{{cite web|format=पिडिएफ|title=Απογραφή Πληθυσμού – Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός|trans-title=Αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού-στέγασης 2011 σχετικά με τον μόνιμο πληθυσμό της χώρας|language=el|url=http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls/956f8949-513b-45b3-8c02-74f5e8ff0230|date=20 March 2014|accessdate=25 October 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128145025/http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls/956f8949-513b-45b3-8c02-74f5e8ff0230 |date=28 November 2019 }}</ref> | population_estimate_year = सन् २०१९ | population_estimate_rank = ८५औँ | population_census_year = सन् २०११ | population_census_rank = | population_density_km2 = ८२ | population_density_rank = <ref>{{cite web |title=Ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της απογραφής πληθυσμού 2011 για τον πληθυσμό κατοίκων |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_02_F_EN.pdf |publisher=ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ |date=28 December 2012 |accessdate=24 August 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113172928/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_02_F_EN.pdf |archivedate=13 November 2013 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113172928/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_02_F_EN.pdf |date=13 November 2013 }}</ref> | population_density_sq_mi = २०१२ | GDP_PPP = {{वृद्धि}} $३३७.९०० अर्ब<ref name=imfgdp>{{cite web|date=15 October 2019 |url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=97&pr.y=13&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=174&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Αναφορά για επιλεγμένες χώρες και θέματα|publisher=IMF}}</ref> | GDP_PPP_year = सन् २०२० | GDP_PPP_rank = ५५औँ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $३१,६१६<ref name=imfgdp/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ५०औँ | GDP_nominal = {{वृद्धि}} $२२२.७८५ अर्ब<ref name=imfgdp/> | GDP_nominal_year = सन् २०२० | GDP_nominal_rank = ५०औँ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $२०,८३५<ref name=imfgdp/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ३९औँ | Gini = ३१.० <!--सङ्ख्या मात्र--> | Gini_year = सन् २०१९ | Gini_change = घट <!--वृद्धि/घट/स्थिर--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|title=ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ|url=https://www.statistics.gr/documents/20181/bf91316c-4831-8cde-01c9-f7c8f5ff2fbc|publisher=Ελληνική Στατιστική Αρχή|accessdate=23 June 2020|location=Πειραιώς|date=19 June 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626071504/https://www.statistics.gr/documents/20181/bf91316c-4831-8cde-01c9-f7c8f5ff2fbc |date=26 June 2020 }}</ref> | Gini_rank = ६०औँ | HDI = ०.८७२ <!--सङ्ख्या मात्र--> | HDI_year = सन् २०१८ | HDI_change = वृद्धि <!--वृद्धि/घट/स्थिर--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Έκθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη 2019|language=युनानी|publisher=Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=पिडिएफ}}</ref> | HDI_rank = ३२औँ | currency = [[युरो]] (€) | currency_code = | time_zone = पूर्वी युरोपेली समय | utc_offset = +०२:०० | utc_offset_DST = +०३:०० | time_zone_DST = पूर्वी युरोपेली ग्रीष्मकालिन समय | date_format = {{nowrap|{{abbr|dd|day}}-{{abbr|mm|month}}-{{abbr|yyyy|year}}}} (सन्) | drives_on = दायाँ | calling_code = +३० | cctld = .gr^a<br />.ελ | footnote_a = अन्य [[यूरोपेली सङ्घ]]को सदस्य राष्ट्रहरूको रूपमा डट इयु डोमेन पनि प्रयोग गरिन्छ। | religion = पूर्वी रूढिवादी गिर्जाघर }} '''ग्रिस''' वा '''युनान''' ([[युनानी भाषा|यूनानी]]: Ελλάδα / Ελλάς), (उच्चारण : एलादा), आधिकारिक रूपमा एलिनिकी दिमोक्रातिया ({{भाषा-युनानी|Ελληνική Δημοκρατία}}), (अनुवाद: गणतन्त्र युनान), दक्षिण पूर्वी [[युरोप]]मा अवस्थित एक राष्ट्र हो। यसको जनसङ्ख्या सन् २०१८ सम्म, १ करोड ७ लाख रहेको थियो। [[एथेन्स]] यसको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर हो भने देशको दोस्रो ठूलो सहर थेसालोनेकी हो। बाल्कन प्रायद्वीपको दक्षिणी छेउमा अवस्थित ग्रिस [[युरोप]], [[एसिया]] र [[अफ्रिका]] महादेशको सिमानामा अवस्थित छ। यसले उत्तर पश्चिममा [[अल्बानिया]], उत्तरमा उत्तरी [[मेसोडोनिया]] र [[बुल्गेरिया]] र उत्तरपूर्वी भागमा [[टर्की]]को भूभागहरूमा सीमा साझेदारी गर्दछ। यसको [[एजियन सागर]] मुख्य भूमिको पूर्वमा अवस्थित छ भने पश्चिमीमा [[आयोनिया सागर]], दक्षिणमा किर्त र [[भूमध्य सागर|भूमध्यसागर]] अवस्थित छ। ग्रिससँग भूमध्यसागरीय खाडीमा सबैभन्दा लामो समुद्रीतट रहेको छ जसको लम्बाइ १३,६७६ किलोमिटर (८,४९८ माइल) रहेको छ जसमा विभिन्न टापूहरू रहेका छन्। यो विश्वको ११औँ सबैभन्दा लामो तटवर्ती क्षेत्र हो, यसमा धेरै टापुहरू छन्, जसमध्ये २२७ वटा टापूमा मानिसहरू बसोबास गर्दन्। युनानको ८० प्रतिशत भूभाग पहाडी छ। [[ओलम्पस हिमाल]] २,९१८ मिटर (९,५७३ फिट) को उचाइमा रहेको छ जुन देशको सबैभन्दा अग्लो हिमाल हो। देशमा नौ परम्परागत भौगोलिक क्षेत्रहरू छन्। ग्रिसलाई लोकतन्त्र, पश्चिमी दर्शन, पश्चिमी साहित्य, इतिहास लेखन, राजनीति विज्ञान, प्रमुख वैज्ञानिक र गणित सम्बन्धी सिद्धान्त, पश्चिमी नाटक र [[ओलम्पिक खेल]]हरूको जन्मस्थल भएकोले पश्चिमी सभ्यताको पालक मानिन्छ। आठौँ शताब्दी इसापूर्वदेखि ग्रिस वासीहरू विभिन्न स्वतन्त्र सहर-राज्यहरूमा सङ्गठित भएका थिए जसलाई पोलिस भनेर चिनिन्थ्यो जो सम्पूर्ण भूमध्यसागरीय क्षेत्र र [[कृष्ण सागर]]मा फैलाएका थिए। इसापूर्व चौथो शताब्दीमा मेसोडोनको राजा फिलिपले मुख्य भूमिलाई एकजुट गरेका थिए जसले गर्दा उनका छोरा अलक्षेन्द्रले द्रुत गतिले पूर्वी भूमध्यसागरदेखि [[भारत]]सम्मको पुरानो संसारलाई जितेका थिए। ग्रिसलाई दोस्रो शताब्दी इसापूर्वमा [[रोम]]ले समाहित गरेको थियो, जुन [[रोमन साम्राज्य]]को अविभाज्य अङ्ग बनेको थियो र यसको उत्तराधिकारी पूर्वी रोमन साम्राज्य हो जसले युनानी भाषा र संस्कृतिलाई अपनाएको थियो। प्रथम शताब्दीमा देखा परेको ग्रिस आस्थिक गिर्जाघरले आधुनिक ग्रिस पहिचानको आकार दिन मद्दत पुर्‍याएको थियो र ग्रिसेली परम्परालाई फराकिलो आस्थिक संसारमा प्रसारित गरेको थियो। १५औँ शताब्दीको मध्यमा उस्मानी शासन अन्तर्गत ग्रिसको स्वतन्त्रता सङ्ग्राम पछि सन् १९३० मा एक आधुनिक राष्ट्रको रूपमा देखा परेको थियो। देशको धनी ऐतिहासिक स्थलहरूले यसको १८ वटा संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक वैज्ञानिक सांस्कृतिक सङ्गठन [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]हरूको प्रतिबिम्बित गर्दछ। ग्रिस एक एकात्मक संसदीय गणतन्त्र राष्ट्र उन्नत उच्च आयको अर्थव्यवस्था, जीवनको उच्च गुणस्तर, र उच्च जीवन स्तरको साथ यो एक विकसित देश पनि हो। यसको अर्थतन्त्र बाल्कन क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो हो, जहाँ यो एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय लगानीकर्ता हो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]का संस्थापक सदस्य, ग्रिस युरोपेली समुदायहरूमा ([[युरोपेली सङ्घ]]को पूर्ववर्ती) सम्मिलित हुने दशौँ सदस्य थियो र सन् २००१ देखि युरो क्षेत्रको भाग रहेको छ। यो युरोप परिषद् सहित अन्य थुप्रै अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको पनि सदस्य हो। युरोप, उत्तरी आन्ध्र सन्धि सङ्गठन, आर्थिक सहयोग र विकास सङ्गठन, विश्व व्यापार सङ्गठन, युरोपेली सुरक्षा तथा सहयोग सङ्गठन आदीको सदस्य हो। ग्रिसको अनुपम सांस्कृतिक सम्पदा, ठूलो पर्यटन उद्योग, प्रख्यात पानी जहाज क्षेत्रले यसलाई एक मध्यम शक्तिको रूपमा वर्गीकृत गर्दछ। == नाम == आधुनिक ग्रिसेली भाषामा देशको मूल नाम (Ελλάδα) 'एलादा' हो। ग्रिसेली विशेषण स्वरूप ελληνικός, लाई कहिलेकाँही 'एलिनिकी' पनि अनुवाद गरिएको छ र ग्रिस राज्यको औपचारिक नाममा सोहीमा आधारित छ। यसको नाम ग्रिस र युनान (फारसी: یونان), पुरानो फारसी हुँदै हखामनी साम्राज्य (५५०-३३३ ईसापूर्व) मा आएको थियो। यो शब्द अन्ततः सबै युनानीहरूलाई लागू हुन्छ। युनान नामक यस देशको नाम फारसी, टर्की, [[नेपाली]], अजरबैजानी, उज्बेक, कुर्दी, अर्मेनियाली (युनानस्तानको रूपमा), अरबी, उर्दू, हिन्दी, यहूदी (बाइबलीय र आधुनिक) आदी लगायतका विभिन्न भाषाहरूमा पाउन सकिन्छ। === सिकन्दर === सन् ३३५ इसापूर्व ताका मेसोडोनियाका राजा [[सिकन्दर महान|अलेक्जेन्डर]]को उदय हुन पुगेको थियो। उसले लगभग सम्पूर्ण युनानमा आफ्नो अधिपत्य जमाउन सफल भएका थिए। त्यसपछि उनको दृष्टि [[फारसी साम्राज्य]]माथि परेको थियो। आधुनिक [[टर्की]]को तट नजिक उनी ३३० इसापूर्वमा पुगेका थिए जहाँ उनले फारसको शाह दारा तृतीयलाई हराएका थिए। दारा रणभूमि छोडेर भागे। फेरि उनी [[इजिप्ट|मिस्र]] तर्फ बढेका थिए।{{स्रोत नखुलेको}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|युनान|voy =युनान}} === सरकार === * [https://web.archive.org/web/20120701075246/http://www.presidency.gr/ गणतन्त्र युनानका राष्ट्रपति] * [https://primeminister.gr/ गणतन्त्र युनानका प्रधानमन्त्री] * [http://www.hellenicparliament.gr/ युनानी संसद] * [http://www.visitgreece.gr/ युनानको राष्ट्रिय पर्यटन संस्था] * [http://www.greeknewsagenda.gr/ समाचा, संस्था] === साधारण जानकारी === *{{Britannica|244154}}। *{{cite web | url = http://travel.nationalgeographic.com/travel/countries/greece-guide/ | type = सहयोगी | title = युनान | publisher = नेशनल जियोग्राफिक }}। *{{CIA World Factbook link|gr|युनान}} *{{cite web | url = http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/greece.htm | title = युनान | publisher = युसिबि पुस्तकालय | accessdate = 23 March 2016 | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304092911/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/greece.htm | archivedate = 4 March 2016}}. *{{curlie |Regional/Europe/Greece}} *{{cite news | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17372520 | title = युनानको जानकारी पृष्ठ | work = बिबिसी समाचार | date=25 December 2013 | accessdate=23 March 2016}}. *{{cite web | url = http://www.gcr.gr/ | title = युनानी सरणार्थी परिषद् | accessdate = 23 March 2016}}. *{{cite web | url = http://www.fhw.gr/chronos/en/ | title = युनानी इतिहास | publisher = | place = | accessdate = 23 March 2016}}। *{{cite web | url = http://www.hellenism.net/ | title = युनान | accessdate = २३ मार्च २०१६}}&nbsp;– युनानको बारेमा सबै सामग्री। * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Greece:_Primary_Documents युनानको इतिहास: प्रारम्भिक कागजात] * [http://www.ellopos.net/elpenor/default.asp युनान धरोहर] * {{Wikiatlas |Greece}} * {{osmrelation-inline |192307}} '''व्यापार''' * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GRC/Year/2012/Summary युनानको व्यापारिक विश्व बैङ्कको तथ्याङ्क] [[श्रेणी:युनान| ]] [[श्रेणी:बाल्कनका देशहरू]] [[श्रेणी:युरोपका देशहरू]] [[श्रेणी:युरोपेली सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:दक्षिण युरोपेली देशहरू]] [[श्रेणी:युनानी भाषी देश तथा क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:इसाई राज्यहरू]] dv2b5q1hyfbi0az5z19nljij7bjm7n4 1353957 1353921 2026-05-02T09:41:43Z Rajeeb bastola 39875 1353957 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | name = एलिनिकी दिमोक्रातिया | coordinates = {{Coord|37|58|N|23|43|E|type:city}} | languages_type = आधिकारिक भाषा<br />{{nobold|र राष्ट्रिय भाषा}} | leader_name2 = Κυριάκος Μητσοτάκης | leader_name3 = Κωνσταντίνος Τασούλας | conventional_long_name = ग्रिस | native_name = Ελληνική Δημοκρατία | image_flag = Flag of Greece.svg | image_coat = Coat of arms of Greece.svg | common_name = युनान | national_motto = «Eleftheria i thanatos|Ελευθερία ή Θάνατος»<br />Elefthería í Thánatos<br />{{small|"स्वतन्त्र वा मृत्यु"}} | national_anthem = «Ύμνος εις την Ελευθερίαν»<br />Ýmnos eis tin Eleftherían<br />{{small|"स्वतन्त्रताको भजन"}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Greece national anthem.ogg]]}}</div> | image_map = EU-Greece.svg | map_caption = {{map caption |location_color=गाढा हरियो |region=युरोप |region_color=गाढा खैरो |subregion=[[युरोपेली सङ्घ]] |subregion_color=हरियो |legend=EU-Greece.svg}} | capital = [[एथेन्स]] | largest_city = राजधानी | languages = [[युनानी भाषा|युनानी]] | demonym = युनानी | government_type = एकात्मक संसदीय गणतन्त्र | leader_title1 = [[राष्ट्रपति]] | leader_name1 = Κατερίνα Σακελλαροπούλου | leader_title2 = [[प्रधानमन्त्री]] | leader_name2 = [[किरियाकोस मिचोताकिस|किरियाकोस मिट्सोटाकिस]] | leader_title3 = संसदको अध्यक्ष | legislature = एलिनिकी संसद | sovereignty_type = स्थापना इतिहास | established_event1= स्वतन्त्रता घोषणा {{nobold| अटोमन साम्राज्यबाट}} <!-- PLEASE DO NOT AMEND THE ESTABLISHED EVENTS SECTION WITHOUT OPENING A DISCUSSION ON THE TALK PAGE FIRST --> | established_date1= {{nowrap|२५ मार्च १८२१}} (युनानी स्वतन्त्रता युद्धको सुरुवात), {{nowrap|१५ जनवरी १८२२}} (आधिकारिक घोषणा) | established_event2 = मान्यता | established_date2 = {{nowrap|३ फेब्रुअरी १८३०}} | established_event3 = {{nowrap|हालको संविधान}} | established_date3 = ११ जुन १९७५ | area_km2 = १,३१,९५७ | area_footnote = <ref>{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Greece&countryCode=gr&regionCode=eur&rank=97#gr |title= Σύγκριση χώρας: Περιοχή |website= विश्व तथ्य पुस्तक |publisher= केन्द्रीय गुप्तचर संस्था |accessdate= 7 January 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113204336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Greece&countryCode=gr&regionCode=eur&rank=97#gr |date=13 November 2020 }}</ref> | area_rank = ९५औँ | area_sq_mi = ५०,९४९ | percent_water = ०.८६६९ | population_estimate = {{घट}} १०,७२४,५९९<ref>{{Cite web|title=Στατιστικά - ΕΛΣΤΑΤ|url=https://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/2019|website=www.statistics.gr|access-date=2020-05-22}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801045803/https://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/2019 |date=2020-08-01 }}</ref> | population_census = १०८१६,२८६<ref name="ELSTAT">{{cite web|format=पिडिएफ|title=Απογραφή Πληθυσμού – Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός|trans-title=Αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού-στέγασης 2011 σχετικά με τον μόνιμο πληθυσμό της χώρας|language=el|url=http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls/956f8949-513b-45b3-8c02-74f5e8ff0230|date=20 March 2014|accessdate=25 October 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128145025/http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls/956f8949-513b-45b3-8c02-74f5e8ff0230 |date=28 November 2019 }}</ref> | population_estimate_year = सन् २०१९ | population_estimate_rank = ८५औँ | population_census_year = सन् २०११ | population_census_rank = | population_density_km2 = ८२ | population_density_rank = <ref>{{cite web |title=Ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της απογραφής πληθυσμού 2011 για τον πληθυσμό κατοίκων |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_02_F_EN.pdf |publisher=ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ |date=28 December 2012 |accessdate=24 August 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113172928/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_02_F_EN.pdf |archivedate=13 November 2013 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113172928/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_02_F_EN.pdf |date=13 November 2013 }}</ref> | population_density_sq_mi = २०१२ | GDP_PPP = {{वृद्धि}} $३३७.९०० अर्ब<ref name=imfgdp>{{cite web|date=15 October 2019 |url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=97&pr.y=13&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=174&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Αναφορά για επιλεγμένες χώρες και θέματα|publisher=IMF}}</ref> | GDP_PPP_year = सन् २०२० | GDP_PPP_rank = ५५औँ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $३१,६१६<ref name=imfgdp/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ५०औँ | GDP_nominal = {{वृद्धि}} $२२२.७८५ अर्ब<ref name=imfgdp/> | GDP_nominal_year = सन् २०२० | GDP_nominal_rank = ५०औँ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $२०,८३५<ref name=imfgdp/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ३९औँ | Gini = ३१.० <!--सङ्ख्या मात्र--> | Gini_year = सन् २०१९ | Gini_change = घट <!--वृद्धि/घट/स्थिर--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|title=ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ|url=https://www.statistics.gr/documents/20181/bf91316c-4831-8cde-01c9-f7c8f5ff2fbc|publisher=Ελληνική Στατιστική Αρχή|accessdate=23 June 2020|location=Πειραιώς|date=19 June 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626071504/https://www.statistics.gr/documents/20181/bf91316c-4831-8cde-01c9-f7c8f5ff2fbc |date=26 June 2020 }}</ref> | Gini_rank = ६०औँ | HDI = ०.८७२ <!--सङ्ख्या मात्र--> | HDI_year = सन् २०१८ | HDI_change = वृद्धि <!--वृद्धि/घट/स्थिर--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Έκθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη 2019|language=युनानी|publisher=Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=पिडिएफ}}</ref> | HDI_rank = ३२औँ | currency = [[युरो]] (€) | currency_code = | time_zone = पूर्वी युरोपेली समय | utc_offset = +०२:०० | utc_offset_DST = +०३:०० | time_zone_DST = पूर्वी युरोपेली ग्रीष्मकालिन समय | date_format = {{nowrap|{{abbr|dd|day}}-{{abbr|mm|month}}-{{abbr|yyyy|year}}}} (सन्) | drives_on = दायाँ | calling_code = +३० | cctld = .gr^a<br />.ελ | footnote_a = अन्य [[यूरोपेली सङ्घ]]को सदस्य राष्ट्रहरूको रूपमा डट इयु डोमेन पनि प्रयोग गरिन्छ। | religion = पूर्वी रूढिवादी गिर्जाघर }} '''ग्रीस''' वा '''युनान''' ([[युनानी भाषा|यूनानी]]: Ελλάδα / Ελλάς), (उच्चारण : एलादा), आधिकारिक रूपमा एलिनिकी दिमोक्रातिया ({{भाषा-युनानी|Ελληνική Δημοκρατία}}), (अनुवाद: गणतन्त्र युनान), दक्षिण पूर्वी [[युरोप]]मा अवस्थित एक राष्ट्र हो। यसको जनसङ्ख्या सन् २०१८ सम्म, १ करोड ७ लाख रहेको थियो। [[एथेन्स]] यसको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर हो भने देशको दोस्रो ठूलो सहर थेसालोनेकी हो। बाल्कन प्रायद्वीपको दक्षिणी छेउमा अवस्थित ग्रिस [[युरोप]], [[एसिया]] र [[अफ्रिका]] महादेशको सिमानामा अवस्थित छ। यसले उत्तर पश्चिममा [[अल्बानिया]], उत्तरमा उत्तरी [[मेसोडोनिया]] र [[बुल्गेरिया]] र उत्तरपूर्वी भागमा [[टर्की]]को भूभागहरूमा सीमा साझेदारी गर्दछ। यसको [[एजियन सागर]] मुख्य भूमिको पूर्वमा अवस्थित छ भने पश्चिमीमा [[आयोनिया सागर]], दक्षिणमा किर्त र [[भूमध्य सागर|भूमध्यसागर]] अवस्थित छ। ग्रिससँग भूमध्यसागरीय खाडीमा सबैभन्दा लामो समुद्रीतट रहेको छ जसको लम्बाइ १३,६७६ किलोमिटर (८,४९८ माइल) रहेको छ जसमा विभिन्न टापूहरू रहेका छन्। यो विश्वको ११औँ सबैभन्दा लामो तटवर्ती क्षेत्र हो, यसमा धेरै टापुहरू छन्, जसमध्ये २२७ वटा टापूमा मानिसहरू बसोबास गर्दन्। युनानको ८० प्रतिशत भूभाग पहाडी छ। [[ओलम्पस हिमाल]] २,९१८ मिटर (९,५७३ फिट) को उचाइमा रहेको छ जुन देशको सबैभन्दा अग्लो हिमाल हो। देशमा नौ परम्परागत भौगोलिक क्षेत्रहरू छन्। ग्रिसलाई लोकतन्त्र, पश्चिमी दर्शन, पश्चिमी साहित्य, इतिहास लेखन, राजनीति विज्ञान, प्रमुख वैज्ञानिक र गणित सम्बन्धी सिद्धान्त, पश्चिमी नाटक र [[ओलम्पिक खेल]]हरूको जन्मस्थल भएकोले पश्चिमी सभ्यताको पालक मानिन्छ। आठौँ शताब्दी इसापूर्वदेखि ग्रिस वासीहरू विभिन्न स्वतन्त्र सहर-राज्यहरूमा सङ्गठित भएका थिए जसलाई पोलिस भनेर चिनिन्थ्यो जो सम्पूर्ण भूमध्यसागरीय क्षेत्र र [[कृष्ण सागर]]मा फैलाएका थिए। इसापूर्व चौथो शताब्दीमा मेसोडोनको राजा फिलिपले मुख्य भूमिलाई एकजुट गरेका थिए जसले गर्दा उनका छोरा अलक्षेन्द्रले द्रुत गतिले पूर्वी भूमध्यसागरदेखि [[भारत]]सम्मको पुरानो संसारलाई जितेका थिए। ग्रिसलाई दोस्रो शताब्दी इसापूर्वमा [[रोम]]ले समाहित गरेको थियो, जुन [[रोमन साम्राज्य]]को अविभाज्य अङ्ग बनेको थियो र यसको उत्तराधिकारी पूर्वी रोमन साम्राज्य हो जसले युनानी भाषा र संस्कृतिलाई अपनाएको थियो। प्रथम शताब्दीमा देखा परेको ग्रिस आस्थिक गिर्जाघरले आधुनिक ग्रिस पहिचानको आकार दिन मद्दत पुर्‍याएको थियो र ग्रिसेली परम्परालाई फराकिलो आस्थिक संसारमा प्रसारित गरेको थियो। १५औँ शताब्दीको मध्यमा उस्मानी शासन अन्तर्गत ग्रिसको स्वतन्त्रता सङ्ग्राम पछि सन् १९३० मा एक आधुनिक राष्ट्रको रूपमा देखा परेको थियो। देशको धनी ऐतिहासिक स्थलहरूले यसको १८ वटा संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक वैज्ञानिक सांस्कृतिक सङ्गठन [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]हरूको प्रतिबिम्बित गर्दछ। ग्रिस एक एकात्मक संसदीय गणतन्त्र राष्ट्र उन्नत उच्च आयको अर्थव्यवस्था, जीवनको उच्च गुणस्तर, र उच्च जीवन स्तरको साथ यो एक विकसित देश पनि हो। यसको अर्थतन्त्र बाल्कन क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो हो, जहाँ यो एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय लगानीकर्ता हो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]का संस्थापक सदस्य, ग्रिस युरोपेली समुदायहरूमा ([[युरोपेली सङ्घ]]को पूर्ववर्ती) सम्मिलित हुने दशौँ सदस्य थियो र सन् २००१ देखि युरो क्षेत्रको भाग रहेको छ। यो युरोप परिषद् सहित अन्य थुप्रै अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको पनि सदस्य हो। युरोप, उत्तरी आन्ध्र सन्धि सङ्गठन, आर्थिक सहयोग र विकास सङ्गठन, विश्व व्यापार सङ्गठन, युरोपेली सुरक्षा तथा सहयोग सङ्गठन आदीको सदस्य हो। ग्रिसको अनुपम सांस्कृतिक सम्पदा, ठूलो पर्यटन उद्योग, प्रख्यात पानी जहाज क्षेत्रले यसलाई एक मध्यम शक्तिको रूपमा वर्गीकृत गर्दछ। == नाम == आधुनिक ग्रिसेली भाषामा देशको मूल नाम (Ελλάδα) 'एलादा' हो। ग्रिसेली विशेषण स्वरूप ελληνικός, लाई कहिलेकाँही 'एलिनिकी' पनि अनुवाद गरिएको छ र ग्रिस राज्यको औपचारिक नाममा सोहीमा आधारित छ। यसको नाम ग्रिस र युनान (फारसी: یونان), पुरानो फारसी हुँदै हखामनी साम्राज्य (५५०-३३३ ईसापूर्व) मा आएको थियो। यो शब्द अन्ततः सबै युनानीहरूलाई लागू हुन्छ। युनान नामक यस देशको नाम फारसी, टर्की, [[नेपाली]], अजरबैजानी, उज्बेक, कुर्दी, अर्मेनियाली (युनानस्तानको रूपमा), अरबी, उर्दू, हिन्दी, यहूदी (बाइबलीय र आधुनिक) आदी लगायतका विभिन्न भाषाहरूमा पाउन सकिन्छ। === सिकन्दर === सन् ३३५ इसापूर्व ताका मेसोडोनियाका राजा [[सिकन्दर महान|अलेक्जेन्डर]]को उदय हुन पुगेको थियो। उसले लगभग सम्पूर्ण युनानमा आफ्नो अधिपत्य जमाउन सफल भएका थिए। त्यसपछि उनको दृष्टि [[फारसी साम्राज्य]]माथि परेको थियो। आधुनिक [[टर्की]]को तट नजिक उनी ३३० इसापूर्वमा पुगेका थिए जहाँ उनले फारसको शाह दारा तृतीयलाई हराएका थिए। दारा रणभूमि छोडेर भागे। फेरि उनी [[इजिप्ट|मिस्र]] तर्फ बढेका थिए।{{स्रोत नखुलेको}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|युनान|voy =युनान}} === सरकार === * [https://web.archive.org/web/20120701075246/http://www.presidency.gr/ गणतन्त्र युनानका राष्ट्रपति] * [https://primeminister.gr/ गणतन्त्र युनानका प्रधानमन्त्री] * [http://www.hellenicparliament.gr/ युनानी संसद] * [http://www.visitgreece.gr/ युनानको राष्ट्रिय पर्यटन संस्था] * [http://www.greeknewsagenda.gr/ समाचा, संस्था] === साधारण जानकारी === *{{Britannica|244154}}। *{{cite web | url = http://travel.nationalgeographic.com/travel/countries/greece-guide/ | type = सहयोगी | title = युनान | publisher = नेशनल जियोग्राफिक }}। *{{CIA World Factbook link|gr|युनान}} *{{cite web | url = http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/greece.htm | title = युनान | publisher = युसिबि पुस्तकालय | accessdate = 23 March 2016 | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304092911/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/greece.htm | archivedate = 4 March 2016}}. *{{curlie |Regional/Europe/Greece}} *{{cite news | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17372520 | title = युनानको जानकारी पृष्ठ | work = बिबिसी समाचार | date=25 December 2013 | accessdate=23 March 2016}}. *{{cite web | url = http://www.gcr.gr/ | title = युनानी सरणार्थी परिषद् | accessdate = 23 March 2016}}. *{{cite web | url = http://www.fhw.gr/chronos/en/ | title = युनानी इतिहास | publisher = | place = | accessdate = 23 March 2016}}। *{{cite web | url = http://www.hellenism.net/ | title = युनान | accessdate = २३ मार्च २०१६}}&nbsp;– युनानको बारेमा सबै सामग्री। * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Greece:_Primary_Documents युनानको इतिहास: प्रारम्भिक कागजात] * [http://www.ellopos.net/elpenor/default.asp युनान धरोहर] * {{Wikiatlas |Greece}} * {{osmrelation-inline |192307}} '''व्यापार''' * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GRC/Year/2012/Summary युनानको व्यापारिक विश्व बैङ्कको तथ्याङ्क] [[श्रेणी:युनान| ]] [[श्रेणी:बाल्कनका देशहरू]] [[श्रेणी:युरोपका देशहरू]] [[श्रेणी:युरोपेली सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:दक्षिण युरोपेली देशहरू]] [[श्रेणी:युनानी भाषी देश तथा क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:इसाई राज्यहरू]] 56vg472df73ot0he6dwxcdo8dk8udds 0 114600 1353885 1334860 2026-05-01T16:36:12Z Bishaldev100 28807 1353885 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दि]] |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 3e81wufrvvo8sj2p4xr5tkg3x6s2s6u 1353886 1353885 2026-05-01T16:36:35Z Bishaldev100 28807 1353886 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]] |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] oljvkg6ttp1scwl5g6tndv9ysvapv9v 1353887 1353886 2026-05-01T16:45:17Z Bishaldev100 28807 1353887 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] qp6abex0thbnedw0m4r96lkzs6h1lvs 1353888 1353887 2026-05-01T16:45:42Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353888 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 1zf8uk3aqcfypweii9kig2omd5j1w0n 1353889 1353888 2026-05-01T16:53:48Z Bishaldev100 28807 1353889 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref> पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] drvt46yrt0wjw030af6ele11p2pvvok 1353890 1353889 2026-05-01T16:54:24Z Bishaldev100 28807 1353890 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] jxbppj6z8g0ck85i02ftdd2a7yehhr8 1353891 1353890 2026-05-01T16:55:06Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353891 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 66j3sjb5lx9xho83re3bknwe5c22roz 1353892 1353891 2026-05-01T17:00:19Z Bishaldev100 28807 /* राजाको वंशावली */ 1353892 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == राजाको प्रशस्ती "स्वस्ति श्रीसदासिवचरणमन्माहादत्तसेनबहादुर्देवानाविरुदावलिविराजमान्मानोत्मत श्रीमन्माहाराजधिराजश्री मन्माहादत्तसेनबाहादुरदेवानां सदासमरविजैनां" प्रकारको हुन्थ्यो। # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] m7x242lygjdv5uldfll96ynrueoosxb 1353893 1353892 2026-05-01T17:01:30Z Bishaldev100 28807 /* राजाको वंशावली */ 1353893 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{refn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == राजाको प्रशस्ती "स्वस्ति श्रीसदासिवचरणमन्माहादत्तसेनबहादुर्देवानाविरुदावलिविराजमान्मानोत्मत श्रीमन्माहाराजधिराजश्री मन्माहादत्तसेनबाहादुरदेवानां सदासमरविजैनां" प्रकारको हुन्थ्यो।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref> # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 0g7sm1pneq5xspw2vo1f8s5oklqzpnt 1353910 1353893 2026-05-02T04:21:55Z Bishaldev100 28807 1353910 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{efn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == राजाको प्रशस्ती "स्वस्ति श्रीसदासिवचरणमन्माहादत्तसेनबहादुर्देवानाविरुदावलिविराजमान्मानोत्मत श्रीमन्माहाराजधिराजश्री मन्माहादत्तसेनबाहादुरदेवानां सदासमरविजैनां" प्रकारको हुन्थ्यो।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref> # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] jzqf0z1oh31bv68gl6akrtk814kz551 1353916 1353910 2026-05-02T04:47:51Z Bishaldev100 28807 /* राजाको वंशावली */ 1353916 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], [[हिन्दी]]{{efn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}} |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == [[चित्र:King_Mukunda_Sen_on_his_Horse.jpg|अङ्गुठाकार|291x291पिक्सेल|[[मुकुन्द सेन]]]] राजाको प्रशस्ती "स्वस्ति श्रीसदासिवचरणमन्माहादत्तसेनबहादुर्देवानाविरुदावलिविराजमान्मानोत्मत श्रीमन्माहाराजधिराजश्री मन्माहादत्तसेनबाहादुरदेवानां सदासमरविजैनां" प्रकारको हुन्थ्यो।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref> # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 5dyx0kygu87gs18fikte6idk3v5bg42 1353920 1353916 2026-05-02T04:57:14Z Bishaldev100 28807 1353920 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = पाल्पा |conventional_long_name = पाल्पा राज्य |common_name = पाल्पा राज्य |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा रुद्र सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १५५० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८६१ |date_end = |p1 = लिगलिगकोट क्षेत्र |p2 = त्रिशुली क्षेत्र |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |common_languages = [[हिन्दी]]{{efn|group=note|राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिएको ताम्रपत्र हिन्दी भाषामा छ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref>}}, [[नेपाली भाषा|खस भाषा]] |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[रुद्र सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१६ - १६२७ |leader2 = [[मुकुन्द सेन]] |year_leader2 = |leader3 =[[पृथ्वीपाल सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १७७९ - १८६१ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''पाल्पा राज्य''' एक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो। चौबिसे राज्यहरूमा पाल्पालाई सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्थ्यो। [[खस राज्य]]को विघटन पछि यो राज्य बनेको थियो। यस राज्यको स्थापना रिप्दिकोटका शासक [[रुद्र सेन]]ले वि.सं. १५५० मा गरेका थिए। पाल्पालीहरू शक्तिशाली भए तापनि मुलुकको एकीकरण गर्न सक्दैनन् भन्ने कुरा [[मुकुन्द सेन]] (प्रथम)को समयमै प्रमाणित भइसकेको थियो। उत्पन्न परिस्थितिमा ढिलो या चाँडो पाल्पा एकीकृत नेपालमा गाभिनु अवश्यम्भावी नै थियो। पाल्पालाई सैनिक कारबाही गरेर नेपालमा गाभ्न सकिन्थ्यो। युद्ध भएको भए पाल्पाली राजाले लडेर वीरगति पाउन पनि सक्थे। सल्लाहले नै पनि सल्यान, जाजरकोट र [[बझाङ राज्य|बझाङ]] जस्तो गरी अर्धस्वायत्त राज्यका रूपमा स्वीकार गर्न सकिन्थ्यो। परन्तु पाल्पा अधिराज्यलाई नेपाल अधिराज्यमा गाभ्ने कार्य [[भीमसेन थापा]]द्वारा सारा वैधानिक तरिकालाई लत्याएर साह्रै कायर र प्रतिशोधपूर्ण हत्याकाण्ड मच्चाएर गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=२०७८ असोज १२|work=राजधानी न्युज पब्लिकेसन प्रा लि}}</ref> ==इतिहास== === खस साम्राज्य अन्तर्गत === पाल्पा राज्य चौबिसी राज्यको समूहमा पर्थ्यो। चौबिसी राज्यहरू मध्ये पाल्पा राज्य एक सबल र सक्षम राज्य मानिन्थ्यो। यो राज्यको स्थापना हुनु भन्दा पहिले यस क्षेत्रमा स-साना थुम राज्यहरू थिए। जहाँ मगर मुखियाहरूले शासन गर्दथे। त्यसतै कुनै समयमा यो क्षेत्र [[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को अधिनामा परेको पाइन्छ। खस राज्यका राजा [[अशोकचल्ल|अशोक चल्ल]]को शासनकालमा (वि.सं. १३१२-१५) सम्ममा उक्त साम्राज्यको पूर्वी सिमाना [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]सम्म पुगेको थियो। खस साम्राज्य गण्डकी प्रदेश सम्म फैलिएको र पाला पनि यही क्षेत्रमा पर्ने हुनाले मध्यकालमा पाल्पा क्षेत्र पनि उक्त साम्राज्यमा थियो भन्ने स्पस्ट हुन्छ। === स्वतन्त्र राज्य === खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> पाल्पा राज्यको स्थापना बि.सं. १५५० मा रुद्र सेनले गरेका थिए जसको अस्तित्व वि.सं. १८६१ सम्म कायम थियो। यस राज्यमा सेनवंशका बाह्र जना राजाहरूले तीन शताब्दी सम्म शासन गरेका थिए। मुकुन्द सेन प्रथमको शासनकालमा यो राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विशाल भू-भागमा फैलिएको थियो. "गण्डकी महात्म्य " मा यस राज्यको सिमाना पूर्वमा [[बराहक्षेत्र]]सम्म, पश्चिमामा रुरु क्षेत्रसम्म, उत्तरमा [[मुक्तिनाथ|मुक्तिक्षेत्र]] सम्म र दक्षिणमा हरिहरक्षेत्रसम्म फैलिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ। <ref>{{cite book|url=|title=पाल्पा राज्यको इतिहास, भाग १|first=विष्णुप्रसाद घिमिरे|last=|publisher=|year=बि.सं २०४५|page=१०|isbn=}}</ref> तापनी उक्त समयमा कालीगण्डकीको पश्चिममा [[पर्वत राज्य]] र सो नदीको पूर्वमा [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]], नुवाकोट र [[कास्की राज्य]] स्थापना भइसकेको देखिएकाले<ref>{{cite book|url=|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी, भाग १, नेपाल|first=बाबुराम|last=आचार्य|publisher=श्री ५ महाराजाधिराजका प्रेस सचिवालय|year=बि.सं २०२४|page=२-५|isbn=}}</ref> पाल्पा राज्यको उत्तरी सिमा मुक्तिक्षेत्र सम्म पुगेको थियो भन्ने भनाई सत्य ठहर्दैन। === मुकुन्द सेन === मुकुन्द सेन प्रथमको समयमा पाल्पा राज्यको समृद्धि, ख्याती र उन्नति चरम उत्कर्षमा पुगेको थियो. उनको समयमा भएको पाल्पा राज्यको भौगोलिक क्षेत्र विस्तार तथा सभ्यता र संस्कृतिको उन्नतिले उक्त कुराको पुष्टि गर्छ. मुकुन्द सेनले गण्डकी प्रदेश को गोरखा सम्म आफ्नो अधिकार जमाउन सफल भएका थिए. एक स्रोत मा उल्लेख भए अनुसार कान्तिपुरका राज्य [[रत्न मल्ल]]लाई कुकुनाम र देवान नाम गरेका भोटका जमातले दुख दिदा उनले गुहार मागेकाली पाल्पाका राजा मुकुन्द सेनले रत्न मल्लको उद्धार गरेका थिए. === मुकुन्द सेनको मृत्यु र राज्य बिखन्डन === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछि उनले सँगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचीन नेपाल:तनहुँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए। आफुद्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफु प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफुलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। ==नेपाल एकीकरणमा योगदान== [[बहादुर शाह]]ले पाल्पा राज्य सँग गरेको गरेको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरू आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। वि.सं. १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली र पाल्पाली संयुक्त फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भदौ २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र असोज १४ गते पर्वत विजय गर्यो। यसपछि क्रमशः धुरकोट, गलकोट, मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरू एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। बि.सं १८५४ असार १४ मा बहादुर शाहको हत्या भएपछि पाल्पा राज्य र महादत्त सेनाको नेपालसँगको पूर्ववत् सम्बन्ध मधुर सम्बन्ध कायम हुन सकेन। ==राजाको वंशावली == [[चित्र:King_Mukunda_Sen_on_his_Horse.jpg|अङ्गुठाकार|291x291पिक्सेल|[[मुकुन्द सेन]]]] राजाको प्रशस्ती "स्वस्ति श्रीसदासिवचरणमन्माहादत्तसेनबहादुर्देवानाविरुदावलिविराजमान्मानोत्मत श्रीमन्माहाराजधिराजश्री मन्माहादत्तसेनबाहादुरदेवानां सदासमरविजैनां" प्रकारको हुन्थ्यो।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=महेशराज |date=२०४२ माघ |title=पाल्पाली राजा महादत्त सेनले रणमर्दन सेनलाई कज्याइँ भारा दिई वि.सं. १८४५ मा गरिदिएको ताम्रपत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_17_02.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=17 |issue=2 |pages=36}}</ref> # [[रुद्र सेन]] # [[मुकुन्द सेन]] # माणिक्य सेन # पिरोज सेन # पृथ्वी सेन # त्रिलोक सेन # अमर सेन # गन्धर्व सेन # उद्योत सेन # मुकुन्द सेन द्वितीय # महादत्त सेन # [[पृथ्वीपाल सेन]] [[पृथ्वीपाल सेन]]को कायरतापूर्वक हत्या गरी [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्ध]] को पालामा पाल्पा राज्य नेपालमा गाभियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] fl1jlvfe4mkx2g47sm168xh28etv93q 0 117409 1353847 1320453 2026-05-01T15:00:07Z Nirmal Dulal 4744 + image 1353847 wikitext text/x-wiki {{Infobox waterfall | name = तिनधारे झरना | photo = Emerald Drop of Tindhare Falls.jpg | photo_width = | photo_caption = | map = Nepal | relief = 2 | map_caption = नेपालको नक्सामा | coordinates = {{coord|27.5019549|N|85.5463734|E|type:waterbody_scale:50000|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | location = [[रोशी गाउँपालिका|रोशी]] [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]], नेपाल | type = | elevation = लगभग १८०० मिटर | height = लगभग ३०० मिटर | height_longest = | number_drops = | width = | average_width = | watercourse = [[रोसी खोला]] | average_flow = | world_rank = }} '''तिनधारे झरना''' [[नेपाल]]को [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]]को [[रोशी गाउँपालिका]]मा पर्ने [[झरना]] हो।<ref>{{cite web|title=आहा ! काभ्रेको तीनधारे झरना|url=https://ekantipur.com/photo_feature/2020/09/17/160033334338689320.html|website=www.ekantipur.com|publisher=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=17 सेप्टेम्बर 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=‘तीनधारे झरना’मा आन्तरिक पर्यटकको घुँईचो|url=https://www.nepalipatra.com/news/tindhare-jharana/55205|website=www.nepalipatra.com|publisher=नेपाली पत्र|accessdate=16 सेप्टेम्बर 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200917012800/https://www.nepalipatra.com/news/tindhare-jharana/55205 |date=2020-09-17 }}</ref> यो झरनाको उद्गम स्थान [[महाभारत पर्वत शृङ्खला]]मा रहेको छ। यो झरना [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]]को सदरमुकाम धुलिखेलबाट ३० किलोमिटरको दुरीमा अवस्थित छ।<ref>{{cite web|title=तीनधारे झरनामा झुम्मिए पर्यटक|url=https://nepaltvonline.com/2020/09/8476/|website=nepaltvonline.com|publisher=नेपाल टेलिभिजन|accessdate=16 सेप्टेम्बर 2020}}</ref> समुद्र सतहबाट लगभग १८०० मिटर उचाइमा रहेको यो झरनाको उचाई लगभग ३०० मिटर छ।<ref name= "gorkhapatra">{{cite web|title=जाने हाेइन त हेर्न तीनधारे झरना|url=https://gorkhapatraonline.com/tourism/2020-09-18-22864|website=gorkhapatraonline.com|publisher=गोरखापत्र अनलाइन|accessdate=19 सेप्टेम्बर 2020}}</ref> तिनधारे झरना बिसं २०२८ सालमा पत्ता लागेको थियो।<ref>{{cite web|title=पाँचदशक अघि नै पहिचान थियाे, एकाएक चर्चामा, सरकारी टोली जाँदै|url=https://gorkhapatraonline.com/tourism/2020-09-20-23014?fbclid=IwAR0agvT3WMDbCy5oOuvUNTtNslHWLBc0abpe7dzTnvwQ-_PCcVEVq-MK01g|website=gorkhapatraonline.com|publisher=गोरखापत्र संस्थान|accessdate=21 सेप्टेम्बर 2020}}</ref> ==नामाकरण== [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारतको लेक]]बाट तिनवटा धाराको रूपमा खसेको हुनाले यस झरनाको नाम 'तिनधारे झरना' रहेको हो। ==पर्यटन== तिनधारे झरना काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको चर्चित पर्यटकिय स्थल हो। यस झरनामा काठमाडौँबाट सडक मार्गबाट धुलिखेल, नमोबुद्ध दाप्चा हुँदै जान सकिन्छ।<ref name= "gorkhapatra"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपालका झरनाहरू]] 5wbttkrfrlrwmx2ts577vdja6bfe3gb 0 121290 1353903 1352260 2026-05-02T02:28:57Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353903 wikitext text/x-wiki {{सङ्क्षिप्त विवरण|विकिपिडिया सूची लेख}} {{For|क्षेत्रफल अनुसार देशको लागि|क्षेत्रफल अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची}} [[चित्र:Global population cartogram.png|thumb|upright=2|सन् २०१८ मा विश्वको जनसङ्ख्याको मानचित्र; प्रत्येक वर्गले ५,००,००० मानिसहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ]] यो जनसङ्ख्या अनुसार देश तथा शासित क्षेत्रहरूको सूची हो। यसमा सार्वभौम राज्य, बसोबास भएका शासित क्षेत्र र, केही अवस्थामा, सार्वभौम राष्ट्रहरूको शासित क्षेत्रहरूलाई देशहरूको समावेश छन्। यस सूचीमा [[संयुक्त अधिराज्य]]लाई एकल देशको रूपमा लिइएको छ भने [[नेदरल्यान्ड]]द्वारा आश्रित देशहरूलाई छुट्टै मानिएको छ। यसबाहेक, यो सूचीमा आइएसओ ३१६६-१ मा फेला नपरेको सीमित पहिचान भएका निश्चित राज्यहरू समावेश छन्। साथै यस सूचीमा विश्वको जनसङ्ख्याको तुलनामा प्रत्येक देशको जनसङ्ख्या प्रतिशतले दिइएको छ। सन् २०२४ मा [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को अनुमान अनुसार वर्तमान विश्वको कुल जनसङ्ख्या ८.११९ अर्ब रहेको छ।<ref name="UNFPA">{{cite web |url=https://www.unfpa.org/data/world-population-dashboard |title=World Population Dashboard |year=2024 |work=United Nations Population Fund |publisher=UNFPA |access-date=29 September 2024}}</ref> == विधि == यस तालिकामा प्रयोग गरिएका तथ्याङ्कहरू उपलब्ध भएको ठाउँमा राष्ट्रिय जनगणना प्राधिकरणले गरेको सबैभन्दा अद्यावधिक अनुमान वा प्रक्षेपणमा आधारित छ भने अद्यावधिक गरिएको राष्ट्रिय तथ्याङ्क उपलब्ध नभएमा, संयुक्त राष्ट्रको आर्थिक तथा सामाजिक मामिला विभागको जनसङ्ख्या विभागद्वारा यस सूचीमा सन् २०२१ को अनुमानित तथ्याङ्क प्रस्तुत गरिएको छ।<ref>{{cite journal|url=https://www.economist.com/node/18651512|title=China's Population: The Most Surprising Demographic Crisis|journal=The Economist|year=2013|access-date=18 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327035453/https://www.economist.com/node/18651512|archive-date=27 March 2018|url-status=live}}</ref> सङ्कलित तथ्याङ्कहरू हरेक देशमा एकै पटक वा एकै तहको यथार्थताको हिसाबले सङ्कलन नगरिएकाले गर्दा सङ्ख्यात्मक तुलनाले भ्रामक निष्कर्ष निकाल्न सक्छ। यसबाहेक, सबै देशका मानिसहरूको सङ्ख्या जोडनु विश्वको कुल सङ्ख्या बराबर नहुन सक्छ।<ref name="unpop"/> [[संयुक्त अधिराज्य]]का देशहरू जस्ता सार्वभौम राष्ट्रहरूको अभिन्न भागको रूपमा क्षेत्रहरूलाई सम्बन्धित सार्वभौम राष्ट्रहरूको भागको रूपमा गनिन्छ। [[युरोपेली सङ्घ]] जस्ता अन्य संस्थाहरू समावेश गरिएको छैन। सार्वभौम राज्यहरूको रूपमा स्वीकृत प्राप्त नगरेका र स्थायी जनसङ्ख्या नभएका स्वतन्त्र क्षेत्रहरूलाई समेत यस सूचीमा समावेश गरिएको छैन भने विभिन्न देशहरूले [[अन्टार्क्टिका|कुमेरू महादेश]]का ठाउँहरूलाई दावी गरेका छन् भने उक्त क्षेत्रमा बस्ने मानिसहरूको सङ्ख्या यस सूचीमा समावेश छैन। == जनसङ्ख्या अनुसार सार्वभौम राज्य र आश्रित क्षेत्रहरू == पुनश्च: [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]का १९३ सदस्य राष्ट्रहरू र दुई पर्यवेक्षक राष्ट्रहरूलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको साधारण सभामा सङ्ख्या दर्जा दिइएको छ। सार्वभौम राज्यहरूको भाग भएका आश्रित क्षेत्रहरू र आश्रित देशहरूलाई छड्केमा देखाइएको छ भने सङ्ख्याको दर्जा दिइएको छैन। यसबाहेक, सीमित मान्यता भएका [[सार्वभौम राज्य|सार्वभौम राष्ट्र]]हरूलाई सङ्ख्याको दर्जा दिइएको छैन। {{Pie chart | caption= जुन-जुलाई २०२५ मा देश अनुसार जनसङ्ख्या वितरण | label1=[[भारत]]|value1=17.3|color1=#ff9933 | label2=[[चीन]]|value2=17.2|color2=#de2910 | label3=[[संयुक्त राज्य अमेरिका]]|value3=4.2|color3=#003366 | label4=[[इन्डोनेसिया]]|value4=3.5|color4=#cd1c3c | label5=[[पाकिस्तान]]|value5=2.9|color5=#006634 | label6=[[नाइजेरिया]]|value6=2.7|color6=#008751 | label7=[[ब्राजिल]]|value7=2.6|color7=#fedd00 | label8=[[बङ्गलादेश]]|value8=2.1|color8=#001e00 | label9=[[रुस]]|value9=1.8|color9=#ffffff | label10=[[मेक्सिको]]|value10=1.6|color10=#cd7f32 | label11=अन्य|value11=44.1|color11=#cccccc }} {{mw-datatable}}{{sort under}}{{static row numbers}}{{sticky header}}{{table alignment}} {| class="wikitable sortable mw-datatable sort-under static-row-numbers sticky-header col1left col5left" {{right}} |+ जनसङ्ख्या अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची ! अवस्थिति ! जनसङ्ख्या ! style=width:2em |विश्वको {{br}} % ! मिति ! {{nowrap|स्रोत (आधिकारिक}} वा <br/> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]बाट) ! class="unsortable"|टिप्पणी |- class=static-row-numbers-norank | '''{{noflag|विश्व}}''' | ८,२३,२०,००,००० || {{center|१००%}} || {{dts|13 June 2025|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref name="UNFPA"/><ref name="unpop">{{cite web |author=United Nations |title=World Population Prospects 2022 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=10 November 2022 |website=population.un.org |archive-date=5 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205234912/https://population.un.org/wpp/ |url-status=live }}</ref>|| |- | {{झन्डा|भारत}} | {{n+p|1417492000|{{worldpop}}|sigfig=3|disp=table}} || {{dts|1 Mar 2025|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |title=Projected Total Population by Sex as on 1st July 2011-2036: India, States and Union Territories (pg.83) |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |publisher=[[Ministry of Health and Family Welfare]] |website=www.main.mohfw.gov.in |date=9 July 2020 |access-date=2 July 2024 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604151511/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead }}</ref> || {{efn|[[कश्मीर सङ्घर्ष|भारत-प्रशासित]] [[केन्द्र शासित प्रदेश]]हरू [[जम्मु र कश्मीर (केन्द्र शासित प्रदेश)|जम्मु र कश्मीर]], र [[लद्दाख]]को जनसङ्ख्या समेत समावेश।}} |- | {{झन्डा|चीन}} | {{n+p|1408280000|{{worldpop}}|sigfig=3|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=National Economy – 10.Total Population Went down and Urbanization Rate Continued to Grow (31 December 2024) |url=https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202501/t20250117_1958330.html |publisher=[[चीनको राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्यूरो]] |website=www.stats.gov.cn |date=17 January 2025 |access-date=17 January 2025}}</ref> || {{efn|[[मुख्यभूमि चीन]] मात्र; चीनको [[चीनको विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू|विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू]] [[हङकङ]] र [[मकाउ]]को जनसङ्ख्या बाहेक}} |- | {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | {{n+p|340110988|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-national-total.html | title=National Population Totals and Components of Change: April 1, 2020 to July 1, 2024 |publisher=[[United States Census Bureau]] |website=www.census.gov |access-date=20 December 2024}}</ref>|| {{efn|अमेरिकी बाह्य क्षेत्रहरूको जनसङ्ख्या बाहेक}} |- | {{झन्डा|इन्डोनेसिया}} | {{n+p|282477584|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{citation|url=https://dispendukcapil.acehtimurkab.go.id/berita/kategori/berita-nasional/rilis-data-kependudukan-semester-i-tahun-2024-potret-demografi-dan-implikasinya-bagi-pembangunan-nasional|title=Indonesian Population June 2024|work=[[गृह मन्त्रालय (इन्डोनेसिया)]]|language=इन्डोनेसियाली|access-date=20 October 2024}}</ref>|| |- | {{झन्डा|पाकिस्तान}} | २४,१४,९९,४३१||३.०% || {{dts|1 March 2023|abbr=on}} | [[सन् २०२३ पाकिस्तानी जनगणना|सन् २०२३ जनगणना]]को नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Pakistan.pdf |title=Announcement of Results of 7th Population and Housing Census-2023 'The Digital Census' |date=5 August 2023 |website=Pakistan Bureau of Statistics (www.pbs.gov.pk) |access-date=14 August 2023 |archive-date=14 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814181311/https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Pakistan.pdf |url-status=live }}</ref> || {{efn|[[कश्मीर सङ्घर्ष|पाकिस्तान-प्रशासित]] [[आजाद कश्मीर]] र [[गिल्गित-बल्तिस्तान]]को जनसङ्ख्या समावेश।}} |- | {{झन्डा|नाइजेरिया}} | {{n+p|223800000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://cdn.sanity.io/files/5otlgtiz/production/d7fb94a5c16220cd7559ac066f95f9d53a433ac8.pdf |title=The annual population lecture series – APLS (pg.1 and pg.159) |publisher=National Population Commission – NPC Nigeria |website=www.nationalpopulation.gov.ng |date=22 November 2023 |access-date=11 March 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|ब्राजिल}} | {{n+p|212583750|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.ibge.gov.br/en/statistics/social/population/18176-population-projection.html?lang=en-GB&t=resultados |title = Population Projection |website = ibge.gov.br |access-date = 1 Jan 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|बङ्गलादेश}} | {{n+p|169828911|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|14 June 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=Population & Housing Census 2022 – Post Enumeration Check (PEC) Adjusted Population |url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2023-04-18-08-42-4f13d316f798b9e5fd3a4c61eae4bfef.pdf |website=Bangladesh Bureau of Statistics (www.bbs.gov.bd) |date=18 April 2023 |access-date=24 August 2023 |language=en |archive-date=24 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824082228/https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2023-04-18-08-42-4f13d316f798b9e5fd3a4c61eae4bfef.pdf |url-status=live }}</ref> || {{efn| [[बङ्गलादेश तथ्याङ्क ब्युरो]] ले सन् २०२५ मा १८ करोड १० लाख जनसङ्ख्या हुने प्रक्षेपण गरेको थियो, तर यो विधि सन् २०११ को आधार वर्षबाट लिइएको हो। यही प्रक्षेपणले सन् २०२२ को जनसङ्ख्यालाई करिब ४४ लाखले बढी गणना गरेको थियो।<ref>{{cite web |url = https://bbs.gov.bd/site/page/29855dc1-f2b4-4dc0-9073-f692361112da/- |title = Statistical Yearbook |website = bbs.gov.bd |access-date = 1 Jan 2025}}</ref>}} |- | {{झन्डा|रुस}} | {{n+p|146028325|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title= Оценка численности постоянного населения на 1 января 2025 г. [Estimated permanent population on 1 January 2025] |url= https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/PrPopul2025_Site.xlsx |publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Russian Federal State Statistics Service (Росстат)]] |website= www.rosstat.gov.ru |access-date=11 February 2025 |language=ru}}</ref> || {{efn|[[क्रिमिया गणतन्त्र (रुस)|क्रिमिया गणतन्त्र]] र [[सेभास्तोपोल]], प्रशासनिक क्षेत्रहरू [[क्रिमिया|क्रिमिय प्रायद्वीप]]रुस द्वारा कब्जा गरिएको क्षेत्रहरू समावेश। जनसङ्ख्यामा [[युक्रेनको दोनेतेस्क, खेरसन, लुहान्स्क र जापोरिजिया ओब्लास्तको रूसीद्वारा विलय|चार सङ्लग्न युक्रेनी ओब्लास्तहरू]] समावेश छैन। युक्रेनी सरकार र [[क्रिमियाको राजनीतिक स्थिति|विश्वका अधिकांश अन्य राज्यहरू]] क्रिमियन प्रायद्वीप, [[दोनेतेस्क ओब्लास्त|दोनेतेस्क]], [[खेरसन ओब्लास्त|खेरसन]], [[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]] र [[जापोरिजझिया ओब्लास्त|जापोरिजिया]]को केही भूभागहरूलाई [[यूक्रेनको प्रशासनिक विभाजन|युक्रेनको क्षेत्र]] भएको मान्दछन्।}} |- | {{झन्डा|मेक्सिको}} | {{n+p|130294079|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>*data provided by [https://www.inegi.org.mx/sistemas/Infoenoe/Default_15mas.aspx INEGI → ENOE]* {{cite web |title=Mexico Population |url=https://www.economy.com/mexico/population/not-seasonally-adjusted |publisher=Moody's Analytics |website=www.economy.com |access-date=2 March 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|जापान}} | {{n+p|123540000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 February 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{Cite news |title=Population Estimates by Age (Five-Year Groups) and Sex |work=Statistics Bureau|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm |access-date=21 November 2024 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401013551/https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm |url-status=live }}</ref>|| |- | {{झन्डा|फिलिपिन्स}} | {{n+p|114123600|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2025|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/dhsd/Statistical%20Tables%20CBPP_0.pdf |title=Table 10. Projected Population, by Age group, Sex, and single-Year interval, Philippines: 2020 - 2030 [Scenario 2 - pg.18] |publisher=फिलिपिनी तथ्याङ्क प्राधिकरण|website=www.psa.gov.ph |date=31 January 2024 |access-date=21 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|इथियोपिया}} | {{n+p|109499000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.statsethiopia.gov.et/wp-content/uploads/2024/07/Projected_Population-2024.pdf |title=Population Size by Sex, Area and Density by Region, Zone and Wereda: July 2024 |website=www.statsethiopia.gov.et |publisher=Ethiopian Statistical Service (ESS) |access-date=7 July 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240707022122/https://www.statsethiopia.gov.et/wp-content/uploads/2024/07/Projected_Population-2024.pdf |date=7 July 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो}} | {{n+p|109276000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय अनुमान<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=25 December 2024 |website=population.un.org |publisher=संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आर्थिक तथा सामाजिक मामिला विभाग}}</ref> || |- | {{झन्डा|इजिप्ट}} | {{n+p|105914499|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.capmas.gov.eg/Admin/Pages%20Files/20245121324361-%20pop_new.pdf |title=Egypt in Figures 2024 – Population Estimates By Sex & Governorate 1/1/2024 |publisher=Central Agency for Public Mobilization and Statistics |website=www.capmas.gov.eg |date=1 March 2024 |access-date=28 May 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|भियतनाम}} | {{n+p|101343800|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gso.gov.vn/en/highlight/2025/02/socio-economic-situation-in-the-fourth-quarter-and-2024/ |title=SOCIO-ECONOMIC SITUATION IN THE FOURTH QUARTER AND 2024 |publisher=General Statistics Office of Vietnam |website=www.gso.gov.vn |date=6 January 2025 |access-date=27 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|इरान}} | {{n+p|85961000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|20 March 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://iranopendata.org/en/dataset/iod-06124-estimated-population-iran-province-2024/ |title=Estimated population in Iran by province in 2024 |publisher= Iran Open Data (IOD) |website=www.iranopendata.org/fa/ |date=5 December 2024 |access-date=27 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|टर्की}} | ८,५६,६४,९४४||१.०%|| {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=The-Results-of-Address-Based-Population-Registration-System-2023-49684&dil=2 |title=The Results of Address Based Population Registration System, 2023 |publisher=Turkish Statistical Institute |website=www.tuik.gov.tr |date=6 February 2024 |access-date=6 February 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|जर्मनी}} | ८,३५,५५,४७८||१.०%|| {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/Current-Population/Tables/liste-current-population-basis-2022.html |title=Population by nationality and sex (quarterly figures) |publisher=Federal Statistical Office of Germany|website=www.destatis.de |date=10 January 2025 |access-date=20 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|फ्रान्स}} | {{n+p|68603000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 February 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |title=Démographie – Population au début du mois – France (inclus Mayotte à partir de 2014) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/serie/001641607 |publisher=INSEE |website=www.insee.fr |access-date=4 March 2025}}</ref> || {{efn|[[फ्रान्सका क्षेत्रहरू|फ्रान्सका १८ क्षेत्रहरू]] (५ [[फ्रान्सका क्षेत्र तथा समुद्रपार विभागहरू|समुद्रपार विभाग तथा क्षेत्रहरू]] समावेश) फ्रान्सका ५ समुद्रपार क्षेत्रहरू: [[फ्रान्सेली पोलिनेसिया]], [[सेन्ट बार्तेलेमी]], [[सेन्ट मार्टिन]], [[सेन्ट पियर र मिक्लोँ]], र [[वालिस र फुतुना]], र [[नयाँ क्यालेडोनिया]] समावेश छेनन् जसलाई यही तालिकामा तल प्रस्तुत गरिएको छ। [[फ्रान्सेली दक्षिणी र अन्टार्कटिक भूमि]] (एक अन्टार्कटिक क्षेत्रीय दावी केवल सरकारी अधिकारीहरू र अनुसन्धान स्टेशन कर्मचारीहरू रहन्छन्) र [[क्लिपरटन टापु]] (फ्रान्सको एक निर्जन राज्य) उनीहरूको असाधारण प्रकृतिको कारण सूचीबद्ध छैन।}} |- | {{झन्डा|संयुक्त अधिराज्य}} | {{n+p|68265209|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2023 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=[[Office for National Statistics]] (ONS) |website=www.ons.gov.uk |date=8 October 2024}}</ref> || {{efn|३ वटा [[किरीटाधीन क्षेत्र]] र १४ वटा [[बेलायती समुद्रपार क्षेत्र]]हरू समावेश छैनन्, जसलाई छुट्टै तल देखाइएको छ। असाधारण प्रकृतिका कारण चार वटा बेलायती समुद्रपार क्षेत्रहरू सूचीबद्ध छैनन्।}} |- | {{झन्डा|थाइल्यान्ड}} | {{n+p|65932105|{{worldpop}} |sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/mainpage |title=สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร(รายเดือน) – Official population statistics from the civil registration (monthly) |last=จำนวนประชากร (population) → ตรวจสอบข้อมูลแยกรายเดือน (check monthly data separately) → ขอบเขตข้อมูล (data scope - monthly) → ยอดรวมข้อมูล (total data - whole country) |publisher=The Bureau of Registration Administration (BORA) |website=www.bora.dopa.go.th |access-date=6 February 2025 |language=thai}}</ref> || |- | {{झन्डा|दक्षिण अफ्रिका}} | {{n+p|63015904|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.za/sites/default/files/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf |title=Census 2022 – Statistical Release |publisher=Government of South Africa |website=www.gov.za |date=10 October 2023 |access-date=15 October 2023 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015192129/https://www.gov.za/sites/default/files/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|तान्जानिया}} | {{n+p|61741120|{{worldpop}} |sigfig=1|disp=table}} || {{dts|23 August 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://sensa.nbs.go.tz/ |title=Population Size in Tanzania |website=National Bureau of Statistics |access-date=24 September 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031164518/https://sensa.nbs.go.tz/ |date=31 October 2022 }}</ref> || {{efn|[[जान्जीवार]] समावेश।}} |- | {{झन्डा|इटाली}} | {{n+p|58966101|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 November 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |title=ISTAT – Bilancio Demografico Mensile / Monthly Demographic Balance |publisher=Istituto Nazionale di Statistica (Istat) |website=demo.istat.it |language=it |access-date=6 February 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|कोलोम्बिया}} | {{n+p|52695952|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/Nacional/DCD-area-proypoblacion-Nac-2020-2070.xlsx |title=Proyecciones de Población DANE |access-date=10 April 2023 |archive-date=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410005852/https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/Nacional/DCD-area-proypoblacion-Nac-2020-2070.xlsx |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|केन्या}} | {{n+p|52428290|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |date=Sep 2022 |title=2019 Kenya Population and Housing जनगणनाको नतिजाs: Analytical Report on Population Projections, Vol XVI (Table 3.1: Projected Population, Kenya, 2020–2045) |url=https://www.knbs.or.ke/download/2019-kphc-analytical-report-on-population-projections-vol-xvi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204110524/https://www.knbs.or.ke/download/2019-kphc-analytical-report-on-population-projections-vol-xvi/ |archive-date=4 December 2022 |access-date=25 June 2023 |website=knbs.or.ke |publisher=Kenya National Bureau of Statistics |page=23}}</ref>|| |- | {{झन्डा|म्यानमार}} | {{n+p|51316756|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|15 Oct 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://www.moi.gov.mm/moi:eng/news/16583 |title = Myanmar's 2024 Census Provisional Results: Population at 51.3M |date = 1 Jan 2025 |website = Myanmar Ministry of Information |access-date = 1 Jan 2025}}</ref> || {{efn| [[रोहिङ्ग्या जाति]] बाहेक। केही क्षेत्रहरू उपग्रहद्वारा अनुमान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url = https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-says-2024-census-shows-population-513-mln-2025-01-01/ |title = Myanmar says 2024 census shows population of 51.3 million |website = reuters.com |access-date = 31 Dec 2024}}</ref>}} |- | {{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} | {{n+p|51207874|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |title=Resident population by City, County, and District |url=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1B040A3&conn_path=I2&language=en |publisher=Statistics Korea → Korean Statistical Information Service |website=www.kostat.go.kr |access-date=6 February 2025}}</ref>|| |- | {{झन्डा|सुडान}} | {{n+p|50448963|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=3 August 2024 |website=population.un.org |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs}}</ref> || |- | {{झन्डा|स्पेन}} | {{n+p|49077984|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{Cite web|url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736177095&menu=ultiDatos&idp=1254735572981|title=INEbase / Continuous Population Statistics (CPS). 1 January 2025. Provisional data|website=ine.es|access-date=13 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|अल्जेरिया}} | {{n+p|47400000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ons.dz/IMG/pdf/Demographie_Algerienne2020_2023.pdf |title=DEMOGRAPHIE ALGERIENNE 2020 à 2025 |publisher=National Office of Statistics |website=www.ons.dz |date=July 2024 |access-date=17 January 2025 |language=French}}</ref> || |- | {{झन्डा|अर्जेन्टिना}} | {{n+p|47067641|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.indec.gob.ar/indec/web/Nivel3-Tema-2-24 |title=Proyecciones y estimaciones |publisher=National Institute of Statistics and Census of Argentina|website=www.indec.gob.ar |access-date=17 January 2025 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609202751/https://www.indec.gob.ar/indec/web/Nivel3-Tema-2-24 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|युगान्डा}} | {{n+p|45905417|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 May 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.ubos.org/wp-content/uploads/2024/12/National-Population-and-Housing-Census-2024-Final-Report-Volume-1-Main.pdf |title=National Population and Housing Census 2024 – Final Report – Volume I (Main) |access-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126111611/https://www.ubos.org/wp-content/uploads/2024/12/National-Population-and-Housing-Census-2024-Final-Report-Volume-1-Main.pdf |archive-date=26 January 2025 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|इराक}} | {{n+p|44414800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |access-date=2 July 2024 |title=Estimated population of Iraq for the period (2015–2030)|url=http://cosit.gov.iq/ar/2013-01-31-08-43-38 |website=cosit.gov.iq |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203214014/http://cosit.gov.iq/ar/2013-01-31-08-43-38 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|अफगानिस्तान}} | {{n+p|42045000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |title = World Population Prospects 2024 Summary of Results |at = p61 |website = un.org |access-date = 6 Jan 2025}}</ref><ref>{{cite web |url = https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Data_Sources.pdf |title = World Population Prospects 2024 Data Sources |at = p11 |website = un.org |access-date = 6 Jan 2025}}</ref> (टिप्पणी हेर्नुहोस्) | {{efn| पछिल्लो जनगणना सन् १९७९ मा भएको थियो। स्रोतहरू वर्तमान जनसङ्ख्याको बारेमा असहमत छन्: * अफगानी [[राष्ट्रिय तथ्याङ्क तथा सूचना प्राधिकरण]]ले सन् २०२४ का लागि ३,५६,९५,५२७ को अनुमान दिएको थियो।<ref>{{cite web |url = https://nsia.gov.af/library |title = Library |website = nsia.gov.af |access-date = 23 Jan 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220323031521/https://nsia.gov.af/library |date=23 March 2022 }}</ref><ref>{{cite web |url = https://drive.google.com/file/d/1PWzeE5zCoqwHfht-16xVkHejlgW9Wbeb/view |title = Estimated Populatin of Afghanistan 2024-25 |website = National Statistics and Information Authority |access-date = 23 Jan 2025}}</ref> * [[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]ले सन् २०२५ को लागि ३,६४,३२,००० को अनुमान दिएको छ।<ref>{{cite web |url = https://www.britannica.com/place/Afghanistan |title = Afghanistan |website = www.britannica.com |access-date = 25 Jan 2025}}</ref> * बीबीसीले सन् २०२३ का लागि ३ करोड ८३ लाखको आँकडा दिएको थियो।<ref>{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12011352 |title = Afghanistan country profile |date = 15 Aug 2023 |website = bbc.com |access-date = 23 Jan 2025}}</ref> * सिआइएले सन् २०२४ का लागि ४ करोड १ लाख २१ हजार ५ सय ५२ अनुमान गरेको छ।<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |title = Afghanistan |website = cia.gov |access-date = 6 Jan 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |date=4 January 2021 }}</ref> * अमेरिकी जनगणना ब्युरोले सन् २०२५ का लागि ४ करोड ९५ लाख ५२ हजार ५ सय ६६ को अनुमान गरेको छ।<ref>{{cite web |url = https://www.census.gov/popclock/world/af |title = Afghanistan |website = nsia.gov.af |access-date = 23 Jan 2025}}</ref> सबै आँकडाहरू मध्य-वर्षको हो।}} |- | {{झन्डा|क्यानडा}} | {{n+p|41465298|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 October 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 |title = Population estimates, quarterly |date = 17 December 2024 |website = statcan.gc.ca |access-date = 19 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|उज्बेकिस्तान}} | {{n+p|37543167|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://stat.uz/en/ |title = Uzbekistan by the Numbers |website = stat.uz |access-date=15 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|पोल्यान्ड}} | {{n+p|37490000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.pl/en/topics/other-studies/informations-on-socio-economic-situation/statistical-bulletin-no-12025,4,171.html |title=Statistical Bulletin No 1/2025 → Population |publisher=[[Statistics Poland]] (GUS) |website=www.stat.gov.pl |date=25 February 2025 |access-date=4 March 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|मोरोक्को}} | {{n+p|36828330|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 September 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.hcp.ma/Population-legale-du-Royaume-du-Maroc-repartie-par-regions-provinces-et-prefectures-et-communes-selon-les-resultats-du_a3974.html |title=Recensement général de la population et de l'habitat 2024 |publisher=[[Haut Commissariat au Plan (Morocco)]] (HCP) |website=www.hcp.ma |date=22 November 2024 |access-date=11 December 2024}}</ref> || {{efn| [[लायुन साकिया अल हमरा]] र [[दाक्ला वादी दहाब]] समावेश, मोरोक्को प्रशासित [[पश्चिमी साहारा]]को [[मोरोक्कोका क्षेत्रहरू|विवादित क्षेत्र]] र [[सहारवी अरब लोकतान्त्रिक गणतन्त्र]] बाहेक ([[पश्चिमी साहारा सङ्घर्ष]] हेर्नुहोस् )}} |- | {{झन्डा|अङ्गोला}} | {{n+p|35121734|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.gov.ao/ |title=Início |website=www.ine.gov.ao |access-date=2 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601043657/https://www.ine.gov.ao/ |archive-date=1 June 2023 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|मलेसिया}} | {{n+p|34157500|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/demographic-statistics-fourth-quarter-2024 |title = Demographic Statistics, Fourth Quarter 2024 |website = dosm.gov.my |date=13 February 2025 |access-date = 27 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|पेरू}} | {{n+p|34038457|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1665/index.html |title=Estimaciones y Proyecciones de la Población Nacional, 1950–2070 (3. Resultados) |publisher=[[Instituto Nacional de Estadística e Informática|INEI – Peru]] |website=www.gob.pe |access-date=2 July 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|मोजाम्बिक}} | {{n+p|33244414|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.ine.gov.mz |title=População 2024 |website=www.ine.gov.mz |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601041948/http://www.ine.gov.mz/ |archive-date=1 June 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|घाना}} | {{n+p|33007618|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/Population_projection_280624_final_ffa2[1][2]_with_links[_final_website.pdf |title=Population Projection 2021 – 2050 (pg.45–46) |publisher=Ghana Statistical Service |website=www.statsghana.gov.gh |date=June 2024 |access-date=23 October 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723110019/https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/Population_projection_280624_final_ffa2%5B1%5D%5B2%5D_with_links%5B_final_website.pdf |date=23 July 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|युक्रेन}} | {{n+p|32962000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको अनुमान<ref>{{cite web |title=Population of Ukraine – Population (by estimate) as of 2025 |website=IMF |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=926,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,LP,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1}}</ref> || {{efn|[[स्वायत्त गणतन्त्र क्रिमिया]] र [[सेभास्तोपोल]] सहर बाहेक, (तथापि, [[डोनबास]] नामक, [[सन् २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण|रुसद्वारा आंशिक रूपमा कब्जा गरिएको]]) क्षेत्र समावेश}} |- | {{झन्डा|यमन}} | {{n+p|32305264|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://moh.gov.ye/storage/1900/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A-2022_%D9%A0%D9%A5%D9%A3%D9%A5%D9%A3%D9%A9.pdf |title=Annual Statistical Health Report 2022 (pg.4) |publisher=Yemeni Ministry Of Health |website=www.moh.gov.ye |date=3 September 2024 |access-date=23 October 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203112119/https://moh.gov.ye/storage/1900/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A-2022_%D9%A0%D9%A5%D9%A3%D9%A5%D9%A3%D9%A9.pdf |date=3 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|साउदी अरब}} | {{n+p|32175224|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 May 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title = Overall count of population |url = https://portal.saudicensus.sa/portal |publisher = General Statistics Authority – Kingdom of Saudi Arabia |website = portal.saudicensus.sa |access-date = 5 July 2023 |archive-date = 28 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230728002753/https://portal.saudicensus.sa/portal |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728002753/https://portal.saudicensus.sa/portal |date=28 July 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|माडागास्कर}} | {{n+p|30811969|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.instat.mg/documents/upload/main/INSTAT-RGPH3_Projectionsdemographiques.pdf |title=Projections démographiques |website=instat.mg |access-date=2 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615103016/https://www.instat.mg/documents/upload/main/INSTAT-RGPH3_Projectionsdemographiques.pdf |archive-date=15 June 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|आइभोरी कोस्ट}} | {{n+p|29389150|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|14 December 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=http://www.ins.ci/n |title=Institut National de la Statistique (INS) – RGPH-2021 Résultats globaux |website=www.ins.ci |access-date=10 August 2022 |archive-date=10 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310230400/http://www.ins.ci/n |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|नेपाल}} | {{n+p|29164578|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|25 November 2021|abbr=on}} | वि.सं [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८ जनगणना]]को नतिजा<ref>{{cite web |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results |title=National Population and Housing Census 2021 |website=www.cbs.gov.np |access-date=28 March 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327230350/http://censusnepal.cbs.gov.np/results |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|क्यामेरून}} | {{n+p|28758503|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://ins-cameroun.cm/document/projections-demographiques-et-estimations-des-cibles-prioritaires-des-differents-programmes-et-interventions-de-sante/ |title=Projections demographiques et estimations des cibles prioritaires des differents programmes et interventions de sante |publisher=INS du Cameroun |website=www.ins-cameroun.cm |date=30 June 2023 |access-date=2 July 2024 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002083019/https://ins-cameroun.cm/document/projections-demographiques-et-estimations-des-cibles-prioritaires-des-differents-programmes-et-interventions-de-sante/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|भेनेजुएला}} | {{n+p|28405543|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=4 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|अस्ट्रेलिया}} | {{n+p|27204800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0 |title = National, state and territory population |date = 19 September 2024 |website = abs.gov.au |access-date = 28 September 2024}}</ref> || {{efn|बाह्य क्षेत्रहरू [[क्रिसमस टापु]], [[कोकोस (किलिङ) टापु]], र [[नोर्फोक टापु]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|नाइजर}} | {{n+p|26312034|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.stat-niger.org/projections/ |title=Projections démographiques du Niger Horizon 2012–2024 (extraction de donnees) |publisher=INSN |website=www.stat-niger.org |access-date=2 July 2024 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610170556/https://www.stat-niger.org/projections/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|उत्तर कोरिया}} | {{n+p|25950000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.searo.who.int/dprkorea/documents/population-projection-dprk-2014-50.pdf |title=Democratic People's Republic of Korea (2014–2050) [pg.40] |access-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412033819/http://www.searo.who.int/dprkorea/documents/population-projection-dprk-2014-50.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=dead }}</ref>|| |- | {{झन्डा|सिरिया}} | {{n+p|24672760|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=3 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|बुर्किना फासो}} | {{n+p|23409015|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.insd.bf/sites/default/files/2023-02/VOLUME%204%20PROJECTIONS%20DEMOGRAPHIQUES%202020%202035%20RGPH%20%C3%A9dition%202-%2006-02-2023.pdf |title=PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES 2020–2035 |publisher=INSD Burkina Faso |website=www.insd.bf |date=January 2023 |access-date=2 July 2024}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ताइवान}} | {{n+p|23396049|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |title=National Statistics, Taiwan |website=eng.stat.gov.tw |access-date=12 February 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200131125043/https://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=31 January 2020 }}</ref> || {{efn|[[ताइवान]]ले [[पेन्गु]], [[किन्मेन]], [[मात्सु टापु|मात्सु]] र अन्य साना टापुहरू समेट्छ।}} |- | {{झन्डा|माली}} | {{n+p|22395489|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|15 June 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://instat-mali.org/fr |title=TAILLE DE LA POPULATION EN 2022 (HBTS) (SOURCE RÉSULTATS RGPH5) |publisher=INSTAT Mali |website=www.instat-mali.org/fr |date=10 August 2023 |access-date=23 September 2023 |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003092311/https://instat-mali.org/fr |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|श्रीलङ्का}} | {{n+p|21916000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/VitalStatistics/ByDistrictandSex2024 |title=Mid-year Population Estimates by District & Sex, 2014 – 2024 |website=statistics.gov.lk |access-date=28 September 2024 |archive-date=28 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928085025/http://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/VitalStatistics/ByDistrictandSex2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|कजाख्स्तान}} | {{n+p|20286084|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.kz/en/ |title=Population |publisher=QAZSTAT |website=www.stat.gov.kz |access-date=6 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|मलावी}} | {{n+p|20270568|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |title=Population Projections 2018–2050 |access-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214154949/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |archive-date=14 February 2024 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214154949/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |date=14 February 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|चिली}} | {{n+p|20086377|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.cl/estadisticas/sociales/demografia-y-vitales/proyecciones-de-poblacion |title = Proyecciones de población |website =www.ine.cl |access-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828051041/https://www.ine.cl/estadisticas/sociales/demografia-y-vitales/proyecciones-de-poblacion |archive-date=28 August 2020 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|जाम्बिया}} | {{n+p|19610769|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|14 September 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.lusakatimes.com/2022/12/24/preliminary-data-shows-population-grew-from-13-1-million-in-2010-to-19-6-million-in-2022/ |title=Preliminary data shows Population grew from 13.1 million in 2010 to 19.6 million in 2022 |website=www.zamstats.gov.zm |date=24 December 2022 |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227142047/https://www.zamstats.gov.zm/population-size-by-sex-and-rural-urban-zambia-2022/ |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|रोमानिया}} | {{n+p|19064409|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2024e.pdf |title=On 1st January 2024, the usually resident population amounted to 19064409 persons, a growth of 9.9 thousand persons compared to 1st January 2023 |publisher=[[National Institute of Statistics (Romania)]] – INSSE |website=www.insse.ro |date=30 August 2024 |access-date=30 August 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|सोमालिया}} | {{n+p|19009151|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=3 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || {{efn|[[सोमालिल्यान्ड]] समावेश}} |- | {{झन्डा|चाड}} | {{n+p|18675547|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.inseed.td/ |website=www.inseed-td|publisher=Institut National de la Statistique, des Etudes Economiques et Démographiques |title=Population* 2024 |access-date=2 July 2024 |archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014184620/https://www.inseed.td/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेनेगल}} | {{n+p|18126390|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|15 May 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.ansd.sn/sites/default/files/recensements/rapport/rapport_national/RGPH-5_Rapport%20global-Prov-juillet2024_0.pdf |title=RAPPORT PROVISOIRE, PGPH-5, 2023 |access-date=16 July 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|नेदरल्यान्ड}} | {{n+p|18051856|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/en/dataset/83474ENG/table?ts=1712804860730 |title=Population dynamics – month and year |website=www.opendata.cbs.nl |publisher=Centraal Bureau voor de Statistiek |access-date=28 February 2025}}</ref> || {{efn| [[नेदरल्यान्ड अधिराज्य]]को [[क्यारिबियन समुद्र]]का ([[अरूबा]], [[कुरासाओ]], र [[सिन्ट मार्टेन]]) गरी तीनवटा घटक देशहरू बाहेक, तर [[क्यारिबियन नेदरल्यान्ड]]का तीन विशेष नगरपालिका ([[बोनायर]], [[सिन्ट युस्ताटियस]] र [[साबा]]) समावेश गर्दछ।}} |- | {{झन्डा|ग्वाटेमाला}} | {{n+p|17843132|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |date=2019 |publisher = Instituto Nacional de Estadística Guatemala |url= https://www.censopoblacion.gt/archivos/Estimaciones_y_proyecciones_nacionales_de_poblacion.pdf |title=Estimaciones y proyecciones nacionales de población |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223192959/https://www.censopoblacion.gt/archivos/Estimaciones_y_proyecciones_nacionales_de_poblacion.pdf |archive-date=23 December 2019 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|कम्बोडिया}} | {{n+p|17336307|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |date = Nov 2021|url = https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Population%20Projection.pdf|publisher = National Institute of Statistics |title = Population Projection |access-date = 2 July 2024 |archive-date = 8 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230908123512/https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Population%20Projection.pdf |url-status = live}}</ref> || |- | {{झन्डा|इक्वेडर}} | {{n+p|16938986|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 October 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url= https://www.censoecuador.gob.ec/ |title= Inicio – Censo Ecuador |website= censoecuador.gob.ec |access-date= 15 June 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|जिम्बाब्वे}} | {{n+p|16751469|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{Cite report|url=http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |title=Population Projections Thematic Report |access-date=12 November 2024|publisher=Zimbabwe National Statistics Agency |archive-date = 28 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160428150301/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|दक्षिण सुडान}} | {{n+p|15254268|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://nbs.gov.ss/wp-content/uploads/2022/05/Population-projections-for-South-Sudan-2020-2040-1.pdf |title=South Sudan Population Projections, 2020–2040 (pg.12) |publisher=National Bureau of Statistics – South Sudan (NBSS) |website=www.nbs.gov.ss |date=January 2016 |access-date=22 January 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250416211927/https://nbs.gov.ss/wp-content/uploads/2022/05/Population-projections-for-South-Sudan-2020-2040-1.pdf |date=16 April 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|गिनी}} | {{n+p|14363931|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.stat-guinee.org/ |title=Institut National de la Statistique - stat-guinee.org |website=www.stat-guinee.org |access-date=27 February 2025 |archive-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206110433/https://www.stat-guinee.org/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|रुवान्डा}} | {{n+p|13798561|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |title=Size of the resident population |website=statistics.gov.rw |url=http://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |access-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515193613/https://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |archive-date=15 May 2024 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515193613/https://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |date=15 May 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|बेनिन}} | {{n+p|12910087|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://instad.bj/images/docs/Actualit%C3%A9s/Projection%20r%C3%A9vis%C3%A9e.pdf |title=PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES DE 2014 A 2063 ET PERSPECTIVES DE LA DEMANDE SOCIALE DE 2014 A 2030 AU BENIN |website=www.insae-bj |access-date=2 July 2024 |archive-date=29 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529104440/https://instad.bj/images/docs/Actualit%C3%A9s/Projection%20r%C3%A9vis%C3%A9e.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बुरुन्डी}} | {{n+p|12837740|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |title=Projections de la population au Burundi |website=www.isteebu.bi |access-date=25 May 2023 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525150948/https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525150948/https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |date=25 May 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|हाइटी}} | {{n+p|12394537|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://ihsi.gouv.ht/public/statistiques/statistiques_demographiques_et_sociales/projections_et_estimations_de_la_population |title=Projections et estimations de la population 2024 |website =ihsi.gou.ht |access-date=3 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|ट्युनिसिया}} | {{n+p|11887412|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ins.tn/en/statistiques/111 |title=Population |website=ins.tn |access-date=12 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|बेल्जियम}} | {{n+p|11812354|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ibz.rrn.fgov.be/fr/population/statistiques-de-population/ |title=Statistiques de population |publisher=[[Federal Public Service Interior|IBZ]] |website=www.ibz.rrn.fgov.be |access-date=21 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|पपुवा न्युगिनी}} | {{n+p|11781559|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.nso.gov.pg/statistics/population/ |title = Population Estimates 2021 |website = nso.gov.pg |access-date = 20 July 2023 |archive-date = 20 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230720004458/https://www.nso.gov.pg/statistics/population/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|जोर्डन}} | {{n+p|11734000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population/Population_Estimares/PopulationEstimates.pdf |title= Estimated population of 2024 and some of selected data |publisher=Department of Statistics (DOS) |website=www.dosweb.dos.gov.jo |date=January 2025 |access-date=12 February 2025 |archive-date = 21 January 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250121092623/https://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population/Population_Estimares/PopulationEstimates.pdf |url-status = dead }}</ref> || |- | {{झन्डा|बोलिभिया}} | {{n+p|11312620|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|23 March 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://censo.ine.gob.bo/ |title=Censo Bolivia 2024 |publisher=[[बोलिभियाको राष्ट्रिय तथ्याङ्क संस्थान]] |website=www.ine.gob.bo |access-date=3 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|क्युबा}} | {{n+p|11089511|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.onei.gob.cu/node/13815 |title=Indicadores Demográficos por provincias y municipios 2022 |website =www.onei.gob.cu |access-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211142555/http://www.onei.gob.cu/node/13815 |archive-date=11 December 2020 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|चेक गणतन्त्र}} | {{n+p|10897237|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Population |url=https://csu.gov.cz/home |publisher=[[चेक साङ्ख्यिकीय कार्यालय]] |date=30 December 2024 |access-date=30 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|डोमिनिकन गणतन्त्र}} | {{n+p|10771504|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.one.gob.do/datos-y-estadisticas/temas/censos/poblacion-y-vivienda/2022/ |title=Población por sexo, según provincia de residencia |publisher=Oficina Nacional de Estadística (ONE) |website=www.one.gob.do |date= |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627163434/https://www.one.gob.do/datos-y-estadisticas/temas/censos/poblacion-y-vivienda/2022/ |archive-date=27 June 2024 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} | {{n+p|10678556|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://fcsa.gov.ae/ar-ae/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx#/%3Fyear=&folder=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9&subject=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9 |title=Statistics by Subject |website=fcsa.gov.ae |access-date=29 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704064240/https://fcsa.gov.ae/ar-ae/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx |archive-date=4 July 2020}}</ref> || |- | {{झन्डा|पोर्तगाल}} | {{n+p|10639726|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ अनुमान<ref>{{cite web|url=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=645507713&DESTAQUESmodo=2|title=População residente ultrapassa os 10,6 milhões – 2023|website=ine.pt|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=18 June 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|स्विडेन}} | {{n+p|10587710|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/population/population-composition/population-statistics |title=Population statistics |website=scb.se |access-date=12 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|युनान}} | {{n+p|10400720|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Estimated Population and Migration Flows, 2024 |url=https://www.statistics.gr/documents/20181/b248e72c-2917-bdae-1d15-98d22787adb7 |publisher=[[Hellenic Statistical Authority]] |access-date=8 January 2025 |location=Piraeus |date=31 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|ताजिकिस्तान}} | {{n+p|10277100|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stat.tj/ |title=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.stat.tj |access-date=21 July 2024 |archive-date=13 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091213094447/https://www.stat.tj/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|अजरबैजान}} | {{n+p|10218536|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 November 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>*left corner →*{{cite web |url=https://www.azstat.gov.az/portal/?lang=en |title=Number of Population |publisher=[[State Statistics Committee|Azerbaijan Statistical Information Service (ASIS)]] |website=www.azstat.gov.az/portal/?lang=az |access-date=21 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|इजरायल}} | {{n+p|10026900|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.cbs.gov.il/en/Statistics/Pages/Generators/Time-Series-DataBank.aspx?r=ea3bd53b-b8ef-4c4a-8f6f-8eb5e8cdb84f&uptodate=1 |title = Time Series DataBank |date = |website = cbs.gov.il |access-date = 9 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|होन्डुरस}} | {{n+p|9892632|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.gob.hn/publicaciones/Censos/Censo_2013/09Tomo-IX-Proyecciones-de-Poblacion/Cuadros%20xls/1.pdf |title=TOMO: HONDURAS: PROYECCIONES DE POBLACIÓN 2013–2050 |website=INE – Instituto Nacional de Estadística Honduras |access-date=2 July 2024 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405210701/https://www.ine.gob.hn/publicaciones/Censos/Censo_2013/09Tomo-IX-Proyecciones-de-Poblacion/Cuadros%20xls/1.pdf |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|हङ्गेरी}} | {{n+p|9540000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ksh.hu/stadat_files/nep/en/nep0001.html |title=22.1.1.1. Main indicators of population and vital events|publisher=Hungarian Central Statistical Office (KSH) |website=www.ksh.hu |access-date=6 February 2025 |archive-date=15 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215153106/http://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd001.html |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|अस्ट्रिया}} | {{n+p|9198214|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.statistik.at/en/statistics/population-and-society/population/population-stock/population-at-beginning-of-year/quarter |title=Population at beginning of year/quarter |website=www.statistik.at |access-date=12 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|बेलारुस}} | {{n+p|9155978|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://dataportal.belstat.gov.by/Indicators/Preview?key=144299 |title=Population at the beginning of 2022 |website=belstat.gov.by |access-date=3 August 2022 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105133324/http://dataportal.belstat.gov.by/Indicators/Preview?key=144299 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105133324/http://dataportal.belstat.gov.by/Indicators/Preview?key=144299 |date=5 January 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|स्विट्जरल्यान्ड}} | {{n+p|9027859|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.gnpdetail.2024-0542.html |title=Bevölkerungsstand am Ende des 3. Quartals 2024 |language=de |date=4 December 2024|publisher=Bundesamt für Statistik |website=bfs.admin.ch |access-date=9 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सिएरा लियोन}} | {{n+p|8884032|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite report|url=https://www.statistics.sl/images/StatisticsSL/Documents/Census/2015/sl_2015_phc_thematic_report_on_population_projections.pdf |title=Sierra Leone 2015 Population and Housing Census – Thematic Report on Population Projections|author=Gershon P. Y. Togoh|author2=Abu Bakarr Turay|author3=Allieu Komba |date=Oct 2017|publisher=Statistics Sierra Leone |website =www.statistics.sl |access-date=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113162606/https://www.statistics.sl/images/StatisticsSL/Documents/Census/2015/sl_2015_phc_thematic_report_on_population_projections.pdf |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|टोगो}} | {{n+p|8095498|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|8 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite press release |url=https://inseed.tg/wp-content/uploads/2023/04/Communique_de_presse_Resultats_RGPH5_20230404.pdf |title=Resultats RGPH5 |language=fr |website=inseed.tg |access-date=20 April 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418035453/https://inseed.tg/wp-content/uploads/2023/04/Communique_de_presse_Resultats_RGPH5_20230404.pdf |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|लाओस}} | {{n+p|7546000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://laosis.lsb.gov.la/majorIndicators.do?paramGrpId=all |title = Distribution of citizens by gender and age group |website = laosis.lsb.gov.la |access-date = 21 November 2024 |archive-date = 20 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230920122809/https://laosis.lsb.gov.la/majorIndicators.do?paramGrpId=all |url-status = live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|हङकङ}} (चीन) | {{n+p|7534200|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.censtatd.gov.hk/hkstat/sub/so20.jsp |title=Population – Overview &#124; Census and Statistics Department |website=www.censtatd.gov.hk |access-date=27 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लिबिया}} | {{n+p|7381023|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=2 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|किर्गिस्तान}} | {{n+p|7161900|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.kg/ru/statistics/naselenie/ |title=Население |access-date=12 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|तुर्कमेनिस्तान}} | {{n+p|7057841|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|17 December 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.stat.gov.tm/ |title=Итоги сплошной переписи населения и жилищного фонда Туркменистана 2022 года |date=14 July 2023 |website=www.stat.gov.tm/ |access-date=21 September 2023 |archive-date=20 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720125616/https://www.stat.gov.tm/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|निकाराग्वा}} | {{n+p|6803886|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.inide.gob.ni/docs/Anuarios/Anuario2022/ANUARIO_ESTADISTICO2022.pdf |title=Anuario Estadístico 2022 |website=www.inide.gob.ni |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सर्बिया}} | {{n+p|6605168|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.rs/en-US |title=Population |publisher=Statistical Office of the Republic of Serbia (РЗС) |website=www.stat.gov.rs |access-date=2 July 2024 |language=en |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013224848/https://stat.gov.rs/en-US |url-status=live }}</ref>|| {{efn|[[कोसोभो]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र}} | {{n+p|6470307|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.icasees.org/index.php/actualites/population-de-la-republique-centrafricaine-en-2021-et-2024 |title = Population of the central African Republic in 2021 and 2024 |date = 14 May 2024 |website = icasees.org |access-date = 5 September 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240529142921/https://www.icasees.org/index.php/actualites/population-de-la-republique-centrafricaine-en-2021-et-2024 |date=29 May 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|बुल्गेरिया}} | {{n+p|6445481|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक वार्षिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.nsi.bg/bg/content/19806/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%8A%D0%BC-7-%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B2%D1%80%D0%B8-2021-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 |title=Население към 7 септември 2021 година |date=3 October 2022|language=बुल्गेरियाली|website=www.nsi.bg |access-date=21 February 2022 |archive-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003102110/https://nsi.bg/bg/content/19806/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%8A%D0%BC-7-%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B2%D1%80%D0%B8-2021-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 |url-status=live}}</ref> || |- | {{flagicon|Congo}} [[गणतन्त्र कङ्गो]] | {{n+p|6142180|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|17 May 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://ins-congo.cg/download/resultats-preliminaires/?wpdmdl=4068&amp;refresh=65af84d0d8a631706001616 |title= Le cinquième Recensement Général de la Population et de l'habitation du Congo (RGPH-5) / pg.VIII |publisher=INS Congo |website=www.ins-congo.cg |date=29 December 2023 |access-date=23 January 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|पाराग्वे}} | {{n+p|6109644|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 November 2022|abbr=on}} | प्रारम्भिक जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/ |title=Paraguay has 6,109,644 inhabitants, according to the last Census |date=31 August 2023 |website=ABC Color|language=ES |access-date=4 September 2023 |archive-date=5 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230905110622/https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सिङ्गापुर}} | {{n+p|6036900|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/population/population-and-population-structure/latest-data |title=Singapore Department of Statistics (DOS) |website=www.singstat.gov.sg |access-date=28 September 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200726011137/https://www.tablebuilder.singstat.gov.sg/publicfacing/createDataTable.action?refId=14912 |date=26 July 2020 }}</ref> || |- | {{झन्डा|एल साल्भादोर}} | {{n+p|6029976|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2 May 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://censo2024.bcr.gob.sv/wp-content/uploads/tablas-geoportal/presentacion-nacional-resultados-censo-poblacion-vivienda-el-salvador-2024.pdf |title=Censo de Población y Vivienda El Salvador 2024 |publisher=Government of El Salvador |access-date=27 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214081548/https://censo2024.bcr.gob.sv/wp-content/uploads/tablas-geoportal/presentacion-nacional-resultados-censo-poblacion-vivienda-el-salvador-2024.pdf?download=1 |archive-date=14 February 2025 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|डेनमार्क}} | {{n+p|5992734|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.dst.dk/en/Statistik/emner/befolkning-og-valg/befolkning-og-befolkningsfremskrivning/folketal |title=Population figures |website=www.dst.dk |access-date=16 February 2024}}</ref> || {{efn|[[फरोई टापु]] र [[ग्रिनल्यान्ड]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|फिनल्यान्ड}} | {{n+p|5638675|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref name="pxnet2.stat.fi">{{cite web |url=https://pxdata.stat.fi/PXWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vamuu/statfin_vamuu_pxt_11lj.px |title=Statistics Finland – Population – Preliminary population statistics |website=statfin.stat.fi |access-date=6 February 2025 }}</ref> || {{efn|[[ओलान्द टापु]] समावेश}} |- | {{झन्डा|नर्वे}} | {{n+p|5594340|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ssb.no/en |title=2020-01-01 |website=ssb.no |access-date=22 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526091639/https://www.ssb.no/en/ |archive-date=26 May 2018 |url-status=live}}</ref> || {{efn|[[स्भालबर्ड]] समावेश}} |- | {{झन्डा|लेबनान}} | {{n+p|5490000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/lebanon/cities/ |title = Lebanese Republic |date = 2 March 2019 |website = City Population |access-date = 16 May 2023 |archive-date = 20 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230920133612/https://www.citypopulation.de/en/lebanon/cities/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|प्यालेस्टाइन}} | {{n+p|5483450|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=ar&table_id=676 |title=عدد السكان المقدر في فلسطين منتصف العام حسب المحافظة، 1997–2026 |website =www.pcbs.gov.ps |access-date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207112247/https://pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=ar&table_id=676 |archive-date=7 December 2022 |url-status=live}}</ref> || {{efn|[[पूर्वी जेरुसेलम]] वा [[पश्चिमी तट]]मा रहेको [[इजरायली बस्ती]]हरू बाहेक।}} |- | {{झन्डा|स्लोभाकिया}} | {{n+p|5421272|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVLLktowEPyWHHyUNbYkS-RmtoIxUFQM2IAuKT8EKIDsNY7J5utjJ1uVyiYLm0PmMjp0q6dnGku8wdKkrd6njS5NesITLHV2tq_52QabCw6Ec0FdOvAYIR1665uMiD2WtdqpWtX2obw0eKOMfdVHXalCp3ZZ7_-G_FKf8ObQNNXlvQUWvKRY0ItL71PEQzEcOj7AcEYgnEyX8_HDyA1i1v-qPz8-Sh_LvDSN-tpJl9klPSBlkDY7lB4bC7pHWZ87R61R6FLVaftkQXtRzbHrRKUuLTKBGM89RBXNUMYIQ8Cg6DopKBd4i7eSvzqIw_ESSyyrXBd4W-x24KjCQ4OCCkRdUqBUMIJcjw-YGrhOLgCvW62uODb9XCe8VKa3ctvr-h6g3xW8Uj685Ith4kLI5wtnGkXB1KE_-H4URctZkkCQuCMIiRPAPI47Me-Zf0PgTfyHwB9TPgMQs4BB6I_jxSAiBHzyNv6v-eeLDxCu_I_BYkIdoOz3rPxp7yf_hsCdrCX9iXPTVM0Bb_9HyP4xQT3-hqGV9wy4tfF7mRkDrs5r0Ygn8m21Gx9Oo74m7RwdF8J_9x2gbZaf/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |title=Stock of population in the SR on 30 September 2024 |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |website=slovak.statistics.sk |date=29 November 2024 |access-date=29 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250304062241/https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVLLktowEPyWHHyUNbYkS-RmtoIxUFQM2IAuKT8EKIDsNY7J5utjJ1uVyiYLm0PmMjp0q6dnGku8wdKkrd6njS5NesITLHV2tq_52QabCw6Ec0FdOvAYIR1665uMiD2WtdqpWtX2obw0eKOMfdVHXalCp3ZZ7_-G_FKf8ObQNNXlvQUWvKRY0ItL71PEQzEcOj7AcEYgnEyX8_HDyA1i1v-qPz8-Sh_LvDSN-tpJl9klPSBlkDY7lB4bC7pHWZ87R61R6FLVaftkQXtRzbHrRKUuLTKBGM89RBXNUMYIQ8Cg6DopKBd4i7eSvzqIw_ESSyyrXBd4W-x24KjCQ4OCCkRdUqBUMIJcjw-YGrhOLgCvW62uODb9XCe8VKa3ctvr-h6g3xW8Uj685Ith4kLI5wtnGkXB1KE_-H4URctZkkCQuCMIiRPAPI47Me-Zf0PgTfyHwB9TPgMQs4BB6I_jxSAiBHzyNv6v-eeLDxCu_I_BYkIdoOz3rPxp7yf_hsCdrCX9iXPTVM0Bb_9HyP4xQT3-hqGV9wy4tfF7mRkDrs5r0Ygn8m21Gx9Oo74m7RwdF8J_9x2gbZaf/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |date=4 March 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|आयरल्यान्ड}} | {{n+p|5380300|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2024/ |title=Population and Migration Estimates, April 2024 |website=www.cso.ie |date=27 August 2024 |access-date=15 September 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|न्युजिल्यान्ड}} | {{n+p|5356700|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.stats.govt.nz/indicators/population-of-nz/ |title = Estimated population of NZ |date = 18 February 2025 |website = stats.govt.nz |access-date = 27 February 2025 |archive-date = 27 February 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250227091953/https://www.stats.govt.nz/indicators/population-of-nz/ |url-status = live }}</ref> || {{efn|सम्बद्ध दुई स्वशासित राज्यहरू [[कुक टापु]] र [[नियु]] र [[टोकलाउ]] बाहेक।}} |- | {{झन्डा|कोस्टा रिका}} | {{n+p|5309625|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |title=Estadísticas demográficas. 2011 – 2025. Proyecciones nacionales. Población total proyectada al 30 de junio por grupos de edades, según región de planificación y sexo |website=www.inec.go.cr |access-date=2 July 2024 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920124541/https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230920124541/https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |date=20 September 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|ओमान}} | {{n+p|5268072|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ncsi.gov.om/Elibrary/LibraryContentDoc/bar_20-1-2025%20indd-Final_afdf97ec-1849-4b7c-8731-36680c9f8160.pdf |title=Monthly Statistical Bulletin: January 2025 |website=ncsi.gov.om |date=20 January 2025 |access-date=6 February 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250415094244/https://ncsi.gov.om/Elibrary/LibraryContentDoc/bar_20-1-2025%20indd-Final_afdf97ec-1849-4b7c-8731-36680c9f8160.pdf |date=15 April 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लाइबेरिया}} | {{n+p|5248621|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |title=Liberia announces provisional results of its 5th National Population and Housing Census |publisher=United Nations Liberia |website=www.liberia.un.org |date=23 February 2023 |access-date=14 October 2023 |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324043346/https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324043346/https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |date=24 March 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|मौरिटानिया}} | {{n+p|4927532|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|25 December 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://ansade.mr/wp-content/uploads/2024/09/Depliant-RGPH5-1.pdf |title=Recensement Général de la Population et de l'Habitat (RGPH-5 2023) |publisher=ANSADE – Mauritanie |website=www.ansade.mr |date=September 2024 |access-date=23 October 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|कुवेत}} | {{n+p|4913271|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.csb.gov.kw/Default_EN |title=Population Estimates at the beginning of 2024 |website=www.csb.gov.kw |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|पानामा}} | {{n+p|4064780|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|8 January 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.inec.gob.pa/archivos/P053342420231009161532Comentarios_Poblacion%20RFB%202023%20VF.pdf |title=Censos década – 2023 |publisher=[[:es:Instituto Nacional de Estadística y Censo (Panamá)|INEC de Panamá]] |website=www.inec.gob.pa |date=9 October 2023 |access-date=9 March 2023}}</ref> || |- | {{झन्डा|क्रोएसिया}} | {{n+p|3859686|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://podaci.dzs.hr/2024/en/76805 |title = POPULATION ESTIMATE OF THE REPUBLIC OF CROATIA, 2023 |website = podaci.dzs.hr |date = 6 September 2024 |access-date = 15 September 2024 }}</ref> || |- | {{flagicon|Georgia}}[[जर्जिया]] | {{n+p|3694600|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://geostat.ge/en |title=National Statistics Office of Georgia |website=www.geostat.ge |access-date=25 May 2023 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528115010/https://www.geostat.ge/en |url-status=live}}</ref> || {{efn|[[अबखाजिया]] (२,४२,८६२, सन् २०११ जनगणना) र [[दक्षिण ओसेटिया]] (५३,५५९, सन् २०१५ जनगणना)। बाहेक}} |- | {{झन्डा|इरित्रिया}} | {{n+p|3535603|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=2 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|मङ्गोलिया}} | {{n+p|3504741|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.nso.mn/ |title=Unified Database of Statistics |website=nso.mn |access-date=19 June 2023 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927122656/http://www.nso.mn/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|उरुग्वे}} | {{n+p|3499451|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 May 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www5.ine.gub.uy/documents/CENSO%202023/Poblaci%C3%B3n%20estimada,%20crecimiento%20intercensal%20y%20estructura%20por%20sexo%20y%20edad.pdf |title = Censo 2023 |website=www.ine.gub.uy |access-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210221121/https://www5.ine.gub.uy/documents/CENSO%202023/Poblaci%C3%B3n%20estimada,%20crecimiento%20intercensal%20y%20estructura%20por%20sexo%20y%20edad.pdf |archive-date=10 December 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बोस्निया र हर्जगोभिना}} | {{n+p|3264873|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.rzs.rs.ba/ |title=Republika Srpska Institute of Statistics |website=rzs.rs.ba |access-date=19 June 2023 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916034658/https://rzs.rs.ba/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://fzs.ba/index.php/procjena-broja-stanovnika/ |title=Population estimation |website=fzs.ba |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619201152/https://fzs.ba/index.php/procjena-broja-stanovnika/ |url-status=live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|पोर्तो रिको}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|3203295|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="census">{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/PR |publisher=[[United States Census Bureau]] |title=Quick Facts Puerto Rico |date=25 November 2024 |access-date=25 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|आर्मेनिया}} | {{n+p|3075800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.armstat.am/en/?nid=12&id=19001&submit=Search |title=Time series / Statistical Committee of the Republic of Armenia |website=www.armstat.am |access-date=28 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|नामिबिया}} | {{n+p|3022401|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|24 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://census.nsa.org.na/ |title=Namibia – Census (2023) |publisher=Namibia Statistics Agency |website=www.census.nsa.org.na |access-date=18 April 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313094106/https://census.nsa.org.na/ |date=13 March 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लिथुआनिया}} | {{n+p|2889536|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 February 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://osp.stat.gov.lt/ |title=Pradžia – Oficialiosios statistikos portalas |website=osp.stat.gov.lt |access-date=27 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|कतार}} | {{n+p|2857822|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.psa.gov.qa/en/statistics1/pages/topicslisting.aspx?parent=Population&child=Population |title=Population |website=psa.gov.qa |access-date=3 July 2024 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619201210/https://www.psa.gov.qa/en/statistics1/pages/topicslisting.aspx?parent=Population&child=Population |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230619201210/https://www.psa.gov.qa/en/statistics1/pages/topicslisting.aspx?parent=Population&child=Population |date=19 June 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|जमैका}} | {{n+p|2825544|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2019|abbr=on}} | राष्ट्रिय प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/PopulationStats.aspx |title=Population Statistics |access-date=19 June 2023 |website=statinja.gov.jm |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306205719/https://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/PopulationStats.aspx |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|मोल्दोभा}} | {{n+p|2423300|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statistica.gov.md/en/statistic_indicator_details/25 |title=Population |publisher=Biroului Național de Statistică (BNS) |website=statistica.gov.md |access-date=23 June 2024 }}</ref> || {{efn|[[ट्रान्सनिस्ट्रिया]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|गाम्बिया}} | {{n+p|2417471|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | राष्ट्रिय प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.gbosdata.org/data/40-population-and-household-characteristics/1653-population-total |title=Population – Total |access-date=25 May 2023 |archive-date=11 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511134924/https://www.gbosdata.org/data/40-population-and-household-characteristics/1653-population-total |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बोत्स्वाना}} | {{n+p|2410338|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Botswana%20Population%20Projections%202011_2026.pdf |title=Botswana Population Projections 2011–2026 |website=www.statsbots.org.bw |access-date=20 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412033845/http://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Botswana%20Population%20Projections%202011_2026.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|गाबोन}} | {{n+p|2408586|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.statgabon.ga/wp-content/uploads/2020/08/Rapport-Projection_Final.pdf |title=Projection de la Population Gabon 2019–2025 |website=www.statgabon.ga |access-date=3 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429022734/https://www.statgabon.ga/wp-content/uploads/2020/08/Rapport-Projection_Final.pdf |archive-date=29 April 2021 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919100244/https://www.statgabon.ga/wp-content/uploads/2020/08/Rapport-Projection_Final.pdf |date=19 September 2020 }}</ref> || |- | {{झन्डा|अल्बानिया}} | {{n+p|2402113|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|18 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2023/population-of-albania-on-1st-january-2023/ |title=Population in Albania, 1 Jan 2023 |access-date=10 August 2023 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920124542/https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2023/population-of-albania-on-1st-january-2023/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230920124542/https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2023/population-of-albania-on-1st-january-2023/ |date=20 September 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लेसोथो}} | {{n+p|2306000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/lesotho/ |title = Lesotho |date = 8 April 2023 |website = City Population |access-date = 26 June 2023 |archive-date = 19 May 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230519091617/https://citypopulation.de/en/lesotho/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|स्लोभेनिया}} | {{n+p|2129052|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 October 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stat.si/statweb |title=Prebivalci Slovenije |website=www.stat.si |access-date=6 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लात्भिया}} | {{n+p|1853000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRS/IRS010m/ |title=IRS010m. Population and main dataSw of vital statistics 1995M01 – 2024M12 |website=Statistikas datubāzes |access-date=6 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|उत्तर म्यासेडोनिया}} | {{n+p|1826247|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stat.gov.mk/OblastOpsto_en.aspx?id=2 |title=Population |website= State Statistical Office |access-date=22 August 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|गिनी-बिसाउ}} | {{n+p|1781308|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.stat-guinebissau.com/ |title = National Institute of Statistics of Guinea-Bissau |website = stat-guinebissau |access-date = 4 July 2023 |archive-date = 21 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230721231946/https://www.stat-guinebissau.com/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|बहराइन}} | {{n+p|1588670|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://bahrain.opendatasoft.com/explore/dataset/03-mid-year-population-by-nationality-and-sex/table/?disjunctive.sex&sort=-year |title = Mid-Year Population |date = |website = bahrain.opendatasoft.com |access-date = 3 October 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230901001907/https://bahrain.opendatasoft.com/explore/dataset/03-mid-year-population-by-nationality-and-sex/table/?disjunctive.sex&sort=-year |date=1 September 2023 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कोसोभो}} | {{n+p|1585566|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|4 April 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |title=ReKos 2024 (pg. 32-35) |publisher=[[Kosovo Agency of Statistics]] (ASK) |website=www.ask.rks-gov.net |language=Albanian |date=19 December 2024 |access-date=20 December 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250213121912/https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |date=13 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|भूमध्यरेखीय गिनी}} | {{n+p|1558160|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.inege.gq/ |title=INEGE |website=www.inege.gq |access-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420050225/http://www.inege.gq/ |archive-date=20 April 2017 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420050225/http://www.inege.gq/ |date=20 April 2017 }}</ref> || |- | {{झन्डा|पूर्वी टिमोर}} | {{n+p|1373024|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://timor-leste.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/2015%20Population%20Projection%20Report_0.pdf |title=Analytical Report on Population Projection |website=timor-leste.unfpa.org |access-date=3 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802031357/https://timor-leste.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/2015%20Population%20Projection%20Report_0.pdf |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|एस्टोनिया}} | {{n+p|1369285|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web|title=Population figure|url=https://www.stat.ee/et |access-date=20 April 2023 |archive-date=1 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401052333/https://www.stat.ee/et/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|ट्रिनिडाड र टोबागो}} | {{n+p|1368333|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://cso.gov.tt/subjects/population-and-vital-statistics/population/ |title=Population |website=cso.gov.tt |date=15 August 2023 |access-date=12 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191206192934/https://cso.gov.tt/subjects/population-and-vital-statistics/population/ |date=6 December 2019 }}</ref> || |- | {{झन्डा|मौरिसस}} | {{n+p|1259509|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statsmauritius.govmu.org/Pages/Statistics/By_Subject/Population/SB_Population.aspx|publisher=Statistics Mauritius |title=Population and Vital Statistics |date=29 August 2024 |website=statsmauritius.govmu.org |access-date=15 September 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|एस्वातिनी}} | {{n+p|1235549|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = http://ccm.org.sz/documents/reports/hiv/Population-Projections-Report-2007-2030.pdf |title = Swaziland Population Projections 2007–2030 |at = p20 |date = 1 July 2015 |website = ccm.org.sz |access-date = 3 July 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723224521/http://ccm.org.sz/documents/reports/hiv/Population-Projections-Report-2007-2030.pdf |archive-date = 23 July 2015 |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723224521/http://ccm.org.sz/documents/reports/hiv/Population-Projections-Report-2007-2030.pdf |date=23 July 2015 }}</ref> || |- | {{झन्डा|जिबुती}} | {{n+p|1066809|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|20 May 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=RGPH-3 (2024) |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FCommunication%20sur%20les%20resultats%20provisoires.pdf?alt=media&token=d0d87288-b07d-4369-9892-14ee23b93f5a |publisher=Institut National de la Statistique de Djibouti (INSD) |website=www.instad.dj |access-date=3 December 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250401130450/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FCommunication%20sur%20les%20resultats%20provisoires.pdf?alt=media&token=d0d87288-b07d-4369-9892-14ee23b93f5a |date=1 April 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|साइप्रस}} | {{n+p|966400|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.cystat.gov.cy/en/PressRelease?id=72029 |title = Demographic Statistics 2023 |date = 15 January 2025 |website = cystat.gov.cy |access-date = 28 February 2025 }}</ref> || {{efn|[[उत्तरी साइप्रस]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|फिजी}} | {{n+p|900869|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.statsfiji.gov.fj/ |title=BULA and Welcome |website=www.statsfiji.gov.fj |access-date=27 April 2023 |archive-date=8 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408072353/https://www.statsfiji.gov.fj/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|कोमोरोस}} | {{n+p|870038|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.inseed-comores.org/ |title=Population |website=www.inseed-comores.org |access-date=4 March 2025 |archive-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250215043253/https://www.inseed-comores.org/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|भुटान}} | {{n+p|777224|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.nsb.gov.bt/publication/files/pub2wc8278bd.pdf |title=Population Projections Bhutan 2017–2047 |website=www.nsb.gov.bt |access-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190128191433/http://www.nsb.gov.bt/publication/files/pub2wc8278bd.pdf |archive-date=28 January 2019 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190128191433/http://www.nsb.gov.bt/publication/files/pub2wc8278bd.pdf |date=28 January 2019 }}</ref> || |- | {{झन्डा|गुयना}} | {{n+p|772975|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statisticsguyana.gov.gy/subjects/demography-vital-and-social-statistics/year-end-and-mid-year-population-estimates-by-sex-guyana-1992-to-2021/ |title=Year-end and Mid-year Population Estimates by Sex, Guyana: 1992 to 2021 |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सोलोमन द्वीप}} | {{n+p|750325|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.statistics.gov.sb/statistics/social-statistics/population |title = Population |website = www.statistics.gov.sb |access-date = 3 July 2024 |archive-date = 30 June 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220630191359/https://statistics.gov.sb/statistics/social-statistics/population |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630191359/https://statistics.gov.sb/statistics/social-statistics/population |date=30 June 2022 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|मकाउ}} (चीन) | {{n+p|686600|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.dsec.gov.mo/ts/#!/step2/KeyIndicator/en-US/240 |title=DSEC – 統計數據庫 |website=www.dsec.gov.mo |access-date=17 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|लक्जेम्बर्ग}} | {{n+p|672050|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf |title=Une croissance démographique réduite en 2023 |date=18 April 2024 |website=statistiques.public.lu |language=fr}}</ref> || |- | {{झन्डा|मोन्टेनेग्रो}} | {{n+p|623633|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 October 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.monstat.org/eng/page.php?id=1990&pageid=1758 |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings – Releases |website=www.monstat.org |access-date=12 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250502204215/https://www.monstat.org/eng/page.php?pageid=1758&id=1990 |date=2 May 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सुरिनाम}} | {{n+p|616500|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statistics-suriname.org/en/population-statistics-2/ |title=Population Statistics |date=15 August 2019|publisher=Statistics-Suriname.org |access-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328181226/https://statistics-suriname.org/en/population-statistics-2/ |archive-date=28 March 2020 |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{flagicon image|flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg}} [[पश्चिम सहारा]] | {{n+p|590506|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=2 August 2024 |website=population.un.org |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs}}</ref> || {{efn|{{Western Sahara-note}}}} |- | {{झन्डा|माल्टा}} | {{n+p|563443|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://nso.gov.mt/world-population-day-11-july-2024/ |title = World Population Day: 11 July 2024 |date = 10 July 2024 |website = nso.gov.mt |access-date = 12 February 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241106141710/https://nso.gov.mt/world-population-day-11-july-2024/ |date=6 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|माल्दिभ्स}} | {{n+p|515132|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|13 September 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://census.gov.mv/2022/wp-content/uploads/2023/07/WPD2023.pdf |title = Census 2022: Combined Summary |date = 11 July 2022 |website = census.gov.mv |access-date = 14 March 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|केप भर्ड}} | {{n+p|491233|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|16 June 2021|abbr=on}} | 2021 जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ |title=CENSO 2021 |publisher=ine.cv |access-date=23 September 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327051422/https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ |url-status=live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|उत्तरी साइप्रस}} | {{n+p|476214|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://stat.gov.ct.tr/HABERLER/n252fus-projeksiyonlar%c4%b1-2019-2023 |title = Population Projections 2019–2023 |date = 11 November 2024 |website = stat.gov.ct.tr |access-date = 12 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250414032416/https://stat.gov.ct.tr/HABERLER/n252fus-projeksiyonlar%C4%B1-2019-2023 |date=14 April 2025 }}</ref> || {{efn|''वास्तवमा'' स्वतन्त्र, ''कानुनी रूपमा'' [[साइप्रस]]को भाग।}} |- | {{झन्डा|ब्रुनाई}} | {{n+p|450500|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx |title=National Statistics |website=www.deps.mofe.gov.bn |access-date=12 November 2024 |archive-date=3 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903110213/https://deps.mofe.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बेलिज}} | {{n+p|410919|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Statistical Institute of Belize Presents Key Finding of the 2022 Population and Housing Census |website=Statistical Institute of Belize|date=8 April 2024 |url=https://sib.org.bz/statistics/population/ |access-date=2 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409065601/https://sib.org.bz/press-release_census-launch/ |archive-date=9 April 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बहामस}} | {{n+p|398165|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|4 April 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.bahamas.gov.bs/wps/wcm/connect/433f799e-c62e-4226-90b8-720840352337/Handout+2022+CENSUS+25+October+2024.pdf?MOD=AJPERES |title=Census of Population and Housing 2022 – Official जनगणनाको नतिजाs and Data Highlights |access-date=12 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|आइसल्यान्ड}} | {{n+p|389450|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statice.is/publications/news-archive/inhabitants/population-in-the-4th-quarter-2024/ |title=Statistics – Population |publisher=Statistics Iceland (Hagstofa Íslands) |website=www.statice.is |date=4 February 2025 |access-date=6 February 2025}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ट्रान्सनिसट्रिया}} | {{n+p|360938|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite news|url=https://gov.md/ro/content/352-de-mii-de-locuitori-din-regiunea-transnistreana-detin-cetatenia-republicii-moldova-si |title=352 de mii de locuitori din regiunea Transnistreană dețin cetățenia Republicii Moldova și 362 de mii figurează în registrul de stat al populației |website=gov.md |date=20 January 2023 |access-date=12 February 2023 |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306235144/https://gov.md/ro/content/352-de-mii-de-locuitori-din-regiunea-transnistreana-detin-cetatenia-republicii-moldova-si |url-status=live}}</ref> || {{efn|''वास्तवमा'' स्वतन्त्र, ''कानुनी रूपमा'' [[मोल्दोभा]] को भाग।}} |- | {{झन्डा|भानुअटु}} | {{n+p|321409|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name = "pacificdata">{{cite web |url = https://stats.pacificdata.org/ |title = Pacific Data Hub Explorer |website = stats.pacificdata.org |access-date = 4 August 2024 |archive-date = 21 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230721002349/https://stats.pacificdata.org/ |url-status = live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|फ्रान्सेली पोलिनेसिया}} (फ्रान्स) | {{n+p|279890|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|न्यु क्यालेडोनिया}} (फ्रान्स) | {{n+p|268510|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/demographie |title=Bilan démographique 2022 : la Nouvelle-Calédonie perd 1 300 habitants |website=www.isee.nc/ |access-date=30 September 2023 |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113162110/https://www.isee.nc/population/demographie |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बार्बाडोस}} | {{n+p|267800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान| <ref>{{cite web |url=https://stats.gov.bb/subjects/social-demographic-statistics/population-demography-statistics/vital-statistics-indicators-2022/ |title=Vital Statistic Indicators |access-date=15 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611031804/https://stats.gov.bb/subjects/social-demographic-statistics/population-demography-statistics/vital-statistics-indicators-2022/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230611031804/https://stats.gov.bb/subjects/social-demographic-statistics/population-demography-statistics/vital-statistics-indicators-2022/ |date=11 June 2023 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|अबखाजिया}} | {{n+p|244236|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=600 |title = Управление государственной статистики Республики Абхазия |website = ugsra.org |access-date = 27 October 2023 |archive-date = 29 March 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230329170012/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=600 |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230329170012/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=600 |date=29 March 2023 }}</ref> || {{efn|{{Abkhazia note}}}} |- | {{झन्डा|साओ तोमे र प्रिन्सिपी}} | {{n+p|228319|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.st/ |title=Instituto Nacional de Estatística |website=ine.st |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सामोआ}} | {{n+p|205557|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|6 November 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ को जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.sbs.gov.ws/ |title=POPULATION & HOUSING CENSUS 2016 – 2021 |website=www.sbs.gov.ws |access-date=27 April 2023 |archive-date=22 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322144201/https://www.sbs.gov.ws/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेन्ट लुसिया}} | {{n+p|184100|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stats.gov.lc/ |title=Home |website=The Central Statistical Office of Saint Lucia |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कुरासाओ}} (नेदरल्यान्ड) | {{n+p|155826|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://senso.cbs.cw/cbs-presents-the-first-results-of-the-2023-census?language_content_entity=pap-cw |title=CBS Presents the First Results of the 2023 Census |date=4 June 2024 |access-date=16 July 2024 }}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ग्वाम}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|153836|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/guam/population-and-housing-unit-counts/guam-phc-table01.pdf |title=Population of Guam: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=3 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103005501/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/guam/population-and-housing-unit-counts/guam-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेसेल्स}} | {{n+p|121355|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.nbs.gov.sc/downloads/1620-mid-2024-estimated-resident-population/download |title=Mid 2024 Estimated Resident Population |website=www.nbs.gov.sc |access-date=16 September 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|किरिबाटी}} | {{n+p|120740|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- | {{झन्डा|ग्रेनाडा}} | {{n+p|112579|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2019|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://stats.gov.gd/subjects/population-2/annual-population-estimates-by-parish-and-sex-2011-to-2019/ |title = Annual Population Estimates by Parish and Sex, 2011 to 2019 |website = stats.gov.gd |access-date = 24 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230624211753/https://stats.gov.gd/subjects/population-2/annual-population-estimates-by-parish-and-sex-2011-to-2019/| archive-date=24 June 2023}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेन्ट भिन्सेन्ट र ग्रेनाडिन्स}} | {{n+p|110872|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Mid Year Total Population Estimates by Age and Sex, 2018 to 2022 |url=https://stats.gov.vc/subjects/population-and-demography/mid-year-total-population-estimates-by-age-and-sex/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422031423/https://stats.gov.vc/subjects/population-and-demography/mid-year-total-population-estimates-by-age-and-sex/ |archive-date=22 April 2023 |access-date=25 June 2023 |website=stats.gov.vc |publisher=Statistical Office, Government of Saint Vincent and the Grenadines |language=en-US}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|अरुबा}} (नेदरल्यान्ड) | {{n+p|107566|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2022/09/20/test-2/ |title=General characteristics of Aruba |website=cbs.aw |date=20 September 2022 |publisher=Central Bureau of Statistics Aruba |access-date=12 November 2024 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|माइक्रोनेसिया}} | {{n+p|105754|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- | {{झन्डा|एन्टिगुआ र बर्बुडा}} | {{n+p|103603|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक अनुमान<ref>{{cite web |title=National Annual estimate – Antigua and Barbuda; 2022 |url=https://statistics.gov.ag/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111065316/https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/12/Population-Projections-by-Age-Group-Annual-1991-2026.xlsx |archive-date=11 January 2021 |access-date=2 July 2024 |website=statistics.gov.ag}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|जर्सी}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|103267|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|21 March 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020220413%20SJ.pdf |title=Bulletin 1: Population characteristics|first=States of|last=Jersey |website=gov.je |access-date=23 September 2023 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413165711/https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020220413%20SJ.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|टोङ्गा}} | {{n+p|100179|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2022|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://tongastats.gov.to/ |title=Tonga Statistics Department &#124; The official statistics provider for Tonga |access-date=16 November 2022 |archive-date=25 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925121044/https://tongastats.gov.to/ |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|संयुक्त राज्य भर्जिन टापु}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|87146|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/us-virgin-islands/population-and-housing-unit-counts/us-virgin-islands-phc-table01.pdf |title=Population of the United States Virgin Islands: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314154015/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/us-virgin-islands/population-and-housing-unit-counts/us-virgin-islands-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|एन्डोरा}} | {{n+p|87097|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-en/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=en&N2=605&N3=606&DV=1143 |title=Departament d'Estadística |website=www.estadistica.ad |access-date=6 February 2025}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|केम्यान टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|84738|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |title=Population and Demographics 2023 |url=https://www.eso.ky/populationandvitalstatistics.html |access-date=29 November 2024 |website=www.eso.ky}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|आइजल अफ म्यान}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|84530|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.im/media/1380987/isle-of-man-population-report-2023-updated-061123.pdf |title=Isle of Man Population Report 2023 |website=www.gov.im |access-date=29 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|डोमिनिका}} | {{n+p|67408|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2017|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |date=2011 |title=End of year Population by Sex 2005 to 2017 |url=https://stats.gov.dm/subjects/demographic-statistics/end-of-year-population-by-sex-2005-to-2017/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331200204/https://stats.gov.dm/subjects/demographic-statistics/end-of-year-population-by-sex-2005-to-2017/ |archive-date=31 March 2023 |access-date=25 June 2023 |website=stats.gov.dm |publisher=Central Statistics Office of Dominica}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|गुर्न्जी}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|64781|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.gg/population |title=Population, Employment and Earnings |website=www.gov.gg |date=29 October 2024 |access-date=9 December 2024 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|बर्मुडा}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|64055|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.gov.bm/sites/default/files/Bermuda-Population-Projections-2016-2026.pdf |title=Bermuda Population Projections 2016–2026 |website=www.gov.bm |access-date=11 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412033845/https://www.gov.bm/sites/default/files/Bermuda-Population-Projections-2016-2026.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ग्रिनल्यान्ड}} (डेनमार्क) | {{n+p|56542|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gl/dialog/main.asp?lang=en&version=202501&sc=BE&subthemecode=O1&colcode=O |title=Population decreased by 157 in 2024 |date= |publisher=Statistics Greenland |website=bank.stat.gl |access-date=12 February 2025}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|दक्षिण ओसेटिया}} | {{n+p|56520|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |title=В Цхинвале прошла пресс-конференция начальника Управления государственной статистики Южной Осетии Инала Тибилова |date=29 March 2022 |website=ugosstat.ru |access-date=11 February 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128005918/https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128005918/https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |date=28 January 2023 }}</ref> || {{efn|{{South Ossetia-note}}}} |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|फरोइ टापु}} (डेनमार्क) | {{n+p|54684|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://hagstova.fo/en/population/population/population |title=POPULATION |date=10 February 2025 |website=[[Statistics Faroe Islands]] |access-date=12 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेन्ट किट्स र नेभिस}} | {{n+p|51320|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts| 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://nia.gov.kn/wp-content/uploads/2024/06/Census-Report-2021-2022.docx |title=THE POPULATION AND HOUSING CENSUS SUMMARY |access-date=16 July 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504034413/https://nia.gov.kn/wp-content/uploads/2024/06/Census-Report-2021-2022.docx |date=4 May 2025 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|तुर्क तथा काइकोस टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|50894|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.tc/stats/ |title=2024 INDICATORS |website=www.gov.tc |access-date=27 February 2025 |archive-date=18 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250218080121/https://www.gov.tc/stats/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200103095919/https://www.gov.tc/stats |date=3 January 2020 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|अमेरिकी सामोआ}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|49710|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/american-samoa/population-and-housing-unit-counts/american-samoa-phc-table01.pdf |title=Population of American Samoa: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=6 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220206171554/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/american-samoa/population-and-housing-unit-counts/american-samoa-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|उत्तरी मारिआना टापु}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|47329|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/commonwealth-of-the-northern-mariana-islands/population-and-housing-unit-counts/commonwealth-northern-mariana-islands-phc-table01.pdf |title=Population of Commonwealth of the Northern Mariana Islands: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=25 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125125558/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/commonwealth-of-the-northern-mariana-islands/population-and-housing-unit-counts/commonwealth-northern-mariana-islands-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|मार्सल टापु}} | {{n+p|42418|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणना <ref name=autogenerated1>{{cite web |url=https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/60/605c69d76a40195baa447b5a558b0e02.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=GbQ42ZYNKrH3g389jZn7DvHUO8ObwYrFpnxIeXiRSU0%3D&se=2024-03-25T18%3A07%3A37Z&sp=r&rscc=public%2C%20max-age%3D864000%2C%20max-stale%3D86400&rsct=application%2Fpdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Marshall_Islands_2021_Census_Vol1_Table_report.pdf%22 |title=Republic of the Marshall Islands 2021 Census Report, Volume 1: Basic Tables and Administrative Report |date=30 May 2023 |website=Pacific Community (SPC): Statistics for Development Division |publisher=[[Pacific Community]] |access-date=27 September 2023 |archive-date=27 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927183142/https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/60/605c69d76a40195baa447b5a558b0e02.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=GbQ42ZYNKrH3g389jZn7DvHUO8ObwYrFpnxIeXiRSU0%3D&se=2024-03-25T18:07:37Z&sp=r&rscc=public,%20max-age%3D864000,%20max-stale%3D86400&rsct=application/pdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Marshall_Islands_2021_Census_Vol1_Table_report.pdf%22 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230927183142/https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/60/605c69d76a40195baa447b5a558b0e02.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=GbQ42ZYNKrH3g389jZn7DvHUO8ObwYrFpnxIeXiRSU0%3D&se=2024-03-25T18:07:37Z&sp=r&rscc=public,%20max-age%3D864000,%20max-stale%3D86400&rsct=application/pdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Marshall_Islands_2021_Census_Vol1_Table_report.pdf%22 |date=2023-09-27 }}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|सिन्ट मार्टिन}} (नेदरल्यान्ड) | {{n+p|41349|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://stats.sintmaartengov.org/press_releases.php?cat=VTL |title=Rebased Population Estimates and Vital Statistics for January 1, 2024 |website=stat.gov.sx |access-date=22 August 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लिस्टेनस्टाइन}} | {{n+p|41232|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |title=LLV |url=https://www.statistikportal.li/de/themen/bevoelkerung/bevoelkerungsstand#collapse-accordion-6374a91a53010709246463-1 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|मोनाको}} | {{n+p|38367|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment |title=Population and employment / IMSEE – Monaco IMSEE |website=www.monacostatistics.mc |access-date=27 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227230517/https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment |archive-date=27 December 2018 |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|जिब्राल्टार}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|38000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|14 November 2022|abbr=on}} | प्रारम्भिक जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://www.gibraltar.gov.gi/uploads/statistics/2019/Reports/Abstract%20of%20Statistics%202016%20whole%20report.pdf |title = Abstract of Statistics 2016 |website = gibraltar.gov.gi |access-date = 1 July 2023 |archive-date = 2 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230702070247/https://www.gibraltar.gov.gi/uploads/statistics/2019/Reports/Abstract%20of%20Statistics%202016%20whole%20report.pdf |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|सान मारिनो}} | {{n+p|34045|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.statistica.sm/pub1/StatisticaSM/en/Dati-statistici/Popolazione/Struttura-Demografica.html |title=Demographic structure |access-date=6 February 2025 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[सेन्ट मार्टिन]] (फ्रान्स) | {{n+p|32358|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2020|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/6683019?sommaire=6683037#consulter |title=Populations légales des collectivités d'outre-mer en 2020 |website=www.insee.fr |access-date=27 April 2023 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425205704/https://www.insee.fr/fr/statistiques/6683019?sommaire=6683037#consulter |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{flagicon|British Virgin Islands}}[[बेलायती भर्जिन टापु]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|31538|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref name="unpop" /> || |- | {{झन्डा|पलाउ}} | {{n+p|16733|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.palaugov.pw/executive-branch/ministries/finance/budgetandplanning/health-statistics/ |title=Health Statistics – PalauGov.pw |access-date=16 November 2022 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609150157/https://www.palaugov.pw/executive-branch/ministries/finance/budgetandplanning/health-statistics/ |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|एङ्गुइला}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|15931|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://statistics.gov.ai/ |title=Anguilla Statistics Department &#124; Home |website=statistics.gov.ai |access-date=11 January 2025}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कुक टापु}} (न्युजिल्यान्ड) | {{n+p|15040|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.mfem.gov.ck/statistics/census-and-surveys/census/267-census-2021 |title=Census 2021 – Cook Islands – Ministry of Finance and Economic Management |website=www.mfem.gov.ck |access-date=16 November 2022 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630084401/https://www.mfem.gov.ck/statistics/census-and-surveys/census/267-census-2021 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230630084401/https://www.mfem.gov.ck/statistics/census-and-surveys/census/267-census-2021 |date=30 June 2023 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|नाउरू}} | {{n+p|11680|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 October 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ को जनगणना <ref>{{cite web |title=NAURU 2021 POPULATION AND HOUSING CENSUS – ANALYTICAL REPORT |url=https://sdd.spc.int/news/2023/08/23/nauru-2021-population-and-housing-census-analytical-report |access-date=6 December 2023}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|वालिस र फुतुना|variant=local}} (फ्रान्स) | {{n+p|11620|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|24 July 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=Résultats du recensement de la population 2023 de Wallis-et-Futuna |url=https://www.wallis-et-futuna.gouv.fr/Actualites/Les-chiffres-INSEE-du-recensement-2023-authentifies-sont-parus |access-date=16 July 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203094523/https://www.wallis-et-futuna.gouv.fr/Actualites/Les-chiffres-INSEE-du-recensement-2023-authentifies-sont-parus |date=3 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|टुभालु}} | {{n+p|10679|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|सेन्ट बार्तेलेमी|variant=local}} (फ्रान्स) | {{n+p|10585|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2020|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref name="auto"/> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|सेन्ट पियर र मिक्लोँ|variant=local}} (फ्रान्स) | {{n+p|6092|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2020|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref name="auto"/> || |- class=static-row-numbers-norank | {{flagicon|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}}[[सेन्ट हेलेना]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|5651|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=Saint Helena 2021 Population |url=https://www.tristandc.com/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121070744/https://www.tristandc.com/population.php |archive-date=21 November 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sainthelena.gov.sh/st-helena/statistics/ |title=Statistics |access-date=16 November 2022 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726162858/https://www.sainthelena.gov.sh/st-helena/statistics/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Ascension 2021 population |url=https://www.sainthelena.gov.sh/statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029005019/http://www.sainthelena.gov.sh/statistics/ |access-date=16 November 2022 |archive-date=29 October 2019 |url-status=live }}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|मोन्टसेराट}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|4386|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|23 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.gov.ms/2024/04/19/key-findings-of-the-2023-population-and-housing-census/ |title=KEY FINDINGS OF THE 2023 POPULATION AND HOUSING CENSUS |access-date=16 July 2024 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank |{{flagicon|Falkland Islands}}[[फल्कल्यान्ड टापु]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|3662|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 October 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://www.falklands.gov.fk/policy/2021-census/census |title = 2021 Census – Preliminary Data Tables |date = 25 October 2022 |website = falklands.gov.fk |access-date = 1 July 2023 |archive-date = 11 June 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230611234237/https://www.falklands.gov.fk/policy/2021-census/census |url-status = live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|नोर्फोक टापु}} (अस्ट्रेलिया) | {{n+p|2188|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL90004 |title=2021 Norfolk Island, Census All persons QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics |website=www.abs.gov.au |access-date=16 November 2022 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101225958/https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL90004 |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|क्रिसमस टापु}} (अस्ट्रेलिया) | {{n+p|1692|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51710 |title=2021 Christmas Island, Census All persons QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics |website=www.abs.gov.au |access-date=16 November 2022 |archive-date=24 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224054405/https://abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51710 |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|नियु}} ([[न्युजिल्यान्ड]]) | {{n+p|1681|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|11 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://niuestatistics.nu/population/niue-census-of-population-and-housing-2022 |title=Niue Census of Population and Housing, 2022 Niue Statistics Office |date=30 August 2023 |website=niuestatistics.nu |access-date=6 December 2023}} </ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|टोकेलाउ}} ([[न्युजिल्यान्ड]]) | {{n+p|1647|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2019|abbr=on}} | सन् २०१९ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |title=Statistics |website=www.tokelau.org.nz |access-date=16 November 2022 |archive-date=30 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830214712/https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190830214712/https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |date=30 August 2019 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|भ्याटिकन सिटी}} | {{n+p|882|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक तथ्याङ्क<ref name=va>{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/note-generali/popolazione.html |title=Population |publisher=Vatican City State |date=31 December 2024 |website=www.vaticanstate.va |language=it}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कोकोस टापु}} (अस्ट्रेलिया) | {{n+p|593|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2020|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51860 |title=2021 Cocos Islands, Census All persons QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics |website=www.abs.gov.au |access-date=16 November 2022 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116101418/https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51860 |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|पिटकेर्न टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|35|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.immigration.pn/life-on-pitcairn-island |title=Life on Pitcairn — Pitcairn Island Immigration |publisher=Government of the Pitcairn Islands |access-date=18 July 2024 |date=2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241227154807/https://www.immigration.pn/life-on-pitcairn-island |date=27 December 2024 }}</ref>|| |} == व्याख्यात्मक टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:जनसङ्ख्याको अनुसार देशहरूको सूची]] [[श्रेणी:महादेश अनुसार देशहरूको सूची]] 3fol6ok9cuplecq4qddyjdzqll6oi33 0 124706 1353896 1353233 2026-05-01T17:41:54Z CommonsDelinker 144 The_official_portrait_of_Balendra_Shah,_the_Prime_Minister_of_Federal_Democratic_Republic_of_Nepal.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Yann|Yann]]ले per [[:c:Commons:Deletion requests/File:The official portrait of Balendra Shah, the Prime Minister of Federal De 1353896 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|२०८२ देखि नेपालको प्रधानमन्त्री}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = <!-- [[WP:NCIN]] अनुसार यहाँ कुनै पनि शैली/शीर्षक नथप्नुहोस् --> | honorific_suffix = <!-- [[WP:NCIN]] अनुसार यहाँ कुनै पनि शैली/शीर्षक नथप्नुहोस् --> | name = बालेन शाह | native_name = {{nobold|बालेन्द्र शाह}} | image = | alt = चश्मा, कालो सुट ज्याकेट, कालो शर्ट र ढाका टोपी लगाएका शाहको तस्विर। | caption = शाहको आधिकारिक तस्वीर, २०८२ | office = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|नेपालको प्रधानमन्त्री]] | term_start = १३ चैत २०८२ | term_end = | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | predecessor = [[सुशीला कार्की]] (अन्तरिम) {{Collapsed infobox section begin|थप मन्त्रालयहरू}} | 1blankname1 = मन्त्रालय र विभागहरू | 1namedata1 = * [[प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)|प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय]] * [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्रालय]] * [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]] | term_start1 = | term_end1 = १३ चैत २०८२ | predecessor1 = [[सुशीला कार्की]] (अन्तरिम) {{Collapsed infobox section end}} | office2 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start2 = १२ चैत २०८२ | term_end2 = | predecessor2 = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | constituency2 = [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] | office3 = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] | term_start3 = २०७९ जेठ १६ | term_end3 = २०८२ माघ ४ | deputy3 = सुनिता डङ्गोल | predecessor3 = [[विद्यासुन्दर शाक्य]] | successor3 = [[सुनिता डङ्गोल]] (कार्यवाहक) | birth_name = बालेन्द्र शाह | birth_date = {{birth date and age|1990|04|27|df=y}} | birth_place = [[काठमाडौँ]], नेपाल | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] (वि.सं २०८२–वर्तमान) | alma_mater = हिमालयन ह्वाइटहाउस इन्टरनेसनल कलेज ([[इन्जिनियरिङमा स्नातक|बिई]])<br>निट्टे मीनाक्षी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी, कर्नाटक (भारत) ([[इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर|एमटेक]]) | profession = {{hlist|राजनीतिज्ञ|र्‍र्‍यापर|स्ट्रक्चरल इन्जिनियर}} | spouse = {{marriage|सविना काफ्ले|2018}} | children = १ | parents = {{ubl|रामनारायण शाह|ध्रुवदेवी शाह}} | signature = Signature of Balen Shah.svg }} '''बालेन्द्र शाह''' (जन्म: २०४७ वैशाख १४) जसलाई '''बालेन''' भनेर चिनिन्छन्, एक नेपाली राजनीतिज्ञ, स्ट्रक्चरल इन्जिनियर र र्‍यापर हुन्। उनी वि.सं २०८२ चैत १३ का दिनदेखि नेपालको ४३औँ [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]को रूपमा कार्यरत छन्।<ref>{{Cite web |last= |first=सेतोपाटी संवाददाता:|title=बालेन शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त |url=https://www.setopati.com/politics/385188/ |access-date=2026-03-27 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}</ref> उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को विजयपछि [[नेपालको प्रधानमन्त्री]] बनेका थिए। उनी नेपालको पहिलो [[मधेशी]] मूलका प्रधानमन्त्री हुन्। उनले यसअघि २०७९ देखि २०८२ सम्म [[काठमाडौँको नगर प्रमुख|काठमाडौँ महानगरपालिकाको १५औँ नगर प्रमुख]]का रूपमा सेवा गरेका थिए, जुन पद सम्हाल्ने उनी पहिलो [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र उम्मेदवार]] थिए। [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९]]मा शाह काठमाडौँको नगर प्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए। आफ्नो कार्यकालमा उनले फोहोर व्यवस्थापन र ट्राफिक व्यवस्थापनमा विभिन्न पहलहरू सुरु गरेका थिए। अनधिकृत संरचनाहरू भत्काउने, सुकुम्बासी बस्ती व्यवस्थापन र फुटपाथ व्यवसायीहरू विरुद्धको कारबाहीका कारण उनको प्रशासनले आलोचना र विवादको पनि सामना गर्नु परेको थियो। मेयरको रूपमा आफ्नो कार्यकालमा शाहले [[विशाल नेपाल]]को अवधारणालाई पनि प्रवद्र्धन गरेका थिए। शाह [[नेपालमा जेनजी आन्दोलन|जेनजी आन्दोलन]]को समयमा एक प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा उदाएका थिए। २०८२ माघमा उनले काठमाडौँको मेयर पदबाट राजीनामा दिँदै [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पार्टीको प्रधानमन्त्री उम्मेदवारका रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cp37x5nny2no|title=बालेन र हर्कले दिए चुनावमा उठ्न राजीनामा, कानुनमा के छ? |last=|first=|language=नेपाली|date=२०८२ फागुन २३|website=[[बीबीसी नेपाली]]|accessdate=२०८२ चैत १२}}</ref> उनले [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] मा पूर्वप्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]लाई भारी मतले पराजित गर्दै आफ्नो पार्टीलाई ऐतिहासिक बहुमत दिलाउन सफल भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1886502/balen-elected-in-jhapa-5-by-a-margin-of-about-50000-votes|title=झापा-५ मा ओलीसँग करिब ५० हजार मतान्तरले बालेन निर्वाचित |last=|first=|language=नेपाली|date=२०८२ फागुन २३|website=अनलाइन खबर|accessdate=२०८२ चैत १२}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == बालेन शाहको जन्म [[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] २०४७ वैशाख १४ गते नरदेवी, [[काठमाडौँ]]मा [[मधेशी]] परिवारमा भएको थियो र उनको [[नामकरण संस्कार|न्वारन]]को नाम बालेन्द्र शाह हो। उनी सुदी जातिका हुन्।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/835441-1653546559.html|title=काठमाडौँका ‘लेन’मा बालेन|last=बेलवासे|first=अस्मिता|date=१२ जेठ २०७९|website=नागरीक|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526131230/https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/835441-1653546559.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|dead-url=|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> उनी [[आयुर्वेद|आयुर्वेदिक]] चिकित्सक डा. रामनारायण शाह र उनकी दोस्रो पत्नी ध्रुवदेवी शाहका कान्छा छोरा हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/news/13998|title=‘वालेन जितेर एक पटक गाउँ आऊ’|last=दास|first=महेशकुमार|date=११ जेठ २०७९|website=[[गोरखापत्र]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220525162723/https://gorkhapatraonline.com/news/13998|archivedate=११ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/272342|title=काठमाडौँले पर्खिरहेको मेयर बालेन शाह|last=श्रेष्ठ|first=सुदीप|date=११ जेठ २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526161837/https://www.setopati.com/politics/272342|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526161837/https://www.setopati.com/politics/272342 |date=2022-05-26 }}</ref> बालेनको पुख्र्यौली घर [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] जिल्लाको [[एकडारा गाउँपालिका]]मा पर्दछ भने<ref name=":0" /> मामाघर [[धनुषा जिल्ला]]को जमुनिवास– ४ मा पर्दछ।<ref name=":0" /> शाहका हजुरबुवा मुनिलाल शाह एक जमिन्दार थिए।<ref name=":0" /> उनको परिवार अहिले [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|त्रिभुवन विमानस्थल]] नजिकै रहेको तीनकुनेको गैरीगाउँमा बस्छन्।<ref>{{Cite web|url=https://lokkalam.com/news/13051|title=काठमाडौँका मेयर उम्मेदवारले कहाँबाट गर्दैछन् मतदान ?|date=२९ वैशाख २०७९|website=लोक कलम|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526113524/https://lokkalam.com/news/13051|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> उनले ह्वाइट हाउस इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीबाट [[सिभिल इन्जिनियरिङ]]मा स्नातक र भारतको [[कर्नाटक]]मा स्थित विश्वेश्वरय्या प्राविधिक विश्वविद्यालयबाट स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरेका छन्। उनी आफ्नो पेशाको क्रममा देशका ६५ वटा जिल्ला भ्रमण गरेको एक कार्यक्रममा बताएका थिए।<ref name=":1" /> [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ सालको महाभूकम्प]]पछि उनले उद्धार र राहतको काममा सक्रिय भएर समाजसेवीको रूपमा नक्सा बनाउने कार्य गरेका थिए।<ref name=":1" /> उनले सबिना काफ्लेसँग विवाह गरेका छन्। शाहकी श्रीमती पेसाले जनस्वास्थ्यकर्मी छिन्।<ref name=":3" /> ==साङ्गीतिक जीवन== सानैदेखि बालेनको रुचि सङ्गीत र कवितामा थियो।<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/269228|title=कालो चस्माभित्र लुकेका बालेन शाह|last=सत्याल|first=मनोज|date=१६ वैशाख २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526185828/https://www.setopati.com/politics/269228|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526120434/https://www.setopati.com/politics/269228 |date=2022-05-26 }}</ref> उनले आफ्नो पहिलो गीत "सडक बालक" वि.सं. २०६९ मा गाएका थिए र याे गीत उनले कक्षा ९ मा हुँदा लेखेका थिए।<ref name=":4">{{Cite web|url=https://ekagaj.com/article/society/97791/|title=स्थापित दलका उम्मेदवारमाथि एक्लै भारी बनेका बालेन शाह|last=बजगाईं|first=सुरेन्द्र|date=१९ बैशाख २०७९|website=इकागज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220502135526/https://ekagaj.com/article/society/97791/|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526185851/https://ekagaj.com/article/society/97791/ |date=2022-05-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nepallive.com/story/268882|title=र्‍यापर बालेन काठमाडौँ मेयरको उम्मेदवार बन्ने घोषणा, कलाकारहरूको समर्थन|website=नेपाल लाइभ|publisher=१३ पुस २०७८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526134938/https://nepallive.com/story/268882|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> == काठमाडौँको नगर प्रमुख == र्‍याप र इन्जिनियरिङसँगै उनले नेपालको राजनीतिमा पनि रुचि राखेका थिए।<ref name=":3" /> विवेकशील र [[साझा पार्टी]] छुट्टिएको बेला उनी विवेकशील पार्टीसम्म पुगेर काठमाडौँको नगर प्रमुखको उम्मेदवारको रूपमा विवेकशीलबाट उठ्न चाहेका थिए।<ref name=":3" /> शाह सुरुमा [[विवेकशील नेपाली दल|विवेकशील पार्टी]]प्रति आकर्षित थिए।<ref name=":3" /> उनी त्यतिबेला गायकका रूपमा मात्र चिनिन्थे र विवेकशील पार्टीले उनलाई पार्टीमा आउन आग्रह गरेको थियो तर शाहले विवेकशीलको सदस्यता लिएनन्।<ref name=":3" /> उनले स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लड्ने तयारीमा लागेका थिए।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/news-61566558|title=बालेनः स्वतन्त्र उम्मेदवार बालेन्द्र शाह कसरी काठमाण्डू महानगरमा निर्वाचित भए, अब उनका चुनौती कस्ता|date=१३ जेठ, २०७९|website=बीबीसी नेपाली|accessdate=१३ जेठ २०७९}}</ref> शाहले [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४]]मा मतदान गरेनन् र उनले वि.सं. २०७४ वैशाख ३१ गते आफ्नो [[फेसबुक]]मा "मैले आज भोट गरिनँ। म उम्मेदवार थिइनँ। मैले सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेँ, म स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङको मास्टर्सको आधा बाटोमा छुँ। मलाई देश बनाउन आउँछ। म अर्को पटक भोट गर्छु, र आफैँलाई भोट दिन्छु। म मेरो देशको विकास गर्छु। मलाई अरू कसैको भर लाग्दैन्"। भनी लेखेका थिए<ref name=":1" /><ref name=":4" /> उनले वि.सं. २०७९ वैशाखमा भएको [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९]]मा [[काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन, २०७९|काठमाडौँ महानगरपालिकाको मेयरको पदमा चुनाव लड्ने]] घोषणा गरेका थिए।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/multimedia/261977|title=र्‍यापर बालेन शाह किन उठ्दैछन् काठमाडौँका मेयर? (भिडिओ)|last=राई|first=विवेक|date=२८ माघ २०७८|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526123219/https://www.setopati.com/multimedia/261977|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> शाहले आफु ९०,८३५ मत ल्याएर चुनाव जित्ने दावी गरेका थिए।<ref name=":3" /> [[काठमाडौँ|काठमाडौँ महानगरपालिका]]को नगरप्रमुख पदमा स्वतन्त्र उम्मेदवारीले उनलाई थप चर्चामा ल्याएको थियो।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/05/26/165352625609192175.html|title=परम्परागत राजनीतिमाथि बालेन–विद्रोह|last=दाहाल|first=मणि|date=१२ जेठ २०७९|website=कान्तिपुर|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> वैशाख ११ गते शाहले आधिकारिक रूपमा उम्मेदवारी दर्ता गरेका थिए र उनको विपक्षमा एमालेबाट [[केशव स्थापित]] र काङ्ग्रेसबाट सिर्जना सिंहले उम्मेदवारी दिएका थिए।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/04/24/165078538093562386.html|title=काठमाडौँ महानगरको मेयरमा बालेन शाहद्वारा उम्मेदवारी दर्ता|date=११ वैशाख २०७९|website=कान्तिपुर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526131339/https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/04/24/165078538093562386.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> उनलाई वैशाख १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]ले लौरो चुनाव चिह्न दिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1118516|title=बालेन शाह र अटेरीलाई लौरो चुनाव चिह्न|date=२०७९ वैशाख १७|website=अनलाइनखबर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526115336/https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1118516|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> वैशाख ३० गते सेतोपाटीले प्रकाशित गरेको मत सर्वेक्षणको अनुसार बालेनलाई नगरप्रमुख पदमा ४२% जनताले मतदान दिएको बताएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/election/localelection/270502/|title=सेतोपाटी प्रक्षेपण: बालेन शाह चुनिने छन् काठमाडौँका मेयर|date=३० वैशाख २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526130123/https://www.setopati.com/election/localelection/270502/|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> वि.सं. २०७९ जेठ ११ गते उनको जित निश्चित भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/25/165345808613167802.html|title=काठमाडौँको मेयरमा वालेन्द्र साहको जित सुनिश्चित|date=११ जेठ २०७९|website=कान्तिपुर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526190113/https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/25/165345808613167802.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> वि.सं. २०७९ जेठ १२ गते बालेन [[काठमाडौँको नगर प्रमुख|काठमाडौँको नगरप्रमुख]]को कार्यालयमा निर्वाचित भए भने उपप्रमुखमा [[सुनिता डङ्गोल|सुनिता डङ्गोल]] निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/272420|title=काठमाडौँको मेयर बने बालेन शाह, उपमेयर सुनिता डङ्गोल|date=१२ जेठ २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526172752/https://www.setopati.com/politics/272420|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526172752/https://www.setopati.com/politics/272420 |date=2022-05-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/26/165356175313176522.html|title=वालेन्द्र बने काठमाडौँ महानगरको मेयर|date=१२ जेठ २०७९|website=कान्तिपुर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526181552/https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/26/165356175313176522.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> == चुनावी इतिहास == === २०७९ काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन === {{मुख्य|काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन, २०७९}} बालेन शाहले २०७७ देखि नै आफ्नो उम्मेदवारीको योजना बनाइरहेका थिए र २०७८ पुस २ मा उनले आफ्नो [[फेसबुक]] पेजमार्फत मेयरको स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लड्ने घोषणा गरेका थिए।<ref name=":3" /> उनको अभियान मुख्यतया [[फोहोर व्यवस्थापन]], [[ट्राफिक नियन्त्रण]], [[सार्वजनिक सेवा]] प्रवाह, [[भ्रष्टाचार विरोधी]] अभियान र सहरको [[सांस्कृतिक सम्पदा]] संरक्षणमा केन्द्रित थियो।<ref name="auto">{{Cite web |date=26 May 2022 |title='Balen' canes parties with the walking stick |url=https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526151646/https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick |archive-date=26 May 2022 |access-date=26 May 2022 |website=[[The Kathmandu Post]] |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title='Balen, come to your home village after win' |url=https://risingnepaldaily.com/news/11721 |access-date=2026-03-19 |website=GorakhaPatra}}</ref> शाह २०७९ जेठ १२ मा कुल खसेको मतको ३८.६% मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएका थिए। उनले [[नेपाली काङ्ग्रेस]]की उम्मेदवार सिर्जना श्रेष्ठ र पूर्व मेयर तथा [[नेकपा (एमाले)]]का उम्मेदवार [[केशव स्थापित]]लाई २३,००० भन्दा बढी मतको अन्तरले पराजित गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web |date=26 May 2022 |title='लौरो' बोकेर बालेन बने काठमाण्डू महानगर प्रमुख, को हुन् उनको विजयका सारथि |url=https://www.bbc.com/nepali/news-61566558 |website=बीबीसी नेपाली |language=ne}}</ref> शाहले २०७९ जेठ १६ मा मेयरको रूपमा पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका थिए।<ref>{{Cite web |date=30 May 2022 |title=KMC Mayor Balen Shah takes oath of office and secrecy |url=https://english.khabarhub.com/2022/30/254867/ |website=Khabarhub |language=en}}</ref> {{Election box begin|title=नगर प्रमुखको निर्वाचन परिणाम}} {{Election box winning candidate with party link||party=स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|candidate=बालेन्द्र शाह|votes=61767|percentage=३८.६%|change=''नयाँ''}} {{Election box candidate with party link|party=नेपाली काङ्ग्रेस|candidate=सिर्जना सिंह|votes=३८,३४१|percentage=२४.०%|change=+१.१%|}} {{Election box candidate with party link|party=नेकपा (एमाले)|candidate=केशव स्थापित |votes=३८,११७|percentage=२३.८%|change=-९.१%}} {{Election box candidate with party link|party=स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|candidate=सुमन सायमी |votes=१३,७७०|percentage=८.६%|change=''नयाँ''|}} {{Election box candidate with party link|party=राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|candidate=मदनदास श्रेष्ठ|votes=५,७७०|percentage=३.६%|change=''नयाँ''|}} {{Election box candidate||party=अन्य|candidate=|votes=२,१४१|percentage=१.३%|change=}} {{Election box total valid||votes=१५९,९०६|percentage=|change=}} {{Election box rejected||votes=३१,२८०|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=१९१,१८६|percentage=६३.६८%|change=-९.०४%}} {{Election box registered electors||reg. electors=३००,३४२|ref=<ref name="voter">{{cite web |title=प्रेस विज्ञप्ति |url=https://election.gov.np/admin/public//storage/Local%20Election/Press%20Release/Press%20Release.pdf |website=Election Commission, Nepal|language=ne |access-date=26 May 2022}}</ref>|change=+१०.७%}} {{Election box end}} === २०८२ झापा–५ संसदीय निर्वाचन === काठमाडौँको मेयरको रूपमा आफ्नो कार्यकाल पूरा नगरी, शाहले माघ २०८२ मा मेयर पदबाट राजीनामा दिँदै [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] (रास्वपा) मा प्रवेश गरेका थिए। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] लागि पार्टीको प्रधानमन्त्री उम्मेदवार बनेका थिए।<ref>{{Cite web |date=7 March 2026 |title=RSP's Balen Shah receives victory certificate |url=https://english.khabarhub.com/2026/07/538254/ |website=Khabarhub}}</ref> शाहले [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा निर्वाचन क्षेत्र नं. ५]] बाट उम्मेदवारी दिए, जहाँ उनले चार पटकका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा [[नेकपा (एमाले)]]का अध्यक्ष [[केपी शर्मा ओली]]लाई चुनौती दिएका थिए। ओलीले [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|२०६४]] बाहेक त्यस क्षेत्रबाट हरेक निर्वाचन जित्दै आएका थिए। शाह २०८२ फागुन २३ मा झापा–५ बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्यमा आधिकारिक रूपमा निर्वाचित भएका थिए। [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]ले सार्वजनिक गरेको अन्तिम नतिजा अनुसार शाहले ६८,३४८ मत प्राप्त गरेका थिए जुन नेपालको संसदीय निर्वाचनको इतिहासमा कुनै पनि उम्मेदवारले प्राप्त गरेको अहिलेसम्मकै उच्च मत हो। उनले ओलीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] मा सोही क्षेत्रमा कायम गरेको ५७,१३९ मतको रेकर्ड तोडेका थिए।<ref name="khabarhub2026">{{Cite web |date=7 March 2026 |title=RSP's Balen Shah receives victory certificate after landslide win in Jhapa-5 |url=https://english.khabarhub.com/2026/07/538254/ |access-date=7 March 2026 |website=Khabarhub}}</ref><ref name="khoj2026">{{Cite web |date=7 March 2026 |title=Balen Shah Wins Jhapa-5 with Record 68,348 Votes, Defeats Former PM KP Sharma Oli |url=https://khojsamachar.com/balen-shah-jhapa-5-record-votes-defeats-kp-sharma-oli/ |access-date=7 March 2026 |website=Khoj Samachar}}</ref><ref>{{Cite news |last=Beech |first=Hannah |last2=Ghimire |first2=Binod |last3=Pradhan |first3=Sajal |date=2026-03-10 |title=Who Is Balendra Shah, the Rapper Set to Be Nepal’s Next Prime Minister? |url=https://www.nytimes.com/2026/03/09/world/asia/balendra-shah-nepal-prime-minister.html |access-date=2026-03-10 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ओलीले १८,७३४ मत प्राप्त गरेका थिए जस अनुसार शाह ४९,६१४ मतान्तरले विजयी भएका थिए। {{Election box begin|title=संसदीय निर्वाचन परिणाम}} {{Election box winning candidate with party link||party=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|candidate=बालेन्द्र शाह|votes=68,348|percentage=६६.७९%|change=+५४.२७%}} {{Election box candidate with party link|party=नेकपा (एमाले)|candidate=[[केपी शर्मा ओली]]|votes=१८,७३४|percentage=१८.३१%|change=-३७.३%}} {{Election box candidate with party link|party=श्रम संस्कृति पार्टी|candidate=समिर तामाङ|votes=९,२३३|percentage=९.०२%|change=''नयाँ''}} {{Election box candidate with party link|party=नेपाली काङ्ग्रेस|candidate=मन्धरा चिमरिया|votes=१,८२१|percentage=१.७८%|change=-२३.५१%}} {{Election box candidate||party=अन्य|candidate=|votes=४,२०२|percentage=४.१०%|change=-२.३६%}} {{Election box total valid||votes=१२०,३३८|percentage=|change=}} {{Election box rejected||votes=४,२३०|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=१०६,५६८|percentage=६३.६८%|change=}} {{Election box registered electors||reg. electors=१६३,३७९|ref=|change=}} {{Election box end}} == व्यक्तिगत जीवन == शाहले जनस्वास्थ्य विशेषज्ञ सविना काफ्लेसँग विवाह गरेका थिए।<ref name=":269228" /> उनी आफ्नी पत्नी र छोरीका साथ काठमाडौँको तीनकुने, गैरीगाउँमा बस्छन्।<ref name=":269228">{{Cite web |last=सत्याल |first=मनोज |date=29 April 2022 |title=कालो चस्माभित्र लुकेका बालेन शाह |url=https://www.setopati.com/politics/269228/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526185828/https://www.setopati.com/politics/269228/ |archive-date=26 May 2022 |access-date=26 May 2022 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526185828/https://www.setopati.com/politics/269228/ |date=26 May 2022 }}</ref> == सम्मान तथा पहिचान == सन् २०२३ मा प्रतिष्ठित ''[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]]'' पत्रिकाले शाहलाई आफ्नो विश्वका १०० प्रभावशाली उदीयमान व्यक्तिहरूको सूचीमा समावेश गरेपछि उनले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चा प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web |title=TIME100 Next 2023: Balendra Shah |url=https://time.com/collection/time100-next-2023/6311766/balendra-shah/ |publisher=Time |date=2023-09-13 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एक स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा उनको विजयलाई राजनीतिक विश्लेषकहरूले नेपालका स्थापित राजनीतिक दलहरूको वर्चस्वका लागि एक ठूलो चुनौती र "बालेन प्रभाव"को रूपमा व्याख्या गरेका थिए।<ref>{{cite web |title=Balen Shah's victory and what it means for Nepal's politics |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/05/20/balen-shah-s-victory-and-what-it-means-for-nepal-s-politics |publisher=The Kathmandu Post |date=2022-05-20}}</ref> == गीतहरू == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |गीत ! scope="col" |टिप्पणीहरू ! scope="col" |वर्ष ! class="unsortable" scope="col" |सन्दर्भ |- !'''जय महाकाली''' | |सन् २०२६ |<ref>{{Citation |last=Balen |title=BALEN - JAY MAHAKAALI (Swapnil, Chronic Beatz, Foeseal) |date=2026-03-26 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Yse0H0mXEuQ |access-date=2026-03-27}}</ref> |- ! scope="row" |"सबै लाई हतार छ" | |सन् २०२१ | |- ! scope="row" |"स्टे ट्रु" | |सन् २०२१ | |- ! scope="row" |"बलिदान" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"लोकल ठिटो" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"सावेज" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"आस्तिक" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"गोर्खाली तोप" | |सन् २०१९ | |- ! scope="row" |"मार्फाको मदिरा" | |सन् २०१९ | |- ! scope="row" |"मन यो उड्यो" | |सन् २०१६ | |- ! scope="row" |"नेपाल हासेको" | |सन् २०१५ | |- ! scope="row" |"आम नेपाली बुवा" | |सन् २०१३ | |- ! scope="row" |"तथ्य" | |सन् २०१३ | |- ! scope="row" |"सडक बालक" |पहिलो गीत |सन् २०१२ | |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{wikiquote}} {{Commons category}} * {{IMDb name|nm14014835}} {{s-start}} {{s-par|np-lwr}} |- {{s-bef|before=[[केपी शर्मा ओली]]}} {{s-ttl|title=[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] का लागि प्रतिनिधि सभा सदस्य|years=वि.सं २०८२–वर्तमान}} {{s-inc}} |- {{s-off}} |- {{s-bef|before=[[सुशीला कार्की]]<br />{{small|अन्तरिम}}}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको प्रधानमन्त्री]]|years=वि.सं २०८२–वर्तमान}} {{s-inc}} |- {{s-bef | before = [[विद्यासुन्दर शाक्य]] }} {{s-ttl | title = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख|काठमाडौँ महानगरपालिकाको प्रमुख]] | years = २०२२–२०२६ }} {{s-aft | after = [[सुनिता डङ्गोल]]<br />{{small|कार्यवाहक}}}} {{s-end}} {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{वर्तमान सार्क नेताहरू}} [[श्रेणी:नेपाली र्‍यापरहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ महानगरपालिकाका नगरप्रमुखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपालका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] 5tabkegsco2zca9tq9turvvfd8woecs 0 128714 1353937 1351656 2026-05-02T06:48:41Z CommonsDelinker 144 Swarnim-wagle.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No permission since 24 April 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1353937 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = | abbreviation = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | president = [[रवि लामिछाने]] | general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader1_title = उपसभापति | leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] <br />[[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]] | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = सह-महामन्त्री | leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]] | leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]] | leader4_name = [[निशा डाँगी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | spokesperson = [[मनिष झा]]<ref>{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}</ref> | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] |[[File:Balendra Shah, official portrait.jpg|center|frameless|118x118px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] |[[File:Nisha Dangi (2022).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] |[[File:Sobita Gautam, official portrait (2025).jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] |[[File:Toshima Karki, official portrait (2023).jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल |[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] |[[File:Ranju Darshana, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] |[[File:Ashika Tamang, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] daauvrs4yaws486lz0b74q4xo9jzxu1 0 138342 1353848 1353804 2026-05-01T15:05:42Z हिमाल सुवेदी 30817 /* व्याख्यानहरू */ सामग्री थप 1353848 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork |image_file=Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg |title= तारामय रात |alt= ताराले भरिएको रातमा आकाश देखिएको एक दृश्यको चित्रण जसमा १० ताराहरू, शुक्र ग्राह र एक पहेँलो रङ्गको चम्किलो अर्धचन्द्रमाका साथसाथै केही घरहरू र रूखहरू छन्। |artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] |year=सन् १८८९ |medium=तेलचित्रण {{Endflatlist}} |height_metric=73.7 |width_metric=92.1 |height_imperial=28.7 |width_imperial={{frac|36|1|4}} |metric_unit=cm |imperial_unit=in |city=[[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]] |museum=आधुनिक कला सङ्ग्रहालय }} '''तारामय रात''' ({{lang-nl|De sterrennacht}}) नेदरल्यान्डेेेेली उत्तर प्रभावोत्वादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएको एक तेल चित्र हो। यो चित्र उनले सन् १८८९ को जुन महिनामा मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि [[फ्रान्स]]को साँ-रेमी द-प्रोभँस स्थित एक आश्रमस्थलमा बसेको बेला बनाएका थिए। चित्रमा उनको कक्षको पूर्व दिशा तर्फको झ्याल खोल्दा देखिएको सूर्योदय हुनुभन्दा ठीक अघिको तारामय रातको दृश्यलाई चित्रण गरिएको छ जसमा उनले एक काल्पनिक गाउँलाई पनि समेटेका छन्।<ref name= "Pickvance, p. 103">{{harvnb|Pickvance|1986|p=103}}</ref><ref name="Naif & Smith, p. 747">{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=747}}</ref> यो सन् १९४१ देखि [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[न्युयोर्क सहर]]मा रहेको आधुनिक कला सङ्ग्रहालयको स्थायी सङ्ग्रहमा बनेको थियो जसलाई लिली पि ब्लिस मार्फत सङ्ग्रहालयले अधिग्रहण गरेको थियो।<ref>{{cite web|author1=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Vincent van Gogh Biography, Art, and Analysis of Works|url=http://www.theartstory.org/artist-van-gogh-vincent.htm|website=The Art Story|access-date=12 June 2015|quote=Starry Night is often considered to be Van Gogh's pinnacle achievement.}}</ref> कला जगतमा व्यापक रूपमा यो रचनालाई फन गोखको महान रचना मानिन्छ भने पाश्चात्य कला जगतमा यसलाई सबैभन्दा अधिक मान्यता प्राप्त चित्रहरू मध्ये एकको रूपमा हेरिन्छ।<ref>{{cite web|last1=Moyer|first1=Edward|title=Interactive canvas lets viewers stir Van Gogh's 'Starry Night'|url=http://www.cnet.com/news/interactive-canvas-lets-viewers-stir-van-goghs-starry-night/|website=CNET News|access-date=12 June 2015|date=14 February 2012|quote="...one of the West's most iconic paintings: Vincent Van Gogh's "The Starry Night.""}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Hannah|title=Vincent van Gogh's ''The Starry Night'', now pocket-sized!|url=http://www.moma.org/explore/inside_out/2010/05/27/vincent-van-gogh-s-the-starry-night-now-pocket-sized|website=MoMA|access-date=12 June 2015|date=27 May 2010|quote="Instantly recognizable and an iconic image in our culture, Vincent van Gogh's ''The Starry Night'' is a touchstone of modern art and one of the most beloved works..."}}</ref> यो चित्र जुन १८८९ को मध्यतिर सिर्जना गरिएको थियो, जुन [[आर्ल्स]] नजिकैको [[साँ-पल-ड-मुसोल मानसिक अस्पताल]]मा फन गोखको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिएको दृश्यबाट प्रेरित थियो। उक्त पूर्व मठले मानसिक अस्पतालको रूपमा काम गर्दथ्यो जहाँ फन गोखले २८ डिसेम्बर १८८८ को उत्तरार्धमा भएको मानसिक समस्या र आफूले आफैलाई चोट पुर्‍याउने कुख्यात कार्यपछि ८ मे १८८९ मा स्वेच्छाले भर्ना भएका थिए। धनी बिरामीहरूलाई सेवा दिने उक्त संस्था फन गोखको भर्नाको समयमा आधाभन्दा कम भरिएको थियो, जसले गर्दा कलाकारलाई दोस्रो तलामा सुत्ने कोठा र भुइँ तलामा स्टुडियो दुवै प्रयोग गर्ने सुविधा प्राप्त भएको थियो। त्यहाँको एक वर्षे बसाईका क्रममा उनी निकै उत्पादक रहे र ''[[आइरिसेस (चित्र)|आइरिसेस]]'', [[आत्म-चित्र (फन गोख, पेरिस)|एक आत्म-चित्र]] र ''तारामय रात'' जस्ता कृतिहरू सिर्जना गरेका थिए। चित्रको खगोलीय तत्वहरूमा [[शुक्रग्रह|शुक्र]] समावेश छ, जुन त्यस समयमा आकाशमा देखिएको थियो यहाँ चन्द्रमालाई पनि समावेश गरिएतापनि [[चन्द्रमा]]को चित्रण खगोलीय रूपमा सटिक छैन। अग्रभागमा रहेका साइप्रसका रुखहरूलाई उनका अन्य कृतिहरूको तुलनामा आकारमा बढाइ-चढाइ गरिएको थियो। फन गोखका पत्रहरूले सुझाव दिएअनुसार उनले ती रुखहरूलाई प्रतीकात्मक भन्दा पनि मुख्यतया सौन्दर्यको दृष्टिकोणले हेरेका थिए। चित्रमा देखिएको गाउँ एक काल्पनिक स्थल हो जुन अस्पतालबाट देखिने वास्तविक परिदृश्यको सट्टा चित्रमा आधारित छ। ''तारामय रात''लाई धार्मिक प्रतीकवाददेखि फन गोखको भावनात्मक उथलपुथलको प्रतिनिधित्व सम्मका विभिन्न व्याख्याहरूको विषय बनाइएको छ। केही कला इतिहासकारहरूले घुमिरहेको आकाशलाई तत्कालीन खगोलीय खोजहरूसँग जोड्छन्, जबकि अरूले यसलाई फन गोखको व्यक्तिगत सङ्घर्षको अभिव्यक्तिको रूपमा हेर्छन्। फन गोख आफैँले यस चित्रको आलोचना गर्दै आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेका पत्रहरूमा यसलाई "असफलता" भनेका थिए। भिन्सेन्तको मृत्युपछि यो कलाकृति थियोले उत्तराधिकारमा पाएका थिए। भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनापछि थियोको पनि मृत्यु भएसँगै यो कृति थियोकी श्रीमती ''जो''को स्वामित्वमा आयो, जसले यसलाई सन् १९०१ मा एमिले सुफफेनेकरलाई बेचेतापनि यस कलाकृतिलाई सन् १९०५ मा जो लाई नै फिर्ता बेचिएको थियो। सन् १९०६ देखि सन् १९३८ सम्म यो रोटरडमकी जोर्जेट पि भान स्टोल्कको स्वामित्वमा थियो। पल रोजेनबर्गले सन् १९३८ मा भान स्टोल्कबाट यसलाई किनेका थिए र सन् १९४१ मा न्युयोर्कको म्युजियम अफ मोर्डन आर्टलाई (साटासाट मार्फत) बेचेका थिए जसले यसलाई विरलै मात्र ऋणमा दिने गर्दछ।<ref>{{cite web |title=The Starry Night |url=https://www.moma.org/collection/works/79802 |website=moma.org |access-date=6 May 2025}}</ref> चित्रको वैज्ञानिक विश्लेषणले आकाशका लागि फन गोखले नौसेना नीलो रङ र कोबाल्ट नीलो र [[तारा]] र [[चन्द्रमा]]का लागि बेसारे पहेँलो र जिङ्क पहेँलो प्रयोग गरेको पुष्टि गरेको छ।<ref>{{harvnb|Zhao|Berns|Taplin|Coddington|2008|p=681007-8}}</ref> == आश्रमस्थल == [[चित्र:Chevet de Saint-Paul de Mausole.JPG|thumb|upright=1.3|मुसोल स्थित साँ पलको मठ]] मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि सन् १९८८ डिसेम्बर २३ को घटनापछि उनले आफैलाई चोट पुर्‍याउँँदै बायाँ कान काटेका थिए भने उनले सन् १८८९ मे ८ का दिन स्वयेच्छाले मुसोल स्थित सँ पलको पागलखानामा भर्ती भएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=701–7}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1984|p=159}}</ref> पहिले मठको रूपमा रहेको उक्त स्थान धनाढ्यहरूको आरामस्थल थियो भने उनी त्यहाँ भर्ती हुने बेला त्यो मठ मानिसहरूद्वारा आधा मात्र भरिएको थियो।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=741–3}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|pp=25–6}}</ref><ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=746}}</ref>त्यसको फलस्वरूप उनले दोस्रो तल्लामा सुत्ने कोठाको साथै भुइँ तल्लामा रहेको एउटा कोठालाई चित्रकला कक्ष रूपमा प्रयोग गर्ने अवसर पाएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=754}}</ref> साँ-रेमी-द-प्रोभँसमा शरण लिँदै गर्दा उनले अर्लेसमा सुरु गरेको चित्रकारितालाई त्यहाँ आएर पनि निरन्तरता दिएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=592, 778}}</ref> यस अवधिमा उनले आफ्नो व्यावसायिक जीवनको केही सबैभन्दा प्रसिद्ध रचनाहरूको निर्माण गरेका थिए जसमध्ये अधिकांश हाल जे पल गेटी सङ्ग्रहालयमा राखिएको छ। यी रचनाहरूमा सन् १८८९ मेमा निर्मित ''आइरिसहरू'' र सन् १८८९ सेप्टेम्बरमा निर्मित नीलो रङ्गको आत्मचित्रलाई पनि राखिएको छ। तारामय रात १८ जुनको मध्यमा कोरिएको थियो भने यस मितिमा उनले आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेको पत्रमा उनले ताराआकाशको नयाँ अनुसन्धान गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए।<ref name = "Letter 782" group="L">{{cite web|title=Letter 782:To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Tuesday, 18 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=At last I have a landscape with olive trees, and also a new study of a starry sky.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html |date=14 October 2023 }}</ref> == चित्र == [[चित्र:Chambre van Gogh 1.JPG|thumb|फन गोखको सुत्ने कोठा]] फन गोखले आफ्नो आश्रमस्थलको भुइँ तलामा रहेको स्टुडियोमा रहेको बेला दिउँसोको समयमा ''तारामय रात'' चित्र कोरिएको भए तापनि यो चित्र उनले केबल स्मृतिको बलमा चित्रित गरिएको थियो भनेर भन्नु गलत हुनेछ। यो दृश्यलाई उनको शयनकक्षको झ्यालबाट पूर्वतर्फ उन्मुख भएको दृश्यको रूपमा पहिचान गरिएको छ।<ref name="Whitney, p. 358">{{harvnb|Whitney|1986|p=358}}</ref> फलामे झ्यालबाट, उनले आफ्नो भाइ थियोलाई २३ मे १८८९ का दिन लेखेका थिए "म झ्यालबाट गहुँको वर्ग फाँट देख्न सक्छु ... जसको माथि, बिहानको समयमा सूर्य शानका साथ उदाएको छ"।<ref name= "Letter 776" group=L>{{cite web|title=Letter 776: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Thursday, 23 May 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105606/https://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240331010713/https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html |date=31 March 2024 }}</ref> फन गोखले यस दृश्यलाई दिनको विभिन्न समय र विभिन्न मौसमहरूमा चित्रण गरेका थिए जसमा; सूर्योदय, चन्द्रोदय, घमाइलो दिनहरू, बादल लागेका दिनहरू, हावाहुरी चल्ने दिनहरू र एक पटक वर्षा भएको दिन समावेश छन्। अस्पतालका कर्मचारीहरूले फन गोखलाई आफ्नो सुत्ने कोठामा चित्र कोर्न अनुमति नदिएतापनि, उनले त्यहाँ कागजमा मसी वा कोइलाले रेखाचित्र बनाउन सक्थे; अन्ततः, उनले अघिल्ला संस्करणहरूका आधारमा नयाँ भिन्नताहरू सिर्जना गर्ने गर्दथे। यी सबै चित्रहरूलाई जोड्ने एउटा साझा चित्रमय तत्व भनेको दायाँबाट भित्र आउने छड्के रेखा हो, जसले अल्पाइनेस पहाडका होचा र घुमाउरा शृङ्खलाहरूलाई चित्रण गर्दछ। २१ मध्ये १५ संस्करणहरूमा, गहुँको खेत घेर्ने टाढाको पर्खालभन्दा पर सिप्रेस (सल्लो जस्तै देखिने रूख) रूखहरू देखिन्छन्। फन गोखले यीमध्ये ६ वटा चित्रहरूमा तिनीहरूको आकारलाई बढाइचढाइ गरे, जसमा प्रमुख रूपमा ''सिप्रेस सहितको गहुँ खेत'' र ''तारामय रात'' पर्दछन्, जसले रूखहरूलाई चित्रको सतहको नजिक ल्याएको छ। यसका अतिरिक्त, सो दृश्यका पहिलो चित्रहरूमध्ये एक ''पहाड सहितको गहुँ खेत'' थियो, जुन हात [[कोपनहेगन]]मा रहेको छ। फन गोखले यस चित्रका लागि धेरै रेखाचित्र बनाएका थिए, जसमध्ये ''आँधीपछिको घेरिएको गहुँको खेत'' एउटा विशिष्ट उदाहरण हो। यो चित्र उनले आफ्नो स्टुडियोमा बनाएका थिए कि बाहिर भन्ने कुरा स्पष्ट छैन। ९ जुनको पत्रमा यसको वर्णन गर्दै, उनले उल्लेख गरेअनसार, उनी केही दिनदेखि बाहिर काम गरिरहेका थिए।<ref>{{harvnb|Hulsker|1986|p=394}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|p=93}}</ref><ref>{{cite web|title=Letter 779: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 9 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=... केही दिनदेखि म छिमेकमा काम गर्न बाहिर गइरहेको छु... एउटा त्यो ग्रामीण दृश्य हो जुन म मेरो सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देख्छु। अग्रभागमा, आँधीबेहरीपछि ध्वस्त भएको र भुइँमा ढलेको गहुँको खेत। एउटा सीमा पर्खाल र त्यसभन्दा पर, केही जैतूनका रूखहरूको खरानी रङ्गको पातहरू, झुपडीहरू र पहाडहरू। अन्तमा, चित्रको शीर्ष भागमा एउटा ठूलो सेतो र खरानी रङ्गको बादल जुन नीलो आकाशमा डुबेको छ। यो अत्यन्तै सरल परिदृश्य हो — रङ्क संयोजनको हिसाबले पनि।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105617/https://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|archive-date=14 October 2023}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{harvnb|Whitney|1986|p=356}}</ref> फन गोखले काम गरिरहेका दुई परिदृश्यहरूमध्ये दोस्रोको वर्णन १६ जुन १८८९ मा आफ्नी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई लेखेको पत्रमा गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=Letter 780: To Willemien van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 16 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1r:1|quote=त्यसपछि अर्को एउटा चित्र जसमा काँडा र हरियो झाडीहरूले घेरिएको पहेँलो हुँदै गरेको गहुँको खेत देखाइएको छ। खेतको अन्त्यमा, एउटा सानो गुलाबी घर र एउटा अल्गो र गाढा रङ्गको साइप्रस रूख जुन टाढाका बैजनी र नीलो पहाडहरूका विरुद्ध उभिएको छ, र भुल्नै नसकिने नीलो आकाश जसमा गुलाबी धर्साहरू छन् जसको शुद्ध रङ्गले पहिले नै पाकिसकेका र डढेका बालाहरूसँग विपरितता देखाउँदछ, जसको रङ्ग रोटीको पाप्रा जत्तिकै न्यानो छ।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105850/https://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506135404/http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html |date=6 May 2020 }}</ref> यो ''सिप्रेस सहितको हरियो गहुँ खेत'' हो, जुन अहिले प्रागमा छ र यो उनले पागलखानामा ''बाहिर बसेर'' बनाएको पहिलो चित्र थियो। न्युयोर्कमा रहेको ''गहुँ खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', यसका लागि गरिएको एक अध्ययन हो। दुई दिन पछि, भिन्सेन्तले थिओलाई पत्र लेख्दै आफूले "तारामय रात" चित्र बनाएको बताएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=759}}</ref> ''तारामय रात'' उनको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिने दृश्यहरूको शृङ्खलामा एक मात्र रात्रिकालीन चित्र हो। जुनको सुरुमा, भिन्सेन्तले थिओलाई लेखेका थिए, "आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो"।<ref>{{cite web|title=Letter 777: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, between about Friday, 31 May and about Thursday, 6 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014160307/https://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619102423/http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html |date=19 June 2018 }}</ref> अनुसन्धानकर्ताहरूले निर्धारण गरेअनुसार सन् १८८९ को वसन्तमा प्रोभँसमा बिहानको समयमा वास्तवमै [[शुक्रग्रह]] (जसलाई कहिलेकाहीँ "बिहानीको तारा" भनिन्छ) देखिएको थियो र त्यो समयमा यो सम्भव भएसम्मकै चम्किलो थियो। त्यसैले चित्रमा साइप्रस रूखको ठीक दायाँतर्फ रहेको सबैभन्दा चम्किलो "तारा" शुक्र ग्रह हो।<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=88}}</ref> चन्द्रमालाई शैलीगत रूपमा बनाइएको र खगोलीय अभिलेखहरूले सङ्केत गरेअनुसार गोखले यो चित्र कोर्दाको समयमा चन्द्रमा अधुरो थियो र यदि त्यो समयमा चन्द्रमा खुर्पा आकारको भएको भए पनि, फन गोखको चन्द्रमा खगोलीय रूपमा सही हुने थिएन। एउटा यस्तो चित्रमय तत्व जुन फन गोगुखको कोठाबाट देखिँदैनथ्यो, त्यो गाउँ हो,<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=89}}</ref> जुन सँ-रेमी गाउँको माथिल्लो पहाडबाट बनाइएको रेखाचित्रमा आधारित छ।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=760}}</ref> <gallery class="center" widths="154px" heights="200px"> File:Vincent van Gogh - Wheatfield, Saint-Rémy de Provence - F1548 JH1726.jpg|''गहुँको खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', [[मोर्गन पुस्तकालय र सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Green Field - Google Art Project.jpg|''साइप्रस रूखसहितको हरियो गहुँको खेत'', प्राग राष्ट्रिय ग्यालरी File:Vincent van Gogh - The Enclosed Wheatfield After a Storm F1547 JH1724.jpg|''आँधीपछिको बन्द गहुँको खेत'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Landscape from Saint-Rémy - Google Art Project.jpg|''साँ-रेमी पछाडिको पहाडी परिदृश्य'', नाइ कार्ल्सबर्ग ग्लिप्टोटेक File:Vincent van Gogh - Bird's-Eye View of the Village F1541v JH1729.jpg|''गाउँको चराको आँखी दृश्य'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Landscape with Cypresses F1541r JH 1730.jpg|''साइप्रस रूखहरूसहितको परिदृश्य'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] </gallery> == चित्रण सामग्रीहरू == रोचेस्टर इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी र [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]]स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयका वैज्ञानिकहरूले उक्त चित्रकलाको अनुसन्धान गरेका थिए। रङ्गाउने सामग्रीको विश्लेषणले देखाए अनुसार आकाशका लागि नौसेना नीलो र गाढा नीलो रङ्ग र तारा तथा चन्द्रमाका लागि बेसार जस्तो देखिने पहेँलोका साथै निख्खर पहेँलो रङ्गको प्रयोग गरिएको थियो।<ref>Van Gogh, ''The Starry Night'', illustrated pigment analysis, ColourLex</ref> <gallery mode="packed" caption="फन गोखको चित्रकला "तारामय रात" न्युयोर्क स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शनमा राखिएको छ। ""> Detail Nuit Etoilée Van Gogh.jpg|[[चन्द्रमा]] Starry night Van Gogh detail 2.jpg|[[शुक्रग्रह]] Starry night Van Gogh detail hills.jpg|पहाड र आकाश Starry night Van Gogh details left part of canevas.jpg|क्यानभास र फ्रेमको बायाँ अंश The Starry night by Van Gogh, detail of the sky.jpg|ताराहरू </gallery> == व्याख्यानहरू == ''तारामय रातका''का बारेमा फन गोखले धेरै सङ्ख्यामा पत्रहरू लेखेतापनि उनले यस चित्रका बारेमा निकै कम बोलेका छन्। जुन महिनामा उनले तारामय आकाशको चित्र कोरेको जानकारी दिएपछि, २० सेप्टेम्बर १८८९ को आसपासमा उनले थिओलाई लेखेको पत्रमा यो चित्रको उल्लेख गरे, जहाँ उनले पेरिसमा रहेका आफ्ना भाइलाई पठाउन लागेका चित्रहरूको सूचीमा यसलाई "रात्रिकालीन अध्ययन" भनी समावेश गरेका थिए।<ref>Van Gogh Letters Project, no. 805</ref> यी चित्रहरूको सूचीका बारेमा उनले लेखेका छन्, "समग्रमा यसमा मलाई अलि राम्रो लागेका कुराहरू भनेको गहुँबारी, पहाड, बगैँचा, नीलो पहाडसहितका ओलिभका रूखहरू, आकृति र खानीको प्रवेशद्वार मात्र हुन् अरूले खासै महत्त्व राख्दैनन्"। जब उनले हुलाक खर्च जोगाउन यस खेपबाट तीनवटा चित्रहरू नपठाउने निर्णय गरे, तब ''तारामय रात'' उनले नपठाएका चित्रहरूमध्ये एक थियो।<ref>Van Gogh Letters Project, no. 806</ref> अन्ततः, नोभेम्बर १८८९ को अन्त्यतिर चित्रकार [[एमिले बर्नार्ड]]लाई लेखेको पत्रमा फन गोखले यस चित्रलाई "असफलता" को सङ्ज्ञा दिएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=784}}</ref> प्रकृतिबाटै चित्र कोर्नुपर्छ भन्ने फन गोखको प्राथमिकता,<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=755}}</ref> र गोगाँको "अमूर्तता" भन्ने गरेका कल्पनाबाट सिर्जित चित्रहरू वा ''दे तेते'' कोर्ने विषयमा फन गोखको बर्नार्ड र विशेषगरी [[पल गोगाँ]]सँग विवाद भएको थियो।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=625n}}</ref><ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=674}}</ref> बर्नार्डलाई लेखेको पत्रमा, फन गोखले २३ अक्टोबर १८८८ देखि सोही वर्षको २५ डिसेम्बरसम्म गोगाँ उनीसँगै बस्दाका अनुभवहरू स्मरण गरेका छन्।<ref>{{cite book |last1=Gayford |first1=Martin |title=The Yellow House: Van Gogh, Gauguin, and Nine Turbulent Weeks in Provence |date=2006 |publisher=Houghton Mifflin Company |location=Boston |isbn=978-0-618-99058-0 |page=11, 286}}</ref> "जब गोगाँ आर्ल्समा थिए, तिमीलाई थाहा भए जस्तै, म एक वा दुईपटक अमूर्तताको बहकाउमा लागेँ। . . . तर त्यो एक भ्रम थियो, प्यारा मित्र। मानिस चाँडै एउटा इँटाको पर्खालमा ठोक्किन पुग्छ। . . अनि फेरि एकपटक म धेरै ठूला ताराहरू समात्ने लोभमा बाटो बिराउन पुगेँ—अर्को एउटा असफलता- र म यसबाट अघाइसकेको छु।"<ref>{{cite book|editor-last1=de Leeuw|editor-first1=Ronald |title=The Letters of Vincent van Gogh|date=1996|publisher=Penguin Books|location=London|isbn=978-0-140-44674-6|page=469}}</ref> यहाँ फन गोखले ''तारामय रात''को माथिल्लो मध्य भागमा प्रभुत्व जमाएका अभिव्यक्तिवादी घुमाउरो रेखाहरूलाई सङ्केत गरिरहेका छन्।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=762}}</ref> थिओले २२ अक्टोबर १८८९ को पत्रमा यी चित्रात्मक तत्वहरूको बारेमा भिन्सेन्तलाई लेखेका थिए: "म महसुस गर्छु, तिमीलाई नयाँ क्यानभासहरू जस्तै चाँदनीमा रहेको गाउँ [''तारामय रात'] वा पहाडहरूले के कुरामा अल्झाइरहेको छ, तर मलाई लाग्छ कि शैलीको खोजीले चीजहरूको वास्तविक भावनालाई खोसेको छ।" भिन्सेन्तले नोभेम्बरको सुरुमा जवाफ दिए, "तिमीले अघिल्लो पत्रमा शैलीको खोजीले प्रायः अन्य गुणहरूलाई हानि पुऱ्याउँछ भने तापनि, वास्तविकता के हो भने म शैली खोज्न धेरै प्रेरित भएको महसुस गर्छु, तर मेरो मतलब अझ पुरुषार्थी र अझ सुविचारित रेखाचित्र हो। यदि त्यसले मलाई बर्नार्ड वा गोगाँ जस्तै बनाउँछ भने, म केही गर्न सक्दिनँ। तर मलाई विश्वास छ कि दीर्घकालमा तिमी यसमा अभ्यस्त हुनेछौ।" र पछि सोही पत्रमा उनले लेखे, "मलाई राम्ररी थाहा छ , पछिल्लो खेपका लामा, घुमाउरो रेखाहरूले कोरिएका अध्ययनहरू जस्तो हुनुपर्ने थियो त्यस्तो भएनन्, तैपनि, म तिमीलाई यो विश्वास दिलाउन चाहन्छु कि परिदृश्यहरूमा मानिसले पिण्डहरूको जेलिएको अवस्थालाई व्यक्त गर्न खोज्ने रेखाचित्र शैलीको माध्यमबाट चीजहरूलाई एकत्रित गर्न जारी राख्नेछ।"<ref>Van Gogh Letters Project, no. 816</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="L"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons|De sterrennacht|तारामय रात}} *{{MoMAobject|79802}} *[http://whoisvangogh.com/ फन गोख को हुन्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} वेबसाइटमा [http://whoisvangogh.com/2016/09/08/starry-night-1889/ ''तारामय रात''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/167899 फन गोखका चित्रकर्महरू] *[http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ फन गोखको सुत्ने कोठाको माथिल्लो भागको दृश्य] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424233013/http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ |date=24 April 2017 }} * [https://www.paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ इतिहासको सबैभन्दा प्रसिद्ध १२ चित्रहरू] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105161919/https://paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ |date=५ जनवरी २०२३}} [[श्रेणी:कला]] [[श्रेणी:चित्रकला]] [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] 4j5swlipnl36y8tyx1os6up06rtu3rg 0 140363 1353911 1353834 2026-05-02T04:26:03Z Bishaldev100 28807 1353911 wikitext text/x-wiki '''विपक्षी दलको नेता''' नेपालको [[नेपालको सङ्घीय संसद|सङ्घीय संसद]] [[तल्लो सदन]]मा आधिकारिक विपक्षी दलको नेतृत्व गर्ने [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] निर्वाचित सदस्य हुन्। [[विपक्षी नेता|विपक्षी दलका नेता]] भनेको सदनमा सबैभन्दा धेरै सिट भएको तर [[नेपाल सरकार|सरकार]] नभएको राजनीतिक दलको [[संसदीय दलको नेता]] हो।<ref>{{Cite web |last=Kamat |first=Ram Kumar |date=2023-01-23 |title=Who is the leader of opposition in HoR? |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/who-is-the-leader-of-opposition-in-hor |access-date=2024-05-12 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> हाल यस पदमा भीष्म राज आङदेम्बे छन्।<ref>{{Cite web |title=चार घुम्ती मोडिएपछि सत्ताबाहिर दाहाल |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/12/dahals-exit-from-power-39-13.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> प्रधान न्यायाधीश र [[नेपालका संवैधानिक निकायहरू|संवैधानिक निकाय]]का प्रमुख र पदाधिकारीहरूको नियुक्तिको सिफारिस गर्न संविधानको धारा २८४ मा संवैधानिक परिषद्को व्यवस्था अनुसार विपक्षी दलको नेता [[संवैधानिक परिषद्]]का सदस्य रहने व्यवस्था छ।<ref>{{Cite web |last=प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय नेपाल |first=सिंहदरबार, काठमाडौ |title=संवैधानिक निकायहरूका पदाधिकारीहरुको नियुक्ति सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था |url=https://www.opmcm.gov.np/acts/संवैधानिक-निकायहरूका-पदा/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240707074734/https://www.opmcm.gov.np/acts/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%BE/ |date=2024-07-07 }}</ref> == सूची == {| class="wikitable" |+प्रतिनिधि सभामा विपक्षी दलका नेता ! ! !नाम ! colspan="2" |पार्टी ! ! ! colspan="2" |प्रधानमन्त्री !संसद |- | style="text-align:center" |१ | |मृगेन्द्र शमशेर जबरा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] |२७ मई १९५९ |१५ डिसेम्बर १९६० | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०१५ का निर्वाचित सांसदहरू|प्रथम प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |२ |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |२६ मई १९९१ |३० नोभेम्बर १९९४ |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०४८ का निर्वाचित सांसदहरू|दोस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |३ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |३० नोभेम्बर १९९४ |१२ सेप्टेम्बर १९९५ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[मनमोहन अधिकारी|मनमोहन अधिकारी]] | rowspan="5" |[[आम निर्वाचन २०५१ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१२ सेप्टेम्बर १९९५ |१२ मार्च १९९७ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१२ मार्च १९९७ |७ अक्टोबर १९९७ | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" rowspan="2" | |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |७ अक्टोबर १९९७ |१५ अप्रिल १९९८ |[[सूर्यबहादुर थापा]] |- | style="text-align:center" |४ |[[चित्र:Bamdev_Gautam_February_2015_(cropped).jpg|134x134पिक्सेल]] |[[वामदेव गौतम|बामदेव गौतम]] | bgcolor="indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] |१५ अप्रिल १९९८ |३१ मई १९९९ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="5" | |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |- | rowspan="4" style="text-align:center" |५ | rowspan="4" |[[चित्र:Madhav_Kumar_Nepal_2009-09-23.jpg|135x135पिक्सेल]] | rowspan="4" |[[माधवकुमार नेपाल|माधवकुमार नेपाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="3" |३१ मई १९९९ | rowspan="3" |२३ मई २००२ |[[कृष्णप्रसाद भट्टराई|कृष्णप्रसाद भट्टाराई]] | rowspan="3" |[[आम निर्वाचन २०५६ का निर्वाचित सांसदहरू|चौथो प्रतिनिधि सभा]] |- |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |- |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- |२८ अप्रिल २००६ |१८ अगस्त २००८ |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |[[व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद]] |- | style="text-align:center" |६ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_Girija_Prasad_Koirala_being_seen_off_by_the_Union_Minister_of_Water_Resources,_Prof._Saif-ud-din_Soz_at_Indira_Gandhi_International_Airport_in_New_Delhi_on_April_06,_2007_(cropped).jpg|128x128पिक्सेल]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१८ अगस्त २००८ |२५ मई २००९ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="4" |[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|पहिलो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |७ |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२५ मई २००९ |६ फेब्रुअरी २०११ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | |[[माधवकुमार नेपाल]] |- | rowspan="2" style="text-align:center" |८ | rowspan="2" |[[चित्र:President_Ram_Chandra_Poudel,_Official_portrait_(January_2024).jpg|134x134पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[रामचन्द्र पौडेल|रामचन्द्र पाडेल]]<ref>{{Cite web |last=Gurubacharya |first=Binaj |date=2023-03-09 |title=Nepal elects new president amid political uncertainty |url=https://apnews.com/article/nepal-president-parliament-vote-kathmandu-e1fb6b22fb61995262574c3bc4ad14e7 |access-date=2024-05-12 |website=AP News |language=en}}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | rowspan="2" |६ फेब्रुअरी २०११ | rowspan="2" |१४ मार्च २०१३ |[[झलनाथ खनाल|झलनाथ खनल]] |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[बाबुराम भट्टराई|बाबूराम भट्टाराई]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} | {| class="wikitable" |- |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |} |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |११ फेब्रुअरी २०१४ |११ अक्टोबर २०१५ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[सुशील कोइराला]] | rowspan="3" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|दोस्रो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |९ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sushil_Koirala,_on_the_sidelines_of_the_third_Summit_of_the_Bay_of_Bengal_Initiative_for_Multi-Sectoral_Technical_and_Economic_Cooperation_(BIMSTEC),_at_Nay_Pyi_Taw.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[सुशील कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress }}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |११ अक्टोबर २०१५ |९ फरवरी २०१६ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |मार्च २०१६ <ref>{{Cite web |title=Deuba is the new Nepali Congress President |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/07/deuba-is-the-new-nepali-congress-president}}</ref> |४ अगस्त २०१६ |- | rowspan="2" style="text-align:center" |१० | rowspan="2" |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="2" |४ अगस्त २०१६ | rowspan="2" |१५ फेब्रुअरी २०१८ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="2" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|व्यवस्थापिका संसद]] |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[चौथो देउवा मन्त्रिपरिषद्|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१५ फेब्रुअरी २०१८ |१३ जुलाई २०२१ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | rowspan="2" |[[नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद|पहिलो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१३ जुलाई २०२१ |२६ डिसेम्बर २०२२ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]]<ref>{{Cite web |title=NC recognised as main opposition party |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240512043507/https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig |date=2024-05-12 }}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |२६ डिसेम्बर २०२२ |२७ फरवरी २०२३ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" rowspan="3" | | rowspan="3" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पुष्पकमल दाहाल]] | rowspan="4" |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=UML pulls out of government |url=https://kathmandupost.com/national/2023/02/27/uml-pulls-out-of-government-1677481576}}</ref> | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |२७ फरवरी २०२३ |४ मार्च २०२४ |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |४ मार्च २०२४ |१४ जुलाई २०२४ |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} |[[चित्र:Prime_Minister_of_Nepal_Pushpa_Kamal_Dahal_"Prachanda".jpg|126x126पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |१४ जुलाई २०२४ |विद्यमान | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्दै ओली, मन्त्री छान्न गठबन्धनको गृहकार्य |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/14/oli-becoming-the-prime-minister-for-the-fourth-time-the-alliances-homework-to-choose-ministers-01-12.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> |- | style="text-align: center;" | | |[[भीष्म राज आङदेम्बे]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | | | |[[बालेन शाह]] |[[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसद]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२०६५–हाल)]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:संसदीय व्यवस्था]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)]] tkpahzk7n7llw1svad7j8wynfk4cacg 1353912 1353911 2026-05-02T04:30:08Z Bishaldev100 28807 1353912 wikitext text/x-wiki '''विपक्षी दलको नेता''' नेपालको [[नेपालको सङ्घीय संसद|सङ्घीय संसद]] [[तल्लो सदन]]मा आधिकारिक विपक्षी दलको नेतृत्व गर्ने [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] निर्वाचित सदस्य हुन्। [[विपक्षी नेता|विपक्षी दलका नेता]] भनेको सदनमा सबैभन्दा धेरै सिट भएको तर [[नेपाल सरकार|सरकार]] नभएको राजनीतिक दलको [[संसदीय दलको नेता]] हो।<ref>{{Cite web |last=Kamat |first=Ram Kumar |date=2023-01-23 |title=Who is the leader of opposition in HoR? |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/who-is-the-leader-of-opposition-in-hor |access-date=2024-05-12 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> हाल यस पदमा [[भीष्मराज आङदेम्बे]] छन्। प्रधान न्यायाधीश र [[नेपालका संवैधानिक निकायहरू|संवैधानिक निकाय]]का प्रमुख र पदाधिकारीहरूको नियुक्तिको सिफारिस गर्न संविधानको धारा २८४ मा संवैधानिक परिषद्को व्यवस्था अनुसार विपक्षी दलको नेता [[संवैधानिक परिषद्]]का सदस्य रहने व्यवस्था छ।<ref>{{Cite web |last=प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय नेपाल |first=सिंहदरबार, काठमाडौ |title=संवैधानिक निकायहरूका पदाधिकारीहरुको नियुक्ति सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था |url=https://www.opmcm.gov.np/acts/संवैधानिक-निकायहरूका-पदा/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240707074734/https://www.opmcm.gov.np/acts/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%BE/ |date=2024-07-07 }}</ref> == सूची == {| class="wikitable" |+प्रतिनिधि सभामा विपक्षी दलका नेता ! ! !नाम ! colspan="2" |पार्टी ! ! ! colspan="2" |प्रधानमन्त्री !संसद |- | style="text-align:center" |१ | |मृगेन्द्र शमशेर जबरा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] |२७ मई १९५९ |१५ डिसेम्बर १९६० | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०१५ का निर्वाचित सांसदहरू|प्रथम प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |२ |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |२६ मई १९९१ |३० नोभेम्बर १९९४ |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०४८ का निर्वाचित सांसदहरू|दोस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |३ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |३० नोभेम्बर १९९४ |१२ सेप्टेम्बर १९९५ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[मनमोहन अधिकारी|मनमोहन अधिकारी]] | rowspan="5" |[[आम निर्वाचन २०५१ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१२ सेप्टेम्बर १९९५ |१२ मार्च १९९७ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१२ मार्च १९९७ |७ अक्टोबर १९९७ | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" rowspan="2" | |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |७ अक्टोबर १९९७ |१५ अप्रिल १९९८ |[[सूर्यबहादुर थापा]] |- | style="text-align:center" |४ |[[चित्र:Bamdev_Gautam_February_2015_(cropped).jpg|134x134पिक्सेल]] |[[वामदेव गौतम|बामदेव गौतम]] | bgcolor="indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] |१५ अप्रिल १९९८ |३१ मई १९९९ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="5" | |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |- | rowspan="4" style="text-align:center" |५ | rowspan="4" |[[चित्र:Madhav_Kumar_Nepal_2009-09-23.jpg|135x135पिक्सेल]] | rowspan="4" |[[माधवकुमार नेपाल|माधवकुमार नेपाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="3" |३१ मई १९९९ | rowspan="3" |२३ मई २००२ |[[कृष्णप्रसाद भट्टराई|कृष्णप्रसाद भट्टाराई]] | rowspan="3" |[[आम निर्वाचन २०५६ का निर्वाचित सांसदहरू|चौथो प्रतिनिधि सभा]] |- |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |- |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- |२८ अप्रिल २००६ |१८ अगस्त २००८ |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |[[व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद]] |- | style="text-align:center" |६ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_Girija_Prasad_Koirala_being_seen_off_by_the_Union_Minister_of_Water_Resources,_Prof._Saif-ud-din_Soz_at_Indira_Gandhi_International_Airport_in_New_Delhi_on_April_06,_2007_(cropped).jpg|128x128पिक्सेल]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१८ अगस्त २००८ |२५ मई २००९ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="4" |[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|पहिलो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |७ |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२५ मई २००९ |६ फेब्रुअरी २०११ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | |[[माधवकुमार नेपाल]] |- | rowspan="2" style="text-align:center" |८ | rowspan="2" |[[चित्र:President_Ram_Chandra_Poudel,_Official_portrait_(January_2024).jpg|134x134पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[रामचन्द्र पौडेल|रामचन्द्र पाडेल]]<ref>{{Cite web |last=Gurubacharya |first=Binaj |date=2023-03-09 |title=Nepal elects new president amid political uncertainty |url=https://apnews.com/article/nepal-president-parliament-vote-kathmandu-e1fb6b22fb61995262574c3bc4ad14e7 |access-date=2024-05-12 |website=AP News |language=en}}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | rowspan="2" |६ फेब्रुअरी २०११ | rowspan="2" |१४ मार्च २०१३ |[[झलनाथ खनाल|झलनाथ खनल]] |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[बाबुराम भट्टराई|बाबूराम भट्टाराई]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} | {| class="wikitable" |- |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |} |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |११ फेब्रुअरी २०१४ |११ अक्टोबर २०१५ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[सुशील कोइराला]] | rowspan="3" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|दोस्रो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |९ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sushil_Koirala,_on_the_sidelines_of_the_third_Summit_of_the_Bay_of_Bengal_Initiative_for_Multi-Sectoral_Technical_and_Economic_Cooperation_(BIMSTEC),_at_Nay_Pyi_Taw.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[सुशील कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress }}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |११ अक्टोबर २०१५ |९ फरवरी २०१६ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |मार्च २०१६ <ref>{{Cite web |title=Deuba is the new Nepali Congress President |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/07/deuba-is-the-new-nepali-congress-president}}</ref> |४ अगस्त २०१६ |- | rowspan="2" style="text-align:center" |१० | rowspan="2" |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="2" |४ अगस्त २०१६ | rowspan="2" |१५ फेब्रुअरी २०१८ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="2" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|व्यवस्थापिका संसद]] |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[चौथो देउवा मन्त्रिपरिषद्|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१५ फेब्रुअरी २०१८ |१३ जुलाई २०२१ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | rowspan="2" |[[नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद|पहिलो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१३ जुलाई २०२१ |२६ डिसेम्बर २०२२ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]]<ref>{{Cite web |title=NC recognised as main opposition party |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240512043507/https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig |date=2024-05-12 }}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |२६ डिसेम्बर २०२२ |२७ फरवरी २०२३ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" rowspan="3" | | rowspan="3" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पुष्पकमल दाहाल]] | rowspan="4" |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=UML pulls out of government |url=https://kathmandupost.com/national/2023/02/27/uml-pulls-out-of-government-1677481576}}</ref> | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |२७ फरवरी २०२३ |४ मार्च २०२४ |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |४ मार्च २०२४ |१४ जुलाई २०२४ |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} |[[चित्र:Prime_Minister_of_Nepal_Pushpa_Kamal_Dahal_"Prachanda".jpg|126x126पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]]<ref>{{Cite web |title=चार घुम्ती मोडिएपछि सत्ताबाहिर दाहाल |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/12/dahals-exit-from-power-39-13.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |१४ जुलाई २०२४ |विद्यमान | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्दै ओली, मन्त्री छान्न गठबन्धनको गृहकार्य |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/14/oli-becoming-the-prime-minister-for-the-fourth-time-the-alliances-homework-to-choose-ministers-01-12.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> |- | style="text-align: center;" | | |[[भीष्म राज आङदेम्बे]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | | | |[[बालेन शाह]] |[[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसद]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२०६५–हाल)]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:संसदीय व्यवस्था]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)]] f0b6u72g3dq5trhzp2khhkuc5zjy7x7 0 141517 1353854 1353249 2026-05-01T15:35:45Z पर्वत सुवेदी 31224 /* कोशी अञ्चल */ 1353854 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजला, तेह्रथुम|जलजला]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ|खड्गभन्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका|तारूका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] mxbarwg9o3jp11mk1pnl0fkp4h5dsf7 1353855 1353854 2026-05-01T15:36:28Z पर्वत सुवेदी 31224 1353855 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ|खड्गभन्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका|तारूका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] fhcxbwximan75sj2lupv4cwqkcla84n 1353857 1353855 2026-05-01T15:36:58Z पर्वत सुवेदी 31224 1353857 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ|खड्गभन्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका|तारूका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] qzmc03dddn1i1nw1xrjwsvb2i8xis32 1353858 1353857 2026-05-01T15:37:30Z पर्वत सुवेदी 31224 1353858 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ|खड्गभन्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका|तारूका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] a8gjezpzccvyf0i5qh4dmx7an9ef1m2 1353859 1353858 2026-05-01T15:38:49Z पर्वत सुवेदी 31224 /* बागमती अञ्चल */ 1353859 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी, काभ्रेपलाञ्चोक|सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ, नुवाकोट|दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] gbwbyyfp0mwmzr8rp2h0wnh1rn83zjg 1353860 1353859 2026-05-01T15:39:28Z पर्वत सुवेदी 31224 1353860 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी, काभ्रेपलाञ्चोक|सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ, नुवाकोट|दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ, कास्की|दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] krxrd8aomxscxkba7nwp7i0vkkxpb5w 1353861 1353860 2026-05-01T15:40:20Z पर्वत सुवेदी 31224 /* लुम्बिनी अञ्चल */ 1353861 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी, काभ्रेपलाञ्चोक|सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ, नुवाकोट|दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ, कास्की|दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा, कपिलवस्तु|पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी, नवलपरासी|जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] nycz0pnw1r2afh4pjw2oclzb6zoznvo 1353868 1353861 2026-05-01T15:42:35Z पर्वत सुवेदी 31224 1353868 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी, काभ्रेपलाञ्चोक|सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ, नुवाकोट|दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ, कास्की|दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा, कपिलवस्तु|पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी, नवलपरासी|जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ, बागलुङ|दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] 9itsxi369h9j43zfnlia5yl58ws8llp 1353873 1353868 2026-05-01T15:43:21Z पर्वत सुवेदी 31224 1353873 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी, काभ्रेपलाञ्चोक|सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ, नुवाकोट|दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ, कास्की|दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा, कपिलवस्तु|पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी, नवलपरासी|जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ, बागलुङ|दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट, प्युठान|माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] gqby39w3myhi0caoia37uypem2b8zwh 1353874 1353873 2026-05-01T15:44:25Z पर्वत सुवेदी 31224 1353874 wikitext text/x-wiki {{नेपालको राजनीति}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन २}} वि.सं २०७३ अगाडि नेपालका ७५ जिल्लाहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] र [[नगरपालिका]]हरूमा विभाजन गरिएको थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]] अनुसार नेपालमा जम्मा '''३,९१५ वटा गाविसहरू''' रहेका थिए। वि.सं २०७१ वैशाख २५ मा, [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]] तात्कालीन गाविसहरूलाई गाभेर ७१ वटा र २०७१ पुस २८ मा, ६१ वटा गरि थप १३२ वटा नगरपालिकाहरू स्थापना गरेको थियो भने २०७२ पुस २१ मा, २६ वटा नगरपालिकाहरू थप गरिएको थियो<ref>{{cite web|title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौँ र भक्तपुर गाविसरहित|url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|date=|website=सेतोपाटी|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=७ वैशाख २०८२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250529050758/https://www.setopati.com/raajneeti/20816#:~:text=%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%85%E0%A4%98%E0%A4%BF%20%E0%A5%AB%E0%A5%AE%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%A5%E0%A4%AA%20%E0%A5%AD%E0%A5%A8,%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88%20%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4 |date=2025-05-29 }}</ref> र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=GIS District Map (Nepal's structure prior to restructuing) |date=|website=Ministry of Federal Affairs and General Administration|publisher= Local Governance and Community Development Programme|language=अङ्ग्रेजी|access-date=१५ असार २०८२}}</ref><ref>{{cite web|title = List of Village Development Committees prior to restuctuing|url = https://www.mofald.gov.np/en/vdc|access-date = ७ वैशाख २०८२|work = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250604024704/https://www.mofald.gov.np/en/vdc |date=2025-06-04 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, ११ वटा नगरपालिकाहरू खारेज वा नयाँ नगरपालिकाहरूमा गाभ्दै गाविसहरू विघटन गरिएको थियो र त्यसलाई [[गाउँपालिका]] वा [[नगरपालिका]]ले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.mofald.gov.np/ne/node/1836|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, सङ्ख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण &#124; &#124; सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007190858/https://www.mofald.gov.np/ne/node/1836 |date=2024-10-07 }}</ref> साविकका गाविसहरूको पूर्ण सूची निम्नानुसार छन्:<ref>{{cite web|url=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|title=National Population and Housing Census 2011 (Village Development Committee/Municipality) |date=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|publisher=नेपाल सरकार|language=नेपाली|access-date=१५ कात्तिक २०८१}}</ref> ==[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[मेची अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:इलाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[इलाम जिल्ला]] चित्र:झापा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[झापा जिल्ला]] चित्र:पाँचथर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाँचथर जिल्ला]] चित्र:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ताप्लेजुङ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १ | rowspan="4" style="background-color:#f1def3;" | [[मेची अञ्चल]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] | style="text-align:left;" | [[आमचोक]] {{*}} [[इभाङ]] {{*}} [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] {{*}} [[कन्याम]] {{*}} [[फिक्कल बजार]] {{*}} [[इरौँटार]] {{*}} [[एकतप्पा]] {{*}} [[कोल्बुङ]] {{*}} [[गजुरमुखी]] {{*}} [[गोदक]] {{*}} [[गोर्खे]] {{*}} [[चमैता]] {{*}} [[चिसापानी, इलाम|चिसापानी]] {{*}} [[चुलाचुली गाउँपालिका|चुलाचुली]] {{*}} [[जमुना]] {{*}} [[जिर्मले]] {{*}} [[जीतपुर, इलाम|जीतपुर]] {{*}} [[जोगमाई]] {{*}} [[दानाबारी]] {{*}} [[धुसेनी, इलाम|धुसेनी]] {{*}} [[नयाँबजार]] {{*}} [[नाम्सालिङ]] {{*}} [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पुवामझुवा]] {{*}} [[प्याङ]] {{*}} [[फाकफोक]] {{*}} [[फुँएतप्पा]] {{*}} [[बरबोटे]] {{*}} [[बाँझो]] {{*}} [[मङ्गलबारे‌]] {{*}} [[महमाई]] {{*}} [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] {{*}} [[माइमझुवा]] {{*}} [[मावु]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[लुम्दे]] {{*}} [[शान्तिडाँडा]] {{*}} [[शान्तिपुर, इलाम|शान्तिपुर]] {{*}} [[श्रीअन्तु]] {{*}} [[समालबुङ]] {{*}} [[साँखेजुङ]] {{*}} [[साकफारा]] {{*}} [[साङरुम्बा]] {{*}} [[सिद्धिथुम्का]] {{*}} [[सुम्बेक]] {{*}} [[सुलुबुङ]] {{*}} [[सोयाक]] {{*}} [[सोयाङ]] | ४८ |- | २ | [[झापा जिल्ला|झापा]] | style="text-align:left;" | [[कुमरखोद]] {{*}} [[कोहवरा]] {{*}} [[गौरादह]] {{*}} [[दुवागढी]] {{*}} [[महारानीझोडा]] {{*}} [[जुरोपानी]] {{*}} [[सतासीधाम]] {{*}} [[शिवगञ्ज]] {{*}} [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] {{*}} [[चन्द्रगढी]] {{*}} [[सुरुङ्गा]] {{*}} [[अनारमनी]] {{*}} [[अर्जुनधारा]] {{*}} [[चारपाने]] {{*}} [[शनिश्चरे, झापा|शनिश्चरे]] {{*}} [[घैलाडुब्बा]] {{*}} [[केचना]] {{*}} [[कोरोबारी]] {{*}} [[खजुरगाछी]] {{*}} [[खुदुनाबारी]] {{*}} [[गरामनी]] {{*}} [[गोलधाप]] {{*}} [[गौरीगञ्ज]] {{*}} [[घेराबारी]] {{*}} [[चकचकी]] {{*}} [[जलथल]] {{*}} [[ज्यामिरगढी]] {{*}} [[टाघनडुब्बा]] {{*}} [[डाँगीबारी]] {{*}} [[तोपगाछी]] {{*}} [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] {{*}} [[धाइजन]] {{*}} [[पथरिया]] {{*}} [[पाँचगाछी]] {{*}} [[पाठामारी]] {{*}} [[पृथ्वीनगर]] {{*}} [[बनियानी]] {{*}} [[बालुवाडी]] {{*}} [[बाहुनडाँगी]] {{*}} [[बुधबारे]] {{*}} [[बैगुन्धुरा]] {{*}} [[महाभारा]] {{*}} [[राजगढ]] {{*}} [[लखनपुर]] {{*}} [[शरणामती]] {{*}} [[शान्तिनगर, झापा|शान्तिनगर]] {{*}} [[हल्दीबारी]] | ४७ |- | ३ | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | style="text-align:left;" | [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] {{*}} [[आङना]] {{*}} [[फिदिम]] {{*}} [[सिवा]] {{*}} [[आङसराङ]] {{*}} [[चोकमागु]] {{*}} [[आरुबोटे]] {{*}} [[इम्बुङ]] {{*}} [[ एकतीन]] {{*}} [[ओयाम]] {{*}} [[ओलने]] {{*}} [[कुरुम्बा]] {{*}} [[चिलिङदिन]] {{*}} [[च्याङथापु]] {{*}} [[थर्पु]] {{*}} [[दुर्दिम्बा]] {{*}} [[नवमीडाँडा]] {{*}} [[नागी, पाँचथर|नागी]] {{*}} [[नाङ्गिन]] {{*}} [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] {{*}} [[पौवासर्ताप]] {{*}} [[ प्राङबुङ]] {{*}} [[फलैँचा, पाँचथर|फलैँचा]] {{*}}[[फाक्तेप]]{{*}} [[भारपा]] {{*}} [[माङजाबुङ]] {{*}} [[मेमेङ]] {{*}} [[मौवा, पाँचथर|मौवा]] {{*}} [[याङनाम]] {{*}} [[ यासोक]] {{*}} [[रवी, पाँचथर|रवि]] {{*}} [[रानीगाउँ]] {{*}} [[रानीटार]] {{*}} [[लिम्बा]] {{*}} [[लुङरुपा]] {{*}} [[लुम्फाबुङ]] {{*}} [[सराङडाँडा]] {{*}} [[सिदिन]] {{*}} [[सुभाङ]] {{*}} [[स्याबरुम्बा]] {{*}} [[हाङगुम]] | ४१ |- | ४ | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | style="text-align:left;" | [[आँखोप]] {{*}} [[आम्बेगुदिन]] {{*}} [[एखाबु]] {{*}} [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] {{*}} [[ओलाङ्चुङ गोला]] {{*}} [[कालीखोला]] {{*}} [[खाम्लुङ]] {{*}} [[खेजेनिम]] {{*}} [[खेवाङ]] {{*}} [[खोक्लिङ]] {{*}} [[चाँगे]] {{*}} [[चाक्सीबोटे]] {{*}} [[डुम्रिसे]] {{*}} [[ढुङ्गेसाँघु]] {{*}} [[तापेथोक]] {{*}} [[तिरिङ्गे]] {{*}} [[तेल्लोक]] {{*}} [[थिङलाबु]] {{*}} [[थुकिमा]] {{*}} [[थुम्बेदिन]] {{*}} [[थेचम्बु]] {{*}} [[नाङखोल्याङ]] {{*}} [[नाल्बु]] {{*}} [[निघुरादिन|निगुरादिन]] {{*}} [[पापुङ]] {{*}} [[पेदाङ]] {{*}} [[फाकुम्बा]] {{*}} [[दोखु]] {{*}} [[फावाखोला]] {{*}} [[फुरुम्बु]] {{*}} [[फुलबारी, ताप्लेजुङ|फुलबारी]] {{*}} [[मामाङखे]] {{*}} [[मेहेले]] {{*}} [[याम्फुदिन]] {{*}} [[लिङ्गतेप]] {{*}} [[लिङखिम|लिमखिम]] {{*}} [[लिम्बुदिन]] {{*}} [[लिवाङ, ताप्लेजुङ|लिवाङ]] {{*}} [[लेलेप]] {{*}} [[साँघु]] {{*}} [[साँवा]] {{*}} [[सादेवा]] {{*}} [[सान्थाक्रा]] {{*}} [[साब्लाखु]] {{*}} [[सावादिन]] {{*}} [[सिकैँचा]] {{*}} [[सिनाम]] {{*}} [[सुरुमखिम]] {{*}} [[हाङ्गदेवा]] {{*}} [[हाङपाङ]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#f1def3;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#f1def3;" | '''१८६''' |} ===[[कोशी अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:भोजपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर जिल्ला]] चित्र:धनकुटा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनकुटा जिल्ला]] चित्र:मोरङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मोरङ जिल्ला]] चित्र:सङ्खुवासभा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सङ्खुवासभा जिल्ला]] चित्र:सुनसरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुनसरी जिल्ला]] चित्र:तेह्रथुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तेह्रथुम जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५ | rowspan="6" style="background-color:#e3fdf1 ;" | [[कोशी अञ्चल]] | [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] | style="text-align:left;" | [[अन्नपूर्ण, भोजपुर|अन्नपूर्ण]] {{*}} [[आम्तेक]] {{*}} [[ओख्रे, भोजपुर|ओख्रे]] {{*}} [[किमालुङ]] {{*}} [[कुदाकाउले]] {{*}} [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] {{*}} [[केउरेनीपानी]] {{*}} [[कोट, भोजपुर|कोट]] {{*}} [[खाटम्मा]] {{*}} [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] {{*}} [[खावा, भोजपुर|खावा]] {{*}} [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, भोजपुर|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गोगने, भोजपुर|गोगने]] {{*}} [[चम्पे]] {{*}} [[चरम्बी]] {{*}} [[चौकीडाँडा]] {{*}} [[च्याङ्ग्रे]] {{*}} [[छिनामखु]] {{*}} [[जरायोटार]] {{*}} [[टक्सार]] {{*}} [[ठूलो दुम्मा]] {{*}} [[तिम्मा]] {{*}} [[तिवारी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुङ्गेछा]] {{*}} [[थिदिङ्खा]] {{*}} [[दलगाउँ]] {{*}} [[दुम्माना]] {{*}} [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] {{*}} [[देवानटार]] {{*}} [[दोभाने]] {{*}} [[धोदलेखानी]] {{*}} [[नागी, भोजपुर|नागी]] {{*}} [[नेपालेडाँडा|नेपाले डाँडा]] {{*}} [[पाङ्चा]] {{*}} [[पात्लेपानी]] {{*}} [[पावला]] {{*}} [[बालङ्खा]] {{*}} {{*}} [[प्याउली, भोजपुर|प्याउली]] {{*}} [[बासीखोरा]] {{*}} [[वैकुण्ठे]] {{*}} [[बोखिम]] {{*}} [[भैँसीपङ्खा]] {{*}} [[भूल्के]] {{*}} [[भोजपुर, भोजपुर|भोजपुर]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, भोजपुर|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] {{*}} [[याकु]] {{*}} [[याङपाङ]] {{*}} [[यूँ]] {{*}} [[रानीवास]] {{*}} [[लेखर्क]] {{*}} [[वासिङथर्पु]] {{*}} [[बास्तिम]] {{*}} [[बोया]] {{*}} [[श्यामशिला]] {{*}} [[साङपाङ, भोजपुर|साङपाङ]] {{*}} [[सानो दुम्मा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, भोजपुर|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिन्द्राङ]] {{*}} [[हसनपुर]] {{*}} [[हेलौछा]] {{*}} [[होम्ताङ]] | ६३ |- | ६ | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौँले जितपुर]] {{*}} [[आँखिसल्ला]] {{*}} [[आहाले]] {{*}} [[कुरुलेतेनुपा]] {{*}} [[खुवाफोक]] {{*}} [[खोकु]] {{*}} [[घोर्लिखर्क]] {{*}} [[चानुवा]] {{*}} [[चुङवाङ]] {{*}} [[छ नम्बर बुधबारे]] {{*}} [[छिन्ताङ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, धनकुटा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डाँडाबजार]] {{*}} [[ताँखुवा]] {{*}} [[तेलिया]] {{*}} [[परेवादिन]] {{*}} [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रीबास]] {{*}} [[फलाँटे]] {{*}} [[फक्सिब]] {{*}} [[वसन्तटार]] {{*}} [[बुढी मोरङ]] {{*}} [[बेलहरा]] {{*}} [[बोधे]] {{*}} [[भिरगाउँ]] {{*}} [[भेडेटार]] {{*}} [[मारेकटहरे]] {{*}} [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] {{*}} [[मुगा]] {{*}} [[मुढेबास]] {{*}} [[मुर्तीढुङ्गा]] {{*}} [[मौनाबुधुक]] {{*}} [[राजारानी]] {{*}} [[लेगुवा]] {{*}} [[सान्ने]] {{*}} [[हात्तिखर्क]] | ३५ |- | ७ | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] | style="text-align:left;" | [[अमरदह]] {{*}} [[अमहिवरयाती]] {{*}} [[भाथिगछ|माथिगछ]] {{*}} [[पथरी]] {{*}} [[आम्गाछी]] {{*}} [[इटहरा]] {{*}} [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] {{*}} [[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] {{*}} [[कटहरी]] {{*}} [[कदमाहा]] {{*}} [[कसेनी, मोरङ|कसेनी]] {{*}} [[केरावन]] {{*}} [[केराबारी]]{{*}} [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] {{*}} [[जाँते, मोरङ|जाँते]] {{*}} [[झुर्किया]] {{*}} [[झोराहाट]] {{*}} [[टङ्किसिनवारी]] {{*}} [[टकुवा]] {{*}} [[टाँडी, मोरङ|टाँडी]] {{*}} [[डङ्ग्राहा]] {{*}} [[डाँगिहाट]] {{*}} [[डायनिया]] {{*}} [[तेतरिया]] {{*}} [[थलाहा]] {{*}} [[दर्बेशा]] {{*}} [[दादरबैरिया]] {{*}} [[दुलारी]] {{*}} [[नोचा]] {{*}} [[पाटीगाउँ]] {{*}} [[पोखरीया, मोरङ|पोखरीया]] {{*}} [[बुधनगर]] {{*}} [[बेलबारी]] {{*}} [[बैजनाथपुर]] {{*}} [[भोगटेनी]] {{*}} [[भौडाहा]] {{*}} [[मझारे]] {{*}} [[मधुमल्ला]] {{*}} [[महादेवा, मोरङ|महादेवा]] {{*}} [[मृगौलिया]] {{*}} [[मोतीपुर, मोरङ|मोतीपुर]] {{*}} [[याङशिला]] {{*}} [[रमितेखोला]] {{*}} [[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] {{*}} [[राजघाट]] {{*}} [[लखन्तरी]] {{*}} [[लेटाङ]] {{*}} [[वनिगामा]] {{*}} [[वयरवन]] {{*}} [[बरडङ्गा]] {{*}} [[बबियाविर्ता]] {{*}} [[वारङ्गी]] {{*}} [[बाहुनी]] {{*}} [[शनिश्चरे, मोरङ|शनिश्चरे]] {{*}} [[सिंहदेवी सोमबारे]] {{*}} [[सिजुवा]] {{*}} [[सिद्राहा]] {{*}} [[सिसवनिजहदा]] {{*}} [[शिसवनी बडहरा]] {{*}} [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोराभाग]] {{*}} [[हरैँचा]] {{*}} [[हसनदह]] {{*}} [[हात्तीमुडा]] {{*}} [[होक्लाबारी]] | ६५ |- | ८ | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] | style="text-align:left;" | [[आँखिभुई|आँखीभुई]] {{*}} [[किमाथान्का]] {{*}} [[खराङ]] {{*}} [[चेपुवा]] {{*}} [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] {{*}} [[जलजला, सङ्खुवासभा|जलजला]] {{*}} [[तामाफोक]] {{*}} [[ताम्कु]] {{*}} [[दिदिङ]] {{*}} [[धुपू|धुपु]] {{*}} [[नुनढाकी]] {{*}} [[नुम]] {{*}} [[पाथीभरा, सङ्खुवासभा|पाथीभरा]] {{*}} [[पावाखोला]] {{*}} [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] {{*}} [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा|बाह्रबिसे]] {{*}} [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु]] {{*}} [[मत्स्यपोखरी]] {{*}} [[माङ्तेवा]] {{*}} [[मादीमुलखर्क]] {{*}} [[मादीरामबेनी]] {{*}} [[मामलिङ]] {{*}} [[मावादिन]] {{*}} [[याफु]] {{*}} [[वाना]] {{*}} [[वाला]] {{*}} [[सभापोखरी]] {{*}} [[सित्तलपाटी]] {{*}} [[सिद्धकाली]] {{*}} [[सिद्धपोखरी]] {{*}} [[सिसुवाखोला]] {{*}} [[स्याबुन]] {{*}} [[हटिया, सङ्खुवासभा|हटिया]] | ३३ |- | ९ | [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | style="text-align:left;" | [[अमडुबा]] {{*}} [[अमाहिबेला]] {{*}} [[दुहवी]] {{*}} [[भलुवा]] {{*}} [[एकम्वा]] {{*}} [[औराबनी]] {{*}} [[कप्तानगञ्ज]] {{*}} [[खनार]] {{*}} [[गौतमपुर]] {{*}} [[घुस्की]] {{*}} [[चाँदबेला]] {{*}} [[चिमडी]] {{*}} [[छिटाहा]] {{*}} [[जल्पापुर]] {{*}} [[डुम्राहा]] {{*}} [[तनमुना]] {{*}} [[देवानगञ्ज]] {{*}} [[नरर्सिंहटप्पु]] {{*}} [[पकली]] {{*}} [[पश्चिम कुसाहा]] {{*}} [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] {{*}} [[पूर्व कुसाहा]] {{*}} [[प्रकाशपुर]] {{*}} [[बकलौरी]] {{*}} [[बबिया]] {{*}} [[बराहक्षेत्र]] {{*}} [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] {{*}} [[विष्णुपादुका]] {{*}} [[भरौल]] {{*}} [[भादगाउँ सिनुवारी]] {{*}} [[भोक्राहा, सुनसरी|भोक्राहा]] {{*}} [[मधुवन]] {{*}} [[मधेली]] {{*}} [[मधेशा]] {{*}} [[मध्यहर्षाही]] {{*}} [[महेन्द्रनगर, सुनसरी|महेन्द्रनगर]] {{*}} [[राजगञ्ज सिनुवारी]] {{*}} [[रामगञ्ज बलगछिया]] {{*}} [[रामनगर भुटाहा]] {{*}} [[लौकही]] {{*}} [[श्रीपुरजब्दी]] {{*}} [[सतेरझोडा]] {{*}} [[साहेबगञ्ज]] {{*}} [[सिङ्गिया]] {{*}} [[सिमरिया]] {{*}} [[सोनापुर]] {{*}} [[हरिनगरा]] {{*}} [[हरिपुर, सुनसरी|हरिपुर]] {{*}} [[हाँसपोसा]] | ४९ |- | १० | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] | style="text-align:left;" | [[आङदिम]] {{*}} [[आम्बुङ]] {{*}} [[इवा]] {{*}} [[इसिबु]] {{*}} [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] {{*}} [[ओयाक्जुङ]] {{*}} [[खम्लालुङ]] {{*}} [[चुहानडाँडा ]] {{*}} [[छातेढुङ्गा]] {{*}} [[जलजले]] {{*}} [[जिरिखिम्ती]] {{*}} [[ताम्फुला]] {{*}} [[थोक्लुङ]] {{*}} [[दाङपा]] {{*}} [[पञ्चकन्यापोखरी]] {{*}} [[पिप्ले, तेह्रथुम|पिप्ले]] {{*}} [[पौठाक]] {{*}} [[फाक्चामारा]] {{*}} [[फुलेक]] {{*}} [[वसन्तपुर, तेह्रथुम|वसन्तपुर]] {{*}} [[मोराहाङ]] {{*}} [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङ्लुङ]] {{*}} [[श्रीजुङ]] {{*}} [[सङ्क्रान्तिबजार]] {{*}} [[सम्दु]] {{*}} [[सावला]] {{*}} [[सिम्ले]] {{*}} [[सुङनाम]] {{*}} [[सुदाप]] {{*}} [[सोल्मा]] {{*}} [[हमरजुङ]] {{*}} [[ह्वाकु]] | ३२ |- | colspan="4" style="background-color:#e3fdf1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#e3fdf1;" | '''२७७''' |} ===[[सगरमाथा अञ्चल]]=== <gallery mode=packed> चित्र:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[खोटाङ जिल्ला]] चित्र:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ओखलढुङ्गा जिल्ला]] चित्र:सप्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सप्तरी जिल्ला]] चित्र:सिराहा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिराहा जिल्ला]] चित्र:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सोलुखुम्बु जिल्ला]] चित्र:उदयपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[उदयपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ११ | rowspan="6" style="background-color:#cbdbe1;" | [[सगरमाथा अञ्चल]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्खौले]] {{*}} [[ईन्द्रेणी पोखरी]] {{*}} [[ऐँसेलुखर्क]] {{*}} [[काहुले]] {{*}} [[कुभिण्डे, खोटाङ|कुभिण्डे]] {{*}} [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]] {{*}} [[खार्पा]] {{*}} [[खार्मी]] {{*}} [[खाल्ले]] {{*}} [[खिदिमा]] {{*}} [[खोटाङ बजार]] {{*}} [[चिप्रिङ]] {{*}} [[चिसापानी, खोटाङ|चिसापानी]] {{*}} [[च्यास्मिटार]] {{*}} [[च्यानडाँडा]] {{*}} [[सान्तेश्वर छितापोखरी]] {{*}} [[छितापोखरी]] {{*}} [[छोरम्बु]] {{*}} [[जालपा]] {{*}} [[ज्यामिरे, खोटाङ|ज्यामिरे]] {{*}} [[टेम्मा]] {{*}} [[डमर्खुशिवालय]] {{*}} [[डाँडागाउँ, खोटाङ|डाँडागाउँ]] {{*}} [[डिकुवा]] {{*}} [[डुम्रे धारापानी]] {{*}} [[दिक्तेल]] {{*}} [[दिप्लुङ]] {{*}} [[दुर्छिम]] {{*}} [[दुवेकोलडाँडा]] {{*}} [[देवीस्थान, खोटाङ|देविस्थान]] {{*}} [[दोर्पा चिउरीडाँडा]] {{*}} [[धितुङ]] {{*}} [[निर्मलीडाँडा]] {{*}} [[नुनथला]] {{*}} [[नेर्पा]] {{*}} [[पाथेका]] {{*}} [[पौवासेरा]] {{*}} [[फाक्टाङ]] {{*}} [[फेदी]] {{*}} [[बतासे, खोटाङ|बतासे]] {{*}} [[बाक्सिला]] {{*}} [[बाम्राङ]] {{*}} [[बाहुनीडाँडा]] {{*}} [[विजयखर्क]] {{*}} [[बुईपा]] {{*}} [[मङ्गलटार, खोटाङ|मङ्गलटार]] {{*}} [[महादेवस्थान, खोटाङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[जलेश्वरी]] {{*}} [[माक्पा]] {{*}} [[मात्तिमविर्ता]] {{*}} [[मौवाबोटे]] {{*}} [[याम्खा]] {{*}} [[रतन्छा]] {{*}} [[राखादिप्सुङ]] {{*}} [[राखावाङदेल]] {{*}} [[राजापानी]] {{*}} [[रिब्दुङ महेश्वरी]] {{*}} [[लफ्याङ]] {{*}} [[लामिडाँडा]] {{*}} [[लिकुवापोखरी]] {{*}} [[लिच्की रामचे]] {{*}} [[वडकादियाले]] {{*}} [[बडहरे]] {{*}} [[बराहपोखरी]] {{*}} [[वाकाचोल]] {{*}} [[वाप्लुखा]] {{*}} [[बासपानी]] {{*}} [[वोपुङ]] {{*}} [[सप्तेश्वर]] {{*}} [[सल्ले]] {{*}} [[साउनेचौर]] {{*}} [[सावाकटहरे]] {{*}} [[सिम्पानी, खोटाङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुङदेल]] {{*}} [[सुन्तले]] {{*}} [[हौँचुर|हौंचुर]] | ७६ |- | १२ | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] | style="text-align:left;" | [[अँधेरी नारायणस्थान]] {{*}} [[उँवू]] {{*}} [[केतुके, ओखलढुङ्गा|केतुके]] {{*}} [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] {{*}} [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] {{*}} [[कालिकादेवी, ओखलढुङ्गा|कालिकादेवी]] {{*}} [[कुइभीर]] {{*}} [[कुन्तादेवी]]{{*}} [[खिजिकाती]] {{*}} [[खिजिफलाटे|खिजीफलाटे]] {{*}} [[गाम्नाङ्गटार]] {{*}} [[च्यानम]] {{*}} [[जन्तरखानी]] {{*}} [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] {{*}} [[टारकेरावारी]] {{*}} [[टोक्सेल]] {{*}} [[ठूलाछाप]] {{*}} [[खिजी चण्डेश्वरी]] {{*}} [[तलुवा]] {{*}} [[थाक्ले]] {{*}} [[दियाले, ओखलढुङ्गा|दियाले]] {{*}} [[नर्मदेश्वर]] {{*}} [[पलापू]] {{*}} [[पात्ले]] {{*}} [[पोखरे]] {{*}} [[पोकली]] {{*}} [[प्राप्चा]] {{*}} [[फेदीगुठ]] {{*}} [[फुलबारी, ओखलढुङ्गा|फूलबारी]] {{*}} [[बाक्सा]] {{*}} [[बलखू]] {{*}} [[वरुणेश्वर]] {{*}} [[बर्नालू]] {{*}} [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] {{*}} [[भदौरे]] {{*}} [[भुसिङ्गा]] {{*}} [[माधवपुर]] {{*}} [[माम्खा]] {{*}} [[मानेभञ्ज्याङ, ओखलढुङ्गा|मानेभञ्ज्याङ]] {{*}} [[मोली]] {{*}} [[मूलखर्क]] {{*}} [[यसम]] {{*}} [[रगनी]] {{*}} [[रागाद्विप]] {{*}} [[रानीवन, ओखलढुङ्गा|रानीवन]] {{*}} [[रातमाटे, ओखलढुङ्गा|रातमाटे]] {{*}} [[रावादोलू]] {{*}} [[रुम्जाटार]] {{*}} [[विगुटार]] {{*}} [[विलन्दू]] {{*}} [[श्रीचौर]] {{*}} [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] {{*}} [[सेर्ना]] {{*}} [[सिंहदेवी, ओखलढुङ्गा|सिंहदेवी]] {{*}} [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] {{*}} [[हर्कपुर]] | ५६ |- | १३ | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अर्नाहा, सप्तरी|अर्नाहा]] {{*}} [[कमलपुर]] {{*}} [[कञ्चनपुर, सप्तरी|कञ्चनपुर]] {{*}} [[हनुमाननगर]] {{*}} [[बरमझिया, सप्तरी|बरमझिया]] {{*}} [[बदगामा]] {{*}} [[इटहरी विष्णुपुर]] {{*}} [[इनर्वा फुलवरीया]] {{*}} [[औरही, सप्तरी|औरही]] {{*}} [[कटैया]] {{*}} [[कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलासा]] {{*}} [[तरही]] {{*}}[[काचन]] {{*}} [[कुसाहा]] {{*}} [[कोईलाडी बर्साइन]] {{*}} [[कोइलाडी]] {{*}} [[कोचाबखारी]] {{*}} [[खडगपुर]] {{*}} [[खोजपुर]] {{*}} [[खोक्सरप्रवाहा]] {{*}} [[गम्हरीया परवाहा]] {{*}} [[को मध्येपुरा]] {{*}} [[गोइठी]] {{*}}[[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] {{*}} [[छिन्नमस्ता, सप्तरी|छिन्नमस्ता]] {{*}} [[ठेलिया]] {{*}} [[जण्डौल]] {{*}} [[जगतपुर, सप्तरी|जगतपुर]] {{*}} [[जमुनी मधेपुरा]]{{*}} [[झुट्की]] {{*}} [[टिकुलिया, सप्तरी|टिकुलिया]] {{*}} [[गोवरगाढा]] {{*}} [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] {{*}} [[पिप्रापूर्व]] {{*}} [[डाढा]] {{*}} [[डिमन]] {{*}} [[विषहरिया]]{{*}} [[तिलाठी]] {{*}} [[दिघवा]] {{*}} [[देउरी भरुवा|देउरी मरुवा]] {{*}} [[देउरी]] {{*}} [[दौलतपुर]] {{*}} [[धनगढी, सप्तरी|धनगढी]] {{*}} [[नर्घो]] {{*}} [[नेगडा]] {{*}} [[पकरी]] {{*}} [[पटेर्वा, सप्तरी|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरगाढा]] {{*}} [[पनसेरा]] {{*}} [[भङ्गाहा]] {{*}} [[पातो]] {{*}} [[पिप्रापश्चिम]] {{*}}[[पोर्ताहा]] {{*}} [[परसवनी]] {{*}} [[फकिरा]] {{*}} [[फर्सेठ]] {{*}} [[फुल्काही]] {{*}} [[ओद्राहा]] {{*}} [[बकधुवा]] {{*}} [[बथनाहा]] {{*}} [[बनरझुला]] {{*}}[[जोगिनियाँ-१]] {{*}} [[जोगिनियाँ-२]] {{*}} [[बनैनियाँ]] {{*}} [[बनौला]] {{*}} [[बनौली]] {{*}} [[बसबलपुर]] {{*}} [[बमनगामाकट्टी]] {{*}} [[बसबिटी]] {{*}} [[बिरपुरवरही]] {{*}} [[बेल्ही, सप्तरी|बेल्ही]] {{*}} [[बेल्हीचपेना]] {{*}} [[बोदेबरसाइन]] {{*}} [[बोरिया]] {{*}} [[ब्रहमपुर]] {{*}} [[भगवतपुर]] {{*}} [[भारदह]] {{*}} [[मधुवापुर]] {{*}} [[मधुपट्टी]] {{*}} [[मल्हनिया]] {{*}} [[मलहनमा]] {{*}} [[भुतही]] {{*}} [[धोधनपुर]] {{*}} [[मलेकपुर]] {{*}} [[मलेठ]] {{*}} [[महादेवा, सप्तरी|महादेवा]] {{*}} [[मनराजा]] {{*}} [[मैना सहश्रबाहु]] {{*}} [[शम्भुनाथ]] {{*}} [[तेरहौता]] {{*}} [[धरमपुर, सप्तरी|धरमपुर]] {{*}} [[मैनाकडेरी]] {{*}} [[मौवाहा]] {{*}} [[रामनगर, सप्तरी|रामनगर]] {{*}} [[मोहनपुर]] {{*}} [[रुपनगर]] {{*}} [[रामपुर जमुवा]]{{*}} [[रामपुर मल्हनियाँ]] {{*}} [[नकटी रायपुर]] {{*}} [[रौतहट, सप्तरी|रौतहट]] {{*}} [[लालापट्टी]] {{*}} [[लोहजरा]] {{*}} [[लौनियाँ]] {{*}} [[भैरवा]] {{*}} [[सकरपुरा]] {{*}} [[सितापुर, सप्तरी|सितापुर]] {{*}} [[सिम्राहा सिगियोन]] {{*}} [[सारस्वर]] {{*}} [[सिसवा बेल्ही]] {{*}} [[हरिपुर, सप्तरी|हरिपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, सप्तरी|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दिया, सप्तरी|हर्दिया]] {{*}} [[त्रिकोल]] | ११४ |- | १४ | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] | style="text-align:left;" | [[अर्नामा प्ररा]] {{*}} [[अर्नामा लालपुर]] {{*}} [[अयोध्यानगर]] {{*}} [[अशोकापुर बल्कवा]] {{*}} [[असनपुर]] {{*}} [[इटरी परसाही]] {{*}} [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] {{*}} [[इटाटार|इट्टाटार]] {{*}} [[इनर्वा, सिराहा|इनर्वा]] {{*}} [[औरही, सिराहा|औरही]] {{*}} [[कच्नारी]] {{*}} [[कर्जन्हा]] {{*}} [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]] {{*}} [[कल्याणपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[कल्याणपुर जब्दी]] {{*}} [[हक्पारा]] {{*}} [[कृष्णपुर बिर्ता]] {{*}} [[खुरुख्याही]] {{*}} [[खिरौना]] {{*}} [[गाढा]] {{*}} [[तरेगना गोविन्दपुर]] {{*}} [[गोविन्दपुर मलहनमा]] {{*}} [[गौताडी]] {{*}} [[गौरीपुर]] {{*}} {{*}} [[फुलबरिया]] {{*}} [[चतरी]] {{*}} [[चन्द्रअयोध्यापुर]] {{*}} [[चन्द्रोदयपुर]] {{*}} [[चन्द्रलालपुर]] {{*}} [[चिकना]] {{*}} [[जमदह]] {{*}} [[जानकीनगर, सिराहा|जानकीनगर]] {{*}} [[जिघौल]] {{*}} [[डुमरी]] {{*}} [[तेनुवापट्टी]] {{*}} {{*}} [[रामपुर बिर्ता]] {{*}} [[रामनगर मिर्चैया]] {{*}} [[राधोपुर]] {{*}} [[मल्हनिया खोरी]] {{*}} [[थलहाकटहा]] {{*}} [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] {{*}} [[देवीपुर, सिराहा|देवीपुर]] {{*}} [[धनगढी, सिराहा|धनगडी]] {{*}} [[ढोढना]] {{*}} [[नवराजपुर]] {{*}} [[नरहा बल्कवा]] {{*}} [[नहरा रिगौल]] {{*}} [[पडरिया थारुटोल]] {{*}} [[पिप्रा प्र. पि.|पिप्रा प्रपि]] {{*}} [[पिप्रा प्र. ध.|पिप्रा प्रध]] {{*}} [[पोखरभिन्डा]] {{*}} [[फुल्कहा कटी]] {{*}} [[बडहरामाल]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] {{*}} [[महेशपुर गम्हरिया]] {{*}} [[बर्चवा]] {{*}} [[बेल्हा]] {{*}} [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] {{*}} [[बेतौना]] {{*}} [[ब्रह्मा गौघडी]] {{*}} [[भगवानपुर, सिराहा|भगवानपुर]] {{*}} [[कुशाह लक्षिमिनीया]] {{*}} [[भगवतीपुर, सिराहा|भगवतीपुर टासु]] {{*}} [[भदैया]] {{*}} [[भवानीपुर, सिराहा|भवानीपुर]] {{*}} [[भवानीपुर कालाबन्जर]] {{*}} [[भेडिया]] {{*}} [[भोक्राहा, सिराहा|भोक्रहा]] {{*}} [[मझौरा]] {{*}} [[मझौलिया]] {{*}} [[माडर]] {{*}} [[मल्हनिया गम्हरिया]] {{*}} [[महादेवा पोर्तहा]] {{*}} [[महानौर]] {{*}} [[महेशपुर पतारी]] {{*}} [[मुक्सर]] {{*}} [[मोहनपुर कमलपुर]] {{*}} [[मौवाही]] {{*}} [[राजपुर, सिराहा|राजपुर]] {{*}} [[लगडी गडियानी]] {{*}} [[लगडी गोठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर प्रमा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर पतारी]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, सिराहा|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] {{*}} [[बरियारपट्टी]] {{*}} [[विधानगर]] {{*}} [[विष्णुपुरकट्टी|विस्नुपुरकट्टी]] {{*}} [[विष्णुपुर प्रमा]] {{*}} [[विष्णुपुर प्ररा]] {{*}} [[सानहैथा]] {{*}} [[सारश्वर]] {{*}} [[सुखचिना]] {{*}} [[सखुवानान्कारकट्टी]] {{*}} [[सोठियान]] {{*}} [[सिक्रोन]] {{*}} [[सिसवनी]] {{*}} [[सीतापुर प्ररा]] {{*}} [[सीतापुर प्रध]] {{*}} [[सिलोर्वा पछवारी]] {{*}} [[सुखीपुर नगरपालिका|सुखिपुर]] {{*}} [[सोनमति मझौरा]] {{*}} [[हनुमाननगर, सिराहा|हनुमाननगर]] {{*}} [[हनुमाननगर प्रध]] {{*}} [[तुल्सीपुर, सिराहा|तुल्सीपुर]] {{*}} [[हर्कट्टी]] | १०६ |- | १५ | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] | style="text-align:left;" | [[काँकु]] {{*}} [[काङ्गेल]] {{*}} [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] {{*}} [[खुम्जुङ]] {{*}} [[गार्मा]] {{*}} [[गोली]] {{*}} [[गोराखानी]] {{*}} [[गुदेल]] {{*}} [[चौलाखर्क]] {{*}} [[चौँरीखर्क|चौंरीखर्क]] {{*}} [[छेस्काम]] {{*}} [[जुभिङ]] {{*}} [[जुबु]] {{*}} [[टाक्सिन्दु]] {{*}} [[टाप्टिङ]] {{*}} [[तिङ्गला]] {{*}} [[देउसा]] {{*}} [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] {{*}} [[नेचाबतासे]] {{*}} [[नेचाबेतघारी]] {{*}} [[नेले]] {{*}} [[पञ्चन]] {{*}} [[पावै]] {{*}} [[बाकु, सोलुखुम्बु|बाकु]] {{*}} [[बासा]] {{*}} [[बुङ]] {{*}} [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] {{*}} [[भाकाञ्जे]] {{*}} [[मुक्ली]] {{*}} [[तामाखानी]] {{*}} [[लोखिम]] {{*}}[[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] {{*}} [[सल्यान, सोलुखुम्बु|सल्यान]] {{*}} [[सोताङ]] | ३४ |- | १६ | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] | style="text-align:left;" | [[आँपटार]] {{*}} [[इनामे]] {{*}} [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] {{*}} [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] {{*}} [[बेल्टार, उदयपुर|बेल्टार]] {{*}} [[बसाहा]] {{*}} [[ओख्ले]] {{*}} [[कटुन्जे ववला]] {{*}} [[खाँबु]] {{*}} [[चौदण्डी]] {{*}} [[जाँते, उदयपुर|जाँते]] {{*}} [[जोगीदह]] {{*}} [[ठोक्सिला]] {{*}} [[डुम्रे]] {{*}} [[तपेश्वरी]] {{*}} [[ताम्लीछा]] {{*}} [[तावाश्री]] {{*}} [[ठानागाउँ]] {{*}} [[नामेटार]] {{*}} [[पञ्चावती]] {{*}} [[पोखरी, उदयपुर|पोखरी]] {{*}} [[बर्रे]] {{*}} [[बलम्ता]] {{*}} [[बाराहा, उदयपुर|बाराहा]] {{*}} [[बासबोटे]] {{*}} [[भलाय डाँडा]] {{*}} [[जल्पाचिलाउने]] {{*}} [[भुट्टार]] {{*}} [[मैनामैनी]] {{*}} [[मयङ्खु]] {{*}} [[रिश्कु]] {{*}} [[रुपाटार|रूपाटार]] {{*}} [[रौता]] {{*}} [[लाफागाउँ]] {{*}} [[लिम्पाटार]] {{*}} [[लेखगाउँ, उदयपुर|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखानी]] {{*}} [[साउने]] {{*}} [[सिद्धिपुर, उदयपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] {{*}} [[सुन्दरपुर, उदयपुर|सुन्दरपुर]] {{*}} [[सोरुङ छबिसे]] {{*}} [[हडिया, उदयपुर|हडिया]] {{*}} [[हर्देनी]] | ४४ |- | colspan="4" style="background-color:#cbdbe1;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#cbdbe1;" | '''४३०''' |} ==[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[जनकपुर अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:धनुषा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धनुषा जिल्ला]] चित्र:दोलखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दोलखा जिल्ला]] चित्र:महोत्तरी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[महोत्तरी जिल्ला]] चित्र:रामेछाप जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रामेछाप जिल्ला]] चित्र:सर्लाही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सर्लाही जिल्ला]] चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | १७ | rowspan="6" style="background-color:#FFFF00;" | [[जनकपुर अञ्चल]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | style="text-align:left;" | [[अन्दुपट्टी]] {{*}} [[इटहर्वा]] {{*}} [[इनर्वा, धनुषा|इनर्वा]] {{*}} [[एकराही]] {{*}} [[औरही, धनुषा|औरही]] {{*}} [[कचुरी ठेरा]] {{*}} [[कजरा रमौल]] {{*}} [[कनकपट्टी]] {{*}} [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] {{*}} [[खजुरी चन्हा]] {{*}} [[गिद्धा]] {{*}} [[घोडघास]] {{*}} [[धबौली]] {{*}} [[सिङ्ग्याही मैदान]] {{*}} [[हरिने]] {{*}} [[तुल्सीयाही निकास]] {{*}} [[मानसिंहपट्टी]] {{*}} [[प्रको महुवा]] {{*}} [[लगमा गढागुठी]] {{*}} [[फुलगामा]] {{*}} [[तुलसीयाही जब्दी]] {{*}} [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुखियापट्टी मुसहरनिया]] {{*}} [[बहेडा बेला]] {{*}} [[बघचौडा]] {{*}} [[सुगा मधुकरही]] {{*}} [[नौवाखोर पर्साही]] {{*}} [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] {{*}} [[लखौरी]] {{*}} [[हंसपुर कठपुल्ला]] {{*}} [[सुगा निकास]] {{*}} [[नगराईन]] {{*}} [[दुहवी, धनुषा|दुहवी]] {{*}} [[ठाढीझिझा]] {{*}} [[सतोषर]] {{*}} [[मखनाहा]] {{*}} [[ठिल्ला यदुवा]] {{*}} [[सबैला|सवैला]] {{*}} [[धनुषाधाम]] {{*}} [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[धनुषा गोविन्दपुर|धनुषागोविन्दपुर]] {{*}} [[भुतहीपटेर्वा]] {{*}} [[पौडेश्वर]] {{*}} [[बरमझिया, धनुषा|बरमझिया]] {{*}} [[गोठकोयलपुर]] {{*}} [[बेगा शिवपुर]] {{*}} [[बिसरभोरा]] {{*}} [[बसहिया]] {{*}} [[बसविटिट]] {{*}} [[देवपुरा रूपैठा]] {{*}} [[बिन्धी]] {{*}} [[गोपालपुर]] {{*}} [[शान्तिपुर, धनुषा|शान्तिपुर]] {{*}} [[सपही, धनुषा|सपही]] {{*}} [[रमदैया भवाडी]] {{*}} [[सखुवा महेन्द्रनगर]] {{*}} [[बल्हासघारा]] {{*}} [[देवरी परवाहा]] {{*}} [[झोझीकटैया]] {{*}} [[बहुअर्वा]] {{*}} [[लोहना]] {{*}} [[पतनुका]] {{*}} [[लक्कड]] {{*}} [[दुवरकोट हथलेटवा]] {{*}} [[सिनुरजोरा]] {{*}} [[खरिहानी]] {{*}} [[बालाबाखर]] {{*}} [[हठिपुर हडवाडा]] {{*}} [[हरिहरपुर, धनुषा|हरिहरपुर]] {{*}} [[भुचक्रपुर]] {{*}} [[बटेश्वर गाउँपालिका|बटेश्वर]] {{*}} [[तारापट्टी सिर्सिया|तारापट्टी सिरसिया]] {{*}} [[मिथिलेश्वर मौवाही]] {{*}} [[मिथिलेश्वर निकास]] {{*}} [[ढल्केबर|ढल्केवर]] {{*}} [[तुल्सी चौडा]] {{*}} [[बेगाडावर]] {{*}} [[लक्ष्मीनिवास]] {{*}} [[चक्कर]] {{*}} [[बल्हागोठ]] {{*}} [[पुष्पवलपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुरबगेवा]] {{*}} [[माचि झिटकैया]] {{*}} [[देवडिहा]] {{*}} [[धनौजी गाउँपालिका|धनौजी]] {{*}} [[झटियाही]] {{*}} [[लबटोली]] {{*}} [[यज्ञभूमि]] {{*}} [[बल्हाकठाल]] {{*}} [[प्रखे महुवा]] {{*}} [[बनिनिया]] {{*}} [[यदुकुश]] {{*}} [[चोराकोयलपुर]] {{*}} [[उमाप्रेमपुर|उमापेरमपुर]] {{*}} [[बफै]] {{*}} [[ननुपट्टी]] {{*}} [[सोनिगामा]] {{*}} [[पचहर्वा]] {{*}} [[भरतपुर, धनुषा|भरतपुर]] {{*}} [[गोदार]] {{*}} [[दिगम्बरपुर]] {{*}} [[नक्टाझिझ]] | १०१ |- | १८ | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] | style="text-align:left;" | [[आलम्पु]] {{*}} [[ओराङ]] {{*}} [[काटाकुटी]] {{*}} [[काब्रे]] {{*}} [[कालिन्चोक गाँउपालिका|कालिञ्चोक]] {{*}} [[खारे]] {{*}} [[खोपाचाँगु]] {{*}} [[गैरीमुदी]] {{*}} [[गौरीशङ्कर गाउँपालिका|गौरीशङ्कर]] {{*}} [[घ्याङसुकाठोकर]] {{*}} [[चङ्खु]] {{*}} [[चिलङ्खा]] {{*}} [[च्यामा]] {{*}} [[जफे]] {{*}} [[जुँगु]] {{*}} [[झुले]] {{*}} [[झ्याकु]] {{*}} [[डाँडाखर्क, दोलखा|डाँडाखर्क]] {{*}} [[तामचेत दूधपोखरी]] {{*}} [[नाम्दु]] {{*}} [[पवटी]] {{*}} [[फस्कु]] {{*}} [[बाबरे]] {{*}} [[बुलुङ]] {{*}} [[बोच]] {{*}} [[भीरकोट, दोलखा|भीरकोट]] {{*}} [[भूषाफेदा]] {{*}} [[भेडपु]] {{*}} [[मागापौवा]] {{*}} [[मार्बु]] {{*}} [[मालु]] {{*}} [[मिर्गे]] {{*}} [[मेलुङ]] {{*}} [[लाकुरीडाँडा]] {{*}} [[लादुक]] {{*}} [[लापिलाङ]] {{*}} [[लामाबगर]] {{*}} [[लामिडाँडा, दोलखा|लामिडाँडा]] {{*}} [[विगु]] {{*}} [[शहरे]] {{*}} [[शैलुङ्गेश्वर]] {{*}} [[श्यामा]] {{*}} [[सुनखानी, दोलखा|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्द्रावती]] {{*}} [[सुरी]] {{*}} [[सुष्पाक्षमावती]] {{*}} [[हाँवा]] {{*}} [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] {{*}} [[ठूलोपाताल]] {{*}} [[माली, दोलखा|माली]] {{*}} [[क्षेत्रपा]] | ५१ |- | १९ | [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] | style="text-align:left;" | [[अनकार]] {{*}} [[एकडाराबेला]] {{*}} [[एकरहिया]] {{*}} [[इटहर्वाकट्टी]] {{*}} [[औरही, महोत्तरी|औरही]] {{*}} [[किसाननगर]] {{*}} [[कोल्हुवा बगेया]] {{*}} [[खैरबन्नी]] {{*}} [[खयरमारा]] {{*}} [[खोपी]] {{*}} [[खुट्टापिपराडी]] {{*}} [[गैढाभेटपुर]] {{*}} [[गौरीवास]] {{*}} [[गोनरपुरा]] {{*}} [[डाम्ही मडै]] {{*}} [[धमौरा]] {{*}} [[धर्मपुर, महोत्तरी|धर्मपुर]] {{*}} [[धिरापुर]] {{*}} [[नैन्ही]] {{*}} [[पडौल]] {{*}} [[पर्सा पतेली]] {{*}} [[पर्सादेवाड]] {{*}} [[पशुपतिनगर, महोत्तरी|पशुपतिनगर]] {{*}} [[रामनगर, महोत्तरी|रामनगर]] {{*}} [[पिगौना]] {{*}} [[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] {{*}} [[पिपरा, महोत्तरी|पिपरा]] [[निगौली]] {{*}} [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[फुलाहट्टा परिकौली ]] {{*}} [[फुलकाहा]] {{*}} [[बगडा]] {{*}} [[बदिया बन्चौरी]] {{*}} [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[बलवा]] {{*}} [[बनौली दनौली]] {{*}} [[बनौटा]] {{*}} [[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] {{*}} [[बसबिट्टी]] {{*}} [[बथनाहा, महोत्तरी|बथनाहा]] {{*}} [[बेलगाछी]] {{*}} [[भरतपुर, महोत्तरी|भरतपुर]] {{*}} [[भटौलिया]] {{*}} [[बिजलपुरा]] {{*}} [[भ्रमरपुरा]] {{*}} [[महादैया तपनपुर]] {{*}} [[महोत्तरी, महोत्तरी|महोत्तरी]] {{*}} [[माइस्थान]] {{*}} [[मझौरा विसनपुर]] {{*}} [[मनरा]] {{*}} [[मटिहानी]] {{*}} [[मेघनाथ गोरहन्ना]] {{*}} [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रामगोपालपुर]] {{*}} [[रतौली]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, महोत्तरी|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लोहरपट्टी|लोहारपट्टी]] {{*}} [[श्रीपुर, महोत्तरी|श्रीपुर]] {{*}} [[साम्सी गाउँपालिका|सम्सी]] {{*}} [[सहसौला]] {{*}} [[सहोडवा, महोत्तरी|सहोडवा]] {{*}} [[साँढा]] {{*}} [[सरपल्लो]] {{*}} [[सिमरदही]] {{*}} [[सिङ्ग्याही]] {{*}} [[सिसवा कटैया]] {{*}} [[सोनमा]] {{*}} [[सोनौल]] {{*}} [[सोनामाई]] {{*}} [[सुगा भवानीपट्टी]] {{*}} [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] {{*}} [[भँगाहा]] {{*}} [[हलखोरी]] {{*}} [[हरिहरपुर हरिनामरी]] {{*}} [[हाथिलेट]] {{*}} [[हथिसर्वा]] | ७६ |- | २० | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] | style="text-align:left;" | [[कुबुकस्थली]] {{*}} [[सुनारपानी]] {{*}} [[सुकाजोर]] {{*}} [[सालु]] {{*}} [[भलुवाजोर]] {{*}} [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] {{*}} [[भटौली]] {{*}} [[चिसापानी, रामेछाप|चिसापानी]] {{*}} [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] {{*}} [[ओख्रेनी]] {{*}} [[कठजोर]] {{*}} [[खनियापानी]] {{*}} [[खाँडादेवी]] {{*}} [[खिम्ती]] {{*}} [[गुन्सी भदौरे]] {{*}} [[गुप्तेश्वर, रामेछाप|गुप्तेश्वर]] {{*}} [[गुम्देल]] {{*}} [[गेलु]] {{*}} [[गोठगाउँ]] {{*}} [[गोश्वारा]] {{*}} [[चनखु]] {{*}} [[चुचुरे]] {{*}} [[टोकरपुर]] {{*}} [[ठोसे]] {{*}} [[तिल्पुङ]] {{*}} [[डडुवा]] {{*}} [[दिमिपोखरी|दिमीपोखरी]] {{*}} [[दुरागाउँ]] {{*}} [[देउराली, रामेछाप|देउराली]] {{*}} [[दोरम्बा]] {{*}} [[नागदह, रामेछाप|नागदह]] {{*}} [[नामाडी]] {{*}} [[पकरबास]] {{*}} [[पिङ्खुरी]] {{*}} [[पुरानागाउँ]] {{*}} [[प्रिती, रामेछाप|प्रिती]] {{*}} [[फर्पु]] {{*}} [[फुलासी]] {{*}} [[बिजुलीकोट]] {{*}} [[बेताली]] {{*}} [[बेथान]] {{*}} [[गागल भदौरे]] {{*}} [[भीरपानी]] {{*}} [[भुजी]] {{*}} [[मजुवा, रामेछाप|मजुवा]] {{*}} [[माकादुम]] {{*}} [[रस्नालु]] {{*}} [[राकाथुम]] {{*}} [[रामपुर, रामेछाप|रामपुर]] {{*}} [[लखनपुर, रामेछाप|लखनपुर]] {{*}} [[बाम्ती भण्डार]] {{*}} [[साँघुटार]] {{*}} [[सैपु]] {{*}} [[हिमगङ्गा]] {{*}} [[हिलेदेवी]] | ५५ |- | २१ | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] | style="text-align:left;" | [[अचलगढ]] {{*}}[[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] {{*}} [[सासापुर]] {{*}}[[औरही, सर्लाही|औरही]] {{*}} [[अत्रौली]] {{*}}[[बबरगञ्ज]] {{*}}[[बगदह]] {{*}} [[लालबन्दी]] {{*}} [[बहादुरपुर, सर्लाही|बहादुरपुर]] {{*}}[[बलरा]] {{*}}[[बारा उद्योरण]] {{*}}[[बरहथवा]] {{*}}[[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] {{*}} [[पत्थरकोट]] {{*}} [[बत्रौल]] {{*}} [[बेला, सर्लाही|बेला]] {{*}}[[बेल्ही, सर्लाही|बेल्ही]] {{*}}[[बेल्वाजब्दी]] {{*}}[[भाँडसार]] {{*}} [[भगवतीपुर, सर्लाही|भगवतीपुर]] {{*}}[[भवानीपुर, सर्लाही|भवानीपुर]] {{*}}[[ब्रह्मपुरी, सर्लाही|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भक्तिपुर]] {{*}} [[चन्द्रनगर]] {{*}}[[छटौल]] {{*}}[[छटौना]] {{*}}[[धनकौल पछियारी]] {{*}}[[धनकौल पुर्वाही]] {{*}}[[धनगढा]] {{*}}[[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] {{*}} [[धुर्कौली]] {{*}}[[डुमरिया]] {{*}}[[फरहदवा]] {{*}} [[जिङ्गदवा]] {{*}}[[फुलपरासी]] {{*}} [[गडहियाबैरी]] {{*}}[[गम्हरीया]] {{*}}[[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] {{*}}[[गौरीशङ्कर, सर्लाही|गौरीशङ्कर]] {{*}}[[हजरीया]] {{*}}[[हर्कथवा]] {{*}}[[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] {{*}}[[हरिपुर्वा]] {{*}}[[हथिऔल]] {{*}} [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] {{*}} [[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] {{*}}[[हेमपुर]] {{*}} [[जब्दी, सर्लाही|जब्दी]] {{*}}[[जमुनिया, सर्लाही|जमुनिया]] {{*}}[[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] {{*}}[[सुन्दरपुर, सर्लाही|सुन्दरपुर]] {{*}}[[कविलासी, सर्लाही|कविलासी]] {{*}}[[कालिन्जोर]] {{*}} [[कर्मैया]] {{*}}[[खैर्वा]] {{*}}[[खोरीया]] {{*}}[[खुटौना]] {{*}}[[किसनपुर]] {{*}} [[कौडेना]] {{*}}[[लौकठ]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] {{*}}[[लक्ष्मीपुर सुखचैना]] {{*}}[[मधुवनगोठ]] {{*}}[[मधुवनी, सर्लाही|मधुवनी]] {{*}} [[महिनाथपुर]] {{*}}[[भेल्ही]] {{*}} [[मानपुर, सर्लाही|मानपुर]] {{*}} [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] {{*}} [[मोहनपुर, सर्लाही|मोहनपुर]] {{*}}[[मोतीपुर, सर्लाही|मोतीपुर]] {{*}} [[मुर्तिया]] {{*}}[[मुसैली]] {{*}} [[नारायणखोला]] {{*}}[[नारायणपुर, सर्लाही|नारायणपुर]] {{*}}[[नेत्रगञ्ज]] {{*}}[[नौकेल्हवा]] {{*}} [[पर्सा, सर्लाही|पर्सा]] {{*}} [[परवानीपुर]] {{*}} [[पिडारी]] {{*}} [[पिडरिया]] {{*}} [[पिपरीया]] {{*}} [[राजघाट, सर्लाही|राजघाट]] {{*}} [[रामवन]] {{*}} [[रामनगर बहुअर्वा]] {{*}}[[रानीगञ्ज]] {{*}}[[रोहुवा]] {{*}}[[सक्रौल]] {{*}}[[सलेमपुर]] {{*}}[[सङ्ग्रामपुर, सर्लाही|सङ्ग्रामपुर]] {{*}}[[शङ्करपुर, सर्लाही|शङ्करपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, सर्लाही|श्रीपुर]] {{*}}[[सेखौना|सिखौना]] {{*}}[[सिमरा, सर्लाही|सिमरा]] {{*}}[[सिसौटिया]] {{*}}[[सिसौट]] {{*}} [[सहोडवा, सर्लाही|सहोडवा]] {{*}}[[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] {{*}} [[सुन्दरपुर चोहर्वा]] {{*}}[[त्रिभुवननगर, सर्लाही|त्रिभुवननगर]] | ९९ |- | २२ | [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] | style="text-align:left;" | [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]] | ५३ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''४३५''' |} ===[[बागमती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[भक्तपुर जिल्ला]] चित्र:धादिङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[धादिङ जिल्ला]] चित्र:काठमाडौँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काठमाडौँ जिल्ला]] चित्र:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला]] चित्र:ललितपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[ललितपुर जिल्ला]] चित्र:नुवाकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नुवाकोट जिल्ला]] चित्र:रसुवा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रसुवा जिल्ला]] चित्र:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | २३ | rowspan="8" style="background-color:#a6daae;" | '''[[बागमती अञ्चल]]''' | [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | style="text-align:left;" |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] {{*}} [[गुण्डु]] {{*}} [[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]] {{*}} [[चित्तपोल]] {{*}} [[छालिङ]] {{*}} [[झौखेल]] {{*}} [[ताथली]] {{*}} [[दधिकोट]] {{*}} [[दुवाकोट]] {{*}} [[नखेल]] {{*}} [[नगरकोट]] {{*}} [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकोट]] {{*}} [[सिपाडोल]] {{*}} [[सिरुटार]] {{*}} [[सुडाल]] | १६ |- | २४ | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] | style="text-align:left;" |[[आगिन्चोक|आगिञ्चोक]] {{*}} [[कल्लेरी]] {{*}} [[मुरलीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नीलकण्ठ नगरपालिका|निलकण्ठ]] {{*}} [[साङ्कोष]] {{*}} [[सुनौलाबजार]] {{*}} [[कटुञ्जे, धादिङ|कटुञ्जे]] {{*}} [[केवलपुर]] {{*}} [[किरानचोक]] {{*}} [[कुम्पुर]] {{*}} [[खाल्टे]] {{*}} [[खरी, धादिङ|खरी]] {{*}} [[गजुरी गाउँपालिका|गजुरी]] {{*}} [[गोगनपानी, धादिङ|गोगनपानी]] {{*}} [[गुम्दी]] {{*}} [[चैनपुर, धादिङ|चैनपुर]] {{*}} [[छत्रेदेउराली]] {{*}} [[जोगीमारा]] {{*}} [[जीवनपुर]] {{*}} [[झार्लाङ]] {{*}} [[ज्यामरुङ]] {{*}} [[ढोला]] {{*}} [[तसर्पु]] {{*}} [[तिप्लिङ]] {{*}} [[थाक्रे]] {{*}} [[दार्खा]] {{*}} [[धुषा]] {{*}} [[धुवाकोट]] {{*}} [[नलाङ]] {{*}} [[नौबिसे]] {{*}} [[पिडा]] {{*}} [[फूलखर्क|फुलखर्क]] {{*}} [[बसेरी]] {{*}} [[बैरेनी]] {{*}} [[बेनीघाट, धादिङ|बेनीघाट]] {{*}} [[बुढाथुम]] {{*}} [[भूमेस्थान]] {{*}} [[महादेवस्थान, धादिङ|महादेवस्थान]] {{*}} [[मैदी, धादिङ|मैदी]] {{*}} [[मार्पाक]] {{*}} [[मूलपानी, धादिङ|मुलपानी]] {{*}} [[लापा]] {{*}} [[रीगाउँ]] {{*}} [[सलाङ]] {{*}} [[सल्यानकोट, धादिङ|सल्यानकोट]] {{*}} [[सल्यानटार]] {{*}} [[सत्यदेवी]] {{*}} [[सेम्जोङ]] {{*}} [[सेर्तुङ]] {{*}} [[त्रिपुरेश्वर, धादिङ|त्रिपुरेश्वर]] | ५० |- | २५ | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | style="text-align:left;" |[[आलापोट]] {{*}} [[इचङ्गुनारायण]] {{*}} [[इन्द्रायणी, काठमाडौँ|इन्द्रायणी]] {{*}} [[कपन]] {{*}} [[काभ्रेस्थली]] {{*}} [[खड्का भद्रकाली]] {{*}} [[गागलफेदी]] {{*}} [[गोङ्गबु]] {{*}} [[गोकर्णेश्वर]] {{*}} [[गोठाटार]] {{*}} [[गोलढुङ्गा]] {{*}} [[चपली भद्रकाली]] {{*}} [[चाल्नाखेल]] {{*}} [[चुनीखेल]] {{*}} [[छैमले]] {{*}} [[जितपुरफेदी]] {{*}} [[जोरपाटी]] {{*}} [[झोर महाङ्काल]] {{*}} [[टल्कु डुडेचौर]] {{*}} [[टोखा चण्डेश्वरी]] {{*}} [[टोखा सरस्वती]] {{*}} [[डाँछी]] {{*}} [[तीनथाना]] {{*}} [[थानकोट]] {{*}} [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] {{*}} [[दहचोक]] {{*}} [[धर्मस्थली]] {{*}} [[धापासी]] {{*}} [[नयाँपाटी]] {{*}} [[नाङ्गलेभारे]] {{*}} [[नैकाप नयाँभञ्ज्याङ]] {{*}} [[नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पुखुलाछी]] {{*}} [[फुटुङ]] {{*}} [[बज्रयोगिनी]] {{*}} [[बलम्वु]] {{*}} [[बालुवा, काठमाडौँ|बालुवा]] {{*}} [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]] {{*}} [[भद्रवास]] {{*}} [[भीमढुङ्गा]] {{*}} [[मच्छेगाउँ]] {{*}} [[मनमैंजु]] {{*}} [[महाङ्काल, काठमाडौँ|महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवस्थान, काठमाडौं|महादेवस्थान]] {{*}} [[मातातीर्थ]] {{*}} [[मूलपानी, काठमाडौँ|मूलपानी]] {{*}} [[रामकोट]] {{*}} [[लप्सीफेदी]] {{*}} [[वाणभञ्ज्याङ]] {{*}} [[शेषनारायण]] {{*}} [[सतुङ्गल]] {{*}} [[साङला, काठमाडौँ|साङला]] {{*}} [[सीतापाइला]] {{*}} [[सुन्टोल]] {{*}} [[सुन्दरीजल]] {{*}} [[सेतीदेवी, काठमाडौं|सेतीदेवी]] {{*}} [[स्यूचाटार]] | ५७ |- | २६ | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] | style="text-align:left;" | [[उग्रचण्डी नाला]] {{*}} [[अनेकोट]] {{*}} [[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] {{*}} [[होक्सेबजार]] {{*}} [[साठीघर भगवती]] {{*}} [[उग्रतारा जनागाल]] {{*}} [[कटुञ्जे बेसी]] {{*}} [[कलाँती भूमिडाँडा]] {{*}} [[कात्तिके देउराली]] {{*}} [[कानपुर कालापानी]] {{*}} [[काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी]] {{*}} [[कुरुवास चापाखोरी]] {{*}} [[कुशादेवी]] {{*}} [[कोलाँतीभुम्लु]] {{*}} [[देवभूमि बालुवा]] {{*}} [[कोशीदेखा]] {{*}} [[खनालथोक]] {{*}} [[खरेलथोक]] {{*}} [[खहरेपाँगु]] {{*}} [[खार्पाचोक]] {{*}} [[गोकुले]] {{*}} [[गोठपानी]] {{*}} [[गैरीबिसौना देउपुर]] {{*}} [[घर्तीछाप]] {{*}} [[चण्डेनी मण्डन]] {{*}} [[चलाल गणेशस्थान]] {{*}} [[चौबास]] {{*}} [[च्याम्राङबेसी]] {{*}} [[च्यासिङ खर्क|च्यासिङखर्क]] {{*}} [[जैसीथोक मण्डन]] {{*}} [[ज्याम्दी मण्डन]] {{*}} [[टुकुचा नाला]] {{*}} [[ठूलोपर्सेल]] {{*}} [[डराउने पोखरी]] {{*}} [[डाँडागाउँ, काभ्रेपलाञ्चोक|डाँडागाउँ]] {{*}} [[ढुङ्गखर्क|ढुङ्खर्क]] {{*}} [[दाप्चा छत्रेबाँझ]] {{*}} [[देवीटार]] {{*}} [[दोलालघाट]] {{*}} [[धुसेनी शिवालय]] {{*}} [[नयाँगाउँ देउपुर]] {{*}} [[नाग्रेगगर्चे]] {{*}} [[नासिकास्थान साँगा]] {{*}} [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुरानागाउँ दाप्चा]] {{*}} [[पोखरीचौरी]] {{*}} [[पोखरीनारायणस्थान]] {{*}} [[फलाँटे भुम्लु]] {{*}} [[फलामेटार]] {{*}} [[फोक्सिङटार]] {{*}} [[बनखुचौर]] {{*}} [[बल्थली]] {{*}} [[बालुवापाटी देउपुर]] {{*}} [[बिर्ता देउराली]] {{*}} [[बुढाखानी]] {{*}} [[बेखसिम्ले घर्तीगाउँ]] {{*}} [[बोल्दे फेदिचे|बोल्देफेदिचे]] {{*}} [[भिमखोरी]] {{*}} [[भुम्लुटार]] {{*}} [[मङ्गलटार, काभ्रेपलाञ्चोक|मङ्गलटार]] {{*}} [[मथुरापाटी फूलबारी]] {{*}} [[भुग्देउ महाङ्काल]] {{*}} [[महादेवटार]] {{*}} [[महादेवस्थान मण्डन|महादेवस्थानमण्डन]] {{*}} [[महेन्द्रज्योति]] {{*}} [[माझीफेदा]] {{*}} [[मादनकुँडारी]] {{*}} [[मिल्चे]] {{*}} [[मेच्छेगाउँ]] {{*}} [[मेथिनकोट]] {{*}} [[रविओपी]] {{*}} [[रयाले]] {{*}} [[बाल्टिङ]] {{*}} [[शङ्खुपाटीचौर]] {{*}} [[शारदा बतासे]] {{*}} [[शिखर आम्बोटे]] {{*}} [[सरमथली, काभ्रेपलाञ्चोक|सरमथली]] {{*}} [[सल्लेभुम्लु]] {{*}} [[सर्स्युखर्क]] {{*}} [[सानोवाङथली]] {{*}} [[सापिङ]] {{*}} [[सालधारा]] {{*}} [[साल्मेचाकल]] {{*}} [[सिपाली चिलाउने]] {{*}} [[सिमलचौर श्यामपाटी]] {{*}} [[सिम्थली]] {{*}} [[सिसाखानी, काभ्रेपलाञ्चोक|सिसाखानी]] | ८७ |- | २७ | [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | style="text-align:left;" | [[आश्राङ]] {{*}} [[इकुडोल]] {{*}} [[इमाडोल]] {{*}} [[कालेश्वर]] {{*}} [[खोकना]] {{*}} [[गिम्दी]] {{*}} [[गोटीखेल]] {{*}} [[गोदामचौर]] {{*}} [[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] {{*}} [[घुसेल|धुसेल]] {{*}} [[चन्दनपुर]] {{*}} [[चापागाउँ]] {{*}} [[चौघरे]] {{*}} [[छम्पी]] {{*}} [[झरुवारासी]] {{*}} [[टिकाथली]] {{*}} [[ठुलादुर्लुङ]] {{*}} [[ठेचो]] {{*}} [[ठैब]] {{*}} [[डुकुछाप]] {{*}} [[दल्चोकी]] {{*}} [[देवीचौर|देविचौर]] {{*}} [[धापाखेल]] {{*}} [[नल्लु]] {{*}} [[प्युटार]] {{*}} [[बडिखेल]] {{*}} [[बुखेल]] {{*}} [[बुङमती|बुङ्गमति]] {{*}} [[भट्टेडाँडा]] {{*}} [[भारदेउ]] {{*}} [[मानिखेल]] {{*}} [[माल्टा, ललितपुर|माल्टा]] {{*}} [[लामाटार]] {{*}} [[लुभु]] {{*}} [[लेले]] {{*}} [[विशङ्खुनारायण]] {{*}} [[शङ्खु]] {{*}} [[सिद्धिपुर, ललितपुर|सिद्धिपुर]] {{*}} [[सुनाकोठी]] {{*}} [[सैंबु]] {{*}} [[हरिसिद्धी]] | ४१ |- | २८ | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] | style="text-align:left;" |[[उर्लेनी]] {{*}} [[ओखरपौवा]] {{*}} [[ककनी गाउँपालिका|ककनी]] {{*}} [[काउले, नुवाकोट|काउले]] {{*}} [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] {{*}} [[कविलास, नुवाकोट|कविलास]] {{*}} [[किम्ताङ]] {{*}} [[कुमरी]] {{*}} [[खड्गभञ्ज्याङ]] {{*}} [[खरानीटार]] {{*}} [[खानीगाउँ, नुवाकोट|खानीगाउँ]] {{*}} [[साल्मे]] {{*}} [[गाउँखर्क]] {{*}} [[गेर्खु]] {{*}} [[गोर्स्याङ]] {{*}} [[घ्याङ्फेदी]] {{*}} [[चतुराले]] {{*}} [[चाउथे]] {{*}} [[चारघरे]] {{*}} [[गणेशस्थान]] {{*}} [[चौघडा]] {{*}} [[छाप]] {{*}} [[जिलिङ]] {{*}} [[तलाखु]] {{*}} [[तारुका]] {{*}} [[तुप्चे]] {{*}} [[थप्रेक, नुवाकोट|थप्रेक]] {{*}} [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] {{*}} [[थानसिङ]] {{*}} [[दाङसिङ, नुवाकोट|दाङसिङ]] {{*}} [[दुईपिपल]] {{*}} [[देउराली, नुवाकोट|देउराली]] {{*}} [[नर्जामण्डप]] {{*}} [[पञ्चकन्या गाउँपालिका|पञ्चकन्या]] {{*}} [[फिकुरी]] {{*}} [[बर्सुञ्चेत]] {{*}} [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] {{*}} [[बालकुमारी]] {{*}} [[बुधसिङ]] {{*}} [[बुङताङ]] {{*}} [[बेतिनी, नुवाकोट|बेतिनी]] {{*}} [[बेलकोट]] {{*}} [[भद्रुटार]] {{*}} [[भाल्चे]] {{*}} [[मदानपुर]] {{*}} [[मनकामना, नुवाकोट|मनकामना]] {{*}} [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] {{*}} [[राउतबेसी]] {{*}} [[रातामाटे]] {{*}} [[रालुकादेवी]] {{*}} [[लच्याङ]] {{*}} [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] {{*}} [[शिखरबेसी]] {{*}} [[समुन्द्रादेवी]] {{*}} [[समुन्द्रटार]] {{*}} [[सामरी]] {{*}} [[सिक्रे]] {{*}} [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] {{*}} [[सुन्दरादेवी]] {{*}} [[सूर्यमती]] {{*}} [[हल्दे कालिका]] | ६१ |- | २९ | [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] | style="text-align:left;" |[[गत्लाङ]] {{*}} [[गोल्जुङ]] {{*}} [[चिलिमे]] {{*}} [[टिमुरे]] {{*}} [[ठूलोगाउँ]] {{*}} [[डाँडागाउँ, रसुवा|डाँडागाउँ]] {{*}} [[थुमन]] {{*}} [[धुन्चे]] {{*}} [[धैबुङ]] {{*}} [[भोर्ले, रसुवा|भोर्ले]] {{*}} [[यार्सा]] {{*}} [[राम्चे, रसुवा|राम्चे]] {{*}} [[लहरेपौवा]] {{*}} [[लाङटाङ, रसुवा|लाङटाङ]] {{*}} [[बृद्‌धिम]] {{*}} [[सरमथली, रसुवा|सरमथली]] {{*}} [[स्याफ्रु]] {{*}} [[हाकु]] | १८ |- | ३० | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] | style="text-align:left;" |[[अत्तरपुर]] {{*}} [[शिखरपुर]] {{*}} [[सिन्धुकोट]] {{*}} [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] {{*}} [[बाँसबारी]] {{*}} [[फटकशिला]] {{*}} [[तालामाराङ]] {{*}} [[ज्यामिरे, सिन्धुपाल्चोक|ज्यामिरे]] {{*}} [[कुभिण्डे]] {{*}} [[चौतारा, सिन्धुपाल्चोक|चौतारा]] {{*}} [[पिपलडाँडा]] {{*}} [[सानोसिरुबारी]] {{*}} [[इचोक]] {{*}} [[इर्खु]] {{*}} [[कदमबास]] {{*}} [[कर्थली]] {{*}} [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] {{*}} [[किउल]] {{*}} [[कुन्चोक]] {{*}} [[गाती]] {{*}} [[गुन्साकोट]] {{*}} [[गुम्बा]] {{*}} [[गोल्चे]] {{*}} [[घुमथाङ]] {{*}} [[घोर्थली]] {{*}} [[चोकटी]] {{*}} [[जलबिरे]] {{*}} [[जेठल]] {{*}} [[टेकनपुर]] {{*}} [[ठूलो धादिङ]] {{*}} [[ठूलोपाखर]] {{*}} [[ठूलोसिरुबारी]] {{*}} [[ठोकर्पा]] {{*}} [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] {{*}} [[तौथली]] {{*}} [[थकनी]] {{*}} [[थाम्पालकोट]] {{*}} [[थाम्पालछाप]] {{*}} [[थुम्पाखर]] {{*}} [[दुवाचौर]] {{*}} [[धुस्कुन]] {{*}} [[नवलपुर, सिन्धुपाल्चोक|नवलपुर]] {{*}} [[पाङ्ग्रेटार]] {{*}} [[पाङताङ]] {{*}} [[पाल्चोक]] {{*}} [[पिस्कर]] {{*}} [[पेट्कु]] {{*}} [[फुल्पिङकट्टी]] {{*}} [[फुल्पिङकोट]] {{*}} [[फुल्पिङडाँडा]] {{*}} [[बतासे, सिन्धुपाल्चोक|बतासे]] {{*}} [[बराम्ची]] {{*}} [[बरुवा]] {{*}} [[बाँसखर्क]] {{*}} [[बाडेगाउँ]] {{*}} [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] {{*}} [[भीमटार]] {{*}} [[भोटसिपा]] {{*}} [[भोताङ]] {{*}} [[भोटेचौर]] {{*}} [[भोटे नाम्लाङ|भोटेनाम्लाङ]] {{*}} [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] {{*}} [[माङ्खा]] {{*}} [[मानेश्वाँरा]] {{*}} [[मार्मिङ]] {{*}} [[यमुनाडाँडा]] {{*}} [[राम्चे, सिन्धुपाल्चोक|राम्चे]] {{*}} [[लागर्चे]] {{*}} [[लिसङ्खु]] {{*}} [[लिस्तीकोट]] {{*}} [[साँगाचोक]] {{*}} [[सिपापोखरे]] {{*}} [[सिपाल काभ्रे]] {{*}} [[सुनखानी]] {{*}} [[सेलाङ]] {{*}} [[स्याउलेबजार]] {{*}} [[हगाम]] {{*}} [[हेलम्बु]] {{*}} [[हैबुङ]] | ७९ |- | colspan="4" style="background-color:#a6daae;" | <center>'''जम्मा'''<center/> | style="background-color:#a6daae;" | '''४०९''' |} ===[[नारायणी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बारा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बारा जिल्ला]] चित्र:चितवन जिल्लाका गाविसहरू.jpg|[[चितवन जिल्ला]] चित्र:मकवानपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मकवानपुर जिल्ला]] चित्र:पर्सा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्सा जिल्ला]] चित्र:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रौतहट जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३१ | rowspan="8" style="background-color:#FF00FF;" | [[नारायणी अञ्चल]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] | style="text-align:left;" |[[अमरपट्टी, बारा|अमरपट्टी]] {{*}} [[अमलेखगन्ज]] {{*}} [[अमाव]] {{*}} [[उमजन]] {{*}} [[अमृतगन्ज]] {{*}} [[इटियाही]] {{*}} [[इनर्वामाल]] {{*}} [[इनर्वासिरा]] {{*}} [[उचिडिह]] {{*}} [[ककडी]] {{*}} [[कचोर्वा]] {{*}} [[करैया]] {{*}} [[कवहीगोठ]] {{*}} [[कवहीजब्दी]] {{*}} [[कुडवा]] {{*}} [[कोल्हवी]] {{*}} [[खुटवाजब्दी]] {{*}} [[खोपवा]] {{*}} [[गन्जभवानीपुर]] {{*}} [[गढहाल]] {{*}} [[गोलागन्ज]] {{*}} [[छतवा]] {{*}} [[छातापिपरा]] {{*}} [[पिपरपाती जब्दी]] {{*}} [[जीतपुर भवानीपुर]] {{*}} [[झिटकैया उत्तर]] {{*}} [[झिटकैया दक्षिण]] {{*}} [[टेढाकट्टी]] {{*}} [[डुमरवाना]] {{*}} [[तेत्तरिया]] {{*}} [[तेलकुवा]] {{*}} [[दहियार]] {{*}} [[देवापुरटेटा]] {{*}} [[दोहरी]] {{*}} [[धर्मनगर]] {{*}} [[नरही]] {{*}} [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] {{*}} [[पकडिया चिकनी]] {{*}} [[पटेर्वा, बारा|पटेर्वा]] {{*}} [[पत्थरहटटी]] {{*}} [[पथेरा]] {{*}} [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] {{*}} [[प्रसौनी]] {{*}} [[पिपरपाती पर्चरौवा]] {{*}} [[पिप्रा बसतपुर]] {{*}} [[पिपरा सिमरा]] {{*}} [[पिपराढिगोठ]] {{*}} [[पिपराबिर्ता]] {{*}} [[पुरैनिया]] {{*}} [[प्रष्टोका]] {{*}} [[प्रसौना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बारा|फत्तेपुर]] {{*}} [[फेटा]] {{*}} [[बगही, बारा|बगही]] {{*}} [[बबुआइन]] {{*}} [[बघवन]] {{*}} [[बछनपुर्वा]] {{*}} [[बडकीफुलवरिया]] {{*}} [[बतरा]] {{*}} [[बन्जरिया, बारा|बन्जरिया]] {{*}} [[बरियारपुर, बारा|बरियारपुर]] {{*}} [[बरैनीया]] {{*}} [[बलिरामपुर]] {{*}} [[बसतपुर, बारा|बसतपुर]] {{*}} [[बहुअरी]] {{*}} [[बुनियाद]] {{*}} [[बेनौली]] {{*}} [[बेल्दारी]] {{*}} [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] {{*}} [[भतौडा]] {{*}} [[भरतगन्ज सिङगोल]] {{*}} [[भलुहीभरवलिया]] {{*}} [[भोडाहा]] {{*}} [[मझरिया]] {{*}} [[मटिअर्वा]] {{*}} [[मधुरीजब्दी]] {{*}} [[मनहर्वा]] {{*}} [[महेन्द्र आदर्श]] {{*}} [[महेशपुर, बारा|महेशपुर]] {{*}} [[मोतिसर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, बारा|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रतनपुरी]] {{*}} [[रामपुरटोकनी]] {{*}} [[रामपुर्वा]] {{*}} [[रौवाही]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर कोतवाली]] {{*}} [[लिपनीमाल]] {{*}} [[विश्रामपुर, बारा|विश्रामपुर]] {{*}} [[विसुनपुर]] {{*}} [[विसुनपुर्वा]] {{*}} [[श्रीनगर बैरिया]] {{*}} [[सपही]] {{*}} [[सिंहासिनी]] {{*}} [[सिसहनिया, बारा|सिसहनिया]] {{*}} [[सिहोर्वा]] {{*}} [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरैया]] {{*}} [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] | ९८ |- | ३२ | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | style="text-align:left;" |[[अयोध्यापुरी]] {{*}} [[बछ्यौली]] {{*}} [[बघौडा|बगौडा]] {{*}} [[भण्डारा]]{{*}} [[वीरेन्द्रनगर, चितवन|वीरेन्द्रनगर]] {{*}} [[चैनपुर, चितवन|चैनपुर]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]]{{*}} [[दाहाखानी]] {{*}}[[दारेचोक]] {{*}}[[दिव्यनगर]] {{*}}[[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]] {{*}}[[गर्दी]] {{*}}[[गीतानगर]] {{*}}[[गुञ्जनगर]] {{*}} [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]]{{*}}[[जुटपानी]] {{*}}[[कविलास, चितवन|कविलास]] {{*}}[[कठार]] {{*}} [[काउले, चितवन|काउले]]{{*}} [[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]]{{*}} [[कोराक]] {{*}}[[कुमरोज]] {{*}} [[लोथर]] {{*}}[[माडी कल्याणपुर]] {{*}}[[मङ्गलपुर]] {{*}}[[मेघौली]]{{*}}[[पदमपुर]] {{*}}[[पार्वतीपुर]] {{*}} [[पटिहानी]]{{*}}[[पिप्ले, चितवन|पिप्ले]] {{*}}[[पिठुवा]] {{*}} [[शारदानगर]]{{*}} [[शक्तिखोर]]{{*}} [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]]{{*}} [[सिद्दी]] {{*}}[[शुक्रनगर]] | ३६ |- | ३३ | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] | style="text-align:left;" |[[आग्रा]] {{*}} [[दामन]] {{*}} [[वसामाडी]] {{*}} [[बज्रबाराही, मकवानपुर|बज्रबाराही]] {{*}} [[आमभञ्ज्याङ]] {{*}} [[पालुङ]] {{*}} [[इपापञ्चकन्या]] {{*}} [[काँकडा]] {{*}} [[कालिकाटार]] {{*}} [[कुलेखानी]] {{*}} [[कोगटे]] {{*}} [[खैराङ, मकवानपुर|खैराङ]] {{*}} [[गोगने, मकवानपुर|गोगने]] {{*}} [[चित्लाङ]] {{*}} [[चुरियामाई]] {{*}} [[श्रीपुर छतिवन]] {{*}} [[टिस्टुङ देउराली]] {{*}} [[ठिङ्गन]] {{*}} [[डाँडाखर्क]] {{*}} [[धियाल]] {{*}} [[नामटार]] {{*}} [[निवुवाटार]] {{*}} [[पदमपोखरी]] {{*}} [[फाखेल]] {{*}} [[फापरबारी]] {{*}} [[भार्ता पुण्यदेवी]] {{*}} [[भीमफेदी]] {{*}} [[भैँसे]] {{*}} [[मकवानपुर गढी]] {{*}} [[मनहरी गाउँपालिका|मनहरी]] {{*}} [[मन्थली, मकवानपुर|मन्थली]] {{*}} [[मार्खु]] {{*}} [[राईगाउँ]] {{*}} [[राक्सिराङ गाउँपालिका|राक्सिराङ]] {{*}} [[बुढीचौर]] {{*}} [[बेतिनी, मकवानपुर|बेतिनी]] {{*}} [[शिखरपुर, मकवानपुर|शिखरपुर]] {{*}} [[सरिखेत]] {{*}} [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] {{*}} [[सुकौरा]] {{*}} [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] {{*}} [[हर्नामाडी]] {{*}} [[हाँडिखोला]] | ४३ |- | ३४ | [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] | style="text-align:left;" |[[अलौ]] {{*}} [[अमरपट्टी, पर्सा|अमरपट्टी]] {{*}} [[उदयपुर घुर्मी]] {{*}} [[औराहा]] {{*}} [[कौवा बनकटैया]] {{*}} [[गादी]] {{*}} [[गम्हरीया, पर्सा|गम्हरीया]] {{*}} [[घोडादौडा पिपरा]] {{*}} [[घोरे]] {{*}} [[गोविन्दपुर, पर्सा|गोविन्दपुर]] {{*}} [[चोर्नी]] {{*}} [[जगरनाथपुरसिरा|जगरनाथपुर]] {{*}} [[जयमङ्गलापुर]] {{*}} [[जानकी टोला]] {{*}} [[जीतपुर, पर्सा|जितपुर]] {{*}} [[झौवा गुठी]] {{*}} [[ठोरी]] {{*}} [[तुलसी बरुवा]] {{*}} [[देउखाना]] {{*}} [[धोबिनी]] {{*}} [[नगरदाहा]] {{*}} [[निचुटा]] {{*}} [[निर्मलबस्ती]] {{*}} [[पञ्चरुखी, पर्सा|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पर्सौनी बिर्ता]] {{*}} [[पर्सौनी माठा|परसौनी भाठा]] {{*}} [[पिडारीगुठी]] {{*}} [[पोखरिया, पर्सा|पोखरिया]] {{*}} [[परशुरामपुर, पर्सा|परशुरामपुर]] {{*}} [[बगही, पर्सा|बगही]] {{*}} [[बगवन्ना]] {{*}} [[बहुअरी पिडारी]] {{*}} [[बहुअर्वा भाठा]] {{*}} [[बसडिलवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, पर्सा|वसन्तपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी तितरौना]] {{*}} [[बेलवा पर्सौनी]] {{*}} [[बैरिया बिरता (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[बैरिया बिरता (दा.पू.)]] {{*}} [[बिजवनिया]] {{*}} [[बिन्दबासिनी, पर्सा|बिन्दबासिनी]] {{*}} [[बिरन्चीबरवा]] {{*}} [[बिरवागुठी]] {{*}} [[भवानीपुर, पर्सा|भवानीपुर]] {{*}} [[भेडीयारी|भेडिहारी]] {{*}} [[भिस्वा]] {{*}} [[भिखमपुर]] {{*}} [[भौराटार]] {{*}} [[मधुवन मथौल]] {{*}} [[महादेवपट्टी]] {{*}} [[महुवन]] {{*}} [[मैनपुर पकाहा]] {{*}} [[मनियारी]] {{*}} [[मसिहानी]] {{*}} [[मिर्जापुर, पर्सा|मिर्जापुर]] {{*}} [[मुडली]] {{*}} [[रामगढवा]] {{*}} [[रामनगरी]] {{*}} [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] {{*}} [[लाहावरथकरी]] {{*}} [[लाल पर्सा]] {{*}} [[लङ्गडी]] {{*}} [[लिपनी बिर्ता|लिपनी विर्ता]] {{*}} [[विश्रामपुर, पर्सा|विश्रामपुर]] {{*}} [[शङ्करसरैया]] {{*}} [[सिर्सिया दा.पु.]] {{*}} [[श्रीसिया (नौ.त.ज.)]] {{*}} [[सबैठवा]] {{*}} [[सखुवा पर्सौनी]] {{*}} [[समझौता]] {{*}} [[सेढवा]] {{*}} [[शिवर्वा]] {{*}} [[सुवर्णपुर]] {{*}} [[सुगौली बिर्ता|सुगौली विर्ता]] {{*}} [[पटेर्वा सुगौली|सुगौली पटेर्वा]] {{*}} [[सुपौली]] {{*}} [[सुर्जाहा]] {{*}} [[सोनवर्षा]] {{*}} [[हरिहरपुर, पर्सा|हरिहरपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर बिर्ता|हरिहरपुर विर्ता]] {{*}} [[हरपतगन्ज]] {{*}} [[हरपुर, पर्सा|हरपुर]] | ८२ |- | ३५ | [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] | style="text-align:left;" |[[अकोलवा]] {{*}} [[अजगैबी]] {{*}} [[करुणिया]] {{*}} [[इनरवारी जिउताही]] {{*}} [[इनर्वा, रौतहट|इनर्वा]] {{*}} [[औरैया]] {{*}} [[कटहरिया]] {{*}} [[ककनपुर]] {{*}} [[कर्कच कर्मैया]] {{*}} [[खेसरहिया]] {{*}} [[गङ्गा पिपरा]] {{*}} [[गढी भगवानपुर]] {{*}} [[गम्हरीया पर्सा]] {{*}} [[गम्हरीया बिर्ता]] {{*}} [[गरुडा बैरीया]] {{*}} [[गेडही गुठी]] {{*}} [[चन्द्रनिगाहपुर]] {{*}} [[जटहारा]] {{*}} [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] {{*}} [[जिङ्गदवा बेलबिचवा]] {{*}} [[जुडिबेला]] {{*}} [[जेठरहिया]] {{*}} [[जोकहा]] {{*}} [[झनखुनवा]] {{*}} [[टेङ्ग्राहा]] {{*}} [[डुमरिया परोहा]] {{*}} [[डुमरीया मटिऔन]] {{*}} [[तेजापाकड]] {{*}} [[दिपही]] {{*}} [[देवाही]] {{*}} [[धरमपुर, रौतहट|धरमपुर]] {{*}} [[धरहरी]] {{*}} [[नरकटिया गुठी]] {{*}} [[पञ्चरुखी, रौतहट|पञ्चरुखी]] {{*}} [[पतौरा]] {{*}} [[पथरा बुधराम]] {{*}} [[पिपरा पोखरीया]] {{*}} [[पिपरा राजवाडा]] {{*}} [[पिपरीया दोस्तीया]] {{*}} [[पिपरीया परोहा]] {{*}} [[पिपरा भगवानपुर]] {{*}} [[पोठीयाही]] {{*}} [[पौराही]] {{*}} [[प्रतापपुर पल्टुवा]] {{*}} [[प्रेमपुर गोनाही]] {{*}} [[फतुवा महेशपुर]] {{*}} [[फतुवा हर्षाहा]] {{*}} [[बगही, रौतहट|बगही]] {{*}} [[बडहर्वा]] {{*}} [[बन्जरहा]] {{*}} [[बरियारपुर, रौतहट|बरियारपुर]] {{*}} [[बसतपुर, रौतहट|बसतपुर]] {{*}} [[वसन्तपट्टी]] {{*}} [[बसविट्टी जिगडीया]] {{*}} [[बहुवा मदनपुर]] {{*}} [[बिर्ति प्रस्टोका]] {{*}} [[विश्रामपुर, रौतहट|विश्रामपुर]] {{*}} [[बिसुनपूर्वा मानपुर]] {{*}} [[बैरिया]] {{*}} [[ब्रह्मपुरी, रौतहट|ब्रह्मपुरी]] {{*}} [[भलोहिया (पिपरा)]] {{*}} [[भसेढवा]] {{*}} [[भेडियाही]] {{*}} [[मठिया]] {{*}} [[मत्सरी]] {{*}} [[मर्यादापुर|मर्यादपुर]] {{*}} [[मलाही]] {{*}} [[महम्मदपुर ]] {{*}} [[माधोपुर]] {{*}} [[मिठुअवा]] {{*}} [[मुदबलावा]] {{*}} [[रङ्गपुर, रौतहट|रङ्गपुर]] {{*}} [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] {{*}} [[रमौली बैरिया]] {{*}} [[राजदेवी]] {{*}} [[राजपुर तुलसी]] {{*}} [[राजपुर फरहदवा]] {{*}} [[रामपुरखाप]] {{*}} [[लक्ष्मीनिया, रौतहट|लक्ष्मीनिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर दोस्तिया]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर बेलविछवा]] {{*}} [[लौकाहा]] {{*}} [[सङ्ग्रामपुर, रौतहट|सङ्ग्रामपुर]] {{*}} [[सखुअवा धमौरा]] {{*}} [[सखुअवा]] {{*}} [[सन्तपुर दोस्तीया]] {{*}} [[सन्तपुर मटिऔन]] {{*}} [[समनपुर]] {{*}} [[सरमुजवा]] {{*}} [[सरुअठा]] {{*}} [[शितलपुर बैरगनिया]] {{*}} [[सिमरा भवानीपुर]] {{*}} [[सोनरनिया]] {{*}} [[हजमिनिया]] {{*}} [[हथियाही]] {{*}} [[हर्दिया पल्टुवा]] | ९६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF00FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF00FF;" | '''३५५''' |} ==[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[गण्डकी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:गोरखा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गोरखा जिल्ला]] चित्र:कास्की जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कास्की जिल्ला]] चित्र:लमजुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[लमजुङ जिल्ला]] चित्र:मनाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मनाङ जिल्ला]] चित्र:स्याङ्जा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[स्याङ्जा जिल्ला]] चित्र:तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[तनहुँ जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ३६ | rowspan="8" style="background-color:#FF0000;" | [[गण्डकी अञ्चल]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] | style="text-align:left;" | [[अश्राङ]] {{*}} [[आँपपिपल]] {{*}} [[आरूअर्भाङ]] {{*}} [[आरूचनौटे]] {{*}} [[आरुपोखरी|आरूपोखरी]] {{*}} [[उहिया]] {{*}} [[काशीगाउँ]] {{*}} [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] {{*}} [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] {{*}} [[केरौजा]] {{*}} [[खरिबोट]] {{*}} [[खोप्लाङ]] {{*}} [[गाङ्खु]] {{*}} [[गाईखुर]] {{*}} [[गुम्दा]] {{*}} [[घैरुङ]] {{*}} [[घ्याचोक]] {{*}} [[घ्याल्चोक]] {{*}} [[चुम्चेत]] {{*}} [[च्याङ्ली|च्याङली]] {{*}} [[छेकम्पार|छैकम्पार]] {{*}} [[छोप्राक]] {{*}} [[ताकुकोट]] {{*}} [[ताकुमझा लाँकुरिबोट]] {{*}} [[ताक्लुङ]] {{*}} [[ताङ्लिचोक]] {{*}} [[तान्द्राङ]] {{*}} [[ताप्ले]] {{*}} [[थालाजुङ]] {{*}} [[थुमी]] {{*}} [[दर्भुङ]] {{*}} [[देउराली, गोरखा|देउराली]] {{*}} [[धावा]] {{*}} [[धुवाकोट, गोर्खा|धुवाकोट]] {{*}} [[नारेश्वर]] {{*}} [[नाम्जुङ]] {{*}} [[पाँचखुवा देउराली]] {{*}} [[पन्द्रुङ]] {{*}} [[पालुङटार]] {{*}} [[प्रोक]] {{*}} [[फिनाम]] {{*}} [[फुजेल]] {{*}} [[बक्राङ]] {{*}} [[बगुवा]] {{*}} [[बिही]] {{*}} [[बुङकोट]] {{*}} [[बोर्लाङ]] {{*}} [[मिरकोट]] {{*}} [[भुम्लिचोक]] {{*}} [[मकैसिङ]] {{*}} [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] {{*}} [[मसेल]] {{*}} [[मानबु]] {{*}} [[मुच्चोक]] {{*}} [[लापु]] {{*}} [[लाप्राक]] {{*}} [[ल्हो]] {{*}} [[बारपाक]] {{*}} [[श्रीनाथकोट]] {{*}} [[सौरपानी]] {{*}} [[समागाउँ]] {{*}} [[सिम्जुङ]] {{*}} [[सिर्दिबास]] {{*}} [[स्वारा]] {{*}} [[हंसपुर, गोर्खा|हंसपुर]] {{*}} [[हर्मी]] | ६६ |- | ३७ | [[कास्की जिल्ला|कास्की]] | style="text-align:left;" | [[अर्मला]] {{*}} [[आर्वाविजय]] {{*}} [[कालिका, कास्की|कालिका]] {{*}} [[कास्कीकोट]] {{*}} [[काँहु]] {{*}} [[कृष्तिनाच्नेचौर]] {{*}} [[घाचोक]] {{*}} [[घान्द्रुक]] {{*}} [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] {{*}} [[ढिकुरपोखरी]] {{*}} [[थुमाकोडाँडा]] {{*}} [[थुम्की]] {{*}} [[दाङसिङ, कास्की|दाङसिङ]] {{*}} [[देउराली, कास्की|देउराली]] {{*}} [[धम्पुस]] {{*}} [[धिताल, कास्की|धिताल]] {{*}} [[नामार्जुङ]] {{*}} [[निर्मलपोखरी]] {{*}} [[पार्चे]] {{*}} [[पुम्दीभुम्दी]] {{*}} [[पुरन्चौर]] {{*}} [[भाचोक]] {{*}} [[भदौरे तमागी]] {{*}} [[भरतपोखरी]] {{*}} [[भलाम]] {{*}} [[माछापुच्छ्रे, कास्की|माछापुच्छ्रे]] {{*}} [[माझठाना]] {{*}} [[मौजा]] {{*}} [[मिजुरेडाँडा]] {{*}} [[रिभान]] {{*}} [[रूपाकोट, कास्की|रूपाकोट]] {{*}} [[लाहाचोक]] {{*}} [[लामाचौर]] {{*}} [[लुम्ले]] {{*}} [[ल्वाङघलेल]] {{*}} [[सैमराङ]] {{*}} [[सल्यान, कास्की|सल्यान]] {{*}} [[सराङकोट]] {{*}} [[सर्दीखोला]] {{*}} [[सिद्ध]] {{*}} [[सिल्दुजूरे]] {{*}} [[हंसपुर, कास्की|हंसपुर]] {{*}} [[हेम्जा]] | ४३ |- | ३८ | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] | style="text-align:left;" | [[अर्चलबोट]] {{*}} [[इलमपोखरी]] {{*}} [[इशानेश्वर]] {{*}} [[उदिपुर|उदीपुर]] {{*}} [[उत्तरकन्या]] {{*}} [[करापु]] {{*}} [[कोल्की]] {{*}} [[कुन्छा]] {{*}} [[खुदी]] {{*}} [[गाउँसहर]] {{*}} [[गिलुङ]] {{*}} [[गौँडा]] {{*}} [[घनपोखरा]] {{*}} [[घेर्मु]] {{*}} [[चक्रतीर्थ]] {{*}} [[चण्डीस्थान]] {{*}} [[चन्द्रेश्वर]] {{*}} [[चिती]] {{*}} [[जिता]] {{*}} [[ढोडेनी]] {{*}} [[तान्द्राङ टक्सार]] {{*}} [[ताघ्रिङ]] {{*}} [[तार्कुघाट]] {{*}} [[तार्कु]] {{*}} [[दुराडाँडा]] {{*}} [[दूधपोखरी, लमजुङ|दुधपोखरी]] {{*}} [[धमिलीकुवा]] {{*}} [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] {{*}} [[नाल्मा]] {{*}} [[नेटा, लमजुङ|नेटा]] {{*}} [[नौथर]] {{*}} [[पसगाउँ]] {{*}} [[परेवाडाँडा]] {{*}} [[पाचोक]] {{*}} [[पुरानोकोट|पुरानकोट]] {{*}} [[प्यार्जुङ]] {{*}} [[फलेनी]] {{*}} [[बन्सार]] {{*}} [[बाग्लुङपानी]] {{*}} [[बाँग्रे]] {{*}} [[बाहुनडाँडा]] {{*}} [[बाँझाखेत]] {{*}} [[बिचौर]] {{*}} [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीशहर]] {{*}} [[भलायखर्क]] {{*}} [[भार्ते]] {{*}} [[भोर्लेटार, लमजुङ|भोर्लेटार]] {{*}} [[भोजे|भोंजे]] {{*}} [[भुलभुले]] {{*}} [[भुजुङ]] {{*}} [[भोटेओडार]] {{*}} [[मालिङ]] {{*}} [[मोहोरियाकोट]] {{*}} [[रम्घा, लमजुङ|रम्घा]] {{*}} [[श्रीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[समीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[सिन्दुरे]] {{*}} [[सिम्पानी, लमजुङ|सिम्पानी]] {{*}} [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] {{*}} [[सूर्यपाल]] {{*}} [[हिलेटक्सार]] | ६१ |- | ३९ | [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] | style="text-align:left;" | [[खाङ्सार]] {{*}} [[घ्यारु]] {{*}} [[ङावल]] {{*}} [[चामे]] {{*}} [[टङ्कीमनाङ]] {{*}} [[ताचैबगरछाप]] {{*}} [[थोचे]] {{*}} [[धारापानी, मनाङ|धारापानी]] {{*}} [[नार]] {{*}} [[पिसाङ]] {{*}} [[फू]] {{*}} [[भ्राका]] {{*}} [[मनाङ, मनाङ|मनाङ]] | १३ |- | ४० | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | style="text-align:left;" | [[अर्जुनचौपारी]] {{*}} [[आलमदेवी]] {{*}} [[आरुचौर]] {{*}} [[आरुखर्क]] {{*}} [[एलादी]] {{*}} [[ओरस्टे]] {{*}} [[कालिकाकोट]] {{*}} [[किचनास]] {{*}} [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] {{*}} [[क्याक्मी]] {{*}} [[केवारे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[कोल्मा बराहचौर]] {{*}} [[खिलुङ देउराली]] {{*}} [[चण्डीभञ्ज्याङ, स्याङ्जा|चण्डीभञ्ज्याङ]] {{*}} [[चापाकोट, स्याङ्जा|चापाकोट]] {{*}} [[चिलाउनेबास]] {{*}} [[चिन्नेबास]] {{*}} [[चित्रे भञ्ज्याङ]] {{*}} [[छाङछाङ्दी]] {{*}} [[जगत भञ्ज्याङ]] {{*}} [[जगत्रदेवी]] {{*}} [[टक्सार, स्याङ्जा|टक्सार]] {{*}} [[ठूलाडिही|ठुलाडिहि]] {{*}} [[ढापुक सिमलभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तुल्सी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[तीनदोबाटे]] {{*}} [[थुमपोखरा]] {{*}} [[दार्सिङ दहथुम]] {{*}} [[सतौदरौ|दरौ]] {{*}} [[निबुवाखर्क]] {{*}} [[पकवादी]] {{*}} [[पञ्चमुल]] {{*}} [[पौवेगौडे]] {{*}} [[पेलाकोट]] {{*}} [[पेल्काचौर]] {{*}} [[पिंडीखोला]] {{*}} [[फापरथुम]] {{*}} [[फेदीखोला]] {{*}} [[बाङ्गेफड्के]] {{*}} [[बहाकोट]] {{*}} [[बानेथोक देउराली]] {{*}} [[बिचारीचौतारा]] {{*}} [[विरुवा अर्चले]] {{*}} [[विर्घाअर्चले|विर्घा]] {{*}} [[भाटखोला]] {{*}} [[मग्याम चिसापानी]] {{*}} [[मल्याङकोट]] {{*}} [[मनकामना, स्याङ्जा|मनकामना]] {{*}} [[मालुङ्गा]] {{*}} [[माझकोट शिवालय]] {{*}} [[रत्नपुर]] {{*}} [[राङभाङ]] {{*}} [[रापाकोट]] {{*}} [[साँखर]] {{*}} [[सेखाम]] {{*}} [[सेतीदोभान]] {{*}} [[सिर्सेकोट]] {{*}} [[स्वरेक]] {{*}} [[श्री कृष्णगण्डकी]] {{*}} [[वाङसिङ देउराली]] | ६० |- | ४१ | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] | style="text-align:left;" | [[अरुणोदय]] {{*}} [[आँबुखैरेनी]] {{*}} [[दुलेगौँडा]] {{*}} [[ढोरफिर्दी]] {{*}} [[खैरेनीटार]] {{*}} [[बन्दिपुर|बन्दीपुर]] {{*}} [[धरमपानी, तनहुँ|धरमपानी]] {{*}} [[काहूँशिवपुर]] {{*}} [[किहुँ]] {{*}} [[केशवटार]] {{*}} [[कोटदरबार]] {{*}} [[कोटा]] {{*}} [[क्यामिन]] {{*}} [[गजरकोट ]] {{*}} [[घाँसीकुवा]] {{*}} [[चोकचिसापानी]] {{*}} [[छाङ]] {{*}} [[छिपछिपे]] {{*}} [[छिम्केश्वरी ]] {{*}} [[सतिस्वाँरा]] {{*}} [[जामुने भञ्ज्याङ|जामुने]] {{*}} [[तनहुँसुर]] {{*}} [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] {{*}} [[देवघाट, तनहुँ|देवघाट]] {{*}} [[देउराली, तनहुँ|देउराली]] {{*}} [[पुर्कोट]] {{*}} [[पोखरी भञ्ज्याङ]] {{*}} [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] {{*}} [[वसन्तपुर, तनहुँ|वसन्तपुर]] {{*}} [[बैदी]] {{*}} [[बरभञ्ज्याङ]] {{*}} [[भानु]] {{*}} [[भानुमती, तनहुँ|भानुमती]] {{*}} [[भिमाद]] {{*}} [[भिरकोट, तनहुँ|भिरकोट]] {{*}} [[सामुङ भगवतीपुर]] {{*}} [[मनपाङ]] {{*}} [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] {{*}} [[मिर्लुङ]] {{*}} [[ऋषिङ रानीपोखरी]] {{*}} [[राम्जाकोट]] {{*}} [[राईपुर]] {{*}} [[रिस्ती]] {{*}} [[रुपाकोट, तनहुँ| रुपाकोट]] {{*}} [[श्याम्घा]] {{*}} [[घिरिङ सुन्धारा]] | ४६ |- | colspan="4" style="background-color:#FF0000;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FF0000;" | '''२८९''' |} ===[[लुम्बिनी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अर्घाखाँची जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अर्घाखाँची जिल्ला]] चित्र:गुल्मी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[गुल्मी जिल्ला]] चित्र:कपिलवस्तु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कपिलवस्तु जिल्ला]] चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[नवलपरासी जिल्ला]] चित्र:पाल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पाल्पा जिल्ला]] चित्र:रुपन्देही जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुपन्देही जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४२ | rowspan="8" style="background-color:#43B3AE;" | [[लुम्बिनी अञ्चल]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] | style="text-align:left;" | [[असुरकोट]] {{*}} [[अडगुरी]] {{*}} [[अर्घातोष]] {{*}} [[केरुङ्गा]] {{*}} [[खन]] {{*}} [[खनदह]] {{*}} [[खिदिम]] {{*}} [[खिल्जी]] {{*}} [[गोखुङ्गा]] {{*}} [[चिदीका]] {{*}} [[छत्रगञ्ज]] {{*}} [[जलुके]] {{*}} [[जुकेना]] {{*}} [[ठाडा]] {{*}} [[ठुलापोखरा]] {{*}} [[ढाकावाङ]] {{*}} [[ढिकुरा]] {{*}} [[धनचौर]] {{*}} [[धातिवाङ]] {{*}} [[धारापानी, अर्घाखाँची|धारापानी]] {{*}} [[नुवाकोट, अर्घाखाँची|नुवाकोट]] {{*}} [[पटौटी]] {{*}} [[पणेना]] {{*}} [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] {{*}} [[पोखराथोक, अर्घाखाँची|पोखराथोक]] {{*}} [[बलकोट]] {{*}} [[बाँगी]] {{*}} [[भगवती, अर्घाखाँची|भगवती]] {{*}} [[मरेङ]] {{*}} [[मैदान]] {{*}} [[सिद्धारा|सिद्वारा]] {{*}} [[सिमलपानी]] {{*}} [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] {{*}} [[सुवर्णखाल]] {{*}} [[हंसपुर, अर्घाखाँची|हंसपुर]] {{*}} [[सन्धिखर्क]] {{*}} [[नरपानी]] {{*}} [[खाँचिकोट]] {{*}} [[किमडाँडा]] {{*}} [[अर्घा]] {{*}} [[डिभर्ना]] {{*}} [[वाङ्ला]] | ४२ |- | ४३ | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] | style="text-align:left;" | [[अग्लुङ]] {{*}} [[तम्घास]] {{*}} [[सिमीचौर]] {{*}} [[अर्खले]] {{*}} [[दुबिचौर]] {{*}} [[अमर अर्बाथोक]] {{*}} [[अमरपुर, गुल्मी|अमरपुर]] {{*}} [[अर्खवाङ]] {{*}} [[अर्जे]] {{*}} [[अर्बेनी]] {{*}} [[अर्लाङकोट]] {{*}} [[अस्लेवा]] {{*}} [[आँपचौर]] {{*}} [[इस्मा रजस्थल]] {{*}} [[कुर्घा]] {{*}} [[खड्गकोट]] {{*}} [[खर्ज्याङ]] {{*}} [[गौँडाकोट]] {{*}} [[ग्वाघा]] {{*}} [[ग्वादी]] {{*}} [[घमिर]] {{*}} [[छापहिले]] {{*}} [[जयखानी]] {{*}} [[जुनिया]] {{*}} [[जुभुङ]] {{*}} [[जैसीथोक]] {{*}} [[जोहाङ]] {{*}} [[ठूलो लुम्पेक]] {{*}} [[तुराङ]] {{*}} [[थानपति, गुल्मी|थानपति]] {{*}} [[दरबार देवीस्थान]] {{*}} [[दर्लामचौर]] {{*}} [[दर्लिङ, गुल्मी|दर्लिङ]] {{*}} [[दिगाम]] {{*}} [[दिब्रुङ]] {{*}} [[दोहली]] {{*}} [[दौँघा]] {{*}} [[धुर्कोट रजस्थल]] {{*}} [[नयाँगाउँ, गुल्मी|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेटा, गुल्मी|नेटा]] {{*}} [[पराल्मी]] {{*}} [[पल्लीकोट]] {{*}} [[पीपलधारा]] {{*}} [[पुर्कोट दह]] {{*}} [[पुर्तिघाट]] {{*}} [[पौंदी अमराई]] {{*}} [[फोक्सिङ]] {{*}} [[बडागाउँ, गुल्मी|बडागाउँ]] {{*}} [[बम्घा]] {{*}} [[बलिथुम]] {{*}} [[बलेटक्सार]] {{*}} [[बाँझकटेरी]] {{*}} [[बिसुखर्क]] {{*}} [[भनभने]] {{*}} [[भार्से]] {{*}} [[भुर्तुङ]] {{*}} [[मर्भुङ]] {{*}} [[मलायागिरी]] {{*}} [[मुसिकोट, गुल्मी|मुसिकोट]] {{*}} [[म्यालपोखरी]] {{*}} [[रिमुवा]] {{*}} [[रूपाकोट, गुल्मी|रूपाकोट]] {{*}} [[रुरु]] {{*}} [[लिम्घा]] {{*}} [[वस्तु]] {{*}} [[वाग्ला]] {{*}} [[वामीटक्सार]] {{*}} [[वीरबास]] {{*}} [[शान्तिपुर, गुल्मी|शान्तिपुर]] {{*}} [[सिर्सेनी]] {{*}} [[हँसरा]] {{*}} [[हरेवा]] {{*}} [[हर्दिनेटा]] {{*}} [[हर्मिचौर]] {{*}} [[हर्राचौर]] {{*}} [[हस्तीचौर]] {{*}} [[हाडहाडे]] {{*}} [[हुँगा]] {{*}} [[ह्वाङ्दी]] | ७९ |- | ४४ | [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] | style="text-align:left;" | [[अजिङ्गारा]] {{*}} [[अभिराव]] {{*}} [[उदयपुर, कपिलवस्तु|उदयपुर]] {{*}} [[कुशवा]] {{*}} [[कृष्णनगर]] {{*}} [[कोपवा]] {{*}} [[कजर्हवा]] {{*}} [[खुरहुरिया]] {{*}} [[गजेहडा]] {{*}} [[गणेशपुर, कपिलवस्तु|गणेशपुर]] {{*}} [[गुगौली]] {{*}} [[गोटिहवा]] {{*}} [[गौरी, कपिलवस्तु|गौरी]] {{*}} [[चनई]] {{*}} [[जयनगर, कपिलवस्तु|जयनगर]] {{*}} [[जवाभारी]] {{*}} [[जहदी]] {{*}} [[थुनिया]] {{*}} [[डुमरा]] {{*}} [[तितिर्खी]] {{*}} [[तिलौराकोट]] {{*}} [[दुबिया]] {{*}} [[दोहनी]] {{*}} [[धनकौली]] {{*}} [[धरमपनिया]] {{*}} [[नन्दनगर]] {{*}} [[निग्लिहवा]] {{*}} [[पकडी]] {{*}} [[पटना, कपिलवस्तु|पटना]] {{*}} [[पतरिया]] {{*}} [[पत्थरदैया]] {{*}} [[पर्सोहिया]] {{*}} [[पिपरा, कपिलवस्तु|पिपरा]] {{*}} [[पुरुषोत्तमपुर]] {{*}} [[फुलिका]] {{*}} [[वाणगङ्गा]] {{*}} [[बरकुलपुर]] {{*}} [[बरैपुर]] {{*}} [[बलरामपुर]] {{*}} [[बलुहवा]] {{*}} [[वसन्तपुर, कपिलवस्तु|वसन्तपुर]] {{*}} [[बासखोर]] {{*}} [[बहादुरगञ्ज]] {{*}} [[बिजुवा]] {{*}} [[विशुनपुर]] {{*}} [[बुड्ढी]] {{*}} [[बेदौली, कपिलवस्तु|बेदौली]] {{*}} [[भगवानपुर, कपिलवस्तु|भगवानपुर]] {{*}} [[भलवारी]] {{*}} [[भलवाड]] {{*}} [[महाराजगन्ज]] {{*}} [[महुवा]] {{*}} [[महेन्द्रकोट]] {{*}} [[मानपुर, कपिलवस्तु|मानपुर]] {{*}} [[भिल्मी]] {{*}} [[मोतिपुर, कपिलवस्तु|मोतिपुर]] {{*}} [[रङ्गपुर, कपिलवस्तु|रङ्गपुर]] {{*}} [[राजपुर, कपिलवस्तु|राजपुर]] {{*}} [[रामनगर, कपिलवस्तु|रामनगर]] {{*}} [[लबनी]] {{*}} [[लालपुर]] {{*}} [[विठुवा]] {{*}} [[विद्यानगर, कपिलवस्तु|विद्यानगर]] {{*}} [[वीरपुर]] {{*}} [[शिवनगर, कपिलवस्तु|शिवनगर]] {{*}} [[शिवपुर]] {{*}} [[शिवगढी]] {{*}} [[सिंहखोर]] {{*}} [[सिर्सिहवा]] {{*}} [[सिसवा]] {{*}} [[सोम्दिहा]] {{*}} [[सौराहा, कपिलवस्तु|सौराहा]] {{*}} [[हथिहवा]] {{*}} [[हथौसा]] {{*}} [[हरानामपुर]] {{*}} [[हरिहरपुर, कपिलवस्तु|हरिहरपुर]] {{*}} [[हर्दौना]] | ७७ |- | ४५ | [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] | style="text-align:left;" | [[उपल्लो अर्खला]] {{*}} [[दिव्यपुरी]] {{*}} [[अग्यौली]] {{*}} [[अमरापुरी]] {{*}} [[अमराैट]] {{*}} [[भुजहवा]]{{*}} [[मुकुन्दपुर]] {{*}} [[डाडाझेरी टाडी]]{{*}} [[हकुई]] {{*}} [[माकर]] {{*}} [[कोल्हुवा]] {{*}} [[कोटथर]] {{*}}[[देवगवा]] {{*}} [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] {{*}} [[पञ्चनगर]]{{*}} [[प्रगतीनगर]]{{*}} [[कुडिया]] {{*}} [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]] {{*}} [[कुमारवर्ती]] {{*}} [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] {{*}} [[स्वाँठी]]{{*}} [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] {{*}} [[कुस्मा, नवलपरासी|कुस्मा]] {{*}} [[गेरमी]] {{*}} [[गुठीप्रसौनी]] {{*}} [[गुठीसुर्यपुरा]] {{*}} [[जहदा]] {{*}} [[जमुनिया, नवलपरासी|जमुनिया]] {{*}} [[तमसरिया]]{{*}} [[जौबारी, नवलपरासी|जौबारी]] {{*}} [[रामपुरुवा]] {{*}} [[ठूलोखैरटवा]] {{*}} [[तिलकपुर]] {{*}} [[शिवमन्दिर]] {{*}} [[दाउन्ने देवी]] {{*}} [[डेढगाउँ]] {{*}} [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]] {{*}} [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] {{*}} [[धौबादी]] {{*}} [[धुर्कोट]] {{*}} [[दुम्किबास]] {{*}} [[नरम, नवलपरासी|नरम]] {{*}} [[नस्रही]] {{*}} [[नयाँ बेल्हानी]] {{*}} [[पकलीहवा]] {{*}} [[पाल्ही]] {{*}} [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] {{*}} [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] {{*}} [[प्रतापपुर, नवलपरासी|प्रतापपुर]] {{*}} [[बडहरा दुबौलिया]] {{*}} [[बैदौली]] {{*}} [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] {{*}} [[बेणिमणिपुर|बेणीमणिपुर]] {{*}} [[बुलिङटार]] {{*}} [[भारतीपुर]] {{*}} [[मैनाघाट]] {{*}} [[मनरी]] {{*}} [[मिथुकरम]] {{*}} [[रजहर]] {{*}} [[राकाचुली]] {{*}} [[रकुवा]] {{*}} [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] {{*}} [[रामपुरखडौना]] {{*}} [[रतनपुर]] {{*}} [[रुचाङ]] {{*}} [[रुपौलिया]] {{*}} [[सनई]] {{*}} [[सरावल]] {{*}} [[सोमानी]] {{*}} [[सुक्रौली]] {{*}} [[हरपुर]] {{*}} [[हुप्सेकोट]] {{*}} [[त्रिवेणी सुस्ता]] | ७३ |- | ४६ | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अर्गली]] {{*}} [[अर्चले]] {{*}} [[कचल]] {{*}} [[पोखराथोक, पाल्पा|पोखराथोक]] {{*}} [[कसेनी, पाल्पा|कसेनी]] {{*}} [[कुसुमखोला]] {{*}} [[कोलडाँडा]] {{*}} [[खस्यौली]] {{*}} [[खानीगाउँ, पाल्पा|खानीगाउँ]] {{*}} [[खानीछाप]] {{*}} [[खालीवन]] {{*}} [[ख्याहा]] {{*}} [[गल्धा]] {{*}} [[गाडाकोट]] {{*}} [[गेझा]] {{*}} [[गोठादी]] {{*}} [[चापपानी]] {{*}} [[चिदिपानी]] {{*}} [[छहरा]] {{*}} [[जल्पा]] {{*}} [[जुठापौवा]] {{*}} [[ज्यामिरे, पाल्पा|ज्यामिरे]] {{*}} [[झडेवा]] {{*}} [[झिरुवास]] {{*}} [[टिमुरे, पाल्पा|टिमुरे]] {{*}} [[ताहुँ]] {{*}} [[चिर्तुङधारा]] {{*}} [[तेल्घा]] {{*}} [[दर्छा]] {{*}} [[दर्लमडाँडा]] {{*}} [[देउराली, पाल्पा|देउराली]] {{*}} [[देवीनगर]] {{*}} [[दोभान]] {{*}} [[नायरनमतलेस]] {{*}} [[पालुङमैनादी]] {{*}} [[पिपलडाँडा, पाल्पा|पिपलडाँडा]] {{*}} [[फेक]] {{*}} [[फोक्सिङकोट]] {{*}} [[बन्दीपोखरा]] {{*}} [[बराङ्दी]] {{*}} [[बल्डेङगढी]] {{*}} [[बहादुरपुर]] {{*}} [[बौघागुम्बा]] {{*}} [[बौघापोखराथोक]] {{*}} [[भुवनपोखरी]] {{*}} [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] {{*}} [[मदनपोखरा]] {{*}} [[मस्याम]] {{*}} [[मित्याल]] {{*}} [[मुझुङ]] {{*}} [[यम्घा]] {{*}} [[रहबास]] {{*}} [[रामपुर, पाल्पा|रामपुर]] {{*}} [[रिङनेरह]] {{*}} [[रुप्से]] {{*}} [[वाकामलाङ]] {{*}} [[वीरकोट]] {{*}} [[सत्यवती, पाल्पा|सत्यवती]] {{*}} [[सहलकोट]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, पाल्पा|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिलुवा]] {{*}} [[सोमादी]] {{*}} [[हुङ्गी]] {{*}} [[हुमिन]] {{*}} [[हेक्लाङ]] | ६५ |- | ४७ | [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] | style="text-align:left;" | [[असुरैना]] {{*}} [[आनन्दवन]] {{*}} [[आमा, रूपन्देही|आमा]] {{*}} [[एकला]] {{*}} [[कम्हरिया]] {{*}} [[करहिया]] {{*}} [[करौता]] {{*}} [[केरवानी]] {{*}} [[खडवा वनगाई]] {{*}} [[खुदावागर]] {{*}} [[गङ्गोलिया]] {{*}} [[गजेडी]] {{*}} [[गोनाहा]] {{*}} [[चिल्हिया]] {{*}} [[छिपागढ]] {{*}} [[छोटकी रामनगर]] {{*}} [[जोगडा]] {{*}} [[टिकुलिगढ]] {{*}} [[तेनुहुवा]] {{*}} [[थुमहवा पिप्रहवा]] {{*}} [[दयानगर]] {{*}} [[दुधराक्ष]] {{*}} [[देवदह नगरपालिका|देवदह]] {{*}} [[धकधइ]] {{*}} [[धमोली]] {{*}} [[पश्चिम अमुवा]] {{*}} [[पजरकट्टी]] {{*}} [[पटखौली]] {{*}} [[पडसरी]] {{*}} [[पर्रोहा]] {{*}} [[पोखरभिण्डी]] {{*}} [[फरेना]] {{*}} [[वसन्तपुर, रुपन्देही|वसन्तपुर]] {{*}}{{*}} [[बैरघाट]] {{*}} [[बोदवार]] {{*}} [[भगवानपुर, रुपन्देही|भगवानपुर]] {{*}} [[मक्रहर]] {{*}} [[मझगावा]] {{*}} [[मधुवलिया|मधवलिया]] {{*}} [[मधुवनी, रुपन्देही|मधुवनी]] {{*}} [[मैनहिया]] {{*}} [[मर्यादपुर, रुपन्देही|मर्यादपुर]] {{*}} [[मसिना, रुपन्देही|मसिना]] {{*}} [[मानपकडी]] {{*}} [[मानमटेरिया]] {{*}} [[मोतिपुर, रुपन्देही|मोतिपुर]] {{*}} [[रायपुरा]] {{*}} [[रुद्रपुर]] {{*}} [[रोइनिहवा]] {{*}} [[लुम्बिनी आदर्श]] {{*}} [[बगाहा]] {{*}} [[बगौली|वगौली]] {{*}} [[विष्णुपुरा]] {{*}} [[बेतकुइया]] {{*}} [[बोगडी]] {{*}} [[शङ्करनगर]] {{*}} [[सक्रौनपकडी]] {{*}} [[साडी, रूपन्देही|साडी]] {{*}} [[सालझण्डी]] {{*}} [[सिक्टहन]] {{*}} [[सिपवा]] {{*}} [[सिलौटिया]] {{*}} [[सूर्यपुरा]] {{*}} [[सेमरा मर्चवार]] {{*}} [[सेमलार]] {{*}} [[सौराहा फर्साटिकर]] {{*}} [[हाटी बनगाई]] {{*}} [[हाटी फर्साटिकर]] {{*}} [[हर्नैया]] | ६९ |- | colspan="4" style="background-color:#43B3AE;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#43B3AE;" | '''४०५''' |} ===[[धौलागिरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बागलुङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] चित्र:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुस्ताङ जिल्ला]] चित्र:म्याग्दी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[म्याग्दी जिल्ला]] चित्र:पर्वत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[पर्वत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ४८ | rowspan="8" style="background-color:#DF73FF;" | [[धौलागिरी अञ्चल]] | [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] | style="text-align:left;" | [[अधिकारीचौर]] {{*}} [[अर्गल]] {{*}} [[अर्जेवा]] {{*}} [[अमरभूमि]] {{*}} [[अमलाचौर]] {{*}} [[काँडेवास]] {{*}} [[कुश्मीसेरा]] {{*}} [[खुङ्खानी]] {{*}} [[खुँगा]] {{*}} [[ग्वालीचौर]] {{*}} [[छिस्ती]] {{*}} [[जैदी]] {{*}} [[जलजला, बागलुङ|जलजला]] {{*}} [[तमान]] {{*}} [[तारा, बागलुङ|तारा]] {{*}} [[तङ्ग्राम]] {{*}} [[तित्याङ]] {{*}} [[दगातुन्डाँडा]] {{*}} [[दमेक]] {{*}} [[दर्लिङ, बागलुङ|दर्लिङ]] {{*}} [[दुधिलाभाटी]] {{*}} [[देवीस्थान, बागलुङ|देवीस्थान]] {{*}} [[धम्जा]] {{*}} [[धुल्लुवास्कोट]] {{*}} [[नरेठाँटी]] {{*}} [[नारायणस्थान, बागलुङ|नारायणस्थान]] {{*}} [[निसी]] {{*}} [[पाला|पालाकोट]] {{*}} [[पाण्डवखानी]] {{*}} [[पैयुँपाटा]] {{*}} [[पैयुँथन्थाप]] {{*}} [[बाटाकाचौर]] {{*}} [[बिहुँकोट]] {{*}} [[बिनामारे]] {{*}} [[बुर्तिबाङ]] {{*}} [[बोङ्गादोभान]] {{*}} [[बोहरागाउँ]] {{*}} [[बोवाङ]] {{*}} [[भकुण्डे]] {{*}} [[भिमपोखरा]] {{*}} [[भीमगिठे]] {{*}} [[मल्म]] {{*}} [[मालिका, बागलुङ|मालिका]] {{*}} [[रणसिंहकिटेनी]] {{*}} [[राजकुट]] {{*}} [[रायडाँडा]] {{*}} [[राङखानी]] {{*}} [[रिघा]] {{*}} [[रेश]] {{*}} [[लेखानी, बागलुङ|लेखानी]] {{*}} [[सर्कुवा]] {{*}} [[सल्यान, बागलुङ|सल्यान]] {{*}} [[सिसाखानी, बागलुङ|सिसाखानी]] {{*}} [[सिँगाना]] {{*}} [[सुखौरा]] {{*}} [[हटिया, बागलुङ|हटिया]] {{*}} [[हरीचौर]] {{*}} [[हिल]] {{*}} [[हुग्दीशिर]] | ५९ |- | ४९ | [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] | style="text-align:left;" | [[कागबेनी]] {{*}} [[कुञ्जो]] {{*}} [[कोबाङ]] {{*}} [[घमी]] {{*}} [[चराङ]] {{*}} [[छुसाङ]] {{*}} [[छोन्हुप]] {{*}} [[छोसेर]] {{*}} [[जोमसोम]] {{*}} [[झोङ]] {{*}} [[टुकुचे]] {{*}} [[मार्फा]] {{*}} [[मुक्तिनाथ, मुस्ताङ|मुक्तिनाथ]] {{*}} [[लेते]] {{*}} [[लोमान्थाङ]] {{*}} [[सुर्खाङ]] | १६ |- | ५० | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] | style="text-align:left;" | [[अर्मन]] {{*}} [[घार]] {{*}} [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] {{*}} [[ओखरबोट]] {{*}} [[कुहुँकोट]] {{*}} [[कुइनेमङ्गले]] {{*}} [[गुर्जा खानी]] {{*}} [[घतान]] {{*}} [[चिमखोला]] {{*}} [[ज्यामरुककोट]] {{*}} [[झीँ]] {{*}} [[ताकम]] {{*}} [[दग्नाम]] {{*}} [[दाना]] {{*}} [[दरबाङ]] {{*}} [[देवीस्थान, म्याग्दी|देवीस्थान]] {{*}} [[दोवा]] {{*}} [[नारच्याङ]] {{*}} [[निस्कोट]] {{*}} [[पाखापानी, म्याग्दी|पाखापानी]] {{*}} [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] {{*}} [[पुलाचौर]] {{*}} [[बरञ्जा]] {{*}} [[बाबियाचौर]] {{*}} [[बेगखोला]] {{*}} [[विम]] {{*}} [[भकिम्ली]] {{*}} [[भुरुङ तातोपानी]] {{*}} [[मल्कवाङ]] {{*}} [[मराङ]] {{*}} [[मुदी]] {{*}} [[मुना]] {{*}} [[रत्नेचौर]] {{*}} [[राखुभगवती]] {{*}} [[राखुपिप्ले]] {{*}} [[राम्चे, म्याग्दी|राम्चे]] {{*}} [[रूम, म्याग्दी|रूम]] {{*}} [[लुलाङ]] {{*}} [[शिख]] {{*}} [[सिङ्गा]] {{*}} [[हिस्थान मण्डली]] | ४१ |- | ५१ | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] | style="text-align:left;" | [[आर्थर डाँडाखर्क]] {{*}} [[उरामपोखरा]] {{*}} [[कटुवाचौपारी]] {{*}} [[कार्कीनेटा|कार्किनेटा]] {{*}} [[कुर्घा, पर्वत|कुर्घा]] {{*}} [[क्याङ]] {{*}} [[फलेवास खानीगाउँ]] {{*}} [[खौलालाँकुरी]] {{*}} [[खुर्कोट, पर्वत|खुर्कोट]] {{*}} [[चित्रे]] {{*}} [[चुवा, पर्वत|चुवा]] {{*}} [[टकलाक]] {{*}} [[ठानामौला]] {{*}} [[ठूलीपोखरी]] {{*}} [[तिलाहार]] {{*}} [[थापाठाना]] {{*}} [[देउपुरकोट]] {{*}} [[देउराली, पर्वत|देउराली]] {{*}} [[फलेवास देवीस्थान]] {{*}} [[धाइरिङ]] {{*}} [[दुर्लुङ]] {{*}} [[नाङलिवाङ]] {{*}} [[पाखापानी, पर्वत|पाखापानी]] {{*}} [[पकुवा]] {{*}} [[पाङ, पर्वत|पाङ]] {{*}} [[पाङराङ]] {{*}} [[बितलवा पिपलटारी]] {{*}} [[फलामखानी, पर्वत|फलामखानी]] {{*}} [[बनौ]] {{*}} [[बाजुङ]] {{*}} [[बालाकोट]] {{*}} [[बासखर्क]] {{*}} [[बाच्छा, पर्वत|बाच्छा]] {{*}} [[बाहाकी ठाँटी]] {{*}} [[बिहादी बर्राचौर]] {{*}} [[बिहादी रानीपानी]] {{*}} [[बेहुलीबास]] {{*}} [[भंगरा]] {{*}} [[भोक्सिङ]] {{*}} [[भोर्ले, पर्वत|भोर्ले]] {{*}} [[भुक्ताङले]] {{*}} [[माझफाँट मल्लाज]] {{*}} [[मुडिकुवा]] {{*}} [[राम्जादेउराली]] {{*}} [[लेखफाँट]] {{*}} [[लिमिठाना]] {{*}} [[लुङ्खुदेउराली]] {{*}} [[शालिग्राम, पर्वत|शालिग्राम]] {{*}} [[शालिजा]] {{*}} [[शङ्करपोखरी]] {{*}} [[शिवालय, पर्वत|शिवालय]] {{*}} [[सरौखोला]] {{*}} [[होश्राङ्दी]] {{*}} [[हुवास]] {{*}} [[त्रिवेणी, पर्वत|त्रिवेणी]] | ५५ |- | colspan="4" style="background-color:#DF73FF;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#DF73FF;" | '''१७१''' |} ==[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[राप्ती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:दाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दाङ जिल्ला]] चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[प्युठान जिल्ला]] चित्र:रोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रोल्पा जिल्ला]] चित्र:रुकुम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[रुकुम जिल्ला]] चित्र:सल्यान जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सल्यान जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५२ | rowspan="8" style="background-color:#154360;" | [[राप्ती अञ्चल]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] | style="text-align:left;" | [[सौडियार]] {{*}} [[हापुर, दाङ|हापुर]] {{*}} [[स्युजा]] {{*}} [[सैघा]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[काभ्रे, दाङ|काभ्रे]] {{*}} [[लोहारपानी]] {{*}} [[लालमटिया]] {{*}} [[सिसहनिया, दाङ|सिसहनिया]] {{*}} [[सोनपुर, दाङ|सोनपुर]] {{*}} [[हाँसीपुर]] {{*}} [[गोबरडिहा]] {{*}} [[गढवा, दाङ|गढवा]] {{*}} [[गङ्गापरस्पुर]] {{*}} [[चौलाही]] {{*}} [[कोइलाबास]] {{*}} [[सतबरिया]] {{*}} [[राजपुर, दाङ|राजपुर]] {{*}} [[बेला]] {{*}} [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] {{*}} [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] {{*}} [[फुलबारी, दाङ|फूलबारी]] {{*}} [[उरहरी]] {{*}} [[टरिगाउँ]] {{*}} [[गोल्टाकुरी]] {{*}} [[धनौरी]] {{*}} [[श्रीगाउँ]] {{*}} [[हेकुली]] {{*}} [[पुरन्धारा]] {{*}} [[पञ्चकुले]] {{*}} [[बाघमारे]] {{*}} [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] {{*}} [[पवननगर]] {{*}} [[हलवार]] {{*}} [[बिजौरी]] {{*}} [[नारायणपुर, दाङ |नारायणपुर]] {{*}} [[ढिकपुर]] {{*}} [[डुरुवा]] {{*}} [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] | ३९ |- | ५३ | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] | style="text-align:left;" | [[अर्खा]] {{*}} [[धोबाघाट (उदयपुर कोट)|उदयपुरकोट]] {{*}} [[ओखरकोट]] {{*}} [[कोचिवाङ]] {{*}} [[प्युठान खलङ्गा]] {{*}} [[खवाङ]] {{*}} [[खुङ]] {{*}} [[खैरा]] {{*}} [[गोठीवाङ]] {{*}} [[चुँजा]] {{*}} [[जुम्रीकाँडा]] {{*}} [[डाम्री]] {{*}} [[तिराम]] {{*}} [[ढुङ्गेगढी]] {{*}} [[तुसारा]] {{*}} [[तोरवाङ]] {{*}} [[दाखाक्वाडी]] {{*}} [[दाङबाङ]] {{*}} [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] {{*}} [[धर्मावती]] {{*}} [[धुवाङ]] {{*}} [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नारीकोट]] {{*}} [[पकला]] {{*}} [[पूजा, प्युठान|पूजा]] {{*}} [[फोप्ली]] {{*}} [[बरौला]] {{*}} [[भिङ्ग्री]] {{*}} [[मरन्ठाना]] {{*}} [[मर्कावाङ]] {{*}} [[माझकोट, प्युठान|माझकोट]] {{*}} [[रजवारा]] {{*}} [[रम्दी]] {{*}} [[रस्पुरकोट]] {{*}} [[लिघा]] {{*}}[[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] {{*}} [[लुङ]] {{*}} [[वर्जिवाङ]] {{*}} [[बाङ्गेमरोट]] {{*}} [[बाङ्गेसाल]] {{*}} [[बादिकोट]] {{*}} [[विजयनगर]] {{*}} [[विजुली, प्युठान|विजुली]] {{*}} [[विजुवार]] {{*}} [[वेलबास]] {{*}} [[सारी, प्युठान|सारी]] {{*}} [[स्याउलीवाङ]] {{*}} [[स्वर्गद्वारी खाल]] {{*}} [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] | ४९ |- | ५४ | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[अरेश]] {{*}} [[इरिवाङ]] {{*}} [[उवा]] {{*}} [[ओत, रोल्पा|ओत]] {{*}} [[करेटी]] {{*}} [[कुरेली]] {{*}} [[कोटगाउँ]] {{*}} [[कोर्चावाङ]] {{*}} [[खुङ्ग्री]] {{*}} [[खुमेल]] {{*}} [[गजुल]] {{*}} [[गाम]] {{*}} [[गुम्चाल]] {{*}} [[गैरीगाउँ]] {{*}} [[घर्तीगाउँ]] {{*}} [[घोडागाउँ]] {{*}} [[जङ्कोट]] {{*}} [[जिनावाङ]] {{*}} [[जुगाँर]] {{*}} [[जेदवाङ]] {{*}} [[जेलवाङ]] {{*}} [[जैमाकसला]] {{*}} [[जौलीपोखरी]] {{*}} [[झेनाम]] {{*}} [[डुब्रिङ]] {{*}} [[तालावाङ]] {{*}} [[तेवाङ]] {{*}} [[थवाङ]] {{*}} [[दुबिडाँडा]] {{*}} [[धवाङ]] {{*}} [[नुवागाउँ]] {{*}} [[पाखापानी, रोल्पा|पाखापानी]] {{*}} [[पाङ, रोल्पा|पाङ]] {{*}} [[पाछावाङ]] {{*}} [[फगाम]] {{*}} [[बुढागाउँ]] {{*}} [[भावाङ]] {{*}} [[मसिना, रोल्पा|मसिना]] {{*}} [[मिझिङ]] {{*}} [[मिरुल]] {{*}} [[राँक]] {{*}} [[राङ्कोट]] {{*}} [[राङ्सी, रोल्पा|राङ्सी]] {{*}} [[लिवाङ, रोल्पा|लिवाङ]] {{*}} [[वडाचौर]] {{*}} [[सखी]] {{*}} [[सिउरी]] {{*}} [[सिर्प]] {{*}} [[सेरम]] {{*}} [[हार्जङ]] {{*}} [[ह्वामा]] | ५१ |- | ५५ | [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] | style="text-align:left;" | [[अर्मा]] {{*}} [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबीसकोट]] {{*}} [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] {{*}} [[आठबिस डाँडागाउँ|आठबीस डाँडागाउँ]] {{*}} [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]] {{*}} [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] {{*}} [[काँक्री]] {{*}} [[कोटजहारी]] {{*}} [[खारा]] {{*}} [[खोलागाउँ, पश्चिम रुकुम|खोलागाउँ]] {{*}} [[गराइला]] {{*}} [[गोतामकोट]] {{*}} [[घेत्मा]] {{*}} [[चुनवाङ]] {{*}} [[चौखावाङ]] {{*}} [[छिवाङ]] {{*}} [[प्वाङ]] {{*}} [[जाङ]] {{*}} [[झुला]] {{*}} [[तकसेरा]] {{*}} [[दुली]] {{*}} [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] {{*}} [[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]] {{*}} [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] {{*}} [[पुर्तिमकाँडा]] {{*}} [[पेउघा]] {{*}} [[बाँफिकोट]] {{*}} [[विजयश्वरी]] {{*}} [[भलाक्चा]] {{*}} [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]] {{*}} [[मग्मा]] {{*}} [[मुरू]] {{*}} [[मोरावाङ]] {{*}} [[राङ्सी, पूर्वी रुकुम|राङ्सी]] {{*}} [[रन्मामैकोट]] {{*}} [[रुघा, पश्चिम रुकुम|रुघा]] {{*}} [[रुकुमकोट]] {{*}} [[साँख]] {{*}} [[सिम्ली]] {{*}} [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]] {{*}} [[स्यालाखादी]] {{*}} [[स्यालापाखा]] {{*}} [[हुकाम]] | ४३ |- | ५६ | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] | style="text-align:left;" | [[काँरागिठी]] {{*}} [[शिवरथ]] {{*}} [[माझकाँडा]] {{*}} [[स्वीकोट]] {{*}} [[लेखपोखरा]] {{*}} [[सरपानी गर्पा]] {{*}} [[रिम, सल्यान|रिम]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, सल्यान|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[देवस्थल]] {{*}} [[बामे]] {{*}}[[मुलखोला]] {{*}} [[कजेरी]] {{*}} [[मार्के]] {{*}} [[सैजुवाल टाकुरा]] {{*}} [[स्यानीखाल]] {{*}} [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] {{*}} [[हिवल्चा]] {{*}} [[कोटबारा]] {{*}} [[कोटमौला]] {{*}} [[थारमारे]] {{*}} [[पिपलनेटा]] {{*}} [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] {{*}} [[काप्रेचौर]] {{*}} [[काभ्रा]] {{*}} [[कालागाउँ, सल्यान|कालागाउँ]] {{*}} [[कालीमाटी काल्चे]] {{*}} [[कालीमाटी रामपुर]] {{*}} [[कुपिण्डेदह]] {{*}} [[कोर्बाङझिम्पे]] {{*}} [[घाँजरीपिपल]] {{*}} [[चाँदे]] {{*}} [[छायाँक्षेत्र]] {{*}} [[जिमाली]] {{*}} [[ढाकाडाम]] {{*}} [[दमाचौर]] {{*}} [[दार्माकोट]] {{*}} [[धनवाङ]] {{*}} [[निगालचुला]] {{*}} [[फलावाङ]] {{*}} [[बडागाउँ, सल्यान|बडागाउँ]] {{*}} [[बाँझकाँडा]] {{*}} [[बाफुखोला]] {{*}} [[भल्चौर]] {{*}} [[मर्मपरिकाँडा]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिनवाङ]] {{*}} [[त्रिवेणी, सल्यान|त्रिवेणी]] | ४७ |- | colspan="4" style="background-color:#154360;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#154360;" | '''२२९''' |} ===[[कर्णाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:डोल्पा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोल्पा जिल्ला]] चित्र:हुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[हुम्ला जिल्ला]] चित्र:जुम्ला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जुम्ला जिल्ला]] चित्र:कालिकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कालिकोट जिल्ला]] चित्र:मुगु जिल्लाका गाविसहरू.png|[[मुगु जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ५७ | rowspan="8" style="background-color:#b7950b;" | [[कर्णाली अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, डोल्पा|कालिका]] {{*}} [[काइगाउँ]] {{*}} [[छार्का]] {{*}} [[जुफाल]] {{*}} [[माझफाल]] {{*}} [[तिन्जे]] {{*}} [[दुनै]] {{*}} [[धो]] {{*}} [[नर्कु]] {{*}} [[पहाडा]] {{*}} [[फोक्सुण्डो]] {{*}} [[भिजेर]] {{*}} [[मुकोट]] {{*}} [[रह]] {{*}} [[रिमी]] {{*}} [[लावन]] {{*}} [[लिकु, डोल्पा|लिखु]] {{*}} [[ल्हाँ]] {{*}} [[शहरतारा]] {{*}} [[सर्मी]] {{*}} [[साल्दाङ]] {{*}} [[सुँ]] {{*}} [[त्रिपुराकोट]] | २३ |- | ५८ | [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[कालिका, हुम्ला|कालिका]] {{*}} [[खगालगाउँ]] {{*}} [[खार्पुनाथ]] {{*}} [[गोठी]] {{*}} [[छिप्रा]] {{*}} [[जैर]] {{*}} [[ठेहे]] {{*}} [[दार्मा]] {{*}} [[डाँडाफाया]] {{*}} [[बराई]] {{*}} [[बरगाउँ]] {{*}} [[मदना]] {{*}} [[मैला]] {{*}} [[मेल्छाम]] {{*}} [[मिमी]] {{*}} [[मुचु|मुचू]] {{*}} [[राया]] {{*}} [[रोडिकोट]] {{*}} [[लाली]] {{*}} [[लिमी]] {{*}} [[श्रीनगर, हुम्ला|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीमष्ठा]] {{*}} [[साया]] {{*}} [[सर्कीदेउ]] {{*}} [[सिमीकोट|सिमिकोट]] {{*}} [[स्याडा]] {{*}} [[हेप्का]] | २७ |- | ५९ | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] | style="text-align:left;" | [[गुठीचौर]] {{*}} [[कनकासुन्दरी]] {{*}} [[कार्तिकस्वामी]] {{*}} [[कालिकाखेतु]] {{*}} [[कुँडारी|कुडारी]] {{*}} [[गर्ज्याङ्गकोट]] {{*}} [[घोडेमहादेव]] {{*}} [[चन्दननाथ]] {{*}} [[छुमचौर]] {{*}} [[डिल्लीचौर]] {{*}} [[तलिउम]] {{*}} [[तातोपानी, जुम्ला|तातोपानी]] {{*}} [[ताम्ती]] {{*}} [[देपालगाउँ]] {{*}} [[धापा]] {{*}} [[नराकोट]] {{*}} [[पट्मारा]] {{*}} [[पाण्डवगुफा]] {{*}} [[पातरासी]] {{*}} [[बड्की]] {{*}} [[बुम्रमाडीचौर]] {{*}} [[महतगाउँ]] {{*}} [[महावैपाथरखोला]] {{*}} [[मालिकाठाँटा|मालिकाठाटा]] {{*}} [[मालिकाबोता]] {{*}} [[रारालिही]] {{*}} [[लाम्रा]] {{*}} [[विराट]] {{*}} [[शनिगाउँ]] {{*}} [[हाँकु]] | ३० |- | ६० | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] | style="text-align:left;" | [[ओदानकु]] {{*}} [[कुमालगाउँ]] {{*}} [[कोटवाडा]] {{*}} [[खिन]] {{*}} [[गेला]] {{*}} [[चिलखाया]] {{*}} [[छाप्रे, कालीकोट|छाप्रे]] {{*}} [[जुविथा]] {{*}} [[थिर्पु]] {{*}} [[दाँहा]] {{*}} [[धौलागोह]] {{*}} [[नानिकोट]] {{*}} [[पाँखा|पाखा]] {{*}} [[फुकोट]] {{*}} [[फोईमहादेव]] {{*}} [[बदालकोट]] {{*}} [[मार्ता]] {{*}} [[मान्म]] {{*}} [[मालकोट]] {{*}} [[मुम्रा]] {{*}} [[मुग्राहाँ]] {{*}} [[मेहलमुडी]] {{*}} [[रकु]] {{*}} [[राँचुली]]{{*}} [[राम्नाकोट]] {{*}} [[रूप्सा]] {{*}} [[लालु]] {{*}} [[स्युना]] {{*}} [[सिपखाना]] {{*}}[[सुकाटियाँ]] | ३० |- | ६१ | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] | style="text-align:left;" |[[कार्कीबाडा]] {{*}} [[मुगु]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[कोटडाँडा]] {{*}} [[किम्री]] {{*}} [[खमाले]] {{*}} [[गम्था]] {{*}} [[डोल्फु]] {{*}} [[जिमा]] {{*}} [[कालै]] {{*}} [[नाधर्पू]] {{*}} [[धैनकोट]] {{*}} [[पिना, मुगु|पिना]] {{*}} [[पुलु]] {{*}} [[फोतू]] {{*}} [[भिई]] {{*}} [[माङ्ग्री]] {{*}} [[रारा, मुगु|रारा]] {{*}} [[रुगा, मुगु|रुगा]] {{*}} [[रोवा]] {{*}} [[श्रीनगर, मुगु|श्रीनगर]] {{*}} [[श्रीकोट, मुगु|श्रीकोट]] {{*}} [[सुकाढिक]] {{*}} [[सेरी, मुगु|सेरी]] {{*}} [[ह्याङ्लू]] | २४ |- | colspan="4" style="background-color:#b7950b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#b7950b;" | '''१३४''' |} ===[[भेरी अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बाँके जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाँके जिल्ला]] चित्र:बर्दिया जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बर्दिया जिल्ला]] चित्र:दैलेख जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दैलेख जिल्ला]] चित्र:जाजरकोट जिल्लाका गाविसहरू.png|[[जाजरकोट जिल्ला]] चित्र:सुर्खेत जिल्लाका गाविसहरू.png|[[सुर्खेत जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६२ | rowspan="8" style="background-color:#186a3b;" | [[भेरी अञ्चल]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | style="text-align:left;" | [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] {{*}} [[रझेना]] {{*}} [[कोहलपुर]] {{*}} [[उदयपुर, बाँके|उदयपुर]] {{*}} [[उढरापुर]] {{*}} [[कचनापुर]] {{*}} [[कम्दी]] {{*}} [[काठकुइया]] {{*}} [[कालाफाँटा]] {{*}} [[खजुराखूर्द]] {{*}} [[खासकारकाँदो]] {{*}} [[खासकुस्मा]] {{*}} [[गनापुर]] {{*}} [[गङ्गापुर]] {{*}} [[चिसापानी, बाँके|चिसापानी]] {{*}} [[जयसपुर]] {{*}} [[टिटिहिरिया]] {{*}} [[नरैनापुर]] {{*}} [[नौबस्ता]] {{*}} [[परस्पुर]] {{*}} [[पिप्रहवा]] {{*}} [[पुरैनी]] {{*}} [[पुरैना]] {{*}} [[फत्तेपुर, बाँके|फत्तेपुर]] {{*}} [[बनकट्टी]] {{*}} [[बनकटवा]] {{*}} [[बिनौना]] {{*}} [[बेतहनी]] {{*}} [[बेलहरी]] {{*}} [[बेलभार]] {{*}} [[बैजापुर]] {{*}} [[भवानियापुर]] {{*}} [[मटेहिया]] {{*}} [[मनिकापुर]] {{*}} [[महादेवपुरी]] {{*}} [[रनियापुर]] {{*}} [[राधापुर]] {{*}} [[लक्ष्मणपुर]] {{*}} [[वसुदेवपुर]] {{*}} [[बागेश्वरी, बाँके|वागेश्वरी]] {{*}} [[शमसेरगञ्ज]] {{*}} [[साइगाउँ]] {{*}} [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] {{*}} [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] {{*}} [[होलिया]] {{*}} [[हिरमिनीया]] | ४६ |- | ६३ | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | style="text-align:left;" |[[कालिका, बर्दिया|कालिका]] {{*}} [[खैरिचन्दनपुर]] {{*}} [[गोला, बर्दिया|गोला]] {{*}} [[जमुनी]] {{*}} [[ठाकुरद्वारा]] {{*}} [[डेउडाकला]] {{*}} [[ढोढरी]] {{*}} [[ताराताल]] {{*}} [[दौलतपुर, बर्दिया|दौलतपुर]] {{*}} [[धधबार]] {{*}} [[नयाँगाउँ, बर्दिया|नयाँगाउँ]] {{*}} [[नेउलापुर]] {{*}} [[पदनाहा]] {{*}} [[पशुपतिनगर, बर्दिया|पशुपतिनगर]] {{*}} [[पाताभार]] {{*}} [[बदालपुर]] {{*}} [[बगनाह]] {{*}} [[बानियाभार]] {{*}} [[बेलवा]] {{*}} [[भिम्मापुर]] {{*}} [[मगरागढी]] {{*}} [[महम्मदपुर, बर्दिया|महम्मदपुर]] {{*}} [[मनाउ|मनाऊ]] {{*}} [[मानपुर मैनापोखर]] {{*}} [[मानपुरटपरा]] {{*}} [[मोतिपुर, बर्दिया|मोतिपुर]] {{*}} [[राजापुर]] {{*}} [[शिवपुर, बर्दिया|शिवपुर]] {{*}} [[सानोश्री]] {{*}} [[सोरहवा]] {{*}} [[सूर्यपटुवा]] | ३१ |- | ६४ | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | style="text-align:left;" | [[अवल पराजुल]]{{*}} [[कट्टी]]{{*}} [[कालभैरव]]{{*}} [[कालिका, दैलेख|कालिका]]{{*}} [[काँशीकाँध]]{{*}} [[कुसापानी]]{{*}} [[खड्काबाडा]]{{*}} [[खरिगैरा]]{{*}} [[गमौडी]]{{*}} [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]]{{*}}[[गौरी, दैलेख|गौरी]]{{*}} [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]]{{*}} [[चौराठा]]{{*}} [[छिउडिपुशाकोट]]{{*}} [[जगनाथ]]{{*}} [[जम्बुकाँध]]{{*}} [[डाँडा पराजुल]]{{*}} [[तिलेपाटा]]{{*}} [[तोली]]{{*}} [[तोलीजैसी]]{{*}} [[दुल्लु]]{{*}} [[द्वारी]]{{*}} [[नाउलेकटुवाल]]{{*}} [[नेपा]]{{*}} [[नौमुले]]{{*}} [[पगनाथ]]{{*}} [[पादुका]]{{*}} [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]{{*}} [[पिलाडी]]{{*}} [[बराह]]{{*}} [[बाँसी]]{{*}} [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]]{{*}} [[भवानी]]{{*}} [[भैरीकालिकाथुम]]{{*}} [[मालिका, दैलेख|मालिका]] {{*}} [[मेहलतोली]]{{*}} [[राकम कर्णाली]]{{*}} [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]]{{*}} [[रावतकोट]]{{*}} [[रूम, दैलेख|रूम]]{{*}} [[लकान्द्र]]{{*}} [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]]{{*}} [[लाँकुरी]]{{*}} [[लालिकाँडा ]]{{*}} [[बडलम्जी]]{{*}} [[बडाखोला]]{{*}} [[बडाभैरव]]{{*}} [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]]{{*}} [[विसल्ला]]{{*}} [[बेलपाटा]]{{*}} [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]]{{*}} [[सात्तला]]{{*}} [[सिंहासैन]]{{*}} [[सिंगौडी]]{{*}} [[सेरी]] | ५५ |- | ६५ | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] | style="text-align:left;" | [[खलङ्गा, जाजरकोट|खलङ्गा]] {{*}} [[पुन्मा]] {{*}} [[जगतीपुर]] {{*}} [[भुर]] {{*}} [[कार्कीगाउँ]] {{*}} [[झाप्रा]] {{*}} [[सिमा]] {{*}} [[थालारैकर]] {{*}} [[जुँगाथापाचौर]] {{*}} [[साल्मा]] {{*}} [[दसेरा|दशेरा]] {{*}} [[मजकोट]] {{*}} [[कोर्ताङ]] {{*}} [[दह, जाजरकोट|दह]] {{*}} [[सुवानाउली|सुवानावाली]] {{*}} [[पजारु]] {{*}} [[गर्खाकोट]] {{*}} [[टालेगाउँ]] {{*}} [[अर्छानी]] {{*}} [[ढिमे]] {{*}} [[डाँडागाउँ, जाजरकोट|डाँडागाउँ]] {{*}} [[पैंक]] {{*}} [[लहँ]] {{*}} [[रामिडाँडा]] {{*}} [[रोकायागाउँ]] {{*}} [[नायकबाडा]] {{*}} [[खगेनकोट]] {{*}} [[सक्ला]] {{*}} [[रग्दा]] {{*}} [[भगवती, जाजरकोट|भगवती]] | ३० |- | ६६ | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] | style="text-align:left;" | [[अवलचिङ|अवलचिङ्ग]] {{*}} [[आग्रीगाउँ]] {{*}} [[उत्तरगङ्गा]] {{*}} [[कल्याण]] {{*}} [[काप्रिचौर]] {{*}} [[काफलकोट]] {{*}} [[कुनाथरी]] {{*}} [[खानीखोला]] {{*}} [[गडि वयलकाँडा]] {{*}} [[गर्पन]] {{*}} [[गुठु]] {{*}} [[गुमी]] {{*}} [[घाटगाउँ]] {{*}} [[घुमखहरे]] {{*}} [[घोरेटा]] {{*}} [[छाप्रे, सुर्खेत|छाप्रे]] {{*}} [[छिन्चु]] {{*}} [[जर्बुटा]] {{*}} [[डाँडाखाली]] {{*}} [[तरङ्गा]] {{*}} [[तातोपानी, सुर्खेत|तातोपानी]] {{*}} [[दशरथपुर]] {{*}} [[दहचौर]] {{*}} [[धारापानी, सुर्खेत|धारापानी]] {{*}} [[नेटा, सुर्खेत|नेटा]] {{*}} [[पाम्का]] {{*}} [[पोखरीकाँडा]] {{*}} [[मटेला, सुर्खेत|मटेला]] {{*}} [[मालारानी]] {{*}} [[मेहलकुना]] {{*}} [[मैनतडा]] {{*}} [[रजेना]] {{*}} [[रतु]] {{*}} [[राकम]] {{*}} [[रानीबाँस]] {{*}} [[रामघाट]] {{*}} [[लगाम]] {{*}} [[लाटिकोइली]] {{*}} [[लेखगाउँ, सुर्खेत|लेखगाउँ]] {{*}} [[लेखपराजुल]] {{*}} [[लेखफर्सा]] {{*}} [[बजेडीचौर|बजेडिचौर]] {{*}} [[बबियाचौर|वावियाचौर]] {{*}} [[विजौरा]] {{*}} [[विद्यापुर]] {{*}} [[बेतान|वेतान]] {{*}} [[सहारे]] {{*}} [[साटाखानी]] {{*}} [[सालकोट]] {{*}} [[हरिहरपुर, सुर्खेत|हरिहरपुर]] | ५० |- | colspan="4" style="background-color:#186a3b;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#186a3b;" | '''२१२''' |} ==[[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]== ===[[सेती अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:अछाम जिल्लाका गाविसहरू.png|[[अछाम जिल्ला]] चित्र:बझाङ जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बझाङ जिल्ला]] चित्र:बाजुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बाजुरा जिल्ला]] चित्र:डोटी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डोटी जिल्ला]] चित्र:कैलाली जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कैलाली जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ६७ | rowspan="8" style="background-color:#FFFF00;" | [[सेती अञ्चल]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] | style="text-align:left;" | [[ऋषिदह]] {{*}} [[ओलीगाउँ]] {{*}} [[कालागाउँ, अछाम|कालागाउँ]] {{*}} [[कालिका, अछाम|कालिका]] {{*}} [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] {{*}} [[कालेकाँडा]] {{*}} [[कुइका]] {{*}} [[कुन्तीबण्डली]] {{*}} [[कुशकोट]] {{*}} [[खप्तड]] {{*}} [[गजरा]] {{*}} [[घोडासैन]] {{*}} [[चण्डिका|चण्डिका(बयलपात)]] {{*}} [[चाँफामाण्डौ]] {{*}} [[चाल्सा]] {{*}} [[जनालीबण्डाली]] {{*}} [[जनालीकोट]] {{*}} [[जाल्पादेवी]] {{*}} [[जुपु]] {{*}} [[तिमिल्सेन]] {{*}} [[ठाँटी]] {{*}} [[ढकारी]] {{*}} [[ढाकु]] {{*}} [[ढुङ्गाचाल्ना]] {{*}} [[घुघुरकोट]] {{*}} [[भुली]] {{*}} [[तुर्माखाँद]] {{*}} [[तोली, अछाम|तोली]] {{*}} [[तोषी]] {{*}} [[दर्ना]] {{*}} [[दुनी]] {{*}} [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] {{*}} [[धमाली]] {{*}} [[नन्देगडा]] {{*}} [[नवाठाना]] {{*}} [[नाडा]] {{*}} [[पायल]] {{*}} [[बुढाकोट]] {{*}} [[पातलकोट]] {{*}} [[पुल्लेतोला]] {{*}} [[बाबला]] {{*}} [[बयाला]] {{*}} [[बरदादेवी]] {{*}} [[वैजनाथ]] {{*}} [[बस्ती]] {{*}} [[बाटुलासेन|बाटुलासैन]] {{*}} [[बान्नातोली]] {{*}} [[बारला]] {{*}} [[विनायक]] {{*}} [[बिन्ध्यावासीनी, अछाम|बिन्ध्यावासीनी]] {{*}} [[वीरपथ]] {{*}} [[वलाता]] {{*}} [[भटाकाटीया]] {{*}} [[भागेश्वर, अछाम|भाग्यश्वरी]] {{*}} [[भैरवस्थान]] {{*}} [[मलातिकोट]] {{*}} [[मष्ट बण्डाली]] {{*}} [[मष्टामाण्डौ]] {{*}} [[मार्कु]] {{*}} [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] {{*}} [[रहफ]] {{*}} [[रानीवन, अछाम|रानीवन]] {{*}} [[रामारोशन]] {{*}} [[रिडिकोट]] {{*}} [[लयाटी]] {{*}} [[लुङ्ग्रा]] {{*}} [[षोडसा देवी]] {{*}} [[सोकट]] {{*}} [[सन्तडा]] {{*}} [[सिउडी]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सुतार]] {{*}} [[सेरा]] {{*}} [[हात्तिकोट]] {{*}} [[हिच्मा]] | ७५ |- | ६८ | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] | style="text-align:left;" |[[कडेल]] {{*}} [[काँडा, बझाङ|काँडा]] {{*}} [[काफलसेरी]] {{*}} [[कालुखेती]] {{*}} [[कैलाश]] {{*}} [[कोइरालाकोट]] {{*}} [[कोटदेवल]] {{*}} [[कोटभैरव]] {{*}} [[खिरातडी]] {{*}} [[गडराय]] {{*}} [[चौधारी]] {{*}} [[दहवगर]] {{*}} [[दङ्गाजी]] {{*}} [[चैनपुर, बझाङ|चैनपुर]] {{*}} [[दाँतोला|दन्तोला]] {{*}} [[देउलीचौर]] {{*}} [[देउलेख]] {{*}} [[देउलीकोट]] {{*}} [[सुवेडा]] {{*}} [[रिठापाटा]] {{*}} [[लुँयाटा]] {{*}} [[धमेना]] {{*}} [[पाटादेवल]] {{*}} [[पाराकाट्ने]] {{*}} [[पिपलकोट, बझाङ| पीपलकोट]] {{*}} [[मष्टा]] {{*}} [[पौवागढी]] {{*}} [[हेमन्तवाडा]] {{*}} [[बाँझ, बझाङ|बाँझ]] {{*}} [[ब्यासी, बझाङ|व्यासी]] {{*}} [[भैरवनाथ]] {{*}} [[भामचौर]] {{*}} [[भातेखोला]] {{*}} [[मटेला]] {{*}} [[माझीगाउँ]] {{*}} [[मालुमेला]] {{*}} [[मेलविसौनी]] {{*}} [[मौलाली]] {{*}} [[रायल]] {{*}} [[रिलु]] {{*}} [[लामातोला]] {{*}} [[लेकगाउँ, बझाङ|लेकगाउँ]] {{*}} [[सुनकुडा]] {{*}} [[सुनिकोट]] {{*}} [[सुर्मा]] {{*}} [[सैनापसेला]] {{*}} [[स्याडी]] | ४७ |- | ६९ | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] | style="text-align:left;" | [[आटिचौर]] {{*}} [[काँडा, बाजुरा|काँडा]] {{*}} [[बुढीगङ्गा]] {{*}} [[कुल्देवमान्डौ]] {{*}} [[कैलाशमाण्डौ]] {{*}} [[कोटिला]] {{*}} [[कोल्टी]] {{*}} [[गुदुखाती]] {{*}} [[गोत्री]] {{*}} [[छतारा]] {{*}} [[जगन्नाथ]] {{*}} [[जयबागेश्वरी]] {{*}} [[जुकोट]] {{*}} [[डोगडी]] {{*}} [[जुगाडा]] {{*}} [[दहकोट]] {{*}} [[पाण्डुसेन]] {{*}} [[बाँधु]] {{*}} [[बाह्रबिस]] {{*}} [[बिच्छया]] {{*}} {{*}} [[ब्रह्मतोला|ब्रह्रमतोला]] {{*}} [[मानाकोट]] {{*}} [[रुगिन]] {{*}} [[वाई]] {{*}} [[मार्तडी]] {{*}} [[तोलीदेवल]] {{*}} [[साप्पाटा]] | २७ |- | ७० | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] | style="text-align:left;" | [[कलेना]] {{*}} [[काँडामाण्डौ|काडामाण्डौ]] {{*}} [[कानाचौर]] {{*}} [[कालिकास्थान, डोटी|कालिकास्थान]] {{*}} [[खातिवडा]] {{*}} [[खिरसैन]] {{*}} [[गाँजरी, डोटी|गाँजरी]] {{*}} [[गैरागाउँ]] {{*}} [[घाङल गाउँ]] {{*}} [[चवरा चौतारा]] {{*}} [[छतिवन, डोटी|छतिवन]] {{*}} [[छपाली]] {{*}} [[जिजोडमाण्डौ]] {{*}} [[लामिखाल]] {{*}} [[गिरीचौका|गीरीचौका]] {{*}} [[घण्टेश्वर]] {{*}} [[तोलेनी]] {{*}} [[तीखातर|तिखातर]] {{*}} [[तिजाली]] {{*}} [[दहकालिकास्थान]] {{*}} [[दुर्गामाण्डौ]] {{*}} [[डौड]] {{*}} [[धिर्कामाण्डौ]] {{*}} [[निरौली]] {{*}} [[पोखरी, डोटी|पोखरी]] {{*}} [[पचनाली]] {{*}} [[लाटामाण्डौ]] {{*}} [[मुँडेगाउँ]] {{*}} [[भूमिराजमाण्डौ]] {{*}} [[बाझ ककानी]] {{*}} [[वासुदेवी]] {{*}} [[बर्छेन]] {{*}} [[महादेवस्थान, डोटी|महादेवस्थान]] {{*}} [[मन्नाकापाडी]] {{*}} [[मुडभरा]] {{*}} [[लक्ष्मीनगर]] {{*}} [[लाना केदारेश्वर]] {{*}} [[वनलेख]] {{*}} [[सरस्वतीनगर]] {{*}} [[सातफरी]] {{*}} [[रानागाउँ]] {{*}} [[साना गाउँ]] {{*}} [[सिमचौर]] {{*}} [[बारपाटा]] {{*}} [[बगलेक]] {{*}} [[गडसेरा]] {{*}} [[गगुडा]] {{*}} [[लडागडा]] {{*}} [[केदार अखडा]] {{*}} [[कपल्लेकी]] | ५० |- | ७१ | [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | style="text-align:left;" | [[उदासीपुर]] {{*}} [[उर्मा]] {{*}} [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] {{*}} [[चौमाला]] {{*}} [[फुलबारी, कैलाली|फुलबारी]] {{*}} [[मालाखेती]] {{*}} [[लालवोझी]] {{*}} [[गेटा]] {{*}} [[धनसिंहपुर]] {{*}} [[चुहा]] {{*}} [[बेलादेवीपुर]] {{*}} [[बलिया, कैलाली|बलिया]] {{*}} [[कोटातुल्सीपुर]] {{*}} [[खैराला]] {{*}} [[गदरिया]] {{*}} [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] {{*}} [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] {{*}} [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] {{*}} [[थापापुर]] {{*}} [[भजनी]] {{*}} [[दरख]] {{*}} [[दुर्गौली]] {{*}} [[दोदोधरा]] {{*}} [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] {{*}} [[निगाली]] {{*}} [[पहलमानपुर]] {{*}} [[पथरैया]] {{*}} [[पवेरा]] {{*}} [[पाण्डौन]] {{*}} [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] {{*}} [[बसौटी]] {{*}} [[बौनिया]] {{*}} [[मसुरिया]] {{*}} [[मुनुवा]] {{*}} [[मोहन्याल गाउँपालिका|मोहन्याल ]] {{*}} [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] {{*}} [[रामशिखरझाला]] {{*}} [[सहजपुर]] {{*}} [[साँडेपानी]] {{*}} [[सुगरखाल]] {{*}} [[खैलाड]] {{*}} [[हसुलिया]] | ४२ |- | colspan="4" style="background-color:#FFFF00;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#FFFF00;" | '''२४१''' |} ===[[महाकाली अञ्चल]]=== <gallery> चित्र:बैतडी जिल्लाका गाविसहरू.png|[[बैतडी जिल्ला]] चित्र:डडेल्धुरा जिल्लाका गाविसहरू.png|[[डडेल्धुरा जिल्ला]] चित्र:दार्चुला जिल्लाका गाविसहरू.png|[[दार्चुला जिल्ला]] चित्र:कञ्चनपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|[[कञ्चनपुर जिल्ला]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! क्र.सं. !! [[नेपालका अञ्चलहरू|अञ्चल]] !! [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] !! गाउँ विकास समितिहरू !! जम्मा |- | ७२ | rowspan="8" style="background-color:#F40007;" | [[महाकाली अञ्चल]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] | style="text-align:left;" | [[आमचौरा]] {{*}} [[सिलङ्गा]] {{*}} [[सकार]] {{*}} [[ग्वाल्लेक]] {{*}} [[पाटन, बैतडी|पाटन]] {{*}} [[उदयदेव, बैतडी|उदयदेव]] {{*}} [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] {{*}} [[भूमेश्वर]] {{*}} [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] {{*}} [[कुलाउ]] {{*}} [[कोटीला]] {{*}} [[कोटपेटारा]] {{*}} [[कटौजपानी]] {{*}} [[कैलपाल]] {{*}} [[कुवाकोट]] {{*}} [[गिरेगडा]] {{*}} [[गुजर]] {{*}} [[गुरुखोला]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[चौखाम]] {{*}} [[ढुङ्गाड]] {{*}} [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलाशैनी]] {{*}} [[तल्लादेही]] {{*}} [[थालाकाँडा]] {{*}} [[दुर्गाभवानी]] {{*}} [[दुर्गास्थान]] {{*}} [[देहीमाण्डौं]] {{*}} [[देउलेक]] {{*}} [[नागार्जुन]] {{*}} [[न्वादेउ]] {{*}} [[न्वाली]] {{*}} [[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]] {{*}} [[वाशुलिङ्ग]] {{*}} [[विशालपुर]] {{*}} [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] {{*}} [[भटना]] {{*}} [[भौनेली|मौनाली]] {{*}} [[भूमिराज]] {{*}} [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] {{*}} [[मठैराज]] {{*}} [[मल्लादेही]] {{*}} [[महारुद्र]] {{*}} [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] {{*}} [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] {{*}} [[रोडीदेवल]] {{*}} [[रौलेश्वर]] {{*}} [[रुद्रेश्वर]] {{*}} [[रिम, बैतडी|रिम]] {{*}} [[श्रीकेदार]] {{*}} [[श्रीकोट]] {{*}} [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] {{*}} [[सलेना]] {{*}} [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] {{*}} [[सिद्धपुर]] {{*}} [[सित्तड]] {{*}} [[सिगास गाउँपालिका|सिगास]] {{*}} [[शिवनाथ]] {{*}} [[शर्माली]] {{*}} [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] {{*}} [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] {{*}} [[हटैराज]] {{*}} [[हाट, बैतडी|हाट]] | ६२ |- | ७३ | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] | style="text-align:left;" |[[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] {{*}} [[आलिताल]] {{*}} [[असिग्राम]] {{*}} [[कैलपालमाण्डौ]] {{*}} [[कोटेली]] {{*}} [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] {{*}} [[जोगबुडा]] {{*}} [[गाङ्खेत]] {{*}} [[चिपुर]] {{*}} [[देवल दिव्यपुर]] {{*}} [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] {{*}} [[बगरकोट]] {{*}} [[बेलापुर]] {{*}} [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] {{*}} [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] {{*}} [[शीर्ष]] {{*}} [[मणिलेक]] {{*}} [[मष्ठामाण्डौ]] {{*}} [[रुपाल]] {{*}} [[समैजी]] | २० |- | ७४ | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] | style="text-align:left;" | [[इयरकोट]]{{*}} [[छापरी]] {{*}} [[ब्याँस]] {{*}} [[ब्रह्मदेव]] {{*}} [[उकु]] {{*}} [[खरकडा|खर्कडा]] {{*}} [[खाण्डेश्वरी]] {{*}} [[खार, दार्चुला|खार]] {{*}} [[गुलिजार]] {{*}} [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] {{*}} [[ग्वानी]] {{*}} [[घुसा]] {{*}} [[डाँडाकोट]] {{*}} [[धुलिगडा]] {{*}} [[धाप]] {{*}} [[तपोवन, दार्चुला|तपोवन]] {{*}} [[दत्तु]] {{*}} [[देथला]] {{*}} [[खलङ्गा, दार्चुला|खलङ्गा]] {{*}} [[धारी]] {{*}} [[धौलाकोट]] {{*}} [[काँटे]] {{*}} [[पिपलचौरी]] {{*}} [[बोहरीगाउँ]] {{*}} [[भगवती, दार्चुला|भगवती]] {{*}} [[मालिकार्जुन गाउँपालिका|मालिकार्जुन]] {{*}} [[राप्ला]] {{*}} [[रानीशिखर]] {{*}} [[रिठाचौपाटा]] {{*}} [[लाटिनाथ]] {{*}} [[लाली, दार्चुला|लाली]] {{*}} [[शङ्करपुर, दार्चुला|शङ्करपुर]] {{*}} [[शरमौली]] {{*}} [[शिखर]] {{*}} [[सितौला]] {{*}} [[सिप्टी]] {{*}} [[सुनसेरा]] {{*}} [[शेरी]] {{*}} [[हिकिला]] {{*}} [[हुती, दार्चुला|हुती]] {{*}} [[हुनैनाथ]] | ४१ |- | ७५ | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] | style="text-align:left;" | [[देखतभुली]] {{*}} [[सुडा]] {{*}} [[दैजी]] {{*}} [[झलारी]] {{*}} [[कालिका, कञ्चनपुर|कालिका]] {{*}} [[दोधारा]] {{*}} [[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] {{*}} [[श्रीपुर, कञ्चनपुर|श्रीपुर]] {{*}} [[लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर|लक्ष्मीपुर]] {{*}} [[चाँदनी]] {{*}} [[बाइसे बिचवा|बाइसी बिचवा]] {{*}} [[रैकवार बिचवा]] {{*}} [[रौतेलिबिचवा]] {{*}} [[बेलडाँडी]] {{*}} [[पिपलाडी]] {{*}} [[त्रिभुवनवस्ती]] {{*}} [[परासन]] {{*}} [[रामपुर विलासपुर]] {{*}} [[शङ्करपुर, कञ्चनपुर|शङ्करपुर]] | १९ |- | colspan="4" style="background-color:#F40007;" | <center>जम्मा<center/> | style="background-color:#F4000७;" | '''१४२''' |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालका विकास क्षेत्रहरू]] *[[नेपालका जिल्लाहरू]] *[[नेपालका प्रदेशहरू]] *[[नेपालका अञ्चलहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू|**]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार]] [[श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन]] slqvi4nh0t90ebtakc5yx2a79u2q35r 0 146051 1353959 1302052 2026-05-02T09:51:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353959 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|यौन दुर्व्यहारको एक कार्य}} {{महिला विरुद्धका हिंसाहरू}} '''[[यौन आक्रमण]]''' भनेको [[यौन दुर्व्यवहार]]को एक कार्य हो जसमा एक व्यक्तिले अर्को व्यक्तिको सहमति बिना वा जानाजानी यौन सम्पर्क गर्छ, वा कुनै व्यक्तिलाई उसको इच्छा विरुद्ध यौन कार्यमा संलग्न हुन जबरजस्ती गर्छ वा शारीरिक रूपमा बाध्य पार्छ।<ref name="Cameron">{{cite book |author=Peter Cameron |author2=George Jelinek |author3=Anne-Maree Kelly |author4=Anthony F. T. Brown |author5=Mark Little |title=Textbook of Adult Emergency Medicine E-Book|publisher=[[Elsevier Health Sciences]]|isbn=978-0702049316|year=2011|page=658|access-date=December 30, 2017|url=https://books.google.com/books?id=gZnQAQAAQBAJ&pg=PA658}}</ref> यो [[यौन हिंसा]]को एक रूप हो जसमा [[बाल यौन दुरुपयोग]], छामछुम गर्ने, [[बलात्कार]], लागूपदार्थको मद्दतले गरिएको यौन आक्रमण, र यौन तरिकाले व्यक्तिलाई यातना दिने समावेश छ।<ref name="Cameron"/><ref>{{cite web|title=Sexual Assault Fact Sheet|url=https://www.womenshealth.gov/relationships-and-safety/sexual-assault-and-rape/sexual-assault|website=Office on Women's Health|publisher=Department of Health & Human Services|access-date=11 May 2023|date=30 December 2022}}</ref><ref>'''Assault''', Black's Law Dictionary, 8th Edition. ''See also Ibbs v The Queen'', High Court of Australia, 61 ALJR 525, 1987 WL 714908 (sexual assault defined as sexual penetration without consent); Sexual Offences Act 2003 Chapter 42 s 3 Sexual assault (United Kingdom), (sexual assault defined as sexual contact without consent), ''and Chase v. R.'' 1987 CarswellNB 25 (Supreme Court of Canada) (sexual assault defined as force without consent of a sexual nature)</ref> == परिभाषा == सामान्यतया, यौन आक्रमणलाई अवान्छित यौन सम्पर्कको रूपमा परिभाषित गरिन्छ।<ref name="RAINN">{{cite web|url=https://www.rainn.org/articles/sexual-assault|title=Sexual Assault|access-date=11 May 2019|publisher=[[Rape, Abuse & Incest National Network]] |df=dmy-all }}</ref> अपराध पीडितहरूको लागि राष्ट्रिय केन्द्रको परिभाषा अनुसार:<ref>{{cite web |url=http://www.victimsofcrime.org/our-programs/dna-resource-center/sexual-assault-kit-backlog-reduction/about-sexual-assault#1 |title=The National Center for Victims of Crime – Library/Document Viewer |publisher=Ncvc.org |access-date=9 December 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720051156/http://www.victimsofcrime.org/our-programs/dna-resource-center/sexual-assault-kit-backlog-reduction/about-sexual-assault#1 |archive-date=20 July 2012 |df=dmy-all }}</ref> {{Blockquote|यौन आक्रमणले धेरै रूपहरू लिन्छन् जसमा बलात्कार वा बलात्कारको प्रयास जस्ता आक्रमणहरू, साथै कुनै पनि अवान्छित यौनजन्य गतिविधि वा धम्कीहरू समावेश छन्। सामान्यतया यौन उत्पीडन तब हुन्छ जब व्यक्तिको सहमति बिना कपडाबाट पनि कसैले अर्को व्यक्तिको शरीरको कुनै पनि भागलाई यौनजन्य गतिविधिबाट छुन्छ।}} [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा, यौन आक्रमणको परिभाषा विभिन्न राज्यहरूमा व्यापक रूपमा फरक फरक रहेको छ। यद्यपि, धेरैजसो राज्यहरूमा यौन उत्पीडन तब हुन्छ जब संलग्न व्यक्तिहरू मध्ये एकबाट सहमतिको बिना हुन्छ।<ref>{{cite journal |last1=Huff |first1=Mary |title=The "New" Withdrawal of Consent Standard in Maryland Rape Law: A Year After Baby v. State |journal=The Modern American |date=Fall 2009 |volume=5 |issue=2 |page=14 |url=https://digitalcommons.wcl.american.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1024&context=tma |access-date=16 July 2024}}</ref> सहमति दुई वयस्कहरू बीच हुनुपर्छ जो अशक्त छैनन् र यौन कार्यको क्रममा कुनै पनि समयमा फिर्ता लिएर सहमति परिवर्तन हुन सक्छ। यौन आक्रमणलाई वास्तविक समानता वा औपचारिक समानताको मापदण्ड अनुसार सहमतिको उल्लङ्घनको रूपमा परिभाषित गर्न सकिन्छ।<ref name="r449">{{cite journal | last=Cunliffe | first=Emma | title=Sexual Assault Cases in the Supreme Court of Canada: Losing Sight of Substantive Equality? | journal=Supreme Court Law Review | date=2012 | ssrn=2111652 | url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2111652 | access-date=21 July 2024}}</ref> == प्रकारहरू == === बाल यौन दुरुपयोग === {{मुख्य|बाल यौन दुरुपयोग}} बाल यौन दुर्व्यवहार भनेको बाल दुर्व्यवहारको एक रूप हो जसमा एक वयस्क वा किशोरले यौन उत्तेजनाको लागि बच्चालाई दुर्व्यवहार गर्दछ।<ref name=medline2008>{{cite web |url=https://medlineplus.gov/childsexualabuse.html |title=Child Sexual Abuse |work=Medline Plus |date=2 April 2008 |publisher=U.S. National Library of Medicine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205001005/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/childsexualabuse.html |archive-date=5 December 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref name="APA Guidelines">{{cite journal |doi=10.1037/0003-066X.54.8.586 |year=1999 |journal=American Psychologist |volume=54 |issue=8 |pages=586–93 |pmid=10453704}}</ref> बाल यौन दुर्व्यवहारका रूपहरूमा बच्चालाई यौन गतिविधिहरूमा संलग्न हुन आग्रह गर्नु वा दबाब दिनु (परिणाम जे भए पनि), बच्चालाई जननेन्द्रियहरूको अश्लील प्रदर्शन, बच्चालाई पोर्नोग्राफी प्रदर्शन, बच्चा विरुद्ध वास्तविक यौन सम्पर्क,<ref name=medline2008 /><ref>{{cite journal|last1=Martin|first1=Judy|last2=Anderson|first2=Jessie|last3=Romans|first3=Sarah|author-link3=Sarah Romans|last4=Mullen|first4=Paul|last5=O'Shea|first5=Martine|year=1993|title=Asking about child sexual abuse: Methodological implications of a two stage survey|journal=Child Abuse & Neglect|volume=17|issue=3|pages=383–92|doi=10.1016/0145-2134(93)90061-9|pmid=8330225}}</ref><ref name=nspcc>{{cite web |url=http://www.nspcc.org.uk/help-and-advice/worried-about-a-child/online-advice/sexual-abuse/sexual-abuse-a_wda87108.html |title=Child sexual abuse definition from |publisher=the NSPCC |access-date=9 December 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207170534/http://www.nspcc.org.uk/help-and-advice/worried-about-a-child/online-advice/sexual-abuse/sexual-abuse-a_wda87108.html |archive-date=7 February 2012 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207170534/http://www.nspcc.org.uk/help-and-advice/worried-about-a-child/online-advice/sexual-abuse/sexual-abuse-a_wda87108.html |date=7 February 2012 }}</ref> बच्चाको जननेन्द्रियसँग शारीरिक सम्पर्क, शारीरिक सम्पर्क बिना बच्चाको जननेन्द्रिय हेर्नु, वा बाल पोर्नोग्राफी उत्पादन गर्न बच्चा प्रयोग गर्नु समावेश छ।<ref>{{citation|last1=Brown|first1=Rick|last2= Napier|first2=Sarah|last3= Smith|first3=Russell G|title=Australians who view live streaming of child sexual abuse: An analysis of financial transactions|publisher=Australian Institute of Criminology|year=2020|isbn=9781925304336}} pp. 1–4.</ref> बाल यौन दुर्व्यवहारका प्रभावहरूमा नैराश्यता,<ref name="Roosa">{{cite journal |pmid=10197407 |year=1999 |last1=Roosa |first1=MW |last2=Reinholtz |first2=C |last3=Angelini |first3=PJ |title=The relation of child sexual abuse and depression in young women: Comparisons across four ethnic groups |volume=27 |issue=1 |pages=65–76 |journal=Journal of Abnormal Child Psychology}}</ref> अभिघातजन्य तनाव विकार,<ref name="widom">{{cite journal |pmid=10450264 |year=1999 |last1=Widom |first1=CS |title=Posttraumatic stress disorder in abused and neglected children grown up |volume=156 |issue=8 |pages=1223–9 |journal=The American Journal of Psychiatry |doi=10.1176/ajp.156.8.1223|s2cid=7339542 }}</ref> [[चिन्ता]],<ref name="levitan">{{cite journal |doi=10.1002/da.10077 |title=Childhood adversities associated with major depression and/or anxiety disorders in a community sample of Ontario: Issues of co-morbidity and specificity |year=2003 |last1=Levitan |first1=Robert D. |last2=Rector |first2=Neil A. |last3=Sheldon |first3=Tess |last4=Goering |first4=Paula |journal=Depression and Anxiety |volume=17 |pages=34–42 |pmid=12577276 |issue=1|s2cid=26031006 |doi-access=free }}</ref> वयस्कतामा पुन: पीडित हुने प्रवृत्ति,<ref name="Messman-Moore">{{cite journal |doi=10.1177/088626000015005003 |title=Child Sexual Abuse and Revictimization in the Form of Adult Sexual Abuse, Adult Physical Abuse, and Adult Psychological Maltreatment |year=2000 |last1=Messman-Moore |first1=T. L. |last2=Long |first2=P. J. |journal=Journal of Interpersonal Violence |volume=15 |issue=5 |pages=489–502|s2cid=145761598 }}</ref> बच्चालाई शारीरिक चोटपटक, र पुरुषहरूमा भविष्यमा हुने अन्तरव्यक्तिगत हिंसाको बढ्दो जोखिम र अन्य समस्याहरू समावेश छन्। किशोरकिशोरीहरूमा यौन आक्रमणले विद्यालयमा पठनपाठनमा खराब प्रदर्शनमा वृद्धि, मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरूमा वृद्धि र सामाजिक बहिष्कार निम्त्याउने देखाइएको छ।<ref>Teitelman AM, Bellamy SL, Jemmott JB 3rd, Icard L, O'Leary A, Ali S, Ngwane Z, Makiwane M. Childhood sexual abuse and sociodemographic factors prospectively associated with intimate partner violence perpetration among South African heterosexual men. Annals of Behavioral Medicine. 2017;51(2):170-178</ref><ref name="dinw">{{cite journal |doi=10.1017/S0033291799001373 |title=Early sexual abuse and lifetime psychopathology: A co-twin–control study |year=2000 |last1=Dinwiddie |first1=S. |last2=Heath |first2=A. C. |last3=Dunne |first3=M. P. |last4=Bucholz |first4=K. K. |last5=Madden |first5=P. A. F. |last6=Slutske |first6=W. S. |last7=Bierut |first7=L. J. |last8=Statham |first8=D. B. |last9=Martin |first9=N. G. |journal=Psychological Medicine |volume=30 |pages=41–52 |pmid=10722174 |issue=1|s2cid=15270464 }}</ref> परिवारको सदस्यद्वारा यौन दुर्व्यवहार [[हाडनाता करणी]]को एक रूप हो।<ref>{{Cite journal |date=2022-09-23 |title=Sexual assault has lasting effects on teenagers' mental health and education |url=https://evidence.nihr.ac.uk/alert/sexual-assault-lasting-effects-teenagers-mental-health-education/ |journal=NIHR Evidence |language=en |doi=10.3310/nihrevidence_53533|s2cid=252516636 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Clarke |first1=Venetia |last2=Goddard |first2=Andrea |last3=Wellings |first3=Kaye |last4=Hirve |first4=Raeena |last5=Casanovas |first5=Marta |last6=Bewley |first6=Susan |last7=Viner |first7=Russell |last8=Kramer |first8=Tami |last9=Khadr |first9=Sophie |date=2021-08-09 |title=Medium-term health and social outcomes in adolescents following sexual assault: a prospective mixed-methods cohort study |journal=Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology |volume=58 |issue=12 |pages=1777–1793 |language=en |doi=10.1007/s00127-021-02127-4 |pmid=34370051 |s2cid=236953714 |issn=0933-7954|doi-access=free |pmc=10627884 }}</ref> यो बच्चामाथि हुने यौन दुर्व्यवहारका अन्य रूपहरू भन्दा बढी सामान्य छ र यसले गम्भीर र दीर्घकालीन मनोवैज्ञानिक आघात निम्त्याउन सक्छ, विशेष गरी अभिभावकीय हाडनाताकरणीको धेरै जटिल छ।<ref name=Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|url=https://archive.org/details/healingincestwou00cour|url-access=registration|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|page=[https://archive.org/details/healingincestwou00cour/page/208 208]|year=1988|isbn= 978-0-393-31356-7}}</ref> लगभग १५ देखि २५ प्रतिशत महिला र ५ देखि १५ प्रतिशत पुरुषहरू बाल्यकालमा यौन दुर्व्यवहारको शिकार भएका थिए।<ref name=Whealin>{{cite web|url=http://www.ptsd.va.gov/public/pages/child-sexual-abuse.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20090730101002/http://www.ptsd.va.gov/public/pages/child-sexual-abuse.asp |url-status=dead |archive-date=30 July 2009 |title=Child Sexual Abuse |author=Julia Whealin |publisher=National Center for Post Traumatic Stress Disorder, US Department of Veterans Affairs |date=22 May 2007 }}</ref><ref name="Finkelhor1994">{{cite journal |author=David Finkelhor |title=Current Information on the Scope and Nature of Child Sexual Abuse |journal=The Future of Children |date=Summer–Fall 1994 |volume=(1994) 4(2): 31–53 |url=http://www.unh.edu/ccrc/pdf/VS75.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013192224/http://www.unh.edu/ccrc/pdf/VS75.pdf |archive-date=13 October 2008 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013192224/http://www.unh.edu/ccrc/pdf/VS75.pdf |date=13 October 2008 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://cola.unh.edu/ccrc |title=Crimes against Children Research Center |publisher=Unh.edu |access-date=9 December 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823182214/http://cola.unh.edu/ccrc |archive-date=23 August 2013 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823182214/http://cola.unh.edu/ccrc |date=23 August 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unh.edu/frl/ |title=Family Research Laboratory |publisher=Unh.edu |access-date=9 December 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111126193730/http://www.unh.edu/frl/ |archive-date=26 November 2011 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126193730/http://www.unh.edu/frl/ |date=26 November 2011 }}</ref><ref name="Kevin M. Gorey and Donald R. Leslie 1997 pp391–398">{{cite journal |doi=10.1016/S0145-2134(96)00180-9 |title=The prevalence of child sexual abuse: Integrative review adjustment for potential response and measurement biases |year=1997 |last1=Gorey |first1=Kevin M. |last2=Leslie |first2=Donald R. |journal=Child Abuse & Neglect |volume=21 |issue=4 |pages=391–8 |pmid=9134267|citeseerx=10.1.1.465.1057 }}</ref><ref name="aaets">{{cite web |title=Adult Manifestations of Childhood Sexual Abuse |url=http://www.aaets.org/article120.htm |website=www.aaets.org |publisher=American Academy of Experts in Traumatic Stress |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403112834/http://www.aaets.org/article120.htm |archive-date=3 April 2018 |url-status=live}}</ref> धेरैजसो यौन दुर्व्यवहारका अपराधीहरू आफ्ना पीडितहरूसँग परिचित हुन्छन्। लगभग ३० प्रतिशत अपराधीहरू बच्चाका आफन्तहरू हुन्छन् - प्रायः दाजुभाइ, दिदीबहिनी, बुबा, आमा, काका, काकी वा काकाका भाइबहिनीहरू। लगभग ६० प्रतिशत परिवारका साथीहरू, दाईको हेरचाह गर्नेहरू वा छिमेकीहरू जस्ता अन्य परिचितहरू हुन्छन्। लगभग १० प्रतिशत बाल यौन दुर्व्यवहारका घटनाहरूमा अपरिचितहरू अपराधी हुन्छन्।<ref name=Whealin /> अध्ययनहरूले जब अभिभावकहरूले बालबालिकामाथि यौन दुर्व्यवहार गर्छन्, तब मानसिक क्षति विशेष गरी गम्भीर हुन्छ किनभने आक्रमणको हाडनाता प्रकृति हुन्छ भनेर देखाएको छ।<ref name="Courtois" /> बालबालिका र सम्बन्धित वयस्कबीचको हाडनाता करणीलाई बालबालिकालाई क्षति पुर्‍याउने ठूलो क्षमता भएको बाल यौन दुर्व्यवहारको सबैभन्दा व्यापक रूपको रूपमा पहिचान गरिएको छ।<ref name="Courtois" /> प्रायः, बालबालिकाहरूले निम्न धेरै कारणहरूले गर्दा आफूमाथि हुने यौन दुर्व्यवहारलाई सार्वजनिक गर्दैनन्: *बालबालिकाहरू आफ्नो पीडिततालाई चिन्न वा शब्दमा व्यक्त गर्न धेरै साना हुन्छन्। *उनीहरूलाई दुरुपयोग गर्ने व्यक्तिद्वारा धम्की दिइएको कारण *दुर्व्यवहार गर्ने व्यक्तिसँग डराएर *कसैले पनि उनीहरूको कुरा विश्वास गर्दैनन् भन्ने डर पैदा भएर *बालबालिकाहरू आफैँलाई दोष दिन्छन् वा दुर्व्यवहारलाई सजाय मान्छन् *अपराधीलाई पर्ने परिणामको लागि उनीहरू दोषी महसुस गर्छन् यसको अतिरिक्त, विद्यार्थी सहमतिको उमेरभन्दा माथि भए पनि धेरै राज्यहरूले शिक्षक वा विद्यालय प्रशासकहरू र विद्यार्थीहरू बीचको यौन सम्पर्कलाई अपराधीकरण गरेका छन्।<ref>{{Cite news|url=http://law.justia.com/codes/georgia/2010/title-16/chapter-6/16-6-5-1|title=2010 Georgia Code :: TITLE 16 - CRIMES AND OFFENSES :: CHAPTER 6 - SEXUAL OFFENSES :: § 16-6-5.1 - Sexual assault by persons with supervisory or disciplinary authority; sexual assault by practitioner of psychotherapy against patient; consent not a defense; penalty upon conviction for sexual assault|work=Justia Law|access-date=2017-06-18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904135624/http://law.justia.com/codes/georgia/2010/title-16/chapter-6/16-6-5-1|archive-date=4 September 2017|df=dmy-all}}</ref> === घरेलु हिंसा === घरेलु हिंसा भनेको विवाह वा सहवास जस्ता घरेलु वातावरणमा एक व्यक्तिले अर्को व्यक्ति विरुद्ध गर्ने हिंसा वा अन्य दुर्व्यवहार हो। यो यौन आक्रमणसँग गहिरो रूपमा सम्बन्धित छ। घरेलु दुर्व्यवहार भावनात्मक, शारीरिक, मनोवैज्ञानिक र आर्थिक मात्र हुन नभई यो यौनजन्य पनि हुन सक्छ। यौन दुर्व्यवहारका केही सङ्केतहरू घरेलु हिंसासँग मिल्दोजुल्दो छन्।<ref name=womensaidfederationofengland>{{cite web |url=http://www.womensaid.org.uk/domestic_violence_topic.asp?section=0001000100220022&item |title=Sexual Violence |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402123718/http://www.womensaid.org.uk/domestic_violence_topic.asp?section=0001000100220022&item |archive-date=2 April 2015 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402123718/http://www.womensaid.org.uk/domestic_violence_topic.asp?section=0001000100220022&item |date=2 April 2015 }}</ref> === वृद्धवृद्धा माथि यौन दुर्व्यवहार === अमेरिकामा यौन दुर्व्यवहारमा परेका ६५ वर्ष वा सोभन्दा माथिका लगभग ३० प्रतिशत व्यक्तिहरूले प्रहरीलाई निवेदन गर्छन्।<ref name=":2">{{cite web|url=http://www.pcar.org/elder-sexual-abuse|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019130818/http://www.pcar.org/elder-sexual-abuse|archive-date=19 October 2014|title=Resources &#124; Pennsylvania Coalition Against Rape (PCAR)}}</ref> आक्रमणकारीहरूमा अपरिचित व्यक्ति, हेरचाहकर्ता, वयस्क बालबालिका, पति/पत्नी र सह-सुविधा निवासीहरू हुन सक्छन्, यद्यपि वृद्ध यौन दुर्व्यवहारका अपराधीहरू अन्य प्रकारका वृद्ध दुर्व्यवहारका अपराधीहरूको तुलनामा पीडितसँग सम्बन्धित हुने सम्भावना कम हुन्छ।<ref name=":2" /><ref name="Jackson pp. 265–285">{{cite journal | last=Jackson | first=Shelly L. | title=All Elder Abuse Perpetrators Are Not Alike | journal=International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology | publisher=SAGE Publications | volume=60 | issue=3 | date=2014-10-16 | issn=0306-624X | doi=10.1177/0306624x14554063 | pages=265–285| pmid=25326465 | s2cid=30460280 }}</ref> === छामछुम === "छामछुम" शब्दले अर्को व्यक्तिको सहमति बिना यौन रूपमा छुनु वा माया गर्नुलाई परिभाषित गर्दछ। छामछुम लुगा मुनि वा माथि हुन सक्छ। === बलात्कार === {{मुख्य|बलात्कार}} कानुन बाहिर, बलात्कार शब्द (यौन सम्पर्क वा यौन प्रवेशका अन्य रूपहरू जुन व्यक्तिको सहमति बिना गरिन्छ) प्रायः यौन आक्रमणसँग आदानप्रदान गर्न प्रयोग गरिन्छ। यद्यपि यो नजिकबाट सम्बन्धित छ, दुई शब्दहरू धेरैजसो क्षेत्राधिकारहरूमा प्राविधिक रूपमा फरक छन्।<ref name="Victimology: Theories and Applications">{{cite book|author1=Roberts, Albert R. |author2=Ann Wolbert Bergess |author3=CHERYL REGEHR |title=Victimology: Theories and Applications |publisher=Jones & Bartlett Publishers |location=Sudbury, Mass |year=2009 |page=228 |isbn=978-0-7637-7210-9 |url=https://books.google.com/books?id=erFiYbLL9McC&q=definition%20of%20rape&pg=PA225 }}</ref><ref name="Violence against women">{{cite journal |doi=10.1136/jech.2004.022756 |title=Violence against women |year=2005 |last1=Krantz |first1=G. |journal=Journal of Epidemiology & Community Health |volume=59 |issue=10 |pages=818–21 |pmid=16166351 |last2=Garcia-Moreno |first2=C |pmc=1732916}}</ref> यौन आक्रमणमा सामान्यतया बलात्कार र सहमति बिनाको यौन गतिविधिका अन्य रूपहरू समावेश हुन्छन्।<ref name="RAINN"/><ref name="ProjSapphire">{{cite web |url=http://content.met.police.uk/Site/sapphire |title=Sapphire |access-date=18 January 2010 |publisher=[[Metropolitan Police Service]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121206022713/http://content.met.police.uk/Site/sapphire |archive-date=6 December 2012 |df=dmy-all }}</ref> एबेले बताए अनुसार महिला पीडितहरू पूर्ण अपरिचित व्यक्तिबाट भन्दा परिचित व्यक्ति, जस्तै साथी वा सहकर्मी, डेटिङ पार्टनर, पूर्व प्रेमी वा पति वा अन्य घनिष्ठ सहयोगीबाट आक्रमण हुने सम्भावना धेरै हुन्छ।<ref name="Abbey">{{cite journal |doi=10.1111/j.1471-6402.2004.00149.x |pmid=26257466 |title=Similarities and Differences in Women's Sexual Assault Experiences Based on Tactics Used by the Perpetrator |year=2004 |last1=Abbey |first1=Antonia |last2=Beshears |first2=Renee |last3=Clinton-Sherrod |first3=A. Monique |last4=McAuslan |first4=Pam |journal=Psychology of Women Quarterly |volume=28 |issue=4 |pages=323–32|pmc=4527559 }}</ref> बलात्कारको लागि अस्पतालको आपतकालीन कक्ष उपचारको अध्ययनमा, काउफम्यानले भने अनुसार समूहको रूपमा पुरुष पीडितहरूले बढी शारीरिक आघात भोगेका थिए र धेरै आक्रमणकारीहरूबाट धेरै आक्रमणको शिकार हुने सम्भावना बढी थियो। पुरुष पीडितहरूलाई लामो समयसम्म बन्दी बनाइएको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |pmid=7352580 |year=1980 |last1=Kaufman |first1=A |last2=Divasto |first2=P |last3=Jackson |first3=R |last4=Voorhees |first4=D |last5=Christy |first5=J |title=Male rape victims: Noninstitutionalized assault |volume=137 |issue=2 |pages=221–3 |journal=The American Journal of Psychiatry |doi=10.1176/ajp.137.2.221}}</ref> यौन साथीको सहमति बिना [[सम्भोग]]को समयमा कन्डम निकाल्नु, जसलाई स्टिलथिङ भनिन्छ, केही क्षेत्राधिकारमा यौन आक्रमण वा बलात्कारको रूपमा व्यवहार गर्न सकिन्छ।<ref>The Age, 3 June 2019, [https://www.theage.com.au/national/victoria/one-in-three-women-victim-to-stealth-condom-removal-20190603-p51ty5.html One in three women victim to 'stealth' condom removal]</ref> === यौन उत्पीडन === {{मुख्य|यौन उत्पीडन}} यौन उत्पीडन भनेको यौन प्रकृतिको धम्की, धम्की वा जबरजस्ती हो।<ref>{{cite book | last = Paludi | first = Michele Antoinette | author2 = Barickman | title = Academic and Workplace Sexual Harassment | publisher = SUNY Press | year = 1991 | pages = [https://archive.org/details/academicworkplac0000palu/page/2 2–5] | url = https://archive.org/details/academicworkplac0000palu/page/2 | isbn = 978-0-7914-0829-2 }}</ref> यसलाई यौन अनुग्रहको बदलामा पुरस्कारको अवान्छित वा अनुपयुक्त वाचाको रूपमा पनि परिभाषित गर्न सकिन्छ। यौन उत्पीडन भनेको के हो भन्ने कानुनी र सामाजिक परिभाषा संस्कृति अनुसार व्यापक रूपमा फरक हुन्छ।<ref>Dziech et al. 1990, Boland 2002</ref> यौन उत्पीडनमा देखिने हल्का अपराधदेखि लिएर दुर्व्यवहारका गम्भीर रूपहरूसम्मका व्यवहारहरूको विस्तृत दायरा समावेश छ। यौन उत्पीडनका केही रूपहरू यौन आक्रमणसँग मिल्दाजुल्दा हुन्छन्। === सामूहिक यौन आक्रमण === {{मुख्य|सामूहिक यौन आक्रमण}} सामुहिक यौन आक्रमण सार्वजनिक स्थान र भीडभाडमा हुन्छ। यसमा ठुलो समूहका मानिसहरूले अर्को लिङ्गीलाई घेरेर आक्रमण गर्छन् र छुने जस्ता व्यवहारमा संलग्न हुन्छन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{यौन दुर्व्यवहार}} {{ढाँचा:महिला विरुद्धका हिंसा}} [[श्रेणी:आक्रमण]] [[श्रेणी:चिकित्सा आपतकालहरू]] [[श्रेणी:बलात्कार]] [[श्रेणी:यौन हिंसा]] [[श्रेणी:यौन अपराधहरू]] [[श्रेणी:यौन दुर्व्यवहार]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] tqwyzcgktf56t9ekf92zdhdkpk5bfso 0 149021 1353897 1353301 2026-05-01T17:41:58Z CommonsDelinker 144 The_official_portrait_of_Balendra_Shah,_the_Prime_Minister_of_Federal_Democratic_Republic_of_Nepal.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Yann|Yann]]ले per [[:c:Commons:Deletion requests/File:The official portrait of Balendra Shah, the Prime Minister of Federal De 1353897 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}} {{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}} {{Infobox government cabinet | cabinet_name = बालेन शाह मन्त्रिपरिषद् | cabinet_type = मन्त्रिपरिषद् | jurisdiction = नेपाल | flag = Flag_of_Nepal.svg | image = | caption = | date_formed = १३ चैत २०८२ | date_dissolved = | state_head_title = [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]] | government_head_title = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | government_head = [[बालेन्द्र शाह]] | deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] | deputy_government_head = | government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (वि.सं २०७९-२०८२) | former_members_number = | former_members_resigned = | total_number = १७ | political_party = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]] | opposition_cabinet = | opposition_leader = | opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] | legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद]] | outgoing_formation = | previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]] | successor = | political_parties = | current_number = १६ (प्रधानमन्त्री सहित) | former_members_dismissed = १ }} [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२ |access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ |access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको शपथ ग्रहण गराएका थिए।<ref>{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं. !मन्त्रालय !colspan = "2"|मन्त्री !पदभार ग्रहण !पदमुक्त |- | colspan="6" bgcolor="darkgrey" |'''मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू''' |- !१ | '''[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]''' | | [[बालेन शाह]] | २०८२ चैत १३<ref>{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त, नयाँ सरकारका तीन प्रमुख चुनौती |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cy417gn9nd7o |website=[[बीबीसी नेपाली]]|language=नेपाली}}</ref> | बहालवाला |- ! २ | [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[File:Swarnim-wagle.png|center|100px]] | [[स्वर्णिम वाग्ले]] | २०८२ चैत १३<ref name="मन्त्रिपरिषद्">{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}</ref> | बहालवाला |- ! ३ | [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री | | [[सुधन गुरुङ]] | २०८२ चैत १३ | २०८३ वैशाख ९<ref>{{Cite web |date=२०८३ वैशाख ९ |title=चौतर्फी आलोचनापछि गृहमन्त्री गुरुङले दिए राजीनामा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1916005/home-minister-gurung-resigns-after-widespread-criticism |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! ४ | [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[File:ShishirKhanal.png|center|100px]] | [[शिशिर खनाल]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | ५ | [[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय (नेपाल)|भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[सुनिल लम्साल]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|सहरी विकास]] मन्त्री |- ! rowspan="2" | ६ | [[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि]] मन्त्री | rowspan="2" |[[file:Sasmitportrait1.jpg|100px]] | rowspan="2" | [[सस्मित पोखरेल]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद]] मन्त्री |- ! ७ | [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन]] मन्त्री | | [[खडकराज पौडेल]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | ८ | [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[निशा मेहता]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी मन्त्री]] |- ! ९ | [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ]] मन्त्री ||[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]] | [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! १० | [[सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|सञ्चार तथा सूचना प्रविधि]] मन्त्री | | [[विक्रम तिमिल्सिना]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | ११ | [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[प्रतिभा रावल]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण]] मन्त्री |- ! १२ | [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री | | [[दीपककुमार साह]] | २०८२ चैत १३ | २६ चैत २०८२ <ref name="Dipak2">{{Cite web |title=Prime Minister Balendra Shah dismisses Labor Minister Deepak Kumar Sah |url=http://english.ratopati.com/story/58187/labor-minister-deepak-kumar-sah-relieved-of-his-post |access-date=2026-04-09 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}</ref><ref name="Dipak3">{{Cite web |title=Labour minister Sah sacked over disciplinary breach |url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/09/labour-minister-sacked-over-disciplinary-breach |access-date=2026-04-09 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> |- ! १३ | [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री ||[[File:Sobita Gautam, official portrait (2025).jpg|center|100px]] | [[सोविता गौतम]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | १४ | [[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[गीता चौधरी]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा वातावरण]] मन्त्री |- ! १५ | [[महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)|महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक]] मन्त्री || | [[सीता वादी]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! १६ | [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री || | [[रामजी यादव]] | २०८२ चैत २७ <ref name="Ramjee Gauri">{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers|url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers|access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post|language=en}}</ref> | बहालवाला |- ! १७ | [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री || | [[गौरी कुमारी यादव]] | २०८२ चैत २७ <ref name="Ramjee Gauri" /> | बहालवाला |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]] * [[नेपाल सरकार]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] 7ymqvumtthrwr0fzbsohq3unxcg1ty2 1353938 1353897 2026-05-02T06:48:46Z CommonsDelinker 144 Swarnim-wagle.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No permission since 24 April 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1353938 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}} {{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}} {{Infobox government cabinet | cabinet_name = बालेन शाह मन्त्रिपरिषद् | cabinet_type = मन्त्रिपरिषद् | jurisdiction = नेपाल | flag = Flag_of_Nepal.svg | image = | caption = | date_formed = १३ चैत २०८२ | date_dissolved = | state_head_title = [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]] | government_head_title = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | government_head = [[बालेन्द्र शाह]] | deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] | deputy_government_head = | government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (वि.सं २०७९-२०८२) | former_members_number = | former_members_resigned = | total_number = १७ | political_party = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]] | opposition_cabinet = | opposition_leader = | opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] | legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद]] | outgoing_formation = | previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]] | successor = | political_parties = | current_number = १६ (प्रधानमन्त्री सहित) | former_members_dismissed = १ }} [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२ |access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ |access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको शपथ ग्रहण गराएका थिए।<ref>{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं. !मन्त्रालय !colspan = "2"|मन्त्री !पदभार ग्रहण !पदमुक्त |- | colspan="6" bgcolor="darkgrey" |'''मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू''' |- !१ | '''[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]''' | | [[बालेन शाह]] | २०८२ चैत १३<ref>{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त, नयाँ सरकारका तीन प्रमुख चुनौती |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cy417gn9nd7o |website=[[बीबीसी नेपाली]]|language=नेपाली}}</ref> | बहालवाला |- ! २ | [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री | | [[स्वर्णिम वाग्ले]] | २०८२ चैत १३<ref name="मन्त्रिपरिषद्">{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}</ref> | बहालवाला |- ! ३ | [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री | | [[सुधन गुरुङ]] | २०८२ चैत १३ | २०८३ वैशाख ९<ref>{{Cite web |date=२०८३ वैशाख ९ |title=चौतर्फी आलोचनापछि गृहमन्त्री गुरुङले दिए राजीनामा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1916005/home-minister-gurung-resigns-after-widespread-criticism |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! ४ | [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[File:ShishirKhanal.png|center|100px]] | [[शिशिर खनाल]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | ५ | [[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय (नेपाल)|भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[सुनिल लम्साल]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|सहरी विकास]] मन्त्री |- ! rowspan="2" | ६ | [[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि]] मन्त्री | rowspan="2" |[[file:Sasmitportrait1.jpg|100px]] | rowspan="2" | [[सस्मित पोखरेल]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद]] मन्त्री |- ! ७ | [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन]] मन्त्री | | [[खडकराज पौडेल]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | ८ | [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[निशा मेहता]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी मन्त्री]] |- ! ९ | [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ]] मन्त्री ||[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]] | [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! १० | [[सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|सञ्चार तथा सूचना प्रविधि]] मन्त्री | | [[विक्रम तिमिल्सिना]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | ११ | [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[प्रतिभा रावल]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण]] मन्त्री |- ! १२ | [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री | | [[दीपककुमार साह]] | २०८२ चैत १३ | २६ चैत २०८२ <ref name="Dipak2">{{Cite web |title=Prime Minister Balendra Shah dismisses Labor Minister Deepak Kumar Sah |url=http://english.ratopati.com/story/58187/labor-minister-deepak-kumar-sah-relieved-of-his-post |access-date=2026-04-09 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}</ref><ref name="Dipak3">{{Cite web |title=Labour minister Sah sacked over disciplinary breach |url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/09/labour-minister-sacked-over-disciplinary-breach |access-date=2026-04-09 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> |- ! १३ | [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री ||[[File:Sobita Gautam, official portrait (2025).jpg|center|100px]] | [[सोविता गौतम]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! rowspan="2" | १४ | [[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री | rowspan="2" | | rowspan="2" | [[गीता चौधरी]] | rowspan="2" | २०८२ चैत १३ | rowspan="2" | बहालवाला |- | [[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा वातावरण]] मन्त्री |- ! १५ | [[महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)|महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक]] मन्त्री || | [[सीता वादी]] | २०८२ चैत १३ | बहालवाला |- ! १६ | [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री || | [[रामजी यादव]] | २०८२ चैत २७ <ref name="Ramjee Gauri">{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers|url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers|access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post|language=en}}</ref> | बहालवाला |- ! १७ | [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री || | [[गौरी कुमारी यादव]] | २०८२ चैत २७ <ref name="Ramjee Gauri" /> | बहालवाला |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]] * [[नेपाल सरकार]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] isakluy81j3rxzvi47zast8zn7xvmbt 0 149942 1353939 1353786 2026-05-02T07:17:36Z Bishaldev100 28807 1353939 wikitext text/x-wiki '''प्रकाशको गति''' वा '''शून्यमा''' '''प्रकाशको गति''' एक [[:श्रेणी:भौतिक अचरहरू|भौतिक अचर]] हो ।  यसलाई "c" ले जनाइन्छ र यसको मान २,९९,७९२.४५८ मीटर प्रति सेकेण्ड बराबर हुन्छ ।<ref>{{Cite book|title=Elementary and Intermediate Algebra: A Combined Course, Student Support Edition|edition=4th illustrated|first1=Ron|last1=Larson|first2=Robert P.|last2=Hostetler|publisher=Cengage Learning|year=2007|isbn=978-0-618-75354-3|page=197|url=https://books.google.com/books?id=qe-YvKoeiasC&pg=PA179}}</ref> सन् १८६५ मा [[जेम्स क्लर्क माक्सवेल|जेम्स क्लर्क म्याक्सवेल]]ले प्रकाशलाई विद्युत चुम्बकीय तरंग भनेर एक  शोधपत्र प्रकाशित  गरे र प्रकाशको गतिलाई "''c''" ले जनाए।<ref>{{Cite web |last=गिब्स |first=फिलिप |date=1997 |title=How is the speed of light measured? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150821181850/http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-date=21 August 2015 |website=The Physics and Relativity FAQ}}</ref> == मापन == === इतिहास === {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" |प्रयोग ! scope="col" |मान ! scope="col" |१९८३ मानबाट विचलन |- |<१६३८ |[[ग्यालिलियो ग्यालिली|ग्यालिलियो]], ढाकिएको लालटिन |अनिर्णायक:{{Rp|1252}} | |- |<१६६७ |एक्वाडमिया डेल सिमेन्टो, ढाकिएको लालटिन |अनिर्णायक:{{Rp|1253}} <ref name="magalotti">{{Citation |last=Magalotti |first=Lorenzo |title=Saggi di Naturali Esperienze fatte nell' Accademia del Cimento |url=http://brunelleschi.imss.fi.it/cimentosite/indice.asp?xmlFile=Indice00.xml |pages=[http://brunelleschi.imss.fi.it/cimentosite/ShowFullSize.asp?Image=FullSize/A0000283.JPG&Title=Pagina:%20265 265]–[http://brunelleschi.imss.fi.it/cimentosite/ShowFullSize.asp?Image=FullSize/A0000284.JPG&Title=Pagina:%20266 266] |year=2001 |orig-date=1667 |access-date=25 September 2015 |edition=digital, online |place=Florence |publisher=Istituto e Museo di Storia delle Scienze |author-link=Lorenzo Magalotti}}</ref> | |- |१६७५ |[[Ole Rømer|रोमर]] र ह्युजेन्स, बृहस्पतिको चन्द्रमा |२२००००००० <ref name="roemer">{{Cite journal |year=1676 |title=Demonstration tovchant le mouvement de la lumiere trouvé par M. Rŏmer de l'Académie Royale des Sciences |trans-title=Demonstration to the movement of light found by Mr. Römer of the Royal Academy of Sciences |url=http://www-obs.univ-lyon1.fr/labo/fc/ama09/pages_jdsc/pages/jdsc_1676_lumiere.pdf |journal=[[Journal des sçavans]] |language=fr |pages=233–236 |ref=roemer-1676}}</ref><ref name="Huygens 1690 8–9">{{Cite book|title=Traitée de la Lumière|url=https://archive.org/details/bub_gb_kVxsaYdZaaoC}}</ref> |{{Val|−27|u=%}} |- |१७२९ |जेम्स ब्रैडली, प्रकाशको विचलन |३०१०००००० <ref name="How">{{Cite web |last=Gibbs |first=P. |year=1997 |title=How is the speed of light measured? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150821181850/http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-date=21 August 2015 |access-date=13 January 2010 |website=Usenet Physics FAQ |publisher=University of California, Riverside}}</ref> |{{Val|+0.40|u=%}} |- |१८४९ |[[Hippolyte Fizeau|हिप्पोलाइट फिजाउ]], दाँत भएको चक्का |३१५०००००० <ref name="How" /> |{{Val|+5.1|u=%}} |- |१८६२ |लियोन फुको, घुम्ने ऐना |२,९८,०००.०००±५००.००० <ref name="How" /> |{{Val|−0.60|u=%}} |- |१८७५ |वर्नर सिमेन्स |२६० ०००. ०००<ref>{{Cite journal |last=Buchwald |first=Jed |last2=Yeang |first2=Chen-Pang |last3=Stemeroff |first3=Noah |last4=Barton |first4=Jenifer |last5=Harrington |first5=Quinn |date=2021-03-01 |title=What Heinrich Hertz discovered about electric waves in 1887–1888 |journal=Archive for History of Exact Sciences |language=en |volume=75 |issue=2 |pages=125–171 |doi=10.1007/s00407-020-00260-1 |issn=1432-0657 |s2cid=253895826}}</ref> |{{Val|-13.3|u=%}} |- |१८९३ |[[हेनरिक हर्ट्ज|हेनरिच हर्ट्ज]] |२०० ०००. ०००<ref>{{Cite book|title=Electric Waves|location=London}}</ref> |{{Val|-33.3|u=%}} |- |१९०७ |रोजा र डोर्सी, |२,९९,७१०.०००±३०.०००<ref name="Essen1948">{{Cite journal |last=Essen |first=L. |last2=Gordon-Smith |first2=A. C. |year=1948 |title=The Velocity of Propagation of Electromagnetic Waves Derived from the Resonant Frequencies of a Cylindrical Cavity Resonator |journal=[[Proceedings of the Royal Society of London A]] |volume=194 |issue=1038 |pages=348–361 |bibcode=1948RSPSA.194..348E |doi=10.1098/rspa.1948.0085 |jstor=98293 |doi-access=free}}</ref><ref name="RosaDorsey">{{Cite journal |last=Rosa |first=E. B. |author-link=Edward Bennett Rosa |last2=Dorsey |first2=N. E. |author-link2=Noah Ernest Dorsey |year=1907 |title=A new determination of the ratio of the electromagnetic to the electrostatic unit of electricity |journal=Bulletin of the Bureau of Standards |volume=3 |issue=6 |page=433 |doi=10.6028/bulletin.070 |doi-access=free}}</ref> |{{Val|−280|ul=ppm}} |- |१९२६ |[[अल्बर्ट ए. माइकलसन|अल्बर्ट ए. मिचेलसन]],घुम्ने ऐना |२९९७९६±४००० <ref>{{Cite journal |last=माइकलसन|first=अल्बर्ट ए. |year=1927 |title=Measurement of the Velocity of Light Between Mount Wilson and Mount San Antonio |journal=The Astrophysical Journal |volume=65 |page=1 |bibcode=1927ApJ....65....1M |doi=10.1086/143021}}</ref> |{{Val|+12|u=ppm}} |- |१९५० |एसेन र गोर्डन-स्मिथ, |२९९७९२.५±३००० <ref name="Essen1950">{{Cite journal |last=Essen |first=L. |year=1950 |title=The Velocity of Propagation of Electromagnetic Waves Derived from the Resonant Frequencies of a Cylindrical Cavity Resonator |journal=[[Proceedings of the Royal Society of London A]] |volume=204 |issue=1077 |pages=260–277 |bibcode=1950RSPSA.204..260E |doi=10.1098/rspa.1950.0172 |jstor=98433 |s2cid=121261770}}</ref> |{{Val|+0.14|u=ppm}} |- |१९५८ |केडी फ्रूम, रेडियो इन्टरफेरोमेट्री |२९९७९२.५±१०० <ref name="Froome1858">{{Cite journal |last=Froome |first=K. D. |year=1958 |title=A New Determination of the Free-Space Velocity of Electromagnetic Waves |journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences |volume=247 |issue=1248 |pages=109–122 |bibcode=1958RSPSA.247..109F |doi=10.1098/rspa.1958.0172 |jstor=100591 |s2cid=121444888}}</ref> |{{Val|+0.14|u=ppm}} |- |१९७२ |एभेन्सन एट अल, लेजर इन्टरफेरोमेट्री |२९९७९२.४५६२±१.१ <ref name="NIST heterodyne">{{Cite journal |last=Evenson |first=K. M. |display-authors=etal |year=1972 |title=Speed of Light from Direct Frequency and Wavelength Measurements of the Methane-Stabilized Laser |journal=Physical Review Letters |volume=29 |issue=19 |pages=1346–1349 |bibcode=1972PhRvL..29.1346E |doi=10.1103/PhysRevLett.29.1346 |s2cid=120300510}}</ref> |{{Val|−0.006|u=ppm}} |- |१९८३ |१७ औँ सिजिपिएम, मिटरको परिभाषा |२,९९,७९२.४५८ (सही <ref name="Resolution_1">{{Cite web |year=1983 |title=Resolution 1 of the 17th CGPM |url=https://www.bipm.org/en/committees/cg/cgpm/17-1983/resolution-1 |access-date=23 August 2009 |publisher=BIPM}}</ref> | |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[प्रकाश वर्ष]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] [[श्रेणी:भौतिक अचरहरू]] curq3p42o56h4bj0jt4qa8s1q3cgnbe 0 149966 1353846 1353666 2026-05-01T14:28:15Z Nirjal stha 14613 सुधार 1353846 wikitext text/x-wiki {{Infobox academic|name=रवि जकरियास|image=Ravi Zacharias Preaching.jpg|caption=२०१५ मा जकरियास|spouse={{विवाह|मार्गरेट रेनोल्ड्स|१९७२}}|birth_name=फेडरिक एनटाेनी रवि जकरियास|death_date={{death date and age|२०२०|५|१९|1946|3|26|df=y}}|death_place=[[अटलान्टा]], [[जर्जिया (संयुक्त राज्य)|जर्जिया]], संयुक्त राज्य|birth_date={{birth date|१९६४|३|२६|df=yes}}|birth_place=मदरास, [[Madras Presidency]], [[British Raj|British भारत]] (now [[चेन्नाइ]], [[तमिल नाडु]], भारत)|citizenship={{hlist|क्यानडा|संयुक्त राज्य अमेरिका}}|occupation=[[क्रिश्चियन अपोलोजेटिक्स|क्रिश्चियन अपोलोजिस्ट]], रवि जकारियास इन्टरनेशनल मिनिस्ट्रीजको बोर्डका संस्थापक र अध्यक्ष|website={{URL |https://www.rzim.org}}<br />{{URL |https://www.rzimindia.in}}|education=[[टिन्डेल विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बीए]])<br>[[ट्रिनिटी इन्टरनेशनल विश्वविद्यालय]] ([[दिव्यताको मास्टर|MDiv]])|era=[[२१ औं शताब्दीको दर्शन]]|school_tradition=[[ईसाई दर्शन]]|main_interests=[[Philoधर्मको सोफी]], [[क्रिश्चियन अपोलोजेटिक्स]], [[विश्वदृष्टिकोण]]|notable_ideas=सुसंगत विश्वदृष्टिकोणको लागि चार मापदण्डहरू|influences=[[नर्मन गीस्लर]], [[जी. के. चेस्टरटन]], [[सी. एस. लुईस]], [[माल्कम मुगेरिज]], [[जोन पोल्किङहोर्न]], [[बिली ग्राहम]]|influenced=[[नबील कुरेशी (लेखक)|नबील कुरेशी]], [[ली स्ट्रोबेल]], [[फ्रान्क टुरेक]], [[टिम टेबो]], [[एलिसा चाइल्डर्स]]|children=३}} फ्रेडरिक एन्टोनी रवि कुमार जखारियास (२६ मार्च १९४६-१९ मई २०२०) भारतीय मूलका क्यानेडियन र अमेरिकी इसाई इभान्जेलिकल मन्त्री र इसाई माफीवादी थिए जसले रवि जखारियास अन्तर्राष्ट्रिय मन्त्रालय (आरजीआईएम) को स्थापना गरेका थिए। उनी 40 वर्ष भन्दा बढी [[इसाई धर्म|क्रिश्चियन]] माफीमा संलग्न थिए, ३० भन्दा बढी पुस्तकहरू लेखे। उनले रेडियो कार्यक्रमहरू लेट माई पिपल थिङ्क एन्ड जस्ट थिङ्किङ पनि आयोजना गरे। जचारीआस क्रिश्चियन र मिशनरी एलायन्स (C & MA) केसविकियन क्रिश्चियन सम्प्रदायका थिए जसमा उनलाई मन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो।  <ref name="Burgo2020">{{Cite web |last=Burgo |first=Peter |date=19 May 2020 |title=Ravi Zacharias, 1946–2020 |url=https://www.cmalliance.org/news/2020/05/19/ravi-zacharias-1946-2020/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026222329/https://www.cmalliance.org/news/2020/05/19/ravi-zacharias-1946-2020/ |archive-date=26 October 2020 |access-date=30 September 2020 |publisher=[[Alliance World Fellowship|Christian and Missionary Alliance]]}}</ref> जचारीआसद्वारा यौन दुर्व्यवहारको सार्वजनिक आरोपहरू पहिलो पटक 2017 मा देखा पर्यो। उनको मृत्यु पछिका महिनाहरूमा, धेरै अन्य कथित पीडितहरू अगाडि आए, र आरजीआईएमले अनुसन्धान गर्न कानुनी फर्म मिलर एन्ड मार्टिनलाई नियुक्त गऱ्यो। तिनीहरूको रिपोर्टले धेरै आरोपहरू प्रमाणित गर्यो र जचारीयसले कसरी आरजीआईएम कर्मचारीहरू र जनताबाट आफ्नो व्यवहार लुकाउन खोजेका थिए भनेर देखाए। प्रतिवेदनका लेखकहरूले जकरियासको व्यवहारको अनुसन्धानलाई "विस्तृत छैन" भनेर वर्णन गरे, विशेष गरी विदेश यात्रा गर्दा उनको गतिविधिहरूको सन्दर्भमा, किनभने उनीहरूले जकरियास यौन दुर्व्यवहारमा संलग्न भएको निष्कर्ष निकाल्न पर्याप्त प्रमाण फेला पारेका थिए। यी खुलासाहरूले आरजीआईएम विरुद्ध नागरिक कारबाहीको नेतृत्व गऱ्यो, र यसको व्यवस्थापन र संस्कृतिको निरन्तर जाँचबुझ गर्न।<ref name="10-RN-20210813">{{Cite news|url=https://religionnews.com/2021/08/13/ruth-malhorta-wanted-to-help-save-the-world-instead-she-ended-up-defending-an-abuser-raavi-zacharias-alori-anne-thompson/|title=She wanted to help Ravi Zacharias save the world but ended up defending an abuser|last=Smietana|first=Bob|date=13 August 2021|work=Religion News Service|access-date=22 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208002453/https://religionnews.com/2021/08/13/ruth-malhorta-wanted-to-help-save-the-world-instead-she-ended-up-defending-an-abuser-raavi-zacharias-alori-anne-thompson/|archive-date=8 December 2023}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == जकरियासको परिवार एङ्ग्लिकन थियो, तर उनी 17 वर्षको उमेरसम्म "संशयी" थिए जब उनले विष खाएर [[आत्महत्या]] गर्ने प्रयास गरे।{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006|p=45}} उनी अस्पतालमा हुँदा, एक स्थानीय इसाई कामदारले उनलाई [[बाइबल]] ल्याए र आफ्नी आमालाई यूहन्ना 14 बाट पढ्न भने, जसमा येशूले थोमस प्रेरितलाई भनेका शब्दहरू छन्। जकरियाले भने कि यो यूहन्ना 14:19 हो जसले उनलाई परिभाषित प्रतिमानको रूपमा छोयो, "किनकि म बाँच्छु, तपाईं पनि बाँच्नुहुनेछ", र उनले सोचे, "यो मेरो एक मात्र आशा हुन सक्छः जीवनको नयाँ तरिका. जीवनको लेखकले परिभाषित गरे अनुसार जीवन।" जकरियाले [[यशू ख्रिष्ट|ख्रीष्ट]] आफ्नो जीवन समर्पित गरे, प्रार्थना गर्दै कि "यदि तपाईं जीवन दिनुहुन्छ भने यो हो, मलाई यो चाहिन्छ। कृपया मलाई यस अस्पतालको ओछ्यानबाट बाहिर निकाल्नुहोस्, र म प्रतिज्ञा गर्दछु कि म सत्यको खोजीमा कुनै कसर बाँकी राख्ने छैन।"{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006|pp=101–105}} सन् 1966 मा, जकरियास आफ्नो परिवारसँग क्यानाडा बसाइँ सरे, सन् 1972 मा ओन्टारियो बाइबल कलेज (अहिले [[Masters of Divinity|M.Div।]]" rel="mw:WikiLink" title="Tyndale University">टिन्डेल विश्वविद्यालय र उनको M.Div बाट स्नातक डिग्री हासिल गरे। सन् 1976 मा ट्रिनिटी इन्टरनेसनल युनिभर्सिटीबाट सन् 1990 मा उनले क्याम्ब्रिज, क्याम्ब्रिजशायर, इङ्गल्यान्डको चर्च अफ इङ्गल्यान्ड थियोलोजिकल स्कुल रिडले हल निर्देशित अध्ययनमा भाग लिए।<ref name="WP1">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/ravi-zacharias-popular-evangelical-defender-of-the-christian-faith-dies-at-74/2020/05/19/e1e094c6-96a0-11ea-9f5e-56d8239bf9ad_story.html|title=Ravi Zacharias, popular evangelical defender of the Christian faith, dies at 74|last=Pulliam Bailey|first=Sarah|date=19 May 2020|work=The Washington Post|access-date=21 May 2020}}</ref> === मन्त्रालय === [[चित्र:Ravi_Zacharias_at_Christ_Community_Chapel.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|इसाई धर्मका विरोधहरूको जवाफ दिने बारेमा क्राइस्ट कम्युनिटी चापेलमा पास्टर जो कोफीसँग जकरियासको कुराकानी]] जचारीयसले सन् 1971 को गर्मी [[दक्षिण भियतनाम|दक्षिण]] भियतनाम बिताए, जहाँ उनले अमेरिकी सैनिकहरू साथै भियतनाम कङ्गका सदस्यहरूलाई कैद गरे। ओन्टारियो बाइबल कलेजबाट स्नातक गरेपछि, उनले क्यानाडामा क्रिश्चियन र मिसनरी एलायन्स (सी एन्ड एमए) सँग यात्रा गर्ने सेवकाई सुरु गरे।{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006|p=163}} सन् 1974 मा सी एन्ड एमएले उनलाई कम्बोडिया पठाए, जहाँ उनले खमेर रुजमा खस्नुभन्दा केही समयअघि मात्र प्रचार गरे। पछि उनलाई सन् 1980 मा सी एन्ड एमएद्वारा नियुक्त गरियो, र सन् 1980 र 1984 को बिचमा उनले सी एन्ड एमए-सम्बद्ध एलायन्स थियोलोजिकल सेमिनरी पढाए, जहाँ उनी सुसमाचार प्रचारका प्राध्यापक थिए।<ref>{{Cite web |last=Silliman |first=Daniel |date=19 May 2020 |title=Ravi Zacharias dies of cancer |url=https://www.christianitytoday.com/news/2020/may/ravi-zacharias-death-cancer-rzim-apologist.html |website=Christianity Today}}</ref> सन् 1983 मा, जचारीयसले [[आम्स्टर्डम|एम्स्टर्डम]] बिली ग्राहम इभान्जेलिस्टिक एसोसिएसनको इटिनरन्ट इभान्जेलिस्टहरूका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा बोले। एम्स्टर्डमपछि, उनले गर्मीको समयमा भारतमा सुसमाचार प्रचार गरे, जहाँ उनले मानिसहरूलाई ख्रीष्टसम्म पुऱ्याउन र इसाई नेताहरूलाई तालिम दिन क्षमाप्रार्थी सेवाका लागि आवश्यक रहेको देखे। अगस्त 1984 मा, रवि जचारीआस अन्तर्राष्ट्रिय मन्त्रालयहरू (RZIM) [[टोरन्टो]], [[ओन्टारियो]], क्यानाडामा स्थापित भएको थियो, "बौद्धिक रूपमा प्रतिरोधीको क्षेत्रमा शास्त्रीय प्रचारक" को रूपमा उनको आह्वानलाई पछ्याउन।<ref name="WP1"/> सन् 1989 मा [[बर्लिनको पर्खाल|बर्लिन पर्खाल]] खसालिएको केही समयपछि जचारीयसले मस्कोमा लेनिन मिलिटरी-पोलिटिकल एकेडेमीका विद्यार्थी र सेन्टर फर जियोपोलटिकल स्ट्राटेजीका राजनीतिक नेताहरूसँग कुरा गरे।{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006|pp=197–99}} राजनीतिक क्षेत्रमा धेरै सुसमाचार प्रचारका घटनाहरू मध्ये यो पहिलो थियो। भविष्यका घटनाहरूमा सन् 1993 मा बोगोटा, कोलम्बियामा भएको एउटा घटना समावेश थियो, जहाँ उनले न्यायपालिकाका सदस्यहरूसँग ठोस नैतिक आधार भएको महत्त्वबारे कुरा गरे।{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006|pp=200–1}} अर्को वर्ष, जकरियसले आफ्नो पहिलो पुस्तक, ए स्याटरड भिजेजः द रियल फेस अफ एथिस्म लेखे। सन् 1992 मा, जचारीआसले हार्वर्ड विश्वविद्यालय आफ्नो पहिलो भेरिटास फोरम बोले, र त्यस वर्ष पछि अर्बाना मुख्य वक्ताहरू मध्ये एक थिए। उनी यी फोरमहरूमा बारम्बार अतिथि बन्न जारी राखे, दुवैले जर्जिया विश्वविद्यालय, मिशिगन विश्वविद्यालय, र पेन स्टेट लगायत शैक्षिक संस्थाहरूमा प्रश्न-उत्तर सत्रहरूमा व्याख्यान दिन्छन् र विद्यार्थीहरूलाई जवाफ दिन्छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.collegian.psu.edu/archives/article_acee25f6-8f13-5145-9fe2-0cf3b0a59e0e.html|title=Author shares insight on faith|last=Colella|first=Kristin|date=17 February 2005|work=Daily Collegian online|access-date=21 November 2013|publisher=PSU}}</ref> सन् 2004 मा, चर्च अफ जिजस क्राइस्ट अफ लेटर-डे सेन्ट्स (एलडीएस चर्च) ले सन्देशहरूको श्रृङ्खलाका लागि साल्ट लेक टेबरनेकल जकरियासको लागि आफ्नो हस्ताक्षर गर्भगृह खोल्यो। उनले समूहहरू बिच खुला संवादतर्फको प्रारम्भिक चालमा एलडीएस र प्रोटेस्टेन्ट दुवै शिविरका करिब 7,000 साधारण व्यक्ति र विद्वानहरूलाई "सत्य को हो? येशू ख्रीष्टलाई मार्ग, सत्य र जीवनको रूपमा रक्षा गर्दै" भन्ने विषयमा प्रवचन दिए। केही इभान्जेलिकलहरूले परम्परागत इसाई विश्वास र एलडीएस चर्चको शिक्षाहरू बिचको "गहिरो र आधारभूत" भिन्नताहरूलाई प्रत्यक्ष सम्बोधन गर्न यो अवसर प्रयोग नगर्ने जकरियासको निर्णयको आलोचना गरे। उनले ख्रीष्टियनहरूले एलडीएस चर्चको धार्मिक भिन्नताहरूलाई तुरुन्तै निन्दा गर्न नहुने तर "स्पष्टता र विश्वासका साथ हाम्रो विश्वासलाई सञ्चार गर्न कृपापूर्वक एक पटकमा एक कदम निर्माण गर्नुपर्दछ" भनेर जोड दिएर प्रतिक्रिया दिए, यो कसैलाई उनीहरूको विश्वासका गल्तीहरू देखाउनु जत्तिकै प्रभावकारी हुनेछ भनेर भने। स्ट्यान्डिङ टुगेदरका अध्यक्ष ग्रेग जोनसनले ज्याकरियासको पुस्तक द किङडम अफ द कल्ट्सको सम्पादनसँग कुनै सम्बन्ध नभएको र पछिल्लो संस्करणमा आफ्नो नाम मात्र उधारो लिएको आरोप लगाएपछि बोल्ने व्यस्तता लगभग तोडफोड गरिएको थियो।<ref>{{Cite news|url=http://www.christianitytoday.com/ct/2005/january/2.20.html|title=Evangelist in Brigham Young's Court|last=Beverley|first=James A.|date=January 2005|work=Christianity Today|access-date=20 March 2008}}</ref> जचारीआस सन् 2004 मा फ्युचर अफ ट्रुथ सम्मेलन, सन् 2005 मा राष्ट्रिय धार्मिक प्रसारणकर्ता सम्मेलन र प्रदर्शनी, र सन् 2006 मा क्रिश्चियन अपोलोगेटिक्समा राष्ट्रिय सम्मेलन जस्ता कार्यक्रमहरूमा इभान्जेलिकल समुदाय भित्र बारम्बार मुख्य व्याख्याता थिए। अक्टोबर 2007 मा लगातार रातहरूमा, उनले पहिले भर्जिनिया टेक विद्यार्थीहरू र संकायलाई सम्बोधन गरे, त्यसपछि ब्ल्याकबर्ग, भर्जिनिया समुदायको भर्जिनिया टेक नरसंहार पछि दुष्ट र पीडाको विषयमा। जचारीयसले [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डीसी]] राष्ट्रिय प्रार्थना दिवस, संयुक्त राष्ट्रमा वार्षिक प्रार्थना ब्रेकफास्ट, मापुटो, मोजाम्बिकमा [[अफ्रिकी सङ्घ|अफ्रिकी युनियन]] प्रार्थना ब्रेकफास्ट जस्ता अवसरहरूमा इभान्जेलिकल समुदायको प्रतिनिधित्व गरे र 2008 राष्ट्रिय प्रार्थना दिवस टास्क फोर्सको मानद अध्यक्षको नाम दिइयो। उनले विश्वव्यापी टुगेदर 2016 को बैठकमा पनि भाग लिए, जसलाई [[पोप फ्रान्सिस]] सम्बोधन गरे, घटनालाई एक बहादुर प्रयासको रूपमा वर्णन गरे।<ref>{{Cite web |last=Zacharias |first=Ravi |date=21 July 2016 |title=Together 2016: Update from Washington, DC |url=http://rzim.org/global-blog/together-2016-update-from-washington-d-c/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160727115530/http://rzim.org/global-blog/together-2016-update-from-washington-d-c/ |archive-date=27 July 2016 |access-date=12 August 2016 |publisher=RZIM |type=personal account }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160727115530/http://rzim.org/global-blog/together-2016-update-from-washington-d-c/ |date=27 July 2016 }}</ref> सन् 2006 मा, रवि जचारीआसले विक्लिफ हल मिलेर अक्सफोर्डसायर, इङ्गल्यान्डमा अक्सफोर्ड सेन्टर फर क्रिस्चियन एपोलोजेटिक्स (ओसीसीए) स्थापना गरे, यद्यपि यो अहिले विक्लिफबाट पूर्ण रूपमा अलग छ।<ref>{{Cite news|url=https://cherwell.org/2019/11/01/oxford-colleges-hosting-group-with-homophobic-misogynistic-and-islamophobic-views/|title=Oxford colleges hosting group with "homophobic, misogynistic and Islamophobic views"|last=Cherry|first=Libby|date=1 November 2019|work=Cherwell|access-date=4 December 2021}}</ref> नोभेम्बर 2009 मा, जचारीयसले विश्वव्यापी ''म्यानहट्टन घोषणा'' हस्ताक्षर गरे जसले मानव जीवनको पवित्रता, पति र पत्नीको मिलनको रूपमा विवाहको गरिमा, र न्याय र साझा राम्रोको आधारभूत सिद्धान्तहरूको रूपमा धर्मको स्वतन्त्रतालाई पुष्टि गर्दछ। सन् 2016 मा, [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] राष्ट्रपति पदका उम्मेद्वार [[मार्को रुबियो]] जचारियासलाई आफ्नो गर्भपात विरोधी "जीवनको गरिमा" सल्लाहकार प्यानलमा नियुक्त गरे।<ref>{{Cite news|url=https://www.christianpost.com/news/rubio-dignity-of-life-board-albert-mohler-ravi-zacharias-155561/|title=Rubio Forms 'Dignity of Life' Board Featuring Al Mohler, Ravi Zacharias|last=Gryboski|first=Michael|date=21 January 2016|work=The Christian Post|access-date=11 March 2018}}</ref> सन् 2015 मा, आरजीआईएमको सार्वजनिक फारम 990 कर फिर्ती अनुसार, जकरियास र उनकी श्रीमतीले मन्त्रालयबाट संयुक्त रूपमा $523,926 कमाए।<ref>{{Cite web |date=9 May 2013 |title=Ravi Zacharias International Ministries, Full Filing |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/133200719/201632809349301353/full |website=Nonprofit Explorer |publisher=ProPublica}}</ref> जकरियासले तर्क गरे कि एक सुसंगत विश्वदृष्टिकोण चार प्रश्नहरूको सन्तोषजनक जवाफ दिन सक्षम हुनुपर्दछः उत्पत्ति, जीवनको अर्थ, नैतिकता र भाग्य उनले भने कि प्रत्येक प्रमुख [[धर्म (पन्थ)|धर्म]] [[सत्य]] बारेमा विशेष दाबी गर्दछ, तर ईसाई धर्म यी चारै प्रश्नहरूको उत्तर दिने क्षमतामा अद्वितीय छ। उनले नियमित रूपमा इसाई विश्वदृष्टिकोण सुसंगततामा बोले, इसाई धर्म सबैभन्दा कठिन दार्शनिक आक्रमणहरू सामना गर्न सक्षम छ। जखारियासले विश्वास गरे कि माफी माग्ने व्यक्ति तीन स्तरबाट तर्क गर्नुपर्दछः तर्कबाट यसलाई जीवित बनाउनका लागि भावनाहरूबाट यसलाई योग्य बनाउन र नैतिक निर्णयहरू गर्न यसलाई प्रयोग गर्ने अधिकार छ कि छैन। जकरियासको क्षमाप्रार्थनाको शैली मुख्यतया ईसाई धर्मको जीवनको महान अस्तित्वगत प्रश्नहरू जवाफमा परमेश्वरको रक्षामा केन्द्रित थियो। उनले तर्क गरे कि आधुनिक सञ्चार प्रणालीहरूमा दृश्यको प्रभुत्वले अमूर्त तर्कको लागि मानिसहरूको क्षमतालाई असर गरेको छ, चीजहरू बुझ्ने तरिकालाई परिवर्तन गर्दै, तथापि, अमूर्त तर्कको एकीकरण कसैको विश्वदृष्टिकोणमा यसको आधार सापेक्ष भावनाहरू र फेड्समा भन्दा निरपेक्षमा आधारित हुनु महत्त्वपूर्ण छ।<ref>{{Cite journal |last=Marbaniang |first=Domenic |date=October 2008 |title=21st Century Christian Contribution to Philosophy |url=https://www.academia.edu/38211060 |journal=Basileia |volume=I |issue=1 |pages=13–15 |access-date=24 May 2020}}</ref> == शैक्षिक प्रमाणिक विवादहरू == आफ्नो जीवनी र अन्य साहित्यको अघिल्लो संस्करणमा, जखारियसले [[क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालय]] अध्ययन गरेको र [[अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय]] अतिथि प्राध्यापक भएको दाबी गरे। धेरै बोल्ने व्यस्ततामा उनले भने कि उनले जोन पोल्किङ्होर्नको अधीनमा क्वान्टम मेकानिक्सको कक्षा लिएका थिए र क्याम्ब्रिजमा एक आगन्तुक विद्वानले स्टीफन हकिङको व्याख्यान सुनेका थिए, उनलाई अज्ञेयवाद र आस्तिकवाद बीचको सङ्घर्ष देखेर।{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006}} जकरियासले प्रायः पुस्तक र उपदेशहरूमा दावी गरे कि उनलाई क्याम्ब्रिजमा आगन्तुक विद्वान बन्न आमन्त्रित गरिएको थियो, जहाँ उनले रोमान्टिक लेखकहरू र नैतिकतावादी दार्शनिकहरूमा आफ्नो अध्ययन केन्द्रित गरे।{{Sfn|Zacharias|Sawyer|2006}}<ref>{{Cite book|title=Walking from East to West : God in the shadows|date=2006|location=Grand Rapids, Mich.}}</ref> अक्सफोर्ड र क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयहरूमा जचारीआसको कथित शैक्षिक पदहरूको सत्यतामा मनोवैज्ञानिक वारेन थ्रोकमोर्टन प्रश्न उठाइएको थियो। थ्रोकमोर्टनले दावी गरे कि जचारीआस "सत्यवादी थिएनन्", उनले रिडले हल आगन्तुक विद्वान भएको कुरा औंल्याए, यद्यपि रिडले हलले क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयको देवत्व संकायसँग सम्बन्ध कायम राख्छ। नास्तिक टिप्पणीकार स्टीभ बगम्यानले पनि एउटा वेबसाइट चलाए जसले जचारीयसले आफ्नो योग्यतालाई बढावा दिएको दाबी गरेको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/religion/2021/02/09/ravi-zacharias-apologist-rzim-sexual-misconduct-lori-anne-thompson-spa/|title=Evangelist Ravi Zacharias taught followers to ask tough questions but not about his sexual conduct|last=Boorstein|first=Michelle|date=9 February 2021|work=[[The Washington Post]]|access-date=25 March 2021}}</ref> सन् 2017 मा, क्रिश्चियानिटी टुडेले आरोपहरू रिपोर्ट गरे कि जखारियसले आफ्नो शैक्षिक प्रमाणपत्रहरूलाई बढावा दिएका थिए-उदाहरणका लागि उनले आफूलाई धेरै लेख र भिडियोमा "डाक्टर" वा "डा" शीर्षकका साथ उल्लेख गरेका थिए। जवाफमा, जखारियसले आफूलाई दस मानार्थ डक्टरेट प्रदान गरिएको बताए र आरजीआईएमले थप तर्क दियो कि "रविको मातृभूमि भारतमा... सम्मानीय उपाधिहरू प्रथागत छन् र रवि सम्बोधन गर्दा आरजेआईएम इन्डिया टोलीले समेत वृद्धहरूको सम्मानमा बारम्बार प्रयोग गरिन्छ।" एक बयानमा, आरजेआईएमले संकेत गर्यो कि "[पहिलेका वर्षहरूमा], 'डा।' हाम्रो वेबसाइटमा समेत हाम्रो केही सामग्रीहरूमा रविको नाम अघि देखा पर्यो, जुन मानार्थ डक्टरेट्सको साथ उपयुक्त र स्वीकार्य अभ्यास हो। यद्यपि, यो अभ्यास निश्चित सर्कलहरूमा विवादास्पद हुन सक्छ, हामी अब यसलाई प्रयोग गर्दैनौं।" क्रिश्चियानिटी टुडेले रिपोर्ट गरे कि जखारियसको अनलाइन जीवनी उनको प्रमाणिकताको बारेमा आरोप लगाए पछि सम्पादन गरिएको थियो। [in]<ref name="RZIM-DR" /> मे २०२० मा उनको मृत्यु हुनु अघि र पछि, धेरै महिलाहरूले जखारियास आदतन यौन दुर्व्यवहार र/वा दुर्व्यवहारमा संलग्न भएको आरोप लगाए। RZIM का पूर्व सदस्य रुथ मल्होत्राले जचारीयासको व्यवहारबारे उनको जीवनकालमा शङ्का रहेको तर RZIM कर्मचारीहरूलाई अनुसन्धान गर्न अनुमति नदिएको दाबी गर्छन्। === लोरी एनी थम्पसनको मुद्दा === अप्रिल 2017 मा, आरजीआईएमले दाबी गरे कि क्यानेडियन लोरी एनी र ब्राड थम्पसनले जचारीयसलाई माग पत्र पठाए जसमा उनलाई अनुचित आरोप लगाउने मुद्दा दायर गर्नबाट टाढा रहेकामा $5 मिलियन तिर्न आग्रह गरे। तिनीहरूको प्रमाणमा पाठ आदानप्रदान समावेश थिए, जसमा लोरी एनी थम्पसनले जखारियासलाई पठाएको नग्न फोटोहरू समावेश थिए। जवाफमा, जचारीयसले दम्पतीलाई जबरजस्ती वसूलीको आरोप लगाउँदै मुद्दा दायर गरे। यो मुद्दा नोभेम्बर २०१७ मा गैर-प्रकटीकरण सम्झौताको साथ सुल्झाएको थियो। ३ डिसेम्बर २०१७ मा जारी गरिएको एक बयानमा, जखारियसले भने, "म स्पष्ट रूपमा भन्न चाहन्छु कि मैले कहिल्यै एक्लै [थोम्पसन] लाई सार्वजनिक वा निजी रूपमा भेटेको छैन। प्रश्न यो होइन कि मैले [उनलाई] कुनै अवैध फोटो वा सन्देशहरू पठाएँ कि पठाएँ-मैले गरेन, र यसको विपरित कुनै प्रमाण छैन-बरु, म एक महिलासँग कुनै विस्तारित कुराकानीमा इच्छुक सहभागी हुनुपर्दछ कि हुँदैन, मेरी श्रीमती होइन। उत्तर, म स्पष्ट रूपमा बताउन सक्छु, छैन, र म पूर्ण रूपमा जिम्मेवारी स्वीकार गर्दछु।" उनले थपे कि उनी आफ्नो विवाहमा आफ्नी श्रीमतीप्रति "पूर्ण वफादार" थिए, तर उनले स्वीकार गरे कि उनी "बुद्धिमानी सावधानी अपनाउन र आफूलाई अनुचितको उपस्थितिबाट बचाउन असफल भए।" [her]<ref name="RZIM1" /> === २०२० दुरुपयोग आरोप र प्रारम्भिक रिपोर्ट === सन् २०२० मा जखारियासको मृत्यु भएको चार महिनापछि एटलान्टा क्षेत्रमा उनको सह-स्वामित्वमा रहेको दुई दिने स्पामा काम गर्ने तीन जना महिला अगाडि आए र उनले पाँच वर्षको अवधिमा धेरै मसाज थेरापिस्टलाई यौन उत्पीडन गरेको आरोप लगाए। क्रिश्चियानिटी टुडेका अनुसार, जखारियाले एक महिलाको अगाडि पचास भन्दा बढी पटक हस्तमैथुन गरे, उनको स्पष्ट फोटोहरू अनुरोध गरे, र कम्तिमा दुई अवसरहरूमा यौन सम्बन्धको लागि सोधे। अन्य महिलाहरूले जकरियाले उनीहरूलाई अनुचित रूपमा छोएको वा प्रेम गरेको दाबी गरे। पूर्व व्यापारिक साझेदार अनुराग शर्माले जचारीयासलाई रोक्न नसकेकोमा खेद व्यक्त गरे र क्रिश्चियानिटी टुडे लेखमा एक कथित पीडितसँग माफी मागे।<ref name="Ravi Zacharias's Ministry Investigates Claims of Sexual Misconduct at Spas">{{Cite news|url=https://www.christianitytoday.com/news/2020/september/ravi-zacharias-sexual-harassment-rzim-spa-massage-investiga.html|title=Ravi Zacharias's Ministry Investigates Claims of Sexual Misconduct at Spas|last=Silliman|first=Daniel|date=29 September 2020|work=Christianity Today|access-date=29 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217100744/https://www.christianitytoday.com/news/2020/september/ravi-zacharias-sexual-harassment-rzim-spa-massage-investiga.html|archive-date=17 February 2021}}</ref> आरजीआईएमले सुरुमा दावीहरू अस्वीकार गऱ्यो, तर पछि अनुसन्धान गर्न कानुनी फर्म मिलर एन्ड मार्टिनलाई नियुक्त गऱ्यो। मिलर र मार्टिन पूर्व सङ्घीय कानुन प्रवर्तन अधिकारीहरू मिलेर बनेको निजी अनुसन्धान फर्मको सेवामा संलग्न भए। अन्वेषकहरूले एक दर्जन भन्दा बढी मसाज थेरापिस्टहरू सहित पचास भन्दा बढी व्यक्तिहरूको अन्तर्वार्ता लिए, र जचारीआसले प्रयोग गरेका चार मोबाइल उपकरणहरू डाटा पहुँच गरे। २३ डिसेम्बर २०२० मा, आरजीआईएमले आरोपहरू सत्य भएको पुष्टि गर्यो र अनुसन्धानबाट प्रारम्भिक रिपोर्ट जारी गर्यो, जुन निष्कर्षमा पुग्योः   === पूर्ण प्रतिवेदन र त्यसपछिको आरोपहरू === ११ फेब्रुअरी २०२१ मा, RZIM ले आफ्नो अनुसन्धानको पूर्ण परिणाम जारी गर्यो, निष्कर्ष निकाल्दै कि त्यहाँ विश्वसनीय प्रमाण थियो कि जचारीआस यौन दुर्व्यवहारमा संलग्न थिए। तदनुसार, यो पत्ता लाग्यो कि जचारीयसले २०० भन्दा बढी महिलाहरूबाट यौन स्पष्ट फोटोहरू अनुरोध गरे र प्राप्त गरे जो उनीहरूको प्रारम्भिक बिसको उमेरमा २०२० मा उनको मृत्यु हुनु भन्दा केही महिना अघि सम्म थिए। अन्वेषकहरूका अनुसार, जखारियसले हजारौं डलरको मन्त्रालय कोष पनि प्रयोग गरे जुन मसाज थेरापिस्टहरूको लागि भुक्तान गर्न "मानवीय प्रयास" मा समर्पित गरिएको थियो, उनीहरूलाई आवास, विद्यालय शिक्षा, र विस्तारित अवधिका लागि मासिक सहयोग प्रदान गर्दै।<ref name="CT 17 Feb 2021" /> रिपोर्टमा एक लेखमा, ''सुसमाचार गठबन्धन'' उल्लेख गर्यो कि,   जकरियासको वित्तीय अनियमितताहरूका बारेमा, द गोस्पेल कोएलिशनले रिपोर्टबाट थप उल्लेख गर्यो कि आरजीआईएमले जकरियासलाई बैंककमा हुँदा आफ्नै अपार्टमेन्टमा बस्नका लागि भाडा तिर्ने थियो। उनीहरूले लेखेका छन्,    विक्की ब्लूले जचारीयसले उनलाई र उनकी छोरी बेक्कालाई दुर्व्यवहारको खुलासा गरेमा दयनीय बनाउने धम्की दिएको दाबी गर्छन्। उनले भनिन्, "रविले एक अज्ञात दाताको बारेमा कुरा गरिरहनुभएको थियो जसबाट उसले असीमित पैसा प्राप्त गर्न सक्थ्यो", ब्लूले भनिन्। "उनले भने, 'म यसलाई जारी राख्न सक्छु र तपाईँको जीवनलाई मर्नसम्म दयनीय बनाउन सक्छु।'" "ब्लूले भने कि सुरुमा, जकरियसले उनको आध्यात्मिक भ्रममा धेरै सहयोग गरे, र उनले सोचे कि उनी" "येशू बाहेक अरू भगवानको सबैभन्दा नजिकको व्यक्ति" "थिए। पछि, जकरियाले आफ्नो विवाह असन्तुष्ट भएको र त्यो ब्लू" "उनको आत्मा साथी" "थियो, र उनी" "बिना बाँच्न सकेन (हेर" "। ब्लूले जकरियालाई आफ्नो ग्रोइनमा हात हालेर यौन प्रगति जारी राखे पछि उनले भने," "होइन।" जकरियासले आफूलाई खुलाएर उनको अगाडि 50 देखि 100 पटक हस्तमैथुन गरे, उनले दुई पटक उनलाई यौन सम्बन्ध राख्न आग्रह गरे तर उनले अस्वीकार गरिन्। त्यस समयमा, ब्लुले विश्वास गरे कि जकरियास उनको प्रेममा थिए। उनले आफू भ्रमित र कमजोर भएको दाबी गर्दै भनिन्, "यो व्याख्या गर्न गाह्रो छ। जब कसैले तपाईंलाई आध्यात्मिक सल्लाह दिन्छ र उसले भगवानको बारेमा भनेको सबै कुरा सत्य हो भनेर तपाईंलाई थाहा हुन्छ, तैपनि उसले तपाईंलाई यी कुराहरू पनि गरिरहेको छ-मैले केही गलत गरेको छैन भनेर महसुस गर्न वर्षौंको थेरापी लाग्यो।" ब्लूलाई सह-मालिकको रूपमा जखारियाससँग स्पा खोल्न राजी गरियो, र यो आर्थिक रूपमा असफल भयो। ब्लुले आफ्नी छोरी बेक्कालाई सम्हाल्छ, जचारीयसले उनलाई दुर्व्यवहार गरेको बताए, र अन्य छ जना स्पा थेरापिस्टहरूले पनि उनले उनीहरूलाई विकृत वा दुर्व्यवहार गरेको गुनासो गरे। "मैले महसुस गरें कि मलाई कति प्रयोग र हेरफेर गरिएको थियो", ब्लूले भने।<ref>{{Cite web |last=Roys |first=Julie |date=13 April 2021 |title=Spa Co-Owner & Victim of Ravi Zacharias Speaks: He Threatened to "Ruin" Me |url=https://julieroys.com/victim-of-ravi-zacharias-speaks-he-threatened-to-ruin-me/ |access-date=18 October 2025 |publisher=The Roys Report}}</ref> === पुनरावृत्तिहरू === पूर्ण प्रतिवेदनको विमोचनमा, आरजीआईएमको बोर्डले "रविको कार्यबाट स्तब्ध र दुःखी भएको" बताएको छ र उनका पीडितहरूसँग माफी मागेको छः "तपाईंले अनुभव गर्नुभएको दुःख वा तपाईंले प्रतिक्रिया दिएको बहादुरीप्रति हामीले महसुस गरेको कृतज्ञता व्यक्त गर्न शब्दहरू नजिक आउन सक्दैनन्।" आरजीआईएसका पूर्व कर्मचारी कार्सन वेइटनौरले जखारियासलाई "[उनको पुस्ताको] सबैभन्दा ठूलो धोखाधडी", "यौन शिकारी" र "अद्वितीय करिश्माई हेरफेर" को रूपमा उल्लेख गरे।<ref name="Fraud">{{Cite web |last=Weitnauer |first=Carson |date=21 December 2020 |title=A Catastrophic Betrayal |url=https://reasonsforgod.org/a-catastrophic-betrayal/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201221154648/https://reasonsforgod.org/a-catastrophic-betrayal/ |archive-date=21 December 2020 |access-date=19 February 2021 |website=Reasons for God}}</ref> 12 फेब्रुअरी 2021 मा, आरजीआईएमको बेलायत शाखा, जचारीयस ट्रस्टले आफ्नो नाम परिवर्तन गर्ने र अभिभावक मन्त्रालयसँगको सम्बन्ध काट्ने निर्णय गर्यो, घोटालामा उनीहरूको प्रतिक्रियालाई अपर्याप्त भन्दै आलोचना गर्यो। 24 फेब्रुअरीसम्म, आरजीआईएम अफ्रिकाले आफ्नो सञ्चालन स्थगित गरेको थियो जबकि आरजीआई एम आफैले आफ्नो वेबसाइटलाई कम गरेको थियो। 8 मार्चमा, आरजीआईएमले आफ्नो नाम परिवर्तन गर्ने र जकरियाससँग सम्बन्धित सबै सामग्री हटाउने बताएको थियो। दानमा गिरावटको परिणाम स्वरूप, RZIM ले विश्वव्यापी रूपमा यसको कार्यबलको%% लाई अनावश्यक बनाउने निर्णय गर्यो र सुसमाचार प्रचारकहरू र माफी माग्नेहरूलाई अन्य संस्थाहरूलाई अनुदान दिन, सुसमाचार प्रचारलाई समर्थन गर्न र "यौन दुर्व्यवहारका सिकारहरूको रोकथाम र हेरचाह" गर्न परिवर्तन गर्यो।<ref>{{Cite news|url=https://christiantoday.com/article/end.of.the.road.for.rzim.canada.after.devastating.ravi.zacharias.report/136402.htm|title=End of the road for RZIM Canada after devastating Ravi Zacharias report|last=Lee|first=Jennifer|date=19 February 2021|work=[[Christian Today]]|access-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221170315/https://www.christiantoday.com/article/end.of.the.road.for.rzim.canada.after.devastating.ravi.zacharias.report/136402.htm|archive-date=21 February 2021}}</ref> 19 फेब्रुअरी 2021 मा, एलायन्स वर्ल्ड फेलोसिपले आफ्नै अनुसन्धानले "शिकारी व्यवहारको ढाँचा" पुष्टि गरेपछि जचारीआसको समन्वयलाई खारेज गर्यो। हार्परकोलिन्स क्रिश्चियन पब्लिशिंग, जसमा जोन्डर्वान र थोमस नेल्सन समावेश छन्, यसले अब जचारीआसका पुस्तकहरू बेच्ने छैन र यो ईसाई लेखक ली स्ट्रोबेल काम गरिरहेको छ भनेर पुष्टि गर्यो।<ref name="HarperCollins response">{{Cite news|url=https://www.christianitytoday.com/news/2021/february/ravi-zacharias-books-harper-collins-lee-strobel-rzim-report.html|title=Ravi Zacharias's Books Pulled by HarperCollins After RZIM Investigative Report|last=Shellnutt|first=Kate|date=12 February 2021|work=[[Christianity Today]]|access-date=19 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215223203/https://www.christianitytoday.com/news/2021/february/ravi-zacharias-books-harper-collins-lee-strobel-rzim-report.html|archive-date=15 February 2021}}</ref> अगस्ट 2021 को सुरुमा, ब्राड सोहन ल फर्मले एनएफएल खेलाडी डेरेक क्यारियर र उनकी श्रीमती डोरासहित धेरै पूर्व आरजीआईएम दाताहरूको तर्फबाट मुद्दा दायर गरे, उनीहरूले 2004 र 9 फेब्रुअरी 2021 को बीचमा आरजीआई एमलाई दिएको चन्दा फिर्ता गर्न खोजे। वादीहरूले दाबी गरे कि उनीहरूले RZIM लाई दान गरे, यो विश्वास गरे कि यो ईसाई सन्देश फैलाउन वित्त थियो, जब वास्तवमा पैसाले जकरियासको शिकारी व्यवहारलाई वित्त पोषित गर्यो। जिल्ला अदालतले मार्च 2023 मा वर्गलाई हड्ताल गर्न आरजीआईएमको प्रस्तावलाई अनुमति दिएपछि अप्रिल 2023 मा मुद्दा सुल्झाएर खारेज गरियो।<ref>{{Cite web |date=24 April 2023 |title=PacerPro docket for Carrier v. Ravi Zacharias International Ministries, Inc. (Case No. 1:21-cv-3161-TWT) |url=https://app.pacerpro.com/cases/18353726}}</ref> सन् 2024 सम्म, आरजिमले सञ्चालन गर्न जारी राखेको छ। यद्यपि, कुनै वित्तीय जानकारी वा अनुदान आवेदन यसको वेबसाइटमा पोस्ट गरिएको छैन।<ref>{{Cite web |last=Kim |first=Roberts |title=RZIM’s Continuing Operations Lack Transparency |url=https://ministrywatch.com/rzims-continuing-operations-lack-transparency/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705234437/https://ministrywatch.com/rzims-continuing-operations-lack-transparency/ |archive-date=5 July 2025 |access-date=28 December 2025 |website=Ministry Watch}}</ref> 7 मे 1972 मा, जचारीयसले मार्गरेट "मार्गी" रेनोल्ड्ससँग विवाह गरे, जसलाई उनले आफ्नो चर्चको युवा समूहमा भेटेका थिए।{{Sfn|Zacharias|2006}} तिन सन्तान थिए । उनी एटलान्टा, जर्जियामा बस्थे।<ref name="WP1"/> मार्च 2020 मा, जचारियसले घोषणा गरे कि उनलाई स्याक्रमको सार्कोमा भएको पत्ता लागेको थियो, र 19 मई 2020 मा, उनको 74 वर्षको उमेरमा एटलान्टामा उनको घरमा त्यो क्यान्सरबाट मृत्यु भयो। उनको मृत्युपछि, धेरै उच्च-प्रोफाइल इसाईहरूले तिनीहरूमा जकरियाको प्रभावको विवरण दिने सन्देशहरू अनलाइन पोस्ट गरे।<ref>{{Cite web |date=17 May 2020 |title=Ravi Zacharias cancer update: Beautiful tributes for apologist after grim prognosis |url=https://www.christiantoday.com/article/ravi-zacharias-cancer-update-tributes-apologist-after-grim-prognosis/134851.htm |access-date=18 May 2020 |website=Christian today}}</ref> त्यसपछि-ह्वाइट हाउस प्रेस सचिव Kaylegh McEnany र त्यसपछि-U। अमेरिकी उपराष्ट्रपति माइक पेन्स धेरै मध्ये थिए जसले उनको मृत्युपछि जचारीयसप्रति सहानुभूति व्यक्त गरे।<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/faith-values/ravi-zacharias-passed-away-christian-tribute|title=Ravi Zacharias tributes pour in from Pence, Christian leaders|last=Parke|first=Caleb|work=Fox news|access-date=25 October 2020}}</ref> * ''A Shattered Visage: The Real Face of Atheism'' (1994, 2004) {{ISBN|0-8010-6511-9}} * ''Can Man Live Without God?'' (1994, 1996) {{ISBN|0-8499-3943-7}} * ''Deliver Us from Evil'' (1996, 1998) {{ISBN|0-8499-3950-X}} * ''Cries of the Heart'' (1998, 2002) {{ISBN|0-8499-4387-6}} * ''The Merchant and the Thief'' (1999; children's) {{ISBN|0-7814-3296-0}} * ''The Broken Promise'' (2000; children's) {{ISBN|0-7814-3451-3}} * ''Jesus Among Other Gods'' (2000, 2002) {{ISBN|0-8499-4327-2}} * ''Jesus Among Other Gods'' (youth ed., 2000) {{ISBN|0-8499-4217-9}} * ''The Lotus and the Cross: Jesus Talks with Buddha'' (2001) {{ISBN|1-57673-854-X}} * ''Sense and Sensuality: Jesus Talks with Oscar Wilde'' (2002) {{ISBN|1-59052-014-9}} * ''Light in the Shadow of Jihad: The Struggle For Truth'' (2002) {{ISBN|1-57673-989-9}} * ''Recapture the Wonder'' (2003) {{ISBN|1-59145-276-7}} * ''Is Your Church Ready?: Motivating Leaders to Live an Apologetic Life'' (2003) (Editor, with Norman Geisler) {{ISBN|0-310-25061-7}} * ''Who Made God? And Answers to Over 100 Other Tough Questions of Faith'' (2003) (General editor, with Norman Geisler) {{ISBN|0-310-24710-1}} * ''The Kingdom of the Cults'' (2003) (Editor) {{ISBN|0-7642-2821-8}} * ''I, Isaac Take Thee, Rebekah: Moving From Romance to Lasting Love'' (2004) {{ISBN|0-8499-0822-1}} * ''The Prince and the Prophet: Jesus Talks With Mohammed'' (copyright 2004, to be released posthumously) {{ISBN|1-59052-319-9}} * ''The Lamb and the Führer: Jesus Talks with Hitler'' (2005) {{ISBN|1-59052-394-6}} * {{Citation |last=Zacharias |first=Ravi |title=Walking From East to West: God in the Shadows |year=2006 |edition=1st |place=Grand Rapids, MI |publisher=Zondervan |isbn=0-310-25915-0 |last2=Sawyer |first2=R. S. B.}}, 205 pp. * ''The Grand Weaver: How God Shapes Us Through the Events of Our Lives'' (2007) {{ISBN|0-310-26952-0}} * ''Beyond Opinion: Living the Faith We Defend'' (2008) {{ISBN|0-8499-1968-1}} * ''The End of Reason: A Response to the New Atheists'' (2008) {{ISBN|0-310-28251-9}} * ''Is There Not a Cause'' (2008; National Day of Prayer Feature Book) {{ISBN|978-1-93010721-2}}; Audio CD {{ISBN|978-1-61256016-8}}. * ''New Birth or Rebirth: Jesus Talks with Krishna'' (2008) {{ISBN|1-59052-725-9}} * ''There is a Plan'' (2009) (excerpts from ''The Grand Weaver'') {{ISBN|0-310-31849-1}} * ''Has Christianity Failed You?'' (2010) {{ISBN|0-310-26955-5}} * ''The Lotus and the Cross: Jesus Talks with Buddha'' (2010) {{ISBN|1-60142-318-7}} * ''Why Jesus? Rediscovering His Truth in an Age of Mass Marketed Spirituality'' (2012) {{ISBN|978-0-89296-319-5}} * ''The Lamb and the Führer'' (graphic novel, 2014) {{ISBN|978-161328-137-6}} * ''Why Suffering? Finding Meaning and Comfort When Life Doesn't Make Sense'' (2014) {{ISBN|978-1-45554-970-2}} * with Vince Vitale, ''Jesus Among Secular Gods: The Countercultural Claims of Christ'' (2017) {{ISBN|978-1-45556915-1}} * ''The Logic of God: 52 Christian Essentials for the Heart and Mind'' (2019) {{ISBN|978-0-310-45405-2}} * with Abdu Murray, ''Seeing Jesus from The East: A Fresh Look at History's Most Influential Figure'' (2020) {{ISBN|978-0-310-53129-6}} {{Reflist}} [[श्रेणी:सन् २०२० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९४६ मा जन्म]] qcv73t5u5pc47xjvcvhdre3v7yhms9z 0 149988 1353900 1353514 2026-05-02T00:43:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353900 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir |image =Le temple de Karni Mata (Deshnoke) (8423353617).jpg |proper_name =श्री करणी माता मन्दिर |primary_deity =करणी माता |architecture = हिन्दू मन्दिर स्थापत्यकला |website=https: |location = [[बीकानेर जिल्ला|बीकानेर जिल्ला]], [[राजस्थान]] | map_type = India Rajasthan#India | map_caption = राजस्थान, भारतमा अवस्थिति | coordinates = {{coord|27|47|26|N|73|20|27|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |religious_affiliation=[[हिन्दू धर्म]]|deity=|temple_board=[[श्री करणी माता मन्दिर ट्रस्ट]]|festivals=[[नवरात्रि]]|district=[[बीकानेर जिल्ला]]|state=[[राजस्थान]]|country=[[भारत]]|province=[[राजस्थान]]}} '''करणी माता मन्दिर''' <ref name=":1">{{Cite book |last=Geer |first=Alexandra van der |url=https://brill.com/view/title/15305 |title=Animals in Stone: Indian Mammals Sculptured Through Time |date=2008-10-16 |publisher=Brill |isbn=978-90-474-4356-8 |language=en}}</ref>हिन्दू आस्थाअनुसार [[शक्ति]]लाई समर्पित पवित्र [[हिन्दू]] मन्दिरहरूमध्ये एक हो, जुन [[भारत]]को [[राजस्थान]] राज्यको बीकानेर जिल्लास्थित देशनोकमा अवस्थित छ। यस धार्मिक स्थलकी आराध्य देवी '''करणी माता'''लाई सामान्यतया '''दाढाली डोकरी''' तथा '''करणीजी महाराज'''का नामले पनि चिनिन्छ। करणी माता<ref>{{Cite web |title=Amazing Shri Manshapurna Karni Mata Temple – HariBhakt {{!}} History, Facts, Awareness of Hindu Dharma |work=HariBhakt {{pipe}} History, Facts, Awareness of Hindu Dharma - |date=9 November 2015 |url=https://haribhakt.com/amazing-shri-manshapurna-karni-mata-temple/ |access-date=2022-04-06 |language=en-US |quote=Shri Karni Mata is the incarnation of Devi Hinglaj or Devi Durga(The Goddess of Power and Victory. Goddess Durga is synonymous with Shakti, the cosmic power that wages an eternal war against the evil and also the energy of life for everyone). |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120133647/https://haribhakt.com/amazing-shri-manshapurna-karni-mata-temple/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120133647/https://haribhakt.com/amazing-shri-manshapurna-karni-mata-temple/ |date=20 January 2022 }}</ref> (माँ करणी वा करणीजी; करणी मातालाई ‘महाई’ पनि भनिन्छ) (२ अक्टोबर १३८७ – २३ मार्च १५३८) चारण जातिमा जन्मिएकी एक पूजनीय हिन्दू देवी हुन्। उहाँलाई उहाँका अनुयायीहरूले देवी हिंगलाजको अवतारका रूपमा पूजा गर्छन्। उहाँ बीकानेर र जोधपुरका शाही परिवारहरूको कुलदेवी हुनुहुन्थ्यो। उहाँले तपस्वी जीवन बिताउनुभयो र आफ्नो जीवनकालमा अत्यन्त श्रद्धापूर्वक पूजित हुनुहुन्थ्यो। बीकानेर र जोधपुरका महाराजाहरूको अनुरोधमा उहाँले बीकानेर किल्ला तथा मेहरानगढ़ किल्लाको शिलान्यास गर्नुभयो, जुन यस क्षेत्रका महत्वपूर्ण किल्लाहरू हुन्। उहाँका मन्दिरहरूमध्ये सबैभन्दा प्रसिद्ध मन्दिर राजस्थानको देशनोकमा अवस्थित छ, जुन मन्दिर “काबा” भनिने मुसाहरूका लागि प्रसिद्ध छ। यी मुसाहरूलाई पवित्र मानिन्छ र मन्दिरभित्र संरक्षण गरिन्छ। उहाँको जीवनकालमै समर्पित अर्को मन्दिरमा कुनै मूर्ति वा प्रतिमा छैन, तर उहाँको यात्राको प्रतीकस्वरूप पदचिह्न राखिएको छ। करणी मातालाई “दाढी भएकी वृद्ध महिला” (दाढाली डोकरी) को रूपमा पनि चिनिन्छ। अर्को प्रसिद्ध मन्दिर खुर्द (बेसरोली रेलवे स्टेशन नजिक) मा अवस्थित छ, जसको निर्माण बीकानेरका महाराजा गंगासिंहले गराएका थिए। राव जोधाको शासनकालमा करणी माताले मेहरानगढ़ किल्लाको शिलान्यास गर्नुभएको थियो। उहाँकै आदेशमा राव जोधाका पुत्र राव बीकाले बीकानेर नगरको स्थापना गरेका थिए। == जीवनी == परम्पराअनुसार करणी माता <ref name=":0">{{Cite book |last=Ujwal |first=Kailash Dan S. |url=https://books.google.com/books?id=pkkqAAAAYAAJ |title=Bhagwati Shri Karniji Maharaj: A Biography |date=1985 |publisher=<nowiki>[s.n.]</nowiki> |language=en}}</ref> <ref name=":1" /> (रिद्धि बाईसा) मेहाजी किनिया र देवल देवीकी छोरी थिइन्। उहाँको जन्म सुवाप गाउँमा भएको थियो। उहाँले त्यहाँ अनेक चमत्कारहरू देखाउनुभएको भनिन्छ। २७ वर्षको उमेरमा उहाँको विवाह रोहड़िया वंशका केलूजीका छोरा देपाजीसँग भएको थियो। तर उहाँले वैवाहिक जीवनप्रति अनिच्छा व्यक्त गर्दै केवल परम्परा र अभिभावकको सम्मानका लागि विवाह गरेको बताउनुभयो। पछि उहाँले देपाजीलाई वैवाहिक सम्बन्ध अगाडि नबढाउने सहमति गराउनुभयो। देपाजीले उहाँलाई देवीस्वरूप मानेर सम्मान गर्न थाले। करणी माताले आफ्नो सानो बहिनी गुलाब बाईसँग देपाजीको विवाह गराइदिनुभयो। उहाँ स्वयं जीवनभर ब्रह्मचारिणी रहनुभयो। पछि उहाँ देशनोक नजिक स्थायी रूपमा बसोबास गर्न थाल्नुभयो। उहाँको जीवनसँग सम्बन्धित धेरै चमत्कारहरूको उल्लेख पाइन्छ, जस्तै समुद्री आँधीमा फसेका एक भक्तलाई उद्धार गर्नु तथा मृत बालकलाई पुनर्जीवित गर्नु। मान्यता अनुसार उहाँले मृत्युदेव धर्मराजसँग संवाद गरी आफ्ना वंशजहरूलाई मृत्यु पश्चात “काबा” (मुसा) बन्ने वरदान दिनुभएको थियो। त्यसैले देशनोकको मन्दिर “मुसाको मन्दिर”का रूपमा प्रसिद्ध छ। == करणी माता मन्दिर == '''सुवाप''' सुवाप करणी माताको जन्मस्थल हो। यहाँ उहाँको भव्य मन्दिर रहेको छ र दैनिक पूजा-अर्चना गरिन्छ। '''मथानिया''' करणी माताको पहिलो मन्दिर मथानियामा निर्माण गरिएको थियो, जहाँ उहाँका पादुका आज पनि पूजिन्छन्। '''देशनोक''' देशनोकमा तीन प्रमुख मन्दिर छन्: 1. मुख्य मन्दिर (मुसाको मन्दिर) 2. नेहड़ीजी मन्दिर 3. तेमडा राय मन्दिर '''उदयपुर''' उदयपुरमा मचला पहाडमा अवस्थित श्री मनिषापूर्णा करणी माता मन्दिर अर्को महत्वपूर्ण धार्मिक स्थल हो। '''अलवर''' राजस्थानको ऐतिहासिक सहर अलवरमा पनि करणी मातालाई समर्पित मन्दिर अवस्थित छ। '''खुर्द''' नागौर जिल्लाको खुर्द क्षेत्रमा पनि करणी माताको मन्दिर अवस्थित छ। == श्री करणी माता मन्दिर ट्रस्ट == श्री करणी माता मन्दिर ट्रस्ट देपावत परिवारद्वारा सञ्चालित संस्था हो। यसमा ६ सदस्य हुन्छन्, जो वंश परम्पराअनुसार चयन गरिन्छन्। सदस्यहरूले मिलेर अध्यक्ष चयन गर्छन्। ==सन्दर्भ== [[श्रेणी:मन्दिर]] 7mf31ulfrd6cy41zteje5zxzk372wli 2 150012 1353851 1353814 2026-05-01T15:28:04Z CommonsDelinker 144 A_Little_Life_is_a_2015_novel_by_American_writer_Hanya_Yanagihara.webp हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Ziv|Ziv]]ले [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Upload of fair-use image from Wikipedia को कारणले हटाएका कारण । 1353851 wikitext text/x-wiki '''About life''' Hello everyone Life going well, sometimes life don't go the way the way you want. Lots of thing will happen but everything is temporary you should not stuck or think about it. Better to focus on your present time. [https://www.onmycanvas.com/deep-powerful-quotes-on-life/] There are more things likely to frighten us than there are to crush us; we suffer more often in imagination than in reality .''If you cannot trust life who are you going to trust? If you cannot allow life to flow through you, you will be missing this tremendous opportunity to be alive. Then you will get worried, then you will be caught in your own mind, and then misery is the natural outcome.'' ''A Little Life'' follows a chronological narrative with flashbacks frequently interspersed throughout. The novel's narrative perspectives shift throughout the story's progression. During the beginning of the novel, a third-person omniscient perspective privileging the thoughts of Jude, Willem, JB and Malcolm is employed. As the story gradually shifts its focus towards Jude, its perspective progressively molds entirely around each character's interactions with Jude and the experiences of Jude himself. This literary perspective is punctuated by first-person narratives told by an older Harold, nine years in the future.<ref>{{Cite web |last=Yanagihara |first=Hanya |date=A Little Life is a 2015 novel by American writer Hanya Yanagihara |title=A Little Life |url=https://en.wikipedia.org/wiki/A_Little_Life}}</ref> ''A Little Life'' follows a chronological narrative with flashbacks frequently interspersed throughout. The novel's narrative perspectives shift throughout the story's progression. During the beginning of the novel, a third-person omniscient perspective privileging the thoughts of Jude, Willem, JB and Malcolm is employed. As the story gradually shifts its focus towards Jude, its perspective progressively molds entirely around each character's interactions with Jude and the experiences of Jude himself. This literary perspective is punctuated by first-person narratives told by an older Harold, nine years in the future. The book is divided into seven parts: # Lispenard Street # The Postman # Vanities # The Axiom of Equality # The Happy Years # Dear Comrade # Lispenard Street 783bc43is5j2r06ofpn7jz681owvp1v 3 150016 1353845 2026-05-01T12:22:57Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353845 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Hickaceज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६९१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Hickace|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:०७, १ मे २०२६ (नेपाली समय) e0n0fcxkg7cb0tb7wlul8vavehhnzy4 0 150017 1353850 2026-05-01T15:06:39Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदीद्वारा [[पल गोगे]] पृष्ठलाई [[पल गोगाँ]]मा सारियो 1353850 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[पल गोगाँ]] lmg08nplpfznf7wgm7s15oel163npwy 0 150018 1353853 2026-05-01T15:35:04Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूको मुख्यधारामा सफलताको युग (सन् १९६९–१९८४)}} {{Infobox historical event | Event_Name = पोर्नोग्राफीको स्वर्णयुग | partof = [[यौन क्रान्ति]] | Image_Name = WarholAndy-BlueMovie-GrovePress1970.jpg | Imagesize = | Image_Alt = |... 1353853 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूको मुख्यधारामा सफलताको युग (सन् १९६९–१९८४)}} {{Infobox historical event | Event_Name = पोर्नोग्राफीको स्वर्णयुग | partof = [[यौन क्रान्ति]] | Image_Name = WarholAndy-BlueMovie-GrovePress1970.jpg | Imagesize = | Image_Alt = | Image_Caption = ''[[नीलो चलचित्र|नीलो]]'' चलचित्रले अश्लील चित्रणको स्वर्ण युगको सुरुवात गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो। | Thumb_Time = | AKA = | Participants = अश्लील चित्रणको निर्माता, समीक्षक, अश्लील चित्रण प्रशंसक र प्रख्यात मानिसहरू | Location = संयुक्त राज्य अमेरिका | Date = सन् १९६९–१९८४ | nongregorian = | Deaths = | Result = *अश्लील चित्रणको बक्स अफिस सफलता *अश्लील चित्रणको आलोचनात्मक प्रशंसा *कम बजेटको अश्लील चित्रणमा फिर्ता | URL = }} '''पोर्नोग्राफीको स्वर्ण युग"''' वा '''"पोर्नो चिक"'''ले [[व्यावसायिक अमेरिकी अश्लील चलचित्र]]को १५ वर्षको अवधि (सन् १९६९–१९८४) लाई बुझाउँछ, जसमा यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूले मुख्यधाराका सिनेमा, चलचित्र समीक्षक र सर्वसाधारणबाट सकारात्मक ध्यान प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite book |editor-last1=DeLamater|editor-first1=John|editor-last2=Plante|editor-first2=Rebecca F. |title=Handbook of the Sociology of Sexualities |url=https://books.google.com/books?id=0d3yCQAAQBAJ&pg=PA416 |page=416 |date=June 19, 2015 |publisher=Springer |access-date=April 30, 2017 |isbn=9783319173412}}</ref> यो अमेरिकी अवधिपछि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फैलिए र<ref>{{cite news |last1=Francoeur |first1=Robert T. |last2=Noonan |first2=Raymond J. |title=Denmark in the International Encyclopedia of Sexuality |url=http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |date=2004 |work=International Encyclopedia of Sexuality |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110113170352/http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |archivedate=January 13, 2011 |accessdate=August 22, 2021 }}</ref>यो सन् १९६९ जनु १२ का दिन सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Staff |title=Blue Movie (1969) |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |date=July 21, 1969 |work=AFI Catalog of Feature Films |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908160050/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref> [[एन्डी वारहोल]]द्वारा निर्देशित ''[[नीलो चलचित्र|नीलो]]'' चलचित्रको थिएटर सार्वजनिकसँगै,<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Movie Review - Blue Movie (1968) Screen: Andy Warhol's 'Blue Movie' |url=https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |date=July 22, 1969 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908145730/https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref><ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Warhol's Red Hot and 'Blue' Movie. D1. Print. (behind paywall) |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9807E4D91739EF3BBC4852DFBE668382679EDE |date=August 10, 1969 |work=New York Times |access-date=December 29, 2015 }}{{cite web |last=Comenas |first=Gary |title=Blue Movie (1968) |url=http://www.warholstars.org/andy-warhol-blue-movie.html |date=2005 |work=WarholStars.org |access-date=December 29, 2015 }}</ref> र केही समयपछि, [[बिल ओस्को]]द्वारा निर्मित सन् १९७० को चलचित्र ''[[मोना द भर्जिन निम्प]]''को सार्वजनिकसँगै सुरु भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pornographygirl.com/|title=Pornography|publisher=Pornography Girl|access-date=July 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506193633/http://www.pornographygirl.com/|archive-date=May 6, 2008|quote=The first explicitly pornographic film with a plot that received a general theatrical release in the U.S. is generally considered to be Mona (Mona the Virgin Nymph)...}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Corliss |first=Richard |title=That Old Feeling:When Porno Was Chic |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267,00.html |date=March 29, 2005 |magazine=Time magazine |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230313014001/https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267-1,00.html |archivedate=March 13, 2023 |access-date=January 27, 2016 }}</ref> यी चलचित्रहरू स्पष्ट यौन सम्पर्क चित्रण गर्ने पहिलो [[वयस्क कामुक चलचित्रहरू]] थिए जसले [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा व्यापक थिएटर सार्वजनिक प्राप्त गरेका थिए। दुबैले सन् १९७२ को ''[[डि थ्रोट (चलचित्र)|डिप थ्रोट]]'' (जसमा [[लिन्डा लभलेस]]ले अभिनय गरेकी थिइन् र [[जेरार्ड डामियानो]]ले निर्देशन गरेका थिए) <ref>{{cite web|title=Sex in Cinema: 1970 Greatest and Most Influential Erotic / Sexual Films and Scenes|url=http://www.filmsite.org/sexinfilms21.html|publisher=Film Site|access-date=January 16, 2012|page=21|quote=The storyline in the film ''Mona'' was later borrowed, to some degree, by Gerard Damiano in his film ''Deep Throat'' in 1972.}}</ref> [[मार्लिन चेम्बर्स]]द्वारा अभिनित र [[मिचेल ब्रदर्स]]द्वारा निर्देशित ''[[बिहाइन्ड द ग्रिन डोर]]'',<ref>{{cite book|title=San Francisco: The Unknowao.uk/books?id=pXAsU1sQG1AC|isbn=1-55152-188-1|pages=[https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238 238–241]|url=https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238|last1=Goupil|first1=Helene|last2=Krist|first2=Josh|year=2005|publisher=Arsenal Pulp Press/Josh Krist }}</ref> डामियानोकै सन् १९७३ को ''[[द डेभिल इज मिस जोन्स]]'' र [[रेड्ली मेत्जर]]को सन् १९७६ को ''[[द ओपनिङ अफ मिस्टी विथहोभेन]]'' जस्ता चलचित्रहरू बनाउन प्रभाव पारेका थिए, जसलाई पुरस्कार विजेता लेखक [[टोनी बेन्टले]]का अनुसार स्वर्णयुगको "शिरोमणि" मानिन्छ। एन्डी वारहोलका अनुसार, उनको चलचित्र ''ब्रु मुभी'' सन् १९७२ मा सार्वजनिक भएको [[मार्लन ब्रान्डो]] अभिनित एक अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित कामुक नाटक चलचित्र ''[[लास्ट टाङ्गो इन पेरिस]]'' बनाउनमा एक प्रमुख प्रभाव थियो। ''[[टुनाइट सो]]''मा [[जोनी कार्सन]] र टिभीमा [[बब होप]]ले समेत उल्लेख गरेपछि, ''डि थ्रोट''ले मुख्यधाराको मापदण्ड अनुसार सामान्य भएतातापनि ठूलो बक्स-अफिस सफलता प्राप्त गरेको थियो। सन् १९७३ मा, अझ बढी परिष्कृत तर अझै पनि कम बजेटको चलचित्र ''द डेभिल इज मिस जोन्स'' वर्षको सातौँ सफल चलचित्र बनेको थियो भने चलचित्र समीक्षक [[रोजर एबर्ट]]को अनुकूल समीक्षा सहित प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई राम्रोसँग स्वीकार गरिएको गरेको। अश्लील चलचित्रको बारेमा प्रख्यात व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा चर्चा गर्ने र समीक्षकहरूले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिने घटना—जसलाई ''द न्यु योर्क टाइम्स''का राल्फ ब्लुमेन्थलले "पोर्नो चिक" को रूपमा उल्लेख गरेका थिए—आधुनिक अमेरिकी संस्कृतिमा पहिलो पटक सुरु भएको थियो। कम बजेटका वयस्क कामुक चलचित्रहरूको बक्स-अफिस आम्दानीले पोर्नको प्राविधिक र उत्पादन मूल्यमा थप प्रगति गर्न लगानी जुटाउन सक्छ, जसले यसलाई हलिउड चलचित्रहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाएको स्पष्ट भएको थियो। यदि यसलाई नियन्त्रण नगरिएमा, यस्ता चलचित्रहरूको विशाल नाफाले हलिउडलाई पोर्नोग्राफीबाट प्रभावित बनाउनेछ भन्ने चिन्ता विध्यमान थियो। यस भन्दा पहिले, हजारौँ अमेरिकी राज्य र नगरपालिकाका अश्लीलता विरोधी कानून र अध्यादेशहरूले अश्लील सामग्रीको सिर्जनामा सहभागी हुनु अपराध मान्दथे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} tie4waxp00k0jc8gnohlbyay946b4hr 1353875 1353853 2026-05-01T15:46:10Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1353875 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूको मुख्यधारामा सफलताको युग (सन् १९६९–१९८४)}} {{Infobox historical event | Event_Name = पोर्नोग्राफीको स्वर्णयुग | partof = [[यौन क्रान्ति]] | Image_Name = BlueMovie.jpg | Imagesize = | Image_Alt = | Image_Caption = ''[[नीलो चलचित्र|नीलो]]'' चलचित्रले अश्लील चित्रणको स्वर्ण युगको सुरुवात गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो। | Thumb_Time = | AKA = | Participants = अश्लील चित्रणको निर्माता, समीक्षक, अश्लील चित्रण प्रशंसक र प्रख्यात मानिसहरू | Location = संयुक्त राज्य अमेरिका | Date = सन् १९६९–१९८४ | nongregorian = | Deaths = | Result = *अश्लील चित्रणको बक्स अफिस सफलता *अश्लील चित्रणको आलोचनात्मक प्रशंसा *कम बजेटको अश्लील चित्रणमा फिर्ता | URL = }} '''पोर्नोग्राफीको स्वर्ण युग"''' वा '''"पोर्नो चिक"'''ले [[व्यावसायिक अमेरिकी अश्लील चलचित्र]]को १५ वर्षको अवधि (सन् १९६९–१९८४) लाई बुझाउँछ, जसमा यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूले मुख्यधाराका सिनेमा, चलचित्र समीक्षक र सर्वसाधारणबाट सकारात्मक ध्यान प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite book |editor-last1=DeLamater|editor-first1=John|editor-last2=Plante|editor-first2=Rebecca F. |title=Handbook of the Sociology of Sexualities |url=https://books.google.com/books?id=0d3yCQAAQBAJ&pg=PA416 |page=416 |date=June 19, 2015 |publisher=Springer |access-date=April 30, 2017 |isbn=9783319173412}}</ref> यो अमेरिकी अवधिपछि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फैलिए र<ref>{{cite news |last1=Francoeur |first1=Robert T. |last2=Noonan |first2=Raymond J. |title=Denmark in the International Encyclopedia of Sexuality |url=http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |date=2004 |work=International Encyclopedia of Sexuality |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110113170352/http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |archivedate=January 13, 2011 |accessdate=August 22, 2021 }}</ref>यो सन् १९६९ जनु १२ का दिन सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Staff |title=Blue Movie (1969) |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |date=July 21, 1969 |work=AFI Catalog of Feature Films |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908160050/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref> [[एन्डी वारहोल]]द्वारा निर्देशित ''[[नीलो चलचित्र|नीलो]]'' चलचित्रको थिएटर सार्वजनिकसँगै,<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Movie Review - Blue Movie (1968) Screen: Andy Warhol's 'Blue Movie' |url=https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |date=July 22, 1969 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908145730/https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref><ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Warhol's Red Hot and 'Blue' Movie. D1. Print. (behind paywall) |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9807E4D91739EF3BBC4852DFBE668382679EDE |date=August 10, 1969 |work=New York Times |access-date=December 29, 2015 }}{{cite web |last=Comenas |first=Gary |title=Blue Movie (1968) |url=http://www.warholstars.org/andy-warhol-blue-movie.html |date=2005 |work=WarholStars.org |access-date=December 29, 2015 }}</ref> र केही समयपछि, [[बिल ओस्को]]द्वारा निर्मित सन् १९७० को चलचित्र ''[[मोना द भर्जिन निम्प]]''को सार्वजनिकसँगै सुरु भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pornographygirl.com/|title=Pornography|publisher=Pornography Girl|access-date=July 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506193633/http://www.pornographygirl.com/|archive-date=May 6, 2008|quote=The first explicitly pornographic film with a plot that received a general theatrical release in the U.S. is generally considered to be Mona (Mona the Virgin Nymph)...}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Corliss |first=Richard |title=That Old Feeling:When Porno Was Chic |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267,00.html |date=March 29, 2005 |magazine=Time magazine |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230313014001/https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267-1,00.html |archivedate=March 13, 2023 |access-date=January 27, 2016 }}</ref> यी चलचित्रहरू स्पष्ट यौन सम्पर्क चित्रण गर्ने पहिलो [[वयस्क कामुक चलचित्रहरू]] थिए जसले [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा व्यापक थिएटर सार्वजनिक प्राप्त गरेका थिए। दुबैले सन् १९७२ को ''[[डि थ्रोट (चलचित्र)|डिप थ्रोट]]'' (जसमा [[लिन्डा लभलेस]]ले अभिनय गरेकी थिइन् र [[जेरार्ड डामियानो]]ले निर्देशन गरेका थिए) <ref>{{cite web|title=Sex in Cinema: 1970 Greatest and Most Influential Erotic / Sexual Films and Scenes|url=http://www.filmsite.org/sexinfilms21.html|publisher=Film Site|access-date=January 16, 2012|page=21|quote=The storyline in the film ''Mona'' was later borrowed, to some degree, by Gerard Damiano in his film ''Deep Throat'' in 1972.}}</ref> [[मार्लिन चेम्बर्स]]द्वारा अभिनित र [[मिचेल ब्रदर्स]]द्वारा निर्देशित ''[[बिहाइन्ड द ग्रिन डोर]]'',<ref>{{cite book|title=San Francisco: The Unknowao.uk/books?id=pXAsU1sQG1AC|isbn=1-55152-188-1|pages=[https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238 238–241]|url=https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238|last1=Goupil|first1=Helene|last2=Krist|first2=Josh|year=2005|publisher=Arsenal Pulp Press/Josh Krist }}</ref> डामियानोकै सन् १९७३ को ''[[द डेभिल इज मिस जोन्स]]'' र [[रेड्ली मेत्जर]]को सन् १९७६ को ''[[द ओपनिङ अफ मिस्टी विथहोभेन]]'' जस्ता चलचित्रहरू बनाउन प्रभाव पारेका थिए, जसलाई पुरस्कार विजेता लेखक [[टोनी बेन्टले]]का अनुसार स्वर्णयुगको "शिरोमणि" मानिन्छ। एन्डी वारहोलका अनुसार, उनको चलचित्र ''ब्रु मुभी'' सन् १९७२ मा सार्वजनिक भएको [[मार्लन ब्रान्डो]] अभिनित एक अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित कामुक नाटक चलचित्र ''[[लास्ट टाङ्गो इन पेरिस]]'' बनाउनमा एक प्रमुख प्रभाव थियो। ''[[टुनाइट सो]]''मा [[जोनी कार्सन]] र टिभीमा [[बब होप]]ले समेत उल्लेख गरेपछि, ''डि थ्रोट''ले मुख्यधाराको मापदण्ड अनुसार सामान्य भएतातापनि ठूलो बक्स-अफिस सफलता प्राप्त गरेको थियो। सन् १९७३ मा, अझ बढी परिष्कृत तर अझै पनि कम बजेटको चलचित्र ''द डेभिल इज मिस जोन्स'' वर्षको सातौँ सफल चलचित्र बनेको थियो भने चलचित्र समीक्षक [[रोजर एबर्ट]]को अनुकूल समीक्षा सहित प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई राम्रोसँग स्वीकार गरिएको गरेको। अश्लील चलचित्रको बारेमा प्रख्यात व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा चर्चा गर्ने र समीक्षकहरूले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिने घटना—जसलाई ''द न्यु योर्क टाइम्स''का राल्फ ब्लुमेन्थलले "पोर्नो चिक" को रूपमा उल्लेख गरेका थिए—आधुनिक अमेरिकी संस्कृतिमा पहिलो पटक सुरु भएको थियो। कम बजेटका वयस्क कामुक चलचित्रहरूको बक्स-अफिस आम्दानीले पोर्नको प्राविधिक र उत्पादन मूल्यमा थप प्रगति गर्न लगानी जुटाउन सक्छ, जसले यसलाई हलिउड चलचित्रहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाएको स्पष्ट भएको थियो। यदि यसलाई नियन्त्रण नगरिएमा, यस्ता चलचित्रहरूको विशाल नाफाले हलिउडलाई पोर्नोग्राफीबाट प्रभावित बनाउनेछ भन्ने चिन्ता विध्यमान थियो। यस भन्दा पहिले, हजारौँ अमेरिकी राज्य र नगरपालिकाका अश्लीलता विरोधी कानून र अध्यादेशहरूले अश्लील सामग्रीको सिर्जनामा सहभागी हुनु अपराध मान्दथे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} q112bnbrxhh2intzmcb3y07fr1kmeda 1353876 1353875 2026-05-01T15:47:32Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1353876 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूको मुख्यधारामा सफलताको युग (सन् १९६९–१९८४)}} {{Infobox historical event | Event_Name = पोर्नोग्राफीको स्वर्णयुग | partof = [[यौन क्रान्ति]] | Image_Name = BlueMovie.jpg | Imagesize = | Image_Alt = | Image_Caption = ''[[ब्लु मुभी]]'' चलचित्रले अश्लील चित्रणको स्वर्ण युगको सुरुवात गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो। | Thumb_Time = | AKA = | Participants = अश्लील चित्रणको निर्माता, समीक्षक, अश्लील चित्रण प्रशंसक र प्रख्यात मानिसहरू | Location = संयुक्त राज्य अमेरिका | Date = सन् १९६९–१९८४ | nongregorian = | Deaths = | Result = *अश्लील चित्रणको बक्स अफिस सफलता *अश्लील चित्रणको आलोचनात्मक प्रशंसा *कम बजेटको अश्लील चित्रणमा फिर्ता | URL = }} '''पोर्नोग्राफीको स्वर्ण युग"''' वा '''"पोर्नो चिक"'''ले [[व्यावसायिक अमेरिकी अश्लील चलचित्र]]को १५ वर्षको अवधि (सन् १९६९–१९८४) लाई बुझाउँछ, जसमा यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूले मुख्यधाराका सिनेमा, चलचित्र समीक्षक र सर्वसाधारणबाट सकारात्मक ध्यान प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite book |editor-last1=DeLamater|editor-first1=John|editor-last2=Plante|editor-first2=Rebecca F. |title=Handbook of the Sociology of Sexualities |url=https://books.google.com/books?id=0d3yCQAAQBAJ&pg=PA416 |page=416 |date=June 19, 2015 |publisher=Springer |access-date=April 30, 2017 |isbn=9783319173412}}</ref> यो अमेरिकी अवधिपछि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फैलिए र<ref>{{cite news |last1=Francoeur |first1=Robert T. |last2=Noonan |first2=Raymond J. |title=Denmark in the International Encyclopedia of Sexuality |url=http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |date=2004 |work=International Encyclopedia of Sexuality |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110113170352/http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |archivedate=January 13, 2011 |accessdate=August 22, 2021 }}</ref>यो सन् १९६९ जनु १२ का दिन सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Staff |title=Blue Movie (1969) |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |date=July 21, 1969 |work=AFI Catalog of Feature Films |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908160050/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref> [[एन्डी वारहोल]]द्वारा निर्देशित ''[[ब्लु मुभी]]'' चलचित्रको थिएटर सार्वजनिकसँगै,<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Movie Review - Blue Movie (1968) Screen: Andy Warhol's 'Blue Movie' |url=https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |date=July 22, 1969 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908145730/https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref><ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Warhol's Red Hot and 'Blue' Movie. D1. Print. (behind paywall) |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9807E4D91739EF3BBC4852DFBE668382679EDE |date=August 10, 1969 |work=New York Times |access-date=December 29, 2015 }}{{cite web |last=Comenas |first=Gary |title=Blue Movie (1968) |url=http://www.warholstars.org/andy-warhol-blue-movie.html |date=2005 |work=WarholStars.org |access-date=December 29, 2015 }}</ref> र केही समयपछि, [[बिल ओस्को]]द्वारा निर्मित सन् १९७० को चलचित्र ''[[मोना द भर्जिन निम्प]]''को सार्वजनिकसँगै सुरु भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pornographygirl.com/|title=Pornography|publisher=Pornography Girl|access-date=July 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506193633/http://www.pornographygirl.com/|archive-date=May 6, 2008|quote=The first explicitly pornographic film with a plot that received a general theatrical release in the U.S. is generally considered to be Mona (Mona the Virgin Nymph)...}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Corliss |first=Richard |title=That Old Feeling:When Porno Was Chic |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267,00.html |date=March 29, 2005 |magazine=Time magazine |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230313014001/https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267-1,00.html |archivedate=March 13, 2023 |access-date=January 27, 2016 }}</ref> यी चलचित्रहरू स्पष्ट यौन सम्पर्क चित्रण गर्ने पहिलो [[वयस्क कामुक चलचित्रहरू]] थिए जसले [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा व्यापक थिएटर सार्वजनिक प्राप्त गरेका थिए। दुबैले सन् १९७२ को ''[[डि थ्रोट (चलचित्र)|डिप थ्रोट]]'' (जसमा [[लिन्डा लभलेस]]ले अभिनय गरेकी थिइन् र [[जेरार्ड डामियानो]]ले निर्देशन गरेका थिए) <ref>{{cite web|title=Sex in Cinema: 1970 Greatest and Most Influential Erotic / Sexual Films and Scenes|url=http://www.filmsite.org/sexinfilms21.html|publisher=Film Site|access-date=January 16, 2012|page=21|quote=The storyline in the film ''Mona'' was later borrowed, to some degree, by Gerard Damiano in his film ''Deep Throat'' in 1972.}}</ref> [[मार्लिन चेम्बर्स]]द्वारा अभिनित र [[मिचेल ब्रदर्स]]द्वारा निर्देशित ''[[बिहाइन्ड द ग्रिन डोर]]'',<ref>{{cite book|title=San Francisco: The Unknowao.uk/books?id=pXAsU1sQG1AC|isbn=1-55152-188-1|pages=[https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238 238–241]|url=https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238|last1=Goupil|first1=Helene|last2=Krist|first2=Josh|year=2005|publisher=Arsenal Pulp Press/Josh Krist }}</ref> डामियानोकै सन् १९७३ को ''[[द डेभिल इज मिस जोन्स]]'' र [[रेड्ली मेत्जर]]को सन् १९७६ को ''[[द ओपनिङ अफ मिस्टी विथहोभेन]]'' जस्ता चलचित्रहरू बनाउन प्रभाव पारेका थिए, जसलाई पुरस्कार विजेता लेखक [[टोनी बेन्टले]]का अनुसार स्वर्णयुगको "शिरोमणि" मानिन्छ। एन्डी वारहोलका अनुसार, उनको चलचित्र ''ब्रु मुभी'' सन् १९७२ मा सार्वजनिक भएको [[मार्लन ब्रान्डो]] अभिनित एक अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित कामुक नाटक चलचित्र ''[[लास्ट टाङ्गो इन पेरिस]]'' बनाउनमा एक प्रमुख प्रभाव थियो। ''[[टुनाइट सो]]''मा [[जोनी कार्सन]] र टिभीमा [[बब होप]]ले समेत उल्लेख गरेपछि, ''डि थ्रोट''ले मुख्यधाराको मापदण्ड अनुसार सामान्य भएतातापनि ठूलो बक्स-अफिस सफलता प्राप्त गरेको थियो। सन् १९७३ मा, अझ बढी परिष्कृत तर अझै पनि कम बजेटको चलचित्र ''द डेभिल इज मिस जोन्स'' वर्षको सातौँ सफल चलचित्र बनेको थियो भने चलचित्र समीक्षक [[रोजर एबर्ट]]को अनुकूल समीक्षा सहित प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई राम्रोसँग स्वीकार गरिएको गरेको। अश्लील चलचित्रको बारेमा प्रख्यात व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा चर्चा गर्ने र समीक्षकहरूले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिने घटना—जसलाई ''द न्यु योर्क टाइम्स''का राल्फ ब्लुमेन्थलले "पोर्नो चिक" को रूपमा उल्लेख गरेका थिए—आधुनिक अमेरिकी संस्कृतिमा पहिलो पटक सुरु भएको थियो। कम बजेटका वयस्क कामुक चलचित्रहरूको बक्स-अफिस आम्दानीले पोर्नको प्राविधिक र उत्पादन मूल्यमा थप प्रगति गर्न लगानी जुटाउन सक्छ, जसले यसलाई हलिउड चलचित्रहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाएको स्पष्ट भएको थियो। यदि यसलाई नियन्त्रण नगरिएमा, यस्ता चलचित्रहरूको विशाल नाफाले हलिउडलाई पोर्नोग्राफीबाट प्रभावित बनाउनेछ भन्ने चिन्ता विध्यमान थियो। यस भन्दा पहिले, हजारौँ अमेरिकी राज्य र नगरपालिकाका अश्लीलता विरोधी कानून र अध्यादेशहरूले अश्लील सामग्रीको सिर्जनामा सहभागी हुनु अपराध मान्दथे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} cr22xexx0czbxrtltvs1csdyzba92dd 1353877 1353876 2026-05-01T15:48:43Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा +[[श्रेणी:अश्लील चित्रण]]; +[[श्रेणी:अश्लील शब्दावली]] 1353877 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूको मुख्यधारामा सफलताको युग (सन् १९६९–१९८४)}} {{Infobox historical event | Event_Name = पोर्नोग्राफीको स्वर्णयुग | partof = [[यौन क्रान्ति]] | Image_Name = BlueMovie.jpg | Imagesize = | Image_Alt = | Image_Caption = ''[[ब्लु मुभी]]'' चलचित्रले अश्लील चित्रणको स्वर्ण युगको सुरुवात गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो। | Thumb_Time = | AKA = | Participants = अश्लील चित्रणको निर्माता, समीक्षक, अश्लील चित्रण प्रशंसक र प्रख्यात मानिसहरू | Location = संयुक्त राज्य अमेरिका | Date = सन् १९६९–१९८४ | nongregorian = | Deaths = | Result = *अश्लील चित्रणको बक्स अफिस सफलता *अश्लील चित्रणको आलोचनात्मक प्रशंसा *कम बजेटको अश्लील चित्रणमा फिर्ता | URL = }} '''पोर्नोग्राफीको स्वर्ण युग"''' वा '''"पोर्नो चिक"'''ले [[व्यावसायिक अमेरिकी अश्लील चलचित्र]]को १५ वर्षको अवधि (सन् १९६९–१९८४) लाई बुझाउँछ, जसमा यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूले मुख्यधाराका सिनेमा, चलचित्र समीक्षक र सर्वसाधारणबाट सकारात्मक ध्यान प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite book |editor-last1=DeLamater|editor-first1=John|editor-last2=Plante|editor-first2=Rebecca F. |title=Handbook of the Sociology of Sexualities |url=https://books.google.com/books?id=0d3yCQAAQBAJ&pg=PA416 |page=416 |date=June 19, 2015 |publisher=Springer |access-date=April 30, 2017 |isbn=9783319173412}}</ref> यो अमेरिकी अवधिपछि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फैलिए र<ref>{{cite news |last1=Francoeur |first1=Robert T. |last2=Noonan |first2=Raymond J. |title=Denmark in the International Encyclopedia of Sexuality |url=http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |date=2004 |work=International Encyclopedia of Sexuality |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110113170352/http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |archivedate=January 13, 2011 |accessdate=August 22, 2021 }}</ref>यो सन् १९६९ जनु १२ का दिन सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Staff |title=Blue Movie (1969) |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |date=July 21, 1969 |work=AFI Catalog of Feature Films |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908160050/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref> [[एन्डी वारहोल]]द्वारा निर्देशित ''[[ब्लु मुभी]]'' चलचित्रको थिएटर सार्वजनिकसँगै,<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Movie Review - Blue Movie (1968) Screen: Andy Warhol's 'Blue Movie' |url=https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |date=July 22, 1969 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908145730/https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref><ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Warhol's Red Hot and 'Blue' Movie. D1. Print. (behind paywall) |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9807E4D91739EF3BBC4852DFBE668382679EDE |date=August 10, 1969 |work=New York Times |access-date=December 29, 2015 }}{{cite web |last=Comenas |first=Gary |title=Blue Movie (1968) |url=http://www.warholstars.org/andy-warhol-blue-movie.html |date=2005 |work=WarholStars.org |access-date=December 29, 2015 }}</ref> र केही समयपछि, [[बिल ओस्को]]द्वारा निर्मित सन् १९७० को चलचित्र ''[[मोना द भर्जिन निम्प]]''को सार्वजनिकसँगै सुरु भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pornographygirl.com/|title=Pornography|publisher=Pornography Girl|access-date=July 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506193633/http://www.pornographygirl.com/|archive-date=May 6, 2008|quote=The first explicitly pornographic film with a plot that received a general theatrical release in the U.S. is generally considered to be Mona (Mona the Virgin Nymph)...}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Corliss |first=Richard |title=That Old Feeling:When Porno Was Chic |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267,00.html |date=March 29, 2005 |magazine=Time magazine |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230313014001/https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267-1,00.html |archivedate=March 13, 2023 |access-date=January 27, 2016 }}</ref> यी चलचित्रहरू स्पष्ट यौन सम्पर्क चित्रण गर्ने पहिलो [[वयस्क कामुक चलचित्रहरू]] थिए जसले [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा व्यापक थिएटर सार्वजनिक प्राप्त गरेका थिए। दुबैले सन् १९७२ को ''[[डि थ्रोट (चलचित्र)|डिप थ्रोट]]'' (जसमा [[लिन्डा लभलेस]]ले अभिनय गरेकी थिइन् र [[जेरार्ड डामियानो]]ले निर्देशन गरेका थिए) <ref>{{cite web|title=Sex in Cinema: 1970 Greatest and Most Influential Erotic / Sexual Films and Scenes|url=http://www.filmsite.org/sexinfilms21.html|publisher=Film Site|access-date=January 16, 2012|page=21|quote=The storyline in the film ''Mona'' was later borrowed, to some degree, by Gerard Damiano in his film ''Deep Throat'' in 1972.}}</ref> [[मार्लिन चेम्बर्स]]द्वारा अभिनित र [[मिचेल ब्रदर्स]]द्वारा निर्देशित ''[[बिहाइन्ड द ग्रिन डोर]]'',<ref>{{cite book|title=San Francisco: The Unknowao.uk/books?id=pXAsU1sQG1AC|isbn=1-55152-188-1|pages=[https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238 238–241]|url=https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238|last1=Goupil|first1=Helene|last2=Krist|first2=Josh|year=2005|publisher=Arsenal Pulp Press/Josh Krist }}</ref> डामियानोकै सन् १९७३ को ''[[द डेभिल इज मिस जोन्स]]'' र [[रेड्ली मेत्जर]]को सन् १९७६ को ''[[द ओपनिङ अफ मिस्टी विथहोभेन]]'' जस्ता चलचित्रहरू बनाउन प्रभाव पारेका थिए, जसलाई पुरस्कार विजेता लेखक [[टोनी बेन्टले]]का अनुसार स्वर्णयुगको "शिरोमणि" मानिन्छ। एन्डी वारहोलका अनुसार, उनको चलचित्र ''ब्रु मुभी'' सन् १९७२ मा सार्वजनिक भएको [[मार्लन ब्रान्डो]] अभिनित एक अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित कामुक नाटक चलचित्र ''[[लास्ट टाङ्गो इन पेरिस]]'' बनाउनमा एक प्रमुख प्रभाव थियो। ''[[टुनाइट सो]]''मा [[जोनी कार्सन]] र टिभीमा [[बब होप]]ले समेत उल्लेख गरेपछि, ''डि थ्रोट''ले मुख्यधाराको मापदण्ड अनुसार सामान्य भएतातापनि ठूलो बक्स-अफिस सफलता प्राप्त गरेको थियो। सन् १९७३ मा, अझ बढी परिष्कृत तर अझै पनि कम बजेटको चलचित्र ''द डेभिल इज मिस जोन्स'' वर्षको सातौँ सफल चलचित्र बनेको थियो भने चलचित्र समीक्षक [[रोजर एबर्ट]]को अनुकूल समीक्षा सहित प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई राम्रोसँग स्वीकार गरिएको गरेको। अश्लील चलचित्रको बारेमा प्रख्यात व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा चर्चा गर्ने र समीक्षकहरूले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिने घटना—जसलाई ''द न्यु योर्क टाइम्स''का राल्फ ब्लुमेन्थलले "पोर्नो चिक" को रूपमा उल्लेख गरेका थिए—आधुनिक अमेरिकी संस्कृतिमा पहिलो पटक सुरु भएको थियो। कम बजेटका वयस्क कामुक चलचित्रहरूको बक्स-अफिस आम्दानीले पोर्नको प्राविधिक र उत्पादन मूल्यमा थप प्रगति गर्न लगानी जुटाउन सक्छ, जसले यसलाई हलिउड चलचित्रहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाएको स्पष्ट भएको थियो। यदि यसलाई नियन्त्रण नगरिएमा, यस्ता चलचित्रहरूको विशाल नाफाले हलिउडलाई पोर्नोग्राफीबाट प्रभावित बनाउनेछ भन्ने चिन्ता विध्यमान थियो। यस भन्दा पहिले, हजारौँ अमेरिकी राज्य र नगरपालिकाका अश्लीलता विरोधी कानून र अध्यादेशहरूले अश्लील सामग्रीको सिर्जनामा सहभागी हुनु अपराध मान्दथे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अश्लील चित्रण]] [[श्रेणी:अश्लील शब्दावली]] pqal5xdjzwnyndxlvxarag3s805do9b 1353933 1353877 2026-05-02T06:43:47Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353933 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूको मुख्यधारामा सफलताको युग (सन् १९६९–१९८४)}} {{Infobox historical event | Event_Name = पोर्नोग्राफीको स्वर्णयुग | partof = [[यौन क्रान्ति]] | Image_Name = BlueMovie.jpg | Imagesize = | Image_Alt = | Image_Caption = ''[[ब्लु मुभी]]'' चलचित्रले अश्लील चित्रणको स्वर्ण युगको सुरुवात गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो। | Thumb_Time = | AKA = | Participants = अश्लील चित्रणको निर्माता, समीक्षक, अश्लील चित्रण प्रशंसक र प्रख्यात मानिसहरू | Location = संयुक्त राज्य अमेरिका | Date = सन् १९६९–१९८४ | nongregorian = | Deaths = | Result = *अश्लील चित्रणको बक्स अफिस सफलता *अश्लील चित्रणको आलोचनात्मक प्रशंसा *कम बजेटको अश्लील चित्रणमा फिर्ता | URL = }} '''पोर्नोग्राफीको स्वर्ण युग"''' वा '''"पोर्नो चिक"'''ले [[व्यावसायिक अमेरिकी अश्लील चलचित्र]]को १५ वर्षको अवधि (सन् १९६९–१९८४) लाई बुझाउँछ, जसमा यौनजन्य स्पष्ट चलचित्रहरूले मुख्यधाराका सिनेमा, चलचित्र समीक्षक र सर्वसाधारणबाट सकारात्मक ध्यान प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite book |editor-last1=DeLamater|editor-first1=John|editor-last2=Plante|editor-first2=Rebecca F. |title=Handbook of the Sociology of Sexualities |url=https://books.google.com/books?id=0d3yCQAAQBAJ&pg=PA416 |page=416 |date=June 19, 2015 |publisher=Springer |access-date=April 30, 2017 |isbn=9783319173412}}</ref> यो अमेरिकी अवधिपछि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फैलिए र<ref>{{cite news |last1=Francoeur |first1=Robert T. |last2=Noonan |first2=Raymond J. |title=Denmark in the International Encyclopedia of Sexuality |url=http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |date=2004 |work=International Encyclopedia of Sexuality |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110113170352/http://www.iub.edu/~kinsey/ccies/dk.php |archivedate=January 13, 2011 |accessdate=August 22, 2021 }}</ref>यो सन् १९६९ जनु १२ का दिन सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Staff |title=Blue Movie (1969) |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |date=July 21, 1969 |work=AFI Catalog of Feature Films |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908160050/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/20575 |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref> [[एन्डी वारहोल]]द्वारा निर्देशित ''[[ब्लु मुभी]]'' चलचित्रको थिएटर सार्वजनिकसँगै,<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Movie Review - Blue Movie (1968) Screen: Andy Warhol's 'Blue Movie' |url=https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |date=July 22, 1969 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230908145730/https://www.nytimes.com/1969/07/22/archives/screen-andy-warhols-blue-movie.html |archivedate=September 8, 2023 |accessdate=September 8, 2023 }}</ref><ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Warhol's Red Hot and 'Blue' Movie. D1. Print. (behind paywall) |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9807E4D91739EF3BBC4852DFBE668382679EDE |date=August 10, 1969 |work=New York Times |access-date=December 29, 2015 }}{{cite web |last=Comenas |first=Gary |title=Blue Movie (1968) |url=http://www.warholstars.org/andy-warhol-blue-movie.html |date=2005 |work=WarholStars.org |access-date=December 29, 2015 }}</ref> र केही समयपछि, [[बिल ओस्को]]द्वारा निर्मित सन् १९७० को चलचित्र ''[[मोना द भर्जिन निम्प]]''को सार्वजनिकसँगै सुरु भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pornographygirl.com/|title=Pornography|publisher=Pornography Girl|access-date=July 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506193633/http://www.pornographygirl.com/|archive-date=May 6, 2008|quote=The first explicitly pornographic film with a plot that received a general theatrical release in the U.S. is generally considered to be Mona (Mona the Virgin Nymph)...}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Corliss |first=Richard |title=That Old Feeling:When Porno Was Chic |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267,00.html |date=March 29, 2005 |magazine=Time magazine |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230313014001/https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267-1,00.html |archivedate=March 13, 2023 |access-date=January 27, 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160224174609/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1043267,00.html |date=February 24, 2016 }}</ref> यी चलचित्रहरू स्पष्ट यौन सम्पर्क चित्रण गर्ने पहिलो [[वयस्क कामुक चलचित्रहरू]] थिए जसले [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा व्यापक थिएटर सार्वजनिक प्राप्त गरेका थिए। दुबैले सन् १९७२ को ''[[डि थ्रोट (चलचित्र)|डिप थ्रोट]]'' (जसमा [[लिन्डा लभलेस]]ले अभिनय गरेकी थिइन् र [[जेरार्ड डामियानो]]ले निर्देशन गरेका थिए) <ref>{{cite web|title=Sex in Cinema: 1970 Greatest and Most Influential Erotic / Sexual Films and Scenes|url=http://www.filmsite.org/sexinfilms21.html|publisher=Film Site|access-date=January 16, 2012|page=21|quote=The storyline in the film ''Mona'' was later borrowed, to some degree, by Gerard Damiano in his film ''Deep Throat'' in 1972.}}</ref> [[मार्लिन चेम्बर्स]]द्वारा अभिनित र [[मिचेल ब्रदर्स]]द्वारा निर्देशित ''[[बिहाइन्ड द ग्रिन डोर]]'',<ref>{{cite book|title=San Francisco: The Unknowao.uk/books?id=pXAsU1sQG1AC|isbn=1-55152-188-1|pages=[https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238 238–241]|url=https://archive.org/details/sanfranciscounkn0000goup/page/238|last1=Goupil|first1=Helene|last2=Krist|first2=Josh|year=2005|publisher=Arsenal Pulp Press/Josh Krist }}</ref> डामियानोकै सन् १९७३ को ''[[द डेभिल इज मिस जोन्स]]'' र [[रेड्ली मेत्जर]]को सन् १९७६ को ''[[द ओपनिङ अफ मिस्टी विथहोभेन]]'' जस्ता चलचित्रहरू बनाउन प्रभाव पारेका थिए, जसलाई पुरस्कार विजेता लेखक [[टोनी बेन्टले]]का अनुसार स्वर्णयुगको "शिरोमणि" मानिन्छ। एन्डी वारहोलका अनुसार, उनको चलचित्र ''ब्रु मुभी'' सन् १९७२ मा सार्वजनिक भएको [[मार्लन ब्रान्डो]] अभिनित एक अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित कामुक नाटक चलचित्र ''[[लास्ट टाङ्गो इन पेरिस]]'' बनाउनमा एक प्रमुख प्रभाव थियो। ''[[टुनाइट सो]]''मा [[जोनी कार्सन]] र टिभीमा [[बब होप]]ले समेत उल्लेख गरेपछि, ''डि थ्रोट''ले मुख्यधाराको मापदण्ड अनुसार सामान्य भएतातापनि ठूलो बक्स-अफिस सफलता प्राप्त गरेको थियो। सन् १९७३ मा, अझ बढी परिष्कृत तर अझै पनि कम बजेटको चलचित्र ''द डेभिल इज मिस जोन्स'' वर्षको सातौँ सफल चलचित्र बनेको थियो भने चलचित्र समीक्षक [[रोजर एबर्ट]]को अनुकूल समीक्षा सहित प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई राम्रोसँग स्वीकार गरिएको गरेको। अश्लील चलचित्रको बारेमा प्रख्यात व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा चर्चा गर्ने र समीक्षकहरूले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिने घटना—जसलाई ''द न्यु योर्क टाइम्स''का राल्फ ब्लुमेन्थलले "पोर्नो चिक" को रूपमा उल्लेख गरेका थिए—आधुनिक अमेरिकी संस्कृतिमा पहिलो पटक सुरु भएको थियो। कम बजेटका वयस्क कामुक चलचित्रहरूको बक्स-अफिस आम्दानीले पोर्नको प्राविधिक र उत्पादन मूल्यमा थप प्रगति गर्न लगानी जुटाउन सक्छ, जसले यसलाई हलिउड चलचित्रहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाएको स्पष्ट भएको थियो। यदि यसलाई नियन्त्रण नगरिएमा, यस्ता चलचित्रहरूको विशाल नाफाले हलिउडलाई पोर्नोग्राफीबाट प्रभावित बनाउनेछ भन्ने चिन्ता विध्यमान थियो। यस भन्दा पहिले, हजारौँ अमेरिकी राज्य र नगरपालिकाका अश्लीलता विरोधी कानून र अध्यादेशहरूले अश्लील सामग्रीको सिर्जनामा सहभागी हुनु अपराध मान्दथे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अश्लील चित्रण]] [[श्रेणी:अश्लील शब्दावली]] e3xsmqq6jk7c6o21lp2xk795vf08ttw 0 150019 1353856 2026-05-01T15:36:52Z Ramesh Deuba 37151 नयाँ लेख 1353856 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Universal City Studios LLC<!--यो हटाउनु हुँदैन, यो Universal को आधिकारिक कानुनी नाम हो --> | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग भइरहेको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। मूल डिजाइन [[Wētā FX]] द्वारा गरिएको थियो र परिमार्जित संस्करण Brian Jackson द्वारा तयार गरिएको हो।}} | trade_name = Universal Pictures | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | Universal Film Manufacturing Company (१९१२–१९२३) | Universal Pictures Corporation (१९२३–१९३६) | Universal Productions, Inc. (१९३६–१९३७) | Universal Pictures Company, Inc. (१९३७–१९४७) | Universal-International (१९४६–१९६३) | Universal City Studios, Inc. (१९६३–१९९९) }} | predecessor = [[Independent Moving Pictures]] | type = [[Division (business)|विभाग]] | industry = [[Film|फिल्म उद्योग]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[Carl Laemmle]]|[[Pat Powers (producer)|Pat Powers]]|[[David Horsley]]|William Swanson|Mark Dintenfass|[[Charles O. Baumann|Charles Baumann]]|Robert H. Cochrane|Adam Kessel|[[Jules Brulatour]]}} | hq_location = [[10 Universal City Plaza]] | hq_location_city = [[Universal City, California]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] ([[chairperson|अध्यक्ष]]) , Universal Filmed Entertainment Group<br />Peter Cramer ([[President (corporate title)|अध्यक्ष (प्रेसिडेन्ट)]])}} | products = [[Motion pictures|चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} US$११.६२२ अर्ब | revenue_year = २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[MCA Inc.]] (१९६२–१९९६)|[[Universal Filmed Entertainment Group]] (१९९६–हालसम्म)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[Illumination (company)|Illumination]]|[[Universal Pictures Home Entertainment]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[Amblin Partners]] (२०%)|[[DreamWorks Animation]]|[[NBCUniversal Entertainment Japan]]|[[United International Pictures]] (५०%)|[[Working Title Films]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref name="NBCU">{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}</ref> <ref name="variety.com">{{cite web|url=https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title=Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=May 17, 2017|access-date=February 27, 2019|archive-date=May 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status=live}}</ref> }} '''Universal City Studios LLC''' ([[doing business as|व्यापारिक रूपमा]] '''Universal Pictures'''), सामान्यतया '''Universal Studios''' वा संक्षेपमा '''Universal''' भनेर चिनिने, एक अमेरिकी [[filmmaking|चलचित्र निर्माण]] तथा [[film distribution|वितरण]] कम्पनी हो जसको मुख्यालय [[10 Universal City Plaza|Universal Studios परिसर]] मा [[Universal City, California]] मा रहेको छ। यो [[Universal Filmed Entertainment Group]] को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[NBCUniversal]] को [[film studio|चलचित्र स्टुडियो]] शाखा हो, र NBCUniversal [[Comcast]] को सहायक कम्पनी हो। सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[Carl Laemmle]], [[Mark Dintenfass]], [[Charles O. Baumann]], [[Adam Kessel]], [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane, तथा [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको Universal, [[United States|संयुक्त राज्य अमेरिका]] को सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो र विश्वभरमा [[Gaumont Film Company|Gaumont]], [[Pathé]], [[Titanus]] र [[Nordisk Film]] पछि पाँचौँ सबैभन्दा पुरानो स्टुडियो हो। यो [[Major film studios|"Big Five" film studios]] मध्ये एक मानिन्छ। Universal का सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र फ्रेन्चाइजहरूमा ''[[Fast & Furious]]'', ''[[Jurassic Park (franchise)|Jurassic Park]]'', र ''[[Despicable Me]]'' समावेश छन्। यसबाहेक, स्टुडियोको पुस्तकालयमा ''[[Jaws (film)|Jaws]]'' र ''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]'' जस्ता धेरै प्रसिद्ध चलचित्रहरू पनि रहेका छन्, जसले आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनको समयमा [[List of highest-grossing films|इतिहासकै सबैभन्दा धेरै आम्दानी गर्ने चलचित्र]] को कीर्तिमान कायम गरेका थिए। Universal Pictures, [[Motion Picture Association]] (MPA) को सदस्य हो, र [[Classical Hollywood cinema|हलीवुडको स्वर्ण युग]] को समयमा "Little Three" प्रमुख स्टुडियोमध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> हाल यो [[Universal Filmed Entertainment Group]] अन्तर्गत रहेका आठ चलचित्र स्टुडियोमध्ये एक हो, जसमा [[Focus Features]], [[Amblin Partners]] मा २०% हिस्सेदारी, [[United International Pictures]] मा ५०% हिस्सेदारी, [[Working Title Films]], [[Universal Animation Studios]], [[Illumination (company)|Illumination]], र [[DreamWorks Animation]] समावेश छन्। ==इतिहास== ===सुरुआती वर्षहरू=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 160 | image1 = CarlLaemmle.jpg | caption1 = [[Carl Laemmle]] (१८६७–१९३९) | image2 = Mark Dintenfass 001.jpg | caption2 = Mark Dintenfass (१८७२–१९३३), Universal का सह–संस्थापक }} Universal कम्पनी [[Carl Laemmle]], Mark Dintenfass, [[Charles O Baumann|Charles O. Baumann]], Adam Kessel, [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane र [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको थियो। एउटा कथाअनुसार, Laemmle ले [[Chicago]] मा बसेर घण्टौँसम्म टिकट बिक्री (बक्स अफिस) हेर्थे, कति मानिस आए र कति कमाइ भयो भनेर गणना गर्थे। केही हप्तामै उनले आफ्नो पुरानो [[dry goods|सामान बेच्ने व्यवसाय]] छोडेर पहिलो पटक [[Nickelodeon (movie theater)|सानो चलचित्र हल (निकेलोडियन)]] किने। त्यस समयमा, सन् १९०८ मा Edison कम्पनीको सहयोगमा बनेको [[Motion Picture Patents Company]] (जसलाई "Edison Trust" पनि भनिन्थ्यो) ले चलचित्र क्षेत्रमा धेरै नियन्त्रण राख्थ्यो। यसले नियम बनाएको थियो कि हलवालाहरूले Trust द्वारा बनाइएका चलचित्र देखाउँदा शुल्क तिर्नुपर्छ। यो Trust ले क्यामेरा र प्रोजेक्टरमा प्रयोग हुने [[Latham Loop]] लगायत विभिन्न पेटेन्टको आधारमा चलचित्र निर्माण र प्रदर्शनका धेरै भागबाट पैसा उठाउँथ्यो। यसले चलचित्र वितरण क्षेत्रमा एकाधिकार (monopoly) कायम गर्न खोजेको थियो। छिट्टै, Laemmle र अन्य असन्तुष्ट निकेलोडियन (सानो चलचित्र हल) का मालिकहरूले Edison लाई पैसा तिर्नबाट बच्न आफ्नै चलचित्र बनाउन सुरु गरे। सन् १९०९ जुनमा, Laemmle ले आफ्ना साला [[Abe Stern]] र [[Julius Stern (producer)|Julius Stern]] सँग मिलेर Yankee Film Company स्थापना गरे। यो कम्पनी चाँडै [[Independent Moving Pictures]] (IMP) मा रूपान्तरण भयो। यसको स्टुडियो [[Fort Lee, New Jersey]] मा थियो, जहाँ २०औँ शताब्दीको सुरुवातमा अमेरिकाको पहिलो चलचित्र उद्योगका धेरै फिल्महरू बनाइएका थिए। Laemmle ले Edison को एउटा पुरानो नियम तोडे, जसअनुसार कलाकारहरूलाई चलचित्रमा नाम (क्रेडिट) दिइँदैनथ्यो। उनले कलाकारहरूको नाम सार्वजनिक गर्न थाले, जसले गर्दा धेरै प्रसिद्ध कलाकारहरू उनको कम्पनीतर्फ आकर्षित भए। यसले पछि [[star system (filmmaking)|स्टार सिस्टम]] को विकासमा मद्दत गर्‍यो। सन् १९१० मा, उनले [[Florence Lawrence]] (पहिले "[[Biograph Girl]]" भनेर चिनिन्थिन्) र अभिनेता [[King Baggot]] लाई प्रचार गरे। यो सम्भवतः पहिलो पटक थियो जब कुनै स्टुडियोले कलाकारहरूलाई आफ्नो प्रचार (मार्केटिङ) मा प्रयोग गरेको थियो। Universal Film Manufacturing Company सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[New York City]] मा स्थापना गरिएको थियो। त्यसै वर्ष जुलाईमा [[Carl Laemmle]] यसको अध्यक्ष बने, र उनी नै Dintenfass, Baumann, Kessel, Powers, Swanson, Horsley र Brulatour सँगको साझेदारीका मुख्य व्यक्ति थिए। यो कम्पनी सन् १९१२ जुन ८ मा आधिकारिक रूपमा स्थापना भयो। यो विभिन्न कम्पनीहरूलाई मिलाएर बनाइएको थियो, जस्तै [[Independent Moving Pictures]] (IMP), [[Powers Motion Picture Company]], [[Rex Motion Picture Manufacturing Company]], [[Champion Film Company]], [[Nestor Film Company]] र [[New York Motion Picture Company]]। पछि यी सबै कम्पनीहरू Laemmle ले आफैं नियन्त्रणमा लिए। नयाँ Universal स्टुडियो एउटा [[Vertical integration|एकीकृत कम्पनी]] थियो, जसमा चलचित्र बनाउने (production), वितरण (distribution) र प्रदर्शन गर्ने (exhibition) सबै काम एउटै कम्पनीले गर्थ्यो। यो प्रणाली पछि [[Studio system]] को मुख्य आधार बन्यो। [[File:Universal Moving Pictures Trademark Registration Certificate Sep 12 1916.jpg | thumb|left | Universal Moving Pictures को ट्रेडमार्क, सेप्टेम्बर १२, १९१६|class=skin-invert-image]] [[File:A Great Love - Clifford S. Elfelt - 1916, Universal Big U - EYE FLM25830 - OB 685649.webm|thumb|मेलोड्रामा ''A Great Love'' (१९१६), [[Clifford S. Elfelt]] द्वारा निर्माण गरिएको। डच इन्टरटाइटल सहित, १२:३३। संग्रह: [[EYE Film Institute Netherlands]].]] चलचित्र उद्योग पश्चिमतिर सर्ने क्रममा, सन् १९१२ को अन्त्यसम्ममा कम्पनीले आफ्नो अधिकांश चलचित्र निर्माण काम [[Hollywood]] क्षेत्रमा केन्द्रित गर्न थाल्यो। ''Universal Weekly'' र ''Moving Picture Weekly'' Universal कम्पनीका आन्तरिक पत्रिका (magazine) का नामहरू थिए, जुन पालैपालो प्रयोग गरिन्थे। यी पत्रिकाहरू यही समयदेखि प्रकाशित हुन थालेका थिए। यसको मुख्य उद्देश्य Universal का चलचित्रहरू हल सञ्चालकहरू (exhibitors) लाई प्रचार गर्नु थियो। Universal का धेरै पुराना चलचित्रहरू आगलागी र फिल्म बिग्रने (nitrate degradation) कारण नष्ट भइसकेका छन्। त्यसैले यी पत्रिकाहरूका बाँकी रहेका अंकहरू अहिले फिल्म इतिहासकारहरूका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण स्रोत मानिन्छन्। [[File:Universal Pictures film sets photographed 1915.jpg|thumb|सन् १९१५ मा खिचिएको Universal Pictures का फिल्म सेटहरू]] सन् १९१५ मार्च १५ मा [[Carl Laemmle]] ले संसारकै सबैभन्दा ठूलो चलचित्र निर्माण केन्द्र [[Universal Studios Hollywood|Universal City Studios]] खोले। यो करिब २३० एकड क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो र [[Cahuenga Pass]] नजिक, Hollywood भन्दा केही टाढा बनाइएको थियो। Universal को काममा स्टुडियो सञ्चालन (studio management) पनि अर्को महत्वपूर्ण भाग बन्यो, र यो स्टुडियो छुट्टै सहायक कम्पनीको रूपमा सञ्चालन गरियो। अन्य फिल्म व्यवसायीहरूभन्दा फरक, Laemmle ले आफ्नो स्टुडियो सर्वसाधारण दर्शक (पर्यटक) का लागि पनि खुला गरे। Universal त्यो समयमा Hollywood को सबैभन्दा ठूलो स्टुडियो बन्यो र करिब एक दशकसम्म त्यही स्थानमा रह्यो। तर, यसको मुख्य दर्शक साना सहरका मानिसहरू थिए, त्यसैले यसले प्रायः सस्तो बजेटका चलचित्रहरू बनाउँथ्यो, जस्तै मेलोड्रामा, वेस्टर्न (पश्चिमी शैलीका फिल्म) र सिरियल फिल्महरू। सन् १९१६ मा, [[#Early years|Universal]] ले आफ्ना चलचित्रहरूका लागि तीन तह (three-tier) को ब्रान्डिङ प्रणाली सुरु गर्‍यो। अन्य ठूला स्टुडियोहरू जस्तो Universal सँग आफ्नै चलचित्र हलहरू थिएनन्, त्यसैले आफ्ना फिल्महरूको प्रचार गर्न उसले यो नयाँ तरिका अपनायो। Universal को यो ब्रान्डिङ प्रणालीले हल सञ्चालकहरू र दर्शकहरूलाई सजिलै बुझ्न मद्दत गर्थ्यो। यसले हल सञ्चालकलाई कुन फिल्म लिन उपयुक्त हुन्छ भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्थ्यो, र दर्शकलाई कुन फिल्म हेर्ने भन्ने छनोट गर्न सजिलो बनाउँथ्यो। Universal ले तीन प्रकारका फिचर फिल्महरू रिलिज गर्थ्यो: * '''Red Feather Photoplays''' – कम बजेटका फिचर चलचित्रहरू * '''Bluebird Photoplays''' – सामान्य (मुख्यधाराका) र अलि राम्रो स्तरका चलचित्रहरू * '''Jewel''' – धेरै खर्चिलो (उच्च बजेट) र प्रसिद्ध कलाकारहरू भएका विशेष चलचित्रहरू "Jewel" श्रेणीका चलचित्रहरूका निर्देशकहरूमा [[Jack Conway (filmmaker)|Jack Conway]], [[John Ford]], [[Rex Ingram (director)|Rex Ingram]], [[Robert Z. Leonard]], [[George Marshall (director)|George Marshall]] र [[Lois Weber]] समावेश थिए। Lois Weber Hollywood मा चलचित्र निर्देशन गर्ने थोरै महिलामध्ये एक थिइन्। सन् १९२० को मध्यतिरबाट Universal ले आफ्ना सबैभन्दा महँगा र धेरै प्रचार गरिएका चलचित्रहरूलाई "Super-Jewel" भनेर चिनाउन थाल्यो। यी अन्तर्गत पर्ने केही चलचित्रहरूमा [[Erich von Stroheim]] द्वारा निर्देशित ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२), [[Clarence Brown]] को ''[[The Acquittal]]'' (१९२३), [[Hobart Henley]] को ''[[A Lady of Quality (1924 film)|A Lady of Quality]]'' (१९२४), [[Harry A. Pollard]] को ''[[Uncle Tom's Cabin (1927 film)|Uncle Tom's Cabin]]'' (१९२७), र [[Edward Sloman]] को ''[[Surrender (1927 film)|Surrender]]'' (१९२७) समावेश छन्। [[Carl Laemmle]] नयाँ सोच भएका व्यक्ति थिए, तर उनी धेरै सावधान (सावधानीपूर्वक निर्णय गर्ने) स्टुडियो प्रमुख पनि थिए। उनका प्रतिस्पर्धीहरू [[Adolph Zukor]], [[William Fox (producer)|William Fox]] र [[Marcus Loew]] जस्तो उनले आफ्नै चलचित्र हल (theater chain) बनाउने निर्णय गरेनन्। उनले आफ्ना सबै चलचित्रहरू आफ्नै पैसाले बनाए र ऋण लिन चाहेनन्। तर यसले गर्दा स्टुडियो लगभग दिवालिया हुने अवस्थामा पुग्यो, जब अभिनेता–निर्देशक [[Erich von Stroheim]] ले आफ्ना फिल्महरू ''[[Blind Husbands]]'' (१९१९) र ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२) मा धेरै महँगो खर्च गर्न आग्रह गरे। पछि Universal ले राम्रो विज्ञापन अभियान (ad campaign) चलाएर ती खर्चहरू केही हदसम्म फिर्ता ल्याउन सफल भयो। [[Character actor|सहायक अभिनेता]] [[Lon Chaney Sr.|Lon Chaney]] १९१० को दशकको बीचतिर Universal का लोकप्रिय कलाकार बने र धेरै नाटकिय (drama) फिल्महरूमा देखिए। तर १९१७ मा तलब विवादका कारण उनले Universal छोडे। पछि उनले Universal का लागि दुई ठूला सफल फिल्महरूमा मात्र फर्केर काम गरे: ''[[The Hunchback of Notre Dame (1923 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (१९२३) र ''[[The Phantom of the Opera (1925 film)|The Phantom of the Opera]]'' (१९२५)। सन् १९२० को सुरुवाततिर [[Carl Laemmle]] ले Universal को अधिकांश चलचित्र निर्माण सम्बन्धी निर्णयहरू [[Irving Thalberg]] लाई सुम्पिए। Thalberg पहिले Laemmle का निजी सचिव थिए, र स्टुडियो कसरी राम्रोसँग सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्ने उनको सोचबाट Laemmle प्रभावित भएका थिए। सन् १९१९ मा Thalberg लाई स्टुडियो प्रमुख बनाइयो। उनले Universal का फिल्महरूको गुणस्तर र प्रतिष्ठामा सुधार ल्याए। उनले निर्देशक [[Erich von Stroheim]] को अत्यधिक खर्च र लामो समय लाग्ने समस्यालाई पनि नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरे। अन्ततः उनले सन् १९२२ अक्टोबर ६ मा ''[[Merry-Go-Round (1923 film)|Merry-Go-Round]]'' (१९२३) को छायांकन सुरु भएको ६ हप्तामै Stroheim लाई हटाएर [[Rupert Julian]] लाई नियुक्त गरे। पछि, सन् १९२२ को अन्त्यतिर [[Louis B. Mayer]] ले Thalberg लाई आफ्नो स्टुडियो [[Louis B. Mayer Productions]] मा लगे। सन् १९२४ मा [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM) बनेपछि पनि Thalberg त्यही पदमा काम गरिरहे। Thalberg बिना Universal कमजोर (दोस्रो स्तरको) स्टुडियो बन्यो र धेरै वर्षसम्म त्यस्तै रह्यो। [[File:Universal Pictures Comedy Short Ad - Dec 6 1924 UW.jpg|thumb|[[Arthur Lake (actor)|Arthur Lake]] र [[Olive Hasbrouck]] सहितको हास्य छोटा फिल्महरूको विज्ञापन]] [[File:Deutsche Universal-Film AG 1930.jpg|thumb|Deutsche Universal-Film AG को शेयर प्रमाणपत्र (१९३०)]] सन् १९२६ मा Universal ले जर्मनीमा [[Deutsche Universal-Film AG]] नामको उत्पादन इकाइ सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Joe Pasternak]] ले गरेका थिए। यस इकाइले १९३६ सम्म प्रत्येक वर्ष ३–४ वटा फिल्म उत्पादन गर्थ्यो। पछि [[Hitler]] को प्रभाव बढ्दै गएपछि यो इकाइ पहिले हंगेरी र त्यसपछि अष्ट्रियातिर सरेको थियो। ध्वनि (sound) सहितका फिल्म आउन थालेपछि यी फिल्महरू प्रायः जर्मन भाषामा, कहिलेकाहीँ हंगेरी वा पोलिस भाषामा पनि बनाइन्थे। अमेरिकामा Universal Pictures ले यी फिल्महरू सिधै वितरण गरेन। तर केही फिल्महरू न्यूयोर्कमा रहेका अन्य विदेशी भाषा वितरणकर्तामार्फत देखाइन्थे, जसमा अंग्रेजी उपशीर्षक (subtitle) हुँदैनथ्यो। पछि नाजी शासनको दबाब र Universal कम्पनीको स्वामित्वमा आएको परिवर्तनका कारण यो सहायक कम्पनी बन्द भयो। सुरुवाती वर्षहरूमा Universal ले "सफा चलचित्र" (clean picture) बनाउने नीति अपनाएको थियो। तर सन् १९२७ अप्रिलसम्म आइपुग्दा [[Carl Laemmle]] ले यो नीति गल्ती भएको ठाने। किनकि अन्य स्टुडियोहरूले बनाएका "कम सफा" (अर्थात् बढी साहसी वा विवादास्पद) चलचित्रहरूले धेरै नाफा कमाइरहेका थिए, जबकि Universal ले भने घाटा बेहोरिरहेको थियो। सन् १९२७ को सुरुवाततिर Universal ले फेरि कार्टुन बनाउन चाहेर विभिन्न निर्माता (producers) सँग सम्झौता गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो। मार्च ४ मा, [[Charles Mintz]] को [[Winkler Pictures]] ले Universal सँग सम्झौता गर्‍यो, जसमा Universal का उपाध्यक्ष R. H. Cochrane पनि उपस्थित थिए। यस सम्झौताअनुसार Winkler ले Universal का लागि २६ वटा ''[[Oswald the Lucky Rabbit]]'' कार्टुन बनाउने थियो। यो पात्र [[Walt Disney]] र [[Ub Iwerks]] ले सिर्जना गरेका थिए, र Disney को स्टुडियोले Winkler को निगरानीमा ती कार्टुनहरूको एनिमेशन तयार पारेको थियो। यी कार्टुनहरू थिएटरमा सफल भए, र त्यसपछि [[Charles Mintz]] ले Universal सँग थप तीन वर्षसम्म Oswald कार्टुन बनाउने सम्झौता गरे। तर पछि Mintz ले [[Walt Disney]] लाई कम पैसामा काम गर्न दबाब दिए, जुन Disney ले स्वीकारेनन्। त्यसपछि Mintz ले Disney का धेरै एनिमेटरहरू आफ्नो स्टुडियोमा लगे। Disney र [[Ub Iwerks]] ले भने बाँकी Oswald कार्टुनहरू पूरा गर्दै गोप्य रूपमा नयाँ पात्र [[Mickey Mouse]] सिर्जना गरे। पछि Universal ले Winkler सँगको सम्झौता अन्त्य गर्‍यो र आफ्नै एनिमेशन स्टुडियो [[Walter Lantz Productions]] सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Walter Lantz]] र [[Bill Nolan (animator)|Bill Nolan]] ले गरे। पछि Lantz ले यो स्टुडियो पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा लिए र Universal सँग मिलेर सन् १९४० मा [[Woody Woodpecker]] जस्तो सफल पात्र बनाए। पछि सन् २००६ फेब्रुअरीमा [[NBCUniversal]] ले Disney द्वारा बनाइएका सबै Oswald कार्टुनहरू र त्यस पात्रको अधिकार [[The Walt Disney Company]] लाई बेच्यो। यसको साटोमा Disney ले [[American Broadcasting Company|ABC]] का खेल प्रस्तोता [[Al Michaels]] लाई उनको करारबाट मुक्त गर्‍यो, ताकि उनी NBC को [[NBC Sunday Night Football]] कार्यक्रममा काम गर्न सकून्। Universal सँग भने बाँकी Oswald कार्टुनहरूको अधिकार अझै रह्यो। ==लोगोहरू== <gallery> File:Universal Film Manufacturing Company 1912.png|Universal Film Manufacturing Company को लोगो, १९१२ File:Universal films logo 1913.jpg|१९१३ देखि १९१४ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1914.png|१९१४ देखि १९१९ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1915.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1919.png|१९१९ देखि १९२३ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1925-1928.jpg|१९२५ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1923.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal logo, with cue mark.png|१९२७ देखि कार्टुनहरूमा प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1936.png|१९३६ देखि १९४७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1963.png|१९६३ देखि १९९० सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1990.png|१९९० देखि १९९७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo (2000).svg|१९९६ देखि २०१२ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो; केही स्थानहरूमा अझै प्रयोग हुन्छ, जस्तै [[Universal Music Group]] </gallery> ==टिप्पणी== {{notelist}} ==सन्दर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्य लिंक== {{Commons category|Universal Pictures}} * {{Official website}} * [https://archive.org/search?query=%22Universal+Weekly%22&sort=-date&and%5B%5D=mediatype%3A%22texts%22&and%5B%5D=year%3A%5B1912+TO+1934%5D ''Universal Weekly''] [[Internet Archive]] मा * [https://archive.org/search?query=%22Moving+Picture+Weekly%22&sort=-date ''Moving Picture Weekly''] [[Internet Archive]] मा hershtcm6eppp3dfvoldx5aenqp0bm8 1353865 1353856 2026-05-01T15:42:01Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[युनिभर्सल स्टूडियोज़]] मा पुनर्निर्देश नछोडि त्यसलाई [[युनिभर्सल पिक्चर्स]] मा सारेको हो 1353856 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Universal City Studios LLC<!--यो हटाउनु हुँदैन, यो Universal को आधिकारिक कानुनी नाम हो --> | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग भइरहेको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। मूल डिजाइन [[Wētā FX]] द्वारा गरिएको थियो र परिमार्जित संस्करण Brian Jackson द्वारा तयार गरिएको हो।}} | trade_name = Universal Pictures | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | Universal Film Manufacturing Company (१९१२–१९२३) | Universal Pictures Corporation (१९२३–१९३६) | Universal Productions, Inc. (१९३६–१९३७) | Universal Pictures Company, Inc. (१९३७–१९४७) | Universal-International (१९४६–१९६३) | Universal City Studios, Inc. (१९६३–१९९९) }} | predecessor = [[Independent Moving Pictures]] | type = [[Division (business)|विभाग]] | industry = [[Film|फिल्म उद्योग]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[Carl Laemmle]]|[[Pat Powers (producer)|Pat Powers]]|[[David Horsley]]|William Swanson|Mark Dintenfass|[[Charles O. Baumann|Charles Baumann]]|Robert H. Cochrane|Adam Kessel|[[Jules Brulatour]]}} | hq_location = [[10 Universal City Plaza]] | hq_location_city = [[Universal City, California]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] ([[chairperson|अध्यक्ष]]) , Universal Filmed Entertainment Group<br />Peter Cramer ([[President (corporate title)|अध्यक्ष (प्रेसिडेन्ट)]])}} | products = [[Motion pictures|चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} US$११.६२२ अर्ब | revenue_year = २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[MCA Inc.]] (१९६२–१९९६)|[[Universal Filmed Entertainment Group]] (१९९६–हालसम्म)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[Illumination (company)|Illumination]]|[[Universal Pictures Home Entertainment]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[Amblin Partners]] (२०%)|[[DreamWorks Animation]]|[[NBCUniversal Entertainment Japan]]|[[United International Pictures]] (५०%)|[[Working Title Films]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref name="NBCU">{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}</ref> <ref name="variety.com">{{cite web|url=https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title=Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=May 17, 2017|access-date=February 27, 2019|archive-date=May 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status=live}}</ref> }} '''Universal City Studios LLC''' ([[doing business as|व्यापारिक रूपमा]] '''Universal Pictures'''), सामान्यतया '''Universal Studios''' वा संक्षेपमा '''Universal''' भनेर चिनिने, एक अमेरिकी [[filmmaking|चलचित्र निर्माण]] तथा [[film distribution|वितरण]] कम्पनी हो जसको मुख्यालय [[10 Universal City Plaza|Universal Studios परिसर]] मा [[Universal City, California]] मा रहेको छ। यो [[Universal Filmed Entertainment Group]] को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[NBCUniversal]] को [[film studio|चलचित्र स्टुडियो]] शाखा हो, र NBCUniversal [[Comcast]] को सहायक कम्पनी हो। सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[Carl Laemmle]], [[Mark Dintenfass]], [[Charles O. Baumann]], [[Adam Kessel]], [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane, तथा [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको Universal, [[United States|संयुक्त राज्य अमेरिका]] को सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो र विश्वभरमा [[Gaumont Film Company|Gaumont]], [[Pathé]], [[Titanus]] र [[Nordisk Film]] पछि पाँचौँ सबैभन्दा पुरानो स्टुडियो हो। यो [[Major film studios|"Big Five" film studios]] मध्ये एक मानिन्छ। Universal का सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र फ्रेन्चाइजहरूमा ''[[Fast & Furious]]'', ''[[Jurassic Park (franchise)|Jurassic Park]]'', र ''[[Despicable Me]]'' समावेश छन्। यसबाहेक, स्टुडियोको पुस्तकालयमा ''[[Jaws (film)|Jaws]]'' र ''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]'' जस्ता धेरै प्रसिद्ध चलचित्रहरू पनि रहेका छन्, जसले आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनको समयमा [[List of highest-grossing films|इतिहासकै सबैभन्दा धेरै आम्दानी गर्ने चलचित्र]] को कीर्तिमान कायम गरेका थिए। Universal Pictures, [[Motion Picture Association]] (MPA) को सदस्य हो, र [[Classical Hollywood cinema|हलीवुडको स्वर्ण युग]] को समयमा "Little Three" प्रमुख स्टुडियोमध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> हाल यो [[Universal Filmed Entertainment Group]] अन्तर्गत रहेका आठ चलचित्र स्टुडियोमध्ये एक हो, जसमा [[Focus Features]], [[Amblin Partners]] मा २०% हिस्सेदारी, [[United International Pictures]] मा ५०% हिस्सेदारी, [[Working Title Films]], [[Universal Animation Studios]], [[Illumination (company)|Illumination]], र [[DreamWorks Animation]] समावेश छन्। ==इतिहास== ===सुरुआती वर्षहरू=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 160 | image1 = CarlLaemmle.jpg | caption1 = [[Carl Laemmle]] (१८६७–१९३९) | image2 = Mark Dintenfass 001.jpg | caption2 = Mark Dintenfass (१८७२–१९३३), Universal का सह–संस्थापक }} Universal कम्पनी [[Carl Laemmle]], Mark Dintenfass, [[Charles O Baumann|Charles O. Baumann]], Adam Kessel, [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane र [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको थियो। एउटा कथाअनुसार, Laemmle ले [[Chicago]] मा बसेर घण्टौँसम्म टिकट बिक्री (बक्स अफिस) हेर्थे, कति मानिस आए र कति कमाइ भयो भनेर गणना गर्थे। केही हप्तामै उनले आफ्नो पुरानो [[dry goods|सामान बेच्ने व्यवसाय]] छोडेर पहिलो पटक [[Nickelodeon (movie theater)|सानो चलचित्र हल (निकेलोडियन)]] किने। त्यस समयमा, सन् १९०८ मा Edison कम्पनीको सहयोगमा बनेको [[Motion Picture Patents Company]] (जसलाई "Edison Trust" पनि भनिन्थ्यो) ले चलचित्र क्षेत्रमा धेरै नियन्त्रण राख्थ्यो। यसले नियम बनाएको थियो कि हलवालाहरूले Trust द्वारा बनाइएका चलचित्र देखाउँदा शुल्क तिर्नुपर्छ। यो Trust ले क्यामेरा र प्रोजेक्टरमा प्रयोग हुने [[Latham Loop]] लगायत विभिन्न पेटेन्टको आधारमा चलचित्र निर्माण र प्रदर्शनका धेरै भागबाट पैसा उठाउँथ्यो। यसले चलचित्र वितरण क्षेत्रमा एकाधिकार (monopoly) कायम गर्न खोजेको थियो। छिट्टै, Laemmle र अन्य असन्तुष्ट निकेलोडियन (सानो चलचित्र हल) का मालिकहरूले Edison लाई पैसा तिर्नबाट बच्न आफ्नै चलचित्र बनाउन सुरु गरे। सन् १९०९ जुनमा, Laemmle ले आफ्ना साला [[Abe Stern]] र [[Julius Stern (producer)|Julius Stern]] सँग मिलेर Yankee Film Company स्थापना गरे। यो कम्पनी चाँडै [[Independent Moving Pictures]] (IMP) मा रूपान्तरण भयो। यसको स्टुडियो [[Fort Lee, New Jersey]] मा थियो, जहाँ २०औँ शताब्दीको सुरुवातमा अमेरिकाको पहिलो चलचित्र उद्योगका धेरै फिल्महरू बनाइएका थिए। Laemmle ले Edison को एउटा पुरानो नियम तोडे, जसअनुसार कलाकारहरूलाई चलचित्रमा नाम (क्रेडिट) दिइँदैनथ्यो। उनले कलाकारहरूको नाम सार्वजनिक गर्न थाले, जसले गर्दा धेरै प्रसिद्ध कलाकारहरू उनको कम्पनीतर्फ आकर्षित भए। यसले पछि [[star system (filmmaking)|स्टार सिस्टम]] को विकासमा मद्दत गर्‍यो। सन् १९१० मा, उनले [[Florence Lawrence]] (पहिले "[[Biograph Girl]]" भनेर चिनिन्थिन्) र अभिनेता [[King Baggot]] लाई प्रचार गरे। यो सम्भवतः पहिलो पटक थियो जब कुनै स्टुडियोले कलाकारहरूलाई आफ्नो प्रचार (मार्केटिङ) मा प्रयोग गरेको थियो। Universal Film Manufacturing Company सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[New York City]] मा स्थापना गरिएको थियो। त्यसै वर्ष जुलाईमा [[Carl Laemmle]] यसको अध्यक्ष बने, र उनी नै Dintenfass, Baumann, Kessel, Powers, Swanson, Horsley र Brulatour सँगको साझेदारीका मुख्य व्यक्ति थिए। यो कम्पनी सन् १९१२ जुन ८ मा आधिकारिक रूपमा स्थापना भयो। यो विभिन्न कम्पनीहरूलाई मिलाएर बनाइएको थियो, जस्तै [[Independent Moving Pictures]] (IMP), [[Powers Motion Picture Company]], [[Rex Motion Picture Manufacturing Company]], [[Champion Film Company]], [[Nestor Film Company]] र [[New York Motion Picture Company]]। पछि यी सबै कम्पनीहरू Laemmle ले आफैं नियन्त्रणमा लिए। नयाँ Universal स्टुडियो एउटा [[Vertical integration|एकीकृत कम्पनी]] थियो, जसमा चलचित्र बनाउने (production), वितरण (distribution) र प्रदर्शन गर्ने (exhibition) सबै काम एउटै कम्पनीले गर्थ्यो। यो प्रणाली पछि [[Studio system]] को मुख्य आधार बन्यो। [[File:Universal Moving Pictures Trademark Registration Certificate Sep 12 1916.jpg | thumb|left | Universal Moving Pictures को ट्रेडमार्क, सेप्टेम्बर १२, १९१६|class=skin-invert-image]] [[File:A Great Love - Clifford S. Elfelt - 1916, Universal Big U - EYE FLM25830 - OB 685649.webm|thumb|मेलोड्रामा ''A Great Love'' (१९१६), [[Clifford S. Elfelt]] द्वारा निर्माण गरिएको। डच इन्टरटाइटल सहित, १२:३३। संग्रह: [[EYE Film Institute Netherlands]].]] चलचित्र उद्योग पश्चिमतिर सर्ने क्रममा, सन् १९१२ को अन्त्यसम्ममा कम्पनीले आफ्नो अधिकांश चलचित्र निर्माण काम [[Hollywood]] क्षेत्रमा केन्द्रित गर्न थाल्यो। ''Universal Weekly'' र ''Moving Picture Weekly'' Universal कम्पनीका आन्तरिक पत्रिका (magazine) का नामहरू थिए, जुन पालैपालो प्रयोग गरिन्थे। यी पत्रिकाहरू यही समयदेखि प्रकाशित हुन थालेका थिए। यसको मुख्य उद्देश्य Universal का चलचित्रहरू हल सञ्चालकहरू (exhibitors) लाई प्रचार गर्नु थियो। Universal का धेरै पुराना चलचित्रहरू आगलागी र फिल्म बिग्रने (nitrate degradation) कारण नष्ट भइसकेका छन्। त्यसैले यी पत्रिकाहरूका बाँकी रहेका अंकहरू अहिले फिल्म इतिहासकारहरूका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण स्रोत मानिन्छन्। [[File:Universal Pictures film sets photographed 1915.jpg|thumb|सन् १९१५ मा खिचिएको Universal Pictures का फिल्म सेटहरू]] सन् १९१५ मार्च १५ मा [[Carl Laemmle]] ले संसारकै सबैभन्दा ठूलो चलचित्र निर्माण केन्द्र [[Universal Studios Hollywood|Universal City Studios]] खोले। यो करिब २३० एकड क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो र [[Cahuenga Pass]] नजिक, Hollywood भन्दा केही टाढा बनाइएको थियो। Universal को काममा स्टुडियो सञ्चालन (studio management) पनि अर्को महत्वपूर्ण भाग बन्यो, र यो स्टुडियो छुट्टै सहायक कम्पनीको रूपमा सञ्चालन गरियो। अन्य फिल्म व्यवसायीहरूभन्दा फरक, Laemmle ले आफ्नो स्टुडियो सर्वसाधारण दर्शक (पर्यटक) का लागि पनि खुला गरे। Universal त्यो समयमा Hollywood को सबैभन्दा ठूलो स्टुडियो बन्यो र करिब एक दशकसम्म त्यही स्थानमा रह्यो। तर, यसको मुख्य दर्शक साना सहरका मानिसहरू थिए, त्यसैले यसले प्रायः सस्तो बजेटका चलचित्रहरू बनाउँथ्यो, जस्तै मेलोड्रामा, वेस्टर्न (पश्चिमी शैलीका फिल्म) र सिरियल फिल्महरू। सन् १९१६ मा, [[#Early years|Universal]] ले आफ्ना चलचित्रहरूका लागि तीन तह (three-tier) को ब्रान्डिङ प्रणाली सुरु गर्‍यो। अन्य ठूला स्टुडियोहरू जस्तो Universal सँग आफ्नै चलचित्र हलहरू थिएनन्, त्यसैले आफ्ना फिल्महरूको प्रचार गर्न उसले यो नयाँ तरिका अपनायो। Universal को यो ब्रान्डिङ प्रणालीले हल सञ्चालकहरू र दर्शकहरूलाई सजिलै बुझ्न मद्दत गर्थ्यो। यसले हल सञ्चालकलाई कुन फिल्म लिन उपयुक्त हुन्छ भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्थ्यो, र दर्शकलाई कुन फिल्म हेर्ने भन्ने छनोट गर्न सजिलो बनाउँथ्यो। Universal ले तीन प्रकारका फिचर फिल्महरू रिलिज गर्थ्यो: * '''Red Feather Photoplays''' – कम बजेटका फिचर चलचित्रहरू * '''Bluebird Photoplays''' – सामान्य (मुख्यधाराका) र अलि राम्रो स्तरका चलचित्रहरू * '''Jewel''' – धेरै खर्चिलो (उच्च बजेट) र प्रसिद्ध कलाकारहरू भएका विशेष चलचित्रहरू "Jewel" श्रेणीका चलचित्रहरूका निर्देशकहरूमा [[Jack Conway (filmmaker)|Jack Conway]], [[John Ford]], [[Rex Ingram (director)|Rex Ingram]], [[Robert Z. Leonard]], [[George Marshall (director)|George Marshall]] र [[Lois Weber]] समावेश थिए। Lois Weber Hollywood मा चलचित्र निर्देशन गर्ने थोरै महिलामध्ये एक थिइन्। सन् १९२० को मध्यतिरबाट Universal ले आफ्ना सबैभन्दा महँगा र धेरै प्रचार गरिएका चलचित्रहरूलाई "Super-Jewel" भनेर चिनाउन थाल्यो। यी अन्तर्गत पर्ने केही चलचित्रहरूमा [[Erich von Stroheim]] द्वारा निर्देशित ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२), [[Clarence Brown]] को ''[[The Acquittal]]'' (१९२३), [[Hobart Henley]] को ''[[A Lady of Quality (1924 film)|A Lady of Quality]]'' (१९२४), [[Harry A. Pollard]] को ''[[Uncle Tom's Cabin (1927 film)|Uncle Tom's Cabin]]'' (१९२७), र [[Edward Sloman]] को ''[[Surrender (1927 film)|Surrender]]'' (१९२७) समावेश छन्। [[Carl Laemmle]] नयाँ सोच भएका व्यक्ति थिए, तर उनी धेरै सावधान (सावधानीपूर्वक निर्णय गर्ने) स्टुडियो प्रमुख पनि थिए। उनका प्रतिस्पर्धीहरू [[Adolph Zukor]], [[William Fox (producer)|William Fox]] र [[Marcus Loew]] जस्तो उनले आफ्नै चलचित्र हल (theater chain) बनाउने निर्णय गरेनन्। उनले आफ्ना सबै चलचित्रहरू आफ्नै पैसाले बनाए र ऋण लिन चाहेनन्। तर यसले गर्दा स्टुडियो लगभग दिवालिया हुने अवस्थामा पुग्यो, जब अभिनेता–निर्देशक [[Erich von Stroheim]] ले आफ्ना फिल्महरू ''[[Blind Husbands]]'' (१९१९) र ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२) मा धेरै महँगो खर्च गर्न आग्रह गरे। पछि Universal ले राम्रो विज्ञापन अभियान (ad campaign) चलाएर ती खर्चहरू केही हदसम्म फिर्ता ल्याउन सफल भयो। [[Character actor|सहायक अभिनेता]] [[Lon Chaney Sr.|Lon Chaney]] १९१० को दशकको बीचतिर Universal का लोकप्रिय कलाकार बने र धेरै नाटकिय (drama) फिल्महरूमा देखिए। तर १९१७ मा तलब विवादका कारण उनले Universal छोडे। पछि उनले Universal का लागि दुई ठूला सफल फिल्महरूमा मात्र फर्केर काम गरे: ''[[The Hunchback of Notre Dame (1923 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (१९२३) र ''[[The Phantom of the Opera (1925 film)|The Phantom of the Opera]]'' (१९२५)। सन् १९२० को सुरुवाततिर [[Carl Laemmle]] ले Universal को अधिकांश चलचित्र निर्माण सम्बन्धी निर्णयहरू [[Irving Thalberg]] लाई सुम्पिए। Thalberg पहिले Laemmle का निजी सचिव थिए, र स्टुडियो कसरी राम्रोसँग सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्ने उनको सोचबाट Laemmle प्रभावित भएका थिए। सन् १९१९ मा Thalberg लाई स्टुडियो प्रमुख बनाइयो। उनले Universal का फिल्महरूको गुणस्तर र प्रतिष्ठामा सुधार ल्याए। उनले निर्देशक [[Erich von Stroheim]] को अत्यधिक खर्च र लामो समय लाग्ने समस्यालाई पनि नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरे। अन्ततः उनले सन् १९२२ अक्टोबर ६ मा ''[[Merry-Go-Round (1923 film)|Merry-Go-Round]]'' (१९२३) को छायांकन सुरु भएको ६ हप्तामै Stroheim लाई हटाएर [[Rupert Julian]] लाई नियुक्त गरे। पछि, सन् १९२२ को अन्त्यतिर [[Louis B. Mayer]] ले Thalberg लाई आफ्नो स्टुडियो [[Louis B. Mayer Productions]] मा लगे। सन् १९२४ मा [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM) बनेपछि पनि Thalberg त्यही पदमा काम गरिरहे। Thalberg बिना Universal कमजोर (दोस्रो स्तरको) स्टुडियो बन्यो र धेरै वर्षसम्म त्यस्तै रह्यो। [[File:Universal Pictures Comedy Short Ad - Dec 6 1924 UW.jpg|thumb|[[Arthur Lake (actor)|Arthur Lake]] र [[Olive Hasbrouck]] सहितको हास्य छोटा फिल्महरूको विज्ञापन]] [[File:Deutsche Universal-Film AG 1930.jpg|thumb|Deutsche Universal-Film AG को शेयर प्रमाणपत्र (१९३०)]] सन् १९२६ मा Universal ले जर्मनीमा [[Deutsche Universal-Film AG]] नामको उत्पादन इकाइ सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Joe Pasternak]] ले गरेका थिए। यस इकाइले १९३६ सम्म प्रत्येक वर्ष ३–४ वटा फिल्म उत्पादन गर्थ्यो। पछि [[Hitler]] को प्रभाव बढ्दै गएपछि यो इकाइ पहिले हंगेरी र त्यसपछि अष्ट्रियातिर सरेको थियो। ध्वनि (sound) सहितका फिल्म आउन थालेपछि यी फिल्महरू प्रायः जर्मन भाषामा, कहिलेकाहीँ हंगेरी वा पोलिस भाषामा पनि बनाइन्थे। अमेरिकामा Universal Pictures ले यी फिल्महरू सिधै वितरण गरेन। तर केही फिल्महरू न्यूयोर्कमा रहेका अन्य विदेशी भाषा वितरणकर्तामार्फत देखाइन्थे, जसमा अंग्रेजी उपशीर्षक (subtitle) हुँदैनथ्यो। पछि नाजी शासनको दबाब र Universal कम्पनीको स्वामित्वमा आएको परिवर्तनका कारण यो सहायक कम्पनी बन्द भयो। सुरुवाती वर्षहरूमा Universal ले "सफा चलचित्र" (clean picture) बनाउने नीति अपनाएको थियो। तर सन् १९२७ अप्रिलसम्म आइपुग्दा [[Carl Laemmle]] ले यो नीति गल्ती भएको ठाने। किनकि अन्य स्टुडियोहरूले बनाएका "कम सफा" (अर्थात् बढी साहसी वा विवादास्पद) चलचित्रहरूले धेरै नाफा कमाइरहेका थिए, जबकि Universal ले भने घाटा बेहोरिरहेको थियो। सन् १९२७ को सुरुवाततिर Universal ले फेरि कार्टुन बनाउन चाहेर विभिन्न निर्माता (producers) सँग सम्झौता गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो। मार्च ४ मा, [[Charles Mintz]] को [[Winkler Pictures]] ले Universal सँग सम्झौता गर्‍यो, जसमा Universal का उपाध्यक्ष R. H. Cochrane पनि उपस्थित थिए। यस सम्झौताअनुसार Winkler ले Universal का लागि २६ वटा ''[[Oswald the Lucky Rabbit]]'' कार्टुन बनाउने थियो। यो पात्र [[Walt Disney]] र [[Ub Iwerks]] ले सिर्जना गरेका थिए, र Disney को स्टुडियोले Winkler को निगरानीमा ती कार्टुनहरूको एनिमेशन तयार पारेको थियो। यी कार्टुनहरू थिएटरमा सफल भए, र त्यसपछि [[Charles Mintz]] ले Universal सँग थप तीन वर्षसम्म Oswald कार्टुन बनाउने सम्झौता गरे। तर पछि Mintz ले [[Walt Disney]] लाई कम पैसामा काम गर्न दबाब दिए, जुन Disney ले स्वीकारेनन्। त्यसपछि Mintz ले Disney का धेरै एनिमेटरहरू आफ्नो स्टुडियोमा लगे। Disney र [[Ub Iwerks]] ले भने बाँकी Oswald कार्टुनहरू पूरा गर्दै गोप्य रूपमा नयाँ पात्र [[Mickey Mouse]] सिर्जना गरे। पछि Universal ले Winkler सँगको सम्झौता अन्त्य गर्‍यो र आफ्नै एनिमेशन स्टुडियो [[Walter Lantz Productions]] सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Walter Lantz]] र [[Bill Nolan (animator)|Bill Nolan]] ले गरे। पछि Lantz ले यो स्टुडियो पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा लिए र Universal सँग मिलेर सन् १९४० मा [[Woody Woodpecker]] जस्तो सफल पात्र बनाए। पछि सन् २००६ फेब्रुअरीमा [[NBCUniversal]] ले Disney द्वारा बनाइएका सबै Oswald कार्टुनहरू र त्यस पात्रको अधिकार [[The Walt Disney Company]] लाई बेच्यो। यसको साटोमा Disney ले [[American Broadcasting Company|ABC]] का खेल प्रस्तोता [[Al Michaels]] लाई उनको करारबाट मुक्त गर्‍यो, ताकि उनी NBC को [[NBC Sunday Night Football]] कार्यक्रममा काम गर्न सकून्। Universal सँग भने बाँकी Oswald कार्टुनहरूको अधिकार अझै रह्यो। ==लोगोहरू== <gallery> File:Universal Film Manufacturing Company 1912.png|Universal Film Manufacturing Company को लोगो, १९१२ File:Universal films logo 1913.jpg|१९१३ देखि १९१४ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1914.png|१९१४ देखि १९१९ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1915.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1919.png|१९१९ देखि १९२३ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1925-1928.jpg|१९२५ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1923.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal logo, with cue mark.png|१९२७ देखि कार्टुनहरूमा प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1936.png|१९३६ देखि १९४७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1963.png|१९६३ देखि १९९० सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1990.png|१९९० देखि १९९७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo (2000).svg|१९९६ देखि २०१२ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो; केही स्थानहरूमा अझै प्रयोग हुन्छ, जस्तै [[Universal Music Group]] </gallery> ==टिप्पणी== {{notelist}} ==सन्दर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्य लिंक== {{Commons category|Universal Pictures}} * {{Official website}} * [https://archive.org/search?query=%22Universal+Weekly%22&sort=-date&and%5B%5D=mediatype%3A%22texts%22&and%5B%5D=year%3A%5B1912+TO+1934%5D ''Universal Weekly''] [[Internet Archive]] मा * [https://archive.org/search?query=%22Moving+Picture+Weekly%22&sort=-date ''Moving Picture Weekly''] [[Internet Archive]] मा hershtcm6eppp3dfvoldx5aenqp0bm8 1353878 1353865 2026-05-01T15:49:31Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1353878 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[Carl Laemmle]]|[[Pat Powers (producer)|Pat Powers]]|[[David Horsley]]|William Swanson|Mark Dintenfass|[[Charles O. Baumann|Charles Baumann]]|Robert H. Cochrane|Adam Kessel|[[Jules Brulatour]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[MCA Inc.]] (सन् १९६२–१९९६)|[[Universal Filmed Entertainment Group]] (१९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[Illumination (company)|Illumination]]|[[Universal Pictures Home Entertainment]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[Amblin Partners]] (२०%)|[[DreamWorks Animation]]|[[NBCUniversal Entertainment Japan]]||[[United International Pictures]] (५०%)|[[Working Title Films]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = {{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= [[Variety (magazine)|Variety]]|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }} '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[Carl Laemmle]], [[Mark Dintenfass]], [[Charles O. Baumann]], [[Adam Kessel]], [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane, र [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो [[Gaumont Film Company|Gaumont]], [[Pathé]], [[Titanus]] र [[Nordisk Film]] पछि विश्वको पाँचौं पुरानो स्टुडियो हो, र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[Fast & Furious]], [[Jurassic Park (franchise)|Jurassic Park]]'', र ''[[Despicable Me]]'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''[[Jaws (film)|Jaws]]'' र ''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]'' समावेश छन्, जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा [[List of highest-grossing films|सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू]] बनेका थिए। युनिभर्सल पिक्चर्स [[Motion Picture Association]] (MPA) को सदस्य हो, र [[Classical Hollywood cinema|हलिउडको स्वर्ण युग]]का क्रममा यो "लिटिल थ्री" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}} यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[Focus Features]], [[Amblin Partners]] मा २०% हिस्सा, [[United International Pictures]] मा ५०% हिस्सा, [[Working Title Films]], [[Universal Animation Studios]], [[Illumination (company)|Illumination]], र [[DreamWorks Animation]] रहेका छन्। ==इतिहास== ===सुरुआती वर्षहरू=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 160 | image1 = CarlLaemmle.jpg | caption1 = [[Carl Laemmle]] (१८६७–१९३९) | image2 = Mark Dintenfass 001.jpg | caption2 = Mark Dintenfass (१८७२–१९३३), Universal का सह–संस्थापक }} Universal कम्पनी [[Carl Laemmle]], Mark Dintenfass, [[Charles O Baumann|Charles O. Baumann]], Adam Kessel, [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane र [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको थियो। एउटा कथाअनुसार, Laemmle ले [[Chicago]] मा बसेर घण्टौँसम्म टिकट बिक्री (बक्स अफिस) हेर्थे, कति मानिस आए र कति कमाइ भयो भनेर गणना गर्थे। केही हप्तामै उनले आफ्नो पुरानो [[dry goods|सामान बेच्ने व्यवसाय]] छोडेर पहिलो पटक [[Nickelodeon (movie theater)|सानो चलचित्र हल (निकेलोडियन)]] किने। त्यस समयमा, सन् १९०८ मा Edison कम्पनीको सहयोगमा बनेको [[Motion Picture Patents Company]] (जसलाई "Edison Trust" पनि भनिन्थ्यो) ले चलचित्र क्षेत्रमा धेरै नियन्त्रण राख्थ्यो। यसले नियम बनाएको थियो कि हलवालाहरूले Trust द्वारा बनाइएका चलचित्र देखाउँदा शुल्क तिर्नुपर्छ। यो Trust ले क्यामेरा र प्रोजेक्टरमा प्रयोग हुने [[Latham Loop]] लगायत विभिन्न पेटेन्टको आधारमा चलचित्र निर्माण र प्रदर्शनका धेरै भागबाट पैसा उठाउँथ्यो। यसले चलचित्र वितरण क्षेत्रमा एकाधिकार (monopoly) कायम गर्न खोजेको थियो। छिट्टै, Laemmle र अन्य असन्तुष्ट निकेलोडियन (सानो चलचित्र हल) का मालिकहरूले Edison लाई पैसा तिर्नबाट बच्न आफ्नै चलचित्र बनाउन सुरु गरे। सन् १९०९ जुनमा, Laemmle ले आफ्ना साला [[Abe Stern]] र [[Julius Stern (producer)|Julius Stern]] सँग मिलेर Yankee Film Company स्थापना गरे। यो कम्पनी चाँडै [[Independent Moving Pictures]] (IMP) मा रूपान्तरण भयो। यसको स्टुडियो [[Fort Lee, New Jersey]] मा थियो, जहाँ २०औँ शताब्दीको सुरुवातमा अमेरिकाको पहिलो चलचित्र उद्योगका धेरै फिल्महरू बनाइएका थिए। Laemmle ले Edison को एउटा पुरानो नियम तोडे, जसअनुसार कलाकारहरूलाई चलचित्रमा नाम (क्रेडिट) दिइँदैनथ्यो। उनले कलाकारहरूको नाम सार्वजनिक गर्न थाले, जसले गर्दा धेरै प्रसिद्ध कलाकारहरू उनको कम्पनीतर्फ आकर्षित भए। यसले पछि [[star system (filmmaking)|स्टार सिस्टम]] को विकासमा मद्दत गर्‍यो। सन् १९१० मा, उनले [[Florence Lawrence]] (पहिले "[[Biograph Girl]]" भनेर चिनिन्थिन्) र अभिनेता [[King Baggot]] लाई प्रचार गरे। यो सम्भवतः पहिलो पटक थियो जब कुनै स्टुडियोले कलाकारहरूलाई आफ्नो प्रचार (मार्केटिङ) मा प्रयोग गरेको थियो। Universal Film Manufacturing Company सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[New York City]] मा स्थापना गरिएको थियो। त्यसै वर्ष जुलाईमा [[Carl Laemmle]] यसको अध्यक्ष बने, र उनी नै Dintenfass, Baumann, Kessel, Powers, Swanson, Horsley र Brulatour सँगको साझेदारीका मुख्य व्यक्ति थिए। यो कम्पनी सन् १९१२ जुन ८ मा आधिकारिक रूपमा स्थापना भयो। यो विभिन्न कम्पनीहरूलाई मिलाएर बनाइएको थियो, जस्तै [[Independent Moving Pictures]] (IMP), [[Powers Motion Picture Company]], [[Rex Motion Picture Manufacturing Company]], [[Champion Film Company]], [[Nestor Film Company]] र [[New York Motion Picture Company]]। पछि यी सबै कम्पनीहरू Laemmle ले आफैं नियन्त्रणमा लिए। नयाँ Universal स्टुडियो एउटा [[Vertical integration|एकीकृत कम्पनी]] थियो, जसमा चलचित्र बनाउने (production), वितरण (distribution) र प्रदर्शन गर्ने (exhibition) सबै काम एउटै कम्पनीले गर्थ्यो। यो प्रणाली पछि [[Studio system]] को मुख्य आधार बन्यो। [[File:Universal Moving Pictures Trademark Registration Certificate Sep 12 1916.jpg | thumb|left | Universal Moving Pictures को ट्रेडमार्क, सेप्टेम्बर १२, १९१६|class=skin-invert-image]] [[File:A Great Love - Clifford S. Elfelt - 1916, Universal Big U - EYE FLM25830 - OB 685649.webm|thumb|मेलोड्रामा ''A Great Love'' (१९१६), [[Clifford S. Elfelt]] द्वारा निर्माण गरिएको। डच इन्टरटाइटल सहित, १२:३३। संग्रह: [[EYE Film Institute Netherlands]].]] चलचित्र उद्योग पश्चिमतिर सर्ने क्रममा, सन् १९१२ को अन्त्यसम्ममा कम्पनीले आफ्नो अधिकांश चलचित्र निर्माण काम [[Hollywood]] क्षेत्रमा केन्द्रित गर्न थाल्यो। ''Universal Weekly'' र ''Moving Picture Weekly'' Universal कम्पनीका आन्तरिक पत्रिका (magazine) का नामहरू थिए, जुन पालैपालो प्रयोग गरिन्थे। यी पत्रिकाहरू यही समयदेखि प्रकाशित हुन थालेका थिए। यसको मुख्य उद्देश्य Universal का चलचित्रहरू हल सञ्चालकहरू (exhibitors) लाई प्रचार गर्नु थियो। Universal का धेरै पुराना चलचित्रहरू आगलागी र फिल्म बिग्रने (nitrate degradation) कारण नष्ट भइसकेका छन्। त्यसैले यी पत्रिकाहरूका बाँकी रहेका अंकहरू अहिले फिल्म इतिहासकारहरूका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण स्रोत मानिन्छन्। [[File:Universal Pictures film sets photographed 1915.jpg|thumb|सन् १९१५ मा खिचिएको Universal Pictures का फिल्म सेटहरू]] सन् १९१५ मार्च १५ मा [[Carl Laemmle]] ले संसारकै सबैभन्दा ठूलो चलचित्र निर्माण केन्द्र [[Universal Studios Hollywood|Universal City Studios]] खोले। यो करिब २३० एकड क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो र [[Cahuenga Pass]] नजिक, Hollywood भन्दा केही टाढा बनाइएको थियो। Universal को काममा स्टुडियो सञ्चालन (studio management) पनि अर्को महत्वपूर्ण भाग बन्यो, र यो स्टुडियो छुट्टै सहायक कम्पनीको रूपमा सञ्चालन गरियो। अन्य फिल्म व्यवसायीहरूभन्दा फरक, Laemmle ले आफ्नो स्टुडियो सर्वसाधारण दर्शक (पर्यटक) का लागि पनि खुला गरे। Universal त्यो समयमा Hollywood को सबैभन्दा ठूलो स्टुडियो बन्यो र करिब एक दशकसम्म त्यही स्थानमा रह्यो। तर, यसको मुख्य दर्शक साना सहरका मानिसहरू थिए, त्यसैले यसले प्रायः सस्तो बजेटका चलचित्रहरू बनाउँथ्यो, जस्तै मेलोड्रामा, वेस्टर्न (पश्चिमी शैलीका फिल्म) र सिरियल फिल्महरू। सन् १९१६ मा, [[#Early years|Universal]] ले आफ्ना चलचित्रहरूका लागि तीन तह (three-tier) को ब्रान्डिङ प्रणाली सुरु गर्‍यो। अन्य ठूला स्टुडियोहरू जस्तो Universal सँग आफ्नै चलचित्र हलहरू थिएनन्, त्यसैले आफ्ना फिल्महरूको प्रचार गर्न उसले यो नयाँ तरिका अपनायो। Universal को यो ब्रान्डिङ प्रणालीले हल सञ्चालकहरू र दर्शकहरूलाई सजिलै बुझ्न मद्दत गर्थ्यो। यसले हल सञ्चालकलाई कुन फिल्म लिन उपयुक्त हुन्छ भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्थ्यो, र दर्शकलाई कुन फिल्म हेर्ने भन्ने छनोट गर्न सजिलो बनाउँथ्यो। Universal ले तीन प्रकारका फिचर फिल्महरू रिलिज गर्थ्यो: * '''Red Feather Photoplays''' – कम बजेटका फिचर चलचित्रहरू * '''Bluebird Photoplays''' – सामान्य (मुख्यधाराका) र अलि राम्रो स्तरका चलचित्रहरू * '''Jewel''' – धेरै खर्चिलो (उच्च बजेट) र प्रसिद्ध कलाकारहरू भएका विशेष चलचित्रहरू "Jewel" श्रेणीका चलचित्रहरूका निर्देशकहरूमा [[Jack Conway (filmmaker)|Jack Conway]], [[John Ford]], [[Rex Ingram (director)|Rex Ingram]], [[Robert Z. Leonard]], [[George Marshall (director)|George Marshall]] र [[Lois Weber]] समावेश थिए। Lois Weber Hollywood मा चलचित्र निर्देशन गर्ने थोरै महिलामध्ये एक थिइन्। सन् १९२० को मध्यतिरबाट Universal ले आफ्ना सबैभन्दा महँगा र धेरै प्रचार गरिएका चलचित्रहरूलाई "Super-Jewel" भनेर चिनाउन थाल्यो। यी अन्तर्गत पर्ने केही चलचित्रहरूमा [[Erich von Stroheim]] द्वारा निर्देशित ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२), [[Clarence Brown]] को ''[[The Acquittal]]'' (१९२३), [[Hobart Henley]] को ''[[A Lady of Quality (1924 film)|A Lady of Quality]]'' (१९२४), [[Harry A. Pollard]] को ''[[Uncle Tom's Cabin (1927 film)|Uncle Tom's Cabin]]'' (१९२७), र [[Edward Sloman]] को ''[[Surrender (1927 film)|Surrender]]'' (१९२७) समावेश छन्। [[Carl Laemmle]] नयाँ सोच भएका व्यक्ति थिए, तर उनी धेरै सावधान (सावधानीपूर्वक निर्णय गर्ने) स्टुडियो प्रमुख पनि थिए। उनका प्रतिस्पर्धीहरू [[Adolph Zukor]], [[William Fox (producer)|William Fox]] र [[Marcus Loew]] जस्तो उनले आफ्नै चलचित्र हल (theater chain) बनाउने निर्णय गरेनन्। उनले आफ्ना सबै चलचित्रहरू आफ्नै पैसाले बनाए र ऋण लिन चाहेनन्। तर यसले गर्दा स्टुडियो लगभग दिवालिया हुने अवस्थामा पुग्यो, जब अभिनेता–निर्देशक [[Erich von Stroheim]] ले आफ्ना फिल्महरू ''[[Blind Husbands]]'' (१९१९) र ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२) मा धेरै महँगो खर्च गर्न आग्रह गरे। पछि Universal ले राम्रो विज्ञापन अभियान (ad campaign) चलाएर ती खर्चहरू केही हदसम्म फिर्ता ल्याउन सफल भयो। [[Character actor|सहायक अभिनेता]] [[Lon Chaney Sr.|Lon Chaney]] १९१० को दशकको बीचतिर Universal का लोकप्रिय कलाकार बने र धेरै नाटकिय (drama) फिल्महरूमा देखिए। तर १९१७ मा तलब विवादका कारण उनले Universal छोडे। पछि उनले Universal का लागि दुई ठूला सफल फिल्महरूमा मात्र फर्केर काम गरे: ''[[The Hunchback of Notre Dame (1923 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (१९२३) र ''[[The Phantom of the Opera (1925 film)|The Phantom of the Opera]]'' (१९२५)। सन् १९२० को सुरुवाततिर [[Carl Laemmle]] ले Universal को अधिकांश चलचित्र निर्माण सम्बन्धी निर्णयहरू [[Irving Thalberg]] लाई सुम्पिए। Thalberg पहिले Laemmle का निजी सचिव थिए, र स्टुडियो कसरी राम्रोसँग सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्ने उनको सोचबाट Laemmle प्रभावित भएका थिए। सन् १९१९ मा Thalberg लाई स्टुडियो प्रमुख बनाइयो। उनले Universal का फिल्महरूको गुणस्तर र प्रतिष्ठामा सुधार ल्याए। उनले निर्देशक [[Erich von Stroheim]] को अत्यधिक खर्च र लामो समय लाग्ने समस्यालाई पनि नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरे। अन्ततः उनले सन् १९२२ अक्टोबर ६ मा ''[[Merry-Go-Round (1923 film)|Merry-Go-Round]]'' (१९२३) को छायांकन सुरु भएको ६ हप्तामै Stroheim लाई हटाएर [[Rupert Julian]] लाई नियुक्त गरे। पछि, सन् १९२२ को अन्त्यतिर [[Louis B. Mayer]] ले Thalberg लाई आफ्नो स्टुडियो [[Louis B. Mayer Productions]] मा लगे। सन् १९२४ मा [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM) बनेपछि पनि Thalberg त्यही पदमा काम गरिरहे। Thalberg बिना Universal कमजोर (दोस्रो स्तरको) स्टुडियो बन्यो र धेरै वर्षसम्म त्यस्तै रह्यो। [[File:Universal Pictures Comedy Short Ad - Dec 6 1924 UW.jpg|thumb|[[Arthur Lake (actor)|Arthur Lake]] र [[Olive Hasbrouck]] सहितको हास्य छोटा फिल्महरूको विज्ञापन]] [[File:Deutsche Universal-Film AG 1930.jpg|thumb|Deutsche Universal-Film AG को शेयर प्रमाणपत्र (१९३०)]] सन् १९२६ मा Universal ले जर्मनीमा [[Deutsche Universal-Film AG]] नामको उत्पादन इकाइ सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Joe Pasternak]] ले गरेका थिए। यस इकाइले १९३६ सम्म प्रत्येक वर्ष ३–४ वटा फिल्म उत्पादन गर्थ्यो। पछि [[Hitler]] को प्रभाव बढ्दै गएपछि यो इकाइ पहिले हंगेरी र त्यसपछि अष्ट्रियातिर सरेको थियो। ध्वनि (sound) सहितका फिल्म आउन थालेपछि यी फिल्महरू प्रायः जर्मन भाषामा, कहिलेकाहीँ हंगेरी वा पोलिस भाषामा पनि बनाइन्थे। अमेरिकामा Universal Pictures ले यी फिल्महरू सिधै वितरण गरेन। तर केही फिल्महरू न्यूयोर्कमा रहेका अन्य विदेशी भाषा वितरणकर्तामार्फत देखाइन्थे, जसमा अंग्रेजी उपशीर्षक (subtitle) हुँदैनथ्यो। पछि नाजी शासनको दबाब र Universal कम्पनीको स्वामित्वमा आएको परिवर्तनका कारण यो सहायक कम्पनी बन्द भयो। सुरुवाती वर्षहरूमा Universal ले "सफा चलचित्र" (clean picture) बनाउने नीति अपनाएको थियो। तर सन् १९२७ अप्रिलसम्म आइपुग्दा [[Carl Laemmle]] ले यो नीति गल्ती भएको ठाने। किनकि अन्य स्टुडियोहरूले बनाएका "कम सफा" (अर्थात् बढी साहसी वा विवादास्पद) चलचित्रहरूले धेरै नाफा कमाइरहेका थिए, जबकि Universal ले भने घाटा बेहोरिरहेको थियो। सन् १९२७ को सुरुवाततिर Universal ले फेरि कार्टुन बनाउन चाहेर विभिन्न निर्माता (producers) सँग सम्झौता गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो। मार्च ४ मा, [[Charles Mintz]] को [[Winkler Pictures]] ले Universal सँग सम्झौता गर्‍यो, जसमा Universal का उपाध्यक्ष R. H. Cochrane पनि उपस्थित थिए। यस सम्झौताअनुसार Winkler ले Universal का लागि २६ वटा ''[[Oswald the Lucky Rabbit]]'' कार्टुन बनाउने थियो। यो पात्र [[Walt Disney]] र [[Ub Iwerks]] ले सिर्जना गरेका थिए, र Disney को स्टुडियोले Winkler को निगरानीमा ती कार्टुनहरूको एनिमेशन तयार पारेको थियो। यी कार्टुनहरू थिएटरमा सफल भए, र त्यसपछि [[Charles Mintz]] ले Universal सँग थप तीन वर्षसम्म Oswald कार्टुन बनाउने सम्झौता गरे। तर पछि Mintz ले [[Walt Disney]] लाई कम पैसामा काम गर्न दबाब दिए, जुन Disney ले स्वीकारेनन्। त्यसपछि Mintz ले Disney का धेरै एनिमेटरहरू आफ्नो स्टुडियोमा लगे। Disney र [[Ub Iwerks]] ले भने बाँकी Oswald कार्टुनहरू पूरा गर्दै गोप्य रूपमा नयाँ पात्र [[Mickey Mouse]] सिर्जना गरे। पछि Universal ले Winkler सँगको सम्झौता अन्त्य गर्‍यो र आफ्नै एनिमेशन स्टुडियो [[Walter Lantz Productions]] सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Walter Lantz]] र [[Bill Nolan (animator)|Bill Nolan]] ले गरे। पछि Lantz ले यो स्टुडियो पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा लिए र Universal सँग मिलेर सन् १९४० मा [[Woody Woodpecker]] जस्तो सफल पात्र बनाए। पछि सन् २००६ फेब्रुअरीमा [[NBCUniversal]] ले Disney द्वारा बनाइएका सबै Oswald कार्टुनहरू र त्यस पात्रको अधिकार [[The Walt Disney Company]] लाई बेच्यो। यसको साटोमा Disney ले [[American Broadcasting Company|ABC]] का खेल प्रस्तोता [[Al Michaels]] लाई उनको करारबाट मुक्त गर्‍यो, ताकि उनी NBC को [[NBC Sunday Night Football]] कार्यक्रममा काम गर्न सकून्। Universal सँग भने बाँकी Oswald कार्टुनहरूको अधिकार अझै रह्यो। ==लोगोहरू== <gallery> File:Universal Film Manufacturing Company 1912.png|Universal Film Manufacturing Company को लोगो, १९१२ File:Universal films logo 1913.jpg|१९१३ देखि १९१४ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1914.png|१९१४ देखि १९१९ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1915.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1919.png|१९१९ देखि १९२३ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1925-1928.jpg|१९२५ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1923.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal logo, with cue mark.png|१९२७ देखि कार्टुनहरूमा प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1936.png|१९३६ देखि १९४७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1963.png|१९६३ देखि १९९० सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1990.png|१९९० देखि १९९७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo (2000).svg|१९९६ देखि २०१२ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो; केही स्थानहरूमा अझै प्रयोग हुन्छ, जस्तै [[Universal Music Group]] </gallery> ==टिप्पणी== {{notelist}} ==सन्दर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्य लिंक== {{Commons category|Universal Pictures}} * {{Official website}} * [https://archive.org/search?query=%22Universal+Weekly%22&sort=-date&and%5B%5D=mediatype%3A%22texts%22&and%5B%5D=year%3A%5B1912+TO+1934%5D ''Universal Weekly''] [[Internet Archive]] मा * [https://archive.org/search?query=%22Moving+Picture+Weekly%22&sort=-date ''Moving Picture Weekly''] [[Internet Archive]] मा r9buzi236cgvqrungqz98x84sviodc0 1353879 1353878 2026-05-01T16:03:13Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1353879 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। ==इतिहास== ===सुरुआती वर्षहरू=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 160 | image1 = CarlLaemmle.jpg | caption1 = [[Carl Laemmle]] (१८६७–१९३९) | image2 = Mark Dintenfass 001.jpg | caption2 = Mark Dintenfass (१८७२–१९३३), Universal का सह–संस्थापक }} Universal कम्पनी [[Carl Laemmle]], Mark Dintenfass, [[Charles O Baumann|Charles O. Baumann]], Adam Kessel, [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane र [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको थियो। एउटा कथाअनुसार, Laemmle ले [[Chicago]] मा बसेर घण्टौँसम्म टिकट बिक्री (बक्स अफिस) हेर्थे, कति मानिस आए र कति कमाइ भयो भनेर गणना गर्थे। केही हप्तामै उनले आफ्नो पुरानो [[dry goods|सामान बेच्ने व्यवसाय]] छोडेर पहिलो पटक [[Nickelodeon (movie theater)|सानो चलचित्र हल (निकेलोडियन)]] किने। त्यस समयमा, सन् १९०८ मा Edison कम्पनीको सहयोगमा बनेको [[Motion Picture Patents Company]] (जसलाई "Edison Trust" पनि भनिन्थ्यो) ले चलचित्र क्षेत्रमा धेरै नियन्त्रण राख्थ्यो। यसले नियम बनाएको थियो कि हलवालाहरूले Trust द्वारा बनाइएका चलचित्र देखाउँदा शुल्क तिर्नुपर्छ। यो Trust ले क्यामेरा र प्रोजेक्टरमा प्रयोग हुने [[Latham Loop]] लगायत विभिन्न पेटेन्टको आधारमा चलचित्र निर्माण र प्रदर्शनका धेरै भागबाट पैसा उठाउँथ्यो। यसले चलचित्र वितरण क्षेत्रमा एकाधिकार (monopoly) कायम गर्न खोजेको थियो। छिट्टै, Laemmle र अन्य असन्तुष्ट निकेलोडियन (सानो चलचित्र हल) का मालिकहरूले Edison लाई पैसा तिर्नबाट बच्न आफ्नै चलचित्र बनाउन सुरु गरे। सन् १९०९ जुनमा, Laemmle ले आफ्ना साला [[Abe Stern]] र [[Julius Stern (producer)|Julius Stern]] सँग मिलेर Yankee Film Company स्थापना गरे। यो कम्पनी चाँडै [[Independent Moving Pictures]] (IMP) मा रूपान्तरण भयो। यसको स्टुडियो [[Fort Lee, New Jersey]] मा थियो, जहाँ २०औँ शताब्दीको सुरुवातमा अमेरिकाको पहिलो चलचित्र उद्योगका धेरै फिल्महरू बनाइएका थिए। Laemmle ले Edison को एउटा पुरानो नियम तोडे, जसअनुसार कलाकारहरूलाई चलचित्रमा नाम (क्रेडिट) दिइँदैनथ्यो। उनले कलाकारहरूको नाम सार्वजनिक गर्न थाले, जसले गर्दा धेरै प्रसिद्ध कलाकारहरू उनको कम्पनीतर्फ आकर्षित भए। यसले पछि [[star system (filmmaking)|स्टार सिस्टम]] को विकासमा मद्दत गर्‍यो। सन् १९१० मा, उनले [[Florence Lawrence]] (पहिले "[[Biograph Girl]]" भनेर चिनिन्थिन्) र अभिनेता [[King Baggot]] लाई प्रचार गरे। यो सम्भवतः पहिलो पटक थियो जब कुनै स्टुडियोले कलाकारहरूलाई आफ्नो प्रचार (मार्केटिङ) मा प्रयोग गरेको थियो। Universal Film Manufacturing Company सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[New York City]] मा स्थापना गरिएको थियो। त्यसै वर्ष जुलाईमा [[Carl Laemmle]] यसको अध्यक्ष बने, र उनी नै Dintenfass, Baumann, Kessel, Powers, Swanson, Horsley र Brulatour सँगको साझेदारीका मुख्य व्यक्ति थिए। यो कम्पनी सन् १९१२ जुन ८ मा आधिकारिक रूपमा स्थापना भयो। यो विभिन्न कम्पनीहरूलाई मिलाएर बनाइएको थियो, जस्तै [[Independent Moving Pictures]] (IMP), [[Powers Motion Picture Company]], [[Rex Motion Picture Manufacturing Company]], [[Champion Film Company]], [[Nestor Film Company]] र [[New York Motion Picture Company]]। पछि यी सबै कम्पनीहरू Laemmle ले आफैं नियन्त्रणमा लिए। नयाँ Universal स्टुडियो एउटा [[Vertical integration|एकीकृत कम्पनी]] थियो, जसमा चलचित्र बनाउने (production), वितरण (distribution) र प्रदर्शन गर्ने (exhibition) सबै काम एउटै कम्पनीले गर्थ्यो। यो प्रणाली पछि [[Studio system]] को मुख्य आधार बन्यो। [[File:Universal Moving Pictures Trademark Registration Certificate Sep 12 1916.jpg | thumb|left | Universal Moving Pictures को ट्रेडमार्क, सेप्टेम्बर १२, १९१६|class=skin-invert-image]] [[File:A Great Love - Clifford S. Elfelt - 1916, Universal Big U - EYE FLM25830 - OB 685649.webm|thumb|मेलोड्रामा ''A Great Love'' (१९१६), [[Clifford S. Elfelt]] द्वारा निर्माण गरिएको। डच इन्टरटाइटल सहित, १२:३३। संग्रह: [[EYE Film Institute Netherlands]].]] चलचित्र उद्योग पश्चिमतिर सर्ने क्रममा, सन् १९१२ को अन्त्यसम्ममा कम्पनीले आफ्नो अधिकांश चलचित्र निर्माण काम [[Hollywood]] क्षेत्रमा केन्द्रित गर्न थाल्यो। ''Universal Weekly'' र ''Moving Picture Weekly'' Universal कम्पनीका आन्तरिक पत्रिका (magazine) का नामहरू थिए, जुन पालैपालो प्रयोग गरिन्थे। यी पत्रिकाहरू यही समयदेखि प्रकाशित हुन थालेका थिए। यसको मुख्य उद्देश्य Universal का चलचित्रहरू हल सञ्चालकहरू (exhibitors) लाई प्रचार गर्नु थियो। Universal का धेरै पुराना चलचित्रहरू आगलागी र फिल्म बिग्रने (nitrate degradation) कारण नष्ट भइसकेका छन्। त्यसैले यी पत्रिकाहरूका बाँकी रहेका अंकहरू अहिले फिल्म इतिहासकारहरूका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण स्रोत मानिन्छन्। [[File:Universal Pictures film sets photographed 1915.jpg|thumb|सन् १९१५ मा खिचिएको Universal Pictures का फिल्म सेटहरू]] सन् १९१५ मार्च १५ मा [[Carl Laemmle]] ले संसारकै सबैभन्दा ठूलो चलचित्र निर्माण केन्द्र [[Universal Studios Hollywood|Universal City Studios]] खोले। यो करिब २३० एकड क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो र [[Cahuenga Pass]] नजिक, Hollywood भन्दा केही टाढा बनाइएको थियो। Universal को काममा स्टुडियो सञ्चालन (studio management) पनि अर्को महत्वपूर्ण भाग बन्यो, र यो स्टुडियो छुट्टै सहायक कम्पनीको रूपमा सञ्चालन गरियो। अन्य फिल्म व्यवसायीहरूभन्दा फरक, Laemmle ले आफ्नो स्टुडियो सर्वसाधारण दर्शक (पर्यटक) का लागि पनि खुला गरे। Universal त्यो समयमा Hollywood को सबैभन्दा ठूलो स्टुडियो बन्यो र करिब एक दशकसम्म त्यही स्थानमा रह्यो। तर, यसको मुख्य दर्शक साना सहरका मानिसहरू थिए, त्यसैले यसले प्रायः सस्तो बजेटका चलचित्रहरू बनाउँथ्यो, जस्तै मेलोड्रामा, वेस्टर्न (पश्चिमी शैलीका फिल्म) र सिरियल फिल्महरू। सन् १९१६ मा, [[#Early years|Universal]] ले आफ्ना चलचित्रहरूका लागि तीन तह (three-tier) को ब्रान्डिङ प्रणाली सुरु गर्‍यो। अन्य ठूला स्टुडियोहरू जस्तो Universal सँग आफ्नै चलचित्र हलहरू थिएनन्, त्यसैले आफ्ना फिल्महरूको प्रचार गर्न उसले यो नयाँ तरिका अपनायो। Universal को यो ब्रान्डिङ प्रणालीले हल सञ्चालकहरू र दर्शकहरूलाई सजिलै बुझ्न मद्दत गर्थ्यो। यसले हल सञ्चालकलाई कुन फिल्म लिन उपयुक्त हुन्छ भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्थ्यो, र दर्शकलाई कुन फिल्म हेर्ने भन्ने छनोट गर्न सजिलो बनाउँथ्यो। Universal ले तीन प्रकारका फिचर फिल्महरू रिलिज गर्थ्यो: * '''Red Feather Photoplays''' – कम बजेटका फिचर चलचित्रहरू * '''Bluebird Photoplays''' – सामान्य (मुख्यधाराका) र अलि राम्रो स्तरका चलचित्रहरू * '''Jewel''' – धेरै खर्चिलो (उच्च बजेट) र प्रसिद्ध कलाकारहरू भएका विशेष चलचित्रहरू "Jewel" श्रेणीका चलचित्रहरूका निर्देशकहरूमा [[Jack Conway (filmmaker)|Jack Conway]], [[John Ford]], [[Rex Ingram (director)|Rex Ingram]], [[Robert Z. Leonard]], [[George Marshall (director)|George Marshall]] र [[Lois Weber]] समावेश थिए। Lois Weber Hollywood मा चलचित्र निर्देशन गर्ने थोरै महिलामध्ये एक थिइन्। सन् १९२० को मध्यतिरबाट Universal ले आफ्ना सबैभन्दा महँगा र धेरै प्रचार गरिएका चलचित्रहरूलाई "Super-Jewel" भनेर चिनाउन थाल्यो। यी अन्तर्गत पर्ने केही चलचित्रहरूमा [[Erich von Stroheim]] द्वारा निर्देशित ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२), [[Clarence Brown]] को ''[[The Acquittal]]'' (१९२३), [[Hobart Henley]] को ''[[A Lady of Quality (1924 film)|A Lady of Quality]]'' (१९२४), [[Harry A. Pollard]] को ''[[Uncle Tom's Cabin (1927 film)|Uncle Tom's Cabin]]'' (१९२७), र [[Edward Sloman]] को ''[[Surrender (1927 film)|Surrender]]'' (१९२७) समावेश छन्। [[Carl Laemmle]] नयाँ सोच भएका व्यक्ति थिए, तर उनी धेरै सावधान (सावधानीपूर्वक निर्णय गर्ने) स्टुडियो प्रमुख पनि थिए। उनका प्रतिस्पर्धीहरू [[Adolph Zukor]], [[William Fox (producer)|William Fox]] र [[Marcus Loew]] जस्तो उनले आफ्नै चलचित्र हल (theater chain) बनाउने निर्णय गरेनन्। उनले आफ्ना सबै चलचित्रहरू आफ्नै पैसाले बनाए र ऋण लिन चाहेनन्। तर यसले गर्दा स्टुडियो लगभग दिवालिया हुने अवस्थामा पुग्यो, जब अभिनेता–निर्देशक [[Erich von Stroheim]] ले आफ्ना फिल्महरू ''[[Blind Husbands]]'' (१९१९) र ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२) मा धेरै महँगो खर्च गर्न आग्रह गरे। पछि Universal ले राम्रो विज्ञापन अभियान (ad campaign) चलाएर ती खर्चहरू केही हदसम्म फिर्ता ल्याउन सफल भयो। [[Character actor|सहायक अभिनेता]] [[Lon Chaney Sr.|Lon Chaney]] १९१० को दशकको बीचतिर Universal का लोकप्रिय कलाकार बने र धेरै नाटकिय (drama) फिल्महरूमा देखिए। तर १९१७ मा तलब विवादका कारण उनले Universal छोडे। पछि उनले Universal का लागि दुई ठूला सफल फिल्महरूमा मात्र फर्केर काम गरे: ''[[The Hunchback of Notre Dame (1923 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (१९२३) र ''[[The Phantom of the Opera (1925 film)|The Phantom of the Opera]]'' (१९२५)। सन् १९२० को सुरुवाततिर [[Carl Laemmle]] ले Universal को अधिकांश चलचित्र निर्माण सम्बन्धी निर्णयहरू [[Irving Thalberg]] लाई सुम्पिए। Thalberg पहिले Laemmle का निजी सचिव थिए, र स्टुडियो कसरी राम्रोसँग सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्ने उनको सोचबाट Laemmle प्रभावित भएका थिए। सन् १९१९ मा Thalberg लाई स्टुडियो प्रमुख बनाइयो। उनले Universal का फिल्महरूको गुणस्तर र प्रतिष्ठामा सुधार ल्याए। उनले निर्देशक [[Erich von Stroheim]] को अत्यधिक खर्च र लामो समय लाग्ने समस्यालाई पनि नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरे। अन्ततः उनले सन् १९२२ अक्टोबर ६ मा ''[[Merry-Go-Round (1923 film)|Merry-Go-Round]]'' (१९२३) को छायांकन सुरु भएको ६ हप्तामै Stroheim लाई हटाएर [[Rupert Julian]] लाई नियुक्त गरे। पछि, सन् १९२२ को अन्त्यतिर [[Louis B. Mayer]] ले Thalberg लाई आफ्नो स्टुडियो [[Louis B. Mayer Productions]] मा लगे। सन् १९२४ मा [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM) बनेपछि पनि Thalberg त्यही पदमा काम गरिरहे। Thalberg बिना Universal कमजोर (दोस्रो स्तरको) स्टुडियो बन्यो र धेरै वर्षसम्म त्यस्तै रह्यो। [[File:Universal Pictures Comedy Short Ad - Dec 6 1924 UW.jpg|thumb|[[Arthur Lake (actor)|Arthur Lake]] र [[Olive Hasbrouck]] सहितको हास्य छोटा फिल्महरूको विज्ञापन]] [[File:Deutsche Universal-Film AG 1930.jpg|thumb|Deutsche Universal-Film AG को शेयर प्रमाणपत्र (१९३०)]] सन् १९२६ मा Universal ले जर्मनीमा [[Deutsche Universal-Film AG]] नामको उत्पादन इकाइ सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Joe Pasternak]] ले गरेका थिए। यस इकाइले १९३६ सम्म प्रत्येक वर्ष ३–४ वटा फिल्म उत्पादन गर्थ्यो। पछि [[Hitler]] को प्रभाव बढ्दै गएपछि यो इकाइ पहिले हंगेरी र त्यसपछि अष्ट्रियातिर सरेको थियो। ध्वनि (sound) सहितका फिल्म आउन थालेपछि यी फिल्महरू प्रायः जर्मन भाषामा, कहिलेकाहीँ हंगेरी वा पोलिस भाषामा पनि बनाइन्थे। अमेरिकामा Universal Pictures ले यी फिल्महरू सिधै वितरण गरेन। तर केही फिल्महरू न्यूयोर्कमा रहेका अन्य विदेशी भाषा वितरणकर्तामार्फत देखाइन्थे, जसमा अंग्रेजी उपशीर्षक (subtitle) हुँदैनथ्यो। पछि नाजी शासनको दबाब र Universal कम्पनीको स्वामित्वमा आएको परिवर्तनका कारण यो सहायक कम्पनी बन्द भयो। सुरुवाती वर्षहरूमा Universal ले "सफा चलचित्र" (clean picture) बनाउने नीति अपनाएको थियो। तर सन् १९२७ अप्रिलसम्म आइपुग्दा [[Carl Laemmle]] ले यो नीति गल्ती भएको ठाने। किनकि अन्य स्टुडियोहरूले बनाएका "कम सफा" (अर्थात् बढी साहसी वा विवादास्पद) चलचित्रहरूले धेरै नाफा कमाइरहेका थिए, जबकि Universal ले भने घाटा बेहोरिरहेको थियो। सन् १९२७ को सुरुवाततिर Universal ले फेरि कार्टुन बनाउन चाहेर विभिन्न निर्माता (producers) सँग सम्झौता गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो। मार्च ४ मा, [[Charles Mintz]] को [[Winkler Pictures]] ले Universal सँग सम्झौता गर्‍यो, जसमा Universal का उपाध्यक्ष R. H. Cochrane पनि उपस्थित थिए। यस सम्झौताअनुसार Winkler ले Universal का लागि २६ वटा ''[[Oswald the Lucky Rabbit]]'' कार्टुन बनाउने थियो। यो पात्र [[Walt Disney]] र [[Ub Iwerks]] ले सिर्जना गरेका थिए, र Disney को स्टुडियोले Winkler को निगरानीमा ती कार्टुनहरूको एनिमेशन तयार पारेको थियो। यी कार्टुनहरू थिएटरमा सफल भए, र त्यसपछि [[Charles Mintz]] ले Universal सँग थप तीन वर्षसम्म Oswald कार्टुन बनाउने सम्झौता गरे। तर पछि Mintz ले [[Walt Disney]] लाई कम पैसामा काम गर्न दबाब दिए, जुन Disney ले स्वीकारेनन्। त्यसपछि Mintz ले Disney का धेरै एनिमेटरहरू आफ्नो स्टुडियोमा लगे। Disney र [[Ub Iwerks]] ले भने बाँकी Oswald कार्टुनहरू पूरा गर्दै गोप्य रूपमा नयाँ पात्र [[Mickey Mouse]] सिर्जना गरे। पछि Universal ले Winkler सँगको सम्झौता अन्त्य गर्‍यो र आफ्नै एनिमेशन स्टुडियो [[Walter Lantz Productions]] सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Walter Lantz]] र [[Bill Nolan (animator)|Bill Nolan]] ले गरे। पछि Lantz ले यो स्टुडियो पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा लिए र Universal सँग मिलेर सन् १९४० मा [[Woody Woodpecker]] जस्तो सफल पात्र बनाए। पछि सन् २००६ फेब्रुअरीमा [[NBCUniversal]] ले Disney द्वारा बनाइएका सबै Oswald कार्टुनहरू र त्यस पात्रको अधिकार [[The Walt Disney Company]] लाई बेच्यो। यसको साटोमा Disney ले [[American Broadcasting Company|ABC]] का खेल प्रस्तोता [[Al Michaels]] लाई उनको करारबाट मुक्त गर्‍यो, ताकि उनी NBC को [[NBC Sunday Night Football]] कार्यक्रममा काम गर्न सकून्। Universal सँग भने बाँकी Oswald कार्टुनहरूको अधिकार अझै रह्यो। ==लोगोहरू== <gallery> File:Universal Film Manufacturing Company 1912.png|Universal Film Manufacturing Company को लोगो, १९१२ File:Universal films logo 1913.jpg|१९१३ देखि १९१४ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1914.png|१९१४ देखि १९१९ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1915.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1919.png|१९१९ देखि १९२३ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1925-1928.jpg|१९२५ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1923.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal logo, with cue mark.png|१९२७ देखि कार्टुनहरूमा प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1936.png|१९३६ देखि १९४७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1963.png|१९६३ देखि १९९० सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1990.png|१९९० देखि १९९७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo (2000).svg|१९९६ देखि २०१२ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो; केही स्थानहरूमा अझै प्रयोग हुन्छ, जस्तै [[Universal Music Group]] </gallery> ==टिप्पणी== {{notelist}} ==सन्दर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्य लिंक== {{Commons category|Universal Pictures}} * {{Official website}} * [https://archive.org/search?query=%22Universal+Weekly%22&sort=-date&and%5B%5D=mediatype%3A%22texts%22&and%5B%5D=year%3A%5B1912+TO+1934%5D ''Universal Weekly''] [[Internet Archive]] मा * [https://archive.org/search?query=%22Moving+Picture+Weekly%22&sort=-date ''Moving Picture Weekly''] [[Internet Archive]] मा oqnydy763871t2nfdo93e994hcp0n6k 1353880 1353879 2026-05-01T16:04:09Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1353880 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} {{Infobox company | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। ==इतिहास== ===सुरुआती वर्षहरू=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 160 | image1 = CarlLaemmle.jpg | caption1 = [[Carl Laemmle]] (१८६७–१९३९) | image2 = Mark Dintenfass 001.jpg | caption2 = Mark Dintenfass (१८७२–१९३३), Universal का सह–संस्थापक }} Universal कम्पनी [[Carl Laemmle]], Mark Dintenfass, [[Charles O Baumann|Charles O. Baumann]], Adam Kessel, [[Pat Powers (producer)|Pat Powers]], William Swanson, [[David Horsley]], Robert H. Cochrane र [[Jules Brulatour]] द्वारा स्थापना गरिएको थियो। एउटा कथाअनुसार, Laemmle ले [[Chicago]] मा बसेर घण्टौँसम्म टिकट बिक्री (बक्स अफिस) हेर्थे, कति मानिस आए र कति कमाइ भयो भनेर गणना गर्थे। केही हप्तामै उनले आफ्नो पुरानो [[dry goods|सामान बेच्ने व्यवसाय]] छोडेर पहिलो पटक [[Nickelodeon (movie theater)|सानो चलचित्र हल (निकेलोडियन)]] किने। त्यस समयमा, सन् १९०८ मा Edison कम्पनीको सहयोगमा बनेको [[Motion Picture Patents Company]] (जसलाई "Edison Trust" पनि भनिन्थ्यो) ले चलचित्र क्षेत्रमा धेरै नियन्त्रण राख्थ्यो। यसले नियम बनाएको थियो कि हलवालाहरूले Trust द्वारा बनाइएका चलचित्र देखाउँदा शुल्क तिर्नुपर्छ। यो Trust ले क्यामेरा र प्रोजेक्टरमा प्रयोग हुने [[Latham Loop]] लगायत विभिन्न पेटेन्टको आधारमा चलचित्र निर्माण र प्रदर्शनका धेरै भागबाट पैसा उठाउँथ्यो। यसले चलचित्र वितरण क्षेत्रमा एकाधिकार (monopoly) कायम गर्न खोजेको थियो। छिट्टै, Laemmle र अन्य असन्तुष्ट निकेलोडियन (सानो चलचित्र हल) का मालिकहरूले Edison लाई पैसा तिर्नबाट बच्न आफ्नै चलचित्र बनाउन सुरु गरे। सन् १९०९ जुनमा, Laemmle ले आफ्ना साला [[Abe Stern]] र [[Julius Stern (producer)|Julius Stern]] सँग मिलेर Yankee Film Company स्थापना गरे। यो कम्पनी चाँडै [[Independent Moving Pictures]] (IMP) मा रूपान्तरण भयो। यसको स्टुडियो [[Fort Lee, New Jersey]] मा थियो, जहाँ २०औँ शताब्दीको सुरुवातमा अमेरिकाको पहिलो चलचित्र उद्योगका धेरै फिल्महरू बनाइएका थिए। Laemmle ले Edison को एउटा पुरानो नियम तोडे, जसअनुसार कलाकारहरूलाई चलचित्रमा नाम (क्रेडिट) दिइँदैनथ्यो। उनले कलाकारहरूको नाम सार्वजनिक गर्न थाले, जसले गर्दा धेरै प्रसिद्ध कलाकारहरू उनको कम्पनीतर्फ आकर्षित भए। यसले पछि [[star system (filmmaking)|स्टार सिस्टम]] को विकासमा मद्दत गर्‍यो। सन् १९१० मा, उनले [[Florence Lawrence]] (पहिले "[[Biograph Girl]]" भनेर चिनिन्थिन्) र अभिनेता [[King Baggot]] लाई प्रचार गरे। यो सम्भवतः पहिलो पटक थियो जब कुनै स्टुडियोले कलाकारहरूलाई आफ्नो प्रचार (मार्केटिङ) मा प्रयोग गरेको थियो। Universal Film Manufacturing Company सन् १९१२ अप्रिल ३० मा [[New York City]] मा स्थापना गरिएको थियो। त्यसै वर्ष जुलाईमा [[Carl Laemmle]] यसको अध्यक्ष बने, र उनी नै Dintenfass, Baumann, Kessel, Powers, Swanson, Horsley र Brulatour सँगको साझेदारीका मुख्य व्यक्ति थिए। यो कम्पनी सन् १९१२ जुन ८ मा आधिकारिक रूपमा स्थापना भयो। यो विभिन्न कम्पनीहरूलाई मिलाएर बनाइएको थियो, जस्तै [[Independent Moving Pictures]] (IMP), [[Powers Motion Picture Company]], [[Rex Motion Picture Manufacturing Company]], [[Champion Film Company]], [[Nestor Film Company]] र [[New York Motion Picture Company]]। पछि यी सबै कम्पनीहरू Laemmle ले आफैं नियन्त्रणमा लिए। नयाँ Universal स्टुडियो एउटा [[Vertical integration|एकीकृत कम्पनी]] थियो, जसमा चलचित्र बनाउने (production), वितरण (distribution) र प्रदर्शन गर्ने (exhibition) सबै काम एउटै कम्पनीले गर्थ्यो। यो प्रणाली पछि [[Studio system]] को मुख्य आधार बन्यो। [[File:Universal Moving Pictures Trademark Registration Certificate Sep 12 1916.jpg | thumb|left | Universal Moving Pictures को ट्रेडमार्क, सेप्टेम्बर १२, १९१६|class=skin-invert-image]] [[File:A Great Love - Clifford S. Elfelt - 1916, Universal Big U - EYE FLM25830 - OB 685649.webm|thumb|मेलोड्रामा ''A Great Love'' (१९१६), [[Clifford S. Elfelt]] द्वारा निर्माण गरिएको। डच इन्टरटाइटल सहित, १२:३३। संग्रह: [[EYE Film Institute Netherlands]].]] चलचित्र उद्योग पश्चिमतिर सर्ने क्रममा, सन् १९१२ को अन्त्यसम्ममा कम्पनीले आफ्नो अधिकांश चलचित्र निर्माण काम [[Hollywood]] क्षेत्रमा केन्द्रित गर्न थाल्यो। ''Universal Weekly'' र ''Moving Picture Weekly'' Universal कम्पनीका आन्तरिक पत्रिका (magazine) का नामहरू थिए, जुन पालैपालो प्रयोग गरिन्थे। यी पत्रिकाहरू यही समयदेखि प्रकाशित हुन थालेका थिए। यसको मुख्य उद्देश्य Universal का चलचित्रहरू हल सञ्चालकहरू (exhibitors) लाई प्रचार गर्नु थियो। Universal का धेरै पुराना चलचित्रहरू आगलागी र फिल्म बिग्रने (nitrate degradation) कारण नष्ट भइसकेका छन्। त्यसैले यी पत्रिकाहरूका बाँकी रहेका अंकहरू अहिले फिल्म इतिहासकारहरूका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण स्रोत मानिन्छन्। [[File:Universal Pictures film sets photographed 1915.jpg|thumb|सन् १९१५ मा खिचिएको Universal Pictures का फिल्म सेटहरू]] सन् १९१५ मार्च १५ मा [[Carl Laemmle]] ले संसारकै सबैभन्दा ठूलो चलचित्र निर्माण केन्द्र [[Universal Studios Hollywood|Universal City Studios]] खोले। यो करिब २३० एकड क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो र [[Cahuenga Pass]] नजिक, Hollywood भन्दा केही टाढा बनाइएको थियो। Universal को काममा स्टुडियो सञ्चालन (studio management) पनि अर्को महत्वपूर्ण भाग बन्यो, र यो स्टुडियो छुट्टै सहायक कम्पनीको रूपमा सञ्चालन गरियो। अन्य फिल्म व्यवसायीहरूभन्दा फरक, Laemmle ले आफ्नो स्टुडियो सर्वसाधारण दर्शक (पर्यटक) का लागि पनि खुला गरे। Universal त्यो समयमा Hollywood को सबैभन्दा ठूलो स्टुडियो बन्यो र करिब एक दशकसम्म त्यही स्थानमा रह्यो। तर, यसको मुख्य दर्शक साना सहरका मानिसहरू थिए, त्यसैले यसले प्रायः सस्तो बजेटका चलचित्रहरू बनाउँथ्यो, जस्तै मेलोड्रामा, वेस्टर्न (पश्चिमी शैलीका फिल्म) र सिरियल फिल्महरू। सन् १९१६ मा, [[#Early years|Universal]] ले आफ्ना चलचित्रहरूका लागि तीन तह (three-tier) को ब्रान्डिङ प्रणाली सुरु गर्‍यो। अन्य ठूला स्टुडियोहरू जस्तो Universal सँग आफ्नै चलचित्र हलहरू थिएनन्, त्यसैले आफ्ना फिल्महरूको प्रचार गर्न उसले यो नयाँ तरिका अपनायो। Universal को यो ब्रान्डिङ प्रणालीले हल सञ्चालकहरू र दर्शकहरूलाई सजिलै बुझ्न मद्दत गर्थ्यो। यसले हल सञ्चालकलाई कुन फिल्म लिन उपयुक्त हुन्छ भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्थ्यो, र दर्शकलाई कुन फिल्म हेर्ने भन्ने छनोट गर्न सजिलो बनाउँथ्यो। Universal ले तीन प्रकारका फिचर फिल्महरू रिलिज गर्थ्यो: * '''Red Feather Photoplays''' – कम बजेटका फिचर चलचित्रहरू * '''Bluebird Photoplays''' – सामान्य (मुख्यधाराका) र अलि राम्रो स्तरका चलचित्रहरू * '''Jewel''' – धेरै खर्चिलो (उच्च बजेट) र प्रसिद्ध कलाकारहरू भएका विशेष चलचित्रहरू "Jewel" श्रेणीका चलचित्रहरूका निर्देशकहरूमा [[Jack Conway (filmmaker)|Jack Conway]], [[John Ford]], [[Rex Ingram (director)|Rex Ingram]], [[Robert Z. Leonard]], [[George Marshall (director)|George Marshall]] र [[Lois Weber]] समावेश थिए। Lois Weber Hollywood मा चलचित्र निर्देशन गर्ने थोरै महिलामध्ये एक थिइन्। सन् १९२० को मध्यतिरबाट Universal ले आफ्ना सबैभन्दा महँगा र धेरै प्रचार गरिएका चलचित्रहरूलाई "Super-Jewel" भनेर चिनाउन थाल्यो। यी अन्तर्गत पर्ने केही चलचित्रहरूमा [[Erich von Stroheim]] द्वारा निर्देशित ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२), [[Clarence Brown]] को ''[[The Acquittal]]'' (१९२३), [[Hobart Henley]] को ''[[A Lady of Quality (1924 film)|A Lady of Quality]]'' (१९२४), [[Harry A. Pollard]] को ''[[Uncle Tom's Cabin (1927 film)|Uncle Tom's Cabin]]'' (१९२७), र [[Edward Sloman]] को ''[[Surrender (1927 film)|Surrender]]'' (१९२७) समावेश छन्। [[Carl Laemmle]] नयाँ सोच भएका व्यक्ति थिए, तर उनी धेरै सावधान (सावधानीपूर्वक निर्णय गर्ने) स्टुडियो प्रमुख पनि थिए। उनका प्रतिस्पर्धीहरू [[Adolph Zukor]], [[William Fox (producer)|William Fox]] र [[Marcus Loew]] जस्तो उनले आफ्नै चलचित्र हल (theater chain) बनाउने निर्णय गरेनन्। उनले आफ्ना सबै चलचित्रहरू आफ्नै पैसाले बनाए र ऋण लिन चाहेनन्। तर यसले गर्दा स्टुडियो लगभग दिवालिया हुने अवस्थामा पुग्यो, जब अभिनेता–निर्देशक [[Erich von Stroheim]] ले आफ्ना फिल्महरू ''[[Blind Husbands]]'' (१९१९) र ''[[Foolish Wives]]'' (१९२२) मा धेरै महँगो खर्च गर्न आग्रह गरे। पछि Universal ले राम्रो विज्ञापन अभियान (ad campaign) चलाएर ती खर्चहरू केही हदसम्म फिर्ता ल्याउन सफल भयो। [[Character actor|सहायक अभिनेता]] [[Lon Chaney Sr.|Lon Chaney]] १९१० को दशकको बीचतिर Universal का लोकप्रिय कलाकार बने र धेरै नाटकिय (drama) फिल्महरूमा देखिए। तर १९१७ मा तलब विवादका कारण उनले Universal छोडे। पछि उनले Universal का लागि दुई ठूला सफल फिल्महरूमा मात्र फर्केर काम गरे: ''[[The Hunchback of Notre Dame (1923 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (१९२३) र ''[[The Phantom of the Opera (1925 film)|The Phantom of the Opera]]'' (१९२५)। सन् १९२० को सुरुवाततिर [[Carl Laemmle]] ले Universal को अधिकांश चलचित्र निर्माण सम्बन्धी निर्णयहरू [[Irving Thalberg]] लाई सुम्पिए। Thalberg पहिले Laemmle का निजी सचिव थिए, र स्टुडियो कसरी राम्रोसँग सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्ने उनको सोचबाट Laemmle प्रभावित भएका थिए। सन् १९१९ मा Thalberg लाई स्टुडियो प्रमुख बनाइयो। उनले Universal का फिल्महरूको गुणस्तर र प्रतिष्ठामा सुधार ल्याए। उनले निर्देशक [[Erich von Stroheim]] को अत्यधिक खर्च र लामो समय लाग्ने समस्यालाई पनि नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरे। अन्ततः उनले सन् १९२२ अक्टोबर ६ मा ''[[Merry-Go-Round (1923 film)|Merry-Go-Round]]'' (१९२३) को छायांकन सुरु भएको ६ हप्तामै Stroheim लाई हटाएर [[Rupert Julian]] लाई नियुक्त गरे। पछि, सन् १९२२ को अन्त्यतिर [[Louis B. Mayer]] ले Thalberg लाई आफ्नो स्टुडियो [[Louis B. Mayer Productions]] मा लगे। सन् १९२४ मा [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM) बनेपछि पनि Thalberg त्यही पदमा काम गरिरहे। Thalberg बिना Universal कमजोर (दोस्रो स्तरको) स्टुडियो बन्यो र धेरै वर्षसम्म त्यस्तै रह्यो। [[File:Universal Pictures Comedy Short Ad - Dec 6 1924 UW.jpg|thumb|[[Arthur Lake (actor)|Arthur Lake]] र [[Olive Hasbrouck]] सहितको हास्य छोटा फिल्महरूको विज्ञापन]] [[File:Deutsche Universal-Film AG 1930.jpg|thumb|Deutsche Universal-Film AG को शेयर प्रमाणपत्र (१९३०)]] सन् १९२६ मा Universal ले जर्मनीमा [[Deutsche Universal-Film AG]] नामको उत्पादन इकाइ सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Joe Pasternak]] ले गरेका थिए। यस इकाइले १९३६ सम्म प्रत्येक वर्ष ३–४ वटा फिल्म उत्पादन गर्थ्यो। पछि [[Hitler]] को प्रभाव बढ्दै गएपछि यो इकाइ पहिले हंगेरी र त्यसपछि अष्ट्रियातिर सरेको थियो। ध्वनि (sound) सहितका फिल्म आउन थालेपछि यी फिल्महरू प्रायः जर्मन भाषामा, कहिलेकाहीँ हंगेरी वा पोलिस भाषामा पनि बनाइन्थे। अमेरिकामा Universal Pictures ले यी फिल्महरू सिधै वितरण गरेन। तर केही फिल्महरू न्यूयोर्कमा रहेका अन्य विदेशी भाषा वितरणकर्तामार्फत देखाइन्थे, जसमा अंग्रेजी उपशीर्षक (subtitle) हुँदैनथ्यो। पछि नाजी शासनको दबाब र Universal कम्पनीको स्वामित्वमा आएको परिवर्तनका कारण यो सहायक कम्पनी बन्द भयो। सुरुवाती वर्षहरूमा Universal ले "सफा चलचित्र" (clean picture) बनाउने नीति अपनाएको थियो। तर सन् १९२७ अप्रिलसम्म आइपुग्दा [[Carl Laemmle]] ले यो नीति गल्ती भएको ठाने। किनकि अन्य स्टुडियोहरूले बनाएका "कम सफा" (अर्थात् बढी साहसी वा विवादास्पद) चलचित्रहरूले धेरै नाफा कमाइरहेका थिए, जबकि Universal ले भने घाटा बेहोरिरहेको थियो। सन् १९२७ को सुरुवाततिर Universal ले फेरि कार्टुन बनाउन चाहेर विभिन्न निर्माता (producers) सँग सम्झौता गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो। मार्च ४ मा, [[Charles Mintz]] को [[Winkler Pictures]] ले Universal सँग सम्झौता गर्‍यो, जसमा Universal का उपाध्यक्ष R. H. Cochrane पनि उपस्थित थिए। यस सम्झौताअनुसार Winkler ले Universal का लागि २६ वटा ''[[Oswald the Lucky Rabbit]]'' कार्टुन बनाउने थियो। यो पात्र [[Walt Disney]] र [[Ub Iwerks]] ले सिर्जना गरेका थिए, र Disney को स्टुडियोले Winkler को निगरानीमा ती कार्टुनहरूको एनिमेशन तयार पारेको थियो। यी कार्टुनहरू थिएटरमा सफल भए, र त्यसपछि [[Charles Mintz]] ले Universal सँग थप तीन वर्षसम्म Oswald कार्टुन बनाउने सम्झौता गरे। तर पछि Mintz ले [[Walt Disney]] लाई कम पैसामा काम गर्न दबाब दिए, जुन Disney ले स्वीकारेनन्। त्यसपछि Mintz ले Disney का धेरै एनिमेटरहरू आफ्नो स्टुडियोमा लगे। Disney र [[Ub Iwerks]] ले भने बाँकी Oswald कार्टुनहरू पूरा गर्दै गोप्य रूपमा नयाँ पात्र [[Mickey Mouse]] सिर्जना गरे। पछि Universal ले Winkler सँगको सम्झौता अन्त्य गर्‍यो र आफ्नै एनिमेशन स्टुडियो [[Walter Lantz Productions]] सुरु गर्‍यो, जसको नेतृत्व [[Walter Lantz]] र [[Bill Nolan (animator)|Bill Nolan]] ले गरे। पछि Lantz ले यो स्टुडियो पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा लिए र Universal सँग मिलेर सन् १९४० मा [[Woody Woodpecker]] जस्तो सफल पात्र बनाए। पछि सन् २००६ फेब्रुअरीमा [[NBCUniversal]] ले Disney द्वारा बनाइएका सबै Oswald कार्टुनहरू र त्यस पात्रको अधिकार [[The Walt Disney Company]] लाई बेच्यो। यसको साटोमा Disney ले [[American Broadcasting Company|ABC]] का खेल प्रस्तोता [[Al Michaels]] लाई उनको करारबाट मुक्त गर्‍यो, ताकि उनी NBC को [[NBC Sunday Night Football]] कार्यक्रममा काम गर्न सकून्। Universal सँग भने बाँकी Oswald कार्टुनहरूको अधिकार अझै रह्यो। ==लोगोहरू== <gallery> File:Universal Film Manufacturing Company 1912.png|Universal Film Manufacturing Company को लोगो, १९१२ File:Universal films logo 1913.jpg|१९१३ देखि १९१४ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1914.png|१९१४ देखि १९१९ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1915.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Film Manufacturing Company 1919.png|१९१९ देखि १९२३ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo 1925-1928.jpg|१९२५ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1923.jpg|१९२३ देखि १९२७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal logo, with cue mark.png|१९२७ देखि कार्टुनहरूमा प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1936.png|१९३६ देखि १९४७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1963.png|१९६३ देखि १९९० सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures 1990.png|१९९० देखि १९९७ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो File:Universal Pictures logo (2000).svg|१९९६ देखि २०१२ सम्म प्रयोग गरिएको लोगो; केही स्थानहरूमा अझै प्रयोग हुन्छ, जस्तै [[Universal Music Group]] </gallery> ==टिप्पणी== {{notelist}} ==सन्दर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्य लिंक== {{Commons category|Universal Pictures}} * {{Official website}} * [https://archive.org/search?query=%22Universal+Weekly%22&sort=-date&and%5B%5D=mediatype%3A%22texts%22&and%5B%5D=year%3A%5B1912+TO+1934%5D ''Universal Weekly''] [[Internet Archive]] मा * [https://archive.org/search?query=%22Moving+Picture+Weekly%22&sort=-date ''Moving Picture Weekly''] [[Internet Archive]] मा 2cgfd8jmlb4r8mqv8fl2m60jpevx6sw 1353881 1353880 2026-05-01T16:06:23Z हिमाल सुवेदी 30817 खराब अनुवाद हटाउँदै 1353881 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} {{Infobox company | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। ==इतिहास== ofc5qywmoaz1udctl4w2cd71wjnvy10 1353882 1353881 2026-05-01T16:07:41Z हिमाल सुवेदी 30817 1353882 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} {{Infobox company | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। == टिप्पणीहरू == {{टिप्पणीसूची}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 8s9lzxsiv2kk3avzbehgt9kt5oaltpy 1353883 1353882 2026-05-01T16:11:00Z Saroj 31493 सुधार गरियो 1353883 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} {{Infobox company | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> }} '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। == टिप्पणीहरू == {{टिप्पणीसूची}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 199ya2tjjrto238ec9qlf6p9elq6ovg 1353884 1353883 2026-05-01T16:14:54Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र स्टुडियोहरू]] जोडियो 1353884 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} {{Infobox company | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> }} '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। == टिप्पणीहरू == {{टिप्पणीसूची}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र स्टुडियोहरू]] mcfismwa7g59cbm17ybvyzl48kwgntu 1353958 1353884 2026-05-02T09:44:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353958 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी चलचित्र र वितरण कम्पनी}} {{Infobox company | name = युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज | logo = [[File:Universal_Pictures_logo.svg|frameless|class=skin-invert logo-nobg|240px]] | logo_caption = सन् २०२१ देखि प्रयोग गरिएको लोगो{{efn|हालको लोगो सन् २०१३ देखि प्रयोगमा छ। सुरुमा वेटा एफएक्सद्वारा बनाइएको र यसको परिमार्जित संस्करण ब्रायन ज्याक्सनले निर्मित थियो।}} | trade_name = युनिभर्सल पिक्चर्स | former_name = {{collapsible list|bullets=yes | युनिभर्सल फिल्म म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (सन् १९१२–१९२३) | युनिभर्सल पिक्चर्स कर्पोरेसन (सन् १९२३–१९३६) | युनिभर्सल प्रोडक्सन, निगम (सन् १९३६–१९३७) | युनिभर्सल पिक्चर्स कम्पनी, निगम (सन् १९३७–१९४७) | युनिभर्सल-इन्टरनेसनल (सन् १९४६–१९६३) | युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज, निगम (सन् १९६३–१९९९) }} | predecessor = इन्डिपेन्डेन्ट मुभिङ पिक्चर्स | type = [[डिभिजन (व्यवसाय)|डिभिजन]] | industry = [[चलचित्र]] | founded = {{Start date and age|1912|4|30}} | founders = {{unbulleted list|[[कार्ल लेमेले]]|[[प्याट पावर्स (उत्पादम)|प्याट पावर्स]]|[[डेभिड होर्स्ले]]|विलिया स्वानसन|[[चार्ल्स ओ बाउमान|चार्ल्स बाउमान]]|रोबर्ट एच. क्रोराने|एडम केसल|जुलेस ब्रुलाटुर]]}} | hq_location = [[१० युनिभर्सल सिटी प्लाजा]] | hq_location_city = [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]] | hq_location_country = संयुक्त राज्य अमेरिका | num_locations = ३ | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{Unbulleted list|[[Donna Langley]] (अध्यक्ष, युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप) पसटर क्रामर (अध्यक्ष)}} | products = [[चलचित्रहरू]] | revenue = {{increase}} अमेरिकी डलर ११.६२२ अर्ब | revenue_year = सन् २०२२ | owner = | parent = {{Unbulleted list|[[एमसिए नगम]] (सन् १९६२–१९९६)|[[युनिभर्सफ फिल्म्ड इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप]] (सन् १९९६–हाल)}} | divisions = {{Unbulleted list|[[Focus Features]]|[[इलुमेनेस (कम्पनी)|इलुमुनेसन]]|[[युनिभर्सल पिक्चर्स होम इन्टरटेन्मेन्ट]]}} | subsid = {{Unbulleted list|[[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] (२०%)|[[ड्रस वर्क्स एनिमेसन]]|[[एनबिसि इन्टरटेन्मेन्ट जापान]]||[[युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]] (५०%)|[[वर्किङ टाइटल फिल्मस]]}} | website = {{Ubl | {{URL|https://universalpictures.com}} }} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |title=Comcast Reports 4Th Quarter And Full Year 2022 Results |website=cmcsa.com |publisher=Comcast |access-date=April 8, 2023 |format=PDF |pages=4 |language=en |date=January 26, 2022 |archive-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126234012/https://www.cmcsa.com/static-files/564f8423-ccdf-45d7-b2c7-8e31212b04d3 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcuniversal.com/contact-us|title=Contact Us|publisher=NBCUniversal|access-date=August 31, 2017|archive-date=September 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903185619/http://www.nbcuniversal.com/contact-us |date=September 3, 2017 }}{{cite web|url= https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|title= Brad Weston Launches Production Company With Backing From Universal, eOne|website= Variety (magazine)|date= May 17, 2017|access-date= February 27, 2019|archive-date= May 17, 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517181310/https://variety.com/2017/film/news/brad-weston-makeready-universal-eone-1202430326|url-status= live}} }}</ref> }} '''युनिभर्सल सिटी स्टुडियोज '' ('''युनिभर्सल पिक्चर्स'''को नामबाट व्यवसाय गर्ने), जसलाई सामान्यतया '''युनिभर्सल स्टुडियोज''' वा केवल '''युनिभर्सल''' भनिन्छ, एक अमेरिकी [[चलचित्र निर्माण]] र [[चलचित्र वितरण]] कम्पनी हो। यसको मुख्यालय [[युनिभर्सल सिटी, क्यालिफोर्निया]]को युनिभर्सल स्टुडियोज कम्प्लेक्समा रहेको छ। यो [[एनबिसी युनिभर्सल]]को चलचित्र स्टुडियो शाखा [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]को प्रमुख स्टुडियो हो, जुन [[कोमकार्ट]]को एक सहायक कम्पनी हो। ३० अप्रिल १९१२ मा [[कर्ल लेमेले]], [[मार्क डिटेनफास]], [[चार्ल्स बाउमान]], [[एडम केमल]], प्याट पावर्स, विलिया स्वानसन, डिभिड होर्ल्से, रोर्ट एच. क्रोरेन र जुलेस ब्रुलाटुरद्वारा स्थापित युनिभर्सल संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो जीवित चलचित्र स्टुडियो हो। यो गोमन्ट फिल्म्स, पाथे, टिटानस र नोरडिस्क फिल्मपछि विश्वको पाँचौँ पुरानो स्टुडियो हो र यो हलिउडका बिग फाइभ" चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सलका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र शृङ्खलाहरूमा ''[[फास्ट एन्ड फ्युरियस]], जुरासिक पार्क'' र ''डेस्पिसिबल मि'' पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, स्टुडियोको पुस्तकालयमा धेरै व्यक्तिगत चलचित्रहरू जस्तै ''जज्'' र ''इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरिस्टेरियल'' समावेश छन् जुन दुवै आफ्नो प्रारम्भिक प्रदर्शनका समयमा सबै समयका सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू बनेका थिए। यो युनिभर्सल पिक्चर्सको सदस्य हो र हलिउडको स्वर्ण युगका क्रममा यो "लिटिल थ्रि" प्रमुख स्टुडियोहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mpaa.org/our-story|title=Our Story|publisher=MPAA|access-date=August 30, 2017|archive-date=August 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story|url-status=live}}</ref> यो हाल [[युनिभर्सल फिल्म्ड इन्टरटेनमेन्ट ग्रुप]]का आठ चलचित्र स्टुडियोहरू मध्ये एक हो, जसमा [[फोकस फिचर्स]], [[एम्ब्लिन पार्टनर्स]] मा २०% हिस्सा, युनाइटेड इन्टरनेसनल पिक्चर्स]]मा ५०% हिस्सा, [[वर्किङ टाइटल फिल्म्स]], [[युनिभर्सफ एनिमेसल स्टुडियोस]], इलुमिनेसन र ड्रिमवर्क्स एनिमेसन रहेका छन्। == टिप्पणीहरू == {{टिप्पणीसूची}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र स्टुडियोहरू]] i0mj7ydm0tg5578u9bxpvnme1vsg6j0 6 150020 1353862 2026-02-24T00:46:15Z en>Jevansen 0 + [[Category:Film posters for English-language films]] 1353862 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Film cover fur | Article = Blue Movie | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = Blue Movie | Distributor = Andy Warhol Films | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Fair use rationale for use in the article [[Blue Movie]] == Though this image is subject to copyright, its use is covered by the U.S. fair use laws because: #The article for which this use occurs is purely educational in nature and, thus, is non-commercial. #The sole purpose of this use of the copyrighted image is to illustrate the videotape in question. #Said image is the primary means of visual identification of the main topic of the article; that is, the work that is distributed via the video media. #The image is used only once in the article, and is used in a section or "information box" that is neutral in tone. #The cover of the media is not the "content" specifically being sold by the publisher of the media. #The market for the original videotape product will not be diminished by this use of the image. In fact, this use is likely to encourage the increased legitimate sales of said videos. #Because the image is provided at a low resolution inappropriate for re-printing the video cover, its usage on Wikipedia does not pose a problem of aiding media piracy (the re-printing of covers to accompany pirated discs), or make it so that the copyright holder could not in the future successfully re-sell the image as a print or poster on its own. #Since it is copyrighted video art, the image is not replaceable with an uncopyrighted or freely copyrighted image of comparable educational value. #Digital versions of this image have been previously published on numerous websites, so this use on Wikipedia does not make the image significantly more accessible. #The image is not used in such a way that a reader would be confused into believing that the article is produced, sponsored, or authorized by the owner of the image. == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1960s American film posters}} [[Category:Posters from pornographic films]] [[Category:Film posters for English-language films]] h8fugmjoxtns2y2hkd2g1oivgyg2wmv 1353863 1353862 2026-05-01T15:41:18Z Saroj 31493 [[:en:File:BlueMovie.jpg]] बाट १ संशोधन(हरू) 1353862 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Film cover fur | Article = Blue Movie | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = Blue Movie | Distributor = Andy Warhol Films | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Fair use rationale for use in the article [[Blue Movie]] == Though this image is subject to copyright, its use is covered by the U.S. fair use laws because: #The article for which this use occurs is purely educational in nature and, thus, is non-commercial. #The sole purpose of this use of the copyrighted image is to illustrate the videotape in question. #Said image is the primary means of visual identification of the main topic of the article; that is, the work that is distributed via the video media. #The image is used only once in the article, and is used in a section or "information box" that is neutral in tone. #The cover of the media is not the "content" specifically being sold by the publisher of the media. #The market for the original videotape product will not be diminished by this use of the image. In fact, this use is likely to encourage the increased legitimate sales of said videos. #Because the image is provided at a low resolution inappropriate for re-printing the video cover, its usage on Wikipedia does not pose a problem of aiding media piracy (the re-printing of covers to accompany pirated discs), or make it so that the copyright holder could not in the future successfully re-sell the image as a print or poster on its own. #Since it is copyrighted video art, the image is not replaceable with an uncopyrighted or freely copyrighted image of comparable educational value. #Digital versions of this image have been previously published on numerous websites, so this use on Wikipedia does not make the image significantly more accessible. #The image is not used in such a way that a reader would be confused into believing that the article is produced, sponsored, or authorized by the owner of the image. == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1960s American film posters}} [[Category:Posters from pornographic films]] [[Category:Film posters for English-language films]] h8fugmjoxtns2y2hkd2g1oivgyg2wmv 1353864 1353863 2026-05-01T15:41:44Z Saroj 31493 Saroj ले [[चित्र:BlueMovie.jpg]] अपलोड गरेका छन् 1353862 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Film cover fur | Article = Blue Movie | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = Blue Movie | Distributor = Andy Warhol Films | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Fair use rationale for use in the article [[Blue Movie]] == Though this image is subject to copyright, its use is covered by the U.S. fair use laws because: #The article for which this use occurs is purely educational in nature and, thus, is non-commercial. #The sole purpose of this use of the copyrighted image is to illustrate the videotape in question. #Said image is the primary means of visual identification of the main topic of the article; that is, the work that is distributed via the video media. #The image is used only once in the article, and is used in a section or "information box" that is neutral in tone. #The cover of the media is not the "content" specifically being sold by the publisher of the media. #The market for the original videotape product will not be diminished by this use of the image. In fact, this use is likely to encourage the increased legitimate sales of said videos. #Because the image is provided at a low resolution inappropriate for re-printing the video cover, its usage on Wikipedia does not pose a problem of aiding media piracy (the re-printing of covers to accompany pirated discs), or make it so that the copyright holder could not in the future successfully re-sell the image as a print or poster on its own. #Since it is copyrighted video art, the image is not replaceable with an uncopyrighted or freely copyrighted image of comparable educational value. #Digital versions of this image have been previously published on numerous websites, so this use on Wikipedia does not make the image significantly more accessible. #The image is not used in such a way that a reader would be confused into believing that the article is produced, sponsored, or authorized by the owner of the image. == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1960s American film posters}} [[Category:Posters from pornographic films]] [[Category:Film posters for English-language films]] h8fugmjoxtns2y2hkd2g1oivgyg2wmv 10 150021 1353866 2011-07-19T12:46:29Z en>Closedmouth 0 [[WP:AES|←]]Redirected page to [[Template:Non-free use rationale video cover]] 1353866 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Non-free use rationale video cover]] 1thuqy4x37x09zza3c3dfshppl5lgeh 1353867 1353866 2026-05-01T15:42:14Z Saroj 31493 [[:en:Template:Film_cover_fur]] बाट १ संशोधन(हरू) 1353866 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Non-free use rationale video cover]] 1thuqy4x37x09zza3c3dfshppl5lgeh 10 150022 1353869 2023-03-30T10:51:08Z en>Gonnym 0 so syntax highlighting works 1353869 wikitext text/x-wiki {{ {{ {{{|safesubst:}}}#switch: {{ {{{|safesubst:}}}lc: {{{Format}}} }} | data = Non-free image data | rationale = Non-free image rationale | #default = Non-free use rationale }} | Special_header = – non-free video cover | Article = {{{Article<includeonly>|</includeonly>}}} | Description = This is the {{{Type|}}} cover art of {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Volume|}}} | the {{Ordinal to word|{{{Volume}}}}} volume of }} {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Season|}}} | the {{Ordinal to word|{{{Season}}}}} season of }} ''{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Name|{{{Title|}}}}}} | {{{Name|{{{Title}}}}}} | {{{Article}}} }}''. The cover art copyright is believed to belong to {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Owner|}}} | {{{Owner}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Distributor|}}} | the distributor, {{{Distributor}}}, }} the publisher of the video{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Publisher|}}} | , {{{Publisher}}} }} or the studio which produced the video{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Studio|}}} | , {{{Studio}}} }} }}.{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Description|}}} | <nowiki/> {{{Description}}} }} | Source = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Source|}}} | {{{Source}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Website|}}} | May be found at the following website: {{{Website}}} | It is believed that the cover art can or could be obtained from {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Publisher|{{{Studio|{{{Distributor|}}}}}}}}} | {{{Publisher|{{{Studio|{{{Distributor}}}}}}}}} | the publisher or studio }}. }} }} | Portion = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Portion|}}} | {{{Portion}}} | The entire front cover. Because the image is cover art, a form of product packaging, the entire image is needed to identify the product, properly convey the meaning and branding intended, and avoid tarnishing or misrepresenting the image. }} | Low_resolution = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Low_resolution|{{{Low resolution|}}}}}} | {{{Low_resolution|{{{Low resolution}}}}}} | The copy is of sufficient resolution for commentary and identification but lower resolution than the original video cover. Copies made from it will be of inferior quality, unsuitable as artwork on pirate versions or other uses that would compete with the commercial purpose of the original artwork. }} | Purpose = <noinclude>''Choose from:'' <kbd>Infobox / Header / Section / Other</kbd></noinclude>{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Purpose|}}} | {{{Purpose}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Use|}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#ifeq: {{ lc: {{{Use}}} }} | infobox | Main infobox | {{{Use}}} }}. The image is used for identification in the context of critical commentary of the work for which it serves as cover art. It makes a significant contribution to the user's understanding of the article, which could not practically be conveyed by words alone. {{ {{{|safesubst:}}}#switch: {{ {{{|safesubst:}}}lc: {{{Use}}} }} | infobox = The image is placed in the infobox at the top of the article discussing the work, to show the primary visual image associated with the work, and to help the user quickly identify the work and know they have found what they are looking for. | header = The image is placed at the beginning of the article or section discussing the work, to help the user quickly identify the work and know they have found what they are looking for. | section = The image is placed at the beginning of a section discussing the work, to help the user quickly identify the work and know they have found what they are looking for. | #default = {{{Other purpose|}}} }} Use for this purpose does not compete with the purposes of the original work, namely the video cover creator's ability to provide video cover design services and in turn marketing video to the public. }}{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Commentary|}}} | <nowiki/> ''Commentary in the article about the cover art itself:'' {{{Commentary}}}. }} }} | Replaceability = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Replaceability|}}} | {{{Replaceability}}} | As a video cover, the image is not replaceable by free content; any other image that shows the packaging of the video would also be copyrighted, and any version that is not true to the original would be inadequate for identification or commentary. }} | Other information = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{other_information|{{{Other information|}}}}}} | {{{other_information|{{{Other information|}}}}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#ifeq: {{ lc: {{{Format}}} }} | data | Use of the video cover in articles complies with Wikipedia [[Wikipedia:Non-free content criteria|non-free content policy]] and fair use under [[Fair use|United States copyright law]] as described below. | Use of the video cover in the article complies with Wikipedia [[Wikipedia:Non-free content criteria|non-free content policy]] and fair use under [[Fair use|United States copyright law]] as described above. }} }} }} <noinclude> __NOTOC__ {{Documentation}} </noinclude> 7xa53cnip1r8q9bg3ndgd3iv0c0hhw6 1353870 1353869 2026-05-01T15:42:37Z Saroj 31493 [[:en:Template:Non-free_use_rationale_video_cover]] बाट १ संशोधन(हरू) 1353869 wikitext text/x-wiki {{ {{ {{{|safesubst:}}}#switch: {{ {{{|safesubst:}}}lc: {{{Format}}} }} | data = Non-free image data | rationale = Non-free image rationale | #default = Non-free use rationale }} | Special_header = – non-free video cover | Article = {{{Article<includeonly>|</includeonly>}}} | Description = This is the {{{Type|}}} cover art of {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Volume|}}} | the {{Ordinal to word|{{{Volume}}}}} volume of }} {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Season|}}} | the {{Ordinal to word|{{{Season}}}}} season of }} ''{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Name|{{{Title|}}}}}} | {{{Name|{{{Title}}}}}} | {{{Article}}} }}''. The cover art copyright is believed to belong to {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Owner|}}} | {{{Owner}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Distributor|}}} | the distributor, {{{Distributor}}}, }} the publisher of the video{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Publisher|}}} | , {{{Publisher}}} }} or the studio which produced the video{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Studio|}}} | , {{{Studio}}} }} }}.{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Description|}}} | <nowiki/> {{{Description}}} }} | Source = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Source|}}} | {{{Source}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Website|}}} | May be found at the following website: {{{Website}}} | It is believed that the cover art can or could be obtained from {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Publisher|{{{Studio|{{{Distributor|}}}}}}}}} | {{{Publisher|{{{Studio|{{{Distributor}}}}}}}}} | the publisher or studio }}. }} }} | Portion = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Portion|}}} | {{{Portion}}} | The entire front cover. Because the image is cover art, a form of product packaging, the entire image is needed to identify the product, properly convey the meaning and branding intended, and avoid tarnishing or misrepresenting the image. }} | Low_resolution = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Low_resolution|{{{Low resolution|}}}}}} | {{{Low_resolution|{{{Low resolution}}}}}} | The copy is of sufficient resolution for commentary and identification but lower resolution than the original video cover. Copies made from it will be of inferior quality, unsuitable as artwork on pirate versions or other uses that would compete with the commercial purpose of the original artwork. }} | Purpose = <noinclude>''Choose from:'' <kbd>Infobox / Header / Section / Other</kbd></noinclude>{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Purpose|}}} | {{{Purpose}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Use|}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#ifeq: {{ lc: {{{Use}}} }} | infobox | Main infobox | {{{Use}}} }}. The image is used for identification in the context of critical commentary of the work for which it serves as cover art. It makes a significant contribution to the user's understanding of the article, which could not practically be conveyed by words alone. {{ {{{|safesubst:}}}#switch: {{ {{{|safesubst:}}}lc: {{{Use}}} }} | infobox = The image is placed in the infobox at the top of the article discussing the work, to show the primary visual image associated with the work, and to help the user quickly identify the work and know they have found what they are looking for. | header = The image is placed at the beginning of the article or section discussing the work, to help the user quickly identify the work and know they have found what they are looking for. | section = The image is placed at the beginning of a section discussing the work, to help the user quickly identify the work and know they have found what they are looking for. | #default = {{{Other purpose|}}} }} Use for this purpose does not compete with the purposes of the original work, namely the video cover creator's ability to provide video cover design services and in turn marketing video to the public. }}{{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Commentary|}}} | <nowiki/> ''Commentary in the article about the cover art itself:'' {{{Commentary}}}. }} }} | Replaceability = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{Replaceability|}}} | {{{Replaceability}}} | As a video cover, the image is not replaceable by free content; any other image that shows the packaging of the video would also be copyrighted, and any version that is not true to the original would be inadequate for identification or commentary. }} | Other information = {{ {{{|safesubst:}}}#if: {{{other_information|{{{Other information|}}}}}} | {{{other_information|{{{Other information|}}}}}} | {{ {{{|safesubst:}}}#ifeq: {{ lc: {{{Format}}} }} | data | Use of the video cover in articles complies with Wikipedia [[Wikipedia:Non-free content criteria|non-free content policy]] and fair use under [[Fair use|United States copyright law]] as described below. | Use of the video cover in the article complies with Wikipedia [[Wikipedia:Non-free content criteria|non-free content policy]] and fair use under [[Fair use|United States copyright law]] as described above. }} }} }} <noinclude> __NOTOC__ {{Documentation}} </noinclude> 7xa53cnip1r8q9bg3ndgd3iv0c0hhw6 10 150023 1353871 2023-12-26T20:13:13Z en>Tom.Reding 0 /* top */{{High-use}} 1353871 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- EDIT TEMPLATE DOCUMENTATION BELOW THIS LINE --> This template is to help users write non-free use rationales for non-free video covers as required by [[WP:NFC]] and [[WP:NFURG]]. Include this in the [[Help:Image page|image file]], once for each time you insert the video cover art image into an article. ---- Please use copyrighted content responsibly and in accordance with Wikipedia policy. A template alone does not make video cover art fair to use. It merely helps you state why you think it is appropriate. This template is optimized for video cover art used in the article about the video. It may or may not work in other contexts. For example, this non-free use rationale may not be appropriate for images of software. Before saving, try the "preview" feature to review the text produced by this template. Be sure the language is true and complete. If not, consider using the override fields, a different template, or a hand-written justification. == Syntax == (copy this to your image page) <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Non-free use rationale video cover | Format = <!--Choose: Full / Data / Rationale --> | Article = | Use = <!--Choose: Infobox / Header / Section / Other --> <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Type = | Title = | Volume = | Season = | Distributor = | Publisher = | Studio = | Website = | Owner = | Commentary = | Other purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section --> <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low resolution = | Purpose = | Replaceability = | Other information = }} </syntaxhighlight> === Explanation of fields === {| class="wikitable" width="100%" |- ! width="100px" | Parameter ! Explanation |- | Format | Format of the template: : ''Full'' - full non-free use rationale template ([[Template:Non-free use rationale]]) - '''default''' : ''Data'' - displays media data fields only ([[Template:Non-free media data]]) : ''Rationale'' - displays non-free use rationale fields ([[Template:Non-free media rationale]]) |- | Article | Article name, no brackets. |- | Use | How is the image used in the article? Choose one: :''Infobox'' - in the infobox for the article about the video :''Header'' - top of article about the video :''Section'' - in a section devoted to the video :''Author'' - in an article about the author (be careful here) :''Other'' - some other use. Describe in "Other purpose" |- ! colspan="2" | Optional fields |- | Type | The type of media the cover art is from. (ex. VHS, Betamax, DVD, Blu-ray Disc) |- | Title | Name of video, if different than article. |- | Volume | If part of a multi-volume series, the volume number of the cover. |- | Season | If part of a complete season, the season number of the cover. |- | Distributor | The distributor of the video. |- | Publisher | The publisher of the video. |- | Studio | The studio that produced the video. |- | Website | If taken from the web, where? |- | Owner | Who owns the copyright, if known. |- | Commentary | Discuss any commentary in the article about the cover art itself. |- | Other purpose | If {{para|Use|Other}}, explain how the image is used in the article. This will be inserted into the standard boilerplate explanation. |- ! colspan="2" | Override fields |- | Description | A description of the copyrighted material, if the boilerplate description is not accurate. |- | Source | If not from the website, specifically where and how did you get the image? |- | Portion | If you did not use the whole cover, what part did you use and why? |- | Low resolution | If the image is unusually large or small, why? |- | Purpose | If use is not one of the above categories, explain how you use it. |- | Replaceability | Explain why the image cannot be replaced with free use, if boilerplate explanations are not accurate. |- | Other information | Any other information you think helps the image's non-free use case. |} == See also == * For other specific rationale templates, look in [[:Category:Non-free use rationale templates]]. * {{tl|Non-free use rationale}} is the general rationale template for which this template is based on. * {{tl|Non-free media data}} combined with {{tl|Non-free media rationale}} is a less clumsy way of adding Non-free use rationales in situations where an image is used in multiple articles. These templates are used by this template by use of {{para|Format}}. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Non-free use rationale templates|Video Cover]] }}</includeonly> 8qzc57hnpjt32g67w313vxucy5coyet 1353872 1353871 2026-05-01T15:42:50Z Saroj 31493 [[:en:Template:Non-free_use_rationale_video_cover/doc]] बाट १ संशोधन(हरू) 1353871 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- EDIT TEMPLATE DOCUMENTATION BELOW THIS LINE --> This template is to help users write non-free use rationales for non-free video covers as required by [[WP:NFC]] and [[WP:NFURG]]. Include this in the [[Help:Image page|image file]], once for each time you insert the video cover art image into an article. ---- Please use copyrighted content responsibly and in accordance with Wikipedia policy. A template alone does not make video cover art fair to use. It merely helps you state why you think it is appropriate. This template is optimized for video cover art used in the article about the video. It may or may not work in other contexts. For example, this non-free use rationale may not be appropriate for images of software. Before saving, try the "preview" feature to review the text produced by this template. Be sure the language is true and complete. If not, consider using the override fields, a different template, or a hand-written justification. == Syntax == (copy this to your image page) <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Non-free use rationale video cover | Format = <!--Choose: Full / Data / Rationale --> | Article = | Use = <!--Choose: Infobox / Header / Section / Other --> <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Type = | Title = | Volume = | Season = | Distributor = | Publisher = | Studio = | Website = | Owner = | Commentary = | Other purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section --> <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low resolution = | Purpose = | Replaceability = | Other information = }} </syntaxhighlight> === Explanation of fields === {| class="wikitable" width="100%" |- ! width="100px" | Parameter ! Explanation |- | Format | Format of the template: : ''Full'' - full non-free use rationale template ([[Template:Non-free use rationale]]) - '''default''' : ''Data'' - displays media data fields only ([[Template:Non-free media data]]) : ''Rationale'' - displays non-free use rationale fields ([[Template:Non-free media rationale]]) |- | Article | Article name, no brackets. |- | Use | How is the image used in the article? Choose one: :''Infobox'' - in the infobox for the article about the video :''Header'' - top of article about the video :''Section'' - in a section devoted to the video :''Author'' - in an article about the author (be careful here) :''Other'' - some other use. Describe in "Other purpose" |- ! colspan="2" | Optional fields |- | Type | The type of media the cover art is from. (ex. VHS, Betamax, DVD, Blu-ray Disc) |- | Title | Name of video, if different than article. |- | Volume | If part of a multi-volume series, the volume number of the cover. |- | Season | If part of a complete season, the season number of the cover. |- | Distributor | The distributor of the video. |- | Publisher | The publisher of the video. |- | Studio | The studio that produced the video. |- | Website | If taken from the web, where? |- | Owner | Who owns the copyright, if known. |- | Commentary | Discuss any commentary in the article about the cover art itself. |- | Other purpose | If {{para|Use|Other}}, explain how the image is used in the article. This will be inserted into the standard boilerplate explanation. |- ! colspan="2" | Override fields |- | Description | A description of the copyrighted material, if the boilerplate description is not accurate. |- | Source | If not from the website, specifically where and how did you get the image? |- | Portion | If you did not use the whole cover, what part did you use and why? |- | Low resolution | If the image is unusually large or small, why? |- | Purpose | If use is not one of the above categories, explain how you use it. |- | Replaceability | Explain why the image cannot be replaced with free use, if boilerplate explanations are not accurate. |- | Other information | Any other information you think helps the image's non-free use case. |} == See also == * For other specific rationale templates, look in [[:Category:Non-free use rationale templates]]. * {{tl|Non-free use rationale}} is the general rationale template for which this template is based on. * {{tl|Non-free media data}} combined with {{tl|Non-free media rationale}} is a less clumsy way of adding Non-free use rationales in situations where an image is used in multiple articles. These templates are used by this template by use of {{para|Format}}. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Non-free use rationale templates|Video Cover]] }}</includeonly> 8qzc57hnpjt32g67w313vxucy5coyet 0 150025 1353913 2026-05-02T04:36:33Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1351588818|Bhishma Raj Angdembe]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1353913 wikitext text/x-wiki '''भीष्मराज आङदेम्बे''' एक [[नेपाली भाषा|नेपाली]] राजनीतिज्ञ हुन् हालको संसदमा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रतिपक्षी दलको नेता]] हुन् । ।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी |url=https://baahrakhari.com/news-details/336897/ |access-date=2021-12-17 |website=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी}}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसका [[संसदीय दलको नेता]] हुन् ।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज आङ्देम्बेलाई संसदीय दलको नेता बनाउने कांग्रेसको निर्णय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1919368/congress-decides-to-make-bhishmaraj-angdembe-the-parliamentary-party-leader |access-date=2026-04-27 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> उनी [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]अन्तर्गत निर्वाचित भएका थिए। उनी नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ र १३ औं महाधिवेसन मा नेपाली काङ्ग्रेसको कार्यकारी समितिको सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Election Commission Nepal |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=3&rand=1461492716}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhisma Raj Angdembe |url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |archive-date=2016-05-05 |access-date=2016-04-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=NC General Convention: CWC members under provincial category elected |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/14/nc-general-convention-cwc-members-under-provincial-category-elected |website=kathmandupost.com}}</ref> [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] l9ph76w55xk8pgy7jyh03jmmdoq2jwm 1353914 1353913 2026-05-02T04:36:47Z Bishaldev100 28807 1353914 wikitext text/x-wiki '''भीष्मराज आङदेम्बे''' एक [[नेपाली भाषा|नेपाली]] राजनीतिज्ञ हुन् हालको संसदमा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रतिपक्षी दलको नेता]] हुन् । ।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी |url=https://baahrakhari.com/news-details/336897/ |access-date=2021-12-17 |website=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी}}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसका [[संसदीय दलको नेता]] हुन् ।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज आङ्देम्बेलाई संसदीय दलको नेता बनाउने कांग्रेसको निर्णय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1919368/congress-decides-to-make-bhishmaraj-angdembe-the-parliamentary-party-leader |access-date=2026-04-27 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> उनी [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]अन्तर्गत निर्वाचित भएका थिए। उनी नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ र १३ औं महाधिवेसन मा नेपाली काङ्ग्रेसको कार्यकारी समितिको सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Election Commission Nepal |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=3&rand=1461492716}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhisma Raj Angdembe |url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |archive-date=2016-05-05 |access-date=2016-04-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=NC General Convention: CWC members under provincial category elected |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/14/nc-general-convention-cwc-members-under-provincial-category-elected |website=kathmandupost.com}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 6jezzhljk45vwk84z030s88gq7gvoey 1353915 1353914 2026-05-02T04:46:02Z Bishaldev100 28807 1353915 wikitext text/x-wiki '''भीष्मराज आङदेम्बे''' एक [[नेपाली भाषा|नेपाली]] राजनीतिज्ञ हुन् हालको संसदमा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रतिपक्षी दलको नेता]] हुन् । ।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी |url=https://baahrakhari.com/news-details/336897/ |access-date=2021-12-17 |website=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी}}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसका [[संसदीय दलको नेता]] हुन् ।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज आङ्देम्बेलाई संसदीय दलको नेता बनाउने कांग्रेसको निर्णय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1919368/congress-decides-to-make-bhishmaraj-angdembe-the-parliamentary-party-leader |access-date=2026-04-27 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> उनी [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]अन्तर्गत निर्वाचित भएका थिए। उनी नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ र १३ औं महाधिवेसन मा नेपाली काङ्ग्रेसको कार्यकारी समितिको सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Election Commission Nepal |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=3&rand=1461492716}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhisma Raj Angdembe |url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |archive-date=2016-05-05 |access-date=2016-04-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=NC General Convention: CWC members under provincial category elected |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/14/nc-general-convention-cwc-members-under-provincial-category-elected |website=kathmandupost.com}}</ref> २०७० को दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा पाँचथर क्षेत्र नं २ बाट संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए ।संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएपछि उनले संविधानसभा अन्तर्गत उद्योग, वाणिज्य तथा उपभोक्ता हकहित समितिको सभापतिको जिम्मेवारीमा रहेर आर्थिक नीति, व्यापार व्यवस्था र उपभोक्ता अधिकारका विषयमा नेतृत्वदायी भूमिका सम्हाले ।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज बने कांग्रेस संसदीय दलको नेता |url=https://ekantipur.com/politics/2026/04/27/bhishma-raj-becomes-leader-of-the-nepali-congress-parliamentary-party-17-45.html |access-date=2026-05-02 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] q4b325rt1mbboq21wfl96l3hj93oz9l 1353941 1353915 2026-05-02T08:18:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1353941 wikitext text/x-wiki '''भीष्मराज आङदेम्बे''' एक [[नेपाली भाषा|नेपाली]] राजनीतिज्ञ हुन् हालको संसदमा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रतिपक्षी दलको नेता]] हुन् । ।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी |url=https://baahrakhari.com/news-details/336897/ |access-date=2021-12-17 |website=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी}}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसका [[संसदीय दलको नेता]] हुन् ।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज आङ्देम्बेलाई संसदीय दलको नेता बनाउने कांग्रेसको निर्णय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1919368/congress-decides-to-make-bhishmaraj-angdembe-the-parliamentary-party-leader |access-date=2026-04-27 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> उनी [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]अन्तर्गत निर्वाचित भएका थिए। उनी नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ र १३ औं महाधिवेसन मा नेपाली काङ्ग्रेसको कार्यकारी समितिको सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Election Commission Nepal |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=3&rand=1461492716}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhisma Raj Angdembe |url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |archive-date=2016-05-05 |access-date=2016-04-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |date=2016-05-05 }}</ref><ref>{{Cite web |title=NC General Convention: CWC members under provincial category elected |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/14/nc-general-convention-cwc-members-under-provincial-category-elected |website=kathmandupost.com}}</ref> २०७० को दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा पाँचथर क्षेत्र नं २ बाट संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए ।संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएपछि उनले संविधानसभा अन्तर्गत उद्योग, वाणिज्य तथा उपभोक्ता हकहित समितिको सभापतिको जिम्मेवारीमा रहेर आर्थिक नीति, व्यापार व्यवस्था र उपभोक्ता अधिकारका विषयमा नेतृत्वदायी भूमिका सम्हाले ।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज बने कांग्रेस संसदीय दलको नेता |url=https://ekantipur.com/politics/2026/04/27/bhishma-raj-becomes-leader-of-the-nepali-congress-parliamentary-party-17-45.html |access-date=2026-05-02 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 14cbuloq2i7k79bryu9eo48rncwm79h 0 150026 1353940 2026-05-02T07:21:02Z ~2026-26592-39 78439 नयाँ लेख सिर्जना 1353940 wikitext text/x-wiki '''अँधेरी बेतिनी''' [[बागमती प्रदेश]], [[मकवानपुर जिल्ला]]को [[बागमती गाउँपालिका]]मा अवस्थित एउटा सुन्दर बस्ती हो। == मुख्य स्थलहरू == यहाँका केही महत्त्वपूर्ण स्थानहरू यस प्रकार छन्: * '''अँधेरी गस्पेल चर्च''' * '''श्री लालुपाते युवा क्लब भवन''' * '''अशोक एग्रोभेट''' * '''लामो ढुङ्गा दोबाटो''' == जनजीवन == यहाँका बासिन्दाहरू मुख्य गरी कृषि र पशुपालनमा आबद्ध छन्। यो गाउँ प्राकृतिक रूपमा निकै मनमोहक छ। aryna1cbctm3iwzribxabden0irxzll