विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 1116 1369857 1239409 2026-08-15T22:36:17Z Yak-indolog 27038 तिब्बती नाम : चोमोलङमा 1369857 wikitext text/x-wiki {{प्रमुख लेख चिन्ह}} {{Infobox mountain | name = सगरमाथा | other_name = {{lang-ne|सगरमाथा}}<br /> Qomolangma<br />{{Lang|bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} 珠穆朗玛峰 | photo = Everest kalapatthar crop.jpg | photo_caption = कालापत्थरबाट हेर्दा | elevation_m = 8848.86 | elevation_ref = <!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844&nbsp;m or 8850&nbsp;m instead. If any editor thinks we should change it, could he/she please make the case on the talk page and allow time for discussion before editing. --><ref>Based on elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Measurement|Measurement]]''.</ref><br /><small> [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|सबैभन्दा अग्लो]]</small> | prominence_m = ८८४८ | prominence_ref = <br /><small>[[:en:Topographic prominence#Definitions|सगरमाथाको लागि विशेष]]</small> | map = Nepal Province1#Nepal#China Tibet topography#China#Asia | map_caption = कोशी प्रदेश – तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र, चीन सीमामा अवस्थिति | label = सगरमाथा | label_position = left | listing = सेभेन समिट <br />[[आठ-हजारी]]<br />[[:en:List of countries by highest point|देशको उच्च बिन्दु]] | location = {{flagicon|NEP}} [[सोलुखुम्बु जिल्ला]], [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]]<ref>The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepalese mapping.</ref> | range = [[महालङ्गुर हिमशृङ्खला|महालङ्गुर हिमश्रृङ्खला]] | lat_d = 27 | lat_m = 59 | lat_s = 17 | lat_NS = N | long_d = 86 | long_m = 55 | long_s = 31 | long_EW = E | coordinates_ref = <ref>The [[WGS84]] coordinates given here were calculated using detailed topographic mapping and are in agreement with [http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml adventurestats]. They are unlikely to be in error by more than 2". Coordinates showing Everest to be more than a minute further east that appeared on this page until recently, and still appear in Wikipedia in several other languages, are incorrect.</ref> | first_ascent = २९ मे १९५३<br />{{flagicon|NZL}} [[एडमन्ड हिलारी|एडमण्ड हिलारी]]<br />{{flagicon|NEP}} [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] | easiest_route = साउथकोल (नेपाल) }} '''सगरमाथा''' संसारको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो हो । यसको उचाई [[समुद्र|समुन्द्र]] सतहबाट ८,८४८.८६ मिटर (२९,०३१.६९ फिट) छ ।<ref>{{cite news|last1=दाहाल|first1=फणीन्द्र|title=सगरमाथाको नयाँ उचाइ ८,८४८.८६ मिटर भएको नेपाल र चीनको घोषणा|url=https://www.bbc.com/nepali/news-55227398|accessdate=8 डिसेम्बर 2020|agency=बीबीसी न्यूज नेपाली}}</ref> सन् ८ डिसेम्बर २०२० अगाडी यसको उचाई [[समुद्र|समुन्द्र]] सतहबाट ८,८४८ मिटर मानिएको थियो ।<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8608913.stm|title=Official height for Everest set|date=8 April 2010|work=BBC|access-date=16 August 2016}}</ref> सगरमाथा [[नेपाल]]को [[सोलुखुम्बु जिल्ला]]को [[खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका]]मा पर्छ । तिब्बती भाषामा यसको नाम '''चोमोलङमा''' हो । विशेष गरी थुलुङ [[राई जाति|राई]] स्थानियवासीहरू सगरमाथालाई [[चोमोलुङ]] भन्दछन् । सगरमाथालाई सन् १८६५ मा ब्रिटिस सर्भेयर कर्णेल सर जर्ज एभरेस्टको नाममा '''माउन्ट एभरेस्ट''' नामाकरण गरिएको थियो ।<ref>{{cite journal|title=Papers relating to the Himalaya and Mount Everest|journal=Proceedings of the London Royal Geographical Society of London|date=April–May 1857|volume=IX|pages=345–351}}</ref> पछि सन् १९५६ (बि.स. २०१२) मा इतिहास शिरोमणि [[बाबुराम आचार्य]]ले यसको नाम सगरमाथा राखेका हुन साथै उनले सगरमाथाको नेपाली नाम झ्यामोलोङ्मो पनि लेखेका छन् ।<ref>सगरमाथा र झ्यामोलोङ्मो : नेपाली गद्य सङ्ग्रह, भाग १।</ref> यसलाई कतै कतै देवढुङ्गा <ref>http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html#everest</ref> पनि भन्ने गरेको पाइन्छ । सगरमाथा शिखरमा सर्वप्रथम, सन १९५३ मे २९ तारिखको बिहान ११:१५ बजे, नेपालका [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] र न्युजिल्यान्डका [[सर]] [[एडमन्ड हिलारी|एड्मन्ड हिलारी]]ले पाइला राखेका थिए । == नामकरण र आरोहणको पृष्ठभूमि == सन् १८०९ मा माथिल्लो गंगा अर्थात कुमाउक्षेत्रको खोजीमा निस्केका डब्लूएस वेबले नेपालमा [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरी हिमाल]] ८ हजार मिटरभन्दा माथिको उचाइमा रहेको रहस्योद्घाटन गरेका थिए अर्थात हिमालयका अग्ला पर्वतहरूमध्ये सबैभन्दा पहिले उचाई नापिएको हिमाल [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरी हिमाल]] (८,१७२ मिटर) हो ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/435301-1610762964.html|title=सगरमाथाको नाप र नामकरण|last=श्रेष्ठ|first=निर्मल|date=३ माघ २०७७|website=नागरीक|accessdate=२२ जेष्ठ २०७९}}</ref> यस हिमालको उचाई नापेपछि यसैलाई संसारको अग्लो हिमाल भनिएको थियो । पछि सन् १८४८ मा [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]]को उचाई नापियो र यसको उचाई ८ हजार ५ सय ८६ मिटर हो भन्ने निक्र्योल भएपछि [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]]लाई संसारको अग्लो चुचुरो भनियो । त्यही वर्ष अन्य हिमालहरूको उचाई नापियो र रेकर्ड सङ्कलन गरेर सर्वे अफ इन्डियाको कार्यालयमा पठाइयो । त्यसको करिब तीन वर्षपछि सन् १८५२ मा जब सगरमाथा विश्वकै सबभन्दा अग्लो शिखर भन्ने ठहर भयो, त्यतिखेर त्यसको उचाइ २९ हजार २ फिट भनी मानियो । सगरमाथालाई रोमन संकेतचिहृन 'पिक १५' नाम प्रदान गरियो । सन् १८५२ तिर पहाडहरूको उचाइ 'कियोडा लाईट' यन्त्रको प्रयोगबाट मापन गरिरहेका [[भारत]]को सर्वे विभागको एउटा टोलीका सदस्यहरूमध्ये एक बङ्गाली नागरिक राधानाथ सिकन्दरले आफूले सर्वोच्च शिखर पत्ता लगाएको दाबी गरे । राधानाथका सहयोगिका रूपमा हेनेसी नामका उनका चेला थिए । उक्त विभागका सर्वे कर्मचारीहरू तेजवीर बुढाथोकी र राधानाथ सिक्दरले पत्ता लगाएको उक्त शिखरको उचाइ ८ हजार ८ सय ४० मिटर थियो । राधानाथ प्रतिभाशाली गणितज्ञ थिए । सर्वे अफ इन्डियामा जागीरे हुँदा उनको उमेर केबल १९ वर्षको थियो । बङ्गालमा आज पनि उनलाई सम्झनु पर्ने एउटा कारण छ किन भनें उनले 'मासिक पत्र' नामको हुलाक-पत्रिका निकाल्थे, जुन विशेषत महिलाहरूका लागि थियो । यस हुलाक-पत्रिकामा बङ्गाली भाषा प्रयोग हुन्थ्यो र महिलाहरूको सामाजिक चेतनाको स्तर उठाउने खालका सामग्रीहरू हुन्थे । सर्वोच्च शिखरको उचाइ नाप्ने विधि बेलायतका इन्जिनियर जर्ज एभरेष्टले विकास गरेका थिए । विश्वको सर्वोच्च शिखर खोज्ने कार्य सुरू भएपछि बिहार (भारत) को समतल मैदानको अध्ययन गरिरहेका भारतका सर्वेयर-जनरल [[सर]] एन्ड्रयू वाघले आफ्ना अग्रज जर्ज एभरेष्टका स्मरणमा पन्ध्रौँ चुचुरो भन्ने नामबाट फेरेर सन् १८६५ (वि.सं. १९२१)मा 'माउण्ट एभरेष्ट' नाम राखिदिए । एन्ड्रयू वाघको उक्त टोलीले नेपालको एक हिमशिखर संसारको सर्वोच्च भागका रूपमा रहेको दाबी पनि गरे । भारतको तत्कालीन कम्पनी सरकारद्वारा उक्त नामकरण गरिँदा जर्ज ७५ वर्षका थिए । जर्ज एभरेष्ट सन् १८२५ देखि सन् १८४३ सम्म भारतका सर्वेयर जनरल थिए । विसं २०१३ सालमा इतिहासशिरोमणि बाबुराम आचार्यले उक्त पर्वतको नेपाली न्वारान गरी 'सगरमाथा' नाम राखिदिएका हुन । उनले यस पर्वतको नेपाली नाम 'शारदा' नामक पत्रिकामार्फत गरेका थिए । आचार्यका अनुसार उनले त्यो नयाँ नाम दिएका होइनन्, पुरानै नाम पत्ता लगाएका थिए। == खोज == {{Location map |Earth| |lat_deg=27|lat_min=59|lat_sec=17 |lon_deg=86|lon_min=55|lon_sec=31 |position=left |width=300 |float=right |caption=पृथ्वीमा सगरमाथाको अवस्थिति |alt=नेपालमा सगरमाथा }} ===प्रथम आरोहण=== सन् १९५२ को ग्रीष्म ऋतुमा स्वीस नागरिकहरूलाई सगरमाथा आरोहण गर्ने स्वीकृति दिएपछि सन् १९५३ सम्ममा बेलायती नागरिकहरूलाई सफल आरोहणको लागि अन्तिम मौका दिइएको थियो । सन् १९५४ मा फ्रेन्च नागरिकहरूलाई र सन् १९५५ मा स्वीस नागरिकहरूलाई आरोहण अनुमति दिइएको थियो । बेलायती हिमालयन समितिले उच्च पहाड एवम् हिमाल चढाइमा कीर्तिमान प्राप्त गरेका एक सेना अधिकृत जोहन हन्टलाई समूह नेताको (टिम लिडर) रूपमा नियुक्त गरेको थियो । उनले नेतृत्व गरेको समूहले सन् १९३६ मा सगरमाथाको साहसिक यात्रामा सफलता हासिल गर्न सकेन । हन्टको समूह ठूलो थियो । सिपटनका साथमा सन् १९५२ मा चढेका मानिसहरू पनि त्यहा समावेश भएका थिए । उक्त समूहमा जर्ज व्याण्ड, टम वोर्र्डिन, चार्लस्, अल्फ ग्रेगरी, एडमण्ड हिलारी, जर्ज लोवे, माइकल वार्ड, टिम डाक्टर, मिखाइल वेष्टमाकोट र चार्लस वाइली समावेश भएका थिए । त्यसैबेला जेम्स मोरिसले पत्रिकाको लागि समाचार लेख्ने र टम स्टोवर्टले त्यस कार्यको फोटो खिच्ने कार्य गरेका थिए । तेन्जिङ्लाई शेर्पाहरूको सरदार भै आरोहण समूहमा समावेश हुन निमन्त्रणा गरिएको थियो । त्यस साहसिक यात्राका क्रममा आधार शिविरदेखि ल्होत्सेको मोहडासम्म पंक्तिबद्ध रूपमा शिविर स्थापना गरिएका थिए । उक्त यात्रामा दुई प्रकारका अक्सिजन उपकरणहरू प्रयोगमा ल्याइएका थिए । मे २६ मा विहान ७ बजे वोर्डेलो र इभान्स दुवैजना हन्ट एवम् नामग्याल शेर्पाको साथमा खोंचबाट शिविरतर्फ प्रस्थान गरे । वोर्डेलो र इभान्सले सुरूमा राम्रो प्रगति गरे पनि हिउँ र अक्सिजन सेटको कारणले आरोहणमा ढिलाई भयो । अन्त्यमा उनीहरूको प्रयास सफल भएन र तल झरे । २८ मे को दिन हिलारी र तेन्जिङ् लोवे एवम् आङनिमाको सहयोगमा नवौँ शिविरमा पुगे । मे १९ को विहान ६.३० मा हिलारी र तेन्जिङ् माथि चढन सुरू गरे । दक्षिणी चुचुरोमा पुग्नुभन्दा अगाडि हिमपातका कारणले यात्रामा अवरोध आयो । यो अवस्थामा हिलारी त्रसित भए । एकातिर माथिबाट हिउाको पहिरो आइ ज्यान लिने स्थिति थियो, अर्कोतिर सगरमाथा शिखरमा पुग्ने एकमात्र मौका गुमाउन नहुने अवस्था थियो । उनीहरू विहान ९ बजे भिराले चढेर दक्षिणी टाकुरामा पुगिसकेका थिए । अन्तिम पर्वतधार चढन कठिन देखिन्थ्यो तर पनि उनीहरू धैर्यका साथ अगाडि बढे । यो नै अहिलेका प्रसिद्ध हिलारीको जटिल खुडकिलो थियो । त्यसपछि तेन्जिङ् र हिलारी सजिलैसाग शिखरमा पुगे । केहीबेरको आराम पछि बधाइको आदान प्रदान भयो । तेन्जिङ्बाट हिलारीले शिखरको फोटो लिए र मालोरी एवम् इरभाइनको सङ्केतका लागि उत्तरतिर चिहाए । ==पर्वतारोहणको ऐतिहासिक तालिका== * सन् १८५२ - [[भारत|भारतीय अनुसन्धान]] : भारतीय नापी अनुसन्धानबाट सगरमाथालाई विश्वको सर्वोच्च शिखरको रूपमा पहिचान गरी महासर्भेएर सर आन्ड्रयू वाहले पन्ध्रौ चुली नामाकरण गरे । * सन् १९२१ - संयुक्त अधिराज्य : हवार्ड वरी र जि.एल्.मालोरी २२,९०० फिट उचाइको उत्तरी पहाडी खोंचमा आरोहण गरे । * सन् १९२२ - संयुक्त अधिराज्य: पहिलो सगरमाथा आरोहणको जनरल् चार्लसको नेतृत्वमा जि.एल्.मालोरी, ई.एफ्.नर्टन र हवार्ड समरभेल एवम् एकजना शेर्पा अक्सीजन विना २६००० फिटको - ७९३९ मिटर) आरोहण गरे । गर्ज फिन्च र जे.जि.व्रस अक्सीजन लिएर २७,३०० फिट -८३०० मिटरको उचाइमा पुगे । * सन् १९२४ - संयुक्त अधिराज्य दोस्रो साहसिक यात्रामा जनरल चार्लसको नेतृत्वमा जनरल् चार्लस र ई.एफ्.नर्टन २८,१२६ फिट -७,५८० मिटर उचाइमा पुगे । मालोरी र आन्ड्रयू अरभिन २७,६०० फिटको उचाइमा वेपत्ता भए । * सन् १९३३ - हृयू रटल्जको नेतृत्वमा गएको तेस्रो आरोहणमा २८१२६ फिट -७,५८० मिटर उचाई चढने काम भयो । * सन् १९३५ - संयुक्त अधिराज्य: एरिक शिपटनले अनुसन्धान दलको नेतृत्व गरे । * सन् १९३६ - संयुक्त अधिराज्य: हग रटल्जको नेतृत्वमा गएको चौथो आरोहण दल खराब मौसमका कारण फर्कियो । * सन् १९३८ - संयुक्त अधिराज्य: एच. डब्लु. टिलमनको नेतृत्वमा भएको पाचौँ आरोहण कार्य खराब मौसमको कारणले स्थगित गरियो । * सन् १९५० - संयुक्त अधिराज्य: एच. डब्लु. टिलमन र चार्लस हुस्टनले खुम्बु हिमनदीको निरीक्षण गरे । * सन् १९५१ - संयुक्त अधिराज्य: ई. शिपटनले शिखरमा जाने दक्षिण बाटोको निरीक्षण गरे । * सन् १९५२ - स्वीजरल्याण्ड: ई. वाईस डुनन्टको नेतृत्वको प्रथम आरोहण कार्य वषरा अघिको मौषममा सम्पन्न भयो । रेमण्ड लम्बर्ट र तेन्जीङ्ग नोर्गे २८,२०० फिट -८,६०० मिटर उचाईमा पुगे । * सन् १९५३ - संयुक्त अधिराज्य: कर्नेल जोहन हन्टको नेतृत्वमा आरोहण दलका [[एडमन्ड हिलारी|एडमण्ड हिलारी]] र तेन्जीङ्ग नोर्गे मे २९ को दिन सगरमाथाको शिरमा पुगे । ==चित्रदीर्घा== <gallery mode="packed"> File:Sunny Everest.JPG|सगरमाथाको बिहानी दृश्य File:MountEverestRelief.png|सगरमाथा File:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|सगरमाथाको मनोरम दृश्य File:Everestpanoram.jpg|सगरमाथाको प्यानारोमिक दृश्य File:Sunset on Everest.JPG|सगरमाथा File:1922 Everest expedition at Base Camp.jpg|१९९२ मा सागरमाथाको आधार शिविर File:Himalayan yaks in the Everest region.jpg|thumb|सगरमाथा क्षेत्रमा रहेका याकहरू </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Mount Everest|सगरमाथा}} ==यी पनि हेर्नुहोस== * [[बृहत हिमालय पदमार्ग]] {{आठ-हजारी}} {{नेपालका हिमालहरू}} {{GeoSouthAsia}} [[श्रेणी:हिमालहरू]] [[श्रेणी:नेपालको भूगोल]] [[श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका हिमालहरू]] t6bfedns8j27gphaaar8ibolb03b201 1369858 1369857 2026-08-15T22:43:23Z Yak-indolog 27038 infobox: other name 1369858 wikitext text/x-wiki {{प्रमुख लेख चिन्ह}} {{Infobox mountain | name = सगरमाथा | other_name = {{lang-zh|珠穆朗玛峰}} (चोमोलङमा)<br />{{Lang-bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} (चोमोलङमा) | photo = Everest kalapatthar crop.jpg | photo_caption = कालापत्थरबाट हेर्दा | elevation_m = 8848.86 | elevation_ref = <!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844&nbsp;m or 8850&nbsp;m instead. If any editor thinks we should change it, could he/she please make the case on the talk page and allow time for discussion before editing. --><ref>Based on elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Measurement|Measurement]]''.</ref><br /><small> [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|सबैभन्दा अग्लो]]</small> | prominence_m = ८८४८ | prominence_ref = <br /><small>[[:en:Topographic prominence#Definitions|सगरमाथाको लागि विशेष]]</small> | map = Nepal Province1#Nepal#China Tibet topography#China#Asia | map_caption = कोशी प्रदेश – तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र, चीन सीमामा अवस्थिति | label = सगरमाथा | label_position = left | listing = सेभेन समिट <br />[[आठ-हजारी]]<br />[[:en:List of countries by highest point|देशको उच्च बिन्दु]] | location = {{flagicon|NEP}} [[सोलुखुम्बु जिल्ला]], [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]]<ref>The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepalese mapping.</ref> | range = [[महालङ्गुर हिमशृङ्खला|महालङ्गुर हिमश्रृङ्खला]] | lat_d = 27 | lat_m = 59 | lat_s = 17 | lat_NS = N | long_d = 86 | long_m = 55 | long_s = 31 | long_EW = E | coordinates_ref = <ref>The [[WGS84]] coordinates given here were calculated using detailed topographic mapping and are in agreement with [http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml adventurestats]. They are unlikely to be in error by more than 2". Coordinates showing Everest to be more than a minute further east that appeared on this page until recently, and still appear in Wikipedia in several other languages, are incorrect.</ref> | first_ascent = २९ मे १९५३<br />{{flagicon|NZL}} [[एडमन्ड हिलारी|एडमण्ड हिलारी]]<br />{{flagicon|NEP}} [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] | easiest_route = साउथकोल (नेपाल) }} '''सगरमाथा''' संसारको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो हो । यसको उचाई [[समुद्र|समुन्द्र]] सतहबाट ८,८४८.८६ मिटर (२९,०३१.६९ फिट) छ ।<ref>{{cite news|last1=दाहाल|first1=फणीन्द्र|title=सगरमाथाको नयाँ उचाइ ८,८४८.८६ मिटर भएको नेपाल र चीनको घोषणा|url=https://www.bbc.com/nepali/news-55227398|accessdate=8 डिसेम्बर 2020|agency=बीबीसी न्यूज नेपाली}}</ref> सन् ८ डिसेम्बर २०२० अगाडी यसको उचाई [[समुद्र|समुन्द्र]] सतहबाट ८,८४८ मिटर मानिएको थियो ।<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8608913.stm|title=Official height for Everest set|date=8 April 2010|work=BBC|access-date=16 August 2016}}</ref> सगरमाथा [[नेपाल]]को [[सोलुखुम्बु जिल्ला]]को [[खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका]]मा पर्छ । तिब्बती भाषामा यसको नाम '''चोमोलङमा''' हो । विशेष गरी थुलुङ [[राई जाति|राई]] स्थानियवासीहरू सगरमाथालाई [[चोमोलुङ]] भन्दछन् । सगरमाथालाई सन् १८६५ मा ब्रिटिस सर्भेयर कर्णेल सर जर्ज एभरेस्टको नाममा '''माउन्ट एभरेस्ट''' नामाकरण गरिएको थियो ।<ref>{{cite journal|title=Papers relating to the Himalaya and Mount Everest|journal=Proceedings of the London Royal Geographical Society of London|date=April–May 1857|volume=IX|pages=345–351}}</ref> पछि सन् १९५६ (बि.स. २०१२) मा इतिहास शिरोमणि [[बाबुराम आचार्य]]ले यसको नाम सगरमाथा राखेका हुन साथै उनले सगरमाथाको नेपाली नाम झ्यामोलोङ्मो पनि लेखेका छन् ।<ref>सगरमाथा र झ्यामोलोङ्मो : नेपाली गद्य सङ्ग्रह, भाग १।</ref> यसलाई कतै कतै देवढुङ्गा <ref>http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html#everest</ref> पनि भन्ने गरेको पाइन्छ । सगरमाथा शिखरमा सर्वप्रथम, सन १९५३ मे २९ तारिखको बिहान ११:१५ बजे, नेपालका [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] र न्युजिल्यान्डका [[सर]] [[एडमन्ड हिलारी|एड्मन्ड हिलारी]]ले पाइला राखेका थिए । == नामकरण र आरोहणको पृष्ठभूमि == सन् १८०९ मा माथिल्लो गंगा अर्थात कुमाउक्षेत्रको खोजीमा निस्केका डब्लूएस वेबले नेपालमा [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरी हिमाल]] ८ हजार मिटरभन्दा माथिको उचाइमा रहेको रहस्योद्घाटन गरेका थिए अर्थात हिमालयका अग्ला पर्वतहरूमध्ये सबैभन्दा पहिले उचाई नापिएको हिमाल [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरी हिमाल]] (८,१७२ मिटर) हो ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/435301-1610762964.html|title=सगरमाथाको नाप र नामकरण|last=श्रेष्ठ|first=निर्मल|date=३ माघ २०७७|website=नागरीक|accessdate=२२ जेष्ठ २०७९}}</ref> यस हिमालको उचाई नापेपछि यसैलाई संसारको अग्लो हिमाल भनिएको थियो । पछि सन् १८४८ मा [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]]को उचाई नापियो र यसको उचाई ८ हजार ५ सय ८६ मिटर हो भन्ने निक्र्योल भएपछि [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]]लाई संसारको अग्लो चुचुरो भनियो । त्यही वर्ष अन्य हिमालहरूको उचाई नापियो र रेकर्ड सङ्कलन गरेर सर्वे अफ इन्डियाको कार्यालयमा पठाइयो । त्यसको करिब तीन वर्षपछि सन् १८५२ मा जब सगरमाथा विश्वकै सबभन्दा अग्लो शिखर भन्ने ठहर भयो, त्यतिखेर त्यसको उचाइ २९ हजार २ फिट भनी मानियो । सगरमाथालाई रोमन संकेतचिहृन 'पिक १५' नाम प्रदान गरियो । सन् १८५२ तिर पहाडहरूको उचाइ 'कियोडा लाईट' यन्त्रको प्रयोगबाट मापन गरिरहेका [[भारत]]को सर्वे विभागको एउटा टोलीका सदस्यहरूमध्ये एक बङ्गाली नागरिक राधानाथ सिकन्दरले आफूले सर्वोच्च शिखर पत्ता लगाएको दाबी गरे । राधानाथका सहयोगिका रूपमा हेनेसी नामका उनका चेला थिए । उक्त विभागका सर्वे कर्मचारीहरू तेजवीर बुढाथोकी र राधानाथ सिक्दरले पत्ता लगाएको उक्त शिखरको उचाइ ८ हजार ८ सय ४० मिटर थियो । राधानाथ प्रतिभाशाली गणितज्ञ थिए । सर्वे अफ इन्डियामा जागीरे हुँदा उनको उमेर केबल १९ वर्षको थियो । बङ्गालमा आज पनि उनलाई सम्झनु पर्ने एउटा कारण छ किन भनें उनले 'मासिक पत्र' नामको हुलाक-पत्रिका निकाल्थे, जुन विशेषत महिलाहरूका लागि थियो । यस हुलाक-पत्रिकामा बङ्गाली भाषा प्रयोग हुन्थ्यो र महिलाहरूको सामाजिक चेतनाको स्तर उठाउने खालका सामग्रीहरू हुन्थे । सर्वोच्च शिखरको उचाइ नाप्ने विधि बेलायतका इन्जिनियर जर्ज एभरेष्टले विकास गरेका थिए । विश्वको सर्वोच्च शिखर खोज्ने कार्य सुरू भएपछि बिहार (भारत) को समतल मैदानको अध्ययन गरिरहेका भारतका सर्वेयर-जनरल [[सर]] एन्ड्रयू वाघले आफ्ना अग्रज जर्ज एभरेष्टका स्मरणमा पन्ध्रौँ चुचुरो भन्ने नामबाट फेरेर सन् १८६५ (वि.सं. १९२१)मा 'माउण्ट एभरेष्ट' नाम राखिदिए । एन्ड्रयू वाघको उक्त टोलीले नेपालको एक हिमशिखर संसारको सर्वोच्च भागका रूपमा रहेको दाबी पनि गरे । भारतको तत्कालीन कम्पनी सरकारद्वारा उक्त नामकरण गरिँदा जर्ज ७५ वर्षका थिए । जर्ज एभरेष्ट सन् १८२५ देखि सन् १८४३ सम्म भारतका सर्वेयर जनरल थिए । विसं २०१३ सालमा इतिहासशिरोमणि बाबुराम आचार्यले उक्त पर्वतको नेपाली न्वारान गरी 'सगरमाथा' नाम राखिदिएका हुन । उनले यस पर्वतको नेपाली नाम 'शारदा' नामक पत्रिकामार्फत गरेका थिए । आचार्यका अनुसार उनले त्यो नयाँ नाम दिएका होइनन्, पुरानै नाम पत्ता लगाएका थिए। == खोज == {{Location map |Earth| |lat_deg=27|lat_min=59|lat_sec=17 |lon_deg=86|lon_min=55|lon_sec=31 |position=left |width=300 |float=right |caption=पृथ्वीमा सगरमाथाको अवस्थिति |alt=नेपालमा सगरमाथा }} ===प्रथम आरोहण=== सन् १९५२ को ग्रीष्म ऋतुमा स्वीस नागरिकहरूलाई सगरमाथा आरोहण गर्ने स्वीकृति दिएपछि सन् १९५३ सम्ममा बेलायती नागरिकहरूलाई सफल आरोहणको लागि अन्तिम मौका दिइएको थियो । सन् १९५४ मा फ्रेन्च नागरिकहरूलाई र सन् १९५५ मा स्वीस नागरिकहरूलाई आरोहण अनुमति दिइएको थियो । बेलायती हिमालयन समितिले उच्च पहाड एवम् हिमाल चढाइमा कीर्तिमान प्राप्त गरेका एक सेना अधिकृत जोहन हन्टलाई समूह नेताको (टिम लिडर) रूपमा नियुक्त गरेको थियो । उनले नेतृत्व गरेको समूहले सन् १९३६ मा सगरमाथाको साहसिक यात्रामा सफलता हासिल गर्न सकेन । हन्टको समूह ठूलो थियो । सिपटनका साथमा सन् १९५२ मा चढेका मानिसहरू पनि त्यहा समावेश भएका थिए । उक्त समूहमा जर्ज व्याण्ड, टम वोर्र्डिन, चार्लस्, अल्फ ग्रेगरी, एडमण्ड हिलारी, जर्ज लोवे, माइकल वार्ड, टिम डाक्टर, मिखाइल वेष्टमाकोट र चार्लस वाइली समावेश भएका थिए । त्यसैबेला जेम्स मोरिसले पत्रिकाको लागि समाचार लेख्ने र टम स्टोवर्टले त्यस कार्यको फोटो खिच्ने कार्य गरेका थिए । तेन्जिङ्लाई शेर्पाहरूको सरदार भै आरोहण समूहमा समावेश हुन निमन्त्रणा गरिएको थियो । त्यस साहसिक यात्राका क्रममा आधार शिविरदेखि ल्होत्सेको मोहडासम्म पंक्तिबद्ध रूपमा शिविर स्थापना गरिएका थिए । उक्त यात्रामा दुई प्रकारका अक्सिजन उपकरणहरू प्रयोगमा ल्याइएका थिए । मे २६ मा विहान ७ बजे वोर्डेलो र इभान्स दुवैजना हन्ट एवम् नामग्याल शेर्पाको साथमा खोंचबाट शिविरतर्फ प्रस्थान गरे । वोर्डेलो र इभान्सले सुरूमा राम्रो प्रगति गरे पनि हिउँ र अक्सिजन सेटको कारणले आरोहणमा ढिलाई भयो । अन्त्यमा उनीहरूको प्रयास सफल भएन र तल झरे । २८ मे को दिन हिलारी र तेन्जिङ् लोवे एवम् आङनिमाको सहयोगमा नवौँ शिविरमा पुगे । मे १९ को विहान ६.३० मा हिलारी र तेन्जिङ् माथि चढन सुरू गरे । दक्षिणी चुचुरोमा पुग्नुभन्दा अगाडि हिमपातका कारणले यात्रामा अवरोध आयो । यो अवस्थामा हिलारी त्रसित भए । एकातिर माथिबाट हिउाको पहिरो आइ ज्यान लिने स्थिति थियो, अर्कोतिर सगरमाथा शिखरमा पुग्ने एकमात्र मौका गुमाउन नहुने अवस्था थियो । उनीहरू विहान ९ बजे भिराले चढेर दक्षिणी टाकुरामा पुगिसकेका थिए । अन्तिम पर्वतधार चढन कठिन देखिन्थ्यो तर पनि उनीहरू धैर्यका साथ अगाडि बढे । यो नै अहिलेका प्रसिद्ध हिलारीको जटिल खुडकिलो थियो । त्यसपछि तेन्जिङ् र हिलारी सजिलैसाग शिखरमा पुगे । केहीबेरको आराम पछि बधाइको आदान प्रदान भयो । तेन्जिङ्बाट हिलारीले शिखरको फोटो लिए र मालोरी एवम् इरभाइनको सङ्केतका लागि उत्तरतिर चिहाए । ==पर्वतारोहणको ऐतिहासिक तालिका== * सन् १८५२ - [[भारत|भारतीय अनुसन्धान]] : भारतीय नापी अनुसन्धानबाट सगरमाथालाई विश्वको सर्वोच्च शिखरको रूपमा पहिचान गरी महासर्भेएर सर आन्ड्रयू वाहले पन्ध्रौ चुली नामाकरण गरे । * सन् १९२१ - संयुक्त अधिराज्य : हवार्ड वरी र जि.एल्.मालोरी २२,९०० फिट उचाइको उत्तरी पहाडी खोंचमा आरोहण गरे । * सन् १९२२ - संयुक्त अधिराज्य: पहिलो सगरमाथा आरोहणको जनरल् चार्लसको नेतृत्वमा जि.एल्.मालोरी, ई.एफ्.नर्टन र हवार्ड समरभेल एवम् एकजना शेर्पा अक्सीजन विना २६००० फिटको - ७९३९ मिटर) आरोहण गरे । गर्ज फिन्च र जे.जि.व्रस अक्सीजन लिएर २७,३०० फिट -८३०० मिटरको उचाइमा पुगे । * सन् १९२४ - संयुक्त अधिराज्य दोस्रो साहसिक यात्रामा जनरल चार्लसको नेतृत्वमा जनरल् चार्लस र ई.एफ्.नर्टन २८,१२६ फिट -७,५८० मिटर उचाइमा पुगे । मालोरी र आन्ड्रयू अरभिन २७,६०० फिटको उचाइमा वेपत्ता भए । * सन् १९३३ - हृयू रटल्जको नेतृत्वमा गएको तेस्रो आरोहणमा २८१२६ फिट -७,५८० मिटर उचाई चढने काम भयो । * सन् १९३५ - संयुक्त अधिराज्य: एरिक शिपटनले अनुसन्धान दलको नेतृत्व गरे । * सन् १९३६ - संयुक्त अधिराज्य: हग रटल्जको नेतृत्वमा गएको चौथो आरोहण दल खराब मौसमका कारण फर्कियो । * सन् १९३८ - संयुक्त अधिराज्य: एच. डब्लु. टिलमनको नेतृत्वमा भएको पाचौँ आरोहण कार्य खराब मौसमको कारणले स्थगित गरियो । * सन् १९५० - संयुक्त अधिराज्य: एच. डब्लु. टिलमन र चार्लस हुस्टनले खुम्बु हिमनदीको निरीक्षण गरे । * सन् १९५१ - संयुक्त अधिराज्य: ई. शिपटनले शिखरमा जाने दक्षिण बाटोको निरीक्षण गरे । * सन् १९५२ - स्वीजरल्याण्ड: ई. वाईस डुनन्टको नेतृत्वको प्रथम आरोहण कार्य वषरा अघिको मौषममा सम्पन्न भयो । रेमण्ड लम्बर्ट र तेन्जीङ्ग नोर्गे २८,२०० फिट -८,६०० मिटर उचाईमा पुगे । * सन् १९५३ - संयुक्त अधिराज्य: कर्नेल जोहन हन्टको नेतृत्वमा आरोहण दलका [[एडमन्ड हिलारी|एडमण्ड हिलारी]] र तेन्जीङ्ग नोर्गे मे २९ को दिन सगरमाथाको शिरमा पुगे । ==चित्रदीर्घा== <gallery mode="packed"> File:Sunny Everest.JPG|सगरमाथाको बिहानी दृश्य File:MountEverestRelief.png|सगरमाथा File:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|सगरमाथाको मनोरम दृश्य File:Everestpanoram.jpg|सगरमाथाको प्यानारोमिक दृश्य File:Sunset on Everest.JPG|सगरमाथा File:1922 Everest expedition at Base Camp.jpg|१९९२ मा सागरमाथाको आधार शिविर File:Himalayan yaks in the Everest region.jpg|thumb|सगरमाथा क्षेत्रमा रहेका याकहरू </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Mount Everest|सगरमाथा}} ==यी पनि हेर्नुहोस== * [[बृहत हिमालय पदमार्ग]] {{आठ-हजारी}} {{नेपालका हिमालहरू}} {{GeoSouthAsia}} [[श्रेणी:हिमालहरू]] [[श्रेणी:नेपालको भूगोल]] [[श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका हिमालहरू]] 48d6ewpj1ghdib5sg2z4ivmn81zj9m7 0 2477 1369854 1368888 2026-08-15T21:05:02Z Yak-indolog 27038 कञ्चनजङ्गा - alternative Nepali spelling added in brackets 1369854 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{सङ्क्षिप्त विवरण|विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल}} {{Infobox mountain | name = कञ्चनजङ्घा | photo = Kangchenjunga, India.jpg | photo_caption = [[सिक्किम]], [[भारत]]बाट देखिएको कञ्चनजङ्घा हिमाल | elevation_m = ८५८६ | elevation_ref = <ref name="Carter1985"/><br /><small>[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रा]]</small> | prominence_m = ३९२२ | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|२९औँ]]</small> | listing = {{unbulleted list | [[आठ-हजारी]] | [[भारतका हिमालहरूको सूची]] | [[नेपालका हिमालहरूको सूची]] | [[उच्च विन्दु अनुसार देशहरूको सूची|देशको उच्च विन्दु (भारत)]] | [[चरम उदग्र शिखर]] }} | location = [[ताप्लेजुङ जिल्ला]], [[नेपाल]];<br />[[सिक्किम]], [[भारत]]<ref name="peaklist"/> | range = [[हिमालय]] | map = India Sikkim#Nepal Province1#India#Nepal | map_caption = कञ्चनजङ्घाको अवस्थिति | map_size = | label = | label_position = | coordinates = {{coord|27|42|09|N|88|08|48|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/> | first_ascent = सन् १९५५ को बेलायती कञ्चनजङ्घा अभियान अन्तर्गत २५ मे १९५५ मा, [[जो ब्राउन]] र [[जर्ज ब्यान्ड]]<br />(प्रथम शितकालिन आरोहरण ११ जनवरी १९८६ मा, जर्जी कुकुज्का र क्राजिस्टफ वाइलिकिद्वारा) | easiest_route = हिमनदी/हिउँ/बरफको मार्ग }} [[चित्र:Kangchenjunga and surrounding peaks at sunset.jpg|thumb|[[अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन]]द्वारा डिसेम्बर २०१९ मा, खिचिएको कञ्चनजङ्घा र यसका वरिपरिका शिखरहरू]] '''कञ्चनजङ्घा हिमाल''' ('''कञ्चनजङ्गा''') नेपालमा अवस्थित विश्वको [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रो अग्लो]] हिमाल हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=ओझेलमा परेको विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल|युआरएल=https://www.karobardaily.com/news/18003|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कारोबार दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ अगस्ट २०२१}}</ref> यो हिमाल ८,५८६ मिटर (२८,१६९ फिट) अग्लो रहेको छ। पश्चिममा तमोर नदी, उत्तरमा ल्होनाक चु र [[जोङ्सोङ् हिमाल|जोङ्सोङ् ला]] र पूर्वमा [[टिस्टा नदी]]द्वारा कञ्चनजङ्घा हिमलको घेरिएको छ।<ref name="Carter1985">{{cite journal |last=Carter |first=H. A. |year=1985 |title=Classification of the Himalaya |journal=American Alpine Journal |volume=27 |issue=59 |pages=109–141 |url=http://c498469.r69.cf2.rackcdn.com/1985/109_carter_himalaya_aaj1985.pdf}}</ref><ref name="Freshfield1903">{{cite book |author=Freshfield, D. W. |year=1903 |title=Round Kangchenjunga: a narrative of mountain travel and exploration |publisher=Edward Arnold |location=London |url=https://archive.org/stream/roundkangchenjun00fresrich#page/n7/mode/2up}}</ref> यो [[भारत]] र [[नेपाल]]को सिमानामा अवस्थित छ। यसका पाँच चुचुरा मध्ये तीन वटा मुख्य, मध्य र दक्षिणमा सिधा सिमानामा पर्दछन्। यस हिमाल [[नेपाल]]को [[ताप्लेजुङ जिल्ला]]मा पर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=विश्वका ८ अग्ला हिमाल, जुन नेपालमै छन् !|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2017/08/618914|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खरब|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ अगस्ट २०२१}}</ref><ref name=nbrb2007>{{cite book |last1=Bhuju, U. R. |last2=Shakya, P. R. |last3=Basnet, T. B. |last4=Shrestha, S. |year=2007 |title=Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites |location=काठमाडौँ, नेपाल |publisher=International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific |isbn=978-92-9115-033-5 |url=https://lib.icimod.org/api/files/2be35669-2f3f-48a7-8610-a4b6f35f8654/Nepal%20Biodiversity%20Resource%20Book.pdf}}</ref> यस हिमालको प्राचीन तथा मौलिक रैथाने नाम '''सेसेलुङ चन्जनलुङ''' भनिन्छ । उक्त प्राचीन नामलाई अप्रभङ्स गराई '''कञ्चनजङ्घा''' बनाइएको देखिन्छ । सन् १८५२ सम्म कञ्चनजङ्घा [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमाल]] मानिएको थियो। तर, सन् १८४९ मा भारतको विशाल त्रिकोणमितिय सर्वेक्षणले गरेको विभिन्न पठन पाठन र मापनका आधारमा गरिएको हिसाबले त्यतिबेला शिखर पन्ध्र भनेर चिनिने [[सगरमाथा]] सबैभन्दा उच्च रहेको थियो भन्ने निष्कर्षमा पुगेको थियो। सबै हिसाबको थप प्रमाणीकरणको लागि अनुमति दिँदै सन् १८५६ मा आधिकारिक रूपमा कञ्चनजङ्घा विश्वको [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रो अग्लो हिमाल]] भनि घोषणा गरिएको थियो।<ref name="Gillman1993">{{cite book |last=Gillman, P. |year=1993 |title=Everest: The Best Writing and Pictures from Seventy Years of Human Endeavour |publisher=Little, Brown and Company |location= बोस्टन |isbn=978-0316904896 |page=208}}</ref> सन् १९५५ मा बेलायती कञ्चनजङ्घा अभियानमा रहेका [[भ]] जो ब्राउन र जर्ज ब्यान्डले २५ मे १९५५ मा पहिलो पटक कञ्चनजङ्घाको आरोहण गरेका थिए। धर्मराजलाई दिएको वाचा बमोजिम नै उनीहरूले हिमालको चुचुरो यथावत रहने गरेर शिखरको काम रोकेका थिए। शिखरमा पुगेका हरेक आरोही वा आरोही समूहले यस परम्परालाई पछ्याएका थिए।<ref name=Kapadia2001>{{cite book |last=Kapadia, H. |year=2001 |title=Across Peaks and Passes in Darjeeling and Sikkim |publisher=Indus Publishing Company |location=नयाँ दिल्ली |isbn=978-8173871269}}</ref> == नामकरण == कञ्चनजङ्घाको नाम दुईवटा शब्द मिलेर बनेको छ। [[शेर्पा अर्थात् तिब्बती भाषा]]मा कार्मा (སྐར་མ) जसको अर्थ तारा, र जोङ्ङा(རྫོང་ལྔ) जसको अर्थ किल्ला पाँच हुन्छ। यही कार्माजोङङा (སྐར་མ་རྫོང་ལྔ) नै अपभ्रंश भएर कञ्चनजङ्घा भएको मानिन्छ। किनभने अहिले सम्म त्यस हिमालको स्थायी पहिलै देखिको बसोबास र नाम शेर्पा बाहेक अरु कुनैको छैन। पा [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]]मा कञ्चनको अर्थ सुन वा सुवर्ण भन्ने हुन्छ भने शब्द जङ्घा [[भोट बर्मेली भाषा परिवार|भोट-बर्मेली]] शब्द गोङ्गोङबाट आएको हो। कञ्चनजङ्घा नाम लिम्बू भाषावाट समेत आएको मानिन्छ। == भूगोल == [[हिमालय]]को कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला [[नेपाल]] र [[भारत]]को सिमानामा रहेको छ र यसले ७,००० मिटर (२३,००० फिट) भन्दा बढी १६ वटा चुचुराहरूलाई समेटेको छ। उत्तरमा, यो ल्होनाक चु, गोमा चु र [[जोङ्सोङ् हिमाल|जोङ्सोङ ला]] र पूर्वमा [[टिस्टा नदी]]मा यो सीमित छ। पश्चिमी सीमा जोङ्सोङ ला देखि गिङ्साङ र कञ्चनजङ्घा हिमनदी र घुन्सा र तमोरका नदी हुँदै जान्छ। कञ्चनजङ्घा [[सगरमाथा]]को पूर्व-दक्षिणपूर्वमा लगभग १२५ किलोमिटर (७८ माइल) विशाल हिमालय हिमशृङ्खलाबाट लगभग २० किलोमिटर (१२ माइल) दक्षिणतिर उचालिएको छ। कञ्चनजङ्घाको दक्षिणी मोहडामा ३,०००–३,५०० मिटर (९,८००–११,५०० फिट) अग्लो [[सिङ्गलिला हिमशृङ्खला]] रहेको छ जसले [[सिक्किम]]लाई नेपाल र उत्तरी [[पश्चिम बङ्गाल]]बाट अलग गर्दछ।<ref name=Dhar2000>{{Cite journal | doi=10.1002/j.1477-8696.2000.tb04065.x|title = An appraisal of precipitation distribution around the Everest and Kanchenjunga peaks in the Himalayas| journal=Weather| volume=55| issue=7| pages=223–234|year = 2000|last1 = Dhar|first1 = O. N.| last2=Nandargi| first2=Shobha| bibcode=2000Wthr...55..223D}}</ref> कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला र यसका हिमालहरू विशाल पर्वतीय पिण्डहरू हुन्।<ref name=Smythe>Smythe, F. S. (1930). [https://archive.org/stream/KanchenjungaAdventure/kanchenjunga#page/n13/mode/2up ''The Kangchenjunga adventure'']. Victor Gollancz Ltd., London</ref> यस हिमशृङ्खलाका पाँच उच्चतम शिखरहरू निम्न तालिकामा सूचीबद्ध गरिएका छन्। {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | शिखरको नाम ! scope="col" | उचाई (मिटर) ! scope="col" | उचाई (फिट) ! scope="col" | अवस्थिति ! scope="col" | प्रमुखता (मिटर) ! scope="col" | प्रमुखता (फिट) ! scope="col" | नजिकैको उच्च हिमाल ! scope="col" | अवस्थिति (राजनीतिक) |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा मुख्य<ref name="peaklist">{{cite web |author1=Jurgalski, E. |author2=de Ferranti, J. |author3=Maizlish, A. |year=2000–2005 |title=High Asia II – Himalaya of Nepal, Bhutan, Sikkim and adjoining region of Tibet |publisher=Peaklist.org |url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html | access-date=16 May 2019}}</ref> | ८,५८६ | २८,१६९ | {{coord|27|42|11|N|88|08|52|E}} | ३,९२२ | १२,८६७ | सगरमाथा&nbsp;– उत्तरी क्षेत्र | [[सिक्किम]], भारत / [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]], [[कोशी प्रदेश]], नेपाल |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा पश्चिम (यालुङ याङ)<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28920 यालुङ काङ]</ref> | ८,५०५ | २७,९०४ | {{coord|27|42|18|N|88|08|12|E}} | १३५ | ४४३ | कञ्चनजङ्घा | ताप्लेजुङ, प्रदेश नंं.. १, नेपाल |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा मध्य<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28922 कञ्चनजङ्घा मध्य]</ref> | ८,४८२ | २७,८२८ | {{coord|27|41|46|N|88|09|04|E}} | ३२ | १०५ | कञ्चनजङ्घा दक्षिण | उत्तरी सिक्किम, सिक्किम, भारत / ताप्लेजुङ, कोशी प्रदेश, नेपाल |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा दक्षिण<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28921 कञ्चनजङ्घा दक्षिण]</ref> | ८,४९४ | २७,८६७ | {{coord|27|41|30|N|88|09|15|E}} | ११९ | ३९० | कञ्चनजङ्घा | उत्तरी सिक्किम, सिक्किम, भारत / ताप्लेजुङ, कोशी प्रदेश, नेपाल |- ! scope="row" | काङबाचेन<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28923 काङबाचेन]</ref> | ७,९०३ | २५,९२८ | {{coord|27|42|42|N|88|06|30|E}} | १०३ | ३३७ | कञ्चनजङ्घा पश्चिम | ताप्लेजुङ, कोशी प्रदेश, नेपाल |} [[चित्र:Round Kangchenjunga; a narrative of mountain travel and exploration (1903) (14771327254).jpg|alt=|thumb| गारउडको कञ्चनजङ्घाको नक्सा, १९०३<ref name="Freshfield1903"/>]] [[चित्र:Kangchenjunga South Face.jpg|thumb|नेपालबाट देखिएको कञ्चनजङ्घा दक्षिण पश्चिम (यालुङ)]] हिमालको मुख्य भाग उत्तर-उत्तरपूर्वदेखि दक्षिण-दक्षिणपश्चिमसम्म पुगेको छ र यसले विभिन्न हिमनदीहरूको सृजना गरेको छ।<ref name=Smythe/> यस हिमशृङ्खलामा ६,००० देखि ८,५८६ मिटर (१९,६८५ देखि २८,१६९ फिट) अग्ला चुचुराहरू पाइन्छन्। उत्तरी भागमा यालुङ काङ, कञ्चनजङ्घा मध्य र दक्षिण, काङबाचेन, [[किराँतचुली|किराँत चुली]] र [[गिम्मीगेला चुली]] पर्छन् र जोङसाङ लासम्म फैलिएका छन्।<ref name="Freshfield1903"/> सिक्किमको पूर्वी हिमखण्डमा सिनिओल्चु हिमाल पर्दछ। दक्षिणी खण्ड नेपाल-सिक्किम सीमासँगै चल्छ र यसमा काब्रु प्रथम देखि तृतीय भाग समावेश छ।<ref>Mason, K. (1932). The Recent Assaults on Kangchenjunga: Review. The Geographical Journal 80 (5): 439–445.</ref> यो हिमाल दक्षिणतर्फ [[सिङ्गलिला हिमशृङ्खला]]सम्म फैलिएको छ भने पश्चिमी क्षेत्र [[कुम्भकर्ण हिमाल|कुम्भकर्ण]]मा समाप्त हुन्छ।<ref name="Carter1985"/> यस हिमशृङ्खलाबाट चार मुख्य हिमनदीहरू बनेका छन्। उत्तरपूर्वमा जेमु हिमनदी र दक्षिणपूर्वमा तालुङ हिमनदी टिस्टा नदीमा गएर मिसिन्छ भने दक्षिण-पश्चिममा यालुङ हिमनदी र उत्तर-पश्चिममा पर्ने काङ्चेन हिमनदी अरूण र [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]हरूमा गएर मिसिन्छन्।<ref name="Freshfield1902">Freshfield, D. W. (1902). [https://archive.org/stream/geographicaljou17britgoog#page/n492/mode/2up ''The Glaciers of Kangchenjunga'']. The Geographical Journal 19: 453–475.</ref> हिमनदीहरू लगभग ५,००० मिटर (१६,००० फिट) भन्दा माथिको क्षेत्रमा फैलिएका छन् भने हिमनदी क्षेत्रले जम्मा ३१४ बर्ग किलोमिटर (१२१ वर्ग माइल) ओगटेको छ। कञ्चनजङ्घा हिमालले १२० हिमनदीहरू बनाएको छ जसमध्ये १७ वटा भग्नावशेषले ढाकिएको छ। सन् १९५८ देखि १९९२ को बीचमा ५७ वटा परीक्षण गरिएका हिमनदीहरूमध्ये आधाभन्दा बढी नदीहरू सम्भवतः हावाको तापक्रम बढेकोले मासिन पुगेका थिए।<ref>Ashahi, K., Watanabe, T. (2000). Past and recent glacier fluctuations in Kanchenjunga Himal, Nepal. Journal of Nepal Geological Society (22): 481–490.</ref> कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला [[ब्रह्मपुत्र नदी]]को खाडीको उच्चतम उचाई हो। यो दक्षिणपूर्वी एसियाली मनसुन निर्धारण गर्ने भाग हो र यो विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा ठुलो नदीको खाडी मध्ये एक हो।<ref>Bajracharya, S. R., Palash, W., Shrestha, M. S., Khadgi, V. R., Duo, C., Das, P. J., & Dorji, C. (2015). Systematic Evaluation of Satellite-Based Rainfall Products over the Brahmaputra Basin for Hydrological Applications. Advances in Meteorology: 398687.</ref> कञ्चनजङ्घा [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]को खाडीमा अवस्थित ८,००० मिटर (२६,००० फुट) भन्दा माथिका ६ वटा चुचुराहरू मध्ये एक हो। यो [[गङ्गा नदी]]को सबैभन्दा ठुलो नदीमध्ये एक हो।<ref>{{cite web |author=Peakbagger.com |year=1987–2015 |url=http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10653 |title=Kangchenjunga, India/Nepal |access-date= 11 May 2014}}</ref> यो विश्वको [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रो सर्वोच्च शिखर]] भए तापनि कञ्चनजङ्घालाई भौगोलिक प्रतिष्ठाद्वारा २९औँ स्थानमा राखिएको छ। यो हिमालको स्वतन्त्र कदको नाप हो। कञ्चनजङ्घा लागि मुख्य ढलान ४,६६४ मिटर (१५,३०२ फिट) उचाइमा रहेको छ। यो तिब्बतमा अरुण र ब्रह्मपुत्र नदीहरूको बीचमा पानीको धाराको सीमासँगै रहेको छ। तथापि, यो [[सगरमाथा]]पछि [[हिमालय]]को चौथो प्रमुख शिखर हो।<ref name=pkbrkc>{{cite web |url=http://peakbagger.com/keycol.aspx?pid=10653|title= Key Col for Kangchenjunga|publisher=Peakbagger.com|access-date=3 April 2016}}</ref><ref name=pkbrprom>{{cite web |url=http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=403|title= World Top 100 by Prominence|publisher=Peakbagger.com|access-date=3 April 2016}}</ref> == संरक्षित क्षेत्र == कञ्चनजङ्घा भू-भाग तीन अलग-अलग पर्यावरणीय क्षेत्रहरूको एक परिसर हो जसमा पूर्वी हिमालय र कोणधारी वन, पूर्वी हिमालय उच्च पर्वतीय झाडी र घाँसे मैदान र तराई-दुआर साभाना र घाँसेभूमि पर्दछन्। नेपाल, भारत, भुटान र चीनले कञ्चनजङ्घाको विशाल क्षेत्र वा भू-भागलाई बाँडफाँट गरेका छन् र यसमा जम्मा ६,०३२ वर्गकिलोमिटर (२,३२९ वर्ग माइल) संरक्षित १४ क्षेत्रहरू रहेका छन्। *नेपाल: [[कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र]] *सिक्किम, भारत: कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज, वर्षे गुराँस अभयारण्य, फाम्बोन्ग ल्हो वन्यजन्तु अभयारण्य, क्योङनोसला उच्च पर्वतीय संरक्षण क्षेत्र, मेनम वन्यजन्तु अभयारण्य, सिङ्गा गुराँस अभयारण्य र पाङ्लखा वन्यजन्तु अभयारण्य * दार्जिलिङ, भारत: जोडपोखरी वन्यजन्तु अभयारण्य, सिङ्गलिला राष्ट्रिय निकुञ्ज, सिञ्चल वन्यजन्तु अभयारण्य, महानन्द वन्यजन्तु अभयारण्य र न्योरा उपत्यका राष्ट्रिय निकुञ्ज *भुटान: जिग्मे खेसर प्राकृतिक संरक्षण क्षेत्र यी संरक्षित क्षेत्रहरू गुराँस र [[सुनगाभा]] जस्ता विश्वव्यापी रूपमा महत्वपूर्ण वनस्पतिप्रजातिहरूका लागि आवास हुन् र खतरामा परेका थुप्रै प्रमुख प्रजातिहरू जस्तै हिम चितुवा, एसियाली कालो भालु, [[हाब्रे]], [[सेतोकण्ठे कस्तुरी]], [[चिलिमे (चरा)|चिलिमे]] र तीतर जस्ता प्राणीहरू यहाँ पाइन्छन्। == आरोहण मार्ग == [[चित्र:Kanchenjunga-north.jpg|thumb|नेपाल स्थित कञ्चनजङ्घा-उत्तरको आधार शिविर]] कञ्चनजङ्घा शिखरसम्म पुग्न चार वटा आरोहण मार्ग छन्। तीमध्ये तीन वटा [[नेपाल]]का दक्षिणपश्चिम, उत्तर–पश्चिम र उत्तरपूर्वबाट छन् भने भारतको उत्तरपूर्वी [[सिक्किम]]बाट एकमात्र मार्ग उपलब्ध छ। अहिलेसम्म [[सिक्किम]]बाट आउने उत्तरपूर्वी मार्ग तीन पटक मात्र सफलतापूर्वक प्रयोग हुँदै आएको थियो। [[भारत]] सरकारले कञ्चनजङ्घामा गरिने अभियानलाई प्रतिबन्ध लगाएको छ, तसर्थ, यो मार्ग सन् २००० देखि बन्द गरिएको छ।<ref name=Harding>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2000/jul/13/lukeharding|title=Climbers banned from sacred peak|last=Harding|first=Luke|date=2000 |work=द गार्डियन|access-date=16 October 2017|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> == आरोहणको इतिहास == [[चित्र:Kanchenjunga summit ca. 1857.jpeg|thumb|सिङ्गलिला हिमशृङ्खलाबाट देखिएको कञ्चनजङ्घाको चित्र<ref name=Schlagintweit1871/>]] [[चित्र:Sunset on Kinchenjunga.jpg|thumb|कञ्चनजङ्घामा अस्ताउँदैै गरेको घाम, सन् १९०५<ref name="crowley52"/>]] [[चित्र:Kangch-Goechala.jpg|thumb|गोएचा ला, सिक्किमबाट देखिएको कञ्चनजङ्घाको दक्षिण भूभाग,{{convert|4940|m|ft|abbr=on}}]] [[चित्र:Kangchenjunga From Darjeeling War Memorial.jpg|thumb|दार्जिलिङ युद्ध स्मारकबाट देखिएको कञ्चनजङ्घा]] === प्रारम्भिक आरोहणका प्रयासहरू === * अप्रिल १८४८ देखि फेब्रुअरी १८४९ को बीच जोसेफ डाल्टन हुकरले उत्तरी [[सिक्किम]] र पूर्वी [[नेपाल]]का केही भागहरूको अन्वेषण गरेका थिए। मुख्यतया वनस्पतिहरू सङ्कलन गर्न र हिमाली वनस्पतिको वितरणको अध्ययन गर्न उनले उक्त अन्वेषण गरेका थिए। उनी [[दार्जिलिङ]] बसोबास गर्दै नदीका खोल्साहरूमा र ४,७६० मिटरको उचाइसम्म कञ्चनजङ्घा फेदमा बारम्बार घुम्दथे।<ref>{{cite book|author=Hooker, J. D. |year=1854 |title=Himalayan journals; or, Notes of a naturalist in Bengal, the Sikkim and Nepal Himalayas, the Khasia Mountains, &c. |url=https://archive.org/stream/himalayanjournal0335hook#page/n9/mode/2up |publisher=John Murray, London}}</ref> *सन् १८५५ को वसन्त ऋतुमा जर्मन अन्वेषक हर्मन स्लागिन्टविटले [[दार्जिलिङ]]को यात्रा गरेका थिए। तथापि, [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|नेपाल-तिब्बत युद्ध]]का कारण थप उत्तरतर्फ जान उनी असमर्थ रहेका थिए। मे महिनामा उनले मौसमविज्ञानसम्बन्धी सर्वेक्षणको लागि टोङ्ग्लोको चुचुरोसम्म [[सिङ्गलिला हिमशृङ्खला]]को अन्वेषण गरेका थिए।<ref name=Schlagintweit1871>{{cite book |author=Schlagintweit, H. v. |year=1871 |chapter-url=https://archive.org/stream/reiseninindienu02sakgoog#page/n255/mode/2up |chapter=Die Singhalila Kette zwischen Sikkim und Nepal |title=Reisen in Indien und Hochasien. Eine Darstellung der Landschaft, der Kultur und Sitten der Bewohner, in Verbindung mit klimatischen und geologischen Verhältnissen. Zweiter Band |publisher= Hermann Costenoble, Jena}}</ref> * सन् १८७९ मा शरतचन्द्र दास र लामा उग्येन-ग्यात्सोले पूर्वी नेपाल हुँदै "कञ्चनजङ्घा" र ल्हासा जाने क्रममा ताशिलुन्पो गुम्बा हुँदै तिब्बतको पश्चिमी क्षेत्र पार गरेका थिए। सन् १८८१ मा तिनीहरू त्यही बाटो भएर फर्किएका थिए।<ref name=Das1902>Das, S. C. (1902). [https://archive.org/stream/journeytolhasace00dass#page/n9/mode/2up ''A Journey to Lhasa and central Tibet'']. E. P. Dutton & Company, New York, John Murray, London.</ref> *सन् १८८३ मा विलियम उडम्यान ग्राहम र दुई जना स्विट्जरल्यान्डेली पर्वतारोहीहरूको एउटा दल कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा उक्लिएका थिए। शिखर भन्दा तल ३०–४० फिट (९.१–१२.२ मिटर) भित्र काब्रु आरोहण गर्ने उनीहरू पहिला थिए। उनीहरूले काङ ला भन्ज्याङ पार गरेका थिए र झन्डै ५,८०० मिटरको चुचुरोमा चढेका थिए जहाँबाट तिनीहरूले कुम्भकरण हिमालको अवलोकन गरेका थिए। आरोहण प्रयास धेरै ढिलो भएको निष्कर्ष निकाल्दै उनीहरू फेरि एक पटक [[दार्जिलिङ]] फर्किएका थिए।<ref name=Blaser2009>Blaser, W. and G. Hughes (2009). [http://www.himalaya-info.org/Kabru%20Alpine%20Journal%202010.pdf ''Kabru 1883. A Reassessment''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512104810/http://www.himalaya-info.org/Kabru%20Alpine%20Journal%202010.pdf |date=2012-05-12 }}. The Alpine Journal 114: 219–228.</ref> *अक्टोबर १८८५ देखि जनवरी १८८६ बीच रिन्जिन नामग्यालले कञ्चनजङ्घा उत्तर र पश्चिममा अन्वेषण नगरिएको क्षेत्रको सर्वेक्षण गरेका थिए। उनी कञ्चनजङ्घा क्षेत्र नक्सा बनाउने पहिलो स्थानीय सर्वेक्षक थिए भने उनले चुचुरो र छेउछाउका उपत्यकाहरूको दुवैपट्टिको रेखाचित्र उपलब्ध गराएका थिए। उनले यस क्षेत्रमा [[नेपाल]], [[तिब्बत]] र [[सिक्किम]]को सीमाक्षेत्रलाई पनि परिभाषित गरेका थिए।<ref name=Ward2001>Ward, M. (2001). [http://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_2001_files/AJ%202001%20191-196%20Ward%20Kangchenjunga.pdf ''Early Exploration of [https://himalayan-masters.com/trip/kanchenjunga-circuit-trek/ Kangchenjunga] and South Tibet by the pundits Rinzin Namgyal, Sarat Chandra Das and Lama Ugyen Gyatso'']. The Alpine Journal 106: 191–196.</ref> *सन् १८९९ मा बेलायती पर्वतारोही डग्लस फ्रेसफिल्डले इटालेली छाविकार भितोरियो सेल्लालाई समेटेर आफ्नो दलसँग यात्रामा निस्केका थिए।<ref name="Freshfield1903"/> *सन् १९०५ मा एलिस्टर क्राउलीको नेतृत्वमा एउटा दलले पहिलो पटक यस हिमाल चढ्ने प्रयास गरेको थियो। एलेस्टर क्राउली सन् १९०२ मा के२ हिमाल प्रयास गर्ने टोलीको भाग थिए। यो टोली फर्कनुअघि पहाडको दक्षिण-पश्चिममा ६,५०० मिटर (२१,३०० फिट) उचाइमा पुगेको अनुमान गरिएको थियो।<ref name="crowley52">Crowley, A.; Symonds, J.; Grant, K. (1989). ''The confessions of Aleister Crowley: an autobiography'' [http://hermetic.com/crowley/confessions/chapter52.html Chapter 52] Arkana, London</ref> *सन् १९०७ मा दुई जना नर्वेलीले [[काब्रु]] हिमनदी हुँदै दक्षिणमा जोङ्ग्री आरोहण गर्न निस्केका थिए। झण्डै ६,९०० मिटरअग्लो अग्लो शिविरबाट उनीहरू शिखरको टुप्पोभन्दा १५/१८ मिटर तल सम्म पुग्न सफल भएका थिए र त्यसपछि तेज बतास चल्न थालेकाले उनीहरू फर्किएका थिए।<ref name=Blaser2009/> *सन् १९२९ मा जर्मन पल बाउरले एउटा अन्वेषण टोलीको नेतृत्व गरेका थिए जुन उत्तरपूर्वमा ७,४०० मिटर (२४,३०० फिट) सम्म पुगेको थियो र यो पाँच दिने आँधीका कारण उनीहरू पछि हट्न बाध्य बनेका थिए।<ref name=Bauer>Bauer, P. (1955). ''Kangchenjunga Challenge''. William Kimber, London.</ref> *मे १९२९ मा अमेरिकी इएफ फार्मरले दार्जिलिङ छोडेर रैथाने भरियाहरू लिएर नेपाल तर्फको काङ ला पार गरेर [[काब्रु]] उक्लिएका थिए।<ref name=Smythe/> *सन् १९३० मा गुन्टर डायरेनफर्टले जर्मनेली उली विल्यान्ड, अस्ट्रियाली अर्विन स्नाइडर र कञ्चनजङ्घा आरोहण गर्न प्रयास गर्ने अङ्ग्रेज फ्राङ्क स्माइथे लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय अभियानको नेतृत्व गरेका थिए। खराब मौसम र हिउँको कारण तिनीहरू असफल भएका थिए।<ref name=Bauer/> *सन् १९३१ मा पल बाउरले दोस्रो जर्मन अन्वेषण टोलीको नेतृत्व गरेका थिए। त्यस टोलीले खराब मौसम, रोगबिमार र मृत्युको कारण पछि हट्नुअघि उत्तरपूर्वदिशातर्फ जाने प्रयास गरेको थियो। पिटर अफस्चनाइटर लगायत उक्त टोली सन् १९२९ को प्रयासभन्दा ३०० मिटर माथि उक्लिएपछि पछि हटेका थिए।<ref>{{cite journal |author=Braham, T. H. |date=1955–1956 |title=Kangchenjunga Reconnaissance, 1954 |journal=The Himalayan Journal |volume=19 |url=http://www.himalayanclub.org/journal/kangchenjunga-reconnaissance-1954/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106041509/http://www.himalayanclub.org/journal/kangchenjunga-reconnaissance-1954/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106041509/http://www.himalayanclub.org/journal/kangchenjunga-reconnaissance-1954/ |date=6 January 2014 }}</ref> *सन् १९५४ मा जोन केम्पेले जेडब्ल्यू टकर, एसआर ज्याक्सन, जिसी लुइस, टिएच ब्राहम र मेडिकल अफिसर डिएस माथ्युज सम्मिलित दलको नेतृत्व गरेका थिए। उनीहरूले कञ्चनजङ्घा दक्षिण-पश्चिममा पर्ने विशाल बरफको ढिक्कासम्म जाने बाटो पत्ता लगाउन माथिल्लो यालुङ हिमनदी पत्ता लगाएका थिए। यो पुन: प्रयासले गर्दा सन् १९५५ को सफल अभियानले प्रयोग गरेको मार्गतर्फ डोऱ्याएको थियो।<ref>Braham, T. H. (1996). [http://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1996_files/AJ%201996%2033-35%20Braham%20Kangchenjunga.pdf ''Kangchenjunga: The 1954 Reconnaissance'']. The Alpine Journal 101: 33–35.</ref> === प्रथम आरोहण === [[चित्र:Kangchenjunga Sign Board.jpg|thumb|कञ्चनजङ्घा जाने अन्तिम बाटोमा रहेको एउटा साइन बोर्ड]] [[चित्र:1990 reunion of the Kangchenjunga climbers.jpg|right|thumb|प्रथम आरोहण टोलीको पूनर्मिलन सन् १९९०- अगाडि (बायाँ देखि दायाँसम्म): निल माथर, जोन एन्जेलो ज्याक्सन, चार्ल्स इभान्स र जो ब्राउन र पछाडी पट्टी (बायाँ देखि दायाँसम्म): टोनी स्ट्रेथर, नोर्मान हार्डी, जर्ज ब्यान्ड, र जोन क्लेग]] सन् १९५५ मा जो ब्राउन र जर्ज ब्यान्डले २५ मे मा पहिलो पटक कञ्चनजङ्घा आरोहण गरेका थिए। त्यसपछि २६ मे मा नर्मन हार्डी र टोनी स्ट्रेथर यसको आरोहण गरेका थिए।<ref name=Evans1956>{{cite journal |author1=Evans, C. |author2=Band, G. |title=Kangchenjunga Climbed |url=https://archive.org/details/sim_geographical-journal_1956-03_122_1/page/n16 |journal=The Geographical Journal |year=1956 |volume=122 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.2307/1791469 |jstor=1791469}}</ref> आरोहण टोलीमा जोन क्लेग, चार्ल्स इभान्स, जोन एन्जेलो ज्याक्सन, निल म्याथर र टम म्याककिन्नोन पनि समावेश थिए। आरोहणको क्रममा, एलेस्टर क्राउलीको १९०५ को मार्ग (सन् १९५४ को पुन: अनुसन्धानद्वारा निरीक्षण गरिएको) काम लाग्ने कुरा प्रमाणित भएको थियो। यो मार्ग यालुङ हिमनदीबाट चुचुरोको दक्षिण-पश्चिममा सुरु हुन्छ जुन ३,००० मिटर (१०,००० फिट) अग्लो छ। उनीहरूले आफ्नो आरोहण यात्रा अप्रिल १८ देखि सुरु गरेका थिए भने मे २८ सम्ममा सबै जना आधार शिविरमा फर्किएका थिए।<ref>{{cite news |author=Perrin, J. |year=2005 |url=https://www.theguardian.com/news/2005/aug/01/guardianobituaries.sport |title=Obituary: John Jackson. Key climber and trainer of British mountaineers |newspaper=द गार्डियन |access-date=31 October 2013}}</ref> === अन्य उल्लेखनीय आरोहणहरू === [[चित्र:Kangchenjunga 3D.webm|thumb|कञ्चनजङ्घाको एमिनेसन]] * सन् १९७३ जापानी अभियानको युताका आगेता र ताकेओ मात्सुदाले दक्षिणपश्चिमी पर्वतमाला चढेर यालुङ काङ भनिने कञ्चनजङ्घा पश्चिममा आरोहण गरेका थिए। मात्सुदा शिविरमा फर्केनन् र उनको लास कहिल्यै फेला परेन। आगेताबाट छुट्टिँदा उनको मृत्यु भएको कुरा उक्त अभियानले निष्कर्ष निकालेको थियो।<ref name=AJ_1975>{{cite journal |author =Higuchi, H. |journal=Alpine Journal |title=The First Ascent of Yalung Kang |year=1975 |pages=17–27 |url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1975_files/AJ%201975%2017-27%20Higuchi%20YKang.pdf |access-date=2020-07-30}}</ref> * सन् १९७७ कर्णेल नरेन्द्र कुमारको नेतृत्वमा रहेको भारतीय सेनाको टोलीले कञ्चनजङ्घाको दोस्रो आरोहण गरेको थियो। तिनीहरूले सन् १९२९ र १९३१ मा जर्मनेली अभियानलाई पराजित गर्ने कठिन खाडल अर्थात् उत्तरपूर्वमा भएको अभियान पूरा गरेका थिए।<ref>{{cite journal |journal=American Alpine Journal |title=Kangchenjunga from the East |author=Kumar, N. |year=1978 |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12197844700/Kanchenjunga-from-the-East |access-date=2020-07-30}}</ref> * सन् १९७८ पोल्यान्डेली टोलीले कञचनजङ्घा दक्षिण शिखरको पहिलो सफल आरोहण गरेका थिए जसमा (वोजसिच व्रोज र युजीनेज च्रोबकले १९ मे र कञ्चनजङ्घा मध्यलाई वोजसिएच ब्रान्स्की, जिग्मन्ट एन्ड्रिज हेनरिक, काजिमिएरज ओलेचले २२ मे यसको आरोहण गरेका थिए।<ref>Wojciech Wróż: Święta góra Sikkimu. Warszawa: "Sport i Turystyka", 1982. {{ISBN|83-217-2377-2}}।</ref> * सन् १९७९ तेस्रो आरोहण, मे १६ मा र पहिलो पटक अक्सिजनविना, डग स्कट, पिटर बोर्डम्यान र जो टास्करले उत्तरी क्षेत्रमा नयाँ मार्ग स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite journal |last=Scott |first=D. K. |title=Kangchenjunga from the North |journal=American Alpine Journal |volume=22 |issue=53 |pages=437–444 |year=1980 |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12198043700/Kangchenjunga-from-the-North}}</ref> * सन् १९९८ ज्ञानेट ह्यारिसन पहिलो महिला थिइन् जसले अक्सिजन बिनानै यसको उत्तरी क्षेत्रको आरोहण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url = http://www.everesthistory.com/climbers/harrison.htm|title = EverestHistory.com: Ginette Harrison|publisher = EverestHistory.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090206140925/http://www.everesthistory.com/climbers/harrison.htm |date=2009-02-06 }}</ref> *सन् २००९ स्पेनी पर्वतारोही एदुर्ने पासाबान शिखरमा पुगेका थिइन्। उनी बाह्रवटा आठ हजार मिटर अग्लो शिखर चुम्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web | url = http://www.8000ers.com/cms/content/view/54/193/#tables | title = List of Kangchenjunga ascents | publisher = 8000ers.com | date = 13 February 2008 | access-date = 14 June 2011 }}</ref> * मे २००९ मा, कञ्चनजङ्घा शिखरसम्म पुग्ने पहिलो पोल्यान्डेली महिला किङ्गा बारानोस्का थिइन्।<ref>Mysza (2009). [http://wspinanie.pl/serwis/200905/18kinga-baranowska-kangchenjunga.php ''Kinga Baranowska zdobyła Kangchenjungę''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311025837/http://wspinanie.pl/serwis/200905/18kinga-baranowska-kangchenjunga.php |date=11 March 2013 }}. wspinanie.pl, 18 May 2009.</ref> * मे २०१४ मा, बुल्गेरियाली बोयन पेत्रोभ अतिरिक्त अक्सिजनको प्रयोग बिना शिखर चुचुरोमा पुगेका थिए। पेत्रोध मधुमेह रोगी थिए।<ref>[http://www.monitor.bg/article?id=431481 Тайнствен глас водил Боян Петров към върха] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213225235/http://www.monitor.bg/article?id=431481 |date=13 December 2014 }}, Монитор</ref><ref>{{cite web|url=http://www.novinite.com/articles/160731/Bulgarian+Mountaineer+Boyan+Petrov+Climbs+Kangchenjunga+Summit|title=Bulgarian Mountaineer Boyan Petrov Climbs Kangchenjunga Summit – Novinite.com – Sofia News Agency|website=novinite.com|access-date=23 October 2017}}</ref> * सन् २०१४ को मे महिनामा छन्दा गायेन शिखरमा पुग्ने पहिलो [[भारतीय]] महिला बनेकी थिइन्। हिमपहिरोले गर्दा उनको मृत्यु भएको थियो।<ref name=TimesIndia2014>{{cite web |title=Ace mountaineers from across the country hail Gayen's effort |date=2014 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Ace-mountaineers-from-across-the-country-hail-Gayens-effort/articleshow/35497291.cms |access-date=1 August 2019}}</ref> उन्नत आरोहण उपकरणको बावजुद कञ्चनजङ्घा पुग्न प्रयास गरेका आरोहीहरूको मृत्युदर धेरै छ। सन् १९९० को दशकदेखि कञ्चनजङ्घाको मुख्य चुचुरोमा चढ्दा २०% भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Hansen, L. |year=2012 |url=http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest |title=5 Mountains Deadlier Than Everest |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175946/http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest |archive-date=23 September 2015 }}</ref> == पर्यटन == [[चित्र:Kanchenjunga from Tiger Hill at dawn.jpg|thumb|साँझमा [[टाइगर हिल, दार्जिलिङ|टाइगर हिल]]बाट देखिएको कञ्चनजङ्घा]] [[चित्र:Kangchenjunga-from-Gangtok.jpg|thumb|[[गान्तोक]], सिक्किमबाट देखिएको हिमाल]] [[चित्र:Kanchenjunga from Jalpaiguri city.jpg|thumb| [[जलपाईगुडी|जलपाइगुडी]] सहरबाट देखिएको कञ्चनजङ्घा]] [[नेपाल]]मा यसको विकट स्थान र [[भारत]]बाट त्यसको पहुँचमा कठिनाई हुने भएकाले कञ्चनजङ्घा क्षेत्रले पर्यटनमा न्युन मात्रा टेवा पुर्‍याएको छ। [[सिक्किम]]मा पनि कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा पदयात्रा गर्न अनुमति दिइएको छ। गोएचा ला पर्यटकहरूमाझ लोकप्रिय हुँदै गएको छ। यो कञ्चनजङ्घा दक्षिणपूर्वको विशाल सतहको ठिक अगाडि अवस्थित गोएचा ला भन्ज्याङ हुँदै जान्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सिक्किम के २० प्रमुख पर्यटन स्थल |युआरएल=https://hindi.holidayrider.com/famous-tourist-places-of-sikkim-in-hindi/amp/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=होलिडे राइडर|भाषा=हिन्दी|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ अगस्ट २०२१}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{आठ-हजारी}} {{ताप्लेजुङ जिल्लाका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू‎}} {{नेपालका हिमालहरू}} {{कमन्सश्रेणी|Kangchenjunga|कञ्चनजङ्घा हिमाल}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} * [http://www.himalaya-info.org/Map%20kangchenjunga.htm कञ्चनजङ्घाको विवरण (जर्मनेली भाषामा)] * [http://www.summitpost.org/kangchenjunga/150283 सुमिटपोस्टमा कञ्चनजङ्घा] * [http://hermetic.com/crowley/confessions/chapter51.html सन् १९०५ मा कञ्चनजङ्घा आरोहणमा गरिएको प्रयासको एलेस्टर क्राउलीको विस्तृत विवरण] * [http://www.k2news.com/kanghistory.htm कञ्चनजङ्घाको इतिहास] इतिहास र आरोहणको विस्तृत विवरणका लागि। * [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10653 "कञ्चनजङ्घा, भारत/नेपाल" पिकबेगर] मा * {{cite peakware|id=132|name=कञ्चनजङ्घा}}&nbsp;– तस्वीरहरू। * [http://www.asiasociety.org/onthinnerice हिमनदी अनुसन्धान तस्वीर परियोजना] कञ्चनजङ्घाका हिमनदीहरूमा २४ वर्षे परिवर्तनहरूको तस्वीरहरू प्रस्तुत। * [http://mtxplore.com/8000-meters हिमालको तथ्याङ्क] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190117012047/http://mtxplore.com/8000-meters/ |date=2019-01-17 }} कञ्चनजङ्घा। [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका हिमालहरू]] [[श्रेणी:सिक्किमका हिमालहरू]] [[श्रेणी:नेपालका हिमशृङ्खलाहरू]] [[श्रेणी:नेपालको भूगोल]] [[श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:नेपालका हिमालहरू]] cnfi3zojxpmkgi15orf6i5j12sx3lqr 1369856 1369854 2026-08-15T21:57:20Z Yak-indolog 27038 भुटिया भाषा 1369856 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{सङ्क्षिप्त विवरण|विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल}} {{Infobox mountain | name = कञ्चनजङ्घा | photo = Kangchenjunga, India.jpg | photo_caption = [[सिक्किम]], [[भारत]]बाट देखिएको कञ्चनजङ्घा हिमाल | elevation_m = ८५८६ | elevation_ref = <ref name="Carter1985"/><br /><small>[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रा]]</small> | prominence_m = ३९२२ | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|२९औँ]]</small> | listing = {{unbulleted list | [[आठ-हजारी]] | [[भारतका हिमालहरूको सूची]] | [[नेपालका हिमालहरूको सूची]] | [[उच्च विन्दु अनुसार देशहरूको सूची|देशको उच्च विन्दु (भारत)]] | [[चरम उदग्र शिखर]] }} | location = [[ताप्लेजुङ जिल्ला]], [[नेपाल]];<br />[[सिक्किम]], [[भारत]]<ref name="peaklist"/> | range = [[हिमालय]] | map = India Sikkim#Nepal Province1#India#Nepal | map_caption = कञ्चनजङ्घाको अवस्थिति | map_size = | label = | label_position = | coordinates = {{coord|27|42|09|N|88|08|48|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/> | first_ascent = सन् १९५५ को बेलायती कञ्चनजङ्घा अभियान अन्तर्गत २५ मे १९५५ मा, [[जो ब्राउन]] र [[जर्ज ब्यान्ड]]<br />(प्रथम शितकालिन आरोहरण ११ जनवरी १९८६ मा, जर्जी कुकुज्का र क्राजिस्टफ वाइलिकिद्वारा) | easiest_route = हिमनदी/हिउँ/बरफको मार्ग }} [[चित्र:Kangchenjunga and surrounding peaks at sunset.jpg|thumb|[[अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन]]द्वारा डिसेम्बर २०१९ मा, खिचिएको कञ्चनजङ्घा र यसका वरिपरिका शिखरहरू]] '''कञ्चनजङ्घा''' वा '''कञ्चनजङ्गा''', '''कंचनजंगा''' ([[भुटिया भाषा]]: གངས་ཆེན་མཛོད་ལྔ - उच्चारण: कङचॆनज़ॊङा ) नेपालमा अवस्थित विश्वको [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रो अग्लो]] हिमाल हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=ओझेलमा परेको विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल|युआरएल=https://www.karobardaily.com/news/18003|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कारोबार दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ अगस्ट २०२१}}</ref> यो हिमाल ८,५८६ मिटर (२८,१६९ फिट) अग्लो रहेको छ। पश्चिममा तमोर नदी, उत्तरमा ल्होनाक चु र [[जोङ्सोङ् हिमाल|जोङ्सोङ् ला]] र पूर्वमा [[टिस्टा नदी]]द्वारा कञ्चनजङ्घा हिमलको घेरिएको छ।<ref name="Carter1985">{{cite journal |last=Carter |first=H. A. |year=1985 |title=Classification of the Himalaya |journal=American Alpine Journal |volume=27 |issue=59 |pages=109–141 |url=http://c498469.r69.cf2.rackcdn.com/1985/109_carter_himalaya_aaj1985.pdf}}</ref><ref name="Freshfield1903">{{cite book |author=Freshfield, D. W. |year=1903 |title=Round Kangchenjunga: a narrative of mountain travel and exploration |publisher=Edward Arnold |location=London |url=https://archive.org/stream/roundkangchenjun00fresrich#page/n7/mode/2up}}</ref> यो [[भारत]] र [[नेपाल]]को सिमानामा अवस्थित छ। यसका पाँच चुचुरा मध्ये तीन वटा मुख्य, मध्य र दक्षिणमा सिधा सिमानामा पर्दछन्। यस हिमाल [[नेपाल]]को [[ताप्लेजुङ जिल्ला]]मा पर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=विश्वका ८ अग्ला हिमाल, जुन नेपालमै छन् !|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2017/08/618914|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खरब|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ अगस्ट २०२१}}</ref><ref name=nbrb2007>{{cite book |last1=Bhuju, U. R. |last2=Shakya, P. R. |last3=Basnet, T. B. |last4=Shrestha, S. |year=2007 |title=Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites |location=काठमाडौँ, नेपाल |publisher=International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific |isbn=978-92-9115-033-5 |url=https://lib.icimod.org/api/files/2be35669-2f3f-48a7-8610-a4b6f35f8654/Nepal%20Biodiversity%20Resource%20Book.pdf}}</ref> यस हिमालको प्राचीन तथा मौलिक रैथाने नाम '''सेसेलुङ चन्जनलुङ''' भनिन्छ । उक्त प्राचीन नामलाई अप्रभङ्स गराई '''कञ्चनजङ्घा''' बनाइएको देखिन्छ । सन् १८५२ सम्म कञ्चनजङ्घा [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमाल]] मानिएको थियो। तर, सन् १८४९ मा भारतको विशाल त्रिकोणमितिय सर्वेक्षणले गरेको विभिन्न पठन पाठन र मापनका आधारमा गरिएको हिसाबले त्यतिबेला शिखर पन्ध्र भनेर चिनिने [[सगरमाथा]] सबैभन्दा उच्च रहेको थियो भन्ने निष्कर्षमा पुगेको थियो। सबै हिसाबको थप प्रमाणीकरणको लागि अनुमति दिँदै सन् १८५६ मा आधिकारिक रूपमा कञ्चनजङ्घा विश्वको [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रो अग्लो हिमाल]] भनि घोषणा गरिएको थियो।<ref name="Gillman1993">{{cite book |last=Gillman, P. |year=1993 |title=Everest: The Best Writing and Pictures from Seventy Years of Human Endeavour |publisher=Little, Brown and Company |location= बोस्टन |isbn=978-0316904896 |page=208}}</ref> सन् १९५५ मा बेलायती कञ्चनजङ्घा अभियानमा रहेका [[भ]] जो ब्राउन र जर्ज ब्यान्डले २५ मे १९५५ मा पहिलो पटक कञ्चनजङ्घाको आरोहण गरेका थिए। धर्मराजलाई दिएको वाचा बमोजिम नै उनीहरूले हिमालको चुचुरो यथावत रहने गरेर शिखरको काम रोकेका थिए। शिखरमा पुगेका हरेक आरोही वा आरोही समूहले यस परम्परालाई पछ्याएका थिए।<ref name=Kapadia2001>{{cite book |last=Kapadia, H. |year=2001 |title=Across Peaks and Passes in Darjeeling and Sikkim |publisher=Indus Publishing Company |location=नयाँ दिल्ली |isbn=978-8173871269}}</ref> == नामकरण == कञ्चनजङ्घाको नाम दुईवटा शब्द मिलेर बनेको छ। [[शेर्पा अर्थात् तिब्बती भाषा]]मा कार्मा (སྐར་མ) जसको अर्थ तारा, र जोङ्ङा(རྫོང་ལྔ) जसको अर्थ किल्ला पाँच हुन्छ। यही कार्माजोङङा (སྐར་མ་རྫོང་ལྔ) नै अपभ्रंश भएर कञ्चनजङ्घा भएको मानिन्छ। किनभने अहिले सम्म त्यस हिमालको स्थायी पहिलै देखिको बसोबास र नाम शेर्पा बाहेक अरु कुनैको छैन। पा [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]]मा कञ्चनको अर्थ सुन वा सुवर्ण भन्ने हुन्छ भने शब्द जङ्घा [[भोट बर्मेली भाषा परिवार|भोट-बर्मेली]] शब्द गोङ्गोङबाट आएको हो। कञ्चनजङ्घा नाम लिम्बू भाषावाट समेत आएको मानिन्छ। == भूगोल == [[हिमालय]]को कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला [[नेपाल]] र [[भारत]]को सिमानामा रहेको छ र यसले ७,००० मिटर (२३,००० फिट) भन्दा बढी १६ वटा चुचुराहरूलाई समेटेको छ। उत्तरमा, यो ल्होनाक चु, गोमा चु र [[जोङ्सोङ् हिमाल|जोङ्सोङ ला]] र पूर्वमा [[टिस्टा नदी]]मा यो सीमित छ। पश्चिमी सीमा जोङ्सोङ ला देखि गिङ्साङ र कञ्चनजङ्घा हिमनदी र घुन्सा र तमोरका नदी हुँदै जान्छ। कञ्चनजङ्घा [[सगरमाथा]]को पूर्व-दक्षिणपूर्वमा लगभग १२५ किलोमिटर (७८ माइल) विशाल हिमालय हिमशृङ्खलाबाट लगभग २० किलोमिटर (१२ माइल) दक्षिणतिर उचालिएको छ। कञ्चनजङ्घाको दक्षिणी मोहडामा ३,०००–३,५०० मिटर (९,८००–११,५०० फिट) अग्लो [[सिङ्गलिला हिमशृङ्खला]] रहेको छ जसले [[सिक्किम]]लाई नेपाल र उत्तरी [[पश्चिम बङ्गाल]]बाट अलग गर्दछ।<ref name=Dhar2000>{{Cite journal | doi=10.1002/j.1477-8696.2000.tb04065.x|title = An appraisal of precipitation distribution around the Everest and Kanchenjunga peaks in the Himalayas| journal=Weather| volume=55| issue=7| pages=223–234|year = 2000|last1 = Dhar|first1 = O. N.| last2=Nandargi| first2=Shobha| bibcode=2000Wthr...55..223D}}</ref> कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला र यसका हिमालहरू विशाल पर्वतीय पिण्डहरू हुन्।<ref name=Smythe>Smythe, F. S. (1930). [https://archive.org/stream/KanchenjungaAdventure/kanchenjunga#page/n13/mode/2up ''The Kangchenjunga adventure'']. Victor Gollancz Ltd., London</ref> यस हिमशृङ्खलाका पाँच उच्चतम शिखरहरू निम्न तालिकामा सूचीबद्ध गरिएका छन्। {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | शिखरको नाम ! scope="col" | उचाई (मिटर) ! scope="col" | उचाई (फिट) ! scope="col" | अवस्थिति ! scope="col" | प्रमुखता (मिटर) ! scope="col" | प्रमुखता (फिट) ! scope="col" | नजिकैको उच्च हिमाल ! scope="col" | अवस्थिति (राजनीतिक) |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा मुख्य<ref name="peaklist">{{cite web |author1=Jurgalski, E. |author2=de Ferranti, J. |author3=Maizlish, A. |year=2000–2005 |title=High Asia II – Himalaya of Nepal, Bhutan, Sikkim and adjoining region of Tibet |publisher=Peaklist.org |url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html | access-date=16 May 2019}}</ref> | ८,५८६ | २८,१६९ | {{coord|27|42|11|N|88|08|52|E}} | ३,९२२ | १२,८६७ | सगरमाथा&nbsp;– उत्तरी क्षेत्र | [[सिक्किम]], भारत / [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]], [[कोशी प्रदेश]], नेपाल |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा पश्चिम (यालुङ याङ)<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28920 यालुङ काङ]</ref> | ८,५०५ | २७,९०४ | {{coord|27|42|18|N|88|08|12|E}} | १३५ | ४४३ | कञ्चनजङ्घा | ताप्लेजुङ, प्रदेश नंं.. १, नेपाल |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा मध्य<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28922 कञ्चनजङ्घा मध्य]</ref> | ८,४८२ | २७,८२८ | {{coord|27|41|46|N|88|09|04|E}} | ३२ | १०५ | कञ्चनजङ्घा दक्षिण | उत्तरी सिक्किम, सिक्किम, भारत / ताप्लेजुङ, कोशी प्रदेश, नेपाल |- ! scope="row" | कञ्चनजङ्घा दक्षिण<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28921 कञ्चनजङ्घा दक्षिण]</ref> | ८,४९४ | २७,८६७ | {{coord|27|41|30|N|88|09|15|E}} | ११९ | ३९० | कञ्चनजङ्घा | उत्तरी सिक्किम, सिक्किम, भारत / ताप्लेजुङ, कोशी प्रदेश, नेपाल |- ! scope="row" | काङबाचेन<ref>Peakbagger.com (1987–2012). [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=28923 काङबाचेन]</ref> | ७,९०३ | २५,९२८ | {{coord|27|42|42|N|88|06|30|E}} | १०३ | ३३७ | कञ्चनजङ्घा पश्चिम | ताप्लेजुङ, कोशी प्रदेश, नेपाल |} [[चित्र:Round Kangchenjunga; a narrative of mountain travel and exploration (1903) (14771327254).jpg|alt=|thumb| गारउडको कञ्चनजङ्घाको नक्सा, १९०३<ref name="Freshfield1903"/>]] [[चित्र:Kangchenjunga South Face.jpg|thumb|नेपालबाट देखिएको कञ्चनजङ्घा दक्षिण पश्चिम (यालुङ)]] हिमालको मुख्य भाग उत्तर-उत्तरपूर्वदेखि दक्षिण-दक्षिणपश्चिमसम्म पुगेको छ र यसले विभिन्न हिमनदीहरूको सृजना गरेको छ।<ref name=Smythe/> यस हिमशृङ्खलामा ६,००० देखि ८,५८६ मिटर (१९,६८५ देखि २८,१६९ फिट) अग्ला चुचुराहरू पाइन्छन्। उत्तरी भागमा यालुङ काङ, कञ्चनजङ्घा मध्य र दक्षिण, काङबाचेन, [[किराँतचुली|किराँत चुली]] र [[गिम्मीगेला चुली]] पर्छन् र जोङसाङ लासम्म फैलिएका छन्।<ref name="Freshfield1903"/> सिक्किमको पूर्वी हिमखण्डमा सिनिओल्चु हिमाल पर्दछ। दक्षिणी खण्ड नेपाल-सिक्किम सीमासँगै चल्छ र यसमा काब्रु प्रथम देखि तृतीय भाग समावेश छ।<ref>Mason, K. (1932). The Recent Assaults on Kangchenjunga: Review. The Geographical Journal 80 (5): 439–445.</ref> यो हिमाल दक्षिणतर्फ [[सिङ्गलिला हिमशृङ्खला]]सम्म फैलिएको छ भने पश्चिमी क्षेत्र [[कुम्भकर्ण हिमाल|कुम्भकर्ण]]मा समाप्त हुन्छ।<ref name="Carter1985"/> यस हिमशृङ्खलाबाट चार मुख्य हिमनदीहरू बनेका छन्। उत्तरपूर्वमा जेमु हिमनदी र दक्षिणपूर्वमा तालुङ हिमनदी टिस्टा नदीमा गएर मिसिन्छ भने दक्षिण-पश्चिममा यालुङ हिमनदी र उत्तर-पश्चिममा पर्ने काङ्चेन हिमनदी अरूण र [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]हरूमा गएर मिसिन्छन्।<ref name="Freshfield1902">Freshfield, D. W. (1902). [https://archive.org/stream/geographicaljou17britgoog#page/n492/mode/2up ''The Glaciers of Kangchenjunga'']. The Geographical Journal 19: 453–475.</ref> हिमनदीहरू लगभग ५,००० मिटर (१६,००० फिट) भन्दा माथिको क्षेत्रमा फैलिएका छन् भने हिमनदी क्षेत्रले जम्मा ३१४ बर्ग किलोमिटर (१२१ वर्ग माइल) ओगटेको छ। कञ्चनजङ्घा हिमालले १२० हिमनदीहरू बनाएको छ जसमध्ये १७ वटा भग्नावशेषले ढाकिएको छ। सन् १९५८ देखि १९९२ को बीचमा ५७ वटा परीक्षण गरिएका हिमनदीहरूमध्ये आधाभन्दा बढी नदीहरू सम्भवतः हावाको तापक्रम बढेकोले मासिन पुगेका थिए।<ref>Ashahi, K., Watanabe, T. (2000). Past and recent glacier fluctuations in Kanchenjunga Himal, Nepal. Journal of Nepal Geological Society (22): 481–490.</ref> कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला [[ब्रह्मपुत्र नदी]]को खाडीको उच्चतम उचाई हो। यो दक्षिणपूर्वी एसियाली मनसुन निर्धारण गर्ने भाग हो र यो विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा ठुलो नदीको खाडी मध्ये एक हो।<ref>Bajracharya, S. R., Palash, W., Shrestha, M. S., Khadgi, V. R., Duo, C., Das, P. J., & Dorji, C. (2015). Systematic Evaluation of Satellite-Based Rainfall Products over the Brahmaputra Basin for Hydrological Applications. Advances in Meteorology: 398687.</ref> कञ्चनजङ्घा [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]को खाडीमा अवस्थित ८,००० मिटर (२६,००० फुट) भन्दा माथिका ६ वटा चुचुराहरू मध्ये एक हो। यो [[गङ्गा नदी]]को सबैभन्दा ठुलो नदीमध्ये एक हो।<ref>{{cite web |author=Peakbagger.com |year=1987–2015 |url=http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10653 |title=Kangchenjunga, India/Nepal |access-date= 11 May 2014}}</ref> यो विश्वको [[विश्वका अग्ला हिमालहरू|तेस्रो सर्वोच्च शिखर]] भए तापनि कञ्चनजङ्घालाई भौगोलिक प्रतिष्ठाद्वारा २९औँ स्थानमा राखिएको छ। यो हिमालको स्वतन्त्र कदको नाप हो। कञ्चनजङ्घा लागि मुख्य ढलान ४,६६४ मिटर (१५,३०२ फिट) उचाइमा रहेको छ। यो तिब्बतमा अरुण र ब्रह्मपुत्र नदीहरूको बीचमा पानीको धाराको सीमासँगै रहेको छ। तथापि, यो [[सगरमाथा]]पछि [[हिमालय]]को चौथो प्रमुख शिखर हो।<ref name=pkbrkc>{{cite web |url=http://peakbagger.com/keycol.aspx?pid=10653|title= Key Col for Kangchenjunga|publisher=Peakbagger.com|access-date=3 April 2016}}</ref><ref name=pkbrprom>{{cite web |url=http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=403|title= World Top 100 by Prominence|publisher=Peakbagger.com|access-date=3 April 2016}}</ref> == संरक्षित क्षेत्र == कञ्चनजङ्घा भू-भाग तीन अलग-अलग पर्यावरणीय क्षेत्रहरूको एक परिसर हो जसमा पूर्वी हिमालय र कोणधारी वन, पूर्वी हिमालय उच्च पर्वतीय झाडी र घाँसे मैदान र तराई-दुआर साभाना र घाँसेभूमि पर्दछन्। नेपाल, भारत, भुटान र चीनले कञ्चनजङ्घाको विशाल क्षेत्र वा भू-भागलाई बाँडफाँट गरेका छन् र यसमा जम्मा ६,०३२ वर्गकिलोमिटर (२,३२९ वर्ग माइल) संरक्षित १४ क्षेत्रहरू रहेका छन्। *नेपाल: [[कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र]] *सिक्किम, भारत: कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज, वर्षे गुराँस अभयारण्य, फाम्बोन्ग ल्हो वन्यजन्तु अभयारण्य, क्योङनोसला उच्च पर्वतीय संरक्षण क्षेत्र, मेनम वन्यजन्तु अभयारण्य, सिङ्गा गुराँस अभयारण्य र पाङ्लखा वन्यजन्तु अभयारण्य * दार्जिलिङ, भारत: जोडपोखरी वन्यजन्तु अभयारण्य, सिङ्गलिला राष्ट्रिय निकुञ्ज, सिञ्चल वन्यजन्तु अभयारण्य, महानन्द वन्यजन्तु अभयारण्य र न्योरा उपत्यका राष्ट्रिय निकुञ्ज *भुटान: जिग्मे खेसर प्राकृतिक संरक्षण क्षेत्र यी संरक्षित क्षेत्रहरू गुराँस र [[सुनगाभा]] जस्ता विश्वव्यापी रूपमा महत्वपूर्ण वनस्पतिप्रजातिहरूका लागि आवास हुन् र खतरामा परेका थुप्रै प्रमुख प्रजातिहरू जस्तै हिम चितुवा, एसियाली कालो भालु, [[हाब्रे]], [[सेतोकण्ठे कस्तुरी]], [[चिलिमे (चरा)|चिलिमे]] र तीतर जस्ता प्राणीहरू यहाँ पाइन्छन्। == आरोहण मार्ग == [[चित्र:Kanchenjunga-north.jpg|thumb|नेपाल स्थित कञ्चनजङ्घा-उत्तरको आधार शिविर]] कञ्चनजङ्घा शिखरसम्म पुग्न चार वटा आरोहण मार्ग छन्। तीमध्ये तीन वटा [[नेपाल]]का दक्षिणपश्चिम, उत्तर–पश्चिम र उत्तरपूर्वबाट छन् भने भारतको उत्तरपूर्वी [[सिक्किम]]बाट एकमात्र मार्ग उपलब्ध छ। अहिलेसम्म [[सिक्किम]]बाट आउने उत्तरपूर्वी मार्ग तीन पटक मात्र सफलतापूर्वक प्रयोग हुँदै आएको थियो। [[भारत]] सरकारले कञ्चनजङ्घामा गरिने अभियानलाई प्रतिबन्ध लगाएको छ, तसर्थ, यो मार्ग सन् २००० देखि बन्द गरिएको छ।<ref name=Harding>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2000/jul/13/lukeharding|title=Climbers banned from sacred peak|last=Harding|first=Luke|date=2000 |work=द गार्डियन|access-date=16 October 2017|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> == आरोहणको इतिहास == [[चित्र:Kanchenjunga summit ca. 1857.jpeg|thumb|सिङ्गलिला हिमशृङ्खलाबाट देखिएको कञ्चनजङ्घाको चित्र<ref name=Schlagintweit1871/>]] [[चित्र:Sunset on Kinchenjunga.jpg|thumb|कञ्चनजङ्घामा अस्ताउँदैै गरेको घाम, सन् १९०५<ref name="crowley52"/>]] [[चित्र:Kangch-Goechala.jpg|thumb|गोएचा ला, सिक्किमबाट देखिएको कञ्चनजङ्घाको दक्षिण भूभाग,{{convert|4940|m|ft|abbr=on}}]] [[चित्र:Kangchenjunga From Darjeeling War Memorial.jpg|thumb|दार्जिलिङ युद्ध स्मारकबाट देखिएको कञ्चनजङ्घा]] === प्रारम्भिक आरोहणका प्रयासहरू === * अप्रिल १८४८ देखि फेब्रुअरी १८४९ को बीच जोसेफ डाल्टन हुकरले उत्तरी [[सिक्किम]] र पूर्वी [[नेपाल]]का केही भागहरूको अन्वेषण गरेका थिए। मुख्यतया वनस्पतिहरू सङ्कलन गर्न र हिमाली वनस्पतिको वितरणको अध्ययन गर्न उनले उक्त अन्वेषण गरेका थिए। उनी [[दार्जिलिङ]] बसोबास गर्दै नदीका खोल्साहरूमा र ४,७६० मिटरको उचाइसम्म कञ्चनजङ्घा फेदमा बारम्बार घुम्दथे।<ref>{{cite book|author=Hooker, J. D. |year=1854 |title=Himalayan journals; or, Notes of a naturalist in Bengal, the Sikkim and Nepal Himalayas, the Khasia Mountains, &c. |url=https://archive.org/stream/himalayanjournal0335hook#page/n9/mode/2up |publisher=John Murray, London}}</ref> *सन् १८५५ को वसन्त ऋतुमा जर्मन अन्वेषक हर्मन स्लागिन्टविटले [[दार्जिलिङ]]को यात्रा गरेका थिए। तथापि, [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|नेपाल-तिब्बत युद्ध]]का कारण थप उत्तरतर्फ जान उनी असमर्थ रहेका थिए। मे महिनामा उनले मौसमविज्ञानसम्बन्धी सर्वेक्षणको लागि टोङ्ग्लोको चुचुरोसम्म [[सिङ्गलिला हिमशृङ्खला]]को अन्वेषण गरेका थिए।<ref name=Schlagintweit1871>{{cite book |author=Schlagintweit, H. v. |year=1871 |chapter-url=https://archive.org/stream/reiseninindienu02sakgoog#page/n255/mode/2up |chapter=Die Singhalila Kette zwischen Sikkim und Nepal |title=Reisen in Indien und Hochasien. Eine Darstellung der Landschaft, der Kultur und Sitten der Bewohner, in Verbindung mit klimatischen und geologischen Verhältnissen. Zweiter Band |publisher= Hermann Costenoble, Jena}}</ref> * सन् १८७९ मा शरतचन्द्र दास र लामा उग्येन-ग्यात्सोले पूर्वी नेपाल हुँदै "कञ्चनजङ्घा" र ल्हासा जाने क्रममा ताशिलुन्पो गुम्बा हुँदै तिब्बतको पश्चिमी क्षेत्र पार गरेका थिए। सन् १८८१ मा तिनीहरू त्यही बाटो भएर फर्किएका थिए।<ref name=Das1902>Das, S. C. (1902). [https://archive.org/stream/journeytolhasace00dass#page/n9/mode/2up ''A Journey to Lhasa and central Tibet'']. E. P. Dutton & Company, New York, John Murray, London.</ref> *सन् १८८३ मा विलियम उडम्यान ग्राहम र दुई जना स्विट्जरल्यान्डेली पर्वतारोहीहरूको एउटा दल कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा उक्लिएका थिए। शिखर भन्दा तल ३०–४० फिट (९.१–१२.२ मिटर) भित्र काब्रु आरोहण गर्ने उनीहरू पहिला थिए। उनीहरूले काङ ला भन्ज्याङ पार गरेका थिए र झन्डै ५,८०० मिटरको चुचुरोमा चढेका थिए जहाँबाट तिनीहरूले कुम्भकरण हिमालको अवलोकन गरेका थिए। आरोहण प्रयास धेरै ढिलो भएको निष्कर्ष निकाल्दै उनीहरू फेरि एक पटक [[दार्जिलिङ]] फर्किएका थिए।<ref name=Blaser2009>Blaser, W. and G. Hughes (2009). [http://www.himalaya-info.org/Kabru%20Alpine%20Journal%202010.pdf ''Kabru 1883. A Reassessment''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512104810/http://www.himalaya-info.org/Kabru%20Alpine%20Journal%202010.pdf |date=2012-05-12 }}. The Alpine Journal 114: 219–228.</ref> *अक्टोबर १८८५ देखि जनवरी १८८६ बीच रिन्जिन नामग्यालले कञ्चनजङ्घा उत्तर र पश्चिममा अन्वेषण नगरिएको क्षेत्रको सर्वेक्षण गरेका थिए। उनी कञ्चनजङ्घा क्षेत्र नक्सा बनाउने पहिलो स्थानीय सर्वेक्षक थिए भने उनले चुचुरो र छेउछाउका उपत्यकाहरूको दुवैपट्टिको रेखाचित्र उपलब्ध गराएका थिए। उनले यस क्षेत्रमा [[नेपाल]], [[तिब्बत]] र [[सिक्किम]]को सीमाक्षेत्रलाई पनि परिभाषित गरेका थिए।<ref name=Ward2001>Ward, M. (2001). [http://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_2001_files/AJ%202001%20191-196%20Ward%20Kangchenjunga.pdf ''Early Exploration of [https://himalayan-masters.com/trip/kanchenjunga-circuit-trek/ Kangchenjunga] and South Tibet by the pundits Rinzin Namgyal, Sarat Chandra Das and Lama Ugyen Gyatso'']. The Alpine Journal 106: 191–196.</ref> *सन् १८९९ मा बेलायती पर्वतारोही डग्लस फ्रेसफिल्डले इटालेली छाविकार भितोरियो सेल्लालाई समेटेर आफ्नो दलसँग यात्रामा निस्केका थिए।<ref name="Freshfield1903"/> *सन् १९०५ मा एलिस्टर क्राउलीको नेतृत्वमा एउटा दलले पहिलो पटक यस हिमाल चढ्ने प्रयास गरेको थियो। एलेस्टर क्राउली सन् १९०२ मा के२ हिमाल प्रयास गर्ने टोलीको भाग थिए। यो टोली फर्कनुअघि पहाडको दक्षिण-पश्चिममा ६,५०० मिटर (२१,३०० फिट) उचाइमा पुगेको अनुमान गरिएको थियो।<ref name="crowley52">Crowley, A.; Symonds, J.; Grant, K. (1989). ''The confessions of Aleister Crowley: an autobiography'' [http://hermetic.com/crowley/confessions/chapter52.html Chapter 52] Arkana, London</ref> *सन् १९०७ मा दुई जना नर्वेलीले [[काब्रु]] हिमनदी हुँदै दक्षिणमा जोङ्ग्री आरोहण गर्न निस्केका थिए। झण्डै ६,९०० मिटरअग्लो अग्लो शिविरबाट उनीहरू शिखरको टुप्पोभन्दा १५/१८ मिटर तल सम्म पुग्न सफल भएका थिए र त्यसपछि तेज बतास चल्न थालेकाले उनीहरू फर्किएका थिए।<ref name=Blaser2009/> *सन् १९२९ मा जर्मन पल बाउरले एउटा अन्वेषण टोलीको नेतृत्व गरेका थिए जुन उत्तरपूर्वमा ७,४०० मिटर (२४,३०० फिट) सम्म पुगेको थियो र यो पाँच दिने आँधीका कारण उनीहरू पछि हट्न बाध्य बनेका थिए।<ref name=Bauer>Bauer, P. (1955). ''Kangchenjunga Challenge''. William Kimber, London.</ref> *मे १९२९ मा अमेरिकी इएफ फार्मरले दार्जिलिङ छोडेर रैथाने भरियाहरू लिएर नेपाल तर्फको काङ ला पार गरेर [[काब्रु]] उक्लिएका थिए।<ref name=Smythe/> *सन् १९३० मा गुन्टर डायरेनफर्टले जर्मनेली उली विल्यान्ड, अस्ट्रियाली अर्विन स्नाइडर र कञ्चनजङ्घा आरोहण गर्न प्रयास गर्ने अङ्ग्रेज फ्राङ्क स्माइथे लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय अभियानको नेतृत्व गरेका थिए। खराब मौसम र हिउँको कारण तिनीहरू असफल भएका थिए।<ref name=Bauer/> *सन् १९३१ मा पल बाउरले दोस्रो जर्मन अन्वेषण टोलीको नेतृत्व गरेका थिए। त्यस टोलीले खराब मौसम, रोगबिमार र मृत्युको कारण पछि हट्नुअघि उत्तरपूर्वदिशातर्फ जाने प्रयास गरेको थियो। पिटर अफस्चनाइटर लगायत उक्त टोली सन् १९२९ को प्रयासभन्दा ३०० मिटर माथि उक्लिएपछि पछि हटेका थिए।<ref>{{cite journal |author=Braham, T. H. |date=1955–1956 |title=Kangchenjunga Reconnaissance, 1954 |journal=The Himalayan Journal |volume=19 |url=http://www.himalayanclub.org/journal/kangchenjunga-reconnaissance-1954/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106041509/http://www.himalayanclub.org/journal/kangchenjunga-reconnaissance-1954/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106041509/http://www.himalayanclub.org/journal/kangchenjunga-reconnaissance-1954/ |date=6 January 2014 }}</ref> *सन् १९५४ मा जोन केम्पेले जेडब्ल्यू टकर, एसआर ज्याक्सन, जिसी लुइस, टिएच ब्राहम र मेडिकल अफिसर डिएस माथ्युज सम्मिलित दलको नेतृत्व गरेका थिए। उनीहरूले कञ्चनजङ्घा दक्षिण-पश्चिममा पर्ने विशाल बरफको ढिक्कासम्म जाने बाटो पत्ता लगाउन माथिल्लो यालुङ हिमनदी पत्ता लगाएका थिए। यो पुन: प्रयासले गर्दा सन् १९५५ को सफल अभियानले प्रयोग गरेको मार्गतर्फ डोऱ्याएको थियो।<ref>Braham, T. H. (1996). [http://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1996_files/AJ%201996%2033-35%20Braham%20Kangchenjunga.pdf ''Kangchenjunga: The 1954 Reconnaissance'']. The Alpine Journal 101: 33–35.</ref> === प्रथम आरोहण === [[चित्र:Kangchenjunga Sign Board.jpg|thumb|कञ्चनजङ्घा जाने अन्तिम बाटोमा रहेको एउटा साइन बोर्ड]] [[चित्र:1990 reunion of the Kangchenjunga climbers.jpg|right|thumb|प्रथम आरोहण टोलीको पूनर्मिलन सन् १९९०- अगाडि (बायाँ देखि दायाँसम्म): निल माथर, जोन एन्जेलो ज्याक्सन, चार्ल्स इभान्स र जो ब्राउन र पछाडी पट्टी (बायाँ देखि दायाँसम्म): टोनी स्ट्रेथर, नोर्मान हार्डी, जर्ज ब्यान्ड, र जोन क्लेग]] सन् १९५५ मा जो ब्राउन र जर्ज ब्यान्डले २५ मे मा पहिलो पटक कञ्चनजङ्घा आरोहण गरेका थिए। त्यसपछि २६ मे मा नर्मन हार्डी र टोनी स्ट्रेथर यसको आरोहण गरेका थिए।<ref name=Evans1956>{{cite journal |author1=Evans, C. |author2=Band, G. |title=Kangchenjunga Climbed |url=https://archive.org/details/sim_geographical-journal_1956-03_122_1/page/n16 |journal=The Geographical Journal |year=1956 |volume=122 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.2307/1791469 |jstor=1791469}}</ref> आरोहण टोलीमा जोन क्लेग, चार्ल्स इभान्स, जोन एन्जेलो ज्याक्सन, निल म्याथर र टम म्याककिन्नोन पनि समावेश थिए। आरोहणको क्रममा, एलेस्टर क्राउलीको १९०५ को मार्ग (सन् १९५४ को पुन: अनुसन्धानद्वारा निरीक्षण गरिएको) काम लाग्ने कुरा प्रमाणित भएको थियो। यो मार्ग यालुङ हिमनदीबाट चुचुरोको दक्षिण-पश्चिममा सुरु हुन्छ जुन ३,००० मिटर (१०,००० फिट) अग्लो छ। उनीहरूले आफ्नो आरोहण यात्रा अप्रिल १८ देखि सुरु गरेका थिए भने मे २८ सम्ममा सबै जना आधार शिविरमा फर्किएका थिए।<ref>{{cite news |author=Perrin, J. |year=2005 |url=https://www.theguardian.com/news/2005/aug/01/guardianobituaries.sport |title=Obituary: John Jackson. Key climber and trainer of British mountaineers |newspaper=द गार्डियन |access-date=31 October 2013}}</ref> === अन्य उल्लेखनीय आरोहणहरू === [[चित्र:Kangchenjunga 3D.webm|thumb|कञ्चनजङ्घाको एमिनेसन]] * सन् १९७३ जापानी अभियानको युताका आगेता र ताकेओ मात्सुदाले दक्षिणपश्चिमी पर्वतमाला चढेर यालुङ काङ भनिने कञ्चनजङ्घा पश्चिममा आरोहण गरेका थिए। मात्सुदा शिविरमा फर्केनन् र उनको लास कहिल्यै फेला परेन। आगेताबाट छुट्टिँदा उनको मृत्यु भएको कुरा उक्त अभियानले निष्कर्ष निकालेको थियो।<ref name=AJ_1975>{{cite journal |author =Higuchi, H. |journal=Alpine Journal |title=The First Ascent of Yalung Kang |year=1975 |pages=17–27 |url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1975_files/AJ%201975%2017-27%20Higuchi%20YKang.pdf |access-date=2020-07-30}}</ref> * सन् १९७७ कर्णेल नरेन्द्र कुमारको नेतृत्वमा रहेको भारतीय सेनाको टोलीले कञ्चनजङ्घाको दोस्रो आरोहण गरेको थियो। तिनीहरूले सन् १९२९ र १९३१ मा जर्मनेली अभियानलाई पराजित गर्ने कठिन खाडल अर्थात् उत्तरपूर्वमा भएको अभियान पूरा गरेका थिए।<ref>{{cite journal |journal=American Alpine Journal |title=Kangchenjunga from the East |author=Kumar, N. |year=1978 |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12197844700/Kanchenjunga-from-the-East |access-date=2020-07-30}}</ref> * सन् १९७८ पोल्यान्डेली टोलीले कञचनजङ्घा दक्षिण शिखरको पहिलो सफल आरोहण गरेका थिए जसमा (वोजसिच व्रोज र युजीनेज च्रोबकले १९ मे र कञ्चनजङ्घा मध्यलाई वोजसिएच ब्रान्स्की, जिग्मन्ट एन्ड्रिज हेनरिक, काजिमिएरज ओलेचले २२ मे यसको आरोहण गरेका थिए।<ref>Wojciech Wróż: Święta góra Sikkimu. Warszawa: "Sport i Turystyka", 1982. {{ISBN|83-217-2377-2}}।</ref> * सन् १९७९ तेस्रो आरोहण, मे १६ मा र पहिलो पटक अक्सिजनविना, डग स्कट, पिटर बोर्डम्यान र जो टास्करले उत्तरी क्षेत्रमा नयाँ मार्ग स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite journal |last=Scott |first=D. K. |title=Kangchenjunga from the North |journal=American Alpine Journal |volume=22 |issue=53 |pages=437–444 |year=1980 |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12198043700/Kangchenjunga-from-the-North}}</ref> * सन् १९९८ ज्ञानेट ह्यारिसन पहिलो महिला थिइन् जसले अक्सिजन बिनानै यसको उत्तरी क्षेत्रको आरोहण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url = http://www.everesthistory.com/climbers/harrison.htm|title = EverestHistory.com: Ginette Harrison|publisher = EverestHistory.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090206140925/http://www.everesthistory.com/climbers/harrison.htm |date=2009-02-06 }}</ref> *सन् २००९ स्पेनी पर्वतारोही एदुर्ने पासाबान शिखरमा पुगेका थिइन्। उनी बाह्रवटा आठ हजार मिटर अग्लो शिखर चुम्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web | url = http://www.8000ers.com/cms/content/view/54/193/#tables | title = List of Kangchenjunga ascents | publisher = 8000ers.com | date = 13 February 2008 | access-date = 14 June 2011 }}</ref> * मे २००९ मा, कञ्चनजङ्घा शिखरसम्म पुग्ने पहिलो पोल्यान्डेली महिला किङ्गा बारानोस्का थिइन्।<ref>Mysza (2009). [http://wspinanie.pl/serwis/200905/18kinga-baranowska-kangchenjunga.php ''Kinga Baranowska zdobyła Kangchenjungę''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311025837/http://wspinanie.pl/serwis/200905/18kinga-baranowska-kangchenjunga.php |date=11 March 2013 }}. wspinanie.pl, 18 May 2009.</ref> * मे २०१४ मा, बुल्गेरियाली बोयन पेत्रोभ अतिरिक्त अक्सिजनको प्रयोग बिना शिखर चुचुरोमा पुगेका थिए। पेत्रोध मधुमेह रोगी थिए।<ref>[http://www.monitor.bg/article?id=431481 Тайнствен глас водил Боян Петров към върха] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213225235/http://www.monitor.bg/article?id=431481 |date=13 December 2014 }}, Монитор</ref><ref>{{cite web|url=http://www.novinite.com/articles/160731/Bulgarian+Mountaineer+Boyan+Petrov+Climbs+Kangchenjunga+Summit|title=Bulgarian Mountaineer Boyan Petrov Climbs Kangchenjunga Summit – Novinite.com – Sofia News Agency|website=novinite.com|access-date=23 October 2017}}</ref> * सन् २०१४ को मे महिनामा छन्दा गायेन शिखरमा पुग्ने पहिलो [[भारतीय]] महिला बनेकी थिइन्। हिमपहिरोले गर्दा उनको मृत्यु भएको थियो।<ref name=TimesIndia2014>{{cite web |title=Ace mountaineers from across the country hail Gayen's effort |date=2014 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Ace-mountaineers-from-across-the-country-hail-Gayens-effort/articleshow/35497291.cms |access-date=1 August 2019}}</ref> उन्नत आरोहण उपकरणको बावजुद कञ्चनजङ्घा पुग्न प्रयास गरेका आरोहीहरूको मृत्युदर धेरै छ। सन् १९९० को दशकदेखि कञ्चनजङ्घाको मुख्य चुचुरोमा चढ्दा २०% भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।<ref>{{cite web |author=Hansen, L. |year=2012 |url=http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest |title=5 Mountains Deadlier Than Everest |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175946/http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest |archive-date=23 September 2015 }}</ref> == पर्यटन == [[चित्र:Kanchenjunga from Tiger Hill at dawn.jpg|thumb|साँझमा [[टाइगर हिल, दार्जिलिङ|टाइगर हिल]]बाट देखिएको कञ्चनजङ्घा]] [[चित्र:Kangchenjunga-from-Gangtok.jpg|thumb|[[गान्तोक]], सिक्किमबाट देखिएको हिमाल]] [[चित्र:Kanchenjunga from Jalpaiguri city.jpg|thumb| [[जलपाईगुडी|जलपाइगुडी]] सहरबाट देखिएको कञ्चनजङ्घा]] [[नेपाल]]मा यसको विकट स्थान र [[भारत]]बाट त्यसको पहुँचमा कठिनाई हुने भएकाले कञ्चनजङ्घा क्षेत्रले पर्यटनमा न्युन मात्रा टेवा पुर्‍याएको छ। [[सिक्किम]]मा पनि कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा पदयात्रा गर्न अनुमति दिइएको छ। गोएचा ला पर्यटकहरूमाझ लोकप्रिय हुँदै गएको छ। यो कञ्चनजङ्घा दक्षिणपूर्वको विशाल सतहको ठिक अगाडि अवस्थित गोएचा ला भन्ज्याङ हुँदै जान्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सिक्किम के २० प्रमुख पर्यटन स्थल |युआरएल=https://hindi.holidayrider.com/famous-tourist-places-of-sikkim-in-hindi/amp/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=होलिडे राइडर|भाषा=हिन्दी|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ अगस्ट २०२१}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{आठ-हजारी}} {{ताप्लेजुङ जिल्लाका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू‎}} {{नेपालका हिमालहरू}} {{कमन्सश्रेणी|Kangchenjunga|कञ्चनजङ्घा हिमाल}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} * [http://www.himalaya-info.org/Map%20kangchenjunga.htm कञ्चनजङ्घाको विवरण (जर्मनेली भाषामा)] * [http://www.summitpost.org/kangchenjunga/150283 सुमिटपोस्टमा कञ्चनजङ्घा] * [http://hermetic.com/crowley/confessions/chapter51.html सन् १९०५ मा कञ्चनजङ्घा आरोहणमा गरिएको प्रयासको एलेस्टर क्राउलीको विस्तृत विवरण] * [http://www.k2news.com/kanghistory.htm कञ्चनजङ्घाको इतिहास] इतिहास र आरोहणको विस्तृत विवरणका लागि। * [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10653 "कञ्चनजङ्घा, भारत/नेपाल" पिकबेगर] मा * {{cite peakware|id=132|name=कञ्चनजङ्घा}}&nbsp;– तस्वीरहरू। * [http://www.asiasociety.org/onthinnerice हिमनदी अनुसन्धान तस्वीर परियोजना] कञ्चनजङ्घाका हिमनदीहरूमा २४ वर्षे परिवर्तनहरूको तस्वीरहरू प्रस्तुत। * [http://mtxplore.com/8000-meters हिमालको तथ्याङ्क] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190117012047/http://mtxplore.com/8000-meters/ |date=2019-01-17 }} कञ्चनजङ्घा। [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका हिमालहरू]] [[श्रेणी:सिक्किमका हिमालहरू]] [[श्रेणी:नेपालका हिमशृङ्खलाहरू]] [[श्रेणी:नेपालको भूगोल]] [[श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:नेपालका हिमालहरू]] nnmqpe2f3c81bwq2lxe9lf297hetluc 10 2617 1369923 1369248 2026-08-16T03:31:42Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[ढाँचा:आठ-हजारी]] पृष्ठलाई [[ढाँचा:आठ हजारी]]मा सारियो 1369248 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = आठ हजारी | title = [[आठ हजारी|आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू (र ८,००० मिटरभन्दा माथिका प्रमुख सहायक चुचुराहरू)]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes | list1 = * [[सगरमाथा|सगरमाथा]] ** {{small|[[दक्षिण चुचुरो (सगरमाथा)|दक्षिण चुचुरो]]}} * [[केटु]] * [[कञ्चनजङ्घा]] ** {{small|[[यालुङ काङ]]}} ** {{small|[[कञ्चनजङ्घा दक्षिण]]}} * [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] ** {{small|[[ल्होत्से मध्य]]}} ** {{small|[[ल्होत्से सर]]}} * [[मकालु]] * [[चोयु]] * [[धौलागिरि हिमाल|धवलागिरि]] * [[मनास्लु]] * [[नङ्गा पर्वत]] * [[अन्नपूर्ण प्रथम]] ** {{small|[[अन्नपूर्ण प्रथम पूर्व]]}} ** {{small|[[अन्नपूर्ण प्रथम मध्य चुचुरो]]}} * [[ग्यासरब्रम प्रथम]] * [[ब्रोड शिखर]] ** {{small|[[ब्रोड शिखर मध्य]]}} * [[ग्यासरब्रम द्वितीय]] * [[शिशापाङ्मा]] |below = * [[आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूमा गरिएका स्की अवतरणहरूको सूची|आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूमा गरिएका स्की अवतरणहरूको सूची]] * [[आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू#सबै १४ हिमालहरूको आरोहण गर्ने आरोहीहरूको सूची|सबै आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूको आरोहण गर्ने आरोहीहरूको सूची]] * [[आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूमा भएका मृत्युहरूको सूची|आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूमा भएका मृत्युहरूको सूची]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{collapsible option}} [[Category:हिमालसम्बन्धी नेभिगेसन ढाँचा]] }}</noinclude> t4ck2iriymasqxx4xcdr69dbn7vlr2t 0 4453 1369850 1343615 2026-08-15T16:09:52Z ~2026-44697-94 80338 /* बसोबास */ 1369850 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Infobox ethnic group |group = पौडेल/पौड्याल | image = <div style="white-space:nowrap;"> [[Image:Portrait of Rangnath Paudel.jpg|x140px]] [[Image:Lekhnath Paudyal.jpg|x140px]][[Image: Shiva Hari Paudel.JPG|x140px]]</br> | image_caption =<small>माथि: [[रङ्गनाथ पौडेल]]{{·}}[[लेखनाथ पौड्याल]]{{·}}[[शिवहरि पौडेल]]</br>तल: [[रामचन्द्र पौडेल]] |population = ६ लाख <ref name="Forebears">{{Cite web|url=http://forebears.io/nepal|title=नेपाली थरहरू|accessdate=2017-03-10}}</ref> |regions= {{flag|नेपाल}} |languages = [[नेपाली भाषा]] |religions = [[हिन्दु धर्म]] र [[मष्टो देवता|मष्टो धर्म]] |related=[ थापा मल्ल खस खत्री ] }} '''पौडेल''' वा '''पौड्याल''' [[थर]] [[नेपाल]] तथा [[भारत]]को [[ब्राह्मण|बाहुन]] तथा [[खत्री बाहुन|खत्री]] परिवारमा पाइन्छ। बाहुन पोउडेल थरको उत्पत्ति 'पौडि' र 'आयल' दुई शब्द मिलेर बनेको विश्वास गरिन्छ । पौडेलहरूको [[गोत्र]] [[आत्रेय ऋषि|आत्रेय]] हो । यिनका बान्धव [[दुलाल]], [[अर्याल]], [[कालिकोटे खड्का|कालिकोटे खँड्का]], [[बगाले थापा|थापा बगाले]], [[सिग्देल]], [[पोखरेल]](पानी), आदि हुन् । उनीहरू आफू [[अत्रि (स्पष्टता)|अत्रि]] ऋषिका पुत्र [[आत्रेय ऋषि|आत्रेय]]का सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्। सेता पौडेल वर्गका पौडेलहरू नेपालमा बसोबास गर्ने गरेको पाइन्छ। कसैकसैले सेता पौडेल र [[सिग्देल]] एउटै हुन् भनी उल्लेख गरेका छन्। अर्को थरी कालो पौडेल थापा या बाग मल्ल पनि भन्न रुचाउछन। पौडेलहरु चौबीसै खस गणराज्यका [[राजगुरु]], [[पण्डित]],सैनिक आदि पदहरु समहालेका थिए । सन् २०१४ मा फोरबियर्सद्वारा गरिएको खोज अनुसार सेता तथा काला पौडेल नेपालको सबैभन्दा ठूलो संख्यामा रहेको नेपाली थर हो । ==बसोबास== सेता पौडेलहरू नेपालमा मध्य पश्चिमी [[पहाड]]बाट देशभर फैलिएको पौडेल [[बंशावली]]ले उल्लेख गरेको छ। उनीहरू आजभन्दा करिव ५ सय वर्ष पहिले मध्य पहाडबाट डोटी, जुम्ला, जाजरकोट, प्यूठान, [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]], बाग्लुङ, पर्वत, [[कास्की जिल्ला|कास्की]], [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] हुँदै पुर्वको [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ खोटाङ]]स्थित हलेसी, दिक्तेल सम्म पुगेको विश्वास गरिएको छ। हाल [[भारत]], [[भुटान]], [[म्यानमार]] लगायत विश्वका अन्य धेरै देशमा पौडेलको बसोबास रहेको पाइन्छ। ==कुल पूजाको. परम्परा== पौडेलहरू कसैले दारे मष्ट र कसैले [[बराह मष्ट]] लाई [[कुलदेवता]]को रूपमा पूजा गर्दछन्। त्यसैगरी [[दत्तात्रय|दत्तात्रेय]] लाई इष्टदेवता का रूपमा पूजा गर्छन्। यिनीहरूले कुनै कुनै ठाउँमा बलि दिने चलन पनि छ भने कुनेै ठाउँमा कुलपूजामा [[बलि]] नदिई खीर-रोटीले पुजा गर्छन्। बलि दिने चलन मध्यपश्चिमाञ्चलको प्युठान, पश्चिमाञ्चल का [[बाग्लुङ्ग जिल्ला|बाग्लुङ]] [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] , [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] तथा पुर्वी नेपालका ठाउँहरुमा बराहलाई बोका तथा मष्टलाई भेडाको बलि दिइन्छ ॥ ==उल्लेखनीय पौडेल/पौड्यालहरू== *[[रङ्गनाथ पौडेल]] : [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र विक्रम शाह]]को शासनकालमा नेपालका प्रधानमन्त्री (१८९४-१८९५ बिक्रम सम्वत) *[[लेखनाथ पौड्याल]] :कवि शिरोमणि (१५ पौष १९४१ -२०२२ विक्रम सम्वत) *[[रामचन्द्र पौडेल]] :[[नेपाली काङ्ग्रेस]]का नेता *[[विदुरप्रसाद पौडेल]]:पूर्व सांसद(राष्ट्रिय सभा,नेपाल), पूर्व उपकुलपति (नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय) *[[राजाराम पौडेल]] :हास्य कलाकार *[[शिवहरि पौडेल]] : हाँस्य कलाकार ([[नेपाल टेलिभिजन]]बाट प्रसारण हुने [[जिरे खुर्सानी]]का निर्देशक तथा निर्माता) *[[रवि प्राञ्जल]]; नेपाली साहित्यकार *[[मोदनाथ प्रश्रित]]; वि.सं १९९९ असार ६ गते *[[गोविन्द केसी|डा. गोविन्द केसी]] ( पौडेल) एक अर्थोपेडीक सर्जन तथा समाजसेवी हुन् । उनी [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]को [[त्रिवि शिक्षण अस्पताल|शिक्षण अस्पताल]]का [[हाडजोर्नी शल्यचिकित्सा|अर्थोपेडिक]] प्राध्यापक एवम् सर्जन हुन् । उनले नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएको दुराचार, अवैध तथा अनियमित व्यवस्थाको विरोध गर्दै विभिन्न पटक [[अनसन]] बस्दै आएका छन् । उनी नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रको स्वाधिन कार्यसम्पादनको माग राख्दछन् । *[[उषा पौडेल]]; नेपाली मोडल तथा अभिनेत्री *[[रोहितकुमार पौडेल|रोहित कुमार पौडेल]]; नेपाली क्रिकेटर, अन्तर्राष्ट्रिय सतक प्रहार गर्ने सबैभन्दा कान्छो क्रिकेटर (ब्याट्सम्यान) *[[भरत मणि पौडेल]]; हास्य कलाकार ( कमेडी च्याम्पियन सिजन २ बिजेता) * [[प्रभुराम शर्मा पौडेल ]] ;हाल प्रधानसेनापति * [[सहदेव पौडेल ]]; न्युयोर्क बाट संचालित पहिलो नेपाली अनलाईन रेडियो हिमाली स्वरहरुका संचालक, कवि र रंगकर्मी * [[विष्णुप्रसाद पौडेल]] * [[केशब प्रसाद पौडेल]] नेपाल पत्रकार महासंघ रसुवाका अध्यक्ष, समाजसेबी, पत्रकार * '''सन्तोश पौडेल''' नेपाल पत्रकार महासंघ शाखा खोटाङका सदस्य एवम् बिरासत मिडिया प्रा.लि.का अध्यक्ष ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:बंशावली]] [[श्रेणी:खस जातिका थरहरू]] rji1v23g9xnnv9ti8n1qxtydih97zyg 0 8300 1369930 1326296 2026-08-16T03:46:28Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[ग्यासरब्रम द्वित्तीय]] पृष्ठलाई [[ग्यासरब्रम द्वितीय]]मा सारियो 966867 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ग्यासरब्रम २ | other_name = के४ | photo = Gasherbrum2.jpg | photo_caption = बेसक्याम्पबाट देखिएको ग्यासरब्रम २ | elevation_m = 8035 | elevation_ref = <br /><small>[[List of highest mountains|Ranked 13th]] ([[List of mountains in Pakistan|5th in Pakistan]])</small> | prominence_m = 1523 | prominence_ref = | map = Tibetan Plateau | map_caption = Location on Pakistan/China border | map_size = 300 | label_position = right | listing = [[Eight-thousander]]<br />[[Ultra prominent peak|Ultra]] | location = [[Gilgit-Baltistan]] ([[पाकिस्तान|Pakistan]])/ [[Xinjiang]] ([[चीन|China]]) | range = [[Karakoram]] | lat_d = 35 | lat_m = 45 | lat_s = | lat_NS = N | long_d= 76 | long_m= 39 | long_s= | long_EW= E | coordinates_ref = | first_ascent = July 8, 1956 by an [[Austria]]n team | easiest_route = Snow/ice climb }} '''ग्यासरब्रम २''' ( के४को नामले पनि चिनिने) चिनियाँ सिमा नजिक पाकिस्तानको गिल्गिट बाल्टिस्तानमा अवस्थित विश्वको तेह्रौँ अग्लो हिमाल हो । ==प्रथम आरोहण== सन् १९५६मा अस्ट्रियाली हिमालयन सोसाईटीले मोराभेक (Fritz Moravec) को नेतृत्वमा काराकोरम समूहको ग्याशरब्रम IIको जानकारी लिन र सम्भव भएमा आरोहण गर्नको लागि एक दल पठाएको थियो । उक्त दलमा डा. एरिक गटिङ्गगर -भूगर्भवेत्ता), सेप लार्च , हन्स राटे , रिचार्ड रेङ्गल , हेन्रिच रोइस , डा. जर्ज वईलर र हन्स विलेन्पार्ट समेतका सदस्यहरू थिए । क्याप्टेन क्वासीम अली शाह , स्यात अली शाह र केही भरियाहरूको सहयोग प्राप्त भएको थियो । आरोहण दलले एव्रुजी र दक्षिणी ग्याशरब्रुम हिमनदीको बीचमा एक आधार शिविर स्थापना गर्‍यो, अर्को शिविर I चुचुराको दक्षिण-पश्चिमी ढिस्कोमा राख्यो । रेटे र रोसिसले हिउाको धार चढेर ढिस्कोमा पुगी ६,७०० मिटरमा दोस्रो शिविर स्थापना गरे । लार्च र रेङ्गलले ढिस्कोभन्दा माथि ७,१५० मिटरमा तेस्रो शिविर खडा गरे । जुलाई ६मा मोराभेक, लार्च र विलन्पार्ट तेस्रो शिविरबाट गह्रुङ्गो भारीसहित बोत्तल अक्सिजन बिना चढ्दै गए । अनवरत रूपमा हिउा परिरहेको भए पनि डोरी प्रयोग नगरिकन साझमा सानो समतल ठाउामा पुगे । दक्षिण-पूर्वी मोहडाको एउटा ढिस्को मुनि अस्थायी शिविरको लागि ठाउा भेट्टाए । उक्त ठाउा करिब ७,५०० मिटरको उाचाइमा थियो । भोलिपल्ट बिहान तीनैजना आरोहीहरू दक्षिण-पूर्वी मोहडाको फेदीमा पुगे । बिहान ९ बजेसम्ममा तिनीहरू पूर्वी धारमा पुगिसकेका थिए । बाक्लो हिउा र स-साना चट्टानका ढिस्का भएको पर्वतीय धार हुादै गएपछि तिनीहरू जुलाई ७मा बिहान ११.३० बजे चट्टानयुक्त गुम्बज आकारको वास्तविक शिखरमा पुगे । सन् १९०९ -इटाली) : अव्रुजीका शासक ड्यूक ९म्गपभ या तजभ को नेतृत्वमा इटालीका फोटोग्राफर एस्. सेला समेतले ग्याशरब्रम समूहको उत्तरतिर रहेको चोगोलिसा ९ऋजयनयष्किब०बाट अन्वेषण गरे । सन् १९३४ -अन्तर्राष्ट्रिय दल) : स्वीस पर्वतारोही जी.ओ. दाइरनफुर्थ को नेतृत्वको आरोहण दलले ग्याशरब्रुम IIको दक्षिणी भागबाट आरोहण गर्ने सम्भाव्यता अध्ययन गरी ६,२५० मिटर आरोहण गर्‍यो । दलको अर्को अनुसन्धानले भावी विकासको आधार निर्माण गर्‍यो । सन् १९५६ -अस्ट्रिया) पि|mज मोरावेक को नेतृत्व दलका पि|mज मोराभेक , सेप लार्च र हन्स विलन्पार्टले जुन ७मा शिखर आरोहण गरे । ==यो पनि हेर्नुहोस== {{आठ-हजारी}} [[श्रेणी:हिमालहरू]] nnix2p6ta6lxm3n44nv21p8dhct3iq1 0 9099 1369823 1319184 2026-08-15T13:50:22Z पर्वत सुवेदी 31224 /* विवाद */ 1369823 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film |name = कुसुमे रुमाल |image = कुसुमे रुमाल.jpg |caption = |director = [[तुलसी घिमिरे]] |producer = सयपत्री फिल्मस् |writer = |music = [[रञ्जित गज्मेर|रञ्जित गजमेर]] |released = सन् १९८५ |language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] |country = [[नेपाल]] }} '''कुसुमे रुमाल''' [[तुलसी घिमिरे]]द्वारा लिखित र निर्देशित नेपाली शृंगारिक चलचित्र हो। सयपत्री फिल्मसको ब्यानरमा सुमित्रा पौडेलद्वारा यो चलचित्र प्रस्तुत गरिएको हो। नेपालमा बनेका नेपाली भाषाका चलचित्रहरूमा यो २०औँ क्रममा आउँछ। तुलसी घिमिरेको निर्देशनमा बनेकामध्ये भने यो दोस्रो चलचित्र हो। भनिन्छ, यही चलचित्रले पहिलपटक प्रदर्शनको रजत जयन्ती मनाएको थियो।<ref>{{Cite web |title=नेपाली चलचित्रको स्वर्णिम कोसेली : कुसुमे रुमाल |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/08/1006859 |url-status=live |access-date=2025-01-20 |website=अनलाइनखबर |language=}}</ref> ==कथावस्तु== यो चलचित्र त्रिकोणीय प्रेमप्रसङ्गमा आधारित छ। हास्यव्यंग्यको पनि प्रशस्त प्रयोग भएको यो चलचित्र २ घण्टा अवधिको छ। ‘कुसुमे रुमाल’, ‘रेली खोला बगर’, ‘सुन भन न’, ‘तिमी नभए जिन्दगानी’ जस्ता गीत प्रयोग भएका छन्। रञ्जित गजमेरको शब्द र सङ्गीतमा तयार गीतहरू [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]], [[दीपा झा]], श्रवण घिमिरे र भारती घिमिरेले गाएका थिए। जुन नेपाली जनजीव्रोले अझैसम्म गुनगुनाइरहेको छ। ==चरित्र== [[भुवन केसी]] (अर्जुन), उदित नारायण झा (अमर), तृप्ति नाडकर (सुनीति), नीर शाह, प्रदीप पाख्रिन, विश्वमनी आदिले अभिनय गरेका छन्। यसमा [[दार्जिलिङ]]का हमजाएगा नामका एक चालकले पनि अभिनय गरेका थिए। उनी निकै रसिक र ख्यालठट्टा गरिरहने स्वभावका थिए। ==विवाद== सङ्गीतकार रञ्जित गजमेर र निर्माता तथा प्रदर्शक उद्धव पौडेलबीच यस चलचित्रको स्वामित्वलाई लिएर विवाद भएको थियो। गजमेरले पौडेलबाट आफूलाई धोका भएको आरोप लगाएका छन्। गजमेरले आफ्नो पुस्तक ‘मोहनी मादलको’मा लेखेका छन्, ‘हामीले अत्यन्त विश्वासका साथ पौडेलललाई कुसुमे रुमालको पहिलो प्रिन्ट थमाउँदै नेपाल पठायौं। तर, नेपाल पुगेर उहाँले त्यो चलचित्र आफ्नो नाममा दर्ता गर्नुभएछ। चलचित्र धुमधामले चल्यो। ठाउँठाउँमा सिल्भर जुबली र सय दिन पनि मनायो। फिल्मको कमाइबाट पौडेलले चलचित्र हल निर्माण गर्नुभएको पनि सुनियो। तर, पौडेलले मुनाफाको एक पैसा पनि हामीलाई दिनुभएन। उहाँ एकाएक हामीसँग बैरी हुनुभयो। हाम्रोबीच त्यो बेलादेखि बन्द भएको बोलचाल आज पर्यन्त पनि कायमै छ।’ पौडेलले भने ‘रञ्जित गजमेर फिल्मको आधिकारिक व्यक्ति नै नभएको र आधिकारिक व्यक्ति तुलसी घिमिरे भएकाले यो कुरो पहिले नै मिलिसकेको' प्रतिक्रिया सञ्चारमाध्यमहरूमा दिएका छन्।<ref>{{Cite web |title=‘कुसुमे रुमाल’ को विषयमा गजमेर र पौडेलको विवाद के हो ? |url=https://www.ratopati.com/story/280971/2022/12/20/ranjit-uddab |access-date=2025-01-20 |website=रातोपाटी |language=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nepalkhabar.com/entertainment/152396-2022-12-20-12-11-37|title=फेरि बल्झियो ‘कुसुमे रुमाल’को विवाद, रञ्जितले लगाए धोकाको आरोप|work=नेपालखबर|access-date=2025-01-20|language=}}</ref> == सङ्गीत == {{track listing | all_writing = | all_music = [[रञ्जित गज्मेर]] | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | title1 = कुसुमे रुमाल | length1 = ६:२८ | extra1 = [[उदित नारायण]], दीपा झा | title2 = काइँचे मा सारी | length2 = २:५८ | extra2 = भारती घिमिरे, [[श्रवण घिमिरे]] | title3 = तिमी नभए | length3 = ५:१२ | extra3 = [[उदित नारायण]] | title4 = सुन्न भन न | length4 = ४:५५ | extra4 = [[उदित नारायण]], दीपा झा | title5 = भुुलिगाये सम्झनालाई | length5 = २:५३ | extra5 = भारती घिमिरे | title6 = रेली खोला बगरैमा | length6 = ४:२६ | extra6 = भारती घिमिरे }} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८५ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँमा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] caajvxam5e1umprzwtu275s38uzw8jj 0 17370 1369816 1309439 2026-08-15T13:35:27Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[पुजा चन्द]] पृष्ठलाई [[पूजा चन्द]]मा सारियो 1309439 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image = पुजा चन्द |imagesize = |caption = |birthdate = |birthplace = |birthname = |othername = |residence = |spouse = |occupation = अभिनेत्री |yearsactive = |signature = }} '''पुजा चन्द''' नेपाली चलचित्र क्षेत्रको एक चर्चित अभिनेत्री हुन्। ==सुरुवाती जीवन== ==पेशागत जीवनी== ==अवार्ड== ==सन्दर्भ== ==बाह्य लिंक== [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] {{stub}} dinggltzemzf7o585qnofhvdhq6k8av 0 18458 1369949 1357572 2026-08-16T09:59:51Z ~2026-44842-76 80356 /* वाराणसीको अनुभव */ 1369949 wikitext text/x-wiki <!-- Infobox --> {{Infobox Hindu leader | image = Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg | caption = राजा रवि वर्माद्वारा शिष्यहरूसँग अद्वैत वेदान्तको प्रतिपादक आदि शंकराचार्यको चित्रकला | alt = | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]] | birth_date = ५०८ ईसा पूर्व (विवादित){{refn|group=note|name="date"}}; | birth_place = | birth_name = शङ्कर | death_date = ४७६ ईसा पूर्व (विवादित) {{refn|group=note|name="date"}} | death_place = बदरीनाथ धाम, भारत | guru = गोविन्द भागवतपदा | philosophy = अद्वैत वेदान्त | honors = जगदगुरु | known_for = अद्वैत वेदान्तको विस्तार पूर्वक व्याख्या | founder = | module = }} '''आदि शङ्कराचार्य''', परिचित नामः '''शङ्कर भगवद्पादाचार्य''', [[वेदान्त]]का अद्वैत मतका प्रणेता थिए। उनका विचारोपदेशहरू [[आत्मा]] र [[परमात्मा]]को एकरूपतामा आधारित छन्,जसको अनुसार, परमात्मा एउटै समयमा सगुण र निर्गुण दुई वटै स्वरूपमा रहन्छ। आदि शङ्कराचार्यलाई [[शिव]]को अवतार पनि मानिन्छ। ==जन्म== शङ्कराचार्यको जन्मको वास्तविक तिथिमितिको बारेमा अनेक विवाद छन्। हरेक अवतारी पुरुषको जन्म र मृत्यु दुवै दिव्य मानिन्छ। त्यसैले सुरुमा शङ्करको जन्म मितिको बारेमा खासै खोजी भएन। पछि गरिएका अनुसन्धानहरूबाट उनको जन्म यु.सं. २५९३ (सन् ५०८ ई.पू.) बैशाख शुक्ल तृतीयाको मध्यान्ह कालमा विशिष्टादेवीको गर्भबाट दक्षिण भारतमा भएको जानकारी प्राप्त हुन्छ।<ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५}}</ref> उनका पिता शिवगुरू नामपुद्रिको घरमा विवाहका धेरै वर्षसम्म जब कोही सन्तान भएनन्, तब उनले आफ्नी पत्नी विशिष्टादेवीको साथ पुत्र प्राप्तिको कामनाले धेरै समयसम्म चन्द्रमौली भगवान शंकरको कठोर आराधना गरे। अन्तमा प्रसन्न भएर भगवान शङ्करले उनलाई सपनामा दर्शन दिए र भने- "वर माग ।" शिवगुरूले आफ्ना इष्टसित एउटा दीर्घायु सर्वज्ञ पुत्र मागे। भगवान शङ्करले भने- "बाबु, दीर्घायू पुत्र सर्वज्ञ हुँदैन र सर्वज्ञ पुत्र दीर्घायू हुँदैन। भन, तिमी कस्तो पुत्र चाहन्छौ ?" तब उनले धर्मप्राण शास्त्रसेवी शिवगुरूले सर्वज्ञ पुत्रको याचना गए। भगवान शिवले फेरि भने- "बाबु, तिमीले सर्वज्ञ पुत्र पाउनेछौ। म आफैं तिम्रो पुत्रको रूपमा तिम्रो घरमा अवतार लिनेछु।" आठ वर्षमा संन्यास ग्रहण गरी [[व्यास]] परम्पराका आचार्य गौडपादको शिष्यत्वमा आफ्ना जीवनका २४ वर्ष निरन्तर हिन्दू धर्मका मूलतत्वको जानकारी दिंदै, आधा एसिया भ्रमण गरेका आचार्यको मृत्यु, ३२ वर्षको उमेरमा बदरीनाथ धाममा भएको मानिन्छ। मृत्यु अघि उनले भ्रमण गरेको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल मध्ये नेपालको पशुपतिनाथ पनि एक हो, जुन [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]] हिन्दूहरूका लागि महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल रहिआएको छ। ==भिक्षाको शिक्षा== दश वर्षका शङ्कराचार्यले सनातन हिन्दु धर्मको समन्वय र पुनरुत्थान गर्ने सङ्कल्प लिएर जब भ्रमण सुरु गरे । सङ्कल्प लिनु अघि उनी अत्यन्त चिन्तित थिए। यत्रो ठूलो अभिभारा कसरी पूरा गर्ने होला ? कन्याकुमारी देखि कश्मीर र गान्धार देखि कामरुपसम्मका अनेक देशहरूमा छरिएका सनातन मतावलम्बीहरूमा एकताको सञ्चार र समन्वय कसरी गर्ने होला ? भनेर उनी एउटा गाउँको बाहिर बरको रुखको छाँयामा सोच मग्न थिए। काम बहुतै ठुलो थियो । उनी एक्लै थिए । राजशक्ति उनको साथमा थिएन। हिन्दूहरू ससाना सङ्कीर्ण मतमा बाँडिएका थिए। उनीहरूलाई एकिकरण गर्न निकै गाह्रो थियो। समस्या समाधानको कुनै उपाय फेला परिरहेको थिएन। चिन्तित शङ्कर दिउँसो भोजनका लागि भिक्षा माग्नका नजिकको गाउँमा पुगे। एउटा घरको ढोकामा उभिएर भिक्षाका लागि आह्वान गरे। त्यस घरकी गृहिणी भित्रबाट धेरै बेरमा आँखा पुछ्दै बाहिर निस्किन् । शायद भित्र रोएकी रहिछन् । निन्याउरो स्वरमा भनिन् : भिक्षु, तपाईं घर बाहिर भिक्षा माग्दै हुनुहुन्छ, तर मैले आफैं पनि खाना नखाएको तीन दिन भयो । ढोकामा उभिएका भिक्षुलाई रित्तै फर्काउन मेरो धर्मले दिंदैन। घरमा यो अमला बाहेक खानेकुरा केही छैन। यो नै भिक्षाको रूपमा ग्रहण गर्नु होस्। यति भनी उसले एउटा अमलाको गेडा भिक्षुलाई दिइन् । शङ्करले त्यो गेडा हातमा समाते। त्यो गेडा पनि चाउरिएको थियो। दुई तीन दिनको । अनि गृहिणीको मुखमा हेरे। भने, माता तपाईंले मलाई एक अमूल्य वस्तु दिनु भएको छ । दुःख नमान्नुहोस् । यसैलाई आधार मानेर मैले हिन्दू धर्मको पुनरुद्धार गर्ने छु। अनि आँखा भरि आँसु लिएर त्यस गाउँबाट बाहिर निस्के।<ref>{{cite book|last1=आचार्य|first1=श्रीराम शर्मा|title=आदि शंकराचार्य|date=सन् २००३|publisher=युग निर्माण योजना|location=मथुरा}}</ref> ==वाराणसीको अनुभव== एक दिनको कुरा हो, आफ्ना शिष्यहरूका साथ नुहाउन शङ्कराचार्य मणिकर्णिका घाटतर्फ जादै थिए। बाटोमा एक स्त्रीले आफ्ना मृत पतिको शिर काखमा राखेर विलाप गर्दै, आफ्ना पतिको दाह संस्कारको सहायताका लागि भिक्षा मागिरहेको देखे। त्यस स्त्रीले मणिकर्णिका घाटमा जाने साँघुरो बाटो छेकेर बसेकी थिई। आचार्यले केही बेर पर्खे। नुहाउन बेर हुन थाल्यो। तर मणिकर्णिका जाने छिर्ने अर्को बाटो थिएन, त्यसैले आचार्यले त्यस स्त्रीलाई भने– आमा, यस शवलाई अलिकति सार्नु भयो भने हामीले नुहाउन जाने बाटो पाउँथ्यौं। स्त्री कति शोक मग्न थिई भने उसले शङ्करले भनेको सुन्दै सुनिन। आचार्यले अलि ठुलो स्वरमा फेरि त्यही कुरा दोहोर्याए। यो सुनेर स्त्रीले भनी– महात्मान्, तपाईंले नै शवलाई सर्न भन्नुस् न ? आचार्यले भने– माता, तपाईं शोकमा अप्रकृतस्थ हुनु भएको छ। शव पनि कहीँ आफैं सर्छ ? त्यसमा सर्न सक्ने शक्ति नै कहाँ हुन्छ र ? त्यस स्त्रीले शङ्करलाई हेर्दै भन्न थाली– यतिवर, तपाईंको सिद्धान्तमा शक्ति निरपेक्ष ब्रह्म नै जगतको कर्ता हो भने शक्ति नभइ आफैं शव किन सर्न नसक्ने ? ब्रह्म पनि शक्तिको सापेक्ष हुन्छ। स्त्रीको ज्ञानपूर्ण वचन सुनेर अचम्म परेका आचार्य विचार मग्न भए। उनले अनुभव गरे कि, जीव र ब्रह्म अभिन्न छन्। निर्विशेष ब्रह्म केवल द्रष्टा मात्र हुन्–जगतको रचना भने महामायाले गरेकी हुन्। यस्तै, अर्को दिनको कुरा हो, शङ्कराचार्य नुहाउन जाँदै थिए। उनले बाटोमा के देखे भने, एउटा चाण्डाल आफ्ना कुकुर सहित बाटो छेकेर बसेको छ। यो देखेर शङ्करले भने– ए चाण्डाल, बाटो छोड, म नुहाउन जाँदैछु। चाण्डालले संस्कृत श्लोकमा भन्यो– ए साधु, तिमीले कसलाई बाटो छोड भनेका छौ ? शरीरलाई कि आत्मालाई ? यदि आत्मालाई हो भने, त्यो शुद्ध सर्वव्यापी र निष्क्रिय छ। यदि शरीरलाई हो भने, त्यो मूढो हो । बाटो छोड्न सक्दैन। तिमीले ब्रह्म ज्ञानको मिथ्या अभिमान मात्र गरेको रहेछ। वास्तवमा तिमीलाई ज्ञान भएको रहेनछ। गङ्गा जलमा देखिने सूर्य छाँया र मदिरामा देखिने सूर्यको छाँयामा केही अन्तर छ ? यही हो तिम्रोब्रह्मज्ञान ? य‍‍ो वाक्य सुनेर आचार्यशङ्कर अत्यन्त खुसी हुँदै भन्नू हुन्छ - जुन दृढबुद्धि पुरुषका लागि यो सम्मपूर्ण विश्व सधैँ आत्मरूपले प्रकाशित भइरहेको छ , ब्राह्मण होस् वा श्वपच , मेरा लागि त्यो वन्हीदनीय छ । यही मेरो दृढ निष्ठा हो । ==उभय भारतीसँग शास्त्रार्थ== शङ्कराचार्यले आफ्नो दिग्विजय अभियान काशीका महा विद्वान मण्डन मिश्रको शास्त्रार्थबाट थालनी गरेका हुन्। जसले शास्त्रार्थमा हार्छ, उसले अर्काको शिष्यत्व ग्रहण गर्ने शर्त साथ लामो शास्त्रार्थ भयो जसमा उनले मण्डनलाई निरुत्तर बनाए। यस दृश्यको मूल्याङ्कन कर्ता भएर बसेकी उभय भारतीले भनिन्– "मेरा पतिको पूर्ण पराजय भइसकेको छैन। शास्त्रार्थहरूमा पत्नीलाई पतिको अर्धांगिनी बताइएको छ। मलाई शास्त्रार्थमा पराजित गरेर मात्र मेरा पतिको हार मानिने छ। मलाई थाहा छ, तपाईं सर्वज्ञ हुनुहुन्छ। तथापि तपाईंसँग शास्त्रार्थका लागि पतिका तर्फबाट मैले आफुलाई प्रस्तुत गर्दछु।" स्त्रीसँग शास्त्रार्थ गर्न शङ्कराचार्य तयार थिएनन्। एक छिन उनको वाक्य फुटेन। केही बेरको मौनता पछि आचार्यले भने– "देवी, यशस्वी पण्डितजन कहिल्यै पनि स्त्रीसँग वाद गर्दैनन् । तपाईंको यो इच्छा उचित भएन ।" उभय भारतीले केही चर्को स्वरमा भनिन्– "तपाईंले स्त्रीलाई तुच्छ किन ठान्नु हुन्छ ? महर्षि [[याज्ञवल्क्य]]ले गार्गीसँग र राजर्षि जनकले सुलभा नामक नारीसँग शास्त्रार्थ गर्नु भएकै हो। तपाईंले मसँग शास्त्रार्थ गर्न किन नहुने ? यदि तपाईं मसँग शास्त्रार्थ गर्न सक्नु हुन्न भने, आफ्नो पराजय स्वीकार गर्नुहोस्।" उभय भारतीका स्पर्धापूर्ण वचन सुनेर आचार्य शास्त्रार्थ गर्न बाध्य भए। उभय भारतीले आफ्ना पतिका कुराहरू पुनः प्रारम्भ गरिन्। उभय भारतीको सूक्ष्म भन्दा सूक्ष्मतर हुँदै प्रश्न गर्ने शैली देखेर आचार्य विस्मित भए। दिन प्रतिदिन शास्त्रार्थ हुँदै गयो। कुनै पनि पक्ष शास्त्रार्थमा गलेन। प्रत्येक दिन बिहानै शास्त्रार्थ प्रारम्भ भई मध्यान्ह सम्म सञ्चालित रहन्थ्यो र फेरि अर्को दिन पुनः प्रारम्भ हुन्थ्यो। यसरी यो शास्त्रार्थ १७ दिन सम्म सञ्चालित भयो। दर्शकहरू मण्डल पत्नीको अगाध शास्त्र ज्ञान र असामान्य विचार शक्ति देखेर छक्क परे। उभय भारतीसँग गरिएको गम्भीर शास्त्रार्थले आचार्य ले के बुझे भने, यिनी साक्षात् सरस्वतीको अवतार हुन्। कठिन प्रयास पछि, शास्त्रार्थ गरेर उनले पनि पराजय स्वीकार गरिनन् । यसको विस्तृत वर्णन आचार्यका जीवनीहरूमा पाइन्छ। आचार्य शङ्करले भारतवर्षका विभिन्न राज्यहरूमा भ्रमण गर्दै गरेका शास्त्रार्थको विस्तृत विवरण शङ्कर दिग्विजय भन्ने ग्रन्थमा सविस्तार वर्णन गरिएको छ। <ref>{{cite book|last1=माधवाचार्य|title=शंकर दिग्विजय}}</ref> ==पशुपतिनाथमा शङ्कराचार्य== आफ्ना शिष्यहरूका साथ बङ्गाल देशका विभिन्न मन्दिर र तीर्थस्थलहरूको दर्शन गर्न व्यस्त रहेका शङ्करलाई कुनै शिष्यले के खबर ल्यायो भने, नेपालको पवित्र मन्दिर [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]]को पूजा अर्चना गर्न त्यहाँका मानिसहरूले छोडे। बौद्ध प्रभावका कारण हिन्दू देवताको पूर्णतया अवहेलना भइरहेको छ। विरुद्ध मतावलम्बीहरूले रक्सी मासु इत्यादि अपवित्र वस्तुहरू मन्दिर भित्र फालेर मन्दिरलाई भ्रष्ट बनाइरहेका छन्। वर्णाश्रम धर्म त्यहाँ लोप भएको छ, ब्राह्मणहरूले दयनीय जीवन बिताइ रहेका छन् । त्यहाँका राजा पनि केही गर्न नसकी निष्क्रिय बसेका छन् । यस्ता कुराहरू सुनेर आचार्यका शिष्यहरूलाई पीर पर्यो। उनीहरूले आचार्यलाई नेपालमा जान अनुरोध गर्न थाले। सबैले बारम्बार अनुरोध गरे पछि, यसलाई दैव इच्छा भन्ठानेर आचार्य नेपाल तर्फ प्रस्थान गरे। शंकराचार्य नेपाल आउँदा उनको उमेर २८–३० वर्ष थियो। सन् ४७८ ई.पू.मा उनी नेपाल आउँदा संभवतः यहां लिच्छवी राजा शिवदेवले शासन गरिरहेका थिए। यस विषयमा इतिहासकारहरूमा केही मतभेद पाइन्छ। किनभने आचार्य शङ्करलाई कुनै राजशक्तिको आधार थिएन, अन्यथा उनको बारेमा तत्कालीन राजाका तर्फबाट इतिहासमा अवश्य अङ्कित गरिन्थ्यो। उनी जनमानसका आचार्य थिए र आज पनि जनजनमा उनको कामको गहिरो छाप परेको छ। शंकराचार्य नेपाल आएका छन् भन्ने समाचारले, समस्त सनातन धर्मावलम्बीहरूको हृदयमा उत्साहको सञ्चार भयो। आचार्यको दर्शन गर्न पशुपतिनाथ क्षेत्रमा मानिसहरू ओइरिन थाले। मन्दिरमा पूजा अर्चनाको व्यवस्था लथालिङ्ग देखेर आचार्यले आफ्ना शिष्यहरूलाई मन्दिरको सरसफाई गर्न भने। तत्काल एक स्तोत्र रचना गरी शिवको भजन गर्न थाले। सम्पूर्ण शिष्यहरूले पनि आचार्यका साथ पशुपतिनाथको पूजा अर्चना गर्न थाले। महादेवको जय ध्वनिले काठमाडौंका चारै दिशाहरू गुञ्जायमान हुन थाल्यो। पशुपतिनाथमा पुनः पूजा अर्चना हुन थाल्यो भन्ने सुनेर टाढा टाढाबाट मानिसहरू आएर मन्दिर दर्शन गर्न थाले। आचार्य आफैंले पशुपतिनाथ मन्दिरको प्रांगणमा बसेर सबैलाई धर्मोपदेश गर्दथे। आचार्यद्वारा गरिएको मधुर शास्त्र व्याख्या सुनेर स्रोताहरूको हृदय आनन्दले गदगद हुन्थ्यो। यसरी नेपालमा हिन्दु धर्ममा नवजागरण देखिन थाल्यो। आचार्यका शिष्यहरूले शहरमा घुमि घुमि धर्म उपदेश गर्न थाले। त्यहाँका ब्राह्मणहरूलाई उनीहरूले नित्य नैमित्तिक कर्म– अग्निहोत्र, पञ्च देवताको पूजा र पञ्च महायज्ञको शिक्षा दिन थाले। साधारण जनताको अनुरोधमा वेद पारङ्गत ब्राह्मणहरूले विभिन्न स्थानमा गएर वर्णाश्रम धर्मको प्रचार र वैदिक धर्मको अनुष्ठान गर्न थाले। यस शुभ कर्मले राजा पनि विशेष उत्साही भए। राजाको खर्चले अनेक स्थानमा मन्दिर बनाइए। तिनीहरूमा देवदेवीहरूको मूर्ति स्थापना गरिए। आचार्यको विशेष इच्छा अनुरुप, पशुपतिनाथ मन्दिरको जीर्णोद्धार गरियो तथा शास्त्र सम्मत पूजा अर्चनादि नियमित रूपमा गर्नका लागि, विद्वान ब्राह्मण नियुक्त गरिए। जसको नेतृत्व दक्षिण भारतका विद्वान ब्राह्मण स्वामी सोमशेखर आनन्दले गरेका थिए। केही दिन भित्रैमा नेपालमा वैदिक धर्म, सदाचार र वर्णाश्रम धर्मको पुनः प्रचार भयो। ठाउँ ठाउँमा वेद र अन्य शास्त्रहरूको अध्ययनका लागि पाठशालाहरू बनाइए। आचार्यका गृहस्थ शिष्यहरू मध्ये अनेक ब्राह्मणहरूले अध्यापन गराउने भार वहन गर्न तयार भए। शंकराचार्यको यसै परम्परालाई अनुगमन गर्दै पछि माधवाचार्य आएर, शैव मतको पुनः परिपुष्टि गरे। शङ्कराचार्यको नेपाल आगमन बारे इतिहासकारहरू एक मत छैनन्। प्राध्यापक गोपालनिधि तिवारीका अनुसार, बलदेव उपाध्यायकृत श्रीशंकराचार्य पुस्तकमा आचार्य नेपाल आएको कुराको विस्तृत वर्णन पाइन्छ भने, ज्ञानमणि नेपालद्वारा लिखित पशुपतिनाथ दर्शन, स्पर्शन र पूजन सम्बन्धमा समिक्षा भन्ने पुस्तकमा आदि शङ्कराचार्य नेपाल आएको प्रमाण नपाइएको कुरा उल्लेख छ <ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५|location=काठमाडौँ}}</ref> सिलभा“ लेभीले भने शंकराचार्य नाम गरेका सन्यासी दुईपटक नेपाल आएको उल्लेख गरेका छन्। शङ्कराचार्य नेपाल आएको कुरा अङ्ग्रेज इतिहासकाहरूले पनि उल्लेख गरेका छन्।<ref>{{cite book|last1=लेभी|first1=सिल्भां अनुवादक– डिल्लीराज उप्रेती|title=नेपाल– हिन्दु अधिराज्यको इतिहास भाग १ र भाग २|date=सन् २००७|publisher=हिमाल किताब}}</ref> ==आचार्य शङ्कर रचित ग्रन्थहरू== आचार्य शङ्करको नामबाट २२ वटा भाष्य ग्रन्थ, ५४ वटा उपदेश र प्रकरण ग्रन्थ तथा ७५ वटा स्तोत्रहरू छन्। उनका कृतिहरू मध्ये शारीरक भाष्य भने, सार्वधिक महत्त्वपूर्ण कृति हो। [[श्रीमद्भगवद गीता|श्रीमदभगवद्गीता]]को शाङ्कर भाष्य आजसम्मकै गीता ग्रन्थको व्याख्याका लागि आधार मानिन्छ। कसैकसैले सम्पूर्ण रचना शङ्कराचार्यको होइन भनेर शङ्का उठाएका छन्। केही रचनाहरू प्रक्षिप्त गरिएको बताउने विद्वानहरू पनि छन्। स्वामी विवेकानन्दले भने, शङ्कराचार्यलाई आजसम्मको सर्वाधिक उर्वर मस्तिष्क भनी व्याख्या गरेका छन्। उनले अमेरिकामा रहँदा अद्वैत दर्शनको व्याख्या सुन्न त्यहाँका वैज्ञानिकहरू घण्टौं ध्यानपूर्वक बसेको विवरण पनि उल्लेख गरेका छन्, यो कुरा विवेकानन्द साहित्यमा पत्रावली मा उल्लेख गरिएको छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-,पृ. १७०</ref> ==अन्तिम उपदेश== नेपालमा धर्म संस्थापन पछि आचार्य प्रायः ध्यान मग्न रहन थालेका थिए। तथापि शिष्यहरूको आग्रहले आचार्य सोही कार्यका लागि [[उत्तराखण्ड]] पुगे। आचार्यको अन्तर्मुखता बढ्दै गएको देखेर शिष्यहरूले के बुझिहाले भने, गुरुदेवको ब्रह्म स्वरूपमा लीन हुने समय आइपुगेको छ। उनका जीवनका ३२ वर्ष पूरा भइसकेको थियो। यसबाट सम्पूर्ण शिष्यहरू निराश हुन पुगे। एक दिन आचार्यले सबै शिष्यहरूलाई आफ्नो नजिक बोलाएर भने– बाबु हो, मेरो शरीरको जुन प्रयोजन थियो, त्यो सकिएको छ। मेरो प्रस्थान पछि तिमीहरूले वेदान्तमय जीवन यापन गरेर वेदान्तको महिमाको प्रचार गर्नू। “अहं ब्रह्मास्मि” "गोविन्दं भज" यस ज्ञानलाई अनुभव गर्नू अनि मात्र ठीक ठीक धर्म प्रचार हुने छ। ठुलो पीठमा आसन भएर कुनै व्यक्ति महान बन्दैन। आचरणले मात्र महानता प्राप्त हुन्छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-</ref> ==उपसंहार== हिन्दु धर्म [[वेद]]बाट उत्पत्ति भएको छ, भन्ने कुरा त्यस बखत हिन्दुहरूले बिर्सिसकेका थिए । यस्तोमा निरन्तर, नथाकीकन एसियाका सम्पूर्ण स–साना देश र राज्यहरू घुमेर हिन्दु धर्मका स–साना शाखाहरू वेदरुपी विशाल वृक्षका अङ्गहरू हुन् भन्ने कुरा उनले प्रमाणित गरे। सबै मतवादहरू सनातन महाधर्मबाट उत्पत्ति भएका हुन् भन्ने कुरा उनले प्रतिष्ठित गरे। आचार्य शङ्करसँग त्यसबेला हिन्दु धर्मबाट उत्पत्ति भएका ७५ स-साना मतावलम्बीका प्रमुखहरूसँग शास्त्रार्थ भएको थियो। जैन र बौद्ध मतावलम्बीहरूलाई पनि समावेश गर्दा उनले लगभग ८० मतावलम्बीहरूसँग विभिन्न स्थानमा शास्त्रार्थ गरेका थिए। यी सबै मत वेदमूलक हुन् भनेर परिश्रमपूर्वक उनले सबैको चित्त बुझाई एक विराट वैदिक धर्मको रचना गरे। उनको प्रयासले गर्दा नै हिन्दु, [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[जैन धर्म|जैन]] आदि सबै मत सम्प्रदायहरू विशाल सनातन वैदिक वृक्षका शाखाहरू भन्ने कुरा उनले प्रमाणित भयो । शङ्कराचार्यको जीवनी र वाणीले आज सम्म पनि हिन्दु धर्मको गति नियन्त्रित र नियमित भइरहेको छ। त्यसैले उनलाई भगवान शङ्करको अवतार मानिन्छ। उनले गरेका धर्मोपदेश र मोक्ष प्राप्तिको अवधारणाको आधारमा उनलाई प्रच्छन्न बुद्ध पनि भनिन्छ। आचार्यले बुद्धलाई [[विष्णु]]को नवौँ अवतारको रूपमा ग्रहण गरेका थिए। उनको योगदान कारणले नै आज समस्त हिन्दूहरू बौद्ध, जैन आदि 'ॐ'कार परिवारका सम्प्रदायलाई आफुले मानिआएको सम्प्रदाय सरह श्रद्धा र आदर गर्छन्। ==आचार्य शङ्करको वाणी== *जसरी अन्धकारमा डोरीमा सर्पको कल्पना गरिन्छ तथा सीपिलाई चाँदीको टुक्रा बुझिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानीले देहलाई नै आत्मा बुझ्छन् । *एकमेवाद्वितीय [[ब्रह्म]]को अनुभूतिबाट माया वा अविद्यालाई नष्ट गर्न सकिन्छ। यो ठीक त्यस्तो ज्ञान हो जस्तो रस्सीको ज्ञान भए पछि, फेरि त्यसमा सर्प हुने भ्रम हराउँछ। *जसरी घडा माटैमाटोले बनेको हुन्छ, त्यसै गरी देह पूरै चेतना मात्र हो। अतः आत्म अनात्ममा अज्ञानी व्यर्थको भेद गर्दछन्। *जसरी कमलपित्तका रोगीलाई केवल पहेँलो मात्र देखिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानले गर्दा मानिस आत्मालाई देहरूप देख्छ। वस्तुतः तिमी परमात्मा हो तर यो अज्ञानको कारण नै तिमीले आफूलाई देहका बन्धनमा ग्रस्त पाउँछौ। र त्यहीँबाट जन्म मरणको चक्र सुरु हुन जान्छ। *माता, पिता, पुत्र, बन्धु अथवा अन्य कसैबाट मेरो त्राण छैन। मेरो मस्तकमा स्थित श्रीगुरुदेवका चरणकमलमा नै मेरो परम पुण्य तथा कल्याण छ। *यस संसारमा तीन कुरा अत्यन्त दुर्लभ छन्। र ती केवल ईश्वरका अनुकम्पाले मात्र प्राप्त हुनसक्छन्। ती हुन्– मनुष्य जन्म, मुक्तिको इच्छा र महापुरुषको शरण। *मुक्तितर्फ अग्रसर गराउने साधनमा सर्वश्रेष्ठ स्थान केवल भक्ति हो। स्वस्वरूपको अनुसन्धानको नाम भक्ति हो। *हे माता, मलाई मुक्ति चाहिएन। धन–सम्पत्ति, सुख वा ज्ञान पनि चाहिँदैन। मेरो केवल यही प्रर्थाना छ, जबसम्म शरीरमा प्राण रहन्छ मैले तिम्रो नाम लिइरहूँ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|2}} {{Commonscat|Adi Shankara}} {{Wikiquote}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{हिन्दु धर्म}} [[श्रेणी:पुराण]] [[श्रेणी:केरलको इतिहास]] [[श्रेणी:संस्कृत लेखकहरू]] l7dcszcx6ss3mco2ueil2rmbmry0eus 1369950 1369949 2026-08-16T10:16:05Z ~2026-44842-76 80356 /* वाराणसीको अनुभव */ 1369950 wikitext text/x-wiki <!-- Infobox --> {{Infobox Hindu leader | image = Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg | caption = राजा रवि वर्माद्वारा शिष्यहरूसँग अद्वैत वेदान्तको प्रतिपादक आदि शंकराचार्यको चित्रकला | alt = | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]] | birth_date = ५०८ ईसा पूर्व (विवादित){{refn|group=note|name="date"}}; | birth_place = | birth_name = शङ्कर | death_date = ४७६ ईसा पूर्व (विवादित) {{refn|group=note|name="date"}} | death_place = बदरीनाथ धाम, भारत | guru = गोविन्द भागवतपदा | philosophy = अद्वैत वेदान्त | honors = जगदगुरु | known_for = अद्वैत वेदान्तको विस्तार पूर्वक व्याख्या | founder = | module = }} '''आदि शङ्कराचार्य''', परिचित नामः '''शङ्कर भगवद्पादाचार्य''', [[वेदान्त]]का अद्वैत मतका प्रणेता थिए। उनका विचारोपदेशहरू [[आत्मा]] र [[परमात्मा]]को एकरूपतामा आधारित छन्,जसको अनुसार, परमात्मा एउटै समयमा सगुण र निर्गुण दुई वटै स्वरूपमा रहन्छ। आदि शङ्कराचार्यलाई [[शिव]]को अवतार पनि मानिन्छ। ==जन्म== शङ्कराचार्यको जन्मको वास्तविक तिथिमितिको बारेमा अनेक विवाद छन्। हरेक अवतारी पुरुषको जन्म र मृत्यु दुवै दिव्य मानिन्छ। त्यसैले सुरुमा शङ्करको जन्म मितिको बारेमा खासै खोजी भएन। पछि गरिएका अनुसन्धानहरूबाट उनको जन्म यु.सं. २५९३ (सन् ५०८ ई.पू.) बैशाख शुक्ल तृतीयाको मध्यान्ह कालमा विशिष्टादेवीको गर्भबाट दक्षिण भारतमा भएको जानकारी प्राप्त हुन्छ।<ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५}}</ref> उनका पिता शिवगुरू नामपुद्रिको घरमा विवाहका धेरै वर्षसम्म जब कोही सन्तान भएनन्, तब उनले आफ्नी पत्नी विशिष्टादेवीको साथ पुत्र प्राप्तिको कामनाले धेरै समयसम्म चन्द्रमौली भगवान शंकरको कठोर आराधना गरे। अन्तमा प्रसन्न भएर भगवान शङ्करले उनलाई सपनामा दर्शन दिए र भने- "वर माग ।" शिवगुरूले आफ्ना इष्टसित एउटा दीर्घायु सर्वज्ञ पुत्र मागे। भगवान शङ्करले भने- "बाबु, दीर्घायू पुत्र सर्वज्ञ हुँदैन र सर्वज्ञ पुत्र दीर्घायू हुँदैन। भन, तिमी कस्तो पुत्र चाहन्छौ ?" तब उनले धर्मप्राण शास्त्रसेवी शिवगुरूले सर्वज्ञ पुत्रको याचना गए। भगवान शिवले फेरि भने- "बाबु, तिमीले सर्वज्ञ पुत्र पाउनेछौ। म आफैं तिम्रो पुत्रको रूपमा तिम्रो घरमा अवतार लिनेछु।" आठ वर्षमा संन्यास ग्रहण गरी [[व्यास]] परम्पराका आचार्य गौडपादको शिष्यत्वमा आफ्ना जीवनका २४ वर्ष निरन्तर हिन्दू धर्मका मूलतत्वको जानकारी दिंदै, आधा एसिया भ्रमण गरेका आचार्यको मृत्यु, ३२ वर्षको उमेरमा बदरीनाथ धाममा भएको मानिन्छ। मृत्यु अघि उनले भ्रमण गरेको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल मध्ये नेपालको पशुपतिनाथ पनि एक हो, जुन [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]] हिन्दूहरूका लागि महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल रहिआएको छ। ==भिक्षाको शिक्षा== दश वर्षका शङ्कराचार्यले सनातन हिन्दु धर्मको समन्वय र पुनरुत्थान गर्ने सङ्कल्प लिएर जब भ्रमण सुरु गरे । सङ्कल्प लिनु अघि उनी अत्यन्त चिन्तित थिए। यत्रो ठूलो अभिभारा कसरी पूरा गर्ने होला ? कन्याकुमारी देखि कश्मीर र गान्धार देखि कामरुपसम्मका अनेक देशहरूमा छरिएका सनातन मतावलम्बीहरूमा एकताको सञ्चार र समन्वय कसरी गर्ने होला ? भनेर उनी एउटा गाउँको बाहिर बरको रुखको छाँयामा सोच मग्न थिए। काम बहुतै ठुलो थियो । उनी एक्लै थिए । राजशक्ति उनको साथमा थिएन। हिन्दूहरू ससाना सङ्कीर्ण मतमा बाँडिएका थिए। उनीहरूलाई एकिकरण गर्न निकै गाह्रो थियो। समस्या समाधानको कुनै उपाय फेला परिरहेको थिएन। चिन्तित शङ्कर दिउँसो भोजनका लागि भिक्षा माग्नका नजिकको गाउँमा पुगे। एउटा घरको ढोकामा उभिएर भिक्षाका लागि आह्वान गरे। त्यस घरकी गृहिणी भित्रबाट धेरै बेरमा आँखा पुछ्दै बाहिर निस्किन् । शायद भित्र रोएकी रहिछन् । निन्याउरो स्वरमा भनिन् : भिक्षु, तपाईं घर बाहिर भिक्षा माग्दै हुनुहुन्छ, तर मैले आफैं पनि खाना नखाएको तीन दिन भयो । ढोकामा उभिएका भिक्षुलाई रित्तै फर्काउन मेरो धर्मले दिंदैन। घरमा यो अमला बाहेक खानेकुरा केही छैन। यो नै भिक्षाको रूपमा ग्रहण गर्नु होस्। यति भनी उसले एउटा अमलाको गेडा भिक्षुलाई दिइन् । शङ्करले त्यो गेडा हातमा समाते। त्यो गेडा पनि चाउरिएको थियो। दुई तीन दिनको । अनि गृहिणीको मुखमा हेरे। भने, माता तपाईंले मलाई एक अमूल्य वस्तु दिनु भएको छ । दुःख नमान्नुहोस् । यसैलाई आधार मानेर मैले हिन्दू धर्मको पुनरुद्धार गर्ने छु। अनि आँखा भरि आँसु लिएर त्यस गाउँबाट बाहिर निस्के।<ref>{{cite book|last1=आचार्य|first1=श्रीराम शर्मा|title=आदि शंकराचार्य|date=सन् २००३|publisher=युग निर्माण योजना|location=मथुरा}}</ref> ==वाराणसीको अनुभव== एक दिनको कुरा हो, आफ्ना शिष्यहरूका साथ नुहाउन शङ्कराचार्य मणिकर्णिका घाटतर्फ जादै थिए। बाटोमा एक स्त्रीले आफ्ना मृत पतिको शिर काखमा राखेर विलाप गर्दै, आफ्ना पतिको दाह संस्कारको सहायताका लागि भिक्षा मागिरहेको देखे। त्यस स्त्रीले मणिकर्णिका घाटमा जाने साँघुरो बाटो छेकेर बसेकी थिई। आचार्यले केही बेर पर्खे। नुहाउन बेर हुन थाल्यो। तर मणिकर्णिका जाने छिर्ने अर्को बाटो थिएन, त्यसैले आचार्यले त्यस स्त्रीलाई भने– आमा, यस शवलाई अलिकति सार्नु भयो भने हामीले नुहाउन जाने बाटो पाउँथ्यौं। स्त्री कति शोक मग्न थिई भने उसले शङ्करले भनेको सुन्दै सुनिन। आचार्यले अलि ठुलो स्वरमा फेरि त्यही कुरा दोहोर्याए। यो सुनेर स्त्रीले भनी– महात्मान्, तपाईंले नै शवलाई सर्न भन्नुस् न ? आचार्यले भने– माता, तपाईं शोकमा अप्रकृतस्थ हुनु भएको छ। शव पनि कहीँ आफैं सर्छ ? त्यसमा सर्न सक्ने शक्ति नै कहाँ हुन्छ र ? त्यस स्त्रीले शङ्करलाई हेर्दै भन्न थाली– यतिवर, तपाईंको सिद्धान्तमा शक्ति निरपेक्ष ब्रह्म नै जगतको कर्ता हो भने शक्ति नभइ आफैं शव किन सर्न नसक्ने ? ब्रह्म पनि शक्तिको सापेक्ष हुन्छ। स्त्रीको ज्ञानपूर्ण वचन सुनेर अचम्म परेका आचार्य विचार मग्न भए। उनले अनुभव गरे कि, जीव र ब्रह्म अभिन्न छन्। निर्विशेष ब्रह्म केवल द्रष्टा मात्र हुन्–जगतको रचना भने महामायाले गरेकी हुन्। यस्तै, अर्को दिनको कुरा हो, शङ्कराचार्य नुहाउन जाँदै थिए। उनले बाटोमा के देखे भने, एउटा चाण्डाल आफ्ना कुकुर सहित बाटो छेकेर बसेको छ। यो देखेर शङ्करले भने– ए चाण्डाल, बाटो छोड, म नुहाउन जाँदैछु। चाण्डालले संस्कृत श्लोकमा भन्यो– ए साधु, तिमीले कसलाई बाटो छोड भनेका छौ ? शरीरलाई कि आत्मालाई ? यदि आत्मालाई हो भने, त्यो शुद्ध सर्वव्यापी र निष्क्रिय छ। यदि शरीरलाई हो भने, त्यो मूढो हो । बाटो छोड्न सक्दैन। तिमीले ब्रह्म ज्ञानको मिथ्या अभिमान मात्र गरेको रहेछ। वास्तवमा तिमीलाई ज्ञान भएको रहेनछ। गङ्गा जलमा देखिने सूर्य छाँया र मदिरामा देखिने सूर्यको छाँयामा केही अन्तर छ ? हे विद्वान् सयौं उपनिषद वाक्यहरू जस्तै > ब्रह्म एक अद्वितीय छ , असङ्ग छ ,अनिन्दनीय छ , सत् चित् आनन्द स्वरूप छ आदिले ब्रह्मलाई देश ,काल ,द्रव्यगत भेदशून्य प्रतिपादन गर्दछन् । तपाईं भने त्यसैमा ब्राह्मण र चाण्डाल भेद कल्पना गर्द‌ हुनुहुन्छ ? य‍‍स्ता वाक्यहरू सुनेर आचार्य शङ्कर अत्यन्त खुसी हुँदै भन्नू हुन्छ - जुन दृढबुद्धि पुरुषका लागि यो सम्मपूर्ण विश्व सधैँ आत्मरूपले प्रकाशित भइरहेको छ , ब्राह्मण होस् वा श्वपच , मेरा लागि त्यो वन्हीदनीय छ । यही मेरो दृढ निष्ठा हो । ==उभय भारतीसँग शास्त्रार्थ== शङ्कराचार्यले आफ्नो दिग्विजय अभियान काशीका महा विद्वान मण्डन मिश्रको शास्त्रार्थबाट थालनी गरेका हुन्। जसले शास्त्रार्थमा हार्छ, उसले अर्काको शिष्यत्व ग्रहण गर्ने शर्त साथ लामो शास्त्रार्थ भयो जसमा उनले मण्डनलाई निरुत्तर बनाए। यस दृश्यको मूल्याङ्कन कर्ता भएर बसेकी उभय भारतीले भनिन्– "मेरा पतिको पूर्ण पराजय भइसकेको छैन। शास्त्रार्थहरूमा पत्नीलाई पतिको अर्धांगिनी बताइएको छ। मलाई शास्त्रार्थमा पराजित गरेर मात्र मेरा पतिको हार मानिने छ। मलाई थाहा छ, तपाईं सर्वज्ञ हुनुहुन्छ। तथापि तपाईंसँग शास्त्रार्थका लागि पतिका तर्फबाट मैले आफुलाई प्रस्तुत गर्दछु।" स्त्रीसँग शास्त्रार्थ गर्न शङ्कराचार्य तयार थिएनन्। एक छिन उनको वाक्य फुटेन। केही बेरको मौनता पछि आचार्यले भने– "देवी, यशस्वी पण्डितजन कहिल्यै पनि स्त्रीसँग वाद गर्दैनन् । तपाईंको यो इच्छा उचित भएन ।" उभय भारतीले केही चर्को स्वरमा भनिन्– "तपाईंले स्त्रीलाई तुच्छ किन ठान्नु हुन्छ ? महर्षि [[याज्ञवल्क्य]]ले गार्गीसँग र राजर्षि जनकले सुलभा नामक नारीसँग शास्त्रार्थ गर्नु भएकै हो। तपाईंले मसँग शास्त्रार्थ गर्न किन नहुने ? यदि तपाईं मसँग शास्त्रार्थ गर्न सक्नु हुन्न भने, आफ्नो पराजय स्वीकार गर्नुहोस्।" उभय भारतीका स्पर्धापूर्ण वचन सुनेर आचार्य शास्त्रार्थ गर्न बाध्य भए। उभय भारतीले आफ्ना पतिका कुराहरू पुनः प्रारम्भ गरिन्। उभय भारतीको सूक्ष्म भन्दा सूक्ष्मतर हुँदै प्रश्न गर्ने शैली देखेर आचार्य विस्मित भए। दिन प्रतिदिन शास्त्रार्थ हुँदै गयो। कुनै पनि पक्ष शास्त्रार्थमा गलेन। प्रत्येक दिन बिहानै शास्त्रार्थ प्रारम्भ भई मध्यान्ह सम्म सञ्चालित रहन्थ्यो र फेरि अर्को दिन पुनः प्रारम्भ हुन्थ्यो। यसरी यो शास्त्रार्थ १७ दिन सम्म सञ्चालित भयो। दर्शकहरू मण्डल पत्नीको अगाध शास्त्र ज्ञान र असामान्य विचार शक्ति देखेर छक्क परे। उभय भारतीसँग गरिएको गम्भीर शास्त्रार्थले आचार्य ले के बुझे भने, यिनी साक्षात् सरस्वतीको अवतार हुन्। कठिन प्रयास पछि, शास्त्रार्थ गरेर उनले पनि पराजय स्वीकार गरिनन् । यसको विस्तृत वर्णन आचार्यका जीवनीहरूमा पाइन्छ। आचार्य शङ्करले भारतवर्षका विभिन्न राज्यहरूमा भ्रमण गर्दै गरेका शास्त्रार्थको विस्तृत विवरण शङ्कर दिग्विजय भन्ने ग्रन्थमा सविस्तार वर्णन गरिएको छ। <ref>{{cite book|last1=माधवाचार्य|title=शंकर दिग्विजय}}</ref> ==पशुपतिनाथमा शङ्कराचार्य== आफ्ना शिष्यहरूका साथ बङ्गाल देशका विभिन्न मन्दिर र तीर्थस्थलहरूको दर्शन गर्न व्यस्त रहेका शङ्करलाई कुनै शिष्यले के खबर ल्यायो भने, नेपालको पवित्र मन्दिर [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]]को पूजा अर्चना गर्न त्यहाँका मानिसहरूले छोडे। बौद्ध प्रभावका कारण हिन्दू देवताको पूर्णतया अवहेलना भइरहेको छ। विरुद्ध मतावलम्बीहरूले रक्सी मासु इत्यादि अपवित्र वस्तुहरू मन्दिर भित्र फालेर मन्दिरलाई भ्रष्ट बनाइरहेका छन्। वर्णाश्रम धर्म त्यहाँ लोप भएको छ, ब्राह्मणहरूले दयनीय जीवन बिताइ रहेका छन् । त्यहाँका राजा पनि केही गर्न नसकी निष्क्रिय बसेका छन् । यस्ता कुराहरू सुनेर आचार्यका शिष्यहरूलाई पीर पर्यो। उनीहरूले आचार्यलाई नेपालमा जान अनुरोध गर्न थाले। सबैले बारम्बार अनुरोध गरे पछि, यसलाई दैव इच्छा भन्ठानेर आचार्य नेपाल तर्फ प्रस्थान गरे। शंकराचार्य नेपाल आउँदा उनको उमेर २८–३० वर्ष थियो। सन् ४७८ ई.पू.मा उनी नेपाल आउँदा संभवतः यहां लिच्छवी राजा शिवदेवले शासन गरिरहेका थिए। यस विषयमा इतिहासकारहरूमा केही मतभेद पाइन्छ। किनभने आचार्य शङ्करलाई कुनै राजशक्तिको आधार थिएन, अन्यथा उनको बारेमा तत्कालीन राजाका तर्फबाट इतिहासमा अवश्य अङ्कित गरिन्थ्यो। उनी जनमानसका आचार्य थिए र आज पनि जनजनमा उनको कामको गहिरो छाप परेको छ। शंकराचार्य नेपाल आएका छन् भन्ने समाचारले, समस्त सनातन धर्मावलम्बीहरूको हृदयमा उत्साहको सञ्चार भयो। आचार्यको दर्शन गर्न पशुपतिनाथ क्षेत्रमा मानिसहरू ओइरिन थाले। मन्दिरमा पूजा अर्चनाको व्यवस्था लथालिङ्ग देखेर आचार्यले आफ्ना शिष्यहरूलाई मन्दिरको सरसफाई गर्न भने। तत्काल एक स्तोत्र रचना गरी शिवको भजन गर्न थाले। सम्पूर्ण शिष्यहरूले पनि आचार्यका साथ पशुपतिनाथको पूजा अर्चना गर्न थाले। महादेवको जय ध्वनिले काठमाडौंका चारै दिशाहरू गुञ्जायमान हुन थाल्यो। पशुपतिनाथमा पुनः पूजा अर्चना हुन थाल्यो भन्ने सुनेर टाढा टाढाबाट मानिसहरू आएर मन्दिर दर्शन गर्न थाले। आचार्य आफैंले पशुपतिनाथ मन्दिरको प्रांगणमा बसेर सबैलाई धर्मोपदेश गर्दथे। आचार्यद्वारा गरिएको मधुर शास्त्र व्याख्या सुनेर स्रोताहरूको हृदय आनन्दले गदगद हुन्थ्यो। यसरी नेपालमा हिन्दु धर्ममा नवजागरण देखिन थाल्यो। आचार्यका शिष्यहरूले शहरमा घुमि घुमि धर्म उपदेश गर्न थाले। त्यहाँका ब्राह्मणहरूलाई उनीहरूले नित्य नैमित्तिक कर्म– अग्निहोत्र, पञ्च देवताको पूजा र पञ्च महायज्ञको शिक्षा दिन थाले। साधारण जनताको अनुरोधमा वेद पारङ्गत ब्राह्मणहरूले विभिन्न स्थानमा गएर वर्णाश्रम धर्मको प्रचार र वैदिक धर्मको अनुष्ठान गर्न थाले। यस शुभ कर्मले राजा पनि विशेष उत्साही भए। राजाको खर्चले अनेक स्थानमा मन्दिर बनाइए। तिनीहरूमा देवदेवीहरूको मूर्ति स्थापना गरिए। आचार्यको विशेष इच्छा अनुरुप, पशुपतिनाथ मन्दिरको जीर्णोद्धार गरियो तथा शास्त्र सम्मत पूजा अर्चनादि नियमित रूपमा गर्नका लागि, विद्वान ब्राह्मण नियुक्त गरिए। जसको नेतृत्व दक्षिण भारतका विद्वान ब्राह्मण स्वामी सोमशेखर आनन्दले गरेका थिए। केही दिन भित्रैमा नेपालमा वैदिक धर्म, सदाचार र वर्णाश्रम धर्मको पुनः प्रचार भयो। ठाउँ ठाउँमा वेद र अन्य शास्त्रहरूको अध्ययनका लागि पाठशालाहरू बनाइए। आचार्यका गृहस्थ शिष्यहरू मध्ये अनेक ब्राह्मणहरूले अध्यापन गराउने भार वहन गर्न तयार भए। शंकराचार्यको यसै परम्परालाई अनुगमन गर्दै पछि माधवाचार्य आएर, शैव मतको पुनः परिपुष्टि गरे। शङ्कराचार्यको नेपाल आगमन बारे इतिहासकारहरू एक मत छैनन्। प्राध्यापक गोपालनिधि तिवारीका अनुसार, बलदेव उपाध्यायकृत श्रीशंकराचार्य पुस्तकमा आचार्य नेपाल आएको कुराको विस्तृत वर्णन पाइन्छ भने, ज्ञानमणि नेपालद्वारा लिखित पशुपतिनाथ दर्शन, स्पर्शन र पूजन सम्बन्धमा समिक्षा भन्ने पुस्तकमा आदि शङ्कराचार्य नेपाल आएको प्रमाण नपाइएको कुरा उल्लेख छ <ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५|location=काठमाडौँ}}</ref> सिलभा“ लेभीले भने शंकराचार्य नाम गरेका सन्यासी दुईपटक नेपाल आएको उल्लेख गरेका छन्। शङ्कराचार्य नेपाल आएको कुरा अङ्ग्रेज इतिहासकाहरूले पनि उल्लेख गरेका छन्।<ref>{{cite book|last1=लेभी|first1=सिल्भां अनुवादक– डिल्लीराज उप्रेती|title=नेपाल– हिन्दु अधिराज्यको इतिहास भाग १ र भाग २|date=सन् २००७|publisher=हिमाल किताब}}</ref> ==आचार्य शङ्कर रचित ग्रन्थहरू== आचार्य शङ्करको नामबाट २२ वटा भाष्य ग्रन्थ, ५४ वटा उपदेश र प्रकरण ग्रन्थ तथा ७५ वटा स्तोत्रहरू छन्। उनका कृतिहरू मध्ये शारीरक भाष्य भने, सार्वधिक महत्त्वपूर्ण कृति हो। [[श्रीमद्भगवद गीता|श्रीमदभगवद्गीता]]को शाङ्कर भाष्य आजसम्मकै गीता ग्रन्थको व्याख्याका लागि आधार मानिन्छ। कसैकसैले सम्पूर्ण रचना शङ्कराचार्यको होइन भनेर शङ्का उठाएका छन्। केही रचनाहरू प्रक्षिप्त गरिएको बताउने विद्वानहरू पनि छन्। स्वामी विवेकानन्दले भने, शङ्कराचार्यलाई आजसम्मको सर्वाधिक उर्वर मस्तिष्क भनी व्याख्या गरेका छन्। उनले अमेरिकामा रहँदा अद्वैत दर्शनको व्याख्या सुन्न त्यहाँका वैज्ञानिकहरू घण्टौं ध्यानपूर्वक बसेको विवरण पनि उल्लेख गरेका छन्, यो कुरा विवेकानन्द साहित्यमा पत्रावली मा उल्लेख गरिएको छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-,पृ. १७०</ref> ==अन्तिम उपदेश== नेपालमा धर्म संस्थापन पछि आचार्य प्रायः ध्यान मग्न रहन थालेका थिए। तथापि शिष्यहरूको आग्रहले आचार्य सोही कार्यका लागि [[उत्तराखण्ड]] पुगे। आचार्यको अन्तर्मुखता बढ्दै गएको देखेर शिष्यहरूले के बुझिहाले भने, गुरुदेवको ब्रह्म स्वरूपमा लीन हुने समय आइपुगेको छ। उनका जीवनका ३२ वर्ष पूरा भइसकेको थियो। यसबाट सम्पूर्ण शिष्यहरू निराश हुन पुगे। एक दिन आचार्यले सबै शिष्यहरूलाई आफ्नो नजिक बोलाएर भने– बाबु हो, मेरो शरीरको जुन प्रयोजन थियो, त्यो सकिएको छ। मेरो प्रस्थान पछि तिमीहरूले वेदान्तमय जीवन यापन गरेर वेदान्तको महिमाको प्रचार गर्नू। “अहं ब्रह्मास्मि” "गोविन्दं भज" यस ज्ञानलाई अनुभव गर्नू अनि मात्र ठीक ठीक धर्म प्रचार हुने छ। ठुलो पीठमा आसन भएर कुनै व्यक्ति महान बन्दैन। आचरणले मात्र महानता प्राप्त हुन्छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-</ref> ==उपसंहार== हिन्दु धर्म [[वेद]]बाट उत्पत्ति भएको छ, भन्ने कुरा त्यस बखत हिन्दुहरूले बिर्सिसकेका थिए । यस्तोमा निरन्तर, नथाकीकन एसियाका सम्पूर्ण स–साना देश र राज्यहरू घुमेर हिन्दु धर्मका स–साना शाखाहरू वेदरुपी विशाल वृक्षका अङ्गहरू हुन् भन्ने कुरा उनले प्रमाणित गरे। सबै मतवादहरू सनातन महाधर्मबाट उत्पत्ति भएका हुन् भन्ने कुरा उनले प्रतिष्ठित गरे। आचार्य शङ्करसँग त्यसबेला हिन्दु धर्मबाट उत्पत्ति भएका ७५ स-साना मतावलम्बीका प्रमुखहरूसँग शास्त्रार्थ भएको थियो। जैन र बौद्ध मतावलम्बीहरूलाई पनि समावेश गर्दा उनले लगभग ८० मतावलम्बीहरूसँग विभिन्न स्थानमा शास्त्रार्थ गरेका थिए। यी सबै मत वेदमूलक हुन् भनेर परिश्रमपूर्वक उनले सबैको चित्त बुझाई एक विराट वैदिक धर्मको रचना गरे। उनको प्रयासले गर्दा नै हिन्दु, [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[जैन धर्म|जैन]] आदि सबै मत सम्प्रदायहरू विशाल सनातन वैदिक वृक्षका शाखाहरू भन्ने कुरा उनले प्रमाणित भयो । शङ्कराचार्यको जीवनी र वाणीले आज सम्म पनि हिन्दु धर्मको गति नियन्त्रित र नियमित भइरहेको छ। त्यसैले उनलाई भगवान शङ्करको अवतार मानिन्छ। उनले गरेका धर्मोपदेश र मोक्ष प्राप्तिको अवधारणाको आधारमा उनलाई प्रच्छन्न बुद्ध पनि भनिन्छ। आचार्यले बुद्धलाई [[विष्णु]]को नवौँ अवतारको रूपमा ग्रहण गरेका थिए। उनको योगदान कारणले नै आज समस्त हिन्दूहरू बौद्ध, जैन आदि 'ॐ'कार परिवारका सम्प्रदायलाई आफुले मानिआएको सम्प्रदाय सरह श्रद्धा र आदर गर्छन्। ==आचार्य शङ्करको वाणी== *जसरी अन्धकारमा डोरीमा सर्पको कल्पना गरिन्छ तथा सीपिलाई चाँदीको टुक्रा बुझिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानीले देहलाई नै आत्मा बुझ्छन् । *एकमेवाद्वितीय [[ब्रह्म]]को अनुभूतिबाट माया वा अविद्यालाई नष्ट गर्न सकिन्छ। यो ठीक त्यस्तो ज्ञान हो जस्तो रस्सीको ज्ञान भए पछि, फेरि त्यसमा सर्प हुने भ्रम हराउँछ। *जसरी घडा माटैमाटोले बनेको हुन्छ, त्यसै गरी देह पूरै चेतना मात्र हो। अतः आत्म अनात्ममा अज्ञानी व्यर्थको भेद गर्दछन्। *जसरी कमलपित्तका रोगीलाई केवल पहेँलो मात्र देखिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानले गर्दा मानिस आत्मालाई देहरूप देख्छ। वस्तुतः तिमी परमात्मा हो तर यो अज्ञानको कारण नै तिमीले आफूलाई देहका बन्धनमा ग्रस्त पाउँछौ। र त्यहीँबाट जन्म मरणको चक्र सुरु हुन जान्छ। *माता, पिता, पुत्र, बन्धु अथवा अन्य कसैबाट मेरो त्राण छैन। मेरो मस्तकमा स्थित श्रीगुरुदेवका चरणकमलमा नै मेरो परम पुण्य तथा कल्याण छ। *यस संसारमा तीन कुरा अत्यन्त दुर्लभ छन्। र ती केवल ईश्वरका अनुकम्पाले मात्र प्राप्त हुनसक्छन्। ती हुन्– मनुष्य जन्म, मुक्तिको इच्छा र महापुरुषको शरण। *मुक्तितर्फ अग्रसर गराउने साधनमा सर्वश्रेष्ठ स्थान केवल भक्ति हो। स्वस्वरूपको अनुसन्धानको नाम भक्ति हो। *हे माता, मलाई मुक्ति चाहिएन। धन–सम्पत्ति, सुख वा ज्ञान पनि चाहिँदैन। मेरो केवल यही प्रर्थाना छ, जबसम्म शरीरमा प्राण रहन्छ मैले तिम्रो नाम लिइरहूँ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|2}} {{Commonscat|Adi Shankara}} {{Wikiquote}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{हिन्दु धर्म}} [[श्रेणी:पुराण]] [[श्रेणी:केरलको इतिहास]] [[श्रेणी:संस्कृत लेखकहरू]] pztd0uo3kh3rsxxel88gdemxu1f5rxn 1369951 1369950 2026-08-16T10:25:34Z ~2026-44842-76 80356 /* वाराणसीको अनुभव */ 1369951 wikitext text/x-wiki <!-- Infobox --> {{Infobox Hindu leader | image = Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg | caption = राजा रवि वर्माद्वारा शिष्यहरूसँग अद्वैत वेदान्तको प्रतिपादक आदि शंकराचार्यको चित्रकला | alt = | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]] | birth_date = ५०८ ईसा पूर्व (विवादित){{refn|group=note|name="date"}}; | birth_place = | birth_name = शङ्कर | death_date = ४७६ ईसा पूर्व (विवादित) {{refn|group=note|name="date"}} | death_place = बदरीनाथ धाम, भारत | guru = गोविन्द भागवतपदा | philosophy = अद्वैत वेदान्त | honors = जगदगुरु | known_for = अद्वैत वेदान्तको विस्तार पूर्वक व्याख्या | founder = | module = }} '''आदि शङ्कराचार्य''', परिचित नामः '''शङ्कर भगवद्पादाचार्य''', [[वेदान्त]]का अद्वैत मतका प्रणेता थिए। उनका विचारोपदेशहरू [[आत्मा]] र [[परमात्मा]]को एकरूपतामा आधारित छन्,जसको अनुसार, परमात्मा एउटै समयमा सगुण र निर्गुण दुई वटै स्वरूपमा रहन्छ। आदि शङ्कराचार्यलाई [[शिव]]को अवतार पनि मानिन्छ। ==जन्म== शङ्कराचार्यको जन्मको वास्तविक तिथिमितिको बारेमा अनेक विवाद छन्। हरेक अवतारी पुरुषको जन्म र मृत्यु दुवै दिव्य मानिन्छ। त्यसैले सुरुमा शङ्करको जन्म मितिको बारेमा खासै खोजी भएन। पछि गरिएका अनुसन्धानहरूबाट उनको जन्म यु.सं. २५९३ (सन् ५०८ ई.पू.) बैशाख शुक्ल तृतीयाको मध्यान्ह कालमा विशिष्टादेवीको गर्भबाट दक्षिण भारतमा भएको जानकारी प्राप्त हुन्छ।<ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५}}</ref> उनका पिता शिवगुरू नामपुद्रिको घरमा विवाहका धेरै वर्षसम्म जब कोही सन्तान भएनन्, तब उनले आफ्नी पत्नी विशिष्टादेवीको साथ पुत्र प्राप्तिको कामनाले धेरै समयसम्म चन्द्रमौली भगवान शंकरको कठोर आराधना गरे। अन्तमा प्रसन्न भएर भगवान शङ्करले उनलाई सपनामा दर्शन दिए र भने- "वर माग ।" शिवगुरूले आफ्ना इष्टसित एउटा दीर्घायु सर्वज्ञ पुत्र मागे। भगवान शङ्करले भने- "बाबु, दीर्घायू पुत्र सर्वज्ञ हुँदैन र सर्वज्ञ पुत्र दीर्घायू हुँदैन। भन, तिमी कस्तो पुत्र चाहन्छौ ?" तब उनले धर्मप्राण शास्त्रसेवी शिवगुरूले सर्वज्ञ पुत्रको याचना गए। भगवान शिवले फेरि भने- "बाबु, तिमीले सर्वज्ञ पुत्र पाउनेछौ। म आफैं तिम्रो पुत्रको रूपमा तिम्रो घरमा अवतार लिनेछु।" आठ वर्षमा संन्यास ग्रहण गरी [[व्यास]] परम्पराका आचार्य गौडपादको शिष्यत्वमा आफ्ना जीवनका २४ वर्ष निरन्तर हिन्दू धर्मका मूलतत्वको जानकारी दिंदै, आधा एसिया भ्रमण गरेका आचार्यको मृत्यु, ३२ वर्षको उमेरमा बदरीनाथ धाममा भएको मानिन्छ। मृत्यु अघि उनले भ्रमण गरेको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल मध्ये नेपालको पशुपतिनाथ पनि एक हो, जुन [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]] हिन्दूहरूका लागि महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल रहिआएको छ। ==भिक्षाको शिक्षा== दश वर्षका शङ्कराचार्यले सनातन हिन्दु धर्मको समन्वय र पुनरुत्थान गर्ने सङ्कल्प लिएर जब भ्रमण सुरु गरे । सङ्कल्प लिनु अघि उनी अत्यन्त चिन्तित थिए। यत्रो ठूलो अभिभारा कसरी पूरा गर्ने होला ? कन्याकुमारी देखि कश्मीर र गान्धार देखि कामरुपसम्मका अनेक देशहरूमा छरिएका सनातन मतावलम्बीहरूमा एकताको सञ्चार र समन्वय कसरी गर्ने होला ? भनेर उनी एउटा गाउँको बाहिर बरको रुखको छाँयामा सोच मग्न थिए। काम बहुतै ठुलो थियो । उनी एक्लै थिए । राजशक्ति उनको साथमा थिएन। हिन्दूहरू ससाना सङ्कीर्ण मतमा बाँडिएका थिए। उनीहरूलाई एकिकरण गर्न निकै गाह्रो थियो। समस्या समाधानको कुनै उपाय फेला परिरहेको थिएन। चिन्तित शङ्कर दिउँसो भोजनका लागि भिक्षा माग्नका नजिकको गाउँमा पुगे। एउटा घरको ढोकामा उभिएर भिक्षाका लागि आह्वान गरे। त्यस घरकी गृहिणी भित्रबाट धेरै बेरमा आँखा पुछ्दै बाहिर निस्किन् । शायद भित्र रोएकी रहिछन् । निन्याउरो स्वरमा भनिन् : भिक्षु, तपाईं घर बाहिर भिक्षा माग्दै हुनुहुन्छ, तर मैले आफैं पनि खाना नखाएको तीन दिन भयो । ढोकामा उभिएका भिक्षुलाई रित्तै फर्काउन मेरो धर्मले दिंदैन। घरमा यो अमला बाहेक खानेकुरा केही छैन। यो नै भिक्षाको रूपमा ग्रहण गर्नु होस्। यति भनी उसले एउटा अमलाको गेडा भिक्षुलाई दिइन् । शङ्करले त्यो गेडा हातमा समाते। त्यो गेडा पनि चाउरिएको थियो। दुई तीन दिनको । अनि गृहिणीको मुखमा हेरे। भने, माता तपाईंले मलाई एक अमूल्य वस्तु दिनु भएको छ । दुःख नमान्नुहोस् । यसैलाई आधार मानेर मैले हिन्दू धर्मको पुनरुद्धार गर्ने छु। अनि आँखा भरि आँसु लिएर त्यस गाउँबाट बाहिर निस्के।<ref>{{cite book|last1=आचार्य|first1=श्रीराम शर्मा|title=आदि शंकराचार्य|date=सन् २००३|publisher=युग निर्माण योजना|location=मथुरा}}</ref> ==वाराणसीको अनुभव== एक दिनको कुरा हो, आफ्ना शिष्यहरूका साथ नुहाउन शङ्कराचार्य मणिकर्णिका घाटतर्फ जादै थिए। बाटोमा एक स्त्रीले आफ्ना मृत पतिको शिर काखमा राखेर विलाप गर्दै, आफ्ना पतिको दाह संस्कारको सहायताका लागि भिक्षा मागिरहेको देखे। त्यस स्त्रीले मणिकर्णिका घाटमा जाने साँघुरो बाटो छेकेर बसेकी थिई। आचार्यले केही बेर पर्खे। नुहाउन बेर हुन थाल्यो। तर मणिकर्णिका जाने छिर्ने अर्को बाटो थिएन, त्यसैले आचार्यले त्यस स्त्रीलाई भने– आमा, यस शवलाई अलिकति सार्नु भयो भने हामीले नुहाउन जाने बाटो पाउँथ्यौं। स्त्री कति शोक मग्न थिई भने उसले शङ्करले भनेको सुन्दै सुनिन। आचार्यले अलि ठुलो स्वरमा फेरि त्यही कुरा दोहोर्याए। यो सुनेर स्त्रीले भनी– महात्मान्, तपाईंले नै शवलाई सर्न भन्नुस् न ? आचार्यले भने– माता, तपाईं शोकमा अप्रकृतस्थ हुनु भएको छ। शव पनि कहीँ आफैं सर्छ ? त्यसमा सर्न सक्ने शक्ति नै कहाँ हुन्छ र ? त्यस स्त्रीले शङ्करलाई हेर्दै भन्न थाली– यतिवर, तपाईंको सिद्धान्तमा शक्ति निरपेक्ष ब्रह्म नै जगतको कर्ता हो भने शक्ति नभइ आफैं शव किन सर्न नसक्ने ? ब्रह्म पनि शक्तिको सापेक्ष हुन्छ। स्त्रीको ज्ञानपूर्ण वचन सुनेर अचम्म परेका आचार्य विचार मग्न भए। उनले अनुभव गरे कि, जीव र ब्रह्म अभिन्न छन्। निर्विशेष ब्रह्म केवल द्रष्टा मात्र हुन्–जगतको रचना भने महामायाले गरेकी हुन्। यस्तै, अर्को दिनको कुरा हो, शङ्कराचार्य नुहाउन जाँदै थिए। उनले बाटोमा के देखे भने, एउटा चाण्डाल आफ्ना कुकुर सहित बाटो छेकेर बसेको छ। यो देखेर शङ्करले भने– ए चाण्डाल, बाटो छोड, म नुहाउन जाँदैछु। चाण्डालले संस्कृत श्लोकमा भन्यो– ए साधु, तिमीले कसलाई बाटो छोड भनेका छौ ? शरीरलाई कि आत्मालाई ? यदि आत्मालाई हो भने, त्यो शुद्ध सर्वव्यापी र निष्क्रिय छ। यदि शरीरलाई हो भने, त्यो मूढो हो । बाटो छोड्न सक्दैन। तिमीले ब्रह्म ज्ञानको मिथ्या अभिमान मात्र गरेको रहेछ। वास्तवमा तिमीलाई ज्ञान भएको रहेनछ। गङ्गा जलमा देखिने सूर्य छाँया र मदिरामा देखिने सूर्यको छाँयामा केही अन्तर छ ? हे विद्वान् सयौं उपनिषद वाक्यहरू जस्तै > ब्रह्म एक अद्वितीय छ , असङ्ग छ ,अनिन्दनीय छ , सत् चित् आनन्द स्वरूप छ आदिले ब्रह्मलाई देश ,काल ,द्रव्यगत भेदशून्य प्रतिपादन गर्दछन् । तपाईं भने त्यसैमा ब्राह्मण र चाण्डाल भेद कल्पना गर्द‌ हुनुहुन्छ ? य‍‍स्ता वाक्यहरू सुनेर आचार्य शङ्कर अत्यन्त खुसी हुँदै भन्नू हुन्छ - जुन दृढबुद्धि पुरुषका लागि यो सम्मपूर्ण विश्व सधैँ आत्मरूपले प्रकाशित भइरहेको छ , ब्राह्मण होस् वा श्वपच (चाण्डाल), मेरा लागि त्यो वन्दनीय छ । यही मेरो दृढ निष्ठा हो । ==उभय भारतीसँग शास्त्रार्थ== शङ्कराचार्यले आफ्नो दिग्विजय अभियान काशीका महा विद्वान मण्डन मिश्रको शास्त्रार्थबाट थालनी गरेका हुन्। जसले शास्त्रार्थमा हार्छ, उसले अर्काको शिष्यत्व ग्रहण गर्ने शर्त साथ लामो शास्त्रार्थ भयो जसमा उनले मण्डनलाई निरुत्तर बनाए। यस दृश्यको मूल्याङ्कन कर्ता भएर बसेकी उभय भारतीले भनिन्– "मेरा पतिको पूर्ण पराजय भइसकेको छैन। शास्त्रार्थहरूमा पत्नीलाई पतिको अर्धांगिनी बताइएको छ। मलाई शास्त्रार्थमा पराजित गरेर मात्र मेरा पतिको हार मानिने छ। मलाई थाहा छ, तपाईं सर्वज्ञ हुनुहुन्छ। तथापि तपाईंसँग शास्त्रार्थका लागि पतिका तर्फबाट मैले आफुलाई प्रस्तुत गर्दछु।" स्त्रीसँग शास्त्रार्थ गर्न शङ्कराचार्य तयार थिएनन्। एक छिन उनको वाक्य फुटेन। केही बेरको मौनता पछि आचार्यले भने– "देवी, यशस्वी पण्डितजन कहिल्यै पनि स्त्रीसँग वाद गर्दैनन् । तपाईंको यो इच्छा उचित भएन ।" उभय भारतीले केही चर्को स्वरमा भनिन्– "तपाईंले स्त्रीलाई तुच्छ किन ठान्नु हुन्छ ? महर्षि [[याज्ञवल्क्य]]ले गार्गीसँग र राजर्षि जनकले सुलभा नामक नारीसँग शास्त्रार्थ गर्नु भएकै हो। तपाईंले मसँग शास्त्रार्थ गर्न किन नहुने ? यदि तपाईं मसँग शास्त्रार्थ गर्न सक्नु हुन्न भने, आफ्नो पराजय स्वीकार गर्नुहोस्।" उभय भारतीका स्पर्धापूर्ण वचन सुनेर आचार्य शास्त्रार्थ गर्न बाध्य भए। उभय भारतीले आफ्ना पतिका कुराहरू पुनः प्रारम्भ गरिन्। उभय भारतीको सूक्ष्म भन्दा सूक्ष्मतर हुँदै प्रश्न गर्ने शैली देखेर आचार्य विस्मित भए। दिन प्रतिदिन शास्त्रार्थ हुँदै गयो। कुनै पनि पक्ष शास्त्रार्थमा गलेन। प्रत्येक दिन बिहानै शास्त्रार्थ प्रारम्भ भई मध्यान्ह सम्म सञ्चालित रहन्थ्यो र फेरि अर्को दिन पुनः प्रारम्भ हुन्थ्यो। यसरी यो शास्त्रार्थ १७ दिन सम्म सञ्चालित भयो। दर्शकहरू मण्डल पत्नीको अगाध शास्त्र ज्ञान र असामान्य विचार शक्ति देखेर छक्क परे। उभय भारतीसँग गरिएको गम्भीर शास्त्रार्थले आचार्य ले के बुझे भने, यिनी साक्षात् सरस्वतीको अवतार हुन्। कठिन प्रयास पछि, शास्त्रार्थ गरेर उनले पनि पराजय स्वीकार गरिनन् । यसको विस्तृत वर्णन आचार्यका जीवनीहरूमा पाइन्छ। आचार्य शङ्करले भारतवर्षका विभिन्न राज्यहरूमा भ्रमण गर्दै गरेका शास्त्रार्थको विस्तृत विवरण शङ्कर दिग्विजय भन्ने ग्रन्थमा सविस्तार वर्णन गरिएको छ। <ref>{{cite book|last1=माधवाचार्य|title=शंकर दिग्विजय}}</ref> ==पशुपतिनाथमा शङ्कराचार्य== आफ्ना शिष्यहरूका साथ बङ्गाल देशका विभिन्न मन्दिर र तीर्थस्थलहरूको दर्शन गर्न व्यस्त रहेका शङ्करलाई कुनै शिष्यले के खबर ल्यायो भने, नेपालको पवित्र मन्दिर [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]]को पूजा अर्चना गर्न त्यहाँका मानिसहरूले छोडे। बौद्ध प्रभावका कारण हिन्दू देवताको पूर्णतया अवहेलना भइरहेको छ। विरुद्ध मतावलम्बीहरूले रक्सी मासु इत्यादि अपवित्र वस्तुहरू मन्दिर भित्र फालेर मन्दिरलाई भ्रष्ट बनाइरहेका छन्। वर्णाश्रम धर्म त्यहाँ लोप भएको छ, ब्राह्मणहरूले दयनीय जीवन बिताइ रहेका छन् । त्यहाँका राजा पनि केही गर्न नसकी निष्क्रिय बसेका छन् । यस्ता कुराहरू सुनेर आचार्यका शिष्यहरूलाई पीर पर्यो। उनीहरूले आचार्यलाई नेपालमा जान अनुरोध गर्न थाले। सबैले बारम्बार अनुरोध गरे पछि, यसलाई दैव इच्छा भन्ठानेर आचार्य नेपाल तर्फ प्रस्थान गरे। शंकराचार्य नेपाल आउँदा उनको उमेर २८–३० वर्ष थियो। सन् ४७८ ई.पू.मा उनी नेपाल आउँदा संभवतः यहां लिच्छवी राजा शिवदेवले शासन गरिरहेका थिए। यस विषयमा इतिहासकारहरूमा केही मतभेद पाइन्छ। किनभने आचार्य शङ्करलाई कुनै राजशक्तिको आधार थिएन, अन्यथा उनको बारेमा तत्कालीन राजाका तर्फबाट इतिहासमा अवश्य अङ्कित गरिन्थ्यो। उनी जनमानसका आचार्य थिए र आज पनि जनजनमा उनको कामको गहिरो छाप परेको छ। शंकराचार्य नेपाल आएका छन् भन्ने समाचारले, समस्त सनातन धर्मावलम्बीहरूको हृदयमा उत्साहको सञ्चार भयो। आचार्यको दर्शन गर्न पशुपतिनाथ क्षेत्रमा मानिसहरू ओइरिन थाले। मन्दिरमा पूजा अर्चनाको व्यवस्था लथालिङ्ग देखेर आचार्यले आफ्ना शिष्यहरूलाई मन्दिरको सरसफाई गर्न भने। तत्काल एक स्तोत्र रचना गरी शिवको भजन गर्न थाले। सम्पूर्ण शिष्यहरूले पनि आचार्यका साथ पशुपतिनाथको पूजा अर्चना गर्न थाले। महादेवको जय ध्वनिले काठमाडौंका चारै दिशाहरू गुञ्जायमान हुन थाल्यो। पशुपतिनाथमा पुनः पूजा अर्चना हुन थाल्यो भन्ने सुनेर टाढा टाढाबाट मानिसहरू आएर मन्दिर दर्शन गर्न थाले। आचार्य आफैंले पशुपतिनाथ मन्दिरको प्रांगणमा बसेर सबैलाई धर्मोपदेश गर्दथे। आचार्यद्वारा गरिएको मधुर शास्त्र व्याख्या सुनेर स्रोताहरूको हृदय आनन्दले गदगद हुन्थ्यो। यसरी नेपालमा हिन्दु धर्ममा नवजागरण देखिन थाल्यो। आचार्यका शिष्यहरूले शहरमा घुमि घुमि धर्म उपदेश गर्न थाले। त्यहाँका ब्राह्मणहरूलाई उनीहरूले नित्य नैमित्तिक कर्म– अग्निहोत्र, पञ्च देवताको पूजा र पञ्च महायज्ञको शिक्षा दिन थाले। साधारण जनताको अनुरोधमा वेद पारङ्गत ब्राह्मणहरूले विभिन्न स्थानमा गएर वर्णाश्रम धर्मको प्रचार र वैदिक धर्मको अनुष्ठान गर्न थाले। यस शुभ कर्मले राजा पनि विशेष उत्साही भए। राजाको खर्चले अनेक स्थानमा मन्दिर बनाइए। तिनीहरूमा देवदेवीहरूको मूर्ति स्थापना गरिए। आचार्यको विशेष इच्छा अनुरुप, पशुपतिनाथ मन्दिरको जीर्णोद्धार गरियो तथा शास्त्र सम्मत पूजा अर्चनादि नियमित रूपमा गर्नका लागि, विद्वान ब्राह्मण नियुक्त गरिए। जसको नेतृत्व दक्षिण भारतका विद्वान ब्राह्मण स्वामी सोमशेखर आनन्दले गरेका थिए। केही दिन भित्रैमा नेपालमा वैदिक धर्म, सदाचार र वर्णाश्रम धर्मको पुनः प्रचार भयो। ठाउँ ठाउँमा वेद र अन्य शास्त्रहरूको अध्ययनका लागि पाठशालाहरू बनाइए। आचार्यका गृहस्थ शिष्यहरू मध्ये अनेक ब्राह्मणहरूले अध्यापन गराउने भार वहन गर्न तयार भए। शंकराचार्यको यसै परम्परालाई अनुगमन गर्दै पछि माधवाचार्य आएर, शैव मतको पुनः परिपुष्टि गरे। शङ्कराचार्यको नेपाल आगमन बारे इतिहासकारहरू एक मत छैनन्। प्राध्यापक गोपालनिधि तिवारीका अनुसार, बलदेव उपाध्यायकृत श्रीशंकराचार्य पुस्तकमा आचार्य नेपाल आएको कुराको विस्तृत वर्णन पाइन्छ भने, ज्ञानमणि नेपालद्वारा लिखित पशुपतिनाथ दर्शन, स्पर्शन र पूजन सम्बन्धमा समिक्षा भन्ने पुस्तकमा आदि शङ्कराचार्य नेपाल आएको प्रमाण नपाइएको कुरा उल्लेख छ <ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५|location=काठमाडौँ}}</ref> सिलभा“ लेभीले भने शंकराचार्य नाम गरेका सन्यासी दुईपटक नेपाल आएको उल्लेख गरेका छन्। शङ्कराचार्य नेपाल आएको कुरा अङ्ग्रेज इतिहासकाहरूले पनि उल्लेख गरेका छन्।<ref>{{cite book|last1=लेभी|first1=सिल्भां अनुवादक– डिल्लीराज उप्रेती|title=नेपाल– हिन्दु अधिराज्यको इतिहास भाग १ र भाग २|date=सन् २००७|publisher=हिमाल किताब}}</ref> ==आचार्य शङ्कर रचित ग्रन्थहरू== आचार्य शङ्करको नामबाट २२ वटा भाष्य ग्रन्थ, ५४ वटा उपदेश र प्रकरण ग्रन्थ तथा ७५ वटा स्तोत्रहरू छन्। उनका कृतिहरू मध्ये शारीरक भाष्य भने, सार्वधिक महत्त्वपूर्ण कृति हो। [[श्रीमद्भगवद गीता|श्रीमदभगवद्गीता]]को शाङ्कर भाष्य आजसम्मकै गीता ग्रन्थको व्याख्याका लागि आधार मानिन्छ। कसैकसैले सम्पूर्ण रचना शङ्कराचार्यको होइन भनेर शङ्का उठाएका छन्। केही रचनाहरू प्रक्षिप्त गरिएको बताउने विद्वानहरू पनि छन्। स्वामी विवेकानन्दले भने, शङ्कराचार्यलाई आजसम्मको सर्वाधिक उर्वर मस्तिष्क भनी व्याख्या गरेका छन्। उनले अमेरिकामा रहँदा अद्वैत दर्शनको व्याख्या सुन्न त्यहाँका वैज्ञानिकहरू घण्टौं ध्यानपूर्वक बसेको विवरण पनि उल्लेख गरेका छन्, यो कुरा विवेकानन्द साहित्यमा पत्रावली मा उल्लेख गरिएको छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-,पृ. १७०</ref> ==अन्तिम उपदेश== नेपालमा धर्म संस्थापन पछि आचार्य प्रायः ध्यान मग्न रहन थालेका थिए। तथापि शिष्यहरूको आग्रहले आचार्य सोही कार्यका लागि [[उत्तराखण्ड]] पुगे। आचार्यको अन्तर्मुखता बढ्दै गएको देखेर शिष्यहरूले के बुझिहाले भने, गुरुदेवको ब्रह्म स्वरूपमा लीन हुने समय आइपुगेको छ। उनका जीवनका ३२ वर्ष पूरा भइसकेको थियो। यसबाट सम्पूर्ण शिष्यहरू निराश हुन पुगे। एक दिन आचार्यले सबै शिष्यहरूलाई आफ्नो नजिक बोलाएर भने– बाबु हो, मेरो शरीरको जुन प्रयोजन थियो, त्यो सकिएको छ। मेरो प्रस्थान पछि तिमीहरूले वेदान्तमय जीवन यापन गरेर वेदान्तको महिमाको प्रचार गर्नू। “अहं ब्रह्मास्मि” "गोविन्दं भज" यस ज्ञानलाई अनुभव गर्नू अनि मात्र ठीक ठीक धर्म प्रचार हुने छ। ठुलो पीठमा आसन भएर कुनै व्यक्ति महान बन्दैन। आचरणले मात्र महानता प्राप्त हुन्छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-</ref> ==उपसंहार== हिन्दु धर्म [[वेद]]बाट उत्पत्ति भएको छ, भन्ने कुरा त्यस बखत हिन्दुहरूले बिर्सिसकेका थिए । यस्तोमा निरन्तर, नथाकीकन एसियाका सम्पूर्ण स–साना देश र राज्यहरू घुमेर हिन्दु धर्मका स–साना शाखाहरू वेदरुपी विशाल वृक्षका अङ्गहरू हुन् भन्ने कुरा उनले प्रमाणित गरे। सबै मतवादहरू सनातन महाधर्मबाट उत्पत्ति भएका हुन् भन्ने कुरा उनले प्रतिष्ठित गरे। आचार्य शङ्करसँग त्यसबेला हिन्दु धर्मबाट उत्पत्ति भएका ७५ स-साना मतावलम्बीका प्रमुखहरूसँग शास्त्रार्थ भएको थियो। जैन र बौद्ध मतावलम्बीहरूलाई पनि समावेश गर्दा उनले लगभग ८० मतावलम्बीहरूसँग विभिन्न स्थानमा शास्त्रार्थ गरेका थिए। यी सबै मत वेदमूलक हुन् भनेर परिश्रमपूर्वक उनले सबैको चित्त बुझाई एक विराट वैदिक धर्मको रचना गरे। उनको प्रयासले गर्दा नै हिन्दु, [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[जैन धर्म|जैन]] आदि सबै मत सम्प्रदायहरू विशाल सनातन वैदिक वृक्षका शाखाहरू भन्ने कुरा उनले प्रमाणित भयो । शङ्कराचार्यको जीवनी र वाणीले आज सम्म पनि हिन्दु धर्मको गति नियन्त्रित र नियमित भइरहेको छ। त्यसैले उनलाई भगवान शङ्करको अवतार मानिन्छ। उनले गरेका धर्मोपदेश र मोक्ष प्राप्तिको अवधारणाको आधारमा उनलाई प्रच्छन्न बुद्ध पनि भनिन्छ। आचार्यले बुद्धलाई [[विष्णु]]को नवौँ अवतारको रूपमा ग्रहण गरेका थिए। उनको योगदान कारणले नै आज समस्त हिन्दूहरू बौद्ध, जैन आदि 'ॐ'कार परिवारका सम्प्रदायलाई आफुले मानिआएको सम्प्रदाय सरह श्रद्धा र आदर गर्छन्। ==आचार्य शङ्करको वाणी== *जसरी अन्धकारमा डोरीमा सर्पको कल्पना गरिन्छ तथा सीपिलाई चाँदीको टुक्रा बुझिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानीले देहलाई नै आत्मा बुझ्छन् । *एकमेवाद्वितीय [[ब्रह्म]]को अनुभूतिबाट माया वा अविद्यालाई नष्ट गर्न सकिन्छ। यो ठीक त्यस्तो ज्ञान हो जस्तो रस्सीको ज्ञान भए पछि, फेरि त्यसमा सर्प हुने भ्रम हराउँछ। *जसरी घडा माटैमाटोले बनेको हुन्छ, त्यसै गरी देह पूरै चेतना मात्र हो। अतः आत्म अनात्ममा अज्ञानी व्यर्थको भेद गर्दछन्। *जसरी कमलपित्तका रोगीलाई केवल पहेँलो मात्र देखिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानले गर्दा मानिस आत्मालाई देहरूप देख्छ। वस्तुतः तिमी परमात्मा हो तर यो अज्ञानको कारण नै तिमीले आफूलाई देहका बन्धनमा ग्रस्त पाउँछौ। र त्यहीँबाट जन्म मरणको चक्र सुरु हुन जान्छ। *माता, पिता, पुत्र, बन्धु अथवा अन्य कसैबाट मेरो त्राण छैन। मेरो मस्तकमा स्थित श्रीगुरुदेवका चरणकमलमा नै मेरो परम पुण्य तथा कल्याण छ। *यस संसारमा तीन कुरा अत्यन्त दुर्लभ छन्। र ती केवल ईश्वरका अनुकम्पाले मात्र प्राप्त हुनसक्छन्। ती हुन्– मनुष्य जन्म, मुक्तिको इच्छा र महापुरुषको शरण। *मुक्तितर्फ अग्रसर गराउने साधनमा सर्वश्रेष्ठ स्थान केवल भक्ति हो। स्वस्वरूपको अनुसन्धानको नाम भक्ति हो। *हे माता, मलाई मुक्ति चाहिएन। धन–सम्पत्ति, सुख वा ज्ञान पनि चाहिँदैन। मेरो केवल यही प्रर्थाना छ, जबसम्म शरीरमा प्राण रहन्छ मैले तिम्रो नाम लिइरहूँ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|2}} {{Commonscat|Adi Shankara}} {{Wikiquote}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{हिन्दु धर्म}} [[श्रेणी:पुराण]] [[श्रेणी:केरलको इतिहास]] [[श्रेणी:संस्कृत लेखकहरू]] o5tk2xdz0rbmc2piiriotkp8lvgljiw 1369954 1369951 2026-08-16T11:07:24Z ~2026-44842-76 80356 /* जन्म */ 1369954 wikitext text/x-wiki <!-- Infobox --> {{Infobox Hindu leader | image = Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg | caption = राजा रवि वर्माद्वारा शिष्यहरूसँग अद्वैत वेदान्तको प्रतिपादक आदि शंकराचार्यको चित्रकला | alt = | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]] | birth_date = ५०८ ईसा पूर्व (विवादित){{refn|group=note|name="date"}}; | birth_place = | birth_name = शङ्कर | death_date = ४७६ ईसा पूर्व (विवादित) {{refn|group=note|name="date"}} | death_place = बदरीनाथ धाम, भारत | guru = गोविन्द भागवतपदा | philosophy = अद्वैत वेदान्त | honors = जगदगुरु | known_for = अद्वैत वेदान्तको विस्तार पूर्वक व्याख्या | founder = | module = }} '''आदि शङ्कराचार्य''', परिचित नामः '''शङ्कर भगवद्पादाचार्य''', [[वेदान्त]]का अद्वैत मतका प्रणेता थिए। उनका विचारोपदेशहरू [[आत्मा]] र [[परमात्मा]]को एकरूपतामा आधारित छन्,जसको अनुसार, परमात्मा एउटै समयमा सगुण र निर्गुण दुई वटै स्वरूपमा रहन्छ। आदि शङ्कराचार्यलाई [[शिव]]को अवतार पनि मानिन्छ। ==जन्म== शङ्कराचार्यको जन्मको वास्तविक तिथिमितिको बारेमा अनेक विवाद छन्। हरेक अवतारी पुरुषको जन्म र मृत्यु दुवै दिव्य मानिन्छ। त्यसैले सुरुमा शङ्करको जन्म मितिको बारेमा खासै खोजी भएन। पछि गरिएका अनुसन्धानहरूबाट उनको जन्म यु.सं. २५९३ (सन् ५०८ ई.पू.) बैशाख शुक्ल पञ्चमी तिथिको मध्यान्ह कालमा आर्याम्बा /विष्टादेवीको गर्भबाट दक्षिण भारतमा भएको जानकारी प्राप्त हुन्छ।<ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५}}</ref> उनका पिता शिवगुरू नामपुद्रिको घरमा विवाहका धेरै वर्षसम्म जब कोही सन्तान भएनन्, तब उनले आफ्नी पत्नी विशिष्टादेवीको साथ पुत्र प्राप्तिको कामनाले धेरै समयसम्म चन्द्रमौली भगवान शंकरको कठोर आराधना गरे। अन्तमा प्रसन्न भएर भगवान शङ्करले उनलाई सपनामा दर्शन दिए र भने- "वर माग ।" शिवगुरूले आफ्ना इष्टसित एउटा दीर्घायु सर्वज्ञ पुत्र मागे। भगवान शङ्करले भने- "बाबु, दीर्घायू पुत्र सर्वज्ञ हुँदैन र सर्वज्ञ पुत्र दीर्घायू हुँदैन। भन, तिमी कस्तो पुत्र चाहन्छौ ?" तब उनले धर्मप्राण शास्त्रसेवी शिवगुरूले सर्वज्ञ पुत्रको याचना गए। भगवान शिवले फेरि भने- "बाबु, तिमीले सर्वज्ञ पुत्र पाउनेछौ। म आफैं तिम्रो पुत्रको रूपमा तिम्रो घरमा अवतार लिनेछु।" आठ वर्षमा संन्यास ग्रहण गरी [[व्यास]] परम्पराका आचार्य गौडपादको शिष्यत्वमा आफ्ना जीवनका २४ वर्ष निरन्तर हिन्दू धर्मका मूलतत्वको जानकारी दिंदै, आधा एसिया भ्रमण गरेका आचार्यको मृत्यु, ३२ वर्षको उमेरमा बदरीनाथ धाममा भएको मानिन्छ। मृत्यु अघि उनले भ्रमण गरेको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल मध्ये नेपालको पशुपतिनाथ पनि एक हो, जुन [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]] हिन्दूहरूका लागि महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल रहिआएको छ। ==भिक्षाको शिक्षा== दश वर्षका शङ्कराचार्यले सनातन हिन्दु धर्मको समन्वय र पुनरुत्थान गर्ने सङ्कल्प लिएर जब भ्रमण सुरु गरे । सङ्कल्प लिनु अघि उनी अत्यन्त चिन्तित थिए। यत्रो ठूलो अभिभारा कसरी पूरा गर्ने होला ? कन्याकुमारी देखि कश्मीर र गान्धार देखि कामरुपसम्मका अनेक देशहरूमा छरिएका सनातन मतावलम्बीहरूमा एकताको सञ्चार र समन्वय कसरी गर्ने होला ? भनेर उनी एउटा गाउँको बाहिर बरको रुखको छाँयामा सोच मग्न थिए। काम बहुतै ठुलो थियो । उनी एक्लै थिए । राजशक्ति उनको साथमा थिएन। हिन्दूहरू ससाना सङ्कीर्ण मतमा बाँडिएका थिए। उनीहरूलाई एकिकरण गर्न निकै गाह्रो थियो। समस्या समाधानको कुनै उपाय फेला परिरहेको थिएन। चिन्तित शङ्कर दिउँसो भोजनका लागि भिक्षा माग्नका नजिकको गाउँमा पुगे। एउटा घरको ढोकामा उभिएर भिक्षाका लागि आह्वान गरे। त्यस घरकी गृहिणी भित्रबाट धेरै बेरमा आँखा पुछ्दै बाहिर निस्किन् । शायद भित्र रोएकी रहिछन् । निन्याउरो स्वरमा भनिन् : भिक्षु, तपाईं घर बाहिर भिक्षा माग्दै हुनुहुन्छ, तर मैले आफैं पनि खाना नखाएको तीन दिन भयो । ढोकामा उभिएका भिक्षुलाई रित्तै फर्काउन मेरो धर्मले दिंदैन। घरमा यो अमला बाहेक खानेकुरा केही छैन। यो नै भिक्षाको रूपमा ग्रहण गर्नु होस्। यति भनी उसले एउटा अमलाको गेडा भिक्षुलाई दिइन् । शङ्करले त्यो गेडा हातमा समाते। त्यो गेडा पनि चाउरिएको थियो। दुई तीन दिनको । अनि गृहिणीको मुखमा हेरे। भने, माता तपाईंले मलाई एक अमूल्य वस्तु दिनु भएको छ । दुःख नमान्नुहोस् । यसैलाई आधार मानेर मैले हिन्दू धर्मको पुनरुद्धार गर्ने छु। अनि आँखा भरि आँसु लिएर त्यस गाउँबाट बाहिर निस्के।<ref>{{cite book|last1=आचार्य|first1=श्रीराम शर्मा|title=आदि शंकराचार्य|date=सन् २००३|publisher=युग निर्माण योजना|location=मथुरा}}</ref> ==वाराणसीको अनुभव== एक दिनको कुरा हो, आफ्ना शिष्यहरूका साथ नुहाउन शङ्कराचार्य मणिकर्णिका घाटतर्फ जादै थिए। बाटोमा एक स्त्रीले आफ्ना मृत पतिको शिर काखमा राखेर विलाप गर्दै, आफ्ना पतिको दाह संस्कारको सहायताका लागि भिक्षा मागिरहेको देखे। त्यस स्त्रीले मणिकर्णिका घाटमा जाने साँघुरो बाटो छेकेर बसेकी थिई। आचार्यले केही बेर पर्खे। नुहाउन बेर हुन थाल्यो। तर मणिकर्णिका जाने छिर्ने अर्को बाटो थिएन, त्यसैले आचार्यले त्यस स्त्रीलाई भने– आमा, यस शवलाई अलिकति सार्नु भयो भने हामीले नुहाउन जाने बाटो पाउँथ्यौं। स्त्री कति शोक मग्न थिई भने उसले शङ्करले भनेको सुन्दै सुनिन। आचार्यले अलि ठुलो स्वरमा फेरि त्यही कुरा दोहोर्याए। यो सुनेर स्त्रीले भनी– महात्मान्, तपाईंले नै शवलाई सर्न भन्नुस् न ? आचार्यले भने– माता, तपाईं शोकमा अप्रकृतस्थ हुनु भएको छ। शव पनि कहीँ आफैं सर्छ ? त्यसमा सर्न सक्ने शक्ति नै कहाँ हुन्छ र ? त्यस स्त्रीले शङ्करलाई हेर्दै भन्न थाली– यतिवर, तपाईंको सिद्धान्तमा शक्ति निरपेक्ष ब्रह्म नै जगतको कर्ता हो भने शक्ति नभइ आफैं शव किन सर्न नसक्ने ? ब्रह्म पनि शक्तिको सापेक्ष हुन्छ। स्त्रीको ज्ञानपूर्ण वचन सुनेर अचम्म परेका आचार्य विचार मग्न भए। उनले अनुभव गरे कि, जीव र ब्रह्म अभिन्न छन्। निर्विशेष ब्रह्म केवल द्रष्टा मात्र हुन्–जगतको रचना भने महामायाले गरेकी हुन्। यस्तै, अर्को दिनको कुरा हो, शङ्कराचार्य नुहाउन जाँदै थिए। उनले बाटोमा के देखे भने, एउटा चाण्डाल आफ्ना कुकुर सहित बाटो छेकेर बसेको छ। यो देखेर शङ्करले भने– ए चाण्डाल, बाटो छोड, म नुहाउन जाँदैछु। चाण्डालले संस्कृत श्लोकमा भन्यो– ए साधु, तिमीले कसलाई बाटो छोड भनेका छौ ? शरीरलाई कि आत्मालाई ? यदि आत्मालाई हो भने, त्यो शुद्ध सर्वव्यापी र निष्क्रिय छ। यदि शरीरलाई हो भने, त्यो मूढो हो । बाटो छोड्न सक्दैन। तिमीले ब्रह्म ज्ञानको मिथ्या अभिमान मात्र गरेको रहेछ। वास्तवमा तिमीलाई ज्ञान भएको रहेनछ। गङ्गा जलमा देखिने सूर्य छाँया र मदिरामा देखिने सूर्यको छाँयामा केही अन्तर छ ? हे विद्वान् सयौं उपनिषद वाक्यहरू जस्तै > ब्रह्म एक अद्वितीय छ , असङ्ग छ ,अनिन्दनीय छ , सत् चित् आनन्द स्वरूप छ आदिले ब्रह्मलाई देश ,काल ,द्रव्यगत भेदशून्य प्रतिपादन गर्दछन् । तपाईं भने त्यसैमा ब्राह्मण र चाण्डाल भेद कल्पना गर्द‌ हुनुहुन्छ ? य‍‍स्ता वाक्यहरू सुनेर आचार्य शङ्कर अत्यन्त खुसी हुँदै भन्नू हुन्छ - जुन दृढबुद्धि पुरुषका लागि यो सम्मपूर्ण विश्व सधैँ आत्मरूपले प्रकाशित भइरहेको छ , ब्राह्मण होस् वा श्वपच (चाण्डाल), मेरा लागि त्यो वन्दनीय छ । यही मेरो दृढ निष्ठा हो । ==उभय भारतीसँग शास्त्रार्थ== शङ्कराचार्यले आफ्नो दिग्विजय अभियान काशीका महा विद्वान मण्डन मिश्रको शास्त्रार्थबाट थालनी गरेका हुन्। जसले शास्त्रार्थमा हार्छ, उसले अर्काको शिष्यत्व ग्रहण गर्ने शर्त साथ लामो शास्त्रार्थ भयो जसमा उनले मण्डनलाई निरुत्तर बनाए। यस दृश्यको मूल्याङ्कन कर्ता भएर बसेकी उभय भारतीले भनिन्– "मेरा पतिको पूर्ण पराजय भइसकेको छैन। शास्त्रार्थहरूमा पत्नीलाई पतिको अर्धांगिनी बताइएको छ। मलाई शास्त्रार्थमा पराजित गरेर मात्र मेरा पतिको हार मानिने छ। मलाई थाहा छ, तपाईं सर्वज्ञ हुनुहुन्छ। तथापि तपाईंसँग शास्त्रार्थका लागि पतिका तर्फबाट मैले आफुलाई प्रस्तुत गर्दछु।" स्त्रीसँग शास्त्रार्थ गर्न शङ्कराचार्य तयार थिएनन्। एक छिन उनको वाक्य फुटेन। केही बेरको मौनता पछि आचार्यले भने– "देवी, यशस्वी पण्डितजन कहिल्यै पनि स्त्रीसँग वाद गर्दैनन् । तपाईंको यो इच्छा उचित भएन ।" उभय भारतीले केही चर्को स्वरमा भनिन्– "तपाईंले स्त्रीलाई तुच्छ किन ठान्नु हुन्छ ? महर्षि [[याज्ञवल्क्य]]ले गार्गीसँग र राजर्षि जनकले सुलभा नामक नारीसँग शास्त्रार्थ गर्नु भएकै हो। तपाईंले मसँग शास्त्रार्थ गर्न किन नहुने ? यदि तपाईं मसँग शास्त्रार्थ गर्न सक्नु हुन्न भने, आफ्नो पराजय स्वीकार गर्नुहोस्।" उभय भारतीका स्पर्धापूर्ण वचन सुनेर आचार्य शास्त्रार्थ गर्न बाध्य भए। उभय भारतीले आफ्ना पतिका कुराहरू पुनः प्रारम्भ गरिन्। उभय भारतीको सूक्ष्म भन्दा सूक्ष्मतर हुँदै प्रश्न गर्ने शैली देखेर आचार्य विस्मित भए। दिन प्रतिदिन शास्त्रार्थ हुँदै गयो। कुनै पनि पक्ष शास्त्रार्थमा गलेन। प्रत्येक दिन बिहानै शास्त्रार्थ प्रारम्भ भई मध्यान्ह सम्म सञ्चालित रहन्थ्यो र फेरि अर्को दिन पुनः प्रारम्भ हुन्थ्यो। यसरी यो शास्त्रार्थ १७ दिन सम्म सञ्चालित भयो। दर्शकहरू मण्डल पत्नीको अगाध शास्त्र ज्ञान र असामान्य विचार शक्ति देखेर छक्क परे। उभय भारतीसँग गरिएको गम्भीर शास्त्रार्थले आचार्य ले के बुझे भने, यिनी साक्षात् सरस्वतीको अवतार हुन्। कठिन प्रयास पछि, शास्त्रार्थ गरेर उनले पनि पराजय स्वीकार गरिनन् । यसको विस्तृत वर्णन आचार्यका जीवनीहरूमा पाइन्छ। आचार्य शङ्करले भारतवर्षका विभिन्न राज्यहरूमा भ्रमण गर्दै गरेका शास्त्रार्थको विस्तृत विवरण शङ्कर दिग्विजय भन्ने ग्रन्थमा सविस्तार वर्णन गरिएको छ। <ref>{{cite book|last1=माधवाचार्य|title=शंकर दिग्विजय}}</ref> ==पशुपतिनाथमा शङ्कराचार्य== आफ्ना शिष्यहरूका साथ बङ्गाल देशका विभिन्न मन्दिर र तीर्थस्थलहरूको दर्शन गर्न व्यस्त रहेका शङ्करलाई कुनै शिष्यले के खबर ल्यायो भने, नेपालको पवित्र मन्दिर [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]]को पूजा अर्चना गर्न त्यहाँका मानिसहरूले छोडे। बौद्ध प्रभावका कारण हिन्दू देवताको पूर्णतया अवहेलना भइरहेको छ। विरुद्ध मतावलम्बीहरूले रक्सी मासु इत्यादि अपवित्र वस्तुहरू मन्दिर भित्र फालेर मन्दिरलाई भ्रष्ट बनाइरहेका छन्। वर्णाश्रम धर्म त्यहाँ लोप भएको छ, ब्राह्मणहरूले दयनीय जीवन बिताइ रहेका छन् । त्यहाँका राजा पनि केही गर्न नसकी निष्क्रिय बसेका छन् । यस्ता कुराहरू सुनेर आचार्यका शिष्यहरूलाई पीर पर्यो। उनीहरूले आचार्यलाई नेपालमा जान अनुरोध गर्न थाले। सबैले बारम्बार अनुरोध गरे पछि, यसलाई दैव इच्छा भन्ठानेर आचार्य नेपाल तर्फ प्रस्थान गरे। शंकराचार्य नेपाल आउँदा उनको उमेर २८–३० वर्ष थियो। सन् ४७८ ई.पू.मा उनी नेपाल आउँदा संभवतः यहां लिच्छवी राजा शिवदेवले शासन गरिरहेका थिए। यस विषयमा इतिहासकारहरूमा केही मतभेद पाइन्छ। किनभने आचार्य शङ्करलाई कुनै राजशक्तिको आधार थिएन, अन्यथा उनको बारेमा तत्कालीन राजाका तर्फबाट इतिहासमा अवश्य अङ्कित गरिन्थ्यो। उनी जनमानसका आचार्य थिए र आज पनि जनजनमा उनको कामको गहिरो छाप परेको छ। शंकराचार्य नेपाल आएका छन् भन्ने समाचारले, समस्त सनातन धर्मावलम्बीहरूको हृदयमा उत्साहको सञ्चार भयो। आचार्यको दर्शन गर्न पशुपतिनाथ क्षेत्रमा मानिसहरू ओइरिन थाले। मन्दिरमा पूजा अर्चनाको व्यवस्था लथालिङ्ग देखेर आचार्यले आफ्ना शिष्यहरूलाई मन्दिरको सरसफाई गर्न भने। तत्काल एक स्तोत्र रचना गरी शिवको भजन गर्न थाले। सम्पूर्ण शिष्यहरूले पनि आचार्यका साथ पशुपतिनाथको पूजा अर्चना गर्न थाले। महादेवको जय ध्वनिले काठमाडौंका चारै दिशाहरू गुञ्जायमान हुन थाल्यो। पशुपतिनाथमा पुनः पूजा अर्चना हुन थाल्यो भन्ने सुनेर टाढा टाढाबाट मानिसहरू आएर मन्दिर दर्शन गर्न थाले। आचार्य आफैंले पशुपतिनाथ मन्दिरको प्रांगणमा बसेर सबैलाई धर्मोपदेश गर्दथे। आचार्यद्वारा गरिएको मधुर शास्त्र व्याख्या सुनेर स्रोताहरूको हृदय आनन्दले गदगद हुन्थ्यो। यसरी नेपालमा हिन्दु धर्ममा नवजागरण देखिन थाल्यो। आचार्यका शिष्यहरूले शहरमा घुमि घुमि धर्म उपदेश गर्न थाले। त्यहाँका ब्राह्मणहरूलाई उनीहरूले नित्य नैमित्तिक कर्म– अग्निहोत्र, पञ्च देवताको पूजा र पञ्च महायज्ञको शिक्षा दिन थाले। साधारण जनताको अनुरोधमा वेद पारङ्गत ब्राह्मणहरूले विभिन्न स्थानमा गएर वर्णाश्रम धर्मको प्रचार र वैदिक धर्मको अनुष्ठान गर्न थाले। यस शुभ कर्मले राजा पनि विशेष उत्साही भए। राजाको खर्चले अनेक स्थानमा मन्दिर बनाइए। तिनीहरूमा देवदेवीहरूको मूर्ति स्थापना गरिए। आचार्यको विशेष इच्छा अनुरुप, पशुपतिनाथ मन्दिरको जीर्णोद्धार गरियो तथा शास्त्र सम्मत पूजा अर्चनादि नियमित रूपमा गर्नका लागि, विद्वान ब्राह्मण नियुक्त गरिए। जसको नेतृत्व दक्षिण भारतका विद्वान ब्राह्मण स्वामी सोमशेखर आनन्दले गरेका थिए। केही दिन भित्रैमा नेपालमा वैदिक धर्म, सदाचार र वर्णाश्रम धर्मको पुनः प्रचार भयो। ठाउँ ठाउँमा वेद र अन्य शास्त्रहरूको अध्ययनका लागि पाठशालाहरू बनाइए। आचार्यका गृहस्थ शिष्यहरू मध्ये अनेक ब्राह्मणहरूले अध्यापन गराउने भार वहन गर्न तयार भए। शंकराचार्यको यसै परम्परालाई अनुगमन गर्दै पछि माधवाचार्य आएर, शैव मतको पुनः परिपुष्टि गरे। शङ्कराचार्यको नेपाल आगमन बारे इतिहासकारहरू एक मत छैनन्। प्राध्यापक गोपालनिधि तिवारीका अनुसार, बलदेव उपाध्यायकृत श्रीशंकराचार्य पुस्तकमा आचार्य नेपाल आएको कुराको विस्तृत वर्णन पाइन्छ भने, ज्ञानमणि नेपालद्वारा लिखित पशुपतिनाथ दर्शन, स्पर्शन र पूजन सम्बन्धमा समिक्षा भन्ने पुस्तकमा आदि शङ्कराचार्य नेपाल आएको प्रमाण नपाइएको कुरा उल्लेख छ <ref>{{cite book|last1=तिवारी|first1=गोपालनिधि|title=जगद्गुरु श्रीआद्यशंकराचार्य|date=वि.सं.२०४५|location=काठमाडौँ}}</ref> सिलभा“ लेभीले भने शंकराचार्य नाम गरेका सन्यासी दुईपटक नेपाल आएको उल्लेख गरेका छन्। शङ्कराचार्य नेपाल आएको कुरा अङ्ग्रेज इतिहासकाहरूले पनि उल्लेख गरेका छन्।<ref>{{cite book|last1=लेभी|first1=सिल्भां अनुवादक– डिल्लीराज उप्रेती|title=नेपाल– हिन्दु अधिराज्यको इतिहास भाग १ र भाग २|date=सन् २००७|publisher=हिमाल किताब}}</ref> ==आचार्य शङ्कर रचित ग्रन्थहरू== आचार्य शङ्करको नामबाट २२ वटा भाष्य ग्रन्थ, ५४ वटा उपदेश र प्रकरण ग्रन्थ तथा ७५ वटा स्तोत्रहरू छन्। उनका कृतिहरू मध्ये शारीरक भाष्य भने, सार्वधिक महत्त्वपूर्ण कृति हो। [[श्रीमद्भगवद गीता|श्रीमदभगवद्गीता]]को शाङ्कर भाष्य आजसम्मकै गीता ग्रन्थको व्याख्याका लागि आधार मानिन्छ। कसैकसैले सम्पूर्ण रचना शङ्कराचार्यको होइन भनेर शङ्का उठाएका छन्। केही रचनाहरू प्रक्षिप्त गरिएको बताउने विद्वानहरू पनि छन्। स्वामी विवेकानन्दले भने, शङ्कराचार्यलाई आजसम्मको सर्वाधिक उर्वर मस्तिष्क भनी व्याख्या गरेका छन्। उनले अमेरिकामा रहँदा अद्वैत दर्शनको व्याख्या सुन्न त्यहाँका वैज्ञानिकहरू घण्टौं ध्यानपूर्वक बसेको विवरण पनि उल्लेख गरेका छन्, यो कुरा विवेकानन्द साहित्यमा पत्रावली मा उल्लेख गरिएको छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-,पृ. १७०</ref> ==अन्तिम उपदेश== नेपालमा धर्म संस्थापन पछि आचार्य प्रायः ध्यान मग्न रहन थालेका थिए। तथापि शिष्यहरूको आग्रहले आचार्य सोही कार्यका लागि [[उत्तराखण्ड]] पुगे। आचार्यको अन्तर्मुखता बढ्दै गएको देखेर शिष्यहरूले के बुझिहाले भने, गुरुदेवको ब्रह्म स्वरूपमा लीन हुने समय आइपुगेको छ। उनका जीवनका ३२ वर्ष पूरा भइसकेको थियो। यसबाट सम्पूर्ण शिष्यहरू निराश हुन पुगे। एक दिन आचार्यले सबै शिष्यहरूलाई आफ्नो नजिक बोलाएर भने– बाबु हो, मेरो शरीरको जुन प्रयोजन थियो, त्यो सकिएको छ। मेरो प्रस्थान पछि तिमीहरूले वेदान्तमय जीवन यापन गरेर वेदान्तको महिमाको प्रचार गर्नू। “अहं ब्रह्मास्मि” "गोविन्दं भज" यस ज्ञानलाई अनुभव गर्नू अनि मात्र ठीक ठीक धर्म प्रचार हुने छ। ठुलो पीठमा आसन भएर कुनै व्यक्ति महान बन्दैन। आचरणले मात्र महानता प्राप्त हुन्छ।<ref>अपूर्वानन्द,अनु. बाबु राम ज्ञवाली,शङ्कराचार्यको जीवनी, वि.सं.२०७१, विद्यार्थी पुस्तक भण्डार, काठमाडौँ, ISBN 978-99946-1-</ref> ==उपसंहार== हिन्दु धर्म [[वेद]]बाट उत्पत्ति भएको छ, भन्ने कुरा त्यस बखत हिन्दुहरूले बिर्सिसकेका थिए । यस्तोमा निरन्तर, नथाकीकन एसियाका सम्पूर्ण स–साना देश र राज्यहरू घुमेर हिन्दु धर्मका स–साना शाखाहरू वेदरुपी विशाल वृक्षका अङ्गहरू हुन् भन्ने कुरा उनले प्रमाणित गरे। सबै मतवादहरू सनातन महाधर्मबाट उत्पत्ति भएका हुन् भन्ने कुरा उनले प्रतिष्ठित गरे। आचार्य शङ्करसँग त्यसबेला हिन्दु धर्मबाट उत्पत्ति भएका ७५ स-साना मतावलम्बीका प्रमुखहरूसँग शास्त्रार्थ भएको थियो। जैन र बौद्ध मतावलम्बीहरूलाई पनि समावेश गर्दा उनले लगभग ८० मतावलम्बीहरूसँग विभिन्न स्थानमा शास्त्रार्थ गरेका थिए। यी सबै मत वेदमूलक हुन् भनेर परिश्रमपूर्वक उनले सबैको चित्त बुझाई एक विराट वैदिक धर्मको रचना गरे। उनको प्रयासले गर्दा नै हिन्दु, [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[जैन धर्म|जैन]] आदि सबै मत सम्प्रदायहरू विशाल सनातन वैदिक वृक्षका शाखाहरू भन्ने कुरा उनले प्रमाणित भयो । शङ्कराचार्यको जीवनी र वाणीले आज सम्म पनि हिन्दु धर्मको गति नियन्त्रित र नियमित भइरहेको छ। त्यसैले उनलाई भगवान शङ्करको अवतार मानिन्छ। उनले गरेका धर्मोपदेश र मोक्ष प्राप्तिको अवधारणाको आधारमा उनलाई प्रच्छन्न बुद्ध पनि भनिन्छ। आचार्यले बुद्धलाई [[विष्णु]]को नवौँ अवतारको रूपमा ग्रहण गरेका थिए। उनको योगदान कारणले नै आज समस्त हिन्दूहरू बौद्ध, जैन आदि 'ॐ'कार परिवारका सम्प्रदायलाई आफुले मानिआएको सम्प्रदाय सरह श्रद्धा र आदर गर्छन्। ==आचार्य शङ्करको वाणी== *जसरी अन्धकारमा डोरीमा सर्पको कल्पना गरिन्छ तथा सीपिलाई चाँदीको टुक्रा बुझिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानीले देहलाई नै आत्मा बुझ्छन् । *एकमेवाद्वितीय [[ब्रह्म]]को अनुभूतिबाट माया वा अविद्यालाई नष्ट गर्न सकिन्छ। यो ठीक त्यस्तो ज्ञान हो जस्तो रस्सीको ज्ञान भए पछि, फेरि त्यसमा सर्प हुने भ्रम हराउँछ। *जसरी घडा माटैमाटोले बनेको हुन्छ, त्यसै गरी देह पूरै चेतना मात्र हो। अतः आत्म अनात्ममा अज्ञानी व्यर्थको भेद गर्दछन्। *जसरी कमलपित्तका रोगीलाई केवल पहेँलो मात्र देखिन्छ, त्यसै गरी अज्ञानले गर्दा मानिस आत्मालाई देहरूप देख्छ। वस्तुतः तिमी परमात्मा हो तर यो अज्ञानको कारण नै तिमीले आफूलाई देहका बन्धनमा ग्रस्त पाउँछौ। र त्यहीँबाट जन्म मरणको चक्र सुरु हुन जान्छ। *माता, पिता, पुत्र, बन्धु अथवा अन्य कसैबाट मेरो त्राण छैन। मेरो मस्तकमा स्थित श्रीगुरुदेवका चरणकमलमा नै मेरो परम पुण्य तथा कल्याण छ। *यस संसारमा तीन कुरा अत्यन्त दुर्लभ छन्। र ती केवल ईश्वरका अनुकम्पाले मात्र प्राप्त हुनसक्छन्। ती हुन्– मनुष्य जन्म, मुक्तिको इच्छा र महापुरुषको शरण। *मुक्तितर्फ अग्रसर गराउने साधनमा सर्वश्रेष्ठ स्थान केवल भक्ति हो। स्वस्वरूपको अनुसन्धानको नाम भक्ति हो। *हे माता, मलाई मुक्ति चाहिएन। धन–सम्पत्ति, सुख वा ज्ञान पनि चाहिँदैन। मेरो केवल यही प्रर्थाना छ, जबसम्म शरीरमा प्राण रहन्छ मैले तिम्रो नाम लिइरहूँ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|2}} {{Commonscat|Adi Shankara}} {{Wikiquote}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{हिन्दु धर्म}} [[श्रेणी:पुराण]] [[श्रेणी:केरलको इतिहास]] [[श्रेणी:संस्कृत लेखकहरू]] 8k614v5b5y1jnyk2cw1iywd3cqzb0dp 1 28738 1369932 1326298 2026-08-16T03:46:28Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[वार्तालाप:ग्यासरब्रम द्वित्तीय]] पृष्ठलाई [[वार्तालाप:ग्यासरब्रम द्वितीय]]मा सारियो 105653 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 33315 1369865 1369112 2026-08-16T02:53:09Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[केटु हिमाल]] पृष्ठलाई [[केटु]]मा सारियो 1369112 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|विश्वको दोस्रो सर्वोच्च शिखर}} {{Infobox mountain | fetchwikidata = ALL | name = केटु | native_name = | elevation_m = 8611 {{efn|अधिकांश स्रोतहरू अनुसार {{convert|8611|metres}}, सन् २०१४ मा मापन गरिए अनुसार {{convert|8609|metres}}}} | elevation_ref = <br />{{small|[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|दोस्रो]]}} | prominence_ref = <ref>{{Cite peakbagger|pid= 10515|name=K2}}</ref><br /> {{small|[[प्रमुखताका आधारमा हिमालहरूको सूची|२२औँ]]}} | parent = [[काराकोरम]] | location = | map = China Xinjiang Southern#China#Gilgit Baltistan#Pakistan | map_caption = सिन्जियाङ र गिलगित-बल्तिस्तानको सन्दर्भमा केटुको स्थिति | image_map = {{Karakoram OSM}} | coordinates = {{coord|36|01|33|N|76|38|46|E|type:landmark|display=title,inline}} | country = * {{flagicon|पाकिस्तान}} [[पाकिस्तान]] प्रशासित [[कश्मीर]] * {{flagicon|चीन}} [[चीन]] प्रशासित [[काराकोरम पार क्षेत्र]] | coordinates_ref = <ref name=peaklist/> | first_ascent = {{start date and age|df=yes|1954|7|31}}<br />[[अचिले कम्पाग्नोनी]] र [[लिनो लासेडेली]]<br> {{start date and age|df=yes|२०२१|1}} <br> नेपाली टोली (हिउँदमा) | easiest_route = [[केटु हिमाल#अभ्रुज्जी स्पर|अभ्रुज्जी स्पर]] | mapframe = no | listing = [[आठ हजारी|आठ-हजारी]]<br />[[सप्त द्वितीय शिखर]]<br />[[अल्ट्रा प्रमुख शिखर|अल्ट्रा]] | etymology = *[[भारतीय सर्वेक्षण विभाग]]द्वारा [[काराकोरम हिमशृङ्खला]]मा मापन गरिएको दोस्रो शिखर, त्यसैले "केटु"<ref name="britannica.com">{{Cite encyclopedia |date=2024-07-27 |title=K2 |url=https://www.britannica.com/place/K2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815075455/https://www.britannica.com/place/K2 |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-31 |encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Voiland |first=Adam |date=December 17, 2013 |title=The Eight-Thousanders {{!}} K2 |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page14.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022008/https://earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page14.php |archive-date=29 May 2024 |access-date=2024-08-31 |website=[[नासा अर्थ अभ्जरभेटरी]] |publisher=[[नासा]] |language=en |url-status=live }}</ref> *"माउन्ट गोडविन-अस्टिन" नाम यसको पहिलो सर्वेक्षण गर्ने [[हेनरी गोडविन-अस्टिनन]]को नामबाट राखिएको हो। }} '''केटु ''', जसलाई '''माउन्ट गोडविन-अस्टिन''' पनि भनिन्छ,<ref name="britannica.com" /><ref>{{Cite news |date=August 4, 1954 |title=Italians Conquer World's Second Highest Peak; Mt. Godwin Austen in Kashmir Is Climbed in 76-Day Effort |url=https://www.nytimes.com/1954/08/04/archives/italians-conquer-worlds-second-highest-peak-mt-godwin-austen-in.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901042739/https://www.nytimes.com/1954/08/04/archives/italians-conquer-worlds-second-highest-peak-mt-godwin-austen-in.html |archive-date=September 1, 2024 |access-date=2024-09-01 |work=[[The New York Times]] |pages=1 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skardu.pk/k2-chhoghori-the-king-of-karakoram/|title=K2 Chhoghori The King of Karakoram|last1=Chhoghori|first1=K2|website=Skardu.pk|access-date=23 November 2016}}</ref> समुन्द्री सतहबाट {{convert|8611|metres}} को उचाइमा अवस्थित [[सगरमाथा]] ({{convert|8849|metres}}) पछिको [[विश्वका सर्वोच्च हिमालहरूको सूची|विश्वको दोस्रो सर्वोच्च हिमाल]] हो।<ref name="britannica.com" /> यो [[काराकोरम]] पर्वतमालामा, आंशिक रूपमा [[पाकिस्तान]] प्रशासित [[कश्मीर]]को [[गिलगित-बल्तिस्तान]] क्षेत्रमा र आंशिक रूपमा [[चीन]] प्रशासित [[काराकोरम पार क्षेत्र]]को [[सिन्जियाङ]] स्थित [[तक्सकोर्गन ताजिक स्वायत्त काउन्टी]]मा पर्दछ।<ref name=britannica-K2-lead>{{cite encyclopedia|date=18 November 2019|title=K2|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/K2|access-date=27 February 2021}} Quote: "केटु काराकोरम हिमशृङ्खालमा अवस्थित छ र आंशिक रूपमा चीनको सिन्जियाङको उइगुर स्वायत्त क्षेत्र भित्र रहेको कश्मीर क्षेत्रको चिनियाँ-प्रशासित क्षेत्र र आंशिक रूपमा पाकिस्तानको प्रशासन अन्तर्गत रहेको कश्मीरको गिलगित-बल्तिस्तान भागमा अवस्थित छ।"</ref><ref name="Kashmir-quotes">{{citation|title=Kashmir, region Indian subcontinent|publisher=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent|accessdate=15 August 2019|archive-date=13 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813203817/https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent|url-status=live |url-access=subscription }} <br /> {{citation|chapter=Kashmir|title=Encyclopedia Americana|publisher=Scholastic Library Publishing|chapter-url=https://books.google.com/books?id=l_cWAQAAMAAJ&pg=PA328|year=2006|isbn=978-0-7172-0139-6|page=328| quote=KASHMIR, kash'mer, the northernmost region of the Indian subcontinent, administered partly by India, partly by Pakistan, and partly by China. The region has been the subject of a bitter dispute between India and Pakistan since they became independent in 1947}}</ref>{{efn|name=India's claim}} [[सन् १९५३ को अमेरिकी काराकोरम अभियान]]का आरोही जर्ज बेलले "यो एउटा यस्तो हिंस्रक हिमाल हो जसले तिमीलाई मार्ने प्रयास गर्छ" भनेपछि केटु लाई ''हिंस्रक हिमाल''को रूपमा चिनिन थालेको थियो।<ref name="seattletimes">{{cite web |last1=Stone |first1=Larry |title=Summiting 'Savage Mountain': The harrowing story of these Washington climbers' K2 ascent |url=https://www.seattletimes.com/sports/god-were-going-to-get-the-mountain-40-years-later-k2-ascent-that-included-seattles-jim-wickwire-remains-magical/ |website=The Seattle Times |date=6 September 2018 |access-date=6 September 2018}}</ref> विश्वका पाँच सर्वोच्च हिमालहरूमध्ये, केटु लामो समयदेखि सबैभन्दा घातक मानिँदै आएको छ: सन् २०२१ भन्दा अघि, शिखरमा पुग्ने प्रत्येक चार जनामध्ये करिब एक जनाको मृत्यु हुने गरेको थियो।<ref name="seattletimes" /><ref>{{cite web|title = AdventureStats – by Explorersweb|url = http://www.adventurestats.com/tables/k2routes.shtml|website = adventurestats.com|access-date = 21 October 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151118023912/http://www.adventurestats.com/tables/k2routes.shtml |archive-date= 18 November 2015 |url-status=usurped}}</ref><ref name="LessSavage"/> सफल प्रयासहरूको वृद्धिसँगै, सन् २०२३ अगस्टसम्ममा अनुमानित ८०० जनाले केटु को सफल आरोहण गरिसकेका छन् भने [[आठ हजारौँ हिमालमा मृत्यु हुनेहरूको सूची#केटु |आरोहणका क्रममा ९६ जनाको मृत्यु]] भएको छ।<ref name="LessSavage">{{cite web |title=Is K2, the "Savage Mountain," Becoming Less Savage? |url=https://www.climbing.com/places/k2-worlds-second-highest-mountain/ |date=30 May 2024 |access-date=11 July 2024 |first1= Owen |last1=Clarke |first2=Steven |last2=Potter |website=Climbing}}</ref> केटु लाई "हिमालहरूको राजा" र "आरोहीहरूको हिमाल",<ref name="basecampmag">{{cite web |last1=Leger |first1=C. J. |title=K2: The King of Mountains |url=https://basecampmagazine.com/2017/02/08/k2-the-king-of-mountains/ |website=Base Camp Magazine |date=8 February 2017 |access-date=8 February 2017}}</ref> साथै "हिमालहरूको पनि हिमाल" उपनामले चिनिन्छ, जुन वाक्यांश इटालियाली आरोही [[रिनहोल्ड मेस्नर]]ले केटु सम्बन्धी आफ्नो पुस्तकमा लोकप्रिय बनाएका थिए।<ref name="Mesner1981">{{cite book |last1=Messner |first1=Reinhold |title=K2: Mountain of Mountains |date=1981 |publisher=Kaye & Ward ; Oxford University Press |isbn=978-0-19-520253-3 }}</ref> यद्यपि सगरमाथाको शिखर बढी उचाइमा छ, तर केटु को आरोहण अधिक कठिन र खतरनाक छ। यो आंशिक रूपमा यसको उत्तरी अवस्थितिका कारणले हो, जहाँ प्रतिकूल मौसम सामान्य हुन्छ,<ref>{{cite news |date=10 February 2021 |title=Explainer: K2's peak beckons the daring, but climbers rarely answer call in winter |url=https://www.dawn.com/news/1606499/explainer-k2s-peak-beckons-the-daring-but-climbers-rarely-answer-call-in-winter}}</ref> साथै यसमा ठाडो र खुला भीरहरू पनि छन्। सन् १९५४ मा [[आर्दितो देसियो]]को नेतृत्वमा भएको [[सन् १९५४ को इटालियाली केटु अभियान|इटालियाली अभियान]]का क्रममा इटालियाली आरोहीहरू [[लिनो लासेडेली]] र [[अचिले कम्पाग्नोनी]]ले पहिलोपटक यसको शिखरमा पाइला टेकेका थिए। अधिकांश आरोहणहरू जुलाई र अगस्ट महिनामा हुन्छन्, जुन सामान्यतया वर्षको सबैभन्दा न्यानो समय हो।<ref>{{cite news |last1=Brummit |first1=Chris |date=16 December 2011 |title=Russian team to try winter climb of world's 2nd-highest peak |work=[[USA Today]] |agency=[[Associated Press]] |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/story/2011-12-16/russian-team-winter-climb-K2-mountain/52010962/1 |access-date=26 September 2015}}</ref> सन् २०२१ को जनवरीमा, [[निर्मल पुर्जा]] र मिङ्मा ग्याल्जे शेर्पाको नेतृत्वमा रहेको नेपाली आरोहीहरूको टोलीले हिउँदमा आरोहण गरी केटु लाई हिउँदमा आरोहण हुने अन्तिम [[आठ हजारी|आठ-हजारी हिमाल]] बनाएको थियो।<ref name="National Geographic">{{cite news|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/nepali-mountaineers-achieve-historic-winter-first-on-k2/ar-BB1cOfjx|title=Nepali mountaineers achieve historic winter first on K2|publisher=National Geographic|access-date=29 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122011054/https://www.msn.com/en-us/news/world/nepali-mountaineers-achieve-historic-winter-first-on-k2/ar-BB1cOfjx |archive-date=2021-01-22}}</ref><ref name="winter-k2">{{cite web |url=https://www.alanarnette.com/blog/2021/01/16/winter-k2-update-first-winter-k2-summit |title=Winter K2 Update: First Winter K2 Summit! |website=alanarnette.com |date=16 January 2021 |access-date=26 August 2021 }}{{unreliable source?|date=August 2021}}</ref> केटु को पूर्वी भाग (पूर्वी भीर) अझै सम्म कसैले पनि आरोहण गर्न सकेका छैनन्,<ref name="ameralpineclub">{{cite web |title=Asia, Pakistan, K2 Attempt |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12198824002/Asia-Pakistan-K2-Attempt |website=The American Alpine Club |access-date=8 August 2019}}</ref> जसको मुख्य कारण त्यहाँको हिउँ र बरफको संरचनाको अस्थिरतासँग जोडिएका जोखिमहरू हुन्।<ref>{{Cite web |last=Clarke |first=Owen |date=2025-04-02 |title=Has K2—the Savage Mountain—Been Tamed? |url=https://www.climbing.com/travel/k2-worlds-second-highest-mountain/ |access-date=2025-08-25 |website=Climbing |language=en-US}}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} rprs9f42h878m71h9dx7muekls6e0lq 1369928 1369865 2026-08-16T03:35:09Z पर्वत सुवेदी 31224 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1369928 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|विश्वको दोस्रो सर्वोच्च शिखर}} {{Infobox mountain | fetchwikidata = ALL | name = केटु | native_name = | elevation_m = 8611 {{efn|अधिकांश स्रोतहरू अनुसार {{convert|8611|metres}}, सन् २०१४ मा मापन गरिए अनुसार {{convert|8609|metres}}}} | elevation_ref = <br />{{small|[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|दोस्रो]]}} | prominence_ref = <ref>{{Cite peakbagger|pid= 10515|name=K2}}</ref><br /> {{small|[[प्रमुखताका आधारमा हिमालहरूको सूची|२२औँ]]}} | parent = [[काराकोरम]] | location = | map = China Xinjiang Southern#China#Gilgit Baltistan#Pakistan | map_caption = सिन्जियाङ र गिलगित-बल्तिस्तानको सन्दर्भमा केटुको स्थिति | image_map = {{Karakoram OSM}} | coordinates = {{coord|36|01|33|N|76|38|46|E|type:landmark|display=title,inline}} | country = * {{flagicon|पाकिस्तान}} [[पाकिस्तान]] प्रशासित [[कश्मीर]] * {{flagicon|चीन}} [[चीन]] प्रशासित [[काराकोरम पार क्षेत्र]] | coordinates_ref = <ref name=peaklist/> | first_ascent = {{start date and age|df=yes|1954|7|31}}<br />[[अचिले कम्पाग्नोनी]] र [[लिनो लासेडेली]]<br> {{start date and age|df=yes|२०२१|1}} <br> नेपाली टोली (हिउँदमा) | easiest_route = [[केटु हिमाल#अभ्रुज्जी स्पर|अभ्रुज्जी स्पर]] | mapframe = no | listing = [[आठ हजारी|आठ-हजारी]]<br />[[सप्त द्वितीय शिखर]]<br />[[अल्ट्रा प्रमुख शिखर|अल्ट्रा]] | etymology = *[[भारतीय सर्वेक्षण विभाग]]द्वारा [[काराकोरम हिमशृङ्खला]]मा मापन गरिएको दोस्रो शिखर, त्यसैले "केटु"<ref name="britannica.com">{{Cite encyclopedia |date=2024-07-27 |title=K2 |url=https://www.britannica.com/place/K2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815075455/https://www.britannica.com/place/K2 |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-31 |encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Voiland |first=Adam |date=December 17, 2013 |title=The Eight-Thousanders {{!}} K2 |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page14.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022008/https://earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page14.php |archive-date=29 May 2024 |access-date=2024-08-31 |website=[[नासा अर्थ अभ्जरभेटरी]] |publisher=[[नासा]] |language=en |url-status=live }}</ref> *"माउन्ट गोडविन-अस्टिन" नाम यसको पहिलो सर्वेक्षण गर्ने [[हेनरी गोडविन-अस्टिनन]]को नामबाट राखिएको हो। }} '''केटु ''', जसलाई '''माउन्ट गोडविन-अस्टिन''' पनि भनिन्छ,<ref name="britannica.com" /><ref>{{Cite news |date=August 4, 1954 |title=Italians Conquer World's Second Highest Peak; Mt. Godwin Austen in Kashmir Is Climbed in 76-Day Effort |url=https://www.nytimes.com/1954/08/04/archives/italians-conquer-worlds-second-highest-peak-mt-godwin-austen-in.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901042739/https://www.nytimes.com/1954/08/04/archives/italians-conquer-worlds-second-highest-peak-mt-godwin-austen-in.html |archive-date=September 1, 2024 |access-date=2024-09-01 |work=[[The New York Times]] |pages=1 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skardu.pk/k2-chhoghori-the-king-of-karakoram/|title=K2 Chhoghori The King of Karakoram|last1=Chhoghori|first1=K2|website=Skardu.pk|access-date=23 November 2016}}</ref> समुन्द्री सतहबाट {{convert|8611|metres}} को उचाइमा अवस्थित [[सगरमाथा]] ({{convert|8849|metres}}) पछिको [[विश्वका सर्वोच्च हिमालहरूको सूची|विश्वको दोस्रो सर्वोच्च हिमाल]] हो।<ref name="britannica.com" /> यो [[काराकोरम]] पर्वतमालामा, आंशिक रूपमा [[पाकिस्तान]] प्रशासित [[कश्मीर]]को [[गिलगित-बल्तिस्तान]] क्षेत्रमा र आंशिक रूपमा [[चीन]] प्रशासित [[काराकोरम पार क्षेत्र]]को [[सिन्जियाङ]] स्थित [[तक्सकोर्गन ताजिक स्वायत्त काउन्टी]]मा पर्दछ।<ref name=britannica-K2-lead>{{cite encyclopedia|date=18 November 2019|title=K2|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/K2|access-date=27 February 2021}} Quote: "केटु काराकोरम हिमशृङ्खालमा अवस्थित छ र आंशिक रूपमा चीनको सिन्जियाङको उइगुर स्वायत्त क्षेत्र भित्र रहेको कश्मीर क्षेत्रको चिनियाँ-प्रशासित क्षेत्र र आंशिक रूपमा पाकिस्तानको प्रशासन अन्तर्गत रहेको कश्मीरको गिलगित-बल्तिस्तान भागमा अवस्थित छ।"</ref><ref name="Kashmir-quotes">{{citation|title=Kashmir, region Indian subcontinent|publisher=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent|accessdate=15 August 2019|archive-date=13 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813203817/https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent|url-status=live |url-access=subscription }} <br /> {{citation|chapter=Kashmir|title=Encyclopedia Americana|publisher=Scholastic Library Publishing|chapter-url=https://books.google.com/books?id=l_cWAQAAMAAJ&pg=PA328|year=2006|isbn=978-0-7172-0139-6|page=328| quote=KASHMIR, kash'mer, the northernmost region of the Indian subcontinent, administered partly by India, partly by Pakistan, and partly by China. The region has been the subject of a bitter dispute between India and Pakistan since they became independent in 1947}}</ref>{{efn|name=India's claim}} [[सन् १९५३ को अमेरिकी काराकोरम अभियान]]का आरोही जर्ज बेलले "यो एउटा यस्तो हिंस्रक हिमाल हो जसले तिमीलाई मार्ने प्रयास गर्छ" भनेपछि केटु लाई ''हिंस्रक हिमाल''को रूपमा चिनिन थालेको थियो।<ref name="seattletimes">{{cite web |last1=Stone |first1=Larry |title=Summiting 'Savage Mountain': The harrowing story of these Washington climbers' K2 ascent |url=https://www.seattletimes.com/sports/god-were-going-to-get-the-mountain-40-years-later-k2-ascent-that-included-seattles-jim-wickwire-remains-magical/ |website=The Seattle Times |date=6 September 2018 |access-date=6 September 2018}}</ref> विश्वका पाँच सर्वोच्च हिमालहरूमध्ये, केटु लामो समयदेखि सबैभन्दा घातक मानिँदै आएको छ: सन् २०२१ भन्दा अघि, शिखरमा पुग्ने प्रत्येक चार जनामध्ये करिब एक जनाको मृत्यु हुने गरेको थियो।<ref name="seattletimes" /><ref>{{cite web|title = AdventureStats – by Explorersweb|url = http://www.adventurestats.com/tables/k2routes.shtml|website = adventurestats.com|access-date = 21 October 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151118023912/http://www.adventurestats.com/tables/k2routes.shtml |archive-date= 18 November 2015 |url-status=usurped}}</ref><ref name="LessSavage"/> सफल प्रयासहरूको वृद्धिसँगै, सन् २०२३ अगस्टसम्ममा अनुमानित ८०० जनाले केटु को सफल आरोहण गरिसकेका छन् भने [[आठ हजारौँ हिमालमा मृत्यु हुनेहरूको सूची#केटु |आरोहणका क्रममा ९६ जनाको मृत्यु]] भएको छ।<ref name="LessSavage">{{cite web |title=Is K2, the "Savage Mountain," Becoming Less Savage? |url=https://www.climbing.com/places/k2-worlds-second-highest-mountain/ |date=30 May 2024 |access-date=11 July 2024 |first1= Owen |last1=Clarke |first2=Steven |last2=Potter |website=Climbing}}</ref> केटु लाई "हिमालहरूको राजा" र "आरोहीहरूको हिमाल",<ref name="basecampmag">{{cite web |last1=Leger |first1=C. J. |title=K2: The King of Mountains |url=https://basecampmagazine.com/2017/02/08/k2-the-king-of-mountains/ |website=Base Camp Magazine |date=8 February 2017 |access-date=8 February 2017}}</ref> साथै "हिमालहरूको पनि हिमाल" उपनामले चिनिन्छ, जुन वाक्यांश इटालियाली आरोही [[रिनहोल्ड मेस्नर]]ले केटु सम्बन्धी आफ्नो पुस्तकमा लोकप्रिय बनाएका थिए।<ref name="Mesner1981">{{cite book |last1=Messner |first1=Reinhold |title=K2: Mountain of Mountains |date=1981 |publisher=Kaye & Ward ; Oxford University Press |isbn=978-0-19-520253-3 }}</ref> यद्यपि सगरमाथाको शिखर बढी उचाइमा छ, तर केटु को आरोहण अधिक कठिन र खतरनाक छ। यो आंशिक रूपमा यसको उत्तरी अवस्थितिका कारणले हो, जहाँ प्रतिकूल मौसम सामान्य हुन्छ,<ref>{{cite news |date=10 February 2021 |title=Explainer: K2's peak beckons the daring, but climbers rarely answer call in winter |url=https://www.dawn.com/news/1606499/explainer-k2s-peak-beckons-the-daring-but-climbers-rarely-answer-call-in-winter}}</ref> साथै यसमा ठाडो र खुला भीरहरू पनि छन्। सन् १९५४ मा [[आर्दितो देसियो]]को नेतृत्वमा भएको [[सन् १९५४ को इटालियाली केटु अभियान|इटालियाली अभियान]]का क्रममा इटालियाली आरोहीहरू [[लिनो लासेडेली]] र [[अचिले कम्पाग्नोनी]]ले पहिलोपटक यसको शिखरमा पाइला टेकेका थिए। अधिकांश आरोहणहरू जुलाई र अगस्ट महिनामा हुन्छन्, जुन सामान्यतया वर्षको सबैभन्दा न्यानो समय हो।<ref>{{cite news |last1=Brummit |first1=Chris |date=16 December 2011 |title=Russian team to try winter climb of world's 2nd-highest peak |work=[[USA Today]] |agency=[[Associated Press]] |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/story/2011-12-16/russian-team-winter-climb-K2-mountain/52010962/1 |access-date=26 September 2015}}</ref> सन् २०२१ को जनवरीमा, [[निर्मल पुर्जा]] र मिङ्मा ग्याल्जे शेर्पाको नेतृत्वमा रहेको नेपाली आरोहीहरूको टोलीले हिउँदमा आरोहण गरी केटु लाई हिउँदमा आरोहण हुने अन्तिम [[आठ हजारी|आठ-हजारी हिमाल]] बनाएको थियो।<ref name="National Geographic">{{cite news|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/nepali-mountaineers-achieve-historic-winter-first-on-k2/ar-BB1cOfjx|title=Nepali mountaineers achieve historic winter first on K2|publisher=National Geographic|access-date=29 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122011054/https://www.msn.com/en-us/news/world/nepali-mountaineers-achieve-historic-winter-first-on-k2/ar-BB1cOfjx |archive-date=2021-01-22}}</ref><ref name="winter-k2">{{cite web |url=https://www.alanarnette.com/blog/2021/01/16/winter-k2-update-first-winter-k2-summit |title=Winter K2 Update: First Winter K2 Summit! |website=alanarnette.com |date=16 January 2021 |access-date=26 August 2021 }}{{unreliable source?|date=August 2021}}</ref> केटु को पूर्वी भाग (पूर्वी भीर) अझै सम्म कसैले पनि आरोहण गर्न सकेका छैनन्,<ref name="ameralpineclub">{{cite web |title=Asia, Pakistan, K2 Attempt |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12198824002/Asia-Pakistan-K2-Attempt |website=The American Alpine Club |access-date=8 August 2019}}</ref> जसको मुख्य कारण त्यहाँको हिउँ र बरफको संरचनाको अस्थिरतासँग जोडिएका जोखिमहरू हुन्।<ref>{{Cite web |last=Clarke |first=Owen |date=2025-04-02 |title=Has K2—the Savage Mountain—Been Tamed? |url=https://www.climbing.com/travel/k2-worlds-second-highest-mountain/ |access-date=2025-08-25 |website=Climbing |language=en-US}}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू== {{कमन्सश्रेणी|K2|केटु}} {{Wiktionary|केटु}} * [http://www.himalaya-info.org/Map%20karakorum_baltoro.htm हिमालया-इन्फो डट ओआरजीमा केटुको पृष्ठ (जर्मन भाषामा)] * {{cite summitpost|id=150257|title=केटु}} * [http://www.8000ers.com/cms/content/view/53/192/ सन् २००७ डिसेम्बरसम्मका आरोहणहरूको सूची] {{काराकोरम}} {{आठ हजारी}} {{Highest points of Asia}} [[श्रेणी:केटु| ]] [[श्रेणी:चीन पाकिस्तान सीमाना]] [[श्रेणी:काराकोरमका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू]] [[श्रेणी:चिनियाँ प्रान्तहरूका सर्वोच्च बिन्दुहरू]] [[श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय हिमालहरू]] [[श्रेणी:गिलगित बल्तिस्तान हिमालहरू]] [[श्रेणी:देशहरूका सर्वोच्च बिन्दुहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका राष्ट्रिय प्रतीकहरू]] ix5tkp1z2rredvy1t670wdjoldvm2je 1369929 1369928 2026-08-16T03:36:00Z पर्वत सुवेदी 31224 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानका हिमालहरू]] जोडियो 1369929 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|विश्वको दोस्रो सर्वोच्च शिखर}} {{Infobox mountain | fetchwikidata = ALL | name = केटु | native_name = | elevation_m = 8611 {{efn|अधिकांश स्रोतहरू अनुसार {{convert|8611|metres}}, सन् २०१४ मा मापन गरिए अनुसार {{convert|8609|metres}}}} | elevation_ref = <br />{{small|[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|दोस्रो]]}} | prominence_ref = <ref>{{Cite peakbagger|pid= 10515|name=K2}}</ref><br /> {{small|[[प्रमुखताका आधारमा हिमालहरूको सूची|२२औँ]]}} | parent = [[काराकोरम]] | location = | map = China Xinjiang Southern#China#Gilgit Baltistan#Pakistan | map_caption = सिन्जियाङ र गिलगित-बल्तिस्तानको सन्दर्भमा केटुको स्थिति | image_map = {{Karakoram OSM}} | coordinates = {{coord|36|01|33|N|76|38|46|E|type:landmark|display=title,inline}} | country = * {{flagicon|पाकिस्तान}} [[पाकिस्तान]] प्रशासित [[कश्मीर]] * {{flagicon|चीन}} [[चीन]] प्रशासित [[काराकोरम पार क्षेत्र]] | coordinates_ref = <ref name=peaklist/> | first_ascent = {{start date and age|df=yes|1954|7|31}}<br />[[अचिले कम्पाग्नोनी]] र [[लिनो लासेडेली]]<br> {{start date and age|df=yes|२०२१|1}} <br> नेपाली टोली (हिउँदमा) | easiest_route = [[केटु हिमाल#अभ्रुज्जी स्पर|अभ्रुज्जी स्पर]] | mapframe = no | listing = [[आठ हजारी|आठ-हजारी]]<br />[[सप्त द्वितीय शिखर]]<br />[[अल्ट्रा प्रमुख शिखर|अल्ट्रा]] | etymology = *[[भारतीय सर्वेक्षण विभाग]]द्वारा [[काराकोरम हिमशृङ्खला]]मा मापन गरिएको दोस्रो शिखर, त्यसैले "केटु"<ref name="britannica.com">{{Cite encyclopedia |date=2024-07-27 |title=K2 |url=https://www.britannica.com/place/K2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815075455/https://www.britannica.com/place/K2 |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-31 |encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Voiland |first=Adam |date=December 17, 2013 |title=The Eight-Thousanders {{!}} K2 |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page14.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022008/https://earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page14.php |archive-date=29 May 2024 |access-date=2024-08-31 |website=[[नासा अर्थ अभ्जरभेटरी]] |publisher=[[नासा]] |language=en |url-status=live }}</ref> *"माउन्ट गोडविन-अस्टिन" नाम यसको पहिलो सर्वेक्षण गर्ने [[हेनरी गोडविन-अस्टिनन]]को नामबाट राखिएको हो। }} '''केटु ''', जसलाई '''माउन्ट गोडविन-अस्टिन''' पनि भनिन्छ,<ref name="britannica.com" /><ref>{{Cite news |date=August 4, 1954 |title=Italians Conquer World's Second Highest Peak; Mt. Godwin Austen in Kashmir Is Climbed in 76-Day Effort |url=https://www.nytimes.com/1954/08/04/archives/italians-conquer-worlds-second-highest-peak-mt-godwin-austen-in.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901042739/https://www.nytimes.com/1954/08/04/archives/italians-conquer-worlds-second-highest-peak-mt-godwin-austen-in.html |archive-date=September 1, 2024 |access-date=2024-09-01 |work=[[The New York Times]] |pages=1 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skardu.pk/k2-chhoghori-the-king-of-karakoram/|title=K2 Chhoghori The King of Karakoram|last1=Chhoghori|first1=K2|website=Skardu.pk|access-date=23 November 2016}}</ref> समुन्द्री सतहबाट {{convert|8611|metres}} को उचाइमा अवस्थित [[सगरमाथा]] ({{convert|8849|metres}}) पछिको [[विश्वका सर्वोच्च हिमालहरूको सूची|विश्वको दोस्रो सर्वोच्च हिमाल]] हो।<ref name="britannica.com" /> यो [[काराकोरम]] पर्वतमालामा, आंशिक रूपमा [[पाकिस्तान]] प्रशासित [[कश्मीर]]को [[गिलगित-बल्तिस्तान]] क्षेत्रमा र आंशिक रूपमा [[चीन]] प्रशासित [[काराकोरम पार क्षेत्र]]को [[सिन्जियाङ]] स्थित [[तक्सकोर्गन ताजिक स्वायत्त काउन्टी]]मा पर्दछ।<ref name=britannica-K2-lead>{{cite encyclopedia|date=18 November 2019|title=K2|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/K2|access-date=27 February 2021}} Quote: "केटु काराकोरम हिमशृङ्खालमा अवस्थित छ र आंशिक रूपमा चीनको सिन्जियाङको उइगुर स्वायत्त क्षेत्र भित्र रहेको कश्मीर क्षेत्रको चिनियाँ-प्रशासित क्षेत्र र आंशिक रूपमा पाकिस्तानको प्रशासन अन्तर्गत रहेको कश्मीरको गिलगित-बल्तिस्तान भागमा अवस्थित छ।"</ref><ref name="Kashmir-quotes">{{citation|title=Kashmir, region Indian subcontinent|publisher=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent|accessdate=15 August 2019|archive-date=13 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813203817/https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent|url-status=live |url-access=subscription }} <br /> {{citation|chapter=Kashmir|title=Encyclopedia Americana|publisher=Scholastic Library Publishing|chapter-url=https://books.google.com/books?id=l_cWAQAAMAAJ&pg=PA328|year=2006|isbn=978-0-7172-0139-6|page=328| quote=KASHMIR, kash'mer, the northernmost region of the Indian subcontinent, administered partly by India, partly by Pakistan, and partly by China. The region has been the subject of a bitter dispute between India and Pakistan since they became independent in 1947}}</ref>{{efn|name=India's claim}} [[सन् १९५३ को अमेरिकी काराकोरम अभियान]]का आरोही जर्ज बेलले "यो एउटा यस्तो हिंस्रक हिमाल हो जसले तिमीलाई मार्ने प्रयास गर्छ" भनेपछि केटु लाई ''हिंस्रक हिमाल''को रूपमा चिनिन थालेको थियो।<ref name="seattletimes">{{cite web |last1=Stone |first1=Larry |title=Summiting 'Savage Mountain': The harrowing story of these Washington climbers' K2 ascent |url=https://www.seattletimes.com/sports/god-were-going-to-get-the-mountain-40-years-later-k2-ascent-that-included-seattles-jim-wickwire-remains-magical/ |website=The Seattle Times |date=6 September 2018 |access-date=6 September 2018}}</ref> विश्वका पाँच सर्वोच्च हिमालहरूमध्ये, केटु लामो समयदेखि सबैभन्दा घातक मानिँदै आएको छ: सन् २०२१ भन्दा अघि, शिखरमा पुग्ने प्रत्येक चार जनामध्ये करिब एक जनाको मृत्यु हुने गरेको थियो।<ref name="seattletimes" /><ref>{{cite web|title = AdventureStats – by Explorersweb|url = http://www.adventurestats.com/tables/k2routes.shtml|website = adventurestats.com|access-date = 21 October 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151118023912/http://www.adventurestats.com/tables/k2routes.shtml |archive-date= 18 November 2015 |url-status=usurped}}</ref><ref name="LessSavage"/> सफल प्रयासहरूको वृद्धिसँगै, सन् २०२३ अगस्टसम्ममा अनुमानित ८०० जनाले केटु को सफल आरोहण गरिसकेका छन् भने [[आठ हजारौँ हिमालमा मृत्यु हुनेहरूको सूची#केटु |आरोहणका क्रममा ९६ जनाको मृत्यु]] भएको छ।<ref name="LessSavage">{{cite web |title=Is K2, the "Savage Mountain," Becoming Less Savage? |url=https://www.climbing.com/places/k2-worlds-second-highest-mountain/ |date=30 May 2024 |access-date=11 July 2024 |first1= Owen |last1=Clarke |first2=Steven |last2=Potter |website=Climbing}}</ref> केटु लाई "हिमालहरूको राजा" र "आरोहीहरूको हिमाल",<ref name="basecampmag">{{cite web |last1=Leger |first1=C. J. |title=K2: The King of Mountains |url=https://basecampmagazine.com/2017/02/08/k2-the-king-of-mountains/ |website=Base Camp Magazine |date=8 February 2017 |access-date=8 February 2017}}</ref> साथै "हिमालहरूको पनि हिमाल" उपनामले चिनिन्छ, जुन वाक्यांश इटालियाली आरोही [[रिनहोल्ड मेस्नर]]ले केटु सम्बन्धी आफ्नो पुस्तकमा लोकप्रिय बनाएका थिए।<ref name="Mesner1981">{{cite book |last1=Messner |first1=Reinhold |title=K2: Mountain of Mountains |date=1981 |publisher=Kaye & Ward ; Oxford University Press |isbn=978-0-19-520253-3 }}</ref> यद्यपि सगरमाथाको शिखर बढी उचाइमा छ, तर केटु को आरोहण अधिक कठिन र खतरनाक छ। यो आंशिक रूपमा यसको उत्तरी अवस्थितिका कारणले हो, जहाँ प्रतिकूल मौसम सामान्य हुन्छ,<ref>{{cite news |date=10 February 2021 |title=Explainer: K2's peak beckons the daring, but climbers rarely answer call in winter |url=https://www.dawn.com/news/1606499/explainer-k2s-peak-beckons-the-daring-but-climbers-rarely-answer-call-in-winter}}</ref> साथै यसमा ठाडो र खुला भीरहरू पनि छन्। सन् १९५४ मा [[आर्दितो देसियो]]को नेतृत्वमा भएको [[सन् १९५४ को इटालियाली केटु अभियान|इटालियाली अभियान]]का क्रममा इटालियाली आरोहीहरू [[लिनो लासेडेली]] र [[अचिले कम्पाग्नोनी]]ले पहिलोपटक यसको शिखरमा पाइला टेकेका थिए। अधिकांश आरोहणहरू जुलाई र अगस्ट महिनामा हुन्छन्, जुन सामान्यतया वर्षको सबैभन्दा न्यानो समय हो।<ref>{{cite news |last1=Brummit |first1=Chris |date=16 December 2011 |title=Russian team to try winter climb of world's 2nd-highest peak |work=[[USA Today]] |agency=[[Associated Press]] |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/story/2011-12-16/russian-team-winter-climb-K2-mountain/52010962/1 |access-date=26 September 2015}}</ref> सन् २०२१ को जनवरीमा, [[निर्मल पुर्जा]] र मिङ्मा ग्याल्जे शेर्पाको नेतृत्वमा रहेको नेपाली आरोहीहरूको टोलीले हिउँदमा आरोहण गरी केटु लाई हिउँदमा आरोहण हुने अन्तिम [[आठ हजारी|आठ-हजारी हिमाल]] बनाएको थियो।<ref name="National Geographic">{{cite news|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/nepali-mountaineers-achieve-historic-winter-first-on-k2/ar-BB1cOfjx|title=Nepali mountaineers achieve historic winter first on K2|publisher=National Geographic|access-date=29 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122011054/https://www.msn.com/en-us/news/world/nepali-mountaineers-achieve-historic-winter-first-on-k2/ar-BB1cOfjx |archive-date=2021-01-22}}</ref><ref name="winter-k2">{{cite web |url=https://www.alanarnette.com/blog/2021/01/16/winter-k2-update-first-winter-k2-summit |title=Winter K2 Update: First Winter K2 Summit! |website=alanarnette.com |date=16 January 2021 |access-date=26 August 2021 }}{{unreliable source?|date=August 2021}}</ref> केटु को पूर्वी भाग (पूर्वी भीर) अझै सम्म कसैले पनि आरोहण गर्न सकेका छैनन्,<ref name="ameralpineclub">{{cite web |title=Asia, Pakistan, K2 Attempt |url=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12198824002/Asia-Pakistan-K2-Attempt |website=The American Alpine Club |access-date=8 August 2019}}</ref> जसको मुख्य कारण त्यहाँको हिउँ र बरफको संरचनाको अस्थिरतासँग जोडिएका जोखिमहरू हुन्।<ref>{{Cite web |last=Clarke |first=Owen |date=2025-04-02 |title=Has K2—the Savage Mountain—Been Tamed? |url=https://www.climbing.com/travel/k2-worlds-second-highest-mountain/ |access-date=2025-08-25 |website=Climbing |language=en-US}}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू== {{कमन्सश्रेणी|K2|केटु}} {{Wiktionary|केटु}} * [http://www.himalaya-info.org/Map%20karakorum_baltoro.htm हिमालया-इन्फो डट ओआरजीमा केटुको पृष्ठ (जर्मन भाषामा)] * {{cite summitpost|id=150257|title=केटु}} * [http://www.8000ers.com/cms/content/view/53/192/ सन् २००७ डिसेम्बरसम्मका आरोहणहरूको सूची] {{काराकोरम}} {{आठ हजारी}} {{Highest points of Asia}} [[श्रेणी:केटु| ]] [[श्रेणी:चीन पाकिस्तान सीमाना]] [[श्रेणी:काराकोरमका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू]] [[श्रेणी:चिनियाँ प्रान्तहरूका सर्वोच्च बिन्दुहरू]] [[श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय हिमालहरू]] [[श्रेणी:गिलगित बल्तिस्तान हिमालहरू]] [[श्रेणी:देशहरूका सर्वोच्च बिन्दुहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका राष्ट्रिय प्रतीकहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका हिमालहरू]] hmaw8l3dokcjpb54iggjjbza855jiu5 0 33443 1369934 1368985 2026-08-16T03:55:26Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369934 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|विश्वको ९औँ अग्लो हिमाल}} {{Infobox mountain | name = नङ्गा पर्वत | native_name = {{native name|ur|{{Nastaliq|نانگا پربت}}}} | image = Fairy Meadows and the view of Nanga Parbat.jpg | image_caption = [[परी मैदान राष्ट्रिय निकुञ्ज]]बाट देखिने नङ्गा पर्वतको दृश्य | elevation_m = 8126 | elevation_ref = <br />{{small|[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|९औँ]]}} | prominence_m = 4608 | prominence_ref = <br />{{small|[[स्थलाकृतिक प्रमुखता अनुसार हिमालहरूको सूची|१४औँ]]}} | listing = {{plainlist| * [[आठ हजारी]] * [[अति प्रमुख चुचुरो]] * [[पाकिस्तानका हिमालहरूको सूची]] }} | location = पाकिस्तान-प्रशासित [[गिलगित बल्तिस्तान]]<ref name=nanga-parbat-britannica>{{cite EBO|title=Nanga Parbat|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/402565/Nanga-Parbat|access-date=2025-04-27|quote=Nanga Parbat, one of the world's tallest mountains, 26,660 feet (8,126 metres) high, situated in the western Himalayas 17 miles (27 km) west-southwest of Astor, in the Pakistani-administered sector of the Kashmir region.}}</ref> | range = [[हिमालय]] | map_caption = नङ्गा पर्वतको अवस्थिति | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=35.2|long_d=74.6|zoom=6}} | coordinates = {{coord|35|14|15|N|74|35|21|E|type:mountain_scale:100000_region:PK|display=inline,title}} | coordinates_ref = | first_ascent = ३ जुलाई १९५३ मा [[हर्मन बुहल]]द्वारा ([[सन् १९५३ को जर्मन-अस्ट्रियाली नङ्गा पर्वत अभियान]])<br />'''पहिलो हिउँद आरोहण:''' १६ फेब्रुअरी २०१६ मा [[अली सदपारा]], [[सिमोन मोरो]], र एलेक्स टिकनद्वारा | easiest_route = पश्चिमी [[दियामेर जिल्ला]] }} '''नङ्गा पर्वत''', ({{Nq|نانگا پربت}}); वा '''दियामेर'''{{efn|{{Langx|scl|دیآمر|lit=ईश्वरको हिमाल}}<ref>{{Cite book |last=Witzel |first=Michael |author-link=Michael Witzel |url=https://books.google.com/books?id=L2NiAAAAMAAJ |title=Linguistic Evidence for Cultural Exchange in Prehistoric Western Central Asia |date=2003 |publisher=Department of East Asian Languages and Civilizations, University of Pennsylvania |pages=22 |language=en |oclc=254122057}}</ref><ref name=":0" /> वा {{literally|स्वर्गीय हिमाल}}}} समुद्री सतहबाट {{cvt|8126|m|ft}} उचाइमा रहेको पृथ्वीको [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|नवौँ अग्लो हिमाल]] हो।<ref>{{cite news |title=Nanga Parbat |url=https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat |access-date=22 June 2022 |publisher=Britannica |date=25 July 2013}}</ref> पाकिस्तान-प्रशासित [[कश्मीर]]को [[गिलगित बल्तिस्तान]] क्षेत्रमा [[सिन्धु नदी]]को उत्तरी मोडको ठीक दक्षिण-पूर्वमा अवस्थित,<ref name=nanga-parbat-britannica/> नङ्गा पर्वत [[हिमालय]]को सुदूर-पश्चिमी प्रमुख चुचुरो हो। यसरी सिन्धु र [[यार्लुङ त्साङपो]]/[[ब्रह्मपुत्र नदी]]द्वारा घेरिएको हिमालयको परम्परागत दृष्टिकोण अनुसार, यो सम्पूर्ण हिमश्रृङ्खलाको पश्चिमी आधारशिला हो।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/mountainpassages0000bern|url-access=registration|quote=nanga parbat western anchor.|title=Mountain passages|last=Bernstein|first=Jeremy|date=1978|publisher=University of Nebraska Press|isbn=9780803209831|language=en}}</ref> नङ्गा पर्वत १४ वटा [[आठ हजारी]]हरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite encyclopedia|title = Nanga Parbat | encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url = https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat|access-date = 2015-06-13}}</ref> यो आफ्नो वरपरको भूभागभन्दा धेरै माथि उठेको छ र पृथ्वीका १०० अग्ला हिमालहरूमध्ये [[स्थलाकृतिक प्रमुखता|सापेक्षित उचाइ]]का आधारमा [[सगरमाथा]]पछि दोस्रो स्थानमा पर्दछ। नङ्गा पर्वत अत्यन्तै कठिन आरोहणका लागि परिचित छ, र धेरै आरोहीहरूको ज्यान गएकाले तथा आरोहीहरूलाई सीमासम्म पुर्‍याउने भएकाले यसले ''हत्यारा हिमाल''को उपनाम पाएको छ।<ref>{{cite web|url=https://endorfeen.com/the-nanga-parbat-mysteries-challenges-and-conquests-of-the-killer-mountain/ |title=The Nanga Parbat: Mysteries, Challenges and Conquests of the Killer Mountain |author=Endorfeen magazine |website=www.endorfeen.com |date=20 March 2023 |access-date=23 May 2023}}</ref> [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]]का अनुसार, नङ्गा पर्वत विश्वमै सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेको हिमाल हो, जुन प्रतिवर्ष ७ मिमी (०.२७ इन्च) का दरले अग्लो हुँदैछ।<ref>{{Cite web |title=Fastest Rising Mountain |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/fastest-rising-mountain}}</ref> ==नामोत्पत्ति== 'नङ्गा पर्वत' नाम [[संस्कृत]] भाषाका शब्दहरू ''नग्न'' ("नाङ्गो") र ''पर्वत'' ("हिमाल/पहाड") बाट बनेको हो, जसको संयुक्त अर्थ "नाङ्गो हिमाल" हुन्छ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oRohDgAAQBAJ|title="Mountain of Destiny": Nanga Parbat and Its Path Into the German Imagination|last=Höbusch|first=Harald|date=2016|publisher=Boydell & Brewer|isbn=9781571139580|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/studentsbritanni05hoib|url-access=registration|quote=nagna parvata.|title=Students' Britannica India: M to S (Miraj to Shastri)|last1=Hoiberg|first1=Dale|last2=Ramchandani|first2=Indu|date=2000|publisher=Encyclopaedia Britannica (India)|language=en}}</ref><ref>{{citation|title=The New Encyclopaedia Britannica|url=https://books.google.com/books?id=FP7iAAAAMAAJ|year=2003|publisher=Encyclopaedia Britannica|isbn=978-0-85229-961-6|page=501}}</ref> यो नाम यसको दक्षिणी भित्तासँग सम्बन्धित छ, जुन प्रायः हिउँरहित हुन्छ।<ref>{{Cite web |date=2013-12-17 |title=The Eight-Thousanders |url=https://www.earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page7.php |access-date=2024-01-14 |website=www.earthobservatory.nasa.gov |language=en}}</ref> स्थानीय स्तरमा यस हिमाललाई [[सिना भाषा]]मा ''दियामेर'' वा ''देव मिर'' भनिन्छ, जुन संस्कृतको ''[[देव]]'' (ईश्वर) र ''[[मेरु पर्वत|मेरु]]'' (पवित्र पर्वत) बाट आएको हो, जसको अर्थ "ईश्वरको हिमाल"<ref name=":0">{{Cite dictionary |year=1973 |title=A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages |entry=6533. * dēvamēru |publisher=Oxford University Press |url=https://archive.org/details/turner-a-comparative-dictionary-of-the-indo-aryan-languages-1966-1969/page/373/mode/1up |access-date= |last=Turner |first=Ralph Lilley |author-link=Ralph Lilley Turner |page=373 |language=en |isbn=0-19-713550-1 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> वा "स्वर्गीय हिमाल" भन्ने हुन्छ।<ref>{{Cite book |last=Hauptmann |first=Harald |author-link=Harald Hauptmann |url= |title=Lords of the Mountains: Pre-Islamic Heritage Along the Upper Indus in Pakistan |date=2024 |publisher=Heidelberg University Publishing |isbn=978-3-96822-270-7 |editor-last=Olivieri |editor-first=Luca Maria |pages=59–60 |language=en |chapter=Archaeology and Anthropology in the Northern Areas}}</ref> ==अवस्थिति== नङ्गा पर्वत हिमालय हिमश्रृङ्खलाको पश्चिमी आधारशिला हो र यो सबैभन्दा सुदूर-पश्चिममा रहेको [[आठ हजारी]] हो। यो गिलगित बल्तिस्तानको [[नङ्गा पर्वत राष्ट्रिय निकुञ्ज]]मा [[सिन्धु नदी]]को ठीक दक्षिणमा, [[दियामेर जिल्ला]] र [[अस्तोर जिल्ला]]को सीमानामा पर्दछ। केही स्थानहरूमा नदी यस हिमाल समूह को उच्च बिन्दुभन्दा ७ किलोमिटर (साढे ४ माइल) भन्दा पनि तल बग्छ। यसको उत्तरतर्फ [[कारोकोरम]] श्रृङ्खलाको पश्चिमी अन्त्य रहेको छ।<ref>{{cite web |last1=Tenderini |first1=Mirella |title=Nanga Parbat The Killer Mountain |url=https://www.himalayanclub.org/hj/72/5/nanga-parbat/ |website=The Himalayan Club |publisher=The Himalayan Journal |access-date=27 August 2024}}</ref> ==प्रमुख विशेषताहरू== [[File:Rakhiot_Glacier_under_clouds.tiff|thumb|राखियोत हिमनदी, जुन हिमालको एक भागमा अवस्थित छ]] नङ्गा पर्वतको सबै दिशाहरूमा स्थानीय भूभागभन्दा अत्यधिक ठाडो उचाइ रहेको छ।<ref name="PeakList">[http://www.peaklist.org/spire/lists/world-25.html World Top 25 by Reduced Spire Measure]</ref> दक्षिणतर्फ, नङ्गा पर्वतको प्रायः विश्वकै सबैभन्दा अग्लो हिमाली भित्ता मानिने रूपल भित्ता रहेको छ, जुन यसको आधार क्षेत्रभन्दा ४,६०० मी (१५,१०० फिट) माथि उठेको छ।<ref name="readersnatural">{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last1=Scheffel|editor-first1=Richard L.|location=US|pages=261|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> उत्तरतर्फ, अलि कम भिरालो र जटिल राखियोत भाग सिन्धु नदी उपत्यकाबाट चुचुरोसम्म मात्र २५ किमी (१६ माइल) को दुरीमा ७,००० मी (२३,००० फिट) उचाइसम्म उठेको छ, जुन पृथ्वीमा यति छोटो दुरीमा भएको सबैभन्दा ठूला १० उचाइ वृद्धिहरूमध्ये एक हो।<ref name="AJ_1932_Kunigk">{{cite journal |author=Kunigk, Herbert |year=1932 |title=The German-American Himalayan Expedition, 1932 |url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1932_files/AJ44%201932%20192-200%20Kunigk%20German%20American%20Himalayan%20Exped.pdf |journal=[[Alpine Journal]] |volume=5 |pages=192–200 |access-date=2020-04-30}}</ref> नङ्गा पर्वत पृथ्वीका ती दुई चुचुरोहरूमध्ये एक हो जुन विश्वका [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|अग्ला हिमालहरू]] र [[सापेक्षित उचाइ अनुसार हिमालहरूको सूची|अत्यधिक सापेक्षित उचाइ भएका चुचुरोहरू]] दुवैको शीर्ष बीसभित्र पर्दछन्; जहाँ यसको क्रम क्रमशः नवौँ र चौधौँ स्थानमा रहेको छ। अर्को हिमाल [[सगरमाथा]] हो, जुन दुवै सूचीमा पहिलो स्थानमा छ। नङ्गा पर्वत सगरमाथापछि हिमालयको दोस्रो अत्यधिक सापेक्षित उचाइ भएको चुचुरो पनि हो। नङ्गा पर्वतका लागि मुख्य भन्ज्याङ [[कश्मीर उपत्यका]]मा रहेको [[जोजी ला]] हो, जसले यसलाई बाँकी हिमालय-काराकोरम श्रृङ्खलाका अग्ला चुचुरोहरूसँग जोड्दछ।<ref name="Pkbgr">{{cite web|title=Zoji La|url=http://www.peakbagger.com/KeyCol.aspx?pid=10603|access-date=28 March 2016}}</ref> [[तिब्बती पठार]]मा, नङ्गा पर्वत हिमालयको सुदूर-पश्चिमी चुचुरो हो भने [[नामचा बर्वा]]ले यसको पूर्वी अन्त्यलाई जनाउँछ। [[File:Nanga Parbat From KKH.jpg|thumb|[[काराकोरम राजमार्ग]]बाट देखिने नङ्गा पर्वत]] == टिप्पणीहरू ‍‍ == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू ‍‍ == {{सन्दर्भसूची}} {{आठ-हजारी}} == बाह्य कडीहरू ‍‍ == *{{cite peakware|id=191|name=नङ्गा पर्वत}} {{Commonscat|Nanga Parbat|नङ्गा पर्वत}} [[श्रेणी:नङ्गा पर्वत| ]] [[श्रेणी:गिलगित बल्तिस्तानका हिमालहरू]] [[श्रेणी:हिमालयका आठ हजारीहरू]] e6qtgec3868k4fgujv0er1a5kbtfre3 2 49550 1369849 1368715 2026-08-15T15:49:03Z प्रेमप्रसाद पौडेल 9551 /* विकीपिडियामा मेरा लेखहरू */ 1369849 wikitext text/x-wiki {{Babel|पुरुष| ne-N |ne-3}} म प्रेमप्रसाद पौडेल रसुवा जिल्ला साबिक धैबुङ गाविस वडा नं ९ (हाल कालिका गाउँपालिका वडा नं ५) का स्थायी बासिन्दा हुँ । म विकीपिडियामा १०:४५, १९ मे २०१२ बाट प्रबेश गरेको हुँ । धेरै मेसो नभएपनि विकिपिडियामा नयाँ लेख बनाउन र सम्पादन गर्न मन लाग्छ । === संस्थागत पदीय विवरण === [[चित्र:PremPaudelRasuwa.jpeg|left|thumb]] * नेपाल पत्रकार महासंघ रसुवा - पूर्व उपाध्यक्ष * [https://www.facebook.com/prempaudelrasuwa पौडेल बंश महासंघ-रसुवा] - सचिव * [https://www.facebook.com/DigitalTechnologyAndConsultancy डिजिटल टेक्नोलोजी एण्ड कन्सल्टेन्सी प्रालि] - प्रबन्धक * [https://www.facebook.com/ThuloKhoriyaAgroFarm/ ठूलोखोरीया कृषि फार्म प्रालि]- सचिव * [https://www.facebook.com/rasuwacofsunnepal/ समुदायमा आधारित वन सहजकर्ता सञ्जाल, रसुवा] - अध्यक्ष * श्री झ्याङलाङ प्राबि कालिका ५ - पूर्व विव्यास अध्यक्ष * [https://www.rasuwanepal.com.np/ रसुवा नेपाल डट् कमडट् एनपी] - सञ्चालक * [https://www.rasuwaprofile.com रसुवा प्रोफाइल डट् कम] - सञ्चालक * [https://www.rasuwaprofile.com/about जनसंख्या तथा घरधुरीको सूचना व्यवस्थापन सिस्टम] - परिकल्पनाकार तथा सञ्चालक * Email : paudelprem@gmail.com * Ph : 9843508470 ==सामाजिक साइटहरु== *[https://www.facebook.com/prempaudelrasuwa फेसबुक] *[https://www.twitter.com/preprapau ट्विटर] *[https://www.premprasadpaudel.blogspot.com Blog] *[https://www.rasuwaprofile.com Website for Rasuwa Digital Profile] *[https://ourrasuwa.com/ Website for Rasuwa Profile] ==विकीपिडियामा मेरा लेखहरू== *[ [[कालिका गाउँपालिका]]] *[ [[नौकुण्ड गाउँपालिका|<nowiki>नौकुण्ड गाउँपालिका]</nowiki>]] *[ [[उत्तरगया गाउँपालिका]]] *[ [[आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका]]] *[ [[गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका]]] *[ [[छत्र, बालुन र भजन नाँच]] ] *[ [[सिङ्गोम्बा रसुवा]]] *[ [[सरस्वती कुण्ड]]] =''''''धन्यवाद !''''''= epk361zhm6fxb3m0mfwvwjxak706mrr 0 56281 1369952 1354546 2026-08-16T10:51:24Z CommonsDelinker 144 Replacing Common_Shellduck_(Tadorna_tadorna)_(26499348215).jpg with [[File:Common_Shelduck_(Tadorna_tadorna)_(26499348215).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious er 1369952 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = लालठुँडे चखेवा | image = Common Shelduck (Tadorna tadorna) (26499348215).jpg | image_width = 240px | image_caption = लालठुँडे चखेवाको भाले | image2 = Gravand (Tadorna-tadorna)- Ystad-2017.jpg | image2_width = 240px | image2_caption = पोथी | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600402 |title=''Tadorna tadorna'' |assessors=BirdLife International |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[जनावर|जन्तु]] जगत | phylum = हाड भएका | classis = [[चरा|पंक्षी]] | ordo = [[Anseriformes]] | familia = [[Anatidae]] | subfamilia = [[Tadorninae]] | genus = ''[[shelduck|Tadorna]]'' | species = '''''T. tadorna''''' | binomial = ''Tadorna tadorna'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Tadorna tadorna distribution.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = रैथाने वासस्थान<br/>(पहेंलो: गर्मी, नीलो: जाडो, हरियो: पूरा वर्ष) | synonyms = See text }} [[File:Common Shelduck.ogv|thumb|लालठुँडे चखेवा]] '''लालठुँडे चखेवा''' [[नेपाल]]मा पाइने एक प्रकारको [[चरा]]को नाम हो । यसलाई [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]मा ''कमन सेल्डक'' (Common Shelduck) भनिन्छ । ==तस्विर सङ्ग्रह== <gallery> File:Tadorna tadorna (Linnaeus, 1758).jpg|A female ruffles up her feathers. File:Brandgans gründelnd.JPG|Adults upending, note underside and feet colors File:Shelduck mating.jpg|Adults mating in [[Lancashire]] (UK) (male right), note size difference File:Diorama Brandgänse.JPG|Nesting site [[diorama]], [[Küstenmuseum]] [[Juist]] (Germany) File:Brandgans Küken, Borkum.JPG|Ducklings on [[Borkum]] (Germany) </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Tadorna tadorna}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू]] a8uozse4dmuuz1w5c0f5f5tyh0p6apm 0 56460 1369855 1230179 2026-08-15T21:25:20Z Sunlightson 66105 1369855 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = सानो डुन्डुल | image = Collared Owlet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106002262 |title=''Glaucidium brodiei'' |assessors=BirdLife International |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[जनावर|जन्तु]] जगत | phylum = [[हाड भएको जीव|हाड भएका]] | classis = [[चरा|पंक्षी]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = ''[[Glaucidium (owl)|Glaucidium]]'' | species = '''''G. brodiei''''' | binomial = ''Glaucidium brodiei'' | binomial_authority = (Burton, 1836) | synonyms = }} '''सानो डुन्डुल''' [[नेपाल]]मा पाइने एक प्रकारको [[चरा]]को नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "कलार्ड आउलेट" (Collared Owlet) भनिन्छ । == वर्गीकरण == कॉलर भएको घुरघुराउने चरालाई पहिलो पटक 1836 मा अंग्रेज़ी प्राणी विज्ञ एडवर्ड बर्टनद्वारा ''Noctua brodiei'' को रूपमा वर्णन गरिएको थियो।<ref>{{ cite journal | last=Burton | first=Edward | author-link=Edward Burton (zoologist) | year=1836 | title=''Noctua Brodiei'' | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=Part 3 | issue=34 | page=152 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30568661 }}</ref> यो mitochondrial DNA अनुक्रमको तुलना आधारमा जीनस ''Glaucidium'' मा सारियो र यो जंगल उल्लु (''G. radiatum'') र एशियाली बार्ड उल्लु (''G. cuculoides'') सँग नजिकको सम्बन्धमा रहेको देखियो।<ref>{{Cite journal | last1=Sun| first1=Xiaonan| last2=Zhou| first2=Wenliang | last3=Sun | first3=Zhonglou | last4=Qian | first4=Lifu| last5=Zhang | first5=Yanan | last6=Pan | first6=Tao | last7=Zhang | first7=Baowei | year=2015 | title=The complete mitochondrial genome of ''Glaucidium brodiei'' (Strigiformes: Strigidae)| journal=Mitochondrial DNA | volume=27 | issue=4 | pages=2508–2509 | doi=10.3109/19401736.2015.1036252 | pmid=26075474| s2cid=19056312}}</ref> दुईवटा उपप्रजाति मानिन्छन्:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | year=2020 | title=Owls | work=IOC World Bird List Version 10.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/owls/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22 February 2020 }}</ref> *''T. b. brodiei'' (Burton, 1836) – हिमालयदेखि दक्षिण चीनसम्म दक्षिणमा इन्डोचाइना र Malay Peninsula सम्म *''T. b. pardalotus'' (Swinhoe, 1863) – Taiwan Sunda owlet (''T. sylvaticum'') पहिले collared owlet को उपप्रजाति मानिन्थ्यो। यसलाई 2019 मा प्रकाशित आवाजको अध्ययनको नतिजा आधारमा प्रजाति स्तरमा प्रवर्द्धन गरियो।<ref name=ioc/><ref>{{ cite journal | last1=Gwee | first1=C.Y. | last2=Eaton | first2=J.A. | last3=Ng | first3=E.Y.X. | last4=Rheindt | first4=F.E. | year=2019 | title=Species delimitation within the ''Glaucidium brodiei'' owlet complex using bioacoustic tools | journal=Avian Research | volume=10 | issue=36 | doi=10.1186/s40657-019-0175-4 | doi-access=free }}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Glaucidium brodiei}} [[श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू]] [[श्रेणी:लाटोकोसेराहरू]] 9srj0dy481x541o4ixvxi4ofd8fiioe 0 64344 1369803 1369802 2026-08-15T12:07:35Z Bishaldev100 28807 /* वि. सं.१८४८ को युद् */ 1369803 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map =Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-sankhuwasabha/chainpur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = कृष्णकुमार तामाङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = एलिना श्रेष्‍ठ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 223.69<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=2&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26799 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.30|87.32|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] गाविसको कर्यालय | website = [http://www.chainpurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सङ्खुवासभा जिल्ला]]को ५ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]], [[सिद्धकाली]], [[सिद्धपोखरी]], [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] र [[खराङ]] गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा [[नुनढाकी]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। == इतिहास == सेन राजाका पालामा चैनपुरलाई पूर्वको किराँत प्रदेशको चयनपुर भनिन्थ्यो । यस प्रदेशमाथि सिक्किमको प्रभाव रहेका वखत पूर्वको सुखिम चयनपुर भनेर पनि उल्लेख भएको पाइन्छ । त्यस वेला दक्षिण तराईतर्फ मोरङ्गको शासन केन्द्रको रूपमा [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] (धरानको) र उत्तर अरूण प्रदेशकै उत्तर पहाड तर्फको केन्द्रको रूपमा चयनपुर रहेका थिए । त्यसैले एकीकरणताकादेखि राणाकाल शुरू नहुञ्जेलसम्म पनि सुदूर पूर्वमा विजयपुरपछि एकैचोटि चैनपुर मात्र सरकारी केन्द्रको रूपमा रहेको थियो । यो प्रदेश किराँतहरूले बसोबास गरेको इलाका हो। [[किराँत जाति|किराँत]]हरू झण्डै २००० वर्ष जति पहिलेदेखि नै पूर्वको कोशी प्रदेशमा बसोबास गर्दै रहेको तथ्य इतिहासमा पाइएको छ । नेपालको केन्द्र ([[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौं उपत्यका]]) मा [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि]]हरूको प्रवेश भएपछि उपत्यकामा शासनरत किराँत राजाहरूले हारेर पूर्वतर्फ लागे नेपालमा लिच्छविहरूको अवसानपछि अर्थात् नवौं शताब्दीताका देखि नेपाल विखण्डन हुने स्थिति देखा पर्न थाल्यो । विस्तार विस्तार मध्यकालको पूर्वाद्ध देखि नै विखण्डनको युग शुरू भयो । विजयपुरमाथि गोरखाली सेनाले वि सं.१८३१ श्रावणमा दखल जमाउनासाथ दस लिम्बूवानका लिम्बूहरू मुख्य केन्द्र चयनपुर (चैनपुर) मा भेला भई गोरखाका पूर्व विजय अभियानमा खटिएका चौदण्डी जित्दै अगाडि बढेका सेनापति रामकृष्ण कुवरलाई निम्त्याई नेपालको अधिकार स्वीकार गरे । विजयपुर जितेपछि त्यहाँ रहेका नेपाली सैनिकलाई लिएर अर्का सेनापति अभिमान सिंह बस्नेत पनि पल्लो किराँत पुगे । लिम्बू हाङहरूलाई पहिलेदेखि नै हैरान लगाइरहेका र विजयपुर समेत गोरखालीको हातमा गइसकेको हुनाले पल्लो किराँतका यी १० हाङ अर्थात् लिम्बू सरदारहरूले विना युद्ध नै चयनपुरको अधिकार गोरखालीलाई सुम्पिएको देखिन्छ चयनपुर सजिलै दखल भएपछि तमोर नदीसम्म नेपालको सिमाना कायम हुन पुग्यो । वि. सं. १८३२ तिर सिक्किमका जनरल तिपुताका (यिनलाई देव छाङ रिग्-जिन् वा देव ताकार-पो पनि भनिन्थ्यो) ले नेतृत्व गरेको फौज गोरखालीको चयनपुरको सिद्धिपुर किल्लातर्फ आक्रमण गर्न खटिए । यस फौजले चैनपुरमा एकजना सुवेदार अन्तर्गत चैनपुर र सिद्धिपुरको किल्लाको रक्षा गर्न राखिएको सानो गोरखाली फौजमाथि आक्रमण गरेर सजिलै चैनपुर दखल गयो । गोरखाली सैनिकहरू सिक्किमेको कब्जामा परे । यसरी केही समयका निम्ति चैनपुर केन्द्र सिक्किमेको हातमा फेरि पुग्यो । तर तुरुन्तै हातहतियारले सुसज्जित थप गोरखाली फौज गएर स्थानीय गोरखा समर्थक मानिसहरू समेत पठाई सिक्किमेहरूमाथि आक्रमण गरेर चैनपुर सहित सिद्धिपुर किल्ला फिर्ता लिए । सिक्कि मे फौजका नायक सहित सबै किल्लाबाट भागे । । === वि. सं.१८४८ को युद्ध=== {{मुख्य|नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध}} ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,७९९ रहेको छ भने यहाँ ६,६४८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ चैनपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नुनढाकी]] || १,९९५ || ५१.८३ || ३८.४९ |- | २ || [[सिद्धकाली]] (५–९) || २,२७३ || १८.०६ || १२५.८६ |- | ३ || [[सिद्धकाली]] (१–४) || २,९९२ || १०.२१ || २९३.०५ |- | ४ || [[सिद्धपोखरी]] (१–७) || २,२५७ || ४३.९२ || ५१.३९ |- | ५ || [[सिद्धपोखरी]] (८–९) || १,६५८ || ७.६९ || २१५.६० |- | ६ || [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] (२-४,८-९) || ३,६३८ || ८.१९ || ४४४.२० |- | ७ || [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] (१,५-७) || २,७२७ || १२.५२ || २१७.८१ |- | ८ || [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] (१-२,७-९) || १,५२१ || १२.७ || ११९.७६ |- | ९ || [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] (३-६) || २,३६३ || ९.२८ || २५४.६३ |- | १० || [[खराङ]] (१-४) || २,७६३ || १४.२६ || १९३.७६ |- | ११ || [[खराङ]] (५-९) || २,६१२ || ३५.०५ || ७४.५२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२६,७९९''' || '''२२३.७१''' || '''११९.७९''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccsankhuwasabha.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सङ्खुवासभा] {{सङ्खुवासभा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] qaf4khssudsx3vhrbghj51c4dxoso5p 1369805 1369803 2026-08-15T12:20:31Z Bishaldev100 28807 /* वि. सं.१८४८ को युद्ध */ 1369805 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map =Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-sankhuwasabha/chainpur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = कृष्णकुमार तामाङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = एलिना श्रेष्‍ठ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 223.69<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=2&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26799 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.30|87.32|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] गाविसको कर्यालय | website = [http://www.chainpurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सङ्खुवासभा जिल्ला]]को ५ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]], [[सिद्धकाली]], [[सिद्धपोखरी]], [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] र [[खराङ]] गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा [[नुनढाकी]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। == इतिहास == सेन राजाका पालामा चैनपुरलाई पूर्वको किराँत प्रदेशको चयनपुर भनिन्थ्यो । यस प्रदेशमाथि सिक्किमको प्रभाव रहेका वखत पूर्वको सुखिम चयनपुर भनेर पनि उल्लेख भएको पाइन्छ । त्यस वेला दक्षिण तराईतर्फ मोरङ्गको शासन केन्द्रको रूपमा [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] (धरानको) र उत्तर अरूण प्रदेशकै उत्तर पहाड तर्फको केन्द्रको रूपमा चयनपुर रहेका थिए । त्यसैले एकीकरणताकादेखि राणाकाल शुरू नहुञ्जेलसम्म पनि सुदूर पूर्वमा विजयपुरपछि एकैचोटि चैनपुर मात्र सरकारी केन्द्रको रूपमा रहेको थियो । यो प्रदेश किराँतहरूले बसोबास गरेको इलाका हो। [[किराँत जाति|किराँत]]हरू झण्डै २००० वर्ष जति पहिलेदेखि नै पूर्वको कोशी प्रदेशमा बसोबास गर्दै रहेको तथ्य इतिहासमा पाइएको छ । नेपालको केन्द्र ([[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौं उपत्यका]]) मा [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि]]हरूको प्रवेश भएपछि उपत्यकामा शासनरत किराँत राजाहरूले हारेर पूर्वतर्फ लागे नेपालमा लिच्छविहरूको अवसानपछि अर्थात् नवौं शताब्दीताका देखि नेपाल विखण्डन हुने स्थिति देखा पर्न थाल्यो । विस्तार विस्तार मध्यकालको पूर्वाद्ध देखि नै विखण्डनको युग शुरू भयो । विजयपुरमाथि गोरखाली सेनाले वि सं.१८३१ श्रावणमा दखल जमाउनासाथ दस लिम्बूवानका लिम्बूहरू मुख्य केन्द्र चयनपुर (चैनपुर) मा भेला भई गोरखाका पूर्व विजय अभियानमा खटिएका चौदण्डी जित्दै अगाडि बढेका सेनापति रामकृष्ण कुवरलाई निम्त्याई नेपालको अधिकार स्वीकार गरे । विजयपुर जितेपछि त्यहाँ रहेका नेपाली सैनिकलाई लिएर अर्का सेनापति अभिमान सिंह बस्नेत पनि पल्लो किराँत पुगे । लिम्बू हाङहरूलाई पहिलेदेखि नै हैरान लगाइरहेका र विजयपुर समेत गोरखालीको हातमा गइसकेको हुनाले पल्लो किराँतका यी १० हाङ अर्थात् लिम्बू सरदारहरूले विना युद्ध नै चयनपुरको अधिकार गोरखालीलाई सुम्पिएको देखिन्छ चयनपुर सजिलै दखल भएपछि तमोर नदीसम्म नेपालको सिमाना कायम हुन पुग्यो । वि. सं. १८३२ तिर सिक्किमका जनरल तिपुताका (यिनलाई देव छाङ रिग्-जिन् वा देव ताकार-पो पनि भनिन्थ्यो) ले नेतृत्व गरेको फौज गोरखालीको चयनपुरको सिद्धिपुर किल्लातर्फ आक्रमण गर्न खटिए । यस फौजले चैनपुरमा एकजना सुवेदार अन्तर्गत चैनपुर र सिद्धिपुरको किल्लाको रक्षा गर्न राखिएको सानो गोरखाली फौजमाथि आक्रमण गरेर सजिलै चैनपुर दखल गयो । गोरखाली सैनिकहरू सिक्किमेको कब्जामा परे । यसरी केही समयका निम्ति चैनपुर केन्द्र सिक्किमेको हातमा फेरि पुग्यो । तर तुरुन्तै हातहतियारले सुसज्जित थप गोरखाली फौज गएर स्थानीय गोरखा समर्थक मानिसहरू समेत पठाई सिक्किमेहरूमाथि आक्रमण गरेर चैनपुर सहित सिद्धिपुर किल्ला फिर्ता लिए । सिक्कि मे फौजका नायक सहित सबै किल्लाबाट भागे । । === वि. सं.१८४८ को युद्ध=== {{मुख्य|नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध}}वि. सं. १८४८ मा चीन-तिब्बतसंग नेपालको युद्ध भयो । यस युद्धमा चीन समेत नेपालको विरूद्धमा तिब्बतको तर्फबाट लड्न खनियो । चिनिया फौज आएपछि नेपाली फौजलाई पेल्दै ल्यायो । त्यस बेला उता पश्चिमतर्फ पनि नेपाली सेना विजय अभियान बढाउँदै गढवाल पुगेको थियो । यस्तो अवस्थामा तिब्बनले सिक्किमलाई उठाएर पल्लो किराँतमा विद्रोह मच्चाएर चैनपुर किल्ला र त्यस अन्तर्गत को सिद्धिपुर किल्ला समेत आफ्नो कब्जामा लिइदियो । तिनताका चैनपुरमा गोरखाली पक्षले खलङ्गा गढी बनाएर बसेका थिए र सिद्धिपुर सिद्ध पोखरीमा भोट तथा सिक्किमे फौजले खलङ्गा र गढी जमाएका थिए । सिक्किमेहरूले चैनपुर लिएपछि गोरखा पक्षका सैन्य र जनता भागेर अरूण पश्चिम जानु परेको थियो । तर पछि भोटे र सिक्किमेसंग कुरा मिलाई गोरखा पक्षका मानिस मरेमा मृतकको शव भने चैनपुरमै त्याउनु पर्ने परम्परा रहेको कुरा गरी शव गाढ्नचाहि चैनपुरै लग्ने भन्ने वहाना पारी त्यसका निम्ति भोटे र सिक्किमेसंग स्वीकृति लिई हातहतियारको मूर्दा बनाउँदै चैनपुर खलङ्गाको वनभित्र गाने चलाखी यी स्थानीय योद्धाहरूले गरेका थिए भन्ने पनि लोकगाथा प्रचलित छ । पछि विजयपुर र काठमाडौं केन्द्रवाट समेत सैनिक सहयोग आएपछि उक्त हातहतियारको प्रयोग गरेर शत्रु काटेको चर्चा पनि सुन्न पाइन्छ । यस युद्धमा केन्द्रबाट वखतावर सिंह वस्त्यात को नेतृत्वमा सैनिक दल चैनपुर गएको थियो । युद्धमा विजय प्राप्त गरी शत्रु दमन गरेर स्थानीय समस्या सुल्झाई काजी वखतावर वस्न्यात चैनपुरमै बसेका बेलामा केन्द्रबाट उनको पहिलो छोरा प्रसादसिंह वस्न्यात जन्मिएको थियो । === राणाकाल === चैनपुरलाई राणाकालमा पूर्व ६ नं पनि भनिन्थ्यो र त्यो चलन केही पछिसम्म प्रचलित रह्यो । त्यस बेलाको व्यवस्थामा चयनपुर मुख्य शासन केन्द्र भए तापनि स्थानीय व्यवस्था थुम थुम विभाजन गरेर चलाइन्थ्यो जस अनुसार लिम्बू सरदार हाङहरू अन्तर्गत जम्मा १९ थुम पल्लो किराँतमा थिए । यी १९ थुममध्ये २ थुम सभा उत्तर र बाँकी १७ थुम सभाभन्दा दक्षिण अर्थात् पूर्वतर्फ पर्दथे । यस्तो थुमको पुरानो परिपाटीपछि शाहकालसम्म पनि चलिरहेकै थियो । पछि वि. सं. १९५२ मा यी पल्लो किराँतका १९ थुममध्ये पूर्व दक्षिणका १३ थुमलाई अलग्याएर माल अड्डा वर्तमान तेह्रथुमको सदरमुकाममा राखिएको हुनाले पछि ते हथुम भन्ने छुट्ट जिल्ला नै बन्न पुग्यो । राणाकालमा धनकुटा केन्द्र बन्नु अघि यी सबै इलाका चैनपुर अन्तर्गत नै पर्दथे । ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,७९९ रहेको छ भने यहाँ ६,६४८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ चैनपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नुनढाकी]] || १,९९५ || ५१.८३ || ३८.४९ |- | २ || [[सिद्धकाली]] (५–९) || २,२७३ || १८.०६ || १२५.८६ |- | ३ || [[सिद्धकाली]] (१–४) || २,९९२ || १०.२१ || २९३.०५ |- | ४ || [[सिद्धपोखरी]] (१–७) || २,२५७ || ४३.९२ || ५१.३९ |- | ५ || [[सिद्धपोखरी]] (८–९) || १,६५८ || ७.६९ || २१५.६० |- | ६ || [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] (२-४,८-९) || ३,६३८ || ८.१९ || ४४४.२० |- | ७ || [[चैनपुर, सङ्खुवासभा|चैनपुर]] (१,५-७) || २,७२७ || १२.५२ || २१७.८१ |- | ८ || [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] (१-२,७-९) || १,५२१ || १२.७ || ११९.७६ |- | ९ || [[बानेश्वर, सङ्खुवासभा|बानेश्वर]] (३-६) || २,३६३ || ९.२८ || २५४.६३ |- | १० || [[खराङ]] (१-४) || २,७६३ || १४.२६ || १९३.७६ |- | ११ || [[खराङ]] (५-९) || २,६१२ || ३५.०५ || ७४.५२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२६,७९९''' || '''२२३.७१''' || '''११९.७९''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccsankhuwasabha.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सङ्खुवासभा] {{सङ्खुवासभा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] oihk0yp7you86lo2bf1d4k039lbalrw 0 80311 1369948 1365831 2026-08-16T09:34:37Z ~2026-44686-50 80355 थप विवरण 1369948 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ब्रजेश खनाल | image = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[नेपाल]] | death_date = | death_place = |alma_mater = | occupation = अभिनेता, चलचित्रका कथा-पटकथा र सम्वाद लेखक, निर्देशक, स्तम्भकार र उपन्यासकार | nationality = [[नेपाली]] | ethnicity = [[नेपाली]] | period = | genre = | subject = | movement = | spouse = | influences = | influenced = | signature = | website = }} '''ब्रजेश खनाल''' नेपाल सङ‍्नेगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति हुन्। २०८३ साउन २० गते प्रधानमन्त्रीबाट उनी नियुक्त भएका हुन्। उनी नेपाली साहित्य, सङ‍्गीत, नाट्य तथा चलचित्रमा अभिनय र लेखनमा चार दशकदेखि सकृय र सफल व्यक्ति हुन्। उनले ५० भन्दा बढी चलचित्र र ४ वटा पुस्तक लेखिसकेका छन् । उनले अभिनय गरेका उल्लेखनीय टेलिफिल्महरू अपुताली र आफ्नो कमाइ निकै चर्चित छन्। मिलन र सारंगी जस्ता केही केही नेपाली चलचित्रहरूमा उनी सहनायकका रूपमा पनि देखिए। सन् २०१९मा उनले प्रमुख भूमिकामा अभिनय गरेको नाटक 'बाथटब' अत्यन्तै सफल र चर्चित रह्यो। सन् २०१८मा उनको गैरआख्यान 'साइड हिरो' प्रकाशित भएको छ र चर्चामा छ। विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूले गरेको सर्वेक्षणमा साइड हिरो वर्ष २०७५को उत्कृष्ट पाँच आख्यानमा पर्न सफल भयो। उनले नेपाली सिनेमा, रेडियो र टेलिभिजनका आफ्ना अनुभवहरू रोचक र पृथक शैलीमा लेखेका छन् । अग्रज साहित्यकार सरुभक्तका अनुसार ब्रजेशले संस्मरण लेखनको नयाँ शैली स्थापित गरेका छन् । लेखकीय अनुशासन भनेको कस्तो हुनुपर्छ भन्ने मानकका रूपमा सरुभक्तले यस कृतिलाई व्याख्या गरेका छन्। चौथो कृतिको रूपमा उनले लेखेको बाल उपन्यास सुरुङको बाटो पनि प्रकाशित छ। उनी एक कथा सङ्ग्रह कादम्बरीको तयारीमा जुटेका छन्। साथै एक अँग्रेजी उपन्यासमा पनि उनी काम गरिरहेका छन्। त्यसको अलावा उनी नियमित रूपमा कान्तिपुर,नयाँ पत्रिका, अन्नपूर्ण पोष्ट लगायत नेपालका राष्ट्रिय दैनिकहरूमा स्तम्भ, हास्यव्यंग्य तथा लेखहरू पनि लेखिरहेका छन्। ==जीवनी== अंग्रेजी र पत्रकारितामा स्नातक तहसम्म अध्ययन पश्चात उनी नेपालको पहिलो बहु राष्ट्रिय बैङ्क नबिलमा पाँच वर्ष कार्यरत रहे। तत्पश्चात [[नेपाल टेलिभिजन]]को पहिलो धारावाहिक पंचतन्त्रबाट उनले अभिनय यात्राको थालनी गरे। अपुताली, आँखा, आफ्नो कमाइ, पावर हाउस, मार्शल, सुनको फूल जस्ता टेलिफिल्ममा नायकको रूपमा उनको अभिनय देख्न पाइन्छ। यसैसंगै उनले टेलिलचित्र र ठूलो पर्दाको चलचित्रमा पनि लेखन शुरु गरे। विजय पराजय, मनकामना, मिलन, नाता, चोट, ट्रक ड्राइभर, मोहनी, सोल्टिनी, झझल्को, बादल, टुहुरो, सीता, सासुबुहारी, करोडपति, नेपाली बाबु, बादल पारि, गोठालो, भाउजु, एकादेशमा, परिभाषा, भीष्म प्रतिज्ञा, सारंगी, आशीर्वाद, खानदान, मेघा, ग्याम्बलर, बजार इत्यादि उनका केही चर्चित चलचित्रहरू हुन्। यी मध्ये केहीमा सहनायकको रूपमा अभिनय गरे पनि पछि उनी लेखनमै सकृय भए। उनले झण्डै आठ वर्ष निरन्तर नेपाल साप्ताहिकमा लेखेका'बायाँ फन्को' नामक नियमित पाक्षिक स्तम्भ पनि निकै रूचाइएको थियो। त्यस बाहेक कान्तिपुर, नयाँ पत्रिका, अन्नपूर्ण, द काठमाडौँ पोष्ट र नागरिक जस्ता राष्ट्रिय दैनिकहरूमा पनि उनी कलम नेपाली तथा अँग्रेजी भाषामा कलम चलाइरहेका छन्। सन् २०१३मा प्रकाशित उनको पहिलो उपन्यास यायावर र त्यसपछि २०१५ मा प्रकाशित उपन्यास जुनेली पनि नेपाली साहित्य बजारमा निकै चर्चामा रहेको छ। सन् २०१८मा प्रकाशित गैर आख्यान'साइड हिरो' पनि पाठकहरूले निकै मन पराएका छन्। बाह्रखरी अनलाइनमा उनको स्तम्भ 'फाइँफुट्टीराज' र त्यसको पात्र फाफुरा निकै लोकप्रीय रहेको छ। विशेष गरेर निजको हास्यव्यंगको चेतका लागि अहिले केहीले उनलाई नेपाली हास्यव्यंगको सम्राट मानिने भैरव अर्यालको पुनर्जन्म समेत भन्न थालेका छन् == Filmography (41) == {| class="wikitable" ! !Movie !Credit !Release Date |- |43 |'''Jerry On Top''' |Dialogues |Relesing Soon |- |42 |'''Euta Mancheko Maya''' |Story, Screenplay, Dialogue |Releasing Soon |- |41 |'''Apaharan (Ekadeshma)''' |Dialogue |1995 |- |40 |'''Chhakka Panja 5''' |Cast |Oct 10, 2024 |- |39 |'''Thamel Dot Com''' |Screenplay, Dialogue |Oct 22, 2015 |- |38 |'''Megha''' |Story, Screenplay |Feb 14, 2014 |- |37 |'''Gambler''' |Screenplay, Dialogue |Aug 23, 2013 |- |36 |'''Samaya''' |Story, Screenplay, Dialogue |Mar 01, 2013 |- |45 |'''Kollywood''' |Dialogue |Jan 18, 2013 |- |34 |'''Sargam''' |Dialogue |Jun 17, 2011 |- |33 |'''Gorkha Rakshak''' |Dialogues |2008 |- |32 |'''Ma Timi Bina Marihalchhu''' |Story, Screenplay, Dialogue |Jun 25, 2008 |- |31 |'''Bhannai Sakina''' |Dialogue |Nov 26, 2002 |- |30 |'''Aashirwad''' |Screenplay, Dialogues |2001 |- |29 |'''Badalpari''' |Screenplay, Dialogue |May 01, 2001 |- |28 |'''Khandaan''' |Screenplay, Dialogue |Jan 24, 2001 |- |27 |'''Maili''' |Screenplay, Dialogue |Aug 17, 2000 |- |26 |'''Chhoro''' |Screenplay, Dialogue |Jun 29, 2000 |- |25 |'''Nepali Babu''' |Screenplay, Dialogue |May 31, 1999 |- |24 |'''Karodpati''' |Screenplay, Dialogue |Mar 24, 1997 |- |23 |'''Parai''' |Screenplay, Dialogue |Jan 28, 1997 |- |22 |'''Chhori Buhari''' |Screenplay, Dialogue |Apr 16, 1996 |- |21 |'''Garib''' |Screenplay, Dialogue |Mar 25, 1996 |- |20 |'''Gothalo''' |Screenplay, Dialogue |Feb 09, 1996 |- |19 |'''Bhisma Pratigya''' |Story, Screenplay, Dialogue |Sep 25, 1995 |- |18 |'''Soltini''' |Story, Screenplay, Lyricist |Sep 15, 1995 |- |17 |'''Seeta''' |Screenplay, Dialogue |Apr 08, 1995 |- |16 |'''Nata''' |Screenplay, Dialogue |Nov 24, 1994 |- |15 |'''Jhajhalko''' |Screenplay, Dialogue |Nov 19, 1994 |- |14 |'''Radha Krishna''' |Cast, Screenplay, Dialogue |Sep 30, 1994 |- |13 |'''Sadak''' |Screenplay, Dialogue |Sep 27, 1994 |- |12 |'''Mohani''' |Dialogue |Sep 25, 1994 |- |11 |'''Tuhuro''' |Dialogue |Aug 28, 1994 |- |10 |'''Sarangi''' |Cast, Screenplay, Dialogue |Aug 05, 1994 |- |9 |'''Paribhasha''' |Dialogue |Jul 07, 1994 |- |8 |'''Badal''' |Screenplay, Dialogue |Apr 14, 1994 |- |7 |'''Truck Driver''' |Screenplay, Dialogue |Mar 31, 1994 |- |6 |'''Milan''' |Cast, Story, Screenplay, Dialogue |Sep 12, 1993 |- |5 |'''Bhauju''' |Dialogue |Jun 16, 1993 |- |4 |'''Sankalpa''' |Screenplay, Dialogue |Jan 06, 1993 |- |3 |'''Manakamana''' |Story, Screenplay, Dialogue |Oct 11, 1991 |- |2 |'''Bijaya Parajaya''' |Story, Screenplay, Dialogue |Dec 06, 1990 |- |1 |'''Chot''' |Story, Screenplay, Dialogue | |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== https://www.imdb.com/name/nm10038974/ https://www.lensnepal.com/profile/brajesh-khanal/filmography.html https://www.thefilmnepal.com/artist/brajesh-khanal/profile [[श्रेणी:कलाकार]] [[श्रेणी:निर्देशक]] [[श्रेणी:उपन्यासकारहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] {{stub}} etqqrah79zsadcei8kcnorliqs0oo7i 0 85216 1369837 1349504 2026-08-15T14:46:35Z Saroj 31493 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369837 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = एबीसीडी 2 | image = ABCD 2.jpg | caption = पोस्टर | director =[[रेमो डीसूजा]] | producer = सिद्धार्थ राय कपूर | writer = मयूर पूरी(संवाद)<br>तुषार हीरानंदनी (पटकथा) | starring = [[वरुण धवन]]<br/>[[प्रभु देवा]]<br/>[[श्रद्धा कपुर|श्रद्धा कपूर]] | narrator = | music = सचिन-जिगर | cinematography = विजय अरोड़ा | editing = मनन सागर | studio = वाल्ट डिज़्नी पिक्चर<br>यूटीवी मोशन पिक्चर | distributor = वाल्ट डिज़्नी पिक्चर<br>यूटीवी मोशन पिक्चर | released = {{Film date|df=y|2015|6|19}} | runtime = 164 मिनट | country = भारत | language = हिन्दी | budget = | gross = }} '''''एबीसीडी 2''''' एक नृत्य मा आधारित भारतीय बोलीवुड फिल्म हो। यसको निर्देशन [[रेमो डीसूजा]] र निर्माण सिद्धार्थ राय कपूर ले गरेका हुन्। <ref>[http://daily.bhaskar.com/article/ENT-first-look-of-abcd-2-varun-dhawan-shraddha-kapoor-to-groove-in-prabhu-devas-film-4604647-PHO.html First look of ABCD 2; Satish Tulimilli, Shraddha Kapoor to groove in Prabhu Deva’s film - daily.bhaskar.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141011120258/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-first-look-of-abcd-2-varun-dhawan-shraddha-kapoor-to-groove-in-prabhu-devas-film-4604647-PHO.html |date=2014-10-11 }}</ref><ref>[http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/abcd-2-varun-dhawan-plays-suresh-from-fictitious-dance-academy/ ‘ABCD 2: Varun Dhawan plays Suresh from Fictitious Dance Academy | The Indian Express]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/Hindi/Bollywood/News/Shraddha-Kapoor-injures-herself-while-dancing-for-ABCD-2/articleshow/39288650.cms Shraddha Kapoor injures herself while dancing for ABCD 2 - द टाइम्स ऑफ़ इण्डिया ]</ref><ref>{{cite web | url=http://www.cinereport.com/2015/04/abcd-2-official-trailer-is-out-varun.html | title=ABCD 2 first trailer | publisher=''Cine Report'' }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518083923/http://www.cinereport.com/2015/04/abcd-2-official-trailer-is-out-varun.html |date=2015-05-18 }}</ref> == कहानी == ==कलाकार== * [[वरुण धवन]] - सुरेश * [[श्रद्धा कपुर|श्रद्धा कपूर]] - विनी * [[प्रभु देवा]] - विष्णु * लौरिन गोटलिब - ओलिव *[[राघव जुयाल]]- रघु * प्राची शाह - सुरेश की माँ * धर्मेश येलांदे * पुनीत पाठक * अल्लु अर्जुन * कार्तिक - राजू * पुजा बत्रा - पूजा कोहली * ताला मेरी - संवाददाता * मनमीत सिंह - राघव के रिश्तेदार == प्रदर्शन == ==सन्दर्भ== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *{{IMDb title|3679000}} *{{Bollywoodhungama|728759}} * [http://www.glamsham.com/music/reviews/abcd-2-music-review.asp ABCD 2 Music Review at glamsham.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023205429/http://www.glamsham.com/music/reviews/abcd-2-music-review.asp |date=2015-10-23 }} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१५ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी भाषाका चलचित्रहरू]] {{stub}} [[श्रेणी:भारतीय साङ्गीतिक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय उत्तरकथा चलचित्रहरू]] j0gn4mpqwc0wohqa5kcrl72ylka0xl2 0 87304 1369835 1164279 2026-08-15T14:41:47Z Saroj 31493 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369835 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = जिन्दगी न मिलेगी दोबारा | image = Zindagi Na Milegi Dobara.jpg | caption = पोस्टर | director = जोया अख्तर | producer = [[फरहान अख्तर]]<br />रितेश सिधवानी | screenplay = जोया अख्तर<br />रीमा कागती | story = जोया अख्तर<br />रीमा कागती | starring = [[ऋतिक रोशन]]<br />[[अभय देओल]]<br />[[फरहान अख्तर]]<br />[[कटरिना कैफ|क्याट्रिना कैफ]]<br />कल्की कोएच्लिन | music = शंकर-एहसान-लोय | cinematography = कार्लोस कातालान | editing = रितेश सोनी<br />आनन्द सुबया | studio = एक्सेल इन्टरटेनमेन्ट | distributor = इरोस इन्टरनेशनल | released = {{Film date|df=yes|2011|7|15|}} | runtime = १५३ मिनेट | country = {{Film India}} | language = हिन्दी | budget = {{INRConvert|55|c}}<ref name=znmdbudget>{{cite news|title=Zindagi Na Milegi Dobara breaks even, makes Rs 59 crore|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?ID=ENTEN20110180405&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=120290|publisher=NDTV|accessdate=18 जुलाई 2011|date=18 जुलाई 2011|author=[[Indo-Asian News Service]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150123151810/http://movies.ndtv.com/bollywood/zindagi-na-milegi-dobara-breaks-even-makes-rs-59-crore-600892 |date=2015-01-23 }}</ref> | gross = {{INRConvert|153|c}}<ref name=boiworldwidegross>{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat=|title=Top Worldwide Grossers ALL TIME: 37 Films Hit 100 Crore|publisher=Box office India|accessdate=3 फेब्रुअरी 2012|date=3 फेब्रुअरी 2012|author=BOI Trade Network|archiveurl=http://archive.is/R2dK|archivedate=8 जुलाई 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }}</ref> }} '''जिन्दगी न मिलेगी दोबारा''' एक भारतीय चलचित्र हो, जसको निर्देशन [[जोया अख्तर]]ले गरेकी हुन्। युस चलचित्रमा [[ऋतिक रोशन]] [[अभय देओल]] तथा [[फरहान अख्तर]] मुख्य भूमिकामा रहेका छन्। == कलाकार == * [[ऋतिक रोशन]] - अर्जुन * [[फरहान अख्तर]] - इमरान * [[अभय देओल]] - कबीर * [[नसीरुद्दीन शाह]] - सल्मान * [[कटरिना कैफ|क्याट्रिना कैफ]] - लैला * [[कल्की केकलाँ]] - नतासा * [[अरियादना कब्रोल]] - नुरिया == संगीत == {{Infobox Album | name = जिन्दगी न मिलेगी दोबारा | type = Soundtrack | artist = शंकर-एहसान-लोय | cover = | released = ३ जुन २०११ | recorded = पर्पल हेइज स्टुडियो | genre = साउन्डट्र्याक एल्बम | length = ३६:२७ | label = टी सीरीज | producer = फरहान अखतर<br />रितेष सिध्वानि | reviews = }} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{imdb title|id=1562872}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ फिल्म पुरस्कार}} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०११ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:जोया अख्तरद्वारा निर्देशित चलचित्रहरू]] 9lhfdwoojl4l33dc4681ityfqqaakyk 0 87430 1369809 1164427 2026-08-15T13:29:30Z Saroj 31493 Synced 5 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369809 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जोया अख्तर | image = Zoya at audio release of Talaash.jpg | caption = ''तलाश'', अक्टूबर २०१२ को अडियो प्रदर्शन मा जोया | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1972|10|14}}<ref>{{cite web|url=https://www.ganeshaspeaks.com/predictions/entertainment/zoya-akhtar-director-bollywood-mumbai-film-festival-mami-predictions-2015/|title=A creatively enriching phase lies ahead for Zoya Akhtar, but limited projects foreseen...|accessdate=2019-02-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925204152/https://www.ganeshaspeaks.com/predictions/entertainment/zoya-akhtar-director-bollywood-mumbai-film-festival-mami-predictions-2015/ |date=2020-09-25 }}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | othername = | occupation = [[निर्देशक]], कथानक लेखक | yearsactive = 1999—वर्तमान | relatives = [[जावेद अख्तर]] (पिता)<br>[[फरहान अख्तर]] (भाई)<br>हनी ईरानी (आमा) }} '''जोया अख्तर''' भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक निर्देशक हुन्। उनले सर्वप्रथम ''लक बाइ चान्स'' (२००९) नामक फिल्मबाट आफ्नो निर्देशनको कार्य आरम्भ गरिन् । <ref>{{Cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/sep/07/slide-show-1-interview-with-zoya-akhtar.htm|title='I'm obsessed with people'|date=2009-09-07|publisher=रीडिफ|accessdate=2019-02-13}}</ref> ==बाल्यकाल== == व्यक्तिगत जीवन== == प्रमुख चलचित्रहरू == == प्रसिद्धि == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{FilmfareAwardBestDirector}} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र निर्देशकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७२ मा जन्म]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र निर्देशकहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी पटकथा लेखकहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] mvbgt0g5202r15blmfcg6predrezzdt 0 94839 1369853 1162215 2026-08-15T17:17:12Z ~2026-44978-05 80343 1369853 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = नेपाल न्युज नेटवर्क | image = | parent = | status = सक्रिय | founded = २००२ | founder = [[रामेश्वर थापा]] | successor = | country = [[नेपाल]] | headquarters = तिनकुने,काठमाडौ | distribution = | keypeople = रामेश्वर थापा | agm = | publications = | imprints = Today]] | revenue = | numemployees = | url = {{URL|annapurnapost.com}} }} '''नेपाल समाचार नेटवर्क अन्तराष्ट्रिय प्रा.लि.''',<ref>{{cite web|url=http://www.globaljob.com.np/nepal-news-network-international-p-ltd/532|title=Nepal News Network International P. Ltd.|accessdate=11 November 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115193647/http://www.globaljob.com.np/nepal-news-network-international-p-ltd/532 |date=15 November 2016 }}</ref>बाट सम्बन्धन प्राप्त मिडिया नेटवर्क '''अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क(Annapurna Media Network)''' को मुख्य कार्यालय काठमाडौ नेपालमा रहेको छ। === पत्रिका === *''[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]'' - दैनिक नेपाली पत्रिका *''[[अन्नपूर्ण नोट]]'' – दैनिक अनलाइन पत्रिका *''[[अन्नपूर्ण टुडे]]'' – साप्ताहिक नेपाली पत्रीका === च्यानल तथा एफएम === *''[[रेडियो अन्नपूर्ण]]'' – काठमाडौँ उपत्यकाको रेडियो स्टेसन ==स्रोत== {{reflist}} ==बाह्य कडी== *[http://annapurnapost.com/] Official site of Annapurna Post. *[http://www.annapurnapost.com/annanote/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171021060418/http://www.annapurnapost.com/annanote |date=2017-10-21 }} Anna Note *[http://annapurnapost.com/annanote/news/101/3NI-launches-three-new-media-] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161104012655/http://annapurnapost.com/annanote/news/101/3NI-launches-three-new-media- |date=2016-11-04 }} 3NI launches three new media {{अन्नपूर्ण नेटवर्क}} [[श्रेणी:अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क]] 9cscsbnbpptg1p6ayd8j5ffr9ba9wz3 0 103887 1369806 1369800 2026-08-15T12:52:14Z Bishaldev100 28807 /* नेपाल अंग्रेज युद्ध */ 1369806 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर<ref>{{Cite journal |last=खनाल |first=मोहनप्रसाद |title=श्री ५ राजेन्द्रको काशी पलायन र अलौ पर्व |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_29_02_05.pdf |journal=CNAS |volume=29 |issue=2 |pages=328 |via=यसै सिलसिलामा उदयबहादुर र सम्शेरबहादुर पाँडेलाई,माथवरसिंह थापा लगायतका भादारसहित "तेरा बाबु वीरकेशर पांडेलाई मार्ने पनि जङ्गबहादुर नै हो तसर्थम मुडको वदला मुड बक्सौला"}}</ref> | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]<br>[[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> == नेपाल अंग्रेज युद्ध == {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}}सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref>। मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । तर चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । [[हरिहरपुरगढी]] छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो। अप्रिलका आधासम्ममा [[मकवानपुर गढी|मकवानपुरगढी]] पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के झुक्याएर शत्रुले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] gz2xv5r9stfe3wv1qlh4hu85supr4aw 1369807 1369806 2026-08-15T12:57:40Z Bishaldev100 28807 1369807 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर<ref>{{Cite journal |last=खनाल |first=मोहनप्रसाद |title=श्री ५ राजेन्द्रको काशी पलायन र अलौ पर्व |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_29_02_05.pdf |journal=CNAS |volume=29 |issue=2 |pages=328 |via=यसै सिलसिलामा उदयबहादुर र सम्शेरबहादुर पाँडेलाई,माथवरसिंह थापा लगायतका भादारसहित "तेरा बाबु वीरकेशर पांडेलाई मार्ने पनि जङ्गबहादुर नै हो तसर्थम मुडको वदला मुड बक्सौला"}}</ref> | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]<br>[[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> == नेपाल अंग्रेज युद्ध == {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}}सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref>। मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । तर चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । [[हरिहरपुरगढी]] छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो। अप्रिलका आधासम्ममा [[मकवानपुर गढी|मकवानपुरगढी]] पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के झुक्याएर शत्रुले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]को हत्या भयो। [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य [[गगनसिंह भण्डारी|गगन सिंह भण्डारी]]को रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए। महारानीले तत्कालै धरहराबाट सामेलीको बिगुल फुक्न लगाइन्। कोतमा सबैजसो भाइभारादार जम्मा भए भन्ने लागेपछि महारानी कौसीबाट गगनसिंहको हत्यारा पत्तो लगाई तत्कालै मार्ने र हत्याको बदला लिने पक्षमा थिइन्। भारदारहरूले अपराधी पत्ता लगाउन नसक्दा महारानीले [[वीरकेशर पाँडे|वीर]] [[वीरकेशर पाँडे|केशर पाँडे]]लाई पुरानो कुराले शङ्का गरी निजलाई पक्रि मार्ने आदेश जनरल [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]]लाई दिइन्। उता अभिमानसिंहले त्यसरी व्यक्तिले नमान्दानमान्दै हत्या गर्न श्री ५ महाराजको पनि हुकुम हुनुपर्छ भन्ने जबाफ दिए। आफूले महारानीको आज्ञा पालना नगरेको र कोतको अवस्था भयानक हुँदै गएकाले [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]] कोतको ढोका बाहिर जान र आफ्नो पल्टनसँग भेट गर्ने उद्देश्यले निस्कन लागे। तर महारानीले कसैलाई पनि बाहिर नपठाउने आदेश दिएको थाहा नपाएका अभिमानसिंहले पहरालाई धक्का दिई चुकुल खोल्न लाग्दा सिपाही युद्धवीर अधिकारीले अभिमानसिंहलाई सङ्गीनले धोची घाइते बनाइदिए। आफू मर्ने बेलामा "गगनसिंहलाई मार्ने जङ्गे हो" भनी कराएर आफ्नै रगतले भित्तामा पन्जाछाप लगाई अभिमानसिंह छटपटाउदै मरे। अभिमानसिंह रानाको हत्या भएपछी सुरु भएको भारदारहरूको काटमारमा वीराकेशर पाँडे सहित २९ जनाको हत्या भयो । == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] lydvu1wm7hvmhxm0v0zgipc68g0bdlr 1369808 1369807 2026-08-15T12:59:07Z Bishaldev100 28807 /* कोत पर्व */ 1369808 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर<ref>{{Cite journal |last=खनाल |first=मोहनप्रसाद |title=श्री ५ राजेन्द्रको काशी पलायन र अलौ पर्व |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_29_02_05.pdf |journal=CNAS |volume=29 |issue=2 |pages=328 |via=यसै सिलसिलामा उदयबहादुर र सम्शेरबहादुर पाँडेलाई,माथवरसिंह थापा लगायतका भादारसहित "तेरा बाबु वीरकेशर पांडेलाई मार्ने पनि जङ्गबहादुर नै हो तसर्थम मुडको वदला मुड बक्सौला"}}</ref> | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]<br>[[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> == नेपाल अंग्रेज युद्ध == {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}}सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref>। मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । तर चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । [[हरिहरपुरगढी]] छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो। अप्रिलका आधासम्ममा [[मकवानपुर गढी|मकवानपुरगढी]] पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के झुक्याएर शत्रुले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]को हत्या भयो। [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य [[गगनसिंह भण्डारी|गगन सिंह भण्डारी]]को रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए। महारानीले तत्कालै धरहराबाट सामेलीको बिगुल फुक्न लगाइन्। कोतमा सबैजसो भाइभारादार जम्मा भए भन्ने लागेपछि महारानी कौसीबाट गगनसिंहको हत्यारा पत्तो लगाई तत्कालै मार्ने र हत्याको बदला लिने पक्षमा थिइन्। भारदारहरूले अपराधी पत्ता लगाउन नसक्दा महारानीले [[वीरकेशर पाँडे|वीर]] [[वीरकेशर पाँडे|केशर पाँडे]]लाई पुरानो कुराले शङ्का गरी निजलाई पक्रि मार्ने आदेश जनरल [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]]लाई दिइन्। उता अभिमानसिंहले त्यसरी व्यक्तिले नमान्दानमान्दै हत्या गर्न श्री ५ महाराजको पनि हुकुम हुनुपर्छ भन्ने जबाफ दिए। आफूले महारानीको आज्ञा पालना नगरेको र कोतको अवस्था भयानक हुँदै गएकाले [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]] कोतको ढोका बाहिर जान र आफ्नो पल्टनसँग भेट गर्ने उद्देश्यले निस्कन लागे। तर महारानीले कसैलाई पनि बाहिर नपठाउने आदेश दिएको थाहा नपाएका अभिमानसिंहले पहरालाई धक्का दिई चुकुल खोल्न लाग्दा सिपाही युद्धवीर अधिकारीले अभिमानसिंहलाई सङ्गीनले धोची घाइते बनाइदिए। आफू मर्ने बेलामा "गगनसिंहलाई मार्ने जङ्गे हो" भनी कराएर आफ्नै रगतले भित्तामा पन्जाछाप लगाई अभिमानसिंह छटपटाउदै मरे।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास:[[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३४</ref> अभिमानसिंह रानाको हत्या भएपछी सुरु भएको भारदारहरूको काटमारमा वीराकेशर पाँडे सहित २९ जनाको हत्या भयो । == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] tke9v7d1jzfgxe9d9ygw8k8y3u2068e 1369846 1369808 2026-08-15T15:10:41Z Bishaldev100 28807 1369846 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर<ref>{{Cite journal |last=खनाल |first=मोहनप्रसाद |title=श्री ५ राजेन्द्रको काशी पलायन र अलौ पर्व |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_29_02_05.pdf |journal=CNAS |volume=29 |issue=2 |pages=328 |via=यसै सिलसिलामा उदयबहादुर र सम्शेरबहादुर पाँडेलाई,माथवरसिंह थापा लगायतका भादारसहित "तेरा बाबु वीरकेशर पांडेलाई मार्ने पनि जङ्गबहादुर नै हो तसर्थम मुडको वदला मुड बक्सौला"}}</ref> | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]<br>[[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> ==पुर्वज== उनी काजी रणजीत पाँडेका छोरा र तुलाराम पाँडेका नाति थिए। कान्तिपुरको युद्धमा बारुद पड्किएर तुलाराम पाँडेको मृत्यु भएको थियो। उनको बाबुबाजेलाई गोरा पाँडे भनिन्थ्यो। भोटु पाँडे उनका काका हुन्। == नेपाल अंग्रेज युद्ध == {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}}सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref>। मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । तर चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । [[हरिहरपुरगढी]] छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो। अप्रिलका आधासम्ममा [[मकवानपुर गढी|मकवानपुरगढी]] पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के झुक्याएर शत्रुले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]को हत्या भयो। [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य [[गगनसिंह भण्डारी|गगन सिंह भण्डारी]]को रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए। महारानीले तत्कालै धरहराबाट सामेलीको बिगुल फुक्न लगाइन्। कोतमा सबैजसो भाइभारादार जम्मा भए भन्ने लागेपछि महारानी कौसीबाट गगनसिंहको हत्यारा पत्तो लगाई तत्कालै मार्ने र हत्याको बदला लिने पक्षमा थिइन्। भारदारहरूले अपराधी पत्ता लगाउन नसक्दा महारानीले [[वीरकेशर पाँडे|वीर]] [[वीरकेशर पाँडे|केशर पाँडे]]लाई पुरानो कुराले शङ्का गरी निजलाई पक्रि मार्ने आदेश जनरल [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]]लाई दिइन्। उता अभिमानसिंहले त्यसरी व्यक्तिले नमान्दानमान्दै हत्या गर्न श्री ५ महाराजको पनि हुकुम हुनुपर्छ भन्ने जबाफ दिए। आफूले महारानीको आज्ञा पालना नगरेको र कोतको अवस्था भयानक हुँदै गएकाले [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]] कोतको ढोका बाहिर जान र आफ्नो पल्टनसँग भेट गर्ने उद्देश्यले निस्कन लागे। तर महारानीले कसैलाई पनि बाहिर नपठाउने आदेश दिएको थाहा नपाएका अभिमानसिंहले पहरालाई धक्का दिई चुकुल खोल्न लाग्दा सिपाही युद्धवीर अधिकारीले अभिमानसिंहलाई सङ्गीनले धोची घाइते बनाइदिए। आफू मर्ने बेलामा "गगनसिंहलाई मार्ने जङ्गे हो" भनी कराएर आफ्नै रगतले भित्तामा पन्जाछाप लगाई अभिमानसिंह छटपटाउदै मरे।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास:[[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३४</ref> अभिमानसिंह रानाको हत्या भएपछी सुरु भएको भारदारहरूको काटमारमा वीराकेशर पाँडे सहित २९ जनाको हत्या भयो । == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] q274r6oj92ds4ojjygxyicr40i5cpwn 1369847 1369846 2026-08-15T15:12:04Z Bishaldev100 28807 /* पुर्वज */ 1369847 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर<ref>{{Cite journal |last=खनाल |first=मोहनप्रसाद |title=श्री ५ राजेन्द्रको काशी पलायन र अलौ पर्व |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_29_02_05.pdf |journal=CNAS |volume=29 |issue=2 |pages=328 |via=यसै सिलसिलामा उदयबहादुर र सम्शेरबहादुर पाँडेलाई,माथवरसिंह थापा लगायतका भादारसहित "तेरा बाबु वीरकेशर पांडेलाई मार्ने पनि जङ्गबहादुर नै हो तसर्थम मुडको वदला मुड बक्सौला"}}</ref> | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]<br>[[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> ==पुर्वज== उनी काजी [[रणजीत पाँडे]]का छोरा र [[तुलाराम पाँडे]]का नाति थिए। [[कान्तिपुरको युद्ध]]मा बारुद पड्किएर तुलाराम पाँडेको मृत्यु भएको थियो। उनको खानदान खलकलाई गोरा पाँडे भनिन्थ्यो। [[भोटु पाँडे]] उनका काका हुन्। == नेपाल अंग्रेज युद्ध == {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}}सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref>। मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । तर चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । [[हरिहरपुरगढी]] छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो। अप्रिलका आधासम्ममा [[मकवानपुर गढी|मकवानपुरगढी]] पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के झुक्याएर शत्रुले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]को हत्या भयो। [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य [[गगनसिंह भण्डारी|गगन सिंह भण्डारी]]को रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए। महारानीले तत्कालै धरहराबाट सामेलीको बिगुल फुक्न लगाइन्। कोतमा सबैजसो भाइभारादार जम्मा भए भन्ने लागेपछि महारानी कौसीबाट गगनसिंहको हत्यारा पत्तो लगाई तत्कालै मार्ने र हत्याको बदला लिने पक्षमा थिइन्। भारदारहरूले अपराधी पत्ता लगाउन नसक्दा महारानीले [[वीरकेशर पाँडे|वीर]] [[वीरकेशर पाँडे|केशर पाँडे]]लाई पुरानो कुराले शङ्का गरी निजलाई पक्रि मार्ने आदेश जनरल [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]]लाई दिइन्। उता अभिमानसिंहले त्यसरी व्यक्तिले नमान्दानमान्दै हत्या गर्न श्री ५ महाराजको पनि हुकुम हुनुपर्छ भन्ने जबाफ दिए। आफूले महारानीको आज्ञा पालना नगरेको र कोतको अवस्था भयानक हुँदै गएकाले [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह राना]] कोतको ढोका बाहिर जान र आफ्नो पल्टनसँग भेट गर्ने उद्देश्यले निस्कन लागे। तर महारानीले कसैलाई पनि बाहिर नपठाउने आदेश दिएको थाहा नपाएका अभिमानसिंहले पहरालाई धक्का दिई चुकुल खोल्न लाग्दा सिपाही युद्धवीर अधिकारीले अभिमानसिंहलाई सङ्गीनले धोची घाइते बनाइदिए। आफू मर्ने बेलामा "गगनसिंहलाई मार्ने जङ्गे हो" भनी कराएर आफ्नै रगतले भित्तामा पन्जाछाप लगाई अभिमानसिंह छटपटाउदै मरे।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास:[[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३४</ref> अभिमानसिंह रानाको हत्या भएपछी सुरु भएको भारदारहरूको काटमारमा वीराकेशर पाँडे सहित २९ जनाको हत्या भयो । == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] scu8n8ydugiyzt6js804d7gz7zd0xb1 10 110555 1369942 1273328 2026-08-16T07:56:01Z Bishaldev100 28807 1369942 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |title = {{flag|संयुक्त राज्य अमेरिका|size=25px}}को विषय |titlestyle = background: |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास|इतिहास]] |list1 = {{nowrap begin}} [[तेह्र उपनिवेश]]{{·w}}[[अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध]]{{.w}} [[अमेरिकी क्रान्ति]]{{·w}}[[अमेरिकी स्वतन्त्रताको घोषणापत्र|स्वतन्त्रताको घोषणापत्र]]{{·w}} [[अमेरिकी गृहयुद्ध]]{{·w}} [[गेटिसबर्ग सम्बोधन]] {{·w}} [[बेलिङ्घम दङ्गा]] {{·w}} [[अरेगन सन्धि]] {{·w}} [[खाडी युद्ध]] {{nowrap end}} |group2 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको सङ्घीय सरकार|सरकार]] |list2 = {{Navbox subgroups |groupstyle = font-weight:normal; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विधायिका |list1 = {{nowrap begin}} [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|संविधान]] {{·w}} [[अमेरिकी काङ्ग्रेस|काङ्ग्रेस]] {{·w}} [[अमेरिकी क्यापिटल]]{{nowrap end}} |group2 = कार्यपालक |list2 = {{nowrap begin}}[[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] {{·w}}उपराष्ट्रपति {{·w}} [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्याबिनेट|क्याबिनेट]] {{·w}}[[संयुक्त राज्य अमेरिकाको महान्यायाधिवक्ता|महान्यायधिवक्ता]] {{.w}}[[गभर्नर (संयुक्त राज्य अमेरिका)|गभर्नर]]{{nowrap end}} |group3 = वैज्ञानिक संस्थान |list3 = {{nowrap begin}}[[नासा]] {{·w}} [[संयुक्त राज्य भूगर्भ सर्वेक्षण]] {{nowrap end}} |group4 = गुप्तचर विभाग |list4 = {{nowrap begin}}[[सिआइए]] {{·w}}[[राष्ट्रिय सुरक्षा आयोग, अमेरिका|राष्ट्रिय सुरक्षा आयोग]] {{nowrap end}} |group5 = [[अमेरिकी सशस्त्र बल|सशस्त्र बल]] |list5 ={{nowrap begin}}[[अमेरिकी नौसेना]]{{·w}}[[संयुक्त राज्य सेना]]{{·w}}[[संयुक्त राज्य वायुसेना]]{{nowrap end}} }} |group4 = राजनीतिक दल |list4 = {{nowrap begin}} [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्रेटिक पार्टी]] {{·w}} [[रिपब्लिकन पार्टी]] {{nowrap end}} |group5 = भूगोल |list5 = {{Navbox subgroups |groupstyle = font-weight:normal; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> |group1 = भूमिरूप |list1 = {{nowrap begin}} पर्वत ([[एपलासियन पर्वतमाला|एपलासियन]] {{·w}} [[आयरन (पर्वत)|आयरन]]) मैदान ([[क्यानडा तथा संयुक्त राज्य अमेरिकाको ग्रेट प्लेन|ग्रेट प्लेन]] ) द्वीप ([[डायोमिड द्वीप|डायोमिड द्वीप]]) {{nowrap end}} |group2 = क्षेत्र |list2 = {{nowrap begin}} [[अमेरिकाका सहरहरूको सूची|सहर]] {{·w}} [[पश्चिमी संयुक्त राज्य|पश्चिमी अमेरिका]] {{·w}} [[उत्तर अमेरिका]]{{nowrap end}} |group4 = जलाशय |list4 = {{nowrap begin}} नदीहरू ([[अरकन्सास नदी|अरकन्सास]]{{·w}}[[कोलोराडो नदी|कोलोराडो]]{{·w}} [[डेलावेअर नदी|डेलावेअर]]{{·w}}[[मिसिसिपी नदी|मिसिसिप्पी]]{{·w}}[[हडसन नदी|हडसन]] {{·w}} [[मिसोरी नदी|मिसोरी]]{{·w}} [[क्यान्सास नदी|क्यान्सास]]) ताल ([[मिसिगन ताल]]){{nowrap end}} }} |group8 = संस्कृति |list8 = {{nowrap begin}}[[हलिउड|हलिउड]] {{·w}} [[देशी सङ्गीत]] {{·w}} [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको झण्डा|झण्डा]]{{nowrap end}} |group9 = उत्सव |list9 = {{nowrap begin}} [[अमेरिकी स्वतन्त्रता दिवस|स्वतन्त्रता दिवस]] {{·w}}[[झण्डा दिवस (अमेरिका)|झण्डा दिवस]] {{·w}} [[हलोविन]] {{nowrap end}} |group10 = भाषा |list10 = {{nowrap begin}} [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] {{·w}} [[ना-डिने भाषा|ना-डिने]]{{·w}} [[हवाइवी|हवाइवी भाषा]] {{nowrap end}} |group10 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको अर्थव्यवस्था|अर्थव्यवस्था]] |list10 = {{nowrap begin}} [[महामन्दी]]{{·w}} [[न्युयोर्क स्टक एक्सचेन्ज|न्युयोर्क सेयर बजार]] {{·w}}[[न्याजड्याक]] {{nowrap end}} }}<noinclude> </noinclude> [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका]] 9lr9x1fc9thscfww5dpgb7cyzzd8zjc 0 114345 1369838 1203051 2026-08-15T14:46:39Z Saroj 31493 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369838 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = इद्दराममयिलाथो | image = Iddarammayilatho.jpg | caption = रङ्गमञ्च प्रदर्शित पोस्टर | director = [[पुरी जगन्नाध]] | producer = [[बन्दला गणेश]] | screenplay = पुरी जगन्नाध | starring = [[अल्लू अर्जुन]]<br/>[[अमला पल]]<br/>[[क्याथरिन ट्रेसा|क्याथरीन टेरेसा]] | music = [[देवी श्री प्रसाद]] | cinematography = [[अमोल राठोड]] | studio = [[परमेश्वरा आर्ट प्रोडक्सन्स]] | distributor = ब्लू स्काई | released = {{Film date|df=yes|2013|5|31|ref1=<ref>{{cite web | url=https://twitter.com/ganeshbandla/status/329130097707720704 | title=Producer Bandla Ganesh announces the release date of his Iddarammayilatho|accessdate=6 December 2013}}</ref>}} | runtime = १४३ मिनेट | country = भारत | language = तेलुगु | budget = {{INR}}४० करोड<ref>{{cite web|title=Telugu cinema industry loses 300 crores in 2013|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news-interviews/Telugu-cinema-industry-loses-300-crores-in-2013/articleshow/27080566.cms|work=[[The Times of India]]|date=8 December 2013}}</ref> | gross = ₹९५ करोड<!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''इद्दराममयिलाथो''''' सन् २०१३ मा सार्वजनिक [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] भाषाको एक भारतीय एक्सन थ्रिलर चलचित्र हो। यो चलचित्र [[पुरी जगन्नाध]]द्वारा निर्देशित छ भने यस चलचित्रमा [[अल्लू अर्जुन]], [[अमला पल]], र [[क्याथरिन ट्रेसा|क्याथरीन टेरेसा]] मुख्य भूमिकामा रहेका छन्। यस चलचित्रलाई पूर्ण रूपमा [[स्पेन]] र [[पेरिस]]मा छायाङ्कन गरिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-12/news-interviews/33788390_1_amala-paul-allu-arjun-parameswara-arts |title=Allu Arjun to romance Amala Paul |work=Times of India |date=12 September 2012 |accessdate=12 September 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029192123/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-12/news-interviews/33788390_1_amala-paul-allu-arjun-parameswara-arts |date=29 October 2013 }}</ref> परमेश्वरा आर्ट प्रोडक्सन्स स्टुडियोमा निर्माण गरिएको यो चलचित्रको निर्माता [[बन्दला गणेश]] हुन्। यो चलचित्रलाई [[मलयालम भाषा|मलयालम]] भाषामा अनुवाद गरी 'रोमियो एन्ड जूलियट' नाम राखि प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://timesofap.com/cinema/iddarammayilatho-to-release-in-malayalam-.html |title=Archived copy |access-date=2013-05-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510110713/http://timesofap.com/cinema/iddarammayilatho-to-release-in-malayalam-.html |archive-date=10 May 2013 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510110713/http://timesofap.com/cinema/iddarammayilatho-to-release-in-malayalam-.html |date=2013-05-10 }}</ref> इद्दराममयिलाथो चलचित्र सन् २०१३ मे ३१ का दिन विश्वव्यापी रूपमा १,६०० चलचित्र मन्दिरहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो। ==कलाकार== * [[अल्लू अर्जुन]] सञ्जय रेड्डी उर्फ सञ्जुको रूपमा * [[अमला पल]] कोमली शङ्करभरणमको रूपमा * [[क्याथरिन ट्रेसा|क्याथरीन टेरेसा]] आकांक्षाको रूपमा * [[ब्रह्मानन्दम]] फिडल ब्रह्माको रूपमा * [[अली (अभिनेता)|अली]] गुडिवाडा कृष्णको रूपमा ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title|2714622|इद्दराममयिलाथो}} [[श्रेणी:तेलगु भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१३ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय एक्सन थ्रिलर चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय साङ्गीतिक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय प्रेमप्रसङ्गयुक्त एक्सन चलचित्रहरू]] 3hfs8zox4hb54e03ydewfa3nosnlsfm 0 118826 1369851 1366546 2026-08-15T17:07:09Z ~2026-44904-87 80341 1369851 wikitext text/x-wiki {{For|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची}} {{Infobox official post | post = राष्ट्रपति | body = संयुक्त राज्य अमेरिका | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = राष्ट्रपतीय प्रतीक | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = राष्ट्रपतीय झण्डा | flagborder = yes | image = | incumbent = | incumbentsince = | department = {{plainlist| *[[अमेरिकी सरकारको कार्यकारी शाखा]] *[[राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालय]]}} | style = {{plainlist| *[[राष्ट्रपति महोदय (शीर्षक)|राष्ट्रपति महोदय]]<ref>{{Cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF |title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President |date=August 2, 1891 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4 |date=July 18, 2007 |publisher=Usgs.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |archive-date=September 26, 2012 |access-date=November 15, 2012}}</ref><br>(अनौपचारिक) *[[सम्माननीय]]<ref>{{Cite web |url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |title=Models of Address and Salutation |publisher=Ita.doc.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |archive-date=July 20, 2010 |access-date=September 4, 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |date=July 20, 2010 }}</ref> <br>(औपचारिक) *[[महामहिम]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs], Protocol and Liaison Service, [[United Nations]]. Retrieved November 1, 2012.</ref><ref>{{Cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim |title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner |last=The White House Office of the Press Secretary |date=September 1, 2010 |publisher=obamawhitehouse.archives.gov |access-date=July 19, 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |title=Exchanges of Letters |date=September 1978 |publisher=Jimmy Carter Library |access-date=November 9, 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |date=October 10, 2017 }}</ref><br>(कुटिनीतिक)}} | status = {{plainlist| *[[राष्ट्रप्रमुख]] *[[सरकार प्रमुख]]}} | abbreviation = पिओटियुएस | member_of = {{plainlist| *[[अमेरिकाको मन्त्रिमण्डल|मन्त्रिमण्डल]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय नीति परिषद|राष्ट्रिय नीति परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय आर्थिक परिषद|राष्ट्रिय आर्थिक परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद|राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद]]}} | residence = [[ह्वाइट हाउस]] | seat = [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डी.सी.]] | nominator = [[अमेरिकाका राजनीतिक दलहरू|राजनीतिक दलहरू]] वा स्व-नामाङ्कन | appointer = [[संयुक्त राज्य निर्वाचक मण्डल|निर्वाचक मण्डल]] | termlength = चार वर्ष, एकपटक नवीकरण | constituting_instrument = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|अमेरिकाको संविधान]] | formation = {{date and age|1788|6|21|p=1|br=1}}<ref>{{Cite book |last=Maier |first=Pauline |title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788 |date=2010 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-86854-7 |location=New York, New York |page=433 |author-link=Pauline Maier}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/ |title=March 4: A forgotten huge day in American history |date=March 4, 2013 |publisher=[[National Constitution Center]] |location=Philadelphia |access-date=July 29, 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics |date=February 24, 2018 }}</ref> | first = [[जर्ज वासिङ्टन]]<ref>{{Cite web |url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/ |title=Presidential Election of 1789 |website=Digital Encyclopedia |publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon |location=Mount Vernon, Virginia |access-date=July 29, 2018}}</ref> | salary = $४,००,००० वार्षिक | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''अमेरिकाको राष्ट्रपति''', '''संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपति''' वा '''संयुक्त राज्यको राष्ट्रपति''' ('''पिओटियुएस'''){{efn-ua|सन् १८७९ मा वाल्टर फिलिप्स नामक व्यक्तिले टेलिग्राफमा छोटकरी रूप दिनको लागि यो पदावलीको प्रयोग गरेका थिए।<ref>{{Cite book |last=Safire |first=William |url=https://books.google.com/books?id=q6ARDAAAQBAJ&pg=PA564 |title=Safire's Political Dictionary |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780195340617 |page=564 |language=en}}</ref>}} [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रप्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख]] हुन्छन्। अमेरिकाको राष्ट्रपति [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार|सङ्घीय सरकार]]को [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार#कार्यकारी शाखा|कार्यकारी शाखा]] र [[अमेरिकी सशस्त्र बल|संयुक्त राज्य सैन्य बल]]को प्रमुख सैन्य अधिकारी हुन्छन्। [[राष्ट्रपति]] पदको निर्माण भएपछि समयानुसार यसको अधिकार बढाउँदै लगिएको छ र हाल आएर राष्ट्रपतिसँग सङ्घीय सरकारको पूर्ण अधिकार रहेको छ।<ref>{{Cite journal |last=Ford |first=Henry Jones |date=1908 |title=The Influence of State Politics in Expanding Federal Power |journal=Proceedings of the American Political Science Association |volume=5 |pages=53–63 |doi=10.2307/3038511 |jstor=3038511}}</ref> राष्ट्रपतिको शक्तिलाई समयानुसार बढाउने र घटाउने गरिएको भएतापनि [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट|फ्र्याङ्कलिन डी. रूजबेल्ट]] राष्ट्रपति भएपछि उनले यस पदमा निहित अधिकारहरूलाई उल्लेखनीय विस्तार गरेपछि, [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुवातदेखि अमेरिकी राजनीतिक जीवनमा राष्ट्रपति पदले ठोस भूमिका निर्वाह गरेको छ। समकालीन समयमा, राष्ट्रपतिलाई एकमात्र विश्वव्यापी [[महाशक्ति]] नेताको रूपमा संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली राजनीतिक हस्तिहरू मध्ये एकको रूपमा समेत हेर्ने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=http://time.com/4657665/steve-bannon-donald-trump/ |title=Is Steve Bannon the Second Most Powerful Man in the World? |last=Von Drehle |first=David |date=February 2, 2017 |website=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/jan/03/uselections2008.world |title=Who should be the world's most powerful person? |date=January 3, 2008 |work=The Guardian |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/the-story-of-power.html |title=Meacham: The History of Power |last=Meacham |first=Jon |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/1-barack-obama.html |title=The Newsweek 50: Barack Obama |last=Zakaria |first=Fareed |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref> ==इतिहास र विकास== == विधायिका अधिकार == === विधेयकमा हस्ताक्षर र भिटो गर्ने === === एजेन्डा तय गर्ने === === नियमहरू जारी गर्ने === === कांग्रेसको बैठक आह्वान र स्थगित गर्ने === == कार्यकारी अधिकार == === प्रशासनिक अधिकार === राष्ट्रपतिले राजनीतिक नियुक्तिहरू गर्छन्। नयाँ राष्ट्रपतिले पदभार ग्रहण गरेपछि ४,००० सम्म नियुक्ति गर्न सक्छन्, जसमध्ये १,२०० [[अमेरिकी सिनेट]]ले पुष्टि गर्नुपर्छ। राजदूतहरू, मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र विभिन्न अधिकारीहरू, सिनेटको पुष्टिकरणसहित राष्ट्रपतिको नियुक्तिद्वारा परिपुर्ति गरिने पदहरू हुन्।<ref>{{cite web |date=April 14, 2021 |title=Presidentially Appointed Positions |url=https://presidentialtransition.org/wp-content/uploads/sites/6/2020/12/Presidentially-Appointed-Positions.pdf |access-date=March 7, 2023 |publisher=[[Partnership for Public Service]] |location=Washington, D.C.}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/interactive/2020/biden-appointee-tracker/|title=Biden Political Appointee Tracker|newspaper=The Washington Post|access-date=March 7, 2023}}</ref> कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको शक्ति लामो समयदेखि विवादास्पद राजनीतिक मुद्दा रहेको छ। सामान्यतया, राष्ट्रपतिले इच्छा अनुसार कार्यकारी अधिकारीहरूलाई हटाउन सक्छन्।<ref>See ''Shurtleff v. United States'', {{ussc|189|311|1903}}; ''[[Myers v. United States]]'', {{ussc|272|52|1926}}.</ref> यद्यपि, कांग्रेसले स्वतन्त्र नियामक एजेन्सीहरूका आयुक्तहरू र केही निम्न कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको अधिकारलाई कानूनद्वारा कटौती र सीमित गर्न सक्छ।<ref>See ''[[Humphrey's Executor v. United States]]'', {{ussc|295|602|1935}} and ''[[Morrison v. Olson]]'', {{ussc|487|654|1988}}, respectively.</ref> बढ्दो संघीय कर्मचारीतन्त्रलाई व्यवस्थापन गर्न, राष्ट्रपतिहरूलाई धेरै तहका कर्मचारीहरूले सहयोग गर्छन्, जसद्वारा अन्ततः संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालयमा व्यवस्थित गरिएको छ। कार्यकारी कार्यालय भित्र, राष्ट्रपतिका सहयोगीहरूको सबैभन्दा भित्री तह, र उनीहरूका सहायकहरू, ह्वाइट हाउस कार्यालयमा अवस्थित छन्। === विदेशी मामिलाहरू === धारा २, खण्ड ३, दफा ४ ले राष्ट्रपतिलाई "राजदूतहरूलाई स्वागत" गर्न आवश्यक छ। विदेश मामिला सधैं राष्ट्रपतिको जिम्मेवारीको एक महत्वपूर्ण तत्व रहँदै आएको छ, संविधान लागू भएदेखि प्रविधिमा भएको प्रगतिले राष्ट्रपतिको शक्ति बढाएको छ। जहाँ पहिले राजदूतहरूलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाको तर्फबाट स्वतन्त्र रूपमा वार्ता गर्न महत्त्वपूर्ण शक्ति प्रदान गरिएको थियो, राष्ट्रपतिहरूले अब नियमित रूपमा विदेशी देशका नेताहरूसँग प्रत्यक्ष भेट्छन्। === कमाण्डर-इन-चीफ === राष्ट्रपति संयुक्त राज्य [[अमेरिकी सशस्त्र बल|अमेरिकाको सशस्त्र बल]]को [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर इन चिफ]] हुन्, साथै राज्य मिलिशियाहरू परिचालन हुँदा तिनीहरूको पनि प्रमुख कमाण्डर हुन्। [[युद्धको घोषणा|युद्ध घोषणा]] गर्ने शक्ति संवैधानिक रूपमा कांग्रेसमा निहित छ, तर सेनाको निर्देशन र व्यवस्थापनको लागि राष्ट्रपतिको अन्तिम जिम्मेवारी हुन्छ। संविधानले राष्ट्रपतिलाई कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा कति अधिकार प्रदान गर्दछ भन्ने कुरा इतिहासभरि धेरै बहसको विषय बनेको छ, कांग्रेसले विभिन्न समयमा राष्ट्रपतिलाई व्यापक अधिकार दिएको छ र अरूले त्यो अधिकारलाई प्रतिबन्ध लगाउने प्रयास गरेका छन्।<ref>{{Cite web |last1=Ramsey |first1=Michael |last2=Vladeck |first2=Stephen |title=Common Interpretation: Commander in Chief Clause |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/commander-in-chief-clause-ramsey-and-vladeck/clause/25 |access-date=May 23, 2017 |website=National Constitution Center Educational Resources (some internal navigation required) |publisher=National Constitution Center}}</ref> === न्यायिक शक्ति र विशेषाधिकारहरू === राष्ट्रपतिसँग संयुक्त राज्य अमेरिकाको पुनरावेदन अदालत र संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतका सदस्यहरू सहित संघीय न्यायाधीशहरूलाई मनोनित गर्ने अधिकार छ। यद्यपि, यी मनोनयनहरूलाई पदभार ग्रहण गर्नु अघि सिनेटको अनुमोदन आवश्यक पर्दछ। सिनेटको अनुमोदन सुरक्षित गर्नुले संघीय न्यायपालिकालाई विशेष वैचारिक अडानतर्फ उन्मुख गर्न चाहने राष्ट्रपतिहरूको लागि ठूलो बाधा प्रदान गर्न सक्छ। अमेरिकी जिल्ला अदालतहरूमा न्यायाधीशहरूलाई मनोनयन गर्दा, राष्ट्रपतिहरूले प्रायः सिनेटरीय शिष्टाचारको लामो समयदेखि चल्दै आएको परम्परालाई सम्मान गर्छन्। राष्ट्रपतिहरूले माफी र राहत पनि दिन सक्छन्। [[जेराल्ड फोर्ड]]ले पदभार ग्रहण गरेको एक महिना पछि [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]लाई माफी दिए। राष्ट्रपतिहरूले प्रायः पद छोड्नुभन्दा केही समय अघि माफी दिन्छन्, जस्तै [[बिल क्लिन्टन]]ले आफ्नो पदको अन्तिम दिन प्याटी हर्स्टलाई माफी दिए; यो प्रायः विवादास्पद हुन्छ। <ref name="tws8nov12">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=But not since President Gerald R. Ford granted clemency to former President Richard M. Nixon for possible crimes in Watergate has a Presidential pardon so pointedly raised the issue of whether the president was trying to shield officials for political purposes.}}</ref><ref name="tws8nov11">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=The prosecutor charged that Mr. Weinberger's efforts to hide his notes may have 'forestalled impeachment proceedings against President Reagan' and formed part of a pattern of 'deception and obstruction'.{{nbsp}}... In light of President Bush's own misconduct, we are gravely concerned about his decision to pardon others who lied to Congress and obstructed official investigations.}}</ref><ref name="tws8nov10">{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/news/washington/2008-03-06-clinton-library-foia_N.htm|title=Clinton-papers release blocked|last=Eisler|first=Peter|date=March 7, 2008|work=USA Today|access-date=November 8, 2009|quote=Former president Clinton issued 140 pardons on his last day in office, including several to controversial figures, such as commodities trader Rich, then a fugitive on tax evasion charges. Rich's ex-wife, Denise, contributed $2,000 in 1999 to Hillary Clinton's Senate campaign; $5,000 to a related political action committee; and $450,000 to a fund set up to build the Clinton library.}}</ref> == नेतृत्व भूमिकाहरू == === राज्यको प्रमुख === {{listen|filename=Four ruffles and flourishes, hail to the chief (long version).ogg|title=Four ruffles and flourishes and 'Hail to the Chief' (long version)}} [[सरकार प्रमुख]]को रूपमा, राष्ट्रपतिले संयुक्त राज्य सरकारलाई आफ्नै जनतामाझ प्रतिनिधित्व गर्दछ, र बाँकी विश्वमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दछ। उदाहरण को लागी, कोही विदेशी राष्ट्र प्रमुखको राजकीय भ्रमण को समयमा, राष्ट्रपति सामान्यतया [[ह्वाइट हाउस]]को साउथ लनमा आयोजित एक राजकीय स्वागत समारोह को आयोजना गर्दछ, यो प्रथा [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]]द्वारा १९६१ मा सुरु भएको थियो। <ref>{{Cite book|last1=Abbott|first1=James A.|url=https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo|title=Designing Camelot: The Kennedy White House Restoration|last2=Rice|first2=Elaine M.|publisher=Van Nostrand Reinhold|year=1998|isbn=978-0-442-02532-8|pages=[https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo/page/9 9]–10|url-access=registration}}</ref> त्यसपछि साँझ [[ह्वाइट हाउस]]को State Dining Roomमा राष्ट्रपतिद्वारा राजकीय रात्रिभोज दिइन्छ ।<ref name="The White House State Dinner">{{Cite web|url=https://www.whitehousehistory.org/the-white-house-state-dinner|title=The White House State Dinner|website=The White House Historical Association|access-date=November 9, 2017}}</ref> [[चित्र:President Ronald Reagan Reviews Troops During An Arrival Ceremony at Great Hall of The People in Beijing Peoples Republic of China - DPLA - 6a25ef568b2569a4d243cdbf07940958.jpg|thumb|सन् १९८४ मा चीनको राजकीय भ्रमणको क्रममा राष्ट्रपति [[रोनाल्ड रेगन]]ले सम्मान रक्षकहरूको समीक्षा गर्दै।]] [[चित्र:Wilson_opening_day_1916.jpg|thumb|१९१६ को उद्घाटन दिनमा राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन]]ले औपचारिक पहिलो बल फ्याँक्छन्।]]राष्ट्रपतिको परम्परामा सरकारको प्रमुखको रूपमा राष्ट्रपतिको भूमिका पनि समावेश पर्दछ। [[जेम्स बुकानान|जेम्स बुकानन]]देखि धेरै निवर्तमान राष्ट्रपतिरूले परम्परागत रूपमा राष्ट्रपतिको संक्रमणकालमा आफ्नो उत्तराधिकारीलाई सल्लाह दिन्छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|title=How Presidents Pass The Torch|last=Gibbs|first=Nancy|date=November 13, 2008|work=[[Time magazine|Time]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121194256/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|archive-date=November 21, 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206231048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|date=February 6, 2011}}</ref> [[रोनाल्ड रेगन]] र उनका उत्तराधिकारीहरूले ओभल अफिसको डेस्कमा उद्घाटन दिवसमा आगामी राष्ट्रपतिको लागि एक निजी सन्देश पनि छोडेका छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?/base/news/1232616798110550.xml&coll=2|title=A note from Bush starts morning in the Oval Office|last=Dorning|first=Mike|date=January 22, 2009|work=[[Chicago Tribune]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|archive-date=December 28, 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|date=December 28, 2011}}</ref> === पार्टीको प्रमुख === राष्ट्रपतिलाई सामान्यतया उनीहरूको राजनीतिक दलको प्रमुख मानिन्छ। सम्पूर्ण प्रतिनिधि सभा र कम्तिमा एक तिहाइ सिनेटमा राष्ट्रपतिसँगै निर्वाचित हुने भएकाले, राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूले अनिवार्य रूपमा आफ्नो चुनावी सफलता पार्टीको राष्ट्रपतिको उम्मेदवारको प्रदर्शनसँग जोडिएको हुन्छ। कोटटेल प्रभाव, वा यसको कमीले पनि प्रायः राज्य र स्थानीय तहको सरकारमा पार्टीका उम्मेदवारहरूलाई पनि असर गर्छ। यद्यपि, त्यहाँ प्रायः अध्यक्ष र पार्टीका अन्यहरू बीचको तनाव हुन्छ, जसमा कांग्रेसमा आफ्नो पार्टीको ककसबाट महत्त्वपूर्ण समर्थन गुमाउने अध्यक्षहरू सामान्यतया कमजोर र कम प्रभावकारी मानिन्छन्। === वैश्विक नेता === [[बीसौँ शताब्दी|२० औं शताब्दी]]मा एक [[महाशक्ति]]को रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको उदय संग, र संयुक्त राज्य अमेरिका को [[२१औँ शताब्दी|२१ औं शताब्दी]] मा संसार को सबै भन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएको, राष्ट्रपति को सामान्यतया एक वैश्विक नेता को रूप मा हेरिन्छ, र कहिले काहि दुनिया को सबै भन्दा शक्तिशाली राजनीतिक व्यक्तित्व। NATO को प्रमुख सदस्यको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थिति, र [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली संघ]] समावेश भएका अन्य धनी वा लोकतान्त्रिक राष्ट्रहरूसँग देशको बलियो सम्बन्धले राष्ट्रपतिलाई "स्वतन्त्र संसारको नेता" भन्ने उपन्यासको नेतृत्व गरेको छ। == छनौट प्रक्रिया == === योग्यता === संविधानको धारा २, खण्ड १, दफा ५ ले राष्ट्रपति पद धारण गर्न तीन योग्यताहरू तोकेको छ। राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्न, व्यक्तिले निम्न कुराहरू गर्नुपर्छ: * संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्राकृतिक रूपमा जन्मेको नागरिक हुनुपर्छ; * कम्तिमा ३५ वर्षको हुनुपर्छ; * कम्तिमा १४ वर्षदेखि संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसोबास गरेको हुनुपर्छ।.<ref>{{Cite web |title=Article II. The Executive Branch, Annenberg Classroom |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/article-ii-annenberg/interp/19 |access-date=June 15, 2018 |website=The Interactive Constitution |publisher=The National Constitution Center |location=Philadelphia, Pennsylvania}}</ref> === चुनाव === == सुविधा == === पारिश्रमिक === === निवास === === यात्रा === [[एयर फोर्स वन]] संयुक्त राज्य वायु सेनाको आधिकारिक [[हवाई यातायात नियन्त्रण]] कल चिन्ह तथा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रपति]]को आधिकारिक सवारी हो ।<ref name="foxtrot">[http://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/ATC/atc0204.html आदेश 7110.65R (वायु यातायात नियन्त्रण)] सङ्घीय विमान प्रशासन</ref> ==टिप्पणीहरू== {{notelist-ua}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Presidents of the United States}} {{ढाँचा:संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रप्रमुख]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका|राष्ट्रपति ]] 8lcatmtbxhxc8pkv1c8mb8e0ljki9ob 4 120717 1369859 1369322 2026-08-15T23:37:17Z ListeriaBot 52294 Wikidata list updated [V2] 1369859 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P27 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage "ne" } MINUS {?item wdt:P106 wd:Q10833314} } GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count) |columns=number:#,label:Article,description,p106,p569,p570,p18,item |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! व्यवसाय ! जन्म मिति ! देहान्त मिति ! तस्वीर ! item |- | style='text-align:right'| 1 | [[Shilshila Acharya]] | | [[उद्यमी]]<br/>[[environmental scientist]] | data-sort-value="1901" | 20th century | | [[चित्र:Shilshila acharya 2 cropped.jpg|center|100px]] | [[:d:Q131389521|Q131389521]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[भूमिका गिरी]] | एक नेपाली लोक गायिका हुन् | [[गायक]] | | | | [[:d:Q94413431|Q94413431]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[सपना रोका मगर]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-02-10 | | | [[:d:Q102271811|Q102271811]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[गीता शाही]] | नेपाली अभिनेत्री र मोडल | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-03 | | [[चित्र:Gita Shahi 2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q37467229|Q37467229]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[दावा याङ्जुम शेर्पा]] | नेपाली पर्वतारोही सहयोगी | [[पर्वतारोही सहयोगी]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[चित्र:Dawa Yangzum Sherpa 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q64406217|Q64406217]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[तेजश्री थापा]] | मानव अधिकारकर्मी, वकिल र खोजकर्ता | [[मानव अधिकार कार्यकर्ता]]<br/>[[अधिवक्ता]]<br/>[[लेखक]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-10 | data-sort-value="2019" | 2019-03-26 | | [[:d:Q62581438|Q62581438]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[शान्ति मिश्र]] | नेपाली लाइब्रेरियन तथा लेखक (१९३८–२०१९) | [[लेखक]]<br/>[[librarian]]<br/>[[अनुवादक]]<br/>[[lecturer]]<br/>[[historian]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-22 | data-sort-value="2019" | 2019-05-15 | [[चित्र:Shanti Mishra graduation.jpg|center|100px]] | [[:d:Q94508889|Q94508889]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[पेम्बा डोमा शेर्पा]] | नेपाली हिमाल आरोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-07 | data-sort-value="2007" | 2007-05-22 | [[चित्र:Pemba Doma Sherpa.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4357604|Q4357604]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[योग माया]] | नेपाली अभियन्ता, समाजसेविका | [[अभियानी]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942 | [[चित्र:Yogmaya in Sanctum.JPG|center|100px]] | [[:d:Q8054419|Q8054419]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[मोतिलक्ष्मी उपासिका]] | | [[लेखक]]<br/>[[कवि]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-30 | data-sort-value="1997" | 1997 | [[चित्र:Moti laxmi upasika.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16013979|Q16013979]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[पासाङ ल्हामु शेर्पा अकिता]] | नेपाली महिला पर्वतारोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q27975671|Q27975671]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[सङ्गीता श्रेष्ठ]] | नेपाली महिला चलचित्र निर्देशक | [[चलचित्र निर्देशक]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-16 | | [[चित्र:Sangita Shrestha 02.jpg|center|100px]] | [[:d:Q56190200|Q56190200]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[उपासना सिंह ठकुरी]] | | [[अभिनेता]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-20 | | | [[:d:Q61778826|Q61778826]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[सङ्गीता मगर]] | नेपाली महिला अधिकारकर्मी | [[मानव अधिकार कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1995" | 1990s | | | [[:d:Q63384810|Q63384810]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[सरस्वती चौधरी]] | नेपाली महिला एथलेटिक्स खेलाडी | [[sprinter]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-12 | | | [[:d:Q68973687|Q68973687]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[उषा शेरचन]] | | [[कवि]]<br/>[[lyricist]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-22 | | [[चित्र:Usha Sherchan1.JPG|center|100px]] | [[:d:Q110983836|Q110983836]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[केल्साङ चुकी तेथोङ]] | अभिनेत्री र चलचित्र निर्देशक | [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[गायक]] | data-sort-value="1957" | 1957-11 | | [[चित्र:CHUCKIE KESLANG TETHONG.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3194932|Q3194932]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[अधिराजकुमारी प्रेरणा]] | नेपाली अधिराजकुमारी | [[शाही सदस्य]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-20 | | | [[:d:Q4202325|Q4202325]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[नाङ्सल तामाङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-28 | | | [[:d:Q18175685|Q18175685]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Srijana Regmi]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-28 | | | [[:d:Q23796629|Q23796629]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[करुणा भण्डारी]] | नेपाली राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलि को सदस्य | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-24 | | | [[:d:Q47089258|Q47089258]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[धनकुमारी बज्राचार्य]] | कुमारी | [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] | | | | [[:d:Q68005618|Q68005618]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[सोनिया भट्ट]] | नेपाली जुडो खेलाडी | [[जुडोका]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-04 | | | [[:d:Q107456052|Q107456052]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[रेणु कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-19 | | | [[:d:Q3425614|Q3425614]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[चन्द्रकला थापा]] | नेपाली खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-02 | | | [[:d:Q5071283|Q5071283]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[मिङ किपा]] | नेपाली हिमाल आरोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q6864647|Q6864647]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[नगमा श्रेष्ठ]] | मिस नेपाल प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-10 | | | [[:d:Q6958877|Q6958877]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Chandra Kumari Gurung]] | | | data-sort-value="1956" | 1956 | | | [[:d:Q16166617|Q16166617]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[देवु थापा]] | ओलम्पिक जुडो खेलाडी | [[जुडोका]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-07 | | | [[:d:Q16215125|Q16215125]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Nimdoma Sherpa]] | | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | | [[:d:Q16762305|Q16762305]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[दिलमाया कार्की]] | नेपाली महिला खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-05<br/>1988-08-05 | | | [[:d:Q20895958|Q20895958]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[निशा रावल]] | नेपाली तेक्वान्दो खेलाडी | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-11 | | [[चित्र:Olynisharawal.jpg|center|100px]] | [[:d:Q24678840|Q24678840]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Samita Bajracharya]] | | [[schoolchild]] | | | [[चित्र:Kumari.jpg|center|100px]] | [[:d:Q27990214|Q27990214]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Laxmi Kunwar]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | | | [[:d:Q28718095|Q28718095]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[रोनाली अमात्य]] | नेपाली महिला मोडल | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-18 | | [[चित्र:Ronali Amatya.png|center|100px]] | [[:d:Q51757185|Q51757185]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Khandro Lhamo]] | | [[चिकित्सक]] | data-sort-value="1914" | 1914 | data-sort-value="2003" | 2003-03-30 | [[चित्र:Dilgo Khyentse Family.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59877941|Q59877941]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[रवीना देसराज श्रेष्ठ]] | नेपाली बैंकर तथा पब्लिक फिगर | [[banker]]<br/>[[अभिनेता]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-27 | | | [[:d:Q62570956|Q62570956]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Bandana Nepal]] | | [[dancer]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | | [[:d:Q96059398|Q96059398]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Sonika Manandhar]] | | [[environmentalist]]<br/>[[programmer]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-17 | | [[चित्र:Sonika Manandhar UN Award Speech.jpg|center|100px]] | [[:d:Q104420892|Q104420892]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[बेलमाया नेपाली]] | | [[documentary filmmaker]] | | | | [[:d:Q109283523|Q109283523]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[रोशनी रसाइली]] | नेपाली गायीका | [[गायक]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-05 | | [[चित्र:Singer roshani rasaili.jpg|center|100px]] | [[:d:Q120496223|Q120496223]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[प्रेक्ष्या शाह]] | नेपाल शाह वंशीय सदस्य | | data-sort-value="1952" | 1952-01-19 | data-sort-value="2001" | 2001-11-12 | | [[:d:Q3910252|Q3910252]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[मोनी मुलेपती]] | नेपाली महिला पर्वतारोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[चित्र:41214461 everestlarga.jpg|center|100px]] | [[:d:Q6899850|Q6899850]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[सुष्मा जोशी]] | नेपाली लेखिका | [[लेखक]]<br/>[[director]]<br/>[[कलाकार]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-26 | | [[चित्र:Sushma Joshi.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7648973|Q7648973]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[बिभाश्वरी राई]] | नेपाली महिला खेल सुटर | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-25 | | | [[:d:Q11854223|Q11854223]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[सोफिया शाह]] | पौडी खेलाडी | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-09 | | | [[:d:Q16239784|Q16239784]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[मणिकला राई]] | नेपाली अल्ट्राम्याराथन धावक | [[अल्ट्राम्याराथन धावक]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-27 | | [[चित्र:Manikala Rai.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20127296|Q20127296]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Princess Shanti Singh of Nepal]] | | | data-sort-value="1941" | 1941-11-20 | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | [[:d:Q21009742|Q21009742]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Princess Jayanti of Nepal]] | | [[सामाजिक कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-04 | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | [[:d:Q21009741|Q21009741]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Nilu Doma Sherpa]] | | [[चलचित्र निर्देशक]] | data-sort-value="1985" | 1985 | data-sort-value="2017" | 2017-07-01 | [[चित्र:Nilu Doma Sherpa, Filmmaker, IVLP participant from Nepal (27700381796).png|center|100px]] | [[:d:Q23769975|Q23769975]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[सोनी राजभण्डारी]] | मिस नेपाल २०१४ प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | | [[:d:Q23883481|Q23883481]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Raj Kumari Pandey]] | | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-13 | | | [[:d:Q29995877|Q29995877]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[प्रिया सिग्देल]] | सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-08 | | | [[:d:Q51756966|Q51756966]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[कञ्चन अमात्य]] | महिला मानव अधिकारकर्मी | [[social entrepreneur]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | | [[:d:Q53870564|Q53870564]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[प्रदिप्ता अधिकारी]] | नेपाली महिला सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-03 | | | [[:d:Q64009491|Q64009491]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Shova Kumari Lama]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | | [[चित्र:Shova Kumari Lama (1) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64015981|Q64015981]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[करिमा बेगम]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-23 | | [[चित्र:Karima Begam (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64063158|Q64063158]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[रुबी कर्ण]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-06 | | [[चित्र:Rubi Karna (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64133042|Q64133042]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Prashna Shakya]] | | [[गायक]] | | | [[चित्र:Prashna Shakya.png|center|100px]] | [[:d:Q64746550|Q64746550]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[हसिमा खातुन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Hasima Khatun (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q67911139|Q67911139]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[सृजना सुब्बा]] | नेपाली अभिनेत्री | [[अभिनेता]] | | | | [[:d:Q93439703|Q93439703]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[गिता राना]] | | [[फुटबल खेलाडी]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-10 | | | [[:d:Q106003615|Q106003615]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Sanu Siva]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | data-sort-value="2020" | 2020 | | [[:d:Q107026786|Q107026786]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Manita Shrestha Pradhan]] | | [[जुडोका]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-01 | | | [[:d:Q127690896|Q127690896]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[सम्पदा घिमिरे]] | नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेता | [[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[marketer]]<br/>[[climate activist]]<br/>[[योगिनी]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | | [[:d:Q130289252|Q130289252]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Luna Luitel]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-03 | | [[चित्र:Luna Luitel Miss Nepal World 2025 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q136031827|Q136031827]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[जनक कुमारी चालिसे]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6150649|Q6150649]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[देविका बन्दना]] | नेपाली गायिका | [[गायक]] | | | | [[:d:Q16197783|Q16197783]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[नयना शाक्य]] | ओलम्पिक पौडी खेलाडी | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-10 | | | [[:d:Q16222041|Q16222041]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[सम्पदा मल्ल]] | | [[चलचित्र निर्माता]]<br/>[[लेखक]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-19 | | | [[:d:Q16231931|Q16231931]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Supriya Maskey]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-17 | | | [[:d:Q16240366|Q16240366]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Lily Thapa]] | | [[अभियानी]] | | | | [[:d:Q16886068|Q16886068]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[प्रिन्सा श्रेष्ठ]] | नेपाली महिला मोडल | [[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-11 | | | [[:d:Q19661026|Q19661026]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[सीता कुमारी राई]] | नेपाली खेलाडी | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | | | [[:d:Q19830111|Q19830111]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Princess Princep Shah of Nepal]] | | | data-sort-value="1930" | 1930-03-16 | data-sort-value="1982" | 1982-05-22 | | [[:d:Q21070386|Q21070386]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[सुशीला सिंह]] | | [[न्यायाधीश|न्यायधिश]] | | data-sort-value="2020" | 2020-05-22 | | [[:d:Q21459157|Q21459157]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[बिनिता बराल]] | | [[अभिनेता]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-08 | | [[चित्र:Binita Baral actress.jpg|center|100px]] | [[:d:Q27924720|Q27924720]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[अञ्जुकुमारी बिष्ट]] | | [[अभिनेता]] | | | | [[:d:Q31314642|Q31314642]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[देवीमाया पनेरू]] | नेपाली महिला धावक | [[sprinter]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-25 | | | [[:d:Q32381507|Q32381507]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Tisa Shakya]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="2003" | 2003-02-04 | | | [[:d:Q33320546|Q33320546]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[कान्छीमाया कोजु]] | नेपाली एथलेटिक्स खेलाडी | [[खेलकुद विज्ञ]]<br/>[[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-03 | | | [[:d:Q42667977|Q42667977]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[पार्वती थापा]] | नेपाली महिला खेल सुटर | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q43120853|Q43120853]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[दुर्गा पौडेल]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-21 | | | [[:d:Q44783325|Q44783325]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[सुजाता परियार]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1973" | 1973-02-15 | | | [[:d:Q44802020|Q44802020]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[सिता देवी यादव]] | संबिधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q45086943|Q45086943]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[सोभा आले]] | नेपाल महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टिम | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-29 | | | [[:d:Q47087984|Q47087984]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[अनिता श्रेष्ठ]] | नेपाली खेल सुटर | [[खेलकुद विज्ञ]]<br/>[[खेल सुटर]] | | | | [[:d:Q48869417|Q48869417]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Nishma Gurung]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-11 | | | [[:d:Q48869749|Q48869749]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[रमा सिंह]] | नेपाली टेलिभिजन व्यक्तित्व र महिला फुटबल खेलाडी | [[फुटबल खेलाडी]] | | | [[चित्र:Rama Singh.jpg|center|100px]] | [[:d:Q51655395|Q51655395]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[शशिला महर्जन]] | नेपाली जीवरासायनिक शास्त्री | [[biochemist]]<br/>[[biotechnologist]] | | | | [[:d:Q51845108|Q51845108]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Anju Kumari]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-12 | | [[चित्र:Anju Kumari (1) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64015754|Q64015754]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[भीमा यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-29 | | [[चित्र:Bhima Yadav (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64039326|Q64039326]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[निलम देवी भुमिहारनी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1954" | 1954-05-08 | | [[चित्र:Nilam Devi Bhumiharin (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64117314|Q64117314]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[शशिकला दाहाल]] | | | data-sort-value="1957" | 1957-05-28 | | | [[:d:Q66486498|Q66486498]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[अनिता कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-13 | | | [[:d:Q67867869|Q67867869]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[असिया देवी थरुनी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1957" | 1957-05-13 | | | [[:d:Q67868468|Q67868468]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[गीता कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[चित्र:Gita Kumari Yadav.jpg|center|100px]] | [[:d:Q67871177|Q67871177]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[जगतारेण देवी सुडिन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Jaktarain Devi Sah Sudin (2).jpg|center|100px]] | [[:d:Q67911690|Q67911690]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[मन्जु कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q67915651|Q67915651]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[मन्जु कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-11 | | | [[:d:Q67915719|Q67915719]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Chandra Kala Lamgade]] | | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]]<br/>[[javelin thrower]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-10 | | | [[:d:Q80046291|Q80046291]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[रानी कुमारी तिवारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-26 | | | [[:d:Q105942772|Q105942772]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Surita Kumari Shah]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-03 | | | [[:d:Q105942922|Q105942922]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Gyani Maiya Sen-Kusunda]] | | [[किसान|कृषक]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="2020" | 2020-01-25 | [[चित्र:Gyani Maiya Sen Kusunda-"Gyani Maiya" (2019 documentary).jpg|center|100px]] | [[:d:Q106811256|Q106811256]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Sarita Neupane]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q107026755|Q107026755]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Chandra Kanta Devi Malla]] | | [[शिक्षक]]<br/>[[educator]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[:d:Q109332415|Q109332415]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Saru Limbu]] | | [[फुटबल खेलाडी]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-06 | | | [[:d:Q113040053|Q113040053]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Sabita Dangol]] | | [[कलाकार]]<br/>[[चित्रकार]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[चित्र:Sabita Dangol Contemporary Artist from Nepal WikiProfile.jpg|center|100px]] | [[:d:Q116250871|Q116250871]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Bidya Chamling Rai]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117471294|Q117471294]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Indu Kadariya]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q123382520|Q123382520]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Sony Pakhrin]] | | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="2007" | 2007-11-02 | | | [[:d:Q131698540|Q131698540]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Sahara Sharma]] | | [[चलचित्र निर्माता]] | | | | [[:d:Q139583451|Q139583451]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[सुजना श्रेष्ठ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-05 | | | [[:d:Q1342014|Q1342014]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[सारा देवी तामाङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-04 | | | [[:d:Q2224151|Q2224151]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[अमिशा बस्नेत]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-19 | | | [[:d:Q4746814|Q4746814]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[सरिता श्रेष्ठ]] | नेपाली चिकित्सक | [[चिकित्सक]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-07 | | [[चित्र:Dr Sarita Shrestha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4794239|Q4794239]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[दामा कुमारी शर्मा]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5211861|Q5211861]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[धर्मशिला चापागाईं]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-18 | | | [[:d:Q5269249|Q5269249]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[दुर्गा कुमारी बि.क]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5316379|Q5316379]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[हसिना मिया]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5679156|Q5679156]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[जुन कुमारी रोका]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6311490|Q6311490]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[लीला कुमारी भण्डारी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6547472|Q6547472]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[निलम केसी खँड्का]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7036868|Q7036868]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[फूलमाया क्याप्छाकी]] | | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-24 | | | [[:d:Q7187340|Q7187340]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[फूलमती देवी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7188331|Q7188331]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[पूर्णाकुमारी सुवेदी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7261334|Q7261334]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[रेनु चन्द]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7313568|Q7313568]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[रुपा सोसी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7380185|Q7380185]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[सदिच्छा श्रेष्ठ]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-23 | | | [[:d:Q7397907|Q7397907]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[सरला रेग्मी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7423017|Q7423017]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[सबकी देवी दास तात्मा]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7442335|Q7442335]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[सीतादेबी बौडेल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7531571|Q7531571]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[सुष्मा शर्मा घिमिरे]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7648977|Q7648977]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[उर्मिला अर्याल]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7900743|Q7900743]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[सरिता डङ्गोल]] | नेपाली चित्रकार | [[चित्रकार]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q11305353|Q11305353]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[अप्साना गिरी]] | नेपाली महिला एस्पेरान्तोभाषी | [[Esperantist]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-21 | data-sort-value="2008" | 2008-01-02 | | [[:d:Q12345243|Q12345243]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[मिनाक्षी झा]] | संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-07 | | | [[:d:Q13184904|Q13184904]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[काशी पौडेल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q16191006|Q16191006]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[सलमा खातुन मिकरानी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-25 | | | [[:d:Q16215941|Q16215941]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[रुना प्रधान]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-05 | | | [[:d:Q16223375|Q16223375]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[लिला कुमारी बगाले सोमई]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q16239920|Q16239920]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Sarita Gurung]] | | [[philanthropist]]<br/>[[सामाजिक कार्यकर्ता]] | | | [[चित्र:SaritaGurung.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16256873|Q16256873]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[ज्ञानकुमारी छन्त्याल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1953" | 1953 | data-sort-value="2020" | 2020-07-01 | | [[:d:Q17385735|Q17385735]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[राधा ज्ञवाली]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q17386003|Q17386003]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[निज्मा खुतान]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q17386175|Q17386175]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[शिक्षा श्रेष्ठ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-09 | | | [[:d:Q18171093|Q18171093]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[पुनम गुरुङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-17 | | | [[:d:Q18175684|Q18175684]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Shashi Kumary Adhikary]] | | | | | | [[:d:Q19917629|Q19917629]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[पूर्ण शोभा चित्रकार]] | नेपाली महिला शान्तिकर्मी | | | | [[चित्र:4MSP Lusaka 2013 ©CMC (9967354346).jpg|center|100px]] | [[:d:Q19921542|Q19921542]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Indu Devi Thapaliya]] | | [[Esperantist]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-20 | | [[चित्र:Indu Devi Thapaliya.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20479334|Q20479334]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[Nirjala Tamrakar]] | | [[sport cyclist]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-24 | | [[चित्र:Worldcup France 2012.jpg|center|100px]] | [[:d:Q24898424|Q24898424]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[Bhagawati Khatri]] | | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | [[:d:Q27907431|Q27907431]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[रोजिना श्रेष्ठ]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-19 | | [[चित्र:Rojina Shrestha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30110052|Q30110052]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[सहारा बस्नेत]] | नेपाली महिला मोडल | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | | | [[चित्र:Sahara Basnet.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30110208|Q30110208]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[मदन कुमारी शाह (गरिमा शाह)]] | संबिधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q44148576|Q44148576]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[मिथिला चौधरी]] | संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-25 | data-sort-value="2022" | 2022 | | [[:d:Q44160565|Q44160565]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[रञ्जु कुमारी झा]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-07 | | [[चित्र:Ranju Kumari Jha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q44271483|Q44271483]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[निर्जला राउत]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-13 | | | [[:d:Q44274982|Q44274982]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[लक्ष्मी कुमारी चौधरी]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-03 | | | [[:d:Q44279370|Q44279370]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[दुलारी देवी]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1970" | 1970 | data-sort-value="2017" | 2017-03-23 | | [[:d:Q44789020|Q44789020]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[ईश्वरी न्यौपाने]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:सांसद ईश्वरी न्यौपाने Ishwari Neupane.jpg|center|100px]] | [[:d:Q45004136|Q45004136]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[शोभा गौचन]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-18 | | | [[:d:Q46902413|Q46902413]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[सरस्वती कुमारी चौधरी]] | नेपाली राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलि को सदस्य | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-28 | | | [[:d:Q47087995|Q47087995]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Rejina Uprety]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र निर्माता]] | | | [[चित्र:Rejina Uprety (cropped).jpeg|center|100px]] | [[:d:Q47464928|Q47464928]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[स्नेहा श्रेष्ठ]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-01<br/>1995-01-21 | | | [[:d:Q50717791|Q50717791]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Thinley Lhamo]] | | [[अभिनेता]] | | | [[चित्र:Shambhala (Premiere Berlinale 2024) 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q54958039|Q54958039]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[Sabita Rajbhandari]] | | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | | | | [[:d:Q56318222|Q56318222]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[सुवेक्षा खड्का]] | नेपाली महिला सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[चित्र:Subeksha Khadka.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59656231|Q59656231]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[नैनकला ओझा]] | | | | | | [[:d:Q66370970|Q66370970]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Bodhmaya Kumari Yadav]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q66391512|Q66391512]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[विना पोखरेल]] | | | | | | [[:d:Q66606785|Q66606785]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[कलिला खातुन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Kalila Khatun PP.jpg|center|100px]] | [[:d:Q66659072|Q66659072]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[थारु, शिवानी सिंह]] | | [[television presenter]]<br/>[[उपन्यासकार]]<br/>[[पत्रकार]]<br/>[[नाटककार]] | | | | [[:d:Q66860332|Q66860332]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[बबिता कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-18 | | | [[:d:Q67868805|Q67868805]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Bechi Lungeli]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-28 | | | [[:d:Q67869573|Q67869573]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[चमेली देवी दास]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-07 | | | [[:d:Q67870449|Q67870449]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Fuliya Devi Saday]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-06-03 | | | [[:d:Q67871104|Q67871104]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[किरण कुमारी राई]] | नेपाल राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-01 | | | [[:d:Q67915184|Q67915184]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[निरा कुमारी शाह]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-12 | | | [[:d:Q67935365|Q67935365]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[दिलकुमारी रावल थापा]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | | | | | [[:d:Q69524324|Q69524324]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[केशरी चौधरी]] | नेपाली महिला खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-25 | | | [[:d:Q96249806|Q96249806]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[शेषकला पाण्डे]] | समाजसेवी | | | | | [[:d:Q106205604|Q106205604]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[पूर्णिमा श्रेष्ठ]] | | [[photographer]]<br/>[[photojournalist]] | | | | [[:d:Q109324620|Q109324620]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[पल्पसा डङ्गोल]] | नेपाली अभिनेत्री | [[अभिनेता]] | | | [[चित्र:Palpasa Dangol.jpg|center|100px]] | [[:d:Q109389899|Q109389899]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Monalisha Khamboo]] | | [[chess player]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | | [[:d:Q109419600|Q109419600]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[आशा मगराती]] | नेपाली कलाकार | [[अभिनेता]]<br/>[[casting director]]<br/>[[चलचित्र निर्माता]]<br/>[[पटकथाकार]] | | | [[चित्र:Actress Asha Magrati at 81st Venice International Film Festival for Pouja, Sir EDITED.jpg|center|100px]] | [[:d:Q110620940|Q110620940]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Kamala Panta]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q110700869|Q110700869]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Kamala Sen-Khatri]] | | | | | | [[:d:Q113585474|Q113585474]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Nirmala Sharma]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[पत्रकार]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-29 | | [[चित्र:Nirmala Sharma2.JPG|center|100px]] | [[:d:Q113729137|Q113729137]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Kanta Rizal]] | | [[diplomat]] | | | [[चित्र:Kanta Rizal (GPOHZ0 2834) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q115764140|Q115764140]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[लक्ष्मी तिवारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q115857024|Q115857024]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Chanda Karki]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q115857184|Q115857184]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Maya Panta]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117471297|Q117471297]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Sabina Bajagain]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117824504|Q117824504]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Nilam Karn]] | | [[banker]]<br/>[[Wikimedian]]<br/>[[Wikipedian]] | | | [[चित्र:Nilam Karn And Biplab Anand - Hyderabad 2023-04-28 7865 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q121503206|Q121503206]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[सुनमाया बुढा]] | नेपाली महिला धाविका | [[धावक]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | | [[:d:Q123690167|Q123690167]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Sheila Dixit Karki]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q123945408|Q123945408]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Nimsari Rajbanshi]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q124006702|Q124006702]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[बबिना भट्टराई]] | नेपाली गायिका | [[गायक]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-17 | | [[चित्र:Babina bhattarai.jpg|center|100px]] | [[:d:Q124396920|Q124396920]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[बन्दना झाँगड]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q128784714|Q128784714]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[शुक माया तामाङ]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-09 | | [[चित्र:Hon'able Minister Shuk Maya Tamang.jpg|center|100px]] | [[:d:Q130266573|Q130266573]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[Ashmina Ranjit]] | | [[interdisciplinary artist]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | | [[:d:Q133226301|Q133226301]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[ᱠᱚᱢᱟᱞ ᱚᱞᱤ]] | | [[मनोरञ्जनकर्ता]]<br/>[[contemporary folk singer]]<br/>[[रेडियो व्यक्तित्व]]<br/>[[समाचार प्रस्तोता]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[गायक]] | | | [[चित्र:Komal oli.jpg|center|100px]] | [[:d:Q133759654|Q133759654]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[Auxiliary nurse midwife]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-20 | | | [[:d:Q138664900|Q138664900]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[गौरी कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-19 | | | [[:d:Q138798005|Q138798005]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[नीतिमा भण्डारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ तथा उद्यमी | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-17 | | | [[:d:Q138798022|Q138798022]] |} {{Wikidata list end}} h4s5kkxbudrtsfl3mm0axrvpqjj25f1 0 123953 1369938 1361667 2026-08-16T06:53:01Z Bishaldev100 28807 1369938 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | flag_caption = [[भगवा झण्डा|झण्डा]] | image_coat = | conventional_long_name = [[मराठा साम्राज्य]] | motto = [[हर हर महादेव]]<ref>{{Cite book |last=Madan |first=T. N. |url=https://books.google.com/books?id=1_qMH9PY9fQC&pg=PA360 |title=Way of Life: King, Householder, Renouncer : Essays in Honour of Louis Dumont |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |isbn=978-81-208-0527-9 |page=360 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Chattopadhyaya |first=Sudhakar |url=https://books.google.com/books?id=CmaewdodLZQC&pg=PA75 |title=Reflections on the Tantras |date=1978 |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |isbn=978-81-208-0691-7 |page=75 |language=en}}</ref> | common_name = मराठा | year_start = सन् १६७४ | year_end = सन् १८१८ | event_start = [[मुगल-मराठा युद्ध]] | event_end = [[तेस्रो अङ्ग्रेज मराठा युद्ध]] | event1 = [[अङ्ग्रेज-मैसुर युद्ध]] | date_event1 = सन् १७६७-१७९९ | event2 = [[अङ्ग्रेज मराठा युद्ध]] | date_event2 = सन् १७७५-१८१८ | event3 = [[मराठा मैसुर युद्ध]] | date_event3 = सन् १७८५-१७८७ | p1 = मुगल साम्राज्य | flag_p1 = | p2 = बिजापुर सल्तनत | flag_p2 = | border_p1 = | s1 = सिख साम्राज्य | s2 = कम्पनी शासन | flag_s1 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of the Maratha Empire.svg | flag_border = | image_map = India1760 1905.jpg | image_map_caption = सन् १७६० मा मराठा नियन्त्रणमा रहेको भूभाग (पहेँलो) | capital = {{plainlist| *[[रायगढ किला|रायगढ]] *[[जिन्जी किला|जिन्जी]]{{sfnp|Hatalkar|1958|p=}} *[[सातारा (सहर)|सातारा]] *[[पुणे]]}} | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] | common_languages = [[मराठी भाषा|मराठी]] (औपचारिक) | government_type = [[पूर्ण राजतन्त्र]] (सन् १६४५-१७३१)<br> [[संवैधानिक राजतन्त्र|सीमित राजतन्त्र]] राजा सहितको [[कुलीनतन्त्र]] (सन् १७३१-१८१८) | title_leader = [[छत्रपति]] (सम्राट) | leader1 = [[शिवाजी]] <small>(प्रथम)</small> | year_leader1 = सन् १६४५-१६८० | leader3 = प्रताप सिंह <small>(अन्तिम)</small> | year_leader3 = सन् १८०८-१८१८ | title_deputy = [[पेशवा]] (प्रधानमन्त्री) | deputy1 = [[मोरोपन्त त्र्यम्बक पिङ्गले|मोरोपन्त पिङ्गले]] <small> (प्रथम)</small> | year_deputy1 = सन् १६७४–१६८३ | deputy2 = [[बाजीराव द्वितीय]] <small>(अन्तिम)</small> | year_deputy2 = सन् १८०३-१८१८ | legislature = [[अष्ट प्रधान]] | stat_year1 = सन् १७६० | stat_area1 = 2500000 | ref_area1 = {{sfnp|Turchin|Adams|Hall|2006|p=223}} | currency = [[रूपया]], [[नेपाली रुपैयाँ|पैसा]], [[मोहर]], [[शिवराई]] | today = [[भारत]]<br>[[पाकिस्तान]] }} '''मराठा साम्राज्य''' वा '''मराठा सङ्घ''' १८औँ शताब्दीमा [[भारतीय उपमहाद्वीप|भारतीय उपमहाद्वीपको]] ठूलो भागमा प्रभुत्व जमाएको एक शक्ति थियो। [[छत्रपति]]को रूपमा [[शिवाजी]]को [[राज्याभिषेक|राज्यभिषेक]]सँगै औपचारिक रूपमा सन् १६७४ देखि साम्राज्य अस्तित्वमा आएको थियो। [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]सँग [[पेशवा|पेश्वा]] बाजीराव द्वितीयको हार भएसँगै सन् १८१८ मा यो साम्राज्यको पतन भएको थियो। भारतीय उपमहाद्वीपको अधिकांश भागमा [[मुगल साम्राज्य|मुगल शासनको]] अन्त्यको लागि [[मराठा]]हरूलाई श्रेय दिइन्छ।{{sfnp|Capper|1997|p=|ps=:This source establishes the Maratha control of Delhi before the British}} मराठा पश्चिमी [[दक्खिन पठार|डेक्कन पठार]] (वर्तमान [[महाराष्ट्र]])को एक योद्धा समुदाय थियो। उनीहरूले [[मराठी भाषा| मराठी]] भाषा बोल्थे। उनीहरू [[हिन्दु स्वराज्य]]को स्थापनालाई प्रमुखताका साथ उठाएका थिए।{{sfnp|Pagdi| 1993|p=98|ps=: Shivaji's coronation and setting himself up as a sovereign prince symbolises the rise of the Indian people in all parts of the country. It was a bid for ''Hindawi Swarajya'' (Indian rule), a term in use in Marathi sources of history.}}{{sfnp|Jackson|2005|p=38}} १७औँ शताब्दीमा [[शिवाजी|शिवाजी महाराज]] मराठा प्रमुख भएर नेतृत्व सम्हालेका थिए। उनले [[आदिल शाही वंश]]विरुद्ध विद्रोह गरे र [[रायगढ किल्ला|रायगढ]]मा राजधानी स्थापित गरि एक राज्यको निर्माण गरेका थिए। उनको बुवा, शाहजीले पहिले [[थन्जावुर]]माथि विजय हासिल गरेका थिए, जुन शिवाजीका सौतेनी भाइ, वेन्कोजी रावलाई विरासतमा प्राप्त भएको थियो र उक्त राज्यलाई तन्जावुर मराठा राज्यको रूपमा चिनिन्थ्यो। मराठा [[मुगल-मराठा युद्ध]]को समयमा आफ्नो क्षेत्रलाई मजबुत गर्न सफल भए र पछि मराठा साम्राज्य सम्पूर्ण भारतवर्षमा फैलिएको थियो। सन् १७०७ मा [[औरङजेब]]को मृत्यु पश्चात्, मुगलद्वारा शाहूलाई, (शिवाजीका नाति)लाई रिहा गरिएको थियो।{{sfnp|Manohar |1959|p=63}} आफ्नी सौतेनी आमा [[ताराबाई]]सँग केही शक्ति सङ्घर्षपछि, [[बालाजी विश्वनाथ]] र [[धनजी जाधव]]को सहायता लिएर साहू शासक छत्रपति बनेका थिए। उनको सहायताबाट प्रसन्न भएर साहुले बालाजी विश्वनाथ र पछि, उनको वंशजलाई [[पेशवा]] अर्थात साम्राज्यको प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।{{sfnp|Ahmad|Krishnamurti|1962}} मराठा शासनको विस्तारमा बालाजी र उनको वंशजको प्रमुख भूमिका थियो। आफ्नो चरम अवस्थामा मराठा साम्राज्य दक्षिणमा तमिलनाडु,{{sfnp|Mehta|2005|p=204|ps=}} उत्तरमा [[पेशावर]] (वर्तमान [[खैबर पख्तुनख्वा]], [[पाकिस्तान]]{{sfnp|Sen|2010|p=16}}), र पूर्वमा [[ओडिशा|ओडिसा]] तथा [[पश्चिम बङ्गाल]]को [[हुगली नदी]]सम्म फैलिएको थियो।{{sfn|Marshall|2006|p=72}} इतिहासकारहरूले [[अटक]]लाई मराठा साम्राज्यको अन्तिम मोर्चा मन्ने गर्छन्।{{sfnp|Majumdar|1951b|p=}}<ref name="Marshall72">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=lIZrfokYSY8C&pg=PA72|title=Bengal: The British Bridgehead: Eastern India 1740–1828|author=P. J. Marshall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|isbn=978-0-521-02822-6|page=72|author-link=P. J. Marshall}}</ref> बालाजी बाजीराव पेशवाले मुगल सिंहासनलाई समाप्त गर्नको लागि सदाशिव राव भावलाई दिल्ली पठाएका थिए।{{sfnp|Ghazi|2002|p=130}} सन् १७६१ मा, [[मराठा सेना]] अफगान [[दुर्रानी साम्राज्य]]को [[अहमद शाह अब्दाली]]विरुद्ध [[पानीपतको तेस्रो युद्ध]]मा पराजित भएको थियो। यो पराजयको कारणले गर्दा मराठा साम्राज्य [[अफगानिस्तान]]मा विस्तार हुन सकेको थिएन्। विशाल साम्राज्यलाई प्रभावकारी ढङ्गले प्रबन्धन गर्न तथा साम्राज्यलाई मजबुत गर्नको लागि माधवरावले अर्ध-स्वायत्तता दिई मराठा राज्यलाई एक सङ्घको रूपमा विस्तारित गरेका थिए। यसमा बडौदाको [[गायकवाड]], [[इन्दौर राज्य|इन्दौर]] र [[मालवा]]को [[होल्कर]], [[ग्वालियर राज्य|ग्वालियर]] र [[उज्जैन]]को [[सिन्धिया]]को नाममा चिनिन्छ। १७औँ शताब्दीमा [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]ले [[पुणे]]मा पेशवा परिवारक उत्तराधिकार सङ्घर्षमा हस्तक्षेप गरेपछि पहिलो [[अङ्ग्रेज-मराठा युद्ध]] भयो, जसमा मराठा विजयी भएका थिए।{{sfnp|Naravane|2006|p=63}} [[द्वितीय मराठा-अङ्ग्रेज युद्ध]] र [[तृतीय मराठा-अङ्ग्रेज युद्ध]]मा मराठा पराजित भएपछि उनीहरूको साम्राज्यको अन्त भएको थियो। == शासक== === सातारा वंश === * छत्रपति [[शिवाजी]] महाराज * छत्रपति [[सम्भाजी]] महाराज * छत्रपति [[राजाराम प्रथम]] * महाराणी [[ताराबाई]] * छत्रपति [[शाहु|शाहू]] वा शिवाजी द्वितीय, छत्रपति सम्भाजीको छोरा * छत्रपति [[रामराज]] (छत्रपति राजाराम र महाराणी ताराबाईको नाती) * छत्रपति [[शाहू द्वितीय]] == इतिहास == ===शिवाजी=== {{मुख्य|शिवाजी}} छत्रपति शिवाजी राजे भोसले (सन् १६३०- सन् १६८०)ले सन् १६७४ मा पश्चिम भारतमा [[मराठा साम्राज्य]]को आधार राखेका थिए। ===सम्भाजी=== {{मुख्य|सम्भाजी}} शिवाजीका दुई छोरा सम्भाजी र राजाराम थिए तर उनीहरूको आमा भने फरक थिए। सन् १६८१ मा सम्भाजी आफ्नो बुवाको मृत्यु पछि छत्रपति बनेर आफ्नो बुवाको विस्तारवादी नीतिलाई निरन्तरता दिएका थिए। साम्भाजीले पुर्तुगाली र [[मैसुर]]का चिक्का देव रायलाई पराजित गरेका थिए। मराठाको विस्तार रोक्न मुगल वादशाह [[औरङजेब]] सन् १६८१ मा दक्षिणको अभियानमा लागेका थिए। उनको अभियानमा दरबारी, प्रशासन र सेनाको ५,००,००० फौज रहेको थियो। उनले बिजापुर सल्तनत र गोल्कोन्डा सल्तनतको भूभाग जितेर मुगल साम्राज्यको बिस्तार गरेका थिए। मुगल सेनाले सन् १६८९ फेब्रुअरी १ मा सम्भाजी र उनका सल्लाहकार कवि कलासलाई बन्दी बनाएका थिए। उनीहरूलाई मुगल सेनाले बहादुरगढसम्म धपाएर त्यहाँ सन् १६८९ मार्च २१ मा [[मृत्युदण्ड]] दिइएको थियो।{{sfnp| Richards| 1995|p=223}} ===राजाराम र महारानी ताराबाई === सम्भाजीको मृत्युपछि उनको भाइ राजारामले गद्दी सम्हालेका थिए। मुगलले रायगढ कब्जा गरेपछि आफ्नो सुरक्षाको लागि राजाराम भागेर विशालगढ र त्यसपछि जिन्जीसम्म पुगेका थिए। त्यहाँबाट मराठाले मुगल क्षेत्रमा आक्रमण गरेर धेरै किल्लाहरू पुनः प्राप्त गर्न सफल भएका थिए। सन् १६९७ मा राजारामले मुगल सम्राट औरङजेब समक्ष युद्धविरामको प्रस्ताव राखेको भएता पनि उनले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गरेका थिए। सन् १७०० मा राजारामको मृत्यु सिंहगढमा भएको थियो। उनको बिधवा ताराबाइले छोरा रामराजा (शिवाजी द्वितीय)को नाममा शासन चलाउन थालेकी थिइन्। ===साहु महाराज === ===पेश्वा युग === यो समयमा भाट परिवारका पेश्वाले मराठा सेनाको नियन्त्रण हातमा लिए र पछि सन् १७७२ सम्म मराठा साम्राज्यको वास्तविक शासक बनेका थिए। यो समयसम्म मराठा साम्राज्यले अधिकांश [[भारतीय उपमहाद्वीप]]मा प्रभुत्व जमाएको थियो। ====बालाजी विश्वनाथ==== [[चित्र:Peshwa Balaji Vishwanath.jpg|thumb|पेश्वा बालाजी विश्वनाथ]]सन् १७१३ मा छत्रपति साहुले बालाजी विश्वनाथलाई पेश्वा नियुक्त गरेका थिए। उनको समयदेखि पेश्वा नै साम्राज्यको अधिपति बनेका थिए भने साहु आलङ्कारिक छत्रपतिमात्र सीमित भएका थिए।{{sfnp|Sen|2010|p=11}} * उनको पहिलो प्रमुख उपलब्धि पश्चिमी तटको शक्तिशाली जनरल कान्होजी आग्रेसँगको सन् १७१४ को "लोनावालको सन्धि" थियो। उनले पछि साहुलाई छत्रपतिको रूपमा स्वीकार गरेका थिए। * सन् १७१९ मा, मराठा सेनाले सैयद हुसेन अलीलाई पराजित गरि [[दिल्ली]] प्रवेश गरेका थिए। यो घटनापछि मुगल बादशाह मराठाको कठपुतली बन्न पुगेका थिए।{{sfnp|Sen|2010|p=12}} ==== बाजी राव ==== [[चित्र:Peshwa Baji Rao I riding horse.jpg|thumb|left|पेश्वा [[बाजीराव प्रथम]]]] सन् १७२० मा बाजी विश्वनाथको मृत्युपछि, साहुले विश्वनाथका पुत्र [[बाजीराव प्रथम|बाजीराव]]लाई पेश्वा नियुक्त गरे। उनको कार्यकालमा मराठा साम्राज्यको भुभाग १० गुणाले बढ्यो। १७२० देखि १९४० को अवधिमा आधुनिक भारतको ३% हिस्सा ओगट्ने मराठा साम्राज्य ३०% भुभागमा फैलियो। उनले आफ्नो जीवनमा ४१ लडाइँ लडे र कुनै पनि लडाइँमा उनले पराजय भोग्नु परेन। १७४० अप्रिलमा उनको मृत्यु भयो। {{sfnp|Montgomery|1972|p=132}} * पालखेडको लडाई २८ फरवरी १७२८ को बाजीराव तथा हैदराबादका निजामका बीच भएको थियो। बाजीरावले निजामलाई पराजित गरे। यो युद्ध सैन्य रणनीतिको उत्कृष्ट क्रियान्यवनको उदाहरण हो।{{sfnp|Sen|2010|p=12}} * १७३७ मा, बाजीराव मातहतको मराठा सेनाले दिल्लीको लडाइँमा दिल्ली लुट मच्चाए। {{sfnp|Mehta|2005|p=117}}{{sfnp|Sen|2006|p=12}} * डेक्कानका निजामले मराठा विरुद्ध मुगलको सहयोग गरे। तर १९३७ डिसेम्बर २४ मा भएको भोपालको लडाइँमा उनी पराजित भए। {{sfnp|Sen|2006}}{{sfnp|Sen|2010|p=23}} मराठाले मुगलबाट ठूलो युद्ध क्षतिपूर्ति पाए र माल्वा मराठालाई दिइयो।{{sfnp|Sen|2010|p=13}} * वसईचीको लडाइँ मराठा र वसईचीको पोर्चुगिज शासक बीच भएको थियो। यस लडाइँमामा मराठा सेनाको नेतृत्व चिमाजी अप्पाले गरेका थिए। यो युद्धको विजयलाई बाजीरावको कार्यकालको प्रमुख उपलब्धि मानिन्छ।{{sfnp|Sen|2006}} ====बालाजी बाजीराव==== बाजीरावको मृत्यु पछि, अन्य दरबारीहरूको बिरोधको बाबजुद साहुले उनका पुत्र बालाजी बाजीराव (नानासहेब)लाई पेश्वा नियुक्त गरे। =====बङ्गाल आक्रमण ===== ==== मराठाको अफगान विजय ==== ==== दिल्ली र रोहिलखण्डमा मराठा आक्रमण ==== १७६१ को पानीपतको लडाई ठीक अघि, दिल्लीको अभियानमा मराठाहरूले दिल्लीको [[लाल किल्ला परिसर|लाल किल्लामा]] ''"दिवान-ए-खास"'' लुटेका थिए। यो मुगल बादशाहले दरबारी र शाही अतिथीलाई स्वागत गर्ने स्थान थियो। १७५० को दशकमा रोहिलखण्डमा मराठा आक्रमणको समयमा ==== पानीपतको तेस्रो युद्ध ==== === पेशवा माधव राव प्रथम === == प्रशासन == [[चित्र:Pratapgad_The_Fort_of_Valour.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Pratapgad_The_Fort_of_Valour.jpg|right|thumb|200x200px|प्रतापगढ किल्ला, शिवाजीले शासन गरेको सुरुवाती मध्येको एक किल्ला]] [[चित्र:Maratha_darbar.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Maratha_darbar.jpg|right|thumb|267x267px|मराठा दरबार वा भारदारी ]] [[चित्र:MWI3371-Sivaji-CNG73.1186-2.81g-7h.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:MWI3371-Sivaji-CNG73.1186-2.81g-7h.jpg|right|thumb|200x200px|शिवाजी युग, १७औं शताब्कोदीको सुनको सिक्का ]] साम्राज्यको प्रशासन चलाउन अष्टप्रधान (आठ जनाको परिषद)को वयवस्था थियो। यो प्रणाली शिवाजीले बनाएका थिए। {{sfnp|Sardesai|2002|p=}} अन्य ओहोदा तथा पद संस्कृत शब्दबाट झिकिएका थिए। :{{citation needed|date=August 2017}} * ''पन्तप्रधान'' वा ''[[पेशवा]]'' – प्रधानमन्त्री, साम्राज्यको सामान्य प्रशासन * ''अमात्य'' वा ''मजुमदार'' – अर्थमन्त्री {{reliable|date=August 2017}} * ''सचिव'' – सचिव * ''मन्त्री'' – आन्तरिक मामिला, गुप्तचर हेर्ने * ''सेनापति'' – रक्षा मामिला * ''सुमन्त'' – वैदेशिक मामिला * ''न्यायध्यक्ष'' – प्रधानन्यायाधीश * ''पन्डित्राय '' – राजपुरोहित पेशवाको शासनकालमा, मराठा साम्राज्य आफ्नो चरम शिखरमा पुग्यो। त्यतिबेला भारतीय महाद्विको अधिकांश भागमा यसको राज चल्थ्यो। पेशवाकै शासनकालमा साम्राज्यको अन्त भयो र ब्रिटिस साम्राज्यमा १८१८ मा बिलय भयो। मराठाले प्रशासनमा [[धर्म निरपेक्ष]] निति लिएका थिए र पूर्ण धार्मिक स्वतन्त्रताको अधिकार थियो। Tम{{sfnp|Edwardes|Garrett|1995|p=116}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:मराठा साम्राज्य}} {{ढाँचा:साम्राज्य}} [[श्रेणी:मराठा साम्राज्य]] [[श्रेणी:एसियाका भूतपूर्व साम्राज्यहरू]] [[श्रेणी:भारतका वंशहरू]] 8sc6vpuh1t6qtflamunrn7dycv734o2 0 134425 1369936 1238104 2026-08-16T04:38:43Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदीद्वारा [[अफ्रिकामा हिन्दू धर्म]] पृष्ठलाई [[अफ्रिकामा हिन्दु धर्म]]मा सारियो 1238104 wikitext text/x-wiki   [[मौरिसस]] एक मात्र [[अफ्रिकी सङ्घ|अफ्रिकी संघ]] देश हो जहाँ [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]] प्रमुख धर्म हो, २०११ मा लगभग ५०% जनसंख्या अनुयायीहरूको रूपमा <ref>Pew Research Center (December 18, 2012). [https://web.archive.org/web/20130101080244/http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php Religious Composition by Country 2010]</ref> हिन्दू धर्म [[रेयुनियोँ|रियुनियन]] (६.७%) <ref>{{Cite web |date=2007-10-13 |title=Religious Intelligence - Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013201658/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=2007-10-13 |access-date=2019-09-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013201658/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |date=2007-10-13 }}</ref> र [[सेसेल्स|सेशेल्स]] (२.४%) मा दोस्रो ठूलो धर्म हो। <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.nsb.gov.sc/wp-content/uploads/2012/12/Population_and_Housing_Census_2010_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514112130/http://www.nsb.gov.sc/wp-content/uploads/2012/12/Population_and_Housing_Census_2010_Report.pdf |archive-date=2014-05-14 |access-date=2015-04-26}}</ref> ss7i6tgz8ieifnx4k67dqsz7jr5zm5b 0 137575 1369939 1199901 2026-08-16T06:54:13Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1369939 wikitext text/x-wiki '''''हर हर महादेव''''' ( {{Lang-sa|हर हर महादेव}} ) [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] देवता [[शिव|शिवको]] प्रशंसा गरिएको [[संस्कृत]] स्लोक हो। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1_qMH9PY9fQC&pg=PA360|title=Way of Life: King, Householder, Renouncer : Essays in Honour of Louis Dumont|date=1988}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CmaewdodLZQC&pg=PA75|title=Reflections on the Tantras|date=1978}}</ref> यो स्लोक सामान्यतया शुभ अवसरहरू, जस्तै प्रार्थना र शिव मन्दिरमा प्रवेशमा र युद्धको समयमा भक्तहरू द्वारा जप गरिन्छ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2LgO6TJhFDwC&pg=PT188|title=Banaras: CITY OF LIGHT|date=2013-06-05}}</ref> महारानी [[रानी पद्मावती|पद्मिनी]] र हजारौं महिलाहरूले अलाउद्दीन खल्जीबाट आफ्नो इज्जत जोगाउन ''जौहर'' गर्दा पौराणिक आह्वान गरेका थिए। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1KmiEAAAQBAJ&dq=hara+hara+mahadeva&pg=PA119|title=Indian Woman, Feminism and Women's Liberation|date=2022-12-05}}</ref> [[मराठा साम्राज्य|मराठा सेना]]मा युद्धको समयमा सैनिकको हौसला बढाउन हर हर महादेवको स्तुती गरिन्थ्यो ।<ref>{{cite book|title=बाजीराव बल्लाल्: एक अद्वितीय योद्धा|author=अनघा जोग्लेकर|page=|date=2016|publisher=Notion Press|isbn=978-1-945825-78-1|url=}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * ''[[हरे कृष्ण]]'' * ''हरि ॐ'' * ''जय श्री राम'' * ''जय श्री कृष्ण'' [[श्रेणी:संस्कृत शब्द र वाक्यांशहरू]] 73v638wl24f19ponebkdu86wqxwu9r2 0 141856 1369825 1321643 2026-08-15T14:02:56Z पर्वत सुवेदी 31224 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:वि.सं २०८१ का नेपाली चलचित्रहरू]] जोडियो 1369825 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Purna Bahadur Ko Sarangi.jpg | caption = विज्ञापन पत्र | director = विवेक मोक्तान | screenplay = महेश दवाडी | producer = बिनोद पौडेल <br/> प्याट्रिक सुवेदी | starring = [[विजय बराल]]<br/>[[मुकुन भुषाल|मुकुन भुसाल]]<br/>[[प्रकाश सपुत]]<br/>अञ्जना बराइली<br/>स्वयम केसी | cinematography = शिवराम श्रेष्ठ | editing = सुरेन्द्र जेड पौडेल | music = प्रशान्त शिवाकोटी | studio = सेभेन सीज सिनेमा <br/>बासुरी फिल्म्स | distributor = | released = {{Film date|2024|10|31|df=y}} | country = [[नेपाल]] | budget = रु १.३० करोड <ref>{{Cite web |last= |first= |title=‘पूर्ण बहादुरको सारङ्गी’ले सात दिनमा कति गर्‍यो कलेक्सन ? |url=https://baahrakhari.com/detail/436175 |access-date=2024-11-09 |website=baahrakhari.com}}</ref> | gross = {{NPRConvert|75.36|c|1k=1.6k}} }} '''पूर्णबहादुरको सारङ्गी''' सन् २०२४ मा महेश दवाडीद्वारा लिखित र सरोज पौडेलद्वारा निर्देशित एक नेपाली सामाजिक नाटक [[चलचित्र]] हो।<ref>{{Cite web |title=‘पूर्णबहादुरको सारङ्गी’ : जातीय दलन र प्रतिरोधको सशक्त प्रस्तुति |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1564173/poorna-bahadur-ko-sarangi-a-powerful-presentation-of-caste-conflict-and-resistance |access-date=2025-08-30 |website=अनलाइनखबर |language=}}</ref> सेभेन सीज सिनेमा र बासुरी फिल्मस्को ब्यानरमा निर्माण भएको फिल्मलाई विनोद पौडेल र प्याट्रिक सुवेदीले निर्माण गरेका हुन्। चलचित्रमा [[विजय बराल]], [[मुकुन भुषाल|मुकुन भुसाल]], अञ्जना बराइली र [[प्रकाश सपुत]]को अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=सफलतातर्फ ‘पूर्णबहादुरको सारङ्गी’ |url=https://gorkhapatraonline.com/news/129598 |access-date=2025-08-30 |website=गोरखापत्र}}</ref> चलचित्रले [[गन्धर्व|गन्धर्व समुदाय]]को सङ्घर्षलाई उजागर गरेको छ, सांस्कृतिक संरक्षण, प्रेम, वियोग र शिक्षामा पहुँचका लागि उनीहरूले सामना गर्नुपरेका चुनौतीहरूमा केन्द्रित छ।<ref>{{Cite web |title=‘पूर्णबहादुरको सारङ्गी’ले अविष्मरणीय बनाएको वर्ष २०८१ : चलचित्र क्षेत्रमा के के भयो ? |url=https://khabarhub.com/2025/03/769006/ |access-date=2025-08-30 |website=खबरहब |language=}}</ref> यसले सामाजिक र आर्थिक कठिनाइहरूको बीचमा उनीहरूको लचिलोपनलाई चित्रण गर्दछ।<ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारङ्गी'का ४ तार |url=https://kantipurtv.com/opinion/2024/11/09/1731154938.html |access-date=2025-08-30 |website=कान्तिपुर टेलिभिन |language=}}</ref> [[हिन्दु धर्म|हिन्दुधर्मावलम्बी]]को महान् चाड [[तिहार]]को तेस्रो दिन [[लक्ष्मी पूजा|लक्ष्मीपूजा]]को पावन अवसरमा सन् २०२४ अक्टोबर ३१ मा यो चलचित्र प्रदर्शनमा आएको थियो। समीक्षकको सकारात्मक प्रतिक्रियाका साथ रिलिज भएको यस चलचित्रले विशेषगरी [[विजय बराल]]को अभिनय, कथा, निर्देशन र भावनात्मक वजनका लागि दर्शकको ताली पाएको थियो। नेपाली सिनेमाको इतिहासमा बक्स अफिसमा अभूतपूर्व प्रदर्शनका साथ, यो [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|चलचित्र सर्वकालिक ब्लकबस्टरको रूपमा उदायो र केवल दुई हप्तामा नेपालमा सबैभन्दा धेरै कमाई गर्ने चलचित्र बन्न सफल भयो]]।<ref>{{Cite web |title=‘पूर्णबहादुरको सारङ्गी’ ले रच्यो इतिहास |url=https://gorkhapatraonline.com/index.php/news/129813 |access-date=2025-08-30 |website=गोरखापत्र}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘पूर्णबहादुरको सारङ्गी’ बन्यो सर्वाधिक कमाउने चलचित्र |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1454685-1731569238.html |access-date=2025-08-30 |website=नागरिक |language=}}</ref> == कथा == नेपालको ग्रामीण गाउँमा कमल गन्धर्वले आफ्नी छोरीले हजुरबुबाको बारेमा सोध्दा आफ्नो विगत सम्झन्छन्। कमलका पिता पूर्णबहादुर गन्धर्व एक गरीब सारङ्गी वादक थिए जसले गन्धर्वहरूप्रति सामाजिक अनादरसँग सङ्घर्ष गरे। पूर्णबहादुरले बाटुलीसँग विवाह गरे पनि गरिबीका कारण उनीहरूको जीवन कष्टकर हुन्छ। बटुली, आफ्नो छोरा कान्छाको लागि राम्रो जीवनको आशामा, उसलाई शहरमा लैजाने योजना बनाउँदछ तर उसको बाल्यकालको साथी हर्केले धोका दिन्छ, जसले उसको बेवफाईको अफवाह फैलाउँछ। पूर्णबहादुरले आफ्नो बुबाको मृत्युमा शोक मनाइरहेका बेला आफ्नो छोरा कान्छा (पछि कमल नाम करण गरिएको) लाई राम्रो भविष्यको आशामा विद्यालय पठाउने निर्णय गरे। स्कुले नाटकमा डाक्टरको भूमिका खेल्दा पाएको सम्मानबाट प्रभावित कमल चिकित्सक बन्ने सपना देख्छन्। कमलले आफ्नो बुबाको सुरक्षाको लागि परीक्षामा अनुत्तीर्ण भएको बारे झूट बोल्ने लगायत आर्थिक कठिनाइहरूको सामना गरे तापनि अन्ततः उनी चिकित्सक बन्छन्। यद्यपि, निरक्षरताका कारण कमलको सफलताको बारेमा अनभिज्ञ उनका बुबा, छोराले आफ्नो सपना पूरा गरेको थाहा पाउनु अघि नै मृत्यु हुन्छ। वर्तमानमा, कमलले आफ्नो परिवारको इतिहासलाई सम्झन्छन् र सही समय आएपछि आफ्नी हजुरआमाको कथा साझा गर्ने वाचा गर्छन्। == कलाकार == * [[विजय बराल]]: पूर्णबहादुर गन्धर्व * अञ्जना बराइली: पूर्णबहादुरकी श्रीमती बाटुली * [[प्रकाश सपुत]]: कमल गन्धर्व (कान्छा), पूर्णबहादुरका छोरा * स्वयम केसी: युवा कमल * [[मुकुन भुषाल]]: बिरे, पूर्णाका काका * [[बुद्धि तामाङ]]: ढाक्रे माइला * माओत्से गुरुङ: पसल साहु * देशभक्त खनाल: पूर्णबहादुरका पिता, बाटुलीका ससुरा र कान्छाका हजुरबुवा * भोलाराज सापकोटा: शिक्षक * बिनोद न्यौपाने: हर्के == सङ्गीत == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !# !शीर्षक !शब्द !गायक !समयावधि |- |१ |"काँधेकुरी" |प्रशान्त सिवाकोटी |प्रशान्त सिवाकोटी |३:१५ |- |२ |"दाहिने हातैमा" |प्रशान्त सिवाकोटी |प्रशान्त सिवाकोटी |३:४५ |- |३ |"मैझारो" |प्रशान्त सिवाकोटी |प्रशान्त सिवाकोटी |३:५५ |- |४ |"रैया चाँदीको" |नवराज पन्त |आशिष अविरल, [[मेलिना राई]] |८:४७ |- |५ |"नोटैले" |प्रशान्त सिवाकोटी |प्रशान्त सिवाकोटी |३:०९ |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची]] * [[नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] * [[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title|34498407}} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२४ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८१ का नेपाली चलचित्रहरू]] 2fdx3ot4rvbq04iajk4222qpmbtp4nu 0 143296 1369828 1319955 2026-08-15T14:15:10Z Dr. Thomas Liptak 79061 /* चित्र दीर्घा */ photo updated (2026) 1369828 wikitext text/x-wiki [[File:Deutschland politisch 2010.png|thumb|जर्मनीको साधारण नक्सा]] [[File:Population density of Germany by municipality.svg|thumb|सन् २०२२ मा, जनघनत्व]] भवन, सहरी मामिला र स्थानिक विकासमा अनुसन्धानका लागि जर्मनेली सङ्घीय संस्थानले परिभाषित गरे अनुसार ग्रोस्टाड (ठूलो सहर) १,००,००० भन्दा बढी बासिन्दाहरू भएको सहर हो। हालसम्म, [[जर्मनी]]का ८० सहरहरूले यो मापदण्ड पूरा गरेका छन् जसलाई यहाँ सूचीबद्ध गरिएको छ।<ref>{{cite web|title=Laufende Stadtbeobachtung – Raumabgrenzungen|url=http://www.bbsr.bund.de/BBSR/DE/Raumbeobachtung/Raumabgrenzungen/StadtGemeindetyp/StadtGemeindetyp_node.html|publisher=Bundesinstitut für Bau-, Stadt- und Raumforschung|access-date=15 February 2018|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001104056/http://www.bbsr.bund.de/BBSR/DE/Raumbeobachtung/Raumabgrenzungen/StadtGemeindetyp/StadtGemeindetyp_node.html|archive-date=1 October 2017|url-status=dead}}</ref> यो सूचीले उनीहरूको परिभाषित सीमाभित्र व्यक्तिगत नगरपालिकाहरूको जनसङ्ख्यालाई मात्र बुझाउँछ, जसले सहरी समूहहरू वा [[महानगरीय क्षेत्र]]हरू भित्र अन्य नगरपालिकाहरू वा उपनगरीय क्षेत्रहरू समावेश गर्दैन। == सूची == जर्मनीको सङ्घीय तथ्याङ्क कार्यालयले अनुमान गरे अनुसार निम्न तालिकामा ३१ डिसेम्बर २०२१ मा कम्तीमा एक लाख जनसङ्ख्या भएका जर्मनीका ८० हरहरू सूचीबद्ध गरिएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.destatis.de/EN/Homepage.html|title = Homepage}}</ref> यदि कुनै सहर राज्य वा सङ्घीय राजधानी हो भने '''गाढा'''मा देखाइएको गरिएको छ, र यदि यो राज्यको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो भने ''छड्के''मा देखाइएको छ। तलको तालिकाले निम्न जानकारी समावेश गर्दछ: #जर्मनीको सङ्घीय तथ्याङ्क कार्यालयद्वारा अनुमान गरिएअनुसार, ३१ डिसेम्बर २०२१ सम्म जनसङ्ख्याको आधारमा सहरहरूलाई क्रमबद्ध गरिएको छ।<ref name="destatis2">{{cite web|title=Bevölkerung nach Geschlecht für Kreise und kreisfreie Städte|url=https://www.destatis.de/DE/Methoden/Zensus_/Downloads/1A_EinwohnerzahlGeschlecht.xls|publisher=Federal Statistical Office of Germany|location=Wiesbaden|language=de|format=XLS|date=10 April 2014}}</ref> #सहरको नाम #जुन राज्यमा सहर अवस्थित छ, त्यसको नाम #जर्मनीको सङ्घीय तथ्याङ्क कार्यालयद्वारा अनुमानित ३१ डिसेम्बर २०२१ सम्ममा सहरको जनसङ्ख्या<ref name="destatis1" /> # ३१ डिसेम्बर २०१५ देखि ३१ डिसेम्बर २०२१ सम्म सहरको जनसङ्ख्या प्रतिशतमा भएको परिवर्तन<ref name="destatis1">{{cite web|title=Städte in Deutschland nach Fläche und Bevölkerung auf Grundlage des Zensus 2011 und Bevölkerungsdichte: Gebietsstand 31.12.2015 |url=https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.xls?__blob=publicationFile |publisher=जर्मनीको सङ्घीय तथ्याङ्क कार्यालय|location=भिसबाडेन|language=de|format=XLS|date=13 December 2016}}</ref> #३१ डिसेम्बर २०१५ देखि ३१ डिसेम्बर २०२१ सम्म जनसङ्ख्याको आधारमा सहरको क्रममा भएको परिवर्तन #३१ डिसेम्बर २०२१ सम्म सहरको भूमि क्षेत्र #३१ डिसेम्बर २०२१ सम्म शहरको जनसङ्ख्या घनत्व (भूमि क्षेत्रको प्रति एकाइ निवासी) #सहर अक्षांश र देशान्तर। [[स्भेरिन]] एक मात्र राज्यको राजधानी हो जुन सूचीबद्ध छैन। {| class="wikitable sortable" |- ! क्रम<br />सन् २०२१ ! सहर ! [[जर्मनीका राज्यहरू|राज्य]] ! सन् २०२१<br />अनुमानित ! सन् २०१५<br />अनुमानित ! बृद्धि ! क्रममा<br /> भएको परिवर्तन !data-sort-type="number"|भूमि क्षेत्र<br />सन् २०२१ !data-sort-type="number"|जनघनत्व<br />सन् २०२१ ! अवस्थिति |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१ | align="left" | '''''{{झण्डा चिन्ह|Berlin}} [[बर्लिन]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Berlin}} [[बर्लिन]] | {{change|invert=on|3677472|3520031}} | {{steady}} ० | {{convert|891.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|4126|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|31|N|13|23|E|format=dms|name=1 Berlin}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२ | align="left" | '''''{{झण्डा चिन्ह|Hamburg}} [[हामबुर्ग]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hamburg}} [[हामबुर्ग]] | {{change|invert=on|1906411|1787408}} | {{steady}} ० | {{convert|755.2|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2524|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|10|0|E|format=dms|name=2 Hamburg}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Munich}} '''''[[म्युनिख]]''''' (मुन्सेन) | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|1487708|1450381}} | {{steady}} ० | {{convert|310.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|4788|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|8|N|11|34|E|format=dms|name=3 Munich}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Cologne}} ''[[कोल्न]]'' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|1073096|1060582}} | {{steady}} ० | {{convert|405.15|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2648|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|56|N|6|57|E|format=dms|name=4 Cologne}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Frankfurt am Main|Frankfurt}} ''[[फ्राङ्कफुर्ट]]'' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hesse}} [[हेस्न्]] | {{change|invert=on|759224|732688}} | {{steady}} ० | {{convert|248.31|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3057|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|7|N|8|41|E|format=dms|name=5 फ्राङ्कफुर्ट}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Stuttgart}} '''''[[स्टुटगर्ट]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|626275|623738}} | {{steady}} ० | {{convert|207.33|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3020|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|47|N|9|11|E|format=dms|name=6 Stuttgart}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Düsseldorf}}'''[[डुसेलडोर्फ]]''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|619477|612178}} | {{steady}} ० | {{convert|217.41|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2849|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|14|N|6|47|E|format=dms|name=7 डुसेलडोर्फ}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|८ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Leipzig}}''[[लाइपत्सिग]]'' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Saxony}} [[जाक्सन]] | {{change|invert=on|601866|560472}} | {{increase}} २ | {{convert|297.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2024|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|12|23|E|format=dms|name=8 लाइपत्सिग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|९ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Dortmund}} [[डोर्टमुन्ड]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|586852|586181}} | {{decrease}} १ | {{convert|280.71|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2091|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|28|E|format=dms|name=9 डोर्टमुन्ड}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१० | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Essen}} [[एस्न्]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|579432|582624}} | {{decrease}} १ | {{convert|210.34|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2755|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|N|7|1|E|format=dms|name=10 एस्न्}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|११ | align="left" | '''''{{flagdeco|Bremen}} [[ब्रेमन]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bremen}} [[ब्रेमन (राज्य)|ब्रेमन]] | {{change|invert=on|563290|557464}} | {{steady}} ० | {{convert|326.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1724|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|5|N|8|48|E|format=dms|name=11 ब्रेमन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१२ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Dresden}}'''[[ड्रेसडेन]]''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Saxony}} [[जाक्सन]] | {{change|invert=on|555351|543825}} | {{steady}} ० | {{convert|328.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1689|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|13|44|E|format=dms|name=12 ड्रेसडेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१३ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hanover.svg}} '''''[[हनोभर]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|535932|532163}} | {{steady}} ० | {{convert|204.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2627|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|22|N|9|43|E|format=dms|name=13 हनोभर}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१४ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Nuremberg}} [[नुर्नबर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|510632|509975}} | {{steady}} ० | {{convert|186.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2739|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|27|N|11|5|E|format=dms|name=14 नुर्नबर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१५ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Duisburg}} [[डुइसबुर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|495152|491231}} | {{steady}} ० | {{convert|232.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2127|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|46|E|format=dms|name=15 डुइसबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१६ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bochum}} [[बोखुम]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|363441|364742}} | {{steady}} ० | {{convert|145.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2500|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|7|13|E|format=dms|name=16 बोखुम}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१७ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Wuppertal}} [[भुपर्टाल]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|354572|350046}} | {{steady}} ० | {{convert|168.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2105|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|16|N|7|11|E|format=dms|name=17 भुपर्टाल}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१८ | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge Bielefeld.svg}} [[बिलफेल्ड]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|334002|333090}} | {{steady}} ० | {{convert|257.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1296|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|1|N|8|32|E|format=dms|name=18 बिलफेल्ड}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|१९ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bonn}} [[बोन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|331885|318809}} | {{steady}} ० | {{convert|141.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2353|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|44|N|7|6|E|format=dms|name=19 बोन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२० | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Münster}} [[मुन्स्टर]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|317713|310039}} | {{steady}} ० | {{convert|302.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1049|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|58|N|7|38|E|format=dms|name=20 मुन्स्टर}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२१ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Mannheim}} [[मानहाइम]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|311831|305780}} | {{increase}} १ | {{convert|145.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2151|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|28|E|format=dms|name=21 मानहाइम}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२२ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Karlsruhe}} [[कार्ल्सरुह]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|306502|307755}} | {{decrease}} १ | {{convert|173.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1767|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|0|N|8|24|E|format=dms|name=22 कार्ल्सरुह}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२३ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Augsburg}} [[आउग्सबुर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|296478|286374}} | {{steady}} ० | {{convert|146.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2019|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|22|N|10|54|E|format=dms|name=23 आउग्सबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२४ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Wiesbaden}} '''[[भिसबाडेन]]''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hesse}} [[हेस्न्]] | {{change|invert=on|278950|276218}} | {{steady}} ० | {{convert|203.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1368|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|5|N|8|14|E|format=dms|name=24 Wiesbaden}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२५ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Mönchengladbach}} [[मुन्सेनग्लाडबाख]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|261001|259996}} | {{increase}} १ | {{convert|170.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1531|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|26|E|format=dms|name=25 मुन्सेनग्लाडबाख}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२६ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Gelsenkirchen}} [[गेल्जेनकिर्सेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|260126|260368}} | {{decrease}} १ | {{convert|104.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2481|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|6|E|format=dms|name=26 गेल्जेनकिर्सेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२७ | align="left" | {{flagicon image|Flag de-city of Aachen.svg}} [[आखेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|249070|245885}} | {{increase}} ३ | {{convert|160.85|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1548|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|47|N|6|5|E|format=dms|name=27 आखेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२८ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Braunschweig}} [[ब्राउन्सभाइक]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|248823|251364}} | {{decrease}} १ | {{convert|192.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1295|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|16|N|10|31|E|format=dms|name=28 ब्राउन्सभाइक}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|२९ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Kiel}}'''''[[किएल]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Schleswig-Holstein}} [[स्लेस्भिस-होल्स्टाइन]] | {{change|invert=on|246243|246306}} | {{steady}} ० | {{convert|118.6|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2076|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|20|N|10|8|E|format=dms|name=29 किएल}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३० | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Chemnitz}} [[केम्नित्स]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Saxony}} [[जाक्सन]] | {{change|invert=on|243105|248645}} | {{decrease}} २ | {{convert|220.85|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1101|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|50|N|12|55|E|format=dms|name=30 केम्नित्स}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३१ | align="left" | {{flagicon image|Flag of Halle (Saale).svg}} ''[[हाले (जाले)]]'' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Saxony-Anhalt}} [[जाक्सन-आन्हल्ट|जाक्सन आन्हल्ट]] | {{change|invert=on|238061|236991}} | {{steady}} ० | {{convert|135.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1763|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|11|58|E|format=dms|name=31 हाले (जाले)}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३२ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Magdeburg.svg}} '''[[माख्डेबुर्ग]]''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Saxony-Anhalt}} [[जाक्सन-आन्हल्ट|जाक्सन आन्हल्ट]] | {{change|invert=on|236188|235723}} | {{steady}} ० | {{convert|201.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1175|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|8|N|11|37|E|format=dms|name=32 माख्डेबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३३ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Freiburg im Breisgau.svg}} [[फ्राइबुर्ग इम ब्रिस्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|231848|226393}} | {{steady}} ० | {{convert|153.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1514|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|47|59|N|7|51|E|format=dms|name=33 फ्राइबुर्ग इम ब्रिस्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३४ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Krefeld.svg}} [[क्रेफेल्ड]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|227050|225144}} | {{steady}} ० | {{convert|137.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1649|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|6|34|E|format=dms|name=34 क्रेफेल्ड}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३५ | align="left" | {{flagicon image|Mainz Flagge quer.svg}} '''''[[माइन्ज]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Rhineland-Palatinate}} [[राइनलान्ड-फाल्ट्स]] | {{change|invert=on|217556|209779}} | {{increase}} ३ | {{convert|97.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2226|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|0|N|8|16|E|format=dms|name=35 माइन्ज}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३६ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lübeck}} [[लुबेक]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Schleswig-Holstein}} [[स्लेस्भिस-होल्स्टाइन]] | {{change|invert=on|216277|216253}} | {{decrease}} १ | {{convert|214.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1010|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|52|N|10|41|E|format=dms|name=36 लुबेक}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३७ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Erfurt}} '''''[[एरफुर्ट]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Thuringia}} [[टुरिङेन]] | {{change|invert=on|213227|210118}} | {{steady}} ० | {{convert|269.2|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|792|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|59|N|11|2|E|format=dms|name=37 एरफुर्ट}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३८ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Oberhausen}} [[ओबरहाउजन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|208752|210934}} | {{decrease}} २ | {{convert|77.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2710|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|28|N|6|51|E|format=dms|name=38 ओबरहाउजन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|३९ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Rostock}} ''[[रोस्टोक]]'' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Mecklenburg-Vorpommern}} [[मेक्लेनबुर्ग-फोर्पोमान]] | {{change|invert=on|208400|206011}} | {{steady}} ० | {{convert|181.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1149|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|5|N|12|8|E|format=dms|name=39 रोस्टोक}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४० | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Kassel}} [[कासेल]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hesse}} [[हेस्न्]] | {{change|invert=on|200406|197984}} | {{steady}} ० | {{convert|107.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1873|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|19|N|9|30|E|format=dms|name=40 कासेल}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४१ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hagen}} [[हागेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|188713|189044}} | {{steady}} ० | {{convert|160.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1177|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|22|N|7|29|E|format=dms|name=41 हागेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४२ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Potsdam}}'''''[[पोट्सडाम]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Brandenburg}} [[ब्रान्डेनबुर्ग]] | {{change|invert=on|183154|167745}} | {{increase}} ३ | {{convert|187.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|978|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|24|N|13|4|E|format=dms|name=42 पोट्सडाम}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४३ | align="left" | {{flagicon image|Flag of Saarbrücken.svg}} '''''[[जारब्रुखेन]]''''' | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Saarland}} [[जारलान्ड]] | {{change|invert=on|179634|178151}} | {{steady}} ० | {{convert|167.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1075|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|14|N|7|0|E|format=dms|name=43 जारब्रुखेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४४ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hamm}} [[हाम]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|179238|179397}} | {{decrease}} २ | {{convert|226.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|792|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|41|N|7|49|E|format=dms|name=44 हाम}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४५ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Stadt Ludwigshafen am Rhein.svg}} [[लुडभिकसाफेन आम राइन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Rhineland-Palatinate}} [[राइनलान्ड-फाल्ट्स]] | {{change|invert=on|172145|164718}} | {{increase}} १ | {{convert|77.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2216|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|26|E|format=dms|name=45 लुडभिकसाफेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४६ | align="left" | {{flagicon image|DEU Mülheim an der Ruhr Flag.svg}} [[मुलहाइम आन डेअ रुह]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|170739|169278}} | {{decrease}} २ | {{convert|91.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1871|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|53|E|format=dms|name=46 मुलहाइम}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४७ | align="left" | {{flagicon image|Flagge der kreisfreien Stadt Oldenburg.svg}} [[ओल्डेनबुर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|170389|163830}} | {{steady}} ० | {{convert|103.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1655|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|8|N|8|13|E|format=dms|name=47 ओल्डेनबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४८ | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Osnabrück.svg}} [[ओज्नाब्रुक]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|165034|162403}} | {{increase}} १ | {{convert|119.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1378|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|17|N|8|3|E|format=dms|name=48 ओज्नाब्रुक}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|४९ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Leverkusen}} [[लिभरकुसेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|163851|163487}} | {{decrease}} १ | {{convert|78.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2078|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|6|59|E|format=dms|name=49 लिभरकुसेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५० | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Darmstadt.svg}} [[डार्मस्टाड]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hesse}} [[हेस्न्]] | {{change|invert=on|159631|155353}} | {{increase}} ४ | {{convert|122.2|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1306|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|52|N|8|39|E|format=dms|name=50 डार्मस्टाड}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५१ | align="left" | {{flagicon image|Flag of Heidelberg.svg}} [[हाइडेलबर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|159245|156267}} | {{steady}} ० | {{convert|108.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1463|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|25|N|8|43|E|format=dms|name=51 हाइडेलबर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५२ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Solingen}} [[जोलिङ्गेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|158957|158726}} | {{decrease}} २ | {{convert|89.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1777|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|10|N|7|5|E|format=dms|name=52 जोलिङ्गेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५३ | align="left" | {{flagicon image|Flagge der Stadt Herne.svg}} [[हेर्न]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|156621|155851}} | {{decrease}} १ | {{convert|51.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3047|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|33|N|7|13|E|format=dms|name=53 हेर्न}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५४ | align="left" | {{flagicon image|Flag of Regensburg.png}} [[रागेन्सबुर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|153542|145465}} | {{increase}} २ | {{convert|80.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1901|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|1|N|12|5|E|format=dms|name=54 रागेन्सबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५५ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Neuss.svg}} [[नोइस]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|152731|155414}} | {{increase}} २ | {{convert|99.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1535|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|42|E|format=dms|name=55 नोइस}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५६ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Paderborn}} [[पाडेरबोर्न]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|152531|148126}} | {{decrease}} १ | {{convert|179.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|850|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|43|N|8|46|E|format=dms|name=56 पाडेरबोर्न}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५७ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Ingolstadt}} [[इङ्गोलस्टाड]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|138016|132438}} | {{steady}} ० | {{convert|133.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1035|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|46|N|11|26|E|format=dms|name=57 इङ्गोलस्टाड}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५८ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Offenbach am Main.svg}} [[ओफेनबाख आम माइन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Hesse}} [[हेस्न्]] | {{change|invert=on|131295|123734}} | {{increase}} ३ | {{convert|44.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2924|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|6|N|8|48|E|format=dms|name=58 ओफेनबाख आम माइन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|५९ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Fürth.svg}} [[फुर्थ]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|129122|124171}} | {{steady}} ० | {{convert|63.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2038|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|28|N|11|0|E|format=dms|name=59 फुर्थ}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६० | align="left" | {{flagicon image|Flag of Ulm.svg}} [[उल्म्]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|126949|122636}} | {{increase}} २ | {{convert|118.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1070|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|24|N|9|59|E|format=dms|name=60 Ulm}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६१ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Würzburg.svg}} [[भुसबुर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|126933|124873}} | {{decrease}} ३ | {{convert|87.6|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1449|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|47|N|9|56|E|format=dms|name=61 भुसबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६२ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Heilbronn.svg}} [[हाइलब्रोन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|125613|122567}} | {{increase}} १ | {{convert|99.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1258|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|9|N|9|13|E|format=dms|name=62 हाइलब्रोन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६३ | align="left" | {{flagicon image|Flag of Pforzheim.svg}} [[पोर्ज्सहाइम]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|125529|122247}} | {{increase}} १ | {{convert|98.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1281|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|54|N|8|43|E|format=dms|name=63 पोर्ज्सहाइम}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६४ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Wolfsburg.svg}} [[भुल्फ्सबुर्ग]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|123949|124045}} | {{decrease}} ४ | {{convert|204.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|608|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|25|23|N|10|47|14|E|format=dms|name=64 भुल्फ्सबुर्ग}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६५ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bottrop}} [[बोट्रोप]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|117311|117143}} | {{increase}} १ | {{convert|100.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1165|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|29|N|6|55|22|E|format=dms|name=65 बोट्रोप}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६६ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Goettingen.svg}} [[गोटिङ्गेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|116557|118914}} | {{decrease}} १ | {{convert|116.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|997|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|32|N|9|56|E|format=dms|name=66 गोटिङ्गेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६७ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Reutlingen.svg}} [[रेउटलिङ्गेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Baden-Württemberg}} [[बाडेन-भुर्टेम्बर्ग]] | {{change|invert=on|116456|114310}} | {{increase}} २ | {{convert|87.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1338|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|29|N|9|13|E|format=dms|name=67 रेउटलिङ्गेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६८ | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Koblenz}} [[कोब्लेन्स]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Rhineland-Palatinate}} [[राइनलान्ड-फाल्ट्स]] | {{change|invert=on|113638|112586}} | {{increase}} ३ | {{convert|105.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1082|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|21|35|N|7|35|52|E|format=dms|name=68 कोब्लेन्स}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|६९ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Erlangen.svg}} [[एरलाङ्गेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bavaria}} [[बायर्न]] | {{change|invert=on|113292|108336}} | {{increase}} ६ | {{convert|77.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1472|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|35|N|11|1|E|format=dms|name=69 एरलाङ्गेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७० | align="left" | {{flagicon image|Bremerhaven flag.svg}} [[ब्रेमरहाफेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Bremen}} [[ब्रेमन (राज्य)|ब्रेमन]] | {{change|invert=on|113173|114025}} | {{steady}} ० | {{convert|93.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1206|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|8|35|E|format=dms|name=70 ब्रेमरहाफेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७१ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Remscheid.svg}} [[रेमसाइड]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|111770|109499}} | {{increase}} ३ | {{convert|74.6|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1498|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|11|N|7|12|E|format=dms|name=71 रेमसाइड}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७२ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Bergisch Gladbach.svg}} [[बेर्गिस ग्लाडबाख]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|111645|111366}} | {{steady}} ० | {{convert|83.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1343|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|0|N|7|7|E|format=dms|name=72 बेर्गिस ग्लाडबाख}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७३ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Recklinghausen.svg}} [[रेक्लिङहाउजेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|110714|114330}} | {{decrease}} ५ | {{convert|66.4|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1667|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|35|6|N|7|9|43|E|format=dms|name=73 रेक्लिङहाउजेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७४ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Trier.svg}} [[ट्रिएर]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Rhineland-Palatinate}} [[राइनलान्ड-फाल्ट्स]] | {{change|invert=on|110570|114914}} | {{decrease}} ७ | {{convert|117.1|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|945|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|45|N|6|38|E|format=dms|name=74 ट्रिएर}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७५ | align="left" | {{flagicon image|Flag of Jena.svg}} [[येना]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Thuringia}} [[टुरिङेन]] | {{change|invert=on|110502|109527}} | {{decrease}} २ | {{convert|114.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|963|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|55|38|N|11|35|10|E|format=dms|name=75 येना}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७६ | align="left" | {{flagicon image|DEU Moers Flag.svg}} [[मोएर्स]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|103725|104529}} | {{steady}} ० | {{convert|67.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1533|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|33|N|6|37|11|E|format=dms|name=76 मोएर्स}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७७ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Salzgitter.svg}} [[जाल्सगिटर]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|103694|101079}} | {{increase}} २ | {{convert|223.9|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|463|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|10|20|E|format=dms|name=77 जाल्सगिटर}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७८ | align="left" | {{flagicon image|Flagge Siegen.svg}} [[जिगेन]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|101516|102355}} | {{decrease}} १ | {{convert|114.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|885|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|53|N|8|1|E|format=dms|name=78 जिगेन}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|७९ | align="left" | {{flagicon image|Flagge der Stadt Gütersloh.svg}} [[गुटेरस्लो]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|North Rhine-Westphalia}} [[उत्तरी राइन]] | {{change|invert=on|101158|97586}} | {{increase}} ३ | {{convert|112.0|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|896|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|54|N|8|23|E|format=dms|name=79 गुटेरस्लो}} |- | align="center" bgcolor="FFD700"|८० | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hildesheim.svg}} [[हिल्डेसहाइम]] | align="left" | {{झण्डा चिन्ह|Lower Saxony}} [[निडरजाक्सन]] | {{change|invert=on|100319|101667}} | {{decrease}} २ | {{convert|92.2|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1088|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|9|57|E|format=dms|name=80 हिल्डेसहाइम}} |} == चित्र दीर्घा == {{Gallery |title= |width=240 |height=160 |align=center |File:Über den Dächern von Berlin.jpg|१. [[बर्लिन]] |File:Hamburg Rathaus.jpg|२. [[हामबुर्ग]] |File:Frauenkirche and Neues Rathaus Munich March 2013.JPG|३. [[म्युनिख]] |File:Nightview of Cologne Cathedrale across the River Rhine.jpg|४. [[कोल्न]] |File:Frankfurt am Main, St. Katharinenkirche an der Hauptwache.jpg|५. [[फ्राङ्कफुर्ट]] |File:Stuttgart Leonhardsviertel.JPG|६. [[स्टुटगर्ट]] |File:Medienhafen-März-09-13 spiegelung zusammengezogen.jpg|७. [[डुसेलडोर्फ]] |File:Leipzig Fockeberg Zentrum.jpg|८. [[लाइपत्सिग]] |File:Dortmund Panorama.jpg|९. [[डोर्टमुन्ड]] |File:Essen-Südviertel Luft.jpg|१०. [[एस्न्]] |File:Weserhb2.jpg|११. [[ब्रिमेन]] |File:Dresden from Albertbrücke.jpg|१२. [[ड्रेस्डेन]] |File:Hannover Blick Neues Rathaus 01.jpg|१३. [[हनोभर]] |File:Nuremberg panorama morning 3.jpg|१४. [[नुर्नबुर्ग]] |File:Duisburger Innenhafen Five Boats Abend 2014.jpg|१५. [[डुइसबुर्ग]] }} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:जर्मनीको जनसाङ्ख्यिकी]] [[श्रेणी:जर्मनीका सहरहरू]] 65w0c3d8jdurmr2qcvptq8pialxzhho 0 150581 1369860 1363129 2026-08-16T02:11:40Z Rajeeb bastola 39875 1369860 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Use Indian English|date=November 2018}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox settlement | name = महादेवपुरा | other_name = | nickname = | settlement_type = Neighbourhood | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Phoenix Market city.jpg | photo1b = EMCsquare Doddanekkondi from ORR.JPG | photo2a = AdityaBirla More MegaStore.JPG | photo2b = Brigade Metropolis apartments 4-14-2014 1-01-56 PM.JPG | size = 280 | color = white }} | image_alt = | image_caption = (माथि बायाँबाट घडीको दिशामा) [[फिनिक्स मार्केटसिटी (बैंगलोर)|फिनिक्स मार्केटसिटी]], [[डेल EMC]] बाहिरी रिङ रोडमा रहेको क्याम्पस, ब्रिगेड मेट्रोपोलिस, क्यान्डियर कार्लाइल महादेवपुरा पुलबाट देखिएको एउटा सुपरमार्केट। | pushpin_map = India Bangalore | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bangalore, India | coordinates = {{coord|12.99|N|77.70|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[कर्नाटक]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Bangalore Urban district|Bengaluru Urban]] | subdivision_type3 = Metro | subdivision_name3 = Bangalore | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 135597 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[कन्नड भाषा|कन्नड]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 560048 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''महादेवपुर''' भारतको [[कर्नाटक]] [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] एक उपनगर र बैंगलोर शहरी जिल्लामा बीबीएमपीको क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो एउटा नगर परिषद् थियो। यो आउटर रिङ रोड, ह्वाइटफिल्ड रोडसँग राम्रोसँग जोडिएको छ र कृष्णराजपुर रेलवे स्टेसन रेल चढ्नको लागि सबैभन्दा नजिकको स्टेसन हो। यो एउटा विकासशील क्षेत्र हो, जसमा आवासीय विकासको सन्दर्भमा उच्च वृद्धिको सम्भावना छ। यस क्षेत्रमा अग्रणी विद्यालय, सपिङ मल, शोरूमहरू बनेका छन्। == जनसांख्यिकी == सन् २००१ को भारतको [[जनगणना]],<ref>{{cite web |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional) |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-06-16 |access-date=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> अनुसार, महादेवपुराको जनसङ्ख्या १३५,५९७  थियो। जनसङ्ख्याको ५४% पुरुष र ४६% महिला छन्। महादेवपुरको औसत साक्षरता दर ७३% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छः पुरुष साक्षरता ७९% र महिला साक्षरता 66% छ। महादेवपुराको जनसङ्ख्याको १२% 6 वर्ष मुनिका छन्। == निर्वाचनका पक्षहरू == महादेवपुरा कर्नाटक विधान सभाको एउटा निर्वाचन क्षेत्र हो। यसको वर्तमान प्रतिनिधित्व [[Manjula Aravind Limbavali|मञ्जुला अरविन्द लिम्बावली]] गर्छिन्। उनी यहाँबाट सन् २०२३ को चुनावमा १८१,७३१ मत<ref>{{Cite web |date=22 May 2018 |title=Karnataka Assembly Election 2018 Results &#124;Karnataka Assembly Election constituency-wise Results |url=https://www.karnataka.com/elections/karnataka-assembly-2018-constituency-wise-results/}}</ref>का साथ निर्वाचित भएकी थिइन् एच नागेशलाई पराजित गर्दै <ref name="Empowering India. Retrieved 8 November 2014">{{Cite web |title=Affidavit Details of Sri Aravind Limbavali |url=http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |archive-date=July 11, 2018 |access-date=May 19, 2021 |website=www.empoweringindia.org }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |date=11 July 2018 }}</ref> == सूचना प्रविधि केन्द्र == हालका वर्षहरूमा महादेवपुरा प्रमुख सूचना प्रविधि केन्द्र बनेको छ। यसमा एसेन्चर, डेल इएमसी, एरिक्सन, ह्युवलेट प्याकार्ड इन्टरप्राइज, एमफेसिस, सामसङ, सेपिएन्ट कर्पोरेसन, इक्लिनिकलवर्क्स र वेल्स फार्गो जस्ता धेरै आईटी कम्पनीहरू छन्। यसमा केही प्रमुख बिग ४ [[डेलोइट]], ईवाई कार्यालयहरू, ह्युवलेट प्याकार्ड आइडब्लुएफ क्याम्पस पनि छन्। यो आइटिपिएल र अरु आइटी हबहरू जस्तो की ह्वाइटफिल्ड, मराठाहल्ली र बेलन्दुर को नजिक पनि छ। == सन्दर्भहरू == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{कमन्सश्रेणी|Mahadevapura}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Adjacent communities|title='''Areas of Bangalore'''|NORTHWEST=[[Krishnarajapura]]|North=Devasandra|NORTHEAST=Sadaramangala|WEST=Doorvaninagar|Centre=''Mahadevapura''|EAST=[[Hoodi]]|SOUTHWEST=A. Narayanapura / B. Narayanapura|South=Dodda Nekkundi|SOUTHEAST=[[Brookefield]]}}{{Neighbourhoods of Bangalore}} [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] t7z43ekqcx9fv0xf7zokdbo37wiu6c9 1369861 1369860 2026-08-16T02:14:31Z Rajeeb bastola 39875 1369861 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Use Indian English|date=November 2018}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox settlement | name = महादेवपुरा | other_name = | nickname = | settlement_type = Neighbourhood | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Phoenix Market city.jpg | photo1b = EMCsquare Doddanekkondi from ORR.JPG | photo2a = AdityaBirla More MegaStore.JPG | photo2b = Brigade Metropolis apartments 4-14-2014 1-01-56 PM.JPG | size = 280 | color = white }} | image_alt = | image_caption = (माथि बायाँबाट घडीको दिशामा) [[फिनिक्स मार्केटसिटी (बैंगलोर)|फिनिक्स मार्केटसिटी]], [[डेल EMC]] बाहिरी रिङ रोडमा रहेको क्याम्पस, ब्रिगेड मेट्रोपोलिस, क्यान्डियर कार्लाइल महादेवपुरा पुलबाट देखिएको एउटा सुपरमार्केट। | pushpin_map = India Bangalore | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bangalore, India | coordinates = {{coord|12.99|N|77.70|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | subdivision_name1 = [[कर्नाटक]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Bangalore Urban district|Bengaluru Urban]] | subdivision_type3 = Metro | subdivision_name3 = Bangalore | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 135597 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[कन्नड भाषा|कन्नड]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 560048 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''महादेवपुर''' भारतको [[कर्नाटक]] [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] एक उपनगर र बैंगलोर शहरी जिल्लामा बीबीएमपीको क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो एउटा नगर परिषद् थियो। यो आउटर रिङ रोड, ह्वाइटफिल्ड रोडसँग राम्रोसँग जोडिएको छ र कृष्णराजपुर रेलवे स्टेसन रेल चढ्नको लागि सबैभन्दा नजिकको स्टेसन हो। यो एउटा विकासशील क्षेत्र हो, जसमा आवासीय विकासको सन्दर्भमा उच्च वृद्धिको सम्भावना छ। यस क्षेत्रमा अग्रणी विद्यालय, सपिङ मल, शोरूमहरू बनेका छन्। == जनसांख्यिकी == सन् २००१ को भारतको [[जनगणना]],<ref>{{cite web |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional) |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-06-16 |access-date=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> अनुसार, महादेवपुराको जनसङ्ख्या १३५,५९७  थियो। जनसङ्ख्याको ५४% पुरुष र ४६% महिला छन्। महादेवपुरको औसत साक्षरता दर ७३% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छः पुरुष साक्षरता ७९% र महिला साक्षरता 66% छ। महादेवपुराको जनसङ्ख्याको १२% 6 वर्ष मुनिका छन्। == निर्वाचनका पक्षहरू == महादेवपुरा कर्नाटक विधान सभाको एउटा निर्वाचन क्षेत्र हो। यसको वर्तमान प्रतिनिधित्व [[Manjula Aravind Limbavali|मञ्जुला अरविन्द लिम्बावली]] गर्छिन्। उनी यहाँबाट सन् २०२३ को चुनावमा १८१,७३१ मत<ref>{{Cite web |date=22 May 2018 |title=Karnataka Assembly Election 2018 Results &#124;Karnataka Assembly Election constituency-wise Results |url=https://www.karnataka.com/elections/karnataka-assembly-2018-constituency-wise-results/}}</ref>का साथ निर्वाचित भएकी थिइन् एच नागेशलाई पराजित गर्दै <ref name="Empowering India. Retrieved 8 November 2014">{{Cite web |title=Affidavit Details of Sri Aravind Limbavali |url=http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |archive-date=July 11, 2018 |access-date=May 19, 2021 |website=www.empoweringindia.org }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |date=11 July 2018 }}</ref> == सूचना प्रविधि केन्द्र == हालका वर्षहरूमा महादेवपुरा प्रमुख सूचना प्रविधि केन्द्र बनेको छ। यसमा एसेन्चर, डेल इएमसी, एरिक्सन, ह्युवलेट प्याकार्ड इन्टरप्राइज, एमफेसिस, सामसङ, सेपिएन्ट कर्पोरेसन, इक्लिनिकलवर्क्स र वेल्स फार्गो जस्ता धेरै आईटी कम्पनीहरू छन्। यसमा केही प्रमुख बिग ४ [[डेलोइट]], ईवाई कार्यालयहरू, ह्युवलेट प्याकार्ड आइडब्लुएफ क्याम्पस पनि छन्। यो आइटिपिएल र अरु आइटी हबहरू जस्तो की ह्वाइटफिल्ड, मराठाहल्ली र बेलन्दुर को नजिक पनि छ। == सन्दर्भहरू == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{कमन्सश्रेणी|Mahadevapura}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Adjacent communities|title='''Areas of Bangalore'''|NORTHWEST=[[Krishnarajapura]]|North=Devasandra|NORTHEAST=Sadaramangala|WEST=Doorvaninagar|Centre=''Mahadevapura''|EAST=[[Hoodi]]|SOUTHWEST=A. Narayanapura / B. Narayanapura|South=Dodda Nekkundi|SOUTHEAST=[[Brookefield]]}}{{Neighbourhoods of Bangalore}} [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] iukpn2orv5jhc9qr5l12f8dzhrojqoo 1369862 1369861 2026-08-16T02:15:13Z Rajeeb bastola 39875 1369862 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Use Indian English|date=November 2018}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox settlement | name = महादेवपुरा | other_name = | nickname = | settlement_type = Neighbourhood | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Phoenix Market city.jpg | photo1b = EMCsquare Doddanekkondi from ORR.JPG | photo2a = AdityaBirla More MegaStore.JPG | photo2b = Brigade Metropolis apartments 4-14-2014 1-01-56 PM.JPG | size = 280 | color = white }} | image_alt = | image_caption = (माथि बायाँबाट घडीको दिशामा) [[फिनिक्स मार्केटसिटी (बैंगलोर)|फिनिक्स मार्केटसिटी]], [[डेल EMC]] बाहिरी रिङ रोडमा रहेको क्याम्पस, ब्रिगेड मेट्रोपोलिस, क्यान्डियर कार्लाइल महादेवपुरा पुलबाट देखिएको एउटा सुपरमार्केट। | pushpin_map = India Bangalore | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bangalore, India | coordinates = {{coord|12.99|N|77.70|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | subdivision_name1 = [[कर्नाटक]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Bangalore Urban district|Bengaluru Urban]] | subdivision_type3 = Metro | subdivision_name3 = बेंगलुरु | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 135597 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[कन्नड भाषा|कन्नड]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 560048 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''महादेवपुर''' भारतको [[कर्नाटक]] [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] एक उपनगर र बैंगलोर शहरी जिल्लामा बीबीएमपीको क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो एउटा नगर परिषद् थियो। यो आउटर रिङ रोड, ह्वाइटफिल्ड रोडसँग राम्रोसँग जोडिएको छ र कृष्णराजपुर रेलवे स्टेसन रेल चढ्नको लागि सबैभन्दा नजिकको स्टेसन हो। यो एउटा विकासशील क्षेत्र हो, जसमा आवासीय विकासको सन्दर्भमा उच्च वृद्धिको सम्भावना छ। यस क्षेत्रमा अग्रणी विद्यालय, सपिङ मल, शोरूमहरू बनेका छन्। == जनसांख्यिकी == सन् २००१ को भारतको [[जनगणना]],<ref>{{cite web |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional) |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-06-16 |access-date=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> अनुसार, महादेवपुराको जनसङ्ख्या १३५,५९७  थियो। जनसङ्ख्याको ५४% पुरुष र ४६% महिला छन्। महादेवपुरको औसत साक्षरता दर ७३% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छः पुरुष साक्षरता ७९% र महिला साक्षरता 66% छ। महादेवपुराको जनसङ्ख्याको १२% 6 वर्ष मुनिका छन्। == निर्वाचनका पक्षहरू == महादेवपुरा कर्नाटक विधान सभाको एउटा निर्वाचन क्षेत्र हो। यसको वर्तमान प्रतिनिधित्व [[Manjula Aravind Limbavali|मञ्जुला अरविन्द लिम्बावली]] गर्छिन्। उनी यहाँबाट सन् २०२३ को चुनावमा १८१,७३१ मत<ref>{{Cite web |date=22 May 2018 |title=Karnataka Assembly Election 2018 Results &#124;Karnataka Assembly Election constituency-wise Results |url=https://www.karnataka.com/elections/karnataka-assembly-2018-constituency-wise-results/}}</ref>का साथ निर्वाचित भएकी थिइन् एच नागेशलाई पराजित गर्दै <ref name="Empowering India. Retrieved 8 November 2014">{{Cite web |title=Affidavit Details of Sri Aravind Limbavali |url=http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |archive-date=July 11, 2018 |access-date=May 19, 2021 |website=www.empoweringindia.org }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |date=11 July 2018 }}</ref> == सूचना प्रविधि केन्द्र == हालका वर्षहरूमा महादेवपुरा प्रमुख सूचना प्रविधि केन्द्र बनेको छ। यसमा एसेन्चर, डेल इएमसी, एरिक्सन, ह्युवलेट प्याकार्ड इन्टरप्राइज, एमफेसिस, सामसङ, सेपिएन्ट कर्पोरेसन, इक्लिनिकलवर्क्स र वेल्स फार्गो जस्ता धेरै आईटी कम्पनीहरू छन्। यसमा केही प्रमुख बिग ४ [[डेलोइट]], ईवाई कार्यालयहरू, ह्युवलेट प्याकार्ड आइडब्लुएफ क्याम्पस पनि छन्। यो आइटिपिएल र अरु आइटी हबहरू जस्तो की ह्वाइटफिल्ड, मराठाहल्ली र बेलन्दुर को नजिक पनि छ। == सन्दर्भहरू == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{कमन्सश्रेणी|Mahadevapura}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Adjacent communities|title='''Areas of Bangalore'''|NORTHWEST=[[Krishnarajapura]]|North=Devasandra|NORTHEAST=Sadaramangala|WEST=Doorvaninagar|Centre=''Mahadevapura''|EAST=[[Hoodi]]|SOUTHWEST=A. Narayanapura / B. Narayanapura|South=Dodda Nekkundi|SOUTHEAST=[[Brookefield]]}}{{Neighbourhoods of Bangalore}} [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] l3a3k4wps98dhuubkz1e2rn0g1br6ga 1369863 1369862 2026-08-16T02:16:25Z Rajeeb bastola 39875 1369863 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Use Indian English|date=November 2018}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox settlement | name = महादेवपुरा | other_name = | nickname = | settlement_type = Neighbourhood | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Phoenix Market city.jpg | photo1b = EMCsquare Doddanekkondi from ORR.JPG | photo2a = AdityaBirla More MegaStore.JPG | photo2b = Brigade Metropolis apartments 4-14-2014 1-01-56 PM.JPG | size = 280 | color = white }} | image_alt = | image_caption = (माथि बायाँबाट घडीको दिशामा) [[फिनिक्स मार्केटसिटी (बैंगलोर)|फिनिक्स मार्केटसिटी]], [[डेल EMC]] बाहिरी रिङ रोडमा रहेको क्याम्पस, ब्रिगेड मेट्रोपोलिस, क्यान्डियर कार्लाइल महादेवपुरा पुलबाट देखिएको एउटा सुपरमार्केट। | pushpin_map = India Bangalore | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bangalore, India | coordinates = {{coord|12.99|N|77.70|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | subdivision_name1 = [[कर्नाटक]] | subdivision_type2 = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[Bangalore Urban district|Bengaluru Urban]] | subdivision_type3 = Metro | subdivision_name3 = बेंगलुरु | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 135597 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[कन्नड भाषा|कन्नड]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 560048 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''महादेवपुर''' भारतको [[कर्नाटक]] [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] एक उपनगर र बैंगलोर शहरी जिल्लामा बीबीएमपीको क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो एउटा नगर परिषद् थियो। यो आउटर रिङ रोड, ह्वाइटफिल्ड रोडसँग राम्रोसँग जोडिएको छ र कृष्णराजपुर रेलवे स्टेसन रेल चढ्नको लागि सबैभन्दा नजिकको स्टेसन हो। यो एउटा विकासशील क्षेत्र हो, जसमा आवासीय विकासको सन्दर्भमा उच्च वृद्धिको सम्भावना छ। यस क्षेत्रमा अग्रणी विद्यालय, सपिङ मल, शोरूमहरू बनेका छन्। == जनसांख्यिकी == सन् २००१ को भारतको [[जनगणना]],<ref>{{cite web |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional) |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-06-16 |access-date=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> अनुसार, महादेवपुराको जनसङ्ख्या १३५,५९७  थियो। जनसङ्ख्याको ५४% पुरुष र ४६% महिला छन्। महादेवपुरको औसत साक्षरता दर ७३% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छः पुरुष साक्षरता ७९% र महिला साक्षरता 66% छ। महादेवपुराको जनसङ्ख्याको १२% 6 वर्ष मुनिका छन्। == निर्वाचनका पक्षहरू == महादेवपुरा कर्नाटक विधान सभाको एउटा निर्वाचन क्षेत्र हो। यसको वर्तमान प्रतिनिधित्व [[Manjula Aravind Limbavali|मञ्जुला अरविन्द लिम्बावली]] गर्छिन्। उनी यहाँबाट सन् २०२३ को चुनावमा १८१,७३१ मत<ref>{{Cite web |date=22 May 2018 |title=Karnataka Assembly Election 2018 Results &#124;Karnataka Assembly Election constituency-wise Results |url=https://www.karnataka.com/elections/karnataka-assembly-2018-constituency-wise-results/}}</ref>का साथ निर्वाचित भएकी थिइन् एच नागेशलाई पराजित गर्दै <ref name="Empowering India. Retrieved 8 November 2014">{{Cite web |title=Affidavit Details of Sri Aravind Limbavali |url=http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |archive-date=July 11, 2018 |access-date=May 19, 2021 |website=www.empoweringindia.org }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |date=11 July 2018 }}</ref> == सूचना प्रविधि केन्द्र == हालका वर्षहरूमा महादेवपुरा प्रमुख सूचना प्रविधि केन्द्र बनेको छ। यसमा एसेन्चर, डेल इएमसी, एरिक्सन, ह्युवलेट प्याकार्ड इन्टरप्राइज, एमफेसिस, सामसङ, सेपिएन्ट कर्पोरेसन, इक्लिनिकलवर्क्स र वेल्स फार्गो जस्ता धेरै आईटी कम्पनीहरू छन्। यसमा केही प्रमुख बिग ४ [[डेलोइट]], ईवाई कार्यालयहरू, ह्युवलेट प्याकार्ड आइडब्लुएफ क्याम्पस पनि छन्। यो आइटिपिएल र अरु आइटी हबहरू जस्तो की ह्वाइटफिल्ड, मराठाहल्ली र बेलन्दुर को नजिक पनि छ। == सन्दर्भहरू == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{कमन्सश्रेणी|Mahadevapura}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Adjacent communities|title='''Areas of Bangalore'''|NORTHWEST=[[Krishnarajapura]]|North=Devasandra|NORTHEAST=Sadaramangala|WEST=Doorvaninagar|Centre=''Mahadevapura''|EAST=[[Hoodi]]|SOUTHWEST=A. Narayanapura / B. Narayanapura|South=Dodda Nekkundi|SOUTHEAST=[[Brookefield]]}}{{Neighbourhoods of Bangalore}} [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] aymocibztv4jcp57sp5qikrdpgzo9bt 1369864 1369863 2026-08-16T02:17:31Z Rajeeb bastola 39875 1369864 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Use Indian English|date=November 2018}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox settlement | name = महादेवपुरा | other_name = | nickname = | settlement_type = Neighbourhood | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Phoenix Market city.jpg | photo1b = EMCsquare Doddanekkondi from ORR.JPG | photo2a = AdityaBirla More MegaStore.JPG | photo2b = Brigade Metropolis apartments 4-14-2014 1-01-56 PM.JPG | size = 280 | color = white }} | image_alt = | image_caption = (माथि बायाँबाट घडीको दिशामा) [[फिनिक्स मार्केटसिटी (बैंगलोर)|फिनिक्स मार्केटसिटी]], [[डेल EMC]] बाहिरी रिङ रोडमा रहेको क्याम्पस, ब्रिगेड मेट्रोपोलिस, क्यान्डियर कार्लाइल महादेवपुरा पुलबाट देखिएको एउटा सुपरमार्केट। | pushpin_map = India Bangalore | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bangalore, India | coordinates = {{coord|12.99|N|77.70|E|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | subdivision_name1 = [[कर्नाटक]] | subdivision_type2 = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[Bangalore Urban district|Bengaluru Urban]] | subdivision_type3 = Metro | subdivision_name3 = बेंगलुरु | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 135597 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[कन्नड भाषा|कन्नड]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 560048 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''महादेवपुर''' भारतको [[कर्नाटक]] [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] एक उपनगर र बैंगलोर शहरी जिल्लामा बीबीएमपीको क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो एउटा नगर परिषद् थियो। यो आउटर रिङ रोड, ह्वाइटफिल्ड रोडसँग राम्रोसँग जोडिएको छ र कृष्णराजपुर रेलवे स्टेसन रेल चढ्नको लागि सबैभन्दा नजिकको स्टेसन हो। यो एउटा विकासशील क्षेत्र हो, जसमा आवासीय विकासको सन्दर्भमा उच्च वृद्धिको सम्भावना छ। यस क्षेत्रमा अग्रणी विद्यालय, सपिङ मल, शोरूमहरू बनेका छन्। == जनसांख्यिकी == सन् २००१ को भारतको [[जनगणना]],<ref>{{cite web |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional) |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-06-16 |access-date=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> अनुसार, महादेवपुराको जनसङ्ख्या १३५,५९७  थियो। जनसङ्ख्याको ५४% पुरुष र ४६% महिला छन्। महादेवपुरको औसत साक्षरता दर ७३% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छः पुरुष साक्षरता ७९% र महिला साक्षरता 66% छ। महादेवपुराको जनसङ्ख्याको १२% 6 वर्ष मुनिका छन्। == निर्वाचनका पक्षहरू == महादेवपुरा कर्नाटक विधान सभाको एउटा निर्वाचन क्षेत्र हो। यसको वर्तमान प्रतिनिधित्व [[Manjula Aravind Limbavali|मञ्जुला अरविन्द लिम्बावली]] गर्छिन्। उनी यहाँबाट सन् २०२३ को चुनावमा १८१,७३१ मत<ref>{{Cite web |date=22 May 2018 |title=Karnataka Assembly Election 2018 Results &#124;Karnataka Assembly Election constituency-wise Results |url=https://www.karnataka.com/elections/karnataka-assembly-2018-constituency-wise-results/}}</ref>का साथ निर्वाचित भएकी थिइन् एच नागेशलाई पराजित गर्दै <ref name="Empowering India. Retrieved 8 November 2014">{{Cite web |title=Affidavit Details of Sri Aravind Limbavali |url=http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |archive-date=July 11, 2018 |access-date=May 19, 2021 |website=www.empoweringindia.org }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711185411/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=552881&p=&cid=174 |date=11 July 2018 }}</ref> == सूचना प्रविधि केन्द्र == हालका वर्षहरूमा महादेवपुरा प्रमुख सूचना प्रविधि केन्द्र बनेको छ। यसमा एसेन्चर, डेल इएमसी, एरिक्सन, ह्युवलेट प्याकार्ड इन्टरप्राइज, एमफेसिस, सामसङ, सेपिएन्ट कर्पोरेसन, इक्लिनिकलवर्क्स र वेल्स फार्गो जस्ता धेरै आईटी कम्पनीहरू छन्। यसमा केही प्रमुख बिग ४ [[डेलोइट]], ईवाई कार्यालयहरू, ह्युवलेट प्याकार्ड आइडब्लुएफ क्याम्पस पनि छन्। यो आइटिपिएल र अरु आइटी हबहरू जस्तो की ह्वाइटफिल्ड, मराठाहल्ली र बेलन्दुर को नजिक पनि छ। == सन्दर्भहरू == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{कमन्सश्रेणी|Mahadevapura}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Adjacent communities|title='''Areas of Bangalore'''|NORTHWEST=[[Krishnarajapura]]|North=Devasandra|NORTHEAST=Sadaramangala|WEST=Doorvaninagar|Centre=''Mahadevapura''|EAST=[[Hoodi]]|SOUTHWEST=A. Narayanapura / B. Narayanapura|South=Dodda Nekkundi|SOUTHEAST=[[Brookefield]]}}{{Neighbourhoods of Bangalore}} [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] guqwlbakaqoyyzowzfk1xkcj3y7r1ic 4 150705 1369935 1368375 2026-08-16T04:37:08Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369935 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name = विकी विमिन एडिटाथन २०२६ | native_name = | logo = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|300px]] | logo_caption = विकी विमिनको लोगो | image = | imagesize = | caption = | date = | begins = २०२६ जुलाई ५ <br> (''२०८३ असार २१'') | ends = २०२६ जुलाई ३१ <br> (''२०८३ साउन १५'') | prev = | frequency = | location = | years_active = | first = [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०१६| विकी विमिन एडिटाथन २०१६]] | last = [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|विकी विमिन एडिटाथन २०२५]] | participants = विश्वभरका विभिन्न भाषीहरू | attendance = | genre = एडिटाथन | budget = | patron = [[प्रयोगकर्ता:सरोज कुमार ढकाल|सरोजकुमार ढकाल]] | co-ordinator = [[प्रयोगकर्ता:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]] | organised = [[विकिपिडियन|नेपाली विकिपिडियन]] | website = | footnotes = '''नारा''': ''"महिला स्वास्थ्य तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता"'' }} '''विकी विमिन एडिटाथन २०२६''' विकिपिडिया र विकिपिडियाका भातृ परियोजनामा समर्पित सम्पूर्ण नेपालीभाषी योगदानकर्ताहरूले स्वतन्त्रतापूर्वक सहभागिता जनाउन सक्ने विकिमिडिया समुदाय नेपालद्वारा आयोजित नारी सम्मानमा समर्पित प्रतियोगिता हो। यस अघि नारी दिवसको अवसर पारेर विकिमिडिया समुदाय नेपालले यस कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। ==संयोजन समूह== # [[User:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]]- '''कार्यक्रम संयोजक''' # [[User:Nirmal Dulal|निर्मल दुलाल]]- '''तालिम संयोजक''' # डा. सबिना खड्का - '''महिला स्वास्थ विज्ञ''' # [[प्रयोगकर्ता:Sonika Aryal|सोनीका अर्याल]] - '''मिडिया संयोजक''' == नारा == '''"महिला स्वास्थ्य तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता"''' == उद्देश्य == * नेपाली विकिपिडियामा महिला स्वास्थ्य सम्बन्धी लेखहरू वृद्धि गर्नु, * नेपाली विकिपिडियामा महिला सहभागिता बढाउनु, * नेपाली विकिपिडियामा महिला सम्बन्धी लेखहरू वृद्धि गर्नु, * नेपाली विकिपिडियाको स्तर अभिवृद्धि गर्नु, * नेपाली विकिपिडियाको नेपालीभाषी माझ रहेको पहुँचलाई बढाउनु, * विज्ञान प्रविधिको यस युगमा विकिपिडियालाई नयाँ ज्ञान र पठनपाठनको स्रोत बनाउनको लागि सामाजिक सोचको विकास गराउनु, * ज्ञान अभिबृद्धिको कार्यलाई हर्षोल्लास या मनोरञ्जनात्मक तरिकाले सम्पन्न गराउनु। == कसरी सहभागी हुने == ;सहभागी हुन निम्न कुराहरूमा तयार रहनुहोस् : ''सर्वप्रथम नेपाली विकिपिडियामा गएर आफ्नो [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:CreateAccount&returnto=मुख्य+पृष्ठ खाता खोल्नुहोस] वा पहिला नै खाता खोलिसकेको भए [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:UserLogin&returnto=मुख्य+पृष्ठ प्रवेश गरेर] '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२६/सहभागीहरू|यहाँ]]''' गएर आफ्नो नाम दर्ता गर्नुहोस् : दर्ता गर्न सम्पादनमा क्लिक गरेर अन्तिम हरफमा <nowiki> # ~~~~ </nowiki>राख्नुहोस । विकिपिडिया कसरी {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0_%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AD_%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87 सम्पादन}} गर्ने भन्ने जानकारी लिइराख्नुहोस् । ==कुन लेखहरू बनाउने वा सुधार गर्ने?== [[File:Wiki Women-Edit-a-thon 2015.gif|90px|right]] * '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२६/निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरूको सूची|निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरूको सूची]]''' <center><span style=background:green;><font color="yellow">'''साथै यस बाहेकका पनि महिला सम्बन्धित शीर्षकमा लेख बनाउन सकिनेछ।</font>'''</span></center> लेख बनाइसकेपछि वा सुधार गरेपछि यसलाई [https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026/add फाउन्टेन उपकरण]मा जोड्नुपर्नेछ र लेख स्वीकृत भएमा प्रति लेख १ अङ्क प्राप्त हुनेछ। ==विकी विमिन एडिटाथनमा के गरिन्छ?== * धेरैजना मानिसहरू एक ठाउँमा जम्मा भएर विकिपिडियामा लेखहरू लेखिन्छन् र तिनलाई सम्पादन गरिन्छ। * लेख कसरी लेख्ने वा कसरी प्रस्तुतीकरण गर्ने भन्ने बारेमा सीप सिकाइन्छ। * लेखहरूको स्तरीकरण गरिन्छ। * तोकिएको स्थानमा उपस्थित हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले आफू बसेकै ठाउँबाट अनलाइन योगदान गर्न सक्नेछन्। ==योगदानको खाका== * जुलाई ०५ , २०२६- जुलाई ३१ , २०२६ सम्म सबै महिला तथा पुरुष योगदानकर्ताले आ-आफ्नो ठाउँबाट विकिपिडियाका विभिन्न लेखहरूमा योगदान गर्ने। (नयाँ लेख लेख्ने तथा पुराना लेखहरूमा सामग्री थप गर्ने वा परिमार्जन गरि सुधार गर्ने।) * प्रतियोगिता अवधि भर जुलाई ०५ , २०२६- जुलाई ३१ , २०२६)मा सबैभन्दा धेरै लेखहरू निर्माण तथा सम्पादन गर्ने योगदानकर्ताहरूलाई पुरस्कृत गरिनेछ। * लेख निर्माण गर्दा लेखमा इन्फोबक्स, स्रोत सामग्री र बाह्य कडी राख्नुका साथै लेखमा कम्तीमा १५० शब्द र ३,००० बाइट हुनु अनिवार्य छ। अझ बढी जानकारीको लागि [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]] हेर्नुहोला। * कुनै लेख सम्पादन गर्दा प्रतिसम्पादनमा १५० शब्द राख्नु पर्नेछ। * यस प्रतियोगिता अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू यस प्रतियोगिताको तदर्थ समितिका सदस्यले जाँच गरी तथ्याङ्कमा जोड्नेछन्। * विकिपिडियाका सम्पूर्ण नियमहरूको पालना भएको हुनुपर्ने छ। ==पुरस्कार== * यस कार्यक्रममा भाग लिइ योगदान दिने उत्कृष्ट तीन योगदानकर्ताहरू प्रथम, द्वितीय र तृतीयलाई क्रमशः आकर्षक पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ। * यस कार्यक्रममा सहभागी सबै योगदानकर्ताहरूलाई कदर-पत्र प्रदान गरिनेछ । ==विजेताहरू== [[Image:BKV m 1 jms.svg|22px]]</br> [[Image:BKV m 2 jms.svg|22px]]</br> [[Image:BKV m 3 jms.svg|22px]]</br> * कृपया विजेताले पुरस्कारको लागि र सम्पूर्ण सहभागीले सहभागिताको प्रमापत्रको लागि कार्यक्रम संयोजक सँग शीघ्र सम्पर्क गर्नुहोला । ==जानकारीका लागि== {| align=center style="font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif; background:transparent" | <center>[[File:Instagram logo 2016.svg|60px|link=https://www.instagram.com/wiki_women]]</center> |width=25%|<center>[[चित्र:Twitter X.png|60px|link=https://x.com/wikiwomenedit]]</center> |width=25%|<center>[[File:Facebook logo (square).png|60px|link=https://www.facebook.com/Wiki-Women-Edit-a-thon-470071126517891]]</center> |- |<center>'''[https://www.instagram.com/wiki_women इन्स्टाग्राम]'''</center><br /> |<center>'''[https://x.com/wikiwomenedit एक्स]'''</center><br /> |<center>'''[https://www.facebook.com/Wiki-Women-Edit-a-thon-470071126517891 फेसबुक]''' </center><br /> |- |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६]] f954eqyd1e6bl4wjsbwrtgio5na2zq2 0 151218 1369814 1369587 2026-08-15T13:34:25Z पर्वत सुवेदी 31224 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:वि.सं २०८३ का नेपाली चलचित्रहरू]] जोडियो 1369814 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = गौँथली | native_name = | image = Gauthali Film Poster.jpg | caption = चलचित्रको प्रदर्शन पोस्टर | director = डा. कपिल रिजाल | screenplay = डा. कपिल रिजाल | story = [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]] | producer = [[सुमन गिरी]] <br> कपिल रिजाल | starring = [[अरुण क्षेत्री]] <br> सिम्रन खड्का <br> [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] <br> प्रकाश घिमिरे | cinematography = हरि हुमागईँ | editing = मिलन श्रेष्ठ | music = आशिष कार्की | studio = भोला रिजाल प्रोडक्सन <br> सुमन गिरी प्रोडक्सन | distributor = रिच इन्टरटेनमेन्ट <br> एप्पल इन्टरटेनमेन्ट <br> एफ.डी. कम्पनी | released = {{प्रदर्शन मिति|२०८३ साउन १}} | runtime = १४० मिनेट <ref>{{वेब स्रोत |मिति=4 August 2026 |शीर्षक=''Gauthali'' (12A) |युआरएल=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F30E0A12004A94FF |पहुँच मिति=4 August 2026 |प्रकाशक=Irish Film Classification Office |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | budget = रू. २.७५ करोड (अनुमानित) | gross = रू. २१. ४४ करोड (अनुमानित)<ref name="d24"/> }} '''गौँथली''' वि.सं २०८३ साउन १ बाट प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसलाई डा. कपिल रिजालले लेखेका र निर्देशन गरेका हुन् तथा यसको कथा [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]]को रहेको छ। भोला रिजाल प्रोडक्सन र सुमन गिरी प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यस चलचित्रमा [[अरुण क्षेत्री]] र सिम्रन खड्काले मुख्य भूमिका निभाएका छन् भने [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], प्रकाश घिमिरे, लुनिभा तुलाधर र [[रविन्द्र झा]] लगायतका कलाकारहरूको समष्टिगत अभिनय रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=चलचित्र ‘गौथली’काे कथा के हाे ? |युआरएल=https://kendrabindu.com/entertainment-world/519130/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=केन्द्र बिन्दु|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=शाे बढाउँदै चलचित्र ‘गौँथली’ |युआरएल=https://www.ratopati.com/story/579825/movie-gauthali-increasing-its-popularity |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=www.ratopati.com |भाषा=नेपाली}}</ref> यस चलचित्रले एक असामान्य जोडीले सामना गर्ने सामाजिक गतिशीलता र भावनात्मक अवरोधहरूको खोजी गर्छ, जसले पारिवारिक संरचनाभित्र विवाह, मानसिक र व्यावहारिक स्वास्थ्य चुनौतीहरू, तथा शिक्षाको रूपान्तरणकारी शक्ति जस्ता विषयवस्तुहरूलाई उजागर गर्छ। यो वि.सं २०८३ साउन १ मा नेपाल भर हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ र हलिउडको ‘द ओडिसी’ हलमा लागे |युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1977371/gauthali-and-hollywoods-the-odyssey-hit-the-theatres |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Online Khabar |भाषा=अङ्ग्रेजी-US}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=New movie ‘Gauthali’ explores social challenges and triumph of an unusual couple |युआरएल=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/new-movie-gauthali-explores-social-challenges-and-triumph-of-an-unusual-couple/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Nepal News |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> डा. कपिल रिजाल द्वारा निर्देशित यस चलचित्रले घरेलु बक्स अफिसमा रु. २०.१० करोडभन्दा बढीको व्यापार गरेको छ। करिब ७,२९,००० टिकट बिक्री गर्दै यो सबै समयको तेस्रो सर्वाधिक कमाउने नेपाली चलचित्रको रूपमा रहे⁠को छ। == कथावस्तु == वि.सं २०५६-५७ को आसपासको ग्रामीण नेपालको एक रुढिवादी गाउँमा, कक्षा आठमा अध्ययनरत गौँथली (सिमरन खड्का) आफ्नो समुदायबाट [[प्रवेशिका परीक्षा|एसएलसी परीक्षा]] उत्तीर्ण गर्ने पहिलो बालिका बन्ने सपना देख्छिन। तर तीव्र स्वभावका र सामाजिक रूपमा एक्लिएका तथा गम्भीर किसिमका व्यावहारिक स्वास्थ्य समस्याहरूसँग सङ्घर्ष गरिरहेका ठुलेसँग बालविवाह गर्न बाध्य पारिएपछि उनका ती महत्वाकांक्षामा पूर्णविराम लाग्छ। घरको काममा मात्र ध्यान दिन अपेक्षा गर्दै गौँथलीकी सासूले उनलाई पठनपाठन जारी राख्न कडा प्रतिबन्ध लगाउँछिन्। सबैतिरबाट भएको शत्रुतापूर्ण व्यवहारका बावजुद, गौँथली घरको दैनिक कामकाज सम्हाल्दै गोप्य रूपमा स्व-अध्ययन गर्छिन्। समय बित्दै जाँदा, थुले उनको दृढता महसुस गर्छन् र उनलाई दैनिक कामहरूमा सहयोग गर्न थाल्छन्, जसले गर्दा उनले कक्षा नौ उत्तीर्ण गर्न केही समय पाउँछिन्। गोप्य रूपमा अध्ययन गरिरहेकी गौँथलीको बारेमा थाहा पाएपछि, सासूले (लुनिभा तुलाधर) किताबहरू च्यातेर टुक्रा-टुक्रा पार्छिन्, जसले गर्दा ठूलेले लुकीछिपी उनका लागि कक्षा १० का पाठ्यपुस्तकहरू ल्याइदिन्छन्। पछि गौँथली गर्भवती हुन्छिन् र आफ्नो पढाइ छोड्ने विचार गर्छिन्, तर उनका पूर्व विद्यालय शिक्षक (मदनकृष्ण श्रेष्ठ)ले उनलाई निरन्तरता दिन सम्झाउँछन्। बच्चा जन्माउने क्रममा भएका दुखद जटिलताहरूका कारण उनको नवजात शिशुको मृत्यु हुन्छ र उनको शारीरिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्छ। मृत शिशु जन्मिएकोमा मर्माहत भएकी गौँथलीलाई सासूले निर्दयतापूर्वक सराप्छिन् र उनलाई घरबाट निकालिदिन्छिन्। निराश भएर गौंथली माइतीघर फर्किन्छिन्, तर उनको परिवारले पनि कुनै सान्त्वना दिँदैन र उल्टै आफ्नो भाग्य स्वीकार गरेर पतिको घर फर्कन जोड दिन्छ। निराश भएर उनी गोप्य रूपमा जिल्ला सदरमुकामतिर भाग्छिन्। थकित र कुपोषणले ग्रस्त गौंथली सहरमा ढल्छिन् र एक अस्पतालमा ब्युँझन्छिन्, जहाँ उनले आफ्नो खुट्टाको कार्यक्षमता स्थायी रूपमा गुमाएको थाहा पाउँछिन्। यता, विक्षिप्त बनेका ठूले उनलाई खोज्न गाउँ छोड्छन्। दुवैले सहरमा स्वतन्त्र रूपमा बाँच्न सङ्घर्ष गर्छन्: गौँथलीले राति आफ्नो अध्ययन पुनः सुरु गर्दै एउटा खाजा घरमा सहयोगी काम पाउँछिन् भने ठूले मजदुरको रूपमा सडकमा भारी बोक्ने काम गर्छन्। अन्त्यमा, गौंथलीको भेट उनका पूर्व विद्यालय शिक्षकसँग हुन्छ, जसले स्थानीय सहरी विद्यालयमार्फत उनलाई आधिकारिक रूपमा एुएलसी परीक्षामा सहभागी हुने व्यवस्था मिलाइदिन्छिन्। राष्ट्रिय नतिजा सार्वजनिक हुँदा, गौंथली देशमै सर्वोत्कृष्ट अङ्क ल्याएर प्रथम हुन्छिन्। उनको ऐतिहासिक उपलब्धिको सम्मान गर्न, उनको विद्यालयले सहरका सडकहरूमा एक भव्य विजय र्‍यालीको आयोजना गर्दछ। उत्सवको क्रममा, ठूलेले भीडमा गौंथलीलाई देख्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको पुनःमिलन हुन्छ। आफ्नो सफलताबाट सशक्त भएर, उनीहरू समान सर्तहरूमा नयाँ जीवन सुरु गर्न आफ्नो गाउँ फर्कन्छन्। == पात्रहरू == * [[अरुण क्षेत्री]] ठूलेको भूमिकामा * सिम्रन खड्का गौँथलीको भूमिकामा * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] विद्यालय शिक्षकको भूमिकामा * प्रकाश घिमिरे ठूलेको बुबाको भूमिकामा * लुनिभा तुलाधर ठूलेको आमाको भूमिकामा * [[रविन्द्र झा]] * ईश्वरी बराल * संजोक रसाइली * सीतादेवी तिमिल्सिना == गीतहरू == चलचित्रको गीत सङ्गीत [[शम्भुजित बास्कोटा]], थानेश्वर गौतम र प्रशान्त सिवाकोटीद्वारा सङ्गीतवद्ध गीतहरू रहेका छन् भने चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत आशिष कार्कीले तयार गरेका हुन्।<ref>{{वेब स्रोत |last=डटकम |first=ठुलोपर्दा |मिति=2026-04-28 |शीर्षक=पुरानै विरासत बोकेर नयाँ स्वरूपमा आउँदै ‘गौथली’, प्रदर्शन मिति साउन १ लाई तय |युआरएल=https://www.thuloparda.com/news/nepali-cinema/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%88-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A4-%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Film, Music and Entertainment News Portal From Nepal |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका | शीर्षक1 = आँखा भरी आँसु | length1 = ४:५९ | lyrics1 = भोला रिजाल | extra1 = थानेश्वर गौतम, [[शान्तिश्री परियार]] | शीर्षक2 = सपना हरायो | length2 = ४:२३ | lyrics2 = प्रशान्त सिवाकोटी | extra2 = प्रशान्त सिवाकोटी, शान्तिश्री परियार }} == बक्स अफिस == सामान्य सुरुआतका बावजुद, यस चलचित्रले सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपालमा मात्र १० दिनमा रु. ७ करोड ४२ लाख ग्रस आम्दानी गरेको थियो।<ref>{{समाचार स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ को आक्रामक व्यापार, १० दिनमै कमायो ७ करोड ४२ लाख |युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/aggressive-business-of-gauthali-earning-rs-74-2-crore-in-10-days-br-19-58.html?click_from=popular |पहुँच मिति=2026-07-31 |language=ne}}</ref> तेस्रो सप्ताहन्त पछि यस चलचित्रले रु. १३ करोड ६४ लाख कमाउँदै वर्षको सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण १७ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/357/ |पहुँच मिति=2026-08-03 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> २४ दिन पछि, यसले रु. १९ करोड ७१ लाख आम्दानी गरेर [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|तेस्रो सर्वाधिक कमाइ गर्ने]] नेपाली चलचित्रको कीर्तिमान बनाएको थियो।<ref name="d24">{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/363/ |पहुँच मिति=2026-08-10 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|42975603|गौँथली }} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८३ का नेपाली चलचित्रहरू]] l92fk3ahup1my1conkd17m31ss1r0rg 1369827 1369814 2026-08-15T14:10:14Z पर्वत सुवेदी 31224 1369827 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = गौँथली | native_name = | image = Gauthali Film Poster.jpg | caption = चलचित्रको प्रदर्शन पोस्टर | director = डा. कपिल रिजाल | screenplay = डा. कपिल रिजाल | story = [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]] | producer = [[सुमन गिरी]] <br> कपिल रिजाल | starring = [[अरुण क्षेत्री]] <br> सिम्रन खड्का <br> [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] <br> प्रकाश घिमिरे | cinematography = हरि हुमागईँ | editing = मिलन श्रेष्ठ | music = आशिष कार्की | studio = भोला रिजाल प्रोडक्सन <br> सुमन गिरी प्रोडक्सन | distributor = रिच इन्टरटेनमेन्ट <br> एप्पल इन्टरटेनमेन्ट <br> एफ.डी. कम्पनी | released = {{प्रदर्शन मिति|२०८३ साउन १}} | runtime = १४० मिनेट <ref>{{वेब स्रोत |मिति=4 August 2026 |शीर्षक=''Gauthali'' (12A) |युआरएल=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F30E0A12004A94FF |पहुँच मिति=4 August 2026 |प्रकाशक=Irish Film Classification Office |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | budget = रू. २.७५ करोड (अनुमानित) | gross = रू. २१. ४४ करोड (अनुमानित)<ref name="d24"/> }} '''गौँथली''' वि.सं २०८३ साउन १ बाट प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसलाई डा. कपिल रिजालले लेखेका र निर्देशन गरेका हुन् तथा यसको कथा [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]]को रहेको छ। भोला रिजाल प्रोडक्सन र सुमन गिरी प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यस चलचित्रमा [[अरुण क्षेत्री]] र सिम्रन खड्काले मुख्य भूमिका निभाएका छन् भने [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], प्रकाश घिमिरे, लुनिभा तुलाधर र [[रविन्द्र झा]] लगायतका कलाकारहरूको समष्टिगत अभिनय रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=चलचित्र ‘गौथली’काे कथा के हाे ? |युआरएल=https://kendrabindu.com/entertainment-world/519130/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=केन्द्र बिन्दु|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=शाे बढाउँदै चलचित्र ‘गौँथली’ |युआरएल=https://www.ratopati.com/story/579825/movie-gauthali-increasing-its-popularity |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=www.ratopati.com |भाषा=नेपाली}}</ref> यस चलचित्रले एक असामान्य जोडीले सामना गर्ने सामाजिक गतिशीलता र भावनात्मक अवरोधहरूको खोजी गर्छ, जसले पारिवारिक संरचनाभित्र विवाह, मानसिक र व्यावहारिक स्वास्थ्य चुनौतीहरू, तथा शिक्षाको रूपान्तरणकारी शक्ति जस्ता विषयवस्तुहरूलाई उजागर गर्छ। यो वि.सं २०८३ साउन १ मा नेपाल भर हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ र हलिउडको ‘द ओडिसी’ हलमा लागे |युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1977371/gauthali-and-hollywoods-the-odyssey-hit-the-theatres |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=अनलाइन खबर |भाषा=नेपाली}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=New movie ‘Gauthali’ explores social challenges and triumph of an unusual couple |युआरएल=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/new-movie-gauthali-explores-social-challenges-and-triumph-of-an-unusual-couple/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Nepal News |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> डा. कपिल रिजाल द्वारा निर्देशित यस चलचित्रले घरेलु बक्स अफिसमा रु. २०.१० करोडभन्दा बढीको व्यापार गरेको छ। करिब ७,२९,००० टिकट बिक्री गर्दै यो सबै समयको तेस्रो सर्वाधिक कमाउने नेपाली चलचित्रको रूपमा रहे⁠को छ। == कथावस्तु == वि.सं २०५६-५७ को आसपासको ग्रामीण नेपालको एक रुढिवादी गाउँमा, कक्षा आठमा अध्ययनरत गौँथली (सिमरन खड्का) आफ्नो समुदायबाट [[प्रवेशिका परीक्षा|एसएलसी परीक्षा]] उत्तीर्ण गर्ने पहिलो बालिका बन्ने सपना देख्छिन। तर तीव्र स्वभावका र सामाजिक रूपमा एक्लिएका तथा गम्भीर किसिमका व्यावहारिक स्वास्थ्य समस्याहरूसँग सङ्घर्ष गरिरहेका ठुलेसँग बालविवाह गर्न बाध्य पारिएपछि उनका ती महत्वाकांक्षामा पूर्णविराम लाग्छ। घरको काममा मात्र ध्यान दिन अपेक्षा गर्दै गौँथलीकी सासूले उनलाई पठनपाठन जारी राख्न कडा प्रतिबन्ध लगाउँछिन्। सबैतिरबाट भएको शत्रुतापूर्ण व्यवहारका बावजुद, गौँथली घरको दैनिक कामकाज सम्हाल्दै गोप्य रूपमा स्व-अध्ययन गर्छिन्। समय बित्दै जाँदा, थुले उनको दृढता महसुस गर्छन् र उनलाई दैनिक कामहरूमा सहयोग गर्न थाल्छन्, जसले गर्दा उनले कक्षा नौ उत्तीर्ण गर्न केही समय पाउँछिन्। गोप्य रूपमा अध्ययन गरिरहेकी गौँथलीको बारेमा थाहा पाएपछि, सासूले (लुनिभा तुलाधर) किताबहरू च्यातेर टुक्रा-टुक्रा पार्छिन्, जसले गर्दा ठूलेले लुकीछिपी उनका लागि कक्षा १० का पाठ्यपुस्तकहरू ल्याइदिन्छन्। पछि गौँथली गर्भवती हुन्छिन् र आफ्नो पढाइ छोड्ने विचार गर्छिन्, तर उनका पूर्व विद्यालय शिक्षक (मदनकृष्ण श्रेष्ठ)ले उनलाई निरन्तरता दिन सम्झाउँछन्। बच्चा जन्माउने क्रममा भएका दुखद जटिलताहरूका कारण उनको नवजात शिशुको मृत्यु हुन्छ र उनको शारीरिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्छ। मृत शिशु जन्मिएकोमा मर्माहत भएकी गौँथलीलाई सासूले निर्दयतापूर्वक सराप्छिन् र उनलाई घरबाट निकालिदिन्छिन्। निराश भएर गौंथली माइतीघर फर्किन्छिन्, तर उनको परिवारले पनि कुनै सान्त्वना दिँदैन र उल्टै आफ्नो भाग्य स्वीकार गरेर पतिको घर फर्कन जोड दिन्छ। निराश भएर उनी गोप्य रूपमा जिल्ला सदरमुकामतिर भाग्छिन्। थकित र कुपोषणले ग्रस्त गौंथली सहरमा ढल्छिन् र एक अस्पतालमा ब्युँझन्छिन्, जहाँ उनले आफ्नो खुट्टाको कार्यक्षमता स्थायी रूपमा गुमाएको थाहा पाउँछिन्। यता, विक्षिप्त बनेका ठूले उनलाई खोज्न गाउँ छोड्छन्। दुवैले सहरमा स्वतन्त्र रूपमा बाँच्न सङ्घर्ष गर्छन्: गौँथलीले राति आफ्नो अध्ययन पुनः सुरु गर्दै एउटा खाजा घरमा सहयोगी काम पाउँछिन् भने ठूले मजदुरको रूपमा सडकमा भारी बोक्ने काम गर्छन्। अन्त्यमा, गौंथलीको भेट उनका पूर्व विद्यालय शिक्षकसँग हुन्छ, जसले स्थानीय सहरी विद्यालयमार्फत उनलाई आधिकारिक रूपमा एुएलसी परीक्षामा सहभागी हुने व्यवस्था मिलाइदिन्छिन्। राष्ट्रिय नतिजा सार्वजनिक हुँदा, गौंथली देशमै सर्वोत्कृष्ट अङ्क ल्याएर प्रथम हुन्छिन्। उनको ऐतिहासिक उपलब्धिको सम्मान गर्न, उनको विद्यालयले सहरका सडकहरूमा एक भव्य विजय र्‍यालीको आयोजना गर्दछ। उत्सवको क्रममा, ठूलेले भीडमा गौंथलीलाई देख्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको पुनःमिलन हुन्छ। आफ्नो सफलताबाट सशक्त भएर, उनीहरू समान सर्तहरूमा नयाँ जीवन सुरु गर्न आफ्नो गाउँ फर्कन्छन्। == पात्रहरू == * [[अरुण क्षेत्री]] ठूलेको भूमिकामा * सिम्रन खड्का गौँथलीको भूमिकामा * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] विद्यालय शिक्षकको भूमिकामा * प्रकाश घिमिरे ठूलेको बुबाको भूमिकामा * लुनिभा तुलाधर ठूलेको आमाको भूमिकामा * [[रविन्द्र झा]] * ईश्वरी बराल * संजोक रसाइली * सीतादेवी तिमिल्सिना == गीतहरू == चलचित्रको गीत सङ्गीत [[शम्भुजित बास्कोटा]], थानेश्वर गौतम र प्रशान्त सिवाकोटीद्वारा सङ्गीतवद्ध गीतहरू रहेका छन् भने चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत आशिष कार्कीले तयार गरेका हुन्।<ref>{{वेब स्रोत |last=डटकम |first=ठुलोपर्दा |मिति=2026-04-28 |शीर्षक=पुरानै विरासत बोकेर नयाँ स्वरूपमा आउँदै ‘गौथली’, प्रदर्शन मिति साउन १ लाई तय |युआरएल=https://www.thuloparda.com/news/nepali-cinema/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%88-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A4-%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Film, Music and Entertainment News Portal From Nepal |भाषा=नेपाली}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका | शीर्षक1 = आँखा भरी आँसु | length1 = ४:५९ | lyrics1 = भोला रिजाल | extra1 = थानेश्वर गौतम, [[शान्तिश्री परियार]] | शीर्षक2 = सपना हरायो | length2 = ४:२३ | lyrics2 = प्रशान्त सिवाकोटी | extra2 = प्रशान्त सिवाकोटी, शान्तिश्री परियार }} == बक्स अफिस == सामान्य सुरुआतका बावजुद, यस चलचित्रले सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपालमा मात्र १० दिनमा रु. ७ करोड ४२ लाख ग्रस आम्दानी गरेको थियो।<ref>{{समाचार स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ को आक्रामक व्यापार, १० दिनमै कमायो ७ करोड ४२ लाख |युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/aggressive-business-of-gauthali-earning-rs-74-2-crore-in-10-days-br-19-58.html?click_from=popular |पहुँच मिति=2026-07-31 |language=नेपाली}}</ref> तेस्रो सप्ताहन्त पछि यस चलचित्रले रु. १३ करोड ६४ लाख कमाउँदै वर्षको सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण १७ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/357/ |पहुँच मिति=2026-08-03 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> २४ दिन पछि, यसले रु. १९ करोड ७१ लाख आम्दानी गरेर [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|तेस्रो सर्वाधिक कमाइ गर्ने]] नेपाली चलचित्रको कीर्तिमान बनाएको थियो।<ref name="d24">{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/363/ |पहुँच मिति=2026-08-10 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|42975603|गौँथली }} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८३ का नेपाली चलचित्रहरू]] qdzzg33yxxdkqk7y844mvf8tv7b5lk9 0 151254 1369804 1369784 2026-08-15T12:07:45Z Saroj 31493 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369804 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = बोक्सीको घर | image = बोक्सीको घर.jpg | caption = ''चलचित्र प्रदर्शन पोस्टर'' | native_name = | director = सुलक्ष्ण भारती | writer = सुलक्ष्ण भारती | based_on = ''बोक्सीको घर <small> (नाटक) </small>'' | producer = बद्री अधिकारी | starring = [[केकी अधिकारी]] <br/> शुपाला सापकोटा <br/> स्वेच्छा राउत | cinematography = शिवराम श्रेष्ठ | editing = सुलक्ष्ण भारती <br/> लोकेश बज्राचार्य | music = मोनीश निरौला | studio = केकी अधिकारी फिल्म्स | distributor = द टि फोक्स फिल्म्स | released = २०८१ वैशाख १४ | country = [[नेपाल]] | budget = {{estimation}}१ करोड | gross = {{estimation}}१०.१० करोड <ref name="fdb"/> }} '''''बोक्सीको घर'''''सुलक्ष्ण भारती द्वारा लिखित तथा निर्देशित २०८१ को नेपाली [[मनोविज्ञान|मनोवैज्ञानिक]] [[सामाजिक थ्रिलर|सामाजिक थ्रिलर]] चलचित्र हो। यो चलचित्र भारतीकै लेखनमा मञ्चन भएको नाटकमा आधारित छ, जसले नेपाली समाजमा विद्यमान [[बोक्सी प्रथा|बोक्सीको अन्धविश्वास]] र त्यसका आधारमा [[महिला विरुद्धका हिंसा|महिलाहरूमाथि हुने हिंसा]]को विषयवस्तुलाई उजागर गरेको छ।<ref>{{Cite web |title=Boksiko Ghar - Mandala Theatre Nepal |url=https://mandalatheatre.com/productions/boksiko-ghar/ |access-date=2024-04-28 |language=en}}</ref><ref name=":0" /> यो चलचित्र केकी अधिकारी फिल्म्सको ब्यानरमा बद्री अधिकारीद्वारा निर्माण गरिएको हो। यस चलचित्रमा [[केकी अधिकारी]]ले मुख्य भूमिका निर्वाह गरेकी छिन् भने शुपाला सापकोटा र स्वेच्छा राउतले सहयोगी भूमिकाहरूमा अभिनय गरेका छन्। चलचित्रले समाजद्वारा "बोक्सी"को कलङ्क लगाइएकी एक महिलाको पीडादायी कथालाई प्रस्तुत गरेको छ।<ref>{{Cite web |title=अन्धविश्वासको चित्र 'बोक्सीको घर' |url=https://gorkhapatraonline.com/news/99363 |access-date=2024-04-28 |website=GorakhaPatra}}</ref> यो चलचित्र २०८१ वैशाख १४ मा प्रदर्शन भएको थियो र यसले समीक्षक तथा दर्शक दुवैबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो। यो नेपाली बक्स अफिसमा सुपरहिट भएको थियो।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ghimire |first=Anish |date=2024-05-01 |title=Uncomfortable truths |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/05/01/uncomfortable-truths |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501023720/https://kathmandupost.com/movie-review/2024/05/01/uncomfortable-truths |archive-date=2024-05-01 |access-date=2024-05-02 |website=[[The Kathmandu Post]] |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-25 |title='Boksiko Ghar' lauded in the premiere |url=https://en.thecinematimes.com/2024/04/22490/ |access-date=2024-04-28 |website=THE CINEMA TIMES |language=en}}</ref> == कथासार == ग्रामीण नेपाली गाउँको पृष्ठभूमिमा आधारित यो एक सामाजिक नाटक हो, जसले लैङ्गिक हिंसा, संस्थागत पितृसत्ता र "बोक्सी" को कलङ्क लगाइने गहिरो सामाजिक अन्धविश्वास जस्ता गम्भीर मुद्दाहरूलाई उजागर गरेको छ। चलचित्रको कथावस्तु पुस्ताौँ सम्म फैलिएको छ, जसको सुरुवात जुनी नामकी एक बालिकाको दुःखद जीवनबाट हुन्छ। आठ वर्षको उमेरमा जुनीलाई विद्यालयबाट उठाइन्छ र उनीभन्दा तेब्बर बढी उमेरका एक वयस्कसँग जबरजस्ती विवाह गराइन्छ। पतिको मृत्युपछि उनी बालविधवा बन्छिन् र त्यसपछि आफ्नै ससुराबाट बलात्कृत हुन्छिन्। उक्त अपराध लुकाउन सासूले एक धामीलाई बोलाएर जुनीलाई "बोक्सी" घोषणा गर्न लगाउँछिन्, जसको परिणामस्वरुप उनलाई गाउँबाट निकालिन्छ र एउटा पिपलको रूखमुनि बस्न बाध्य पारिन्छ। मुख्य कथा एक जना युवती सहरी अनुसन्धानकर्ताको गाउँ आगमनसँगै अगाडि बढ्छ, जो "बोक्सी" प्रथाको वास्तविकता अध्ययन गर्न गाउँ पुगेकी हुन्छिन्। जब अनुसन्धानकर्ताले यस कलङ्क पछाडिको कालो सत्य पत्ता लगाउने प्रयास गर्छिन्, तब उनले गाउँको सामन्ती संरचनाबाट डर र प्रतिरोधको सामना गर्नुपर्छ। यसले पितृसत्तात्मक प्रणालीभित्र महिलाहरू आफैंबाट अक्सर बलियो बनाइने संस्थागत हिंसालाई प्रकाश पार्छ। चरम उत्कर्षमा गाउँलेहरूको हिंसा झन् बढ्छ, जसको परिणामस्वरूप जुनीलाई ढुङ्गा हानेर मारिन्छ। यता अनुसन्धानकर्तालाई पनि तुरुन्तै लखेटिन्छ र जुनीको सट्टा पिपलको रूखमुनि राख्नका लागि उनलाई पनि कलङ्कित गरिन्छ, जसले महिलाहरूले सामना गर्नुपर्ने आघात र हिंसाको चक्रीय तथा निरन्तर प्रवृत्तिको प्रतीक दर्शाउँछ। यो चलचित्रले विगत र वर्तमानका यथार्थहरूलाई मिसाउँदै पितृसत्तात्मक व्यवस्थामा महिलाको दयनीय स्थितिलाई चित्रण गरेको छ।<ref>{{Cite web |title=Dilemma of being a woman in 'Boksi Ko Ghar' |url=https://risingnepaldaily.com/news/43766 |access-date=2025-10-04 |website=गोरखापत्र}}</ref> == पात्रहरू == * [[केकी अधिकारी]] - जुनीको भूमिकामा ** शुपाला सापकोटा - बाल्यकालको जुनीको भूमिकामा * स्वेच्छा राउत * सुलक्ष्ण भारती * रमा थपलिया * सुष्मा निरौला * जीवन बराल * सविन बास्तोला == गीतहरू == चलचित्रको सङ्गीत र पार्श्व सङ्गीत मोनीश निरौलाले गरेका हुन्। चलचित्रको पहिलो एकल गीत "बुझिन मैले" २०८० चैत २० मा, सार्वजनिक भएको थियो र यो [[युट्युब]]मा तुरुन्तै हिट हुँदै चलचित्रप्रति ठूलो चर्चा सिर्जना गर्न सफल भएको थियो। यस गीतमा [[प्रकाश सपुत]]को सङ्गीत रहेको छ भने [[समीक्षा अधिकारी]]ले स्वर दिएकी छिन्।<ref>{{Cite web |title=लोकप्रिय भयो केकीको सिनेमाको गीत 'बुझिन मैले' |url=https://thecinematimes.com/2024/04/45249/ |access-date=2024-04-28 |website=सिनेमा टाइम्स |language=नेपाली}}</ref> "जिन्दगी" शीर्षकको दोस्रो गीत २०८१ वैशाख १९ मा, सार्वजनिक गरिएको थियो। {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका | title1 = बुझिन मैले | length1 = ४:०० | lyrics1 = प्रकाश सपुत | extra1 = समीक्षा अधिकारी | title2 = जिन्दगी | length2 = ३:४४ | lyrics2 = सुलक्ष्ण भारती | extra2 = स्वेआदिती, नेहरिका | total_length = ७:४४ }} == बक्स अफिस == चलचित्रले नेपालमा पहिलो सप्ताहन्तमा रु. २ करोड ३० लाख ग्रस कमाइ गर्दै राम्रो सुरुआत गरेको थियो, जुन प्रारम्भिक अपेक्षाभन्दा धेरै राम्रो थियो। यसले पहिलो चार दिनमा कुल रु. ३ करोड २४ लाख सङ्कलन गर्दै यसलाई व्यावसायिक रूपमा सफल बनाएको थियो।<ref>{{Cite web |title='बोक्सीको घर'ले ४ दिनमा कमायो ३ करोड २४ लाख ग्रस |url=https://thecinematimes.com/2024/04/45542/ |access-date=2024-05-01 |website=THE CINEMA TIMES |language=नेपाली}}</ref> चलचित्रले प्रदर्शनको पहिलो हप्तामा रु. ६ करोड ५ लाख कमाएको थियो।<ref name=":1">{{Cite web |title='बोक्सीको घर'को कमाइ पहिलो हप्तामा ६ करोड ग्रस, दोस्रो भाग पनि बन्ने |url=https://thecinematimes.com/2024/05/45583/ |access-date=2024-05-04 |website=THE CINEMA TIMES |language=नेपाली}}</ref> नौ दिन पछि यसले रु. ७ करोड ५५ लाख सङ्कलन गर्दै नेपालमा महिला प्रधान भूमिका रहेको अहिलेसम्मकै सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title='बोक्सीको घर' ले दोस्रो सप्ताहन्तसम्म कति कमायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/05/1474860 |access-date=2024-05-11 |website=Online Khabar |language=नेपाली}}</ref> तीन हप्तामा यो ''[[महाजात्रा]]'' पछि २०८१ मा नेपालमा रु. १० करोड पार गर्ने दोस्रो चलचित्र बन्दै समग्रमा १०औँ चलचित्र हुँदै ब्लकबस्टर भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=तीन हप्तामै १० करोड क्लबमा 'बोक्सीको घर' |url=https://thecinematimes.com/2024/05/45878/ |access-date=2024-05-18 |website=THE CINEMA TIMES |language=नेपाली}}</ref> चलचित्रले केही हलहरूमा ५१ दिनको सफल प्रदर्शन गर्दै करिब रु. १० करोड १० लाख सङ्कलन गर्‍यो र [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|नेपालका सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्रहरू]]मध्ये एक बन्न सफल भएको थियो।<ref name="onlinekhabar.com">{{Cite web |title='बोक्सीको घर'ले रञ्जना हलमा मनायो ५१ दिन |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/06/1495952 |access-date=2024-07-03 |website=Online Khabar |language=नेपाली}}</ref><ref name="fdb">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-10-04 |website=GorakhaPatra}}</ref> == बाह्य कडीहरू == * {{IMDb title|id=32332133}} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२४ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली रोमाञ्चक चलचित्रहरू]] o41vjharrnr25tl8os9z1mlm77wi9uv 0 151256 1369810 2026-08-15T13:31:58Z पर्वत सुवेदी 31224 [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369810 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची]] 5ovl08pg0c0bytevmmuvdxrc8gogwbt 0 151257 1369811 2026-08-15T13:32:47Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|नेपाली सामाजिक-ड्रामा चलचित्र}} {{Infobox film | image = परान चलचित्र.jpg | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = 'परान: सासले हैन, साथले चल्ने | director = दीपकप्रसाद आचार्य | screenplay = यम थापा | story =... 1369811 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली सामाजिक-ड्रामा चलचित्र}} {{Infobox film | image = परान चलचित्र.jpg | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = 'परान: सासले हैन, साथले चल्ने | director = दीपकप्रसाद आचार्य | screenplay = यम थापा | story = दीपकप्रसाद आचार्य | producer = {{Plain list| * रञ्जित आचार्य * शेखर गोल्छा }} | starring = {{Plain list| * [[नीर शाह]] * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] * [[केकी अधिकारी]] }} | cinematography = शिवराम श्रेष्ठ | editing = मित्रदेव गुरुङ | music = गङ्गाथापा मगर | studio = बाइसकोप सिनेमा | distributor = डिसी नेपाल | released = २०८२ कार्तिक १४ | runtime = १४४ मिनेट<ref>{{Cite web |date=५ फेब्रुअरी २०२६ |title=''Paran'' [PG] |url=https://www.alberta.ca/search-movie-ratings.aspx?filmsearchtitle=Paran&filmsearchrating=2&filmsearchadvisory=&filmsearchdistributor=&filmsearchdatefrom=2026-02-05&filmsearchdateto=2026-02-05&searchfilm= |access-date=६ फेब्रुअरी २०२६ |website=अल्बर्टा फिल्म क्लासिफिकेसन अफिस |language=en}}</ref> | country = नेपाल | language = नेपाली | budget = ३ करोड | gross = १७.८४ करोड<ref name=":6">{{Cite web |title=फिल्म विकास बोर्ड {{!}} साप्ताहिक बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ माघ ३ गते शनिबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/246/ |access-date=२०२६-०१-२१ |website=film.gov.np}}</ref> }} '''''परान''''' २०८२ को एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसको निर्देशन 'काकु' उपनामले चिनिने दीपकप्रसाद आचार्यले गरेका हुन् र यो उनको पहिलो निर्देशन हो। यसको पटकथा यम थापाले लेखेका हुन् भने बाइसकोप सिनेमा प्रालिको ब्यानरमा रञ्जित आचार्य र [[शेखर गोल्छा]]ले यसको निर्माण गरेका हुन्। चलचित्रमा ([[नीर शाह]]), [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], [[पूजा चन्द]], [[केकी अधिकारी]] र [[अञ्जना बराइली]] लगायतका कलाकारहरूको मुख्य अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |title='परान'को मर्मस्पर्शी ट्रेलर : सन्तानको सामीप्यता खोजिरहेका बाबुको दर्द |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1785678/paraans-touching-trailer-the-pain-of-a-father-seeking-closeness-to-his-child |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title='परान'को ट्रेलर सार्वजनिक |url=https://ukeraa.com/news/detail/167023/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=उकेरा |language=ne}}</ref> यो चलचित्र २०८२ कात्तिक १४ का दिन नेपालभरका हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो र यसले दर्शकहरूबाट अत्यधिक सकारात्मक समीक्षा प्राप्त गर्नुका साथै व्यावसायिक सफलता हासिल गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title='परानभित्र 'पूर्णबहादुरको सारंगी'मा छुटेका बाउका कथा छन्' |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1792192/in-the-depths-of-the-forest-there-is-a-story-of-a-father-who-was-lost-in-purna-bahadurs-sarangi |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title=प्रशंसा बटुल्दै 'परान', हलको संख्यामा वृद्धि |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1795557/paran-garners-praise-increases-in-number-of-theaters |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == 'परान' को कथा जीवनको उत्तरार्धमा पुगेका र आफ्ना सन्तानको माया तथा सामीप्यताका लागि छट्पटाइरहेका एक बुवाको वरिपरि घुम्छ। यस चलचित्रले त्यस्तो द्वन्द्वलाई उजागर गर्छ, जहाँ वृद्ध आमाबुवा आफ्ना सन्तानको साथ चाहन्छन् भने उता सन्तानहरू आफ्नो व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षा र वैदेशिक आकांक्षा पूरा गर्न व्यस्त हुन्छन्।<ref>{{Cite web |title=Paran: A touching portrait of parental love and loneliness |url=https://en.himalpress.com/paran-a-touching-portrait-of-parental-love-and-loneliness/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=हिमाल प्रेस |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=फिल्म 'परान' : सामाजिक र लैंगिक विमर्श |url=https://himalpress.com/2025/11/film-paran-social-and-gender-discourse/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=हिमाल प्रेस |language=ne}}</ref> == पात्रहरू == * [[नीर शाह]] * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] * [[पूजा चन्द]] * [[केकी अधिकारी]] * प्रवीण खतिवडा * महेश त्रिपाठी * [[अञ्जना बराइली]] * [[बुद्धि तामाङ]] * यासेली योङहाङ == सङ्गीत == चलचित्रका गीतहरूको सङ्गीत लय कँडेलले दिएका हुन् भने पृष्ठभूमि सङ्गीत गङ्गा थपाले दिएका छन्। पहिलो गीत "ओई भन्दा नि बोलेन" २०८२ असोज १२ मा र त्यसपछि चलचित्रको शिर्षक गीत "ख्याल गरि साँचौला" असोज १४ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | total_length = ९:२८ | all_music = लय कँडेल | title1 = ओई भन्दा नि बोलेन | length1 = ४:२८ | lyrics1 = दीपकप्रसाद आचार्य, अनिश अधिकारी | extra1 = [[प्रमोद खरेल]], यमन श्रेष्ठ, लय कँडेल, [[रचना रिमाल]], सलिना विक | title2 = ख्याल गरि साँचौला | length2 = ५:०० | lyrics2 = दीपक प्रसाद आचार्य | extra2 = पुष्पन् प्रधान }} == बक्स अफिस == सुरुमा थोरै मात्र हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको यो चलचित्रले दर्शकहरूबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपाल बक्स अफिसमा ९ दिनमा ३ करोड ७१ लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गर्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=दोस्रो सप्ताहन्तमा 'परान' को कमाइ आक्रामक : ९ दिनसम्म कति कमायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1800711/paraans-earnings-surge-in-second-weekend-how-much-did-it-earn-in-9-days |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title='परान' ले नौ दिनमा कमायो ३ करोड ७१ लाख |url=https://himalpress.com/2025/11/paraan-earned-rs-37-1-crore-in-nine-days/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=हिमाल प्रेस |language=ne}}</ref> सोही क्रमलाई निरन्तरता दिँदै यसले १६ दिनमा ९ करोड ८७ लाख रुपैयाँ र २३ दिनमा १४ करोड १६ लाख रुपैयाँ कमाइ गर्‍यो र '[[जेरी अन टप]]' लाई पछि पार्दै सो वर्षको सर्वाधिक कमाउने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title='परान' ले १६ दिनसम्म कमायो कति कमायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1805431/how-much-did-paran-earn-in-16-days |access-date=२०२५-११-१७ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title='परान' बन्यो २०८२ सालमा सर्वाधिक कमाउने नेपाली फिल्म |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1808356/paran-became-the-highest-grossing-nepali-film-of-2082-bs |access-date=२०२५-११-२२ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title='परान' को कमाइ १४ करोड नाघ्यो |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1810829/paran-earns-over-rs-140-million |access-date=२०२५-११-२४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> ५१ दिनमा १७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गरेपछि यो नेपालमा सबैभन्दा बढी कमाउने [[नेपालमा सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरूको सूची|चौथो नेपाली चलचित्र]] बनेको थियो।<ref>{{Cite web |title=शनिबारसम्म 'परान' ले कमायो १७ करोड ६१ लाख |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/12/1833445/paran-has-earned-rs-176-1-million-till-saturday |access-date=२०२६-०१-०४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.thefilmnepal.com/movie/paran ''द फिल्म नेपाल''] * [https://www.qfxcinemas.com/now-showing-booking/510/1/ ''क्युएफएक्स सिनेमाज''] [[श्रेणी:वि.सं २०८२ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] nxamaltsftdesc7i4sn9qlb93sbz56n 1369812 1369811 2026-08-15T13:33:02Z पर्वत सुवेदी 31224 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:वि.सं २०८२ का चलचित्रहरू]] हटाइयो; [[श्रेणी:वि.सं २०८२ का नेपाली चलचित्रहरू]] जोडियो 1369812 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली सामाजिक-ड्रामा चलचित्र}} {{Infobox film | image = परान चलचित्र.jpg | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = 'परान: सासले हैन, साथले चल्ने | director = दीपकप्रसाद आचार्य | screenplay = यम थापा | story = दीपकप्रसाद आचार्य | producer = {{Plain list| * रञ्जित आचार्य * शेखर गोल्छा }} | starring = {{Plain list| * [[नीर शाह]] * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] * [[केकी अधिकारी]] }} | cinematography = शिवराम श्रेष्ठ | editing = मित्रदेव गुरुङ | music = गङ्गाथापा मगर | studio = बाइसकोप सिनेमा | distributor = डिसी नेपाल | released = २०८२ कार्तिक १४ | runtime = १४४ मिनेट<ref>{{Cite web |date=५ फेब्रुअरी २०२६ |title=''Paran'' [PG] |url=https://www.alberta.ca/search-movie-ratings.aspx?filmsearchtitle=Paran&filmsearchrating=2&filmsearchadvisory=&filmsearchdistributor=&filmsearchdatefrom=2026-02-05&filmsearchdateto=2026-02-05&searchfilm= |access-date=६ फेब्रुअरी २०२६ |website=अल्बर्टा फिल्म क्लासिफिकेसन अफिस |language=en}}</ref> | country = नेपाल | language = नेपाली | budget = ३ करोड | gross = १७.८४ करोड<ref name=":6">{{Cite web |title=फिल्म विकास बोर्ड {{!}} साप्ताहिक बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ माघ ३ गते शनिबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/246/ |access-date=२०२६-०१-२१ |website=film.gov.np}}</ref> }} '''''परान''''' २०८२ को एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसको निर्देशन 'काकु' उपनामले चिनिने दीपकप्रसाद आचार्यले गरेका हुन् र यो उनको पहिलो निर्देशन हो। यसको पटकथा यम थापाले लेखेका हुन् भने बाइसकोप सिनेमा प्रालिको ब्यानरमा रञ्जित आचार्य र [[शेखर गोल्छा]]ले यसको निर्माण गरेका हुन्। चलचित्रमा ([[नीर शाह]]), [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], [[पूजा चन्द]], [[केकी अधिकारी]] र [[अञ्जना बराइली]] लगायतका कलाकारहरूको मुख्य अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |title='परान'को मर्मस्पर्शी ट्रेलर : सन्तानको सामीप्यता खोजिरहेका बाबुको दर्द |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1785678/paraans-touching-trailer-the-pain-of-a-father-seeking-closeness-to-his-child |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title='परान'को ट्रेलर सार्वजनिक |url=https://ukeraa.com/news/detail/167023/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=उकेरा |language=ne}}</ref> यो चलचित्र २०८२ कात्तिक १४ का दिन नेपालभरका हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो र यसले दर्शकहरूबाट अत्यधिक सकारात्मक समीक्षा प्राप्त गर्नुका साथै व्यावसायिक सफलता हासिल गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title='परानभित्र 'पूर्णबहादुरको सारंगी'मा छुटेका बाउका कथा छन्' |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1792192/in-the-depths-of-the-forest-there-is-a-story-of-a-father-who-was-lost-in-purna-bahadurs-sarangi |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title=प्रशंसा बटुल्दै 'परान', हलको संख्यामा वृद्धि |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1795557/paran-garners-praise-increases-in-number-of-theaters |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == 'परान' को कथा जीवनको उत्तरार्धमा पुगेका र आफ्ना सन्तानको माया तथा सामीप्यताका लागि छट्पटाइरहेका एक बुवाको वरिपरि घुम्छ। यस चलचित्रले त्यस्तो द्वन्द्वलाई उजागर गर्छ, जहाँ वृद्ध आमाबुवा आफ्ना सन्तानको साथ चाहन्छन् भने उता सन्तानहरू आफ्नो व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षा र वैदेशिक आकांक्षा पूरा गर्न व्यस्त हुन्छन्।<ref>{{Cite web |title=Paran: A touching portrait of parental love and loneliness |url=https://en.himalpress.com/paran-a-touching-portrait-of-parental-love-and-loneliness/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=हिमाल प्रेस |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=फिल्म 'परान' : सामाजिक र लैंगिक विमर्श |url=https://himalpress.com/2025/11/film-paran-social-and-gender-discourse/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=हिमाल प्रेस |language=ne}}</ref> == पात्रहरू == * [[नीर शाह]] * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] * [[पूजा चन्द]] * [[केकी अधिकारी]] * प्रवीण खतिवडा * महेश त्रिपाठी * [[अञ्जना बराइली]] * [[बुद्धि तामाङ]] * यासेली योङहाङ == सङ्गीत == चलचित्रका गीतहरूको सङ्गीत लय कँडेलले दिएका हुन् भने पृष्ठभूमि सङ्गीत गङ्गा थपाले दिएका छन्। पहिलो गीत "ओई भन्दा नि बोलेन" २०८२ असोज १२ मा र त्यसपछि चलचित्रको शिर्षक गीत "ख्याल गरि साँचौला" असोज १४ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | total_length = ९:२८ | all_music = लय कँडेल | title1 = ओई भन्दा नि बोलेन | length1 = ४:२८ | lyrics1 = दीपकप्रसाद आचार्य, अनिश अधिकारी | extra1 = [[प्रमोद खरेल]], यमन श्रेष्ठ, लय कँडेल, [[रचना रिमाल]], सलिना विक | title2 = ख्याल गरि साँचौला | length2 = ५:०० | lyrics2 = दीपक प्रसाद आचार्य | extra2 = पुष्पन् प्रधान }} == बक्स अफिस == सुरुमा थोरै मात्र हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको यो चलचित्रले दर्शकहरूबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपाल बक्स अफिसमा ९ दिनमा ३ करोड ७१ लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गर्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=दोस्रो सप्ताहन्तमा 'परान' को कमाइ आक्रामक : ९ दिनसम्म कति कमायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1800711/paraans-earnings-surge-in-second-weekend-how-much-did-it-earn-in-9-days |access-date=२०२५-११-१४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title='परान' ले नौ दिनमा कमायो ३ करोड ७१ लाख |url=https://himalpress.com/2025/11/paraan-earned-rs-37-1-crore-in-nine-days/ |access-date=२०२५-११-१४ |website=हिमाल प्रेस |language=ne}}</ref> सोही क्रमलाई निरन्तरता दिँदै यसले १६ दिनमा ९ करोड ८७ लाख रुपैयाँ र २३ दिनमा १४ करोड १६ लाख रुपैयाँ कमाइ गर्‍यो र '[[जेरी अन टप]]' लाई पछि पार्दै सो वर्षको सर्वाधिक कमाउने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title='परान' ले १६ दिनसम्म कमायो कति कमायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1805431/how-much-did-paran-earn-in-16-days |access-date=२०२५-११-१७ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title='परान' बन्यो २०८२ सालमा सर्वाधिक कमाउने नेपाली फिल्म |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1808356/paran-became-the-highest-grossing-nepali-film-of-2082-bs |access-date=२०२५-११-२२ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title='परान' को कमाइ १४ करोड नाघ्यो |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1810829/paran-earns-over-rs-140-million |access-date=२०२५-११-२४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> ५१ दिनमा १७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गरेपछि यो नेपालमा सबैभन्दा बढी कमाउने [[नेपालमा सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरूको सूची|चौथो नेपाली चलचित्र]] बनेको थियो।<ref>{{Cite web |title=शनिबारसम्म 'परान' ले कमायो १७ करोड ६१ लाख |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/12/1833445/paran-has-earned-rs-176-1-million-till-saturday |access-date=२०२६-०१-०४ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.thefilmnepal.com/movie/paran ''द फिल्म नेपाल''] * [https://www.qfxcinemas.com/now-showing-booking/510/1/ ''क्युएफएक्स सिनेमाज''] [[श्रेणी:वि.सं २०८२ का नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] cem2eee4ssenq0m8k3lk743llxxlu1l 14 151258 1369813 2026-08-15T13:33:16Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369813 wikitext text/x-wiki नयाँ श्रेणी ajgisxhx5bmzcsav9peslm3ip5kkjz4 14 151259 1369815 2026-08-15T13:34:43Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369815 wikitext text/x-wiki नयाँ श्रेणी ajgisxhx5bmzcsav9peslm3ip5kkjz4 0 151260 1369817 2026-08-15T13:35:28Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[पुजा चन्द]] पृष्ठलाई [[पूजा चन्द]]मा सारियो 1369817 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[पूजा चन्द]] 99gju8294cri3cmnffx4o4s9kh6pppk 0 151261 1369818 2026-08-15T13:44:52Z पर्वत सुवेदी 31224 [[शम्भुजित बास्कोटा]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369818 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[शम्भुजित बास्कोटा]] eqjv696riznfqkw6vzab2g8opizv81z 0 151262 1369819 2026-08-15T13:45:40Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|वि.सं २०८१ को नेपाली चलचित्र}} {{Infobox film | name = छक्का पन्जा ५ | image = | alt = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = | director = [[दीपाश्री निरौला]] | writer = [[दीपकराज गिरी]] | producer = केशव... 1369819 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|वि.सं २०८१ को नेपाली चलचित्र}} {{Infobox film | name = छक्का पन्जा ५ | image = | alt = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = | director = [[दीपाश्री निरौला]] | writer = [[दीपकराज गिरी]] | producer = केशव न्यौपाने <br/> दिपेन्द्र खनिया | starring = [[दीपकराज गिरी]] <br/> [[केदार घिमिरे]]<br/> [[दीपाश्री निरौला]] <br/> [[वर्षा शिवाकोटी]] <br/> राजाराम पौडेल <br/> प्रकाश घिमिरे | cinematography = उत्तम हुमागाईँ | editing = विपिन मल्ल | music = [[शम्भुजित बासकोटा]] <br/> दीपक शर्मा <br/> बाबुल गिरी | studio = आमा सरस्वती मुभिज <br> आइएमई | distributor = | released = {{Film date|2024|10|10}} | runtime = १६५ मिनेट | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = {{estimation}}{{NPRConvert|3|c|year=2024|1k=}} | gross = {{estimation}}{{NPRConvert|15.20|c|year=2024|1k=}}<ref>{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=२०२५-१०-०४ |website=गोरखापत्र}}</ref> }} '''छक्का पन्जा ५''' वि.सं २०८१ को एक नेपाली [[हास्य चलचित्र]] हो, जसको पटकथा [[दीपकराज गिरी]]ले लेखेका हुन् र निर्देशन [[दीपाश्री निरौला]]ले गरेकी हुन्। आमा सरस्वती मुभिज र आइएमई प्रेजेन्टको ब्यानरमा केशव न्यौपाने र दिपेन्द्र खनियाद्वारा निर्मित यस चलचित्रमा दीपकराज गिरी, [[केदार घिमिरे]], दीपाश्री निरौला, [[वर्षा शिवाकोटी]], राजाराम पौडेल र प्रकाश घिमिरेको मुख्य अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |last=पोखरेल |first=संस्कृति |date=२०२४-१०-१६ |title=Is 'Chakka Panja 5' worth watching? |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/10/16/is-chakka-panja-5-worth-watching |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[द काठमाडौं पोस्ट]] |language=en}}</ref> यो चलचित्र [[दसैँ]] पर्वको अवसर पारेर २०८१ असोज २४ मा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-१०-०६ |title='छक्का पन्जा ५' मा प्रेम,राजनीति र कमेडी |url=https://ekantipur.com/entertainment/2024/10/06/love-politics-and-comedy-in-chakka-panja-5-48-48.html |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[कान्तिपुर]] |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == यस चलचित्रको कथा पृथ्वी नामक एक इमानदार र देशप्रेमी सरकारी कर्मचारीको वरिपरि घुम्छ, जो आफूलाई [[पृथ्वीनारायण शाह|राजा पृथ्वीनारायण शाह]]को वंशज ठान्छन्। राष्ट्रको सेवा गर्नुपर्छ भन्ने बुबाको शिक्षाबाट प्रेरित भएर पृथ्वी समाजको भलाइका लागि काम गर्न र भ्रष्टाचार कम गर्न प्रयासरत रहन्छन्। तर, उनको इमानदारीले उनलाई फाइदाभन्दा बढी समस्या निम्त्याउँछ, किनकि उनलाई परिवार र समाजबाट भ्रष्ट कर्मचारीहरूको बाटो पक्रन दबाब दिइन्छ। लमीको प्रलोभन र प्रयासमा परेर रोशनीको विवाह पृथ्वीसँग हुन्छ। रोशनी विदेशमा जीवन बिताउने सपना बोकेर बसेकी हुन्छिन्, जुन पृथ्वीको दृढ देशप्रेमको विचारधारासँग ठ्याक्कै मेल खाँदैन; किनकि पृथ्वी नेपाल छोड्न चाहँदैनन्। इमानदार अधिकृतले सामाजिक घृणाको सामना गर्नुपर्ने यसै परिदृश्यमार्फत चलचित्रले नेपाली समाजमा भ्रष्टाचारको व्याप्त सामान्यीकरणमाथि व्यङ्ग्यात्मक आलोचना प्रस्तुत गरेको छ।<ref>{{Cite web |title=Is ‘Chhakka Panja 5’ worth watching? |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/10/16/is-chakka-panja-5-worth-watching |access-date=२०२५-१०-०४ |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == कलाकारहरू == {{div col|colwidth=25em}} * [[दीपकराज गिरी]] - पृथ्वीविक्रम / राजाको रूपमा * [[केदार घिमिरे]] - माग्नेको रूपमा * [[वर्षा शिवाकोटी]] - रोशनीको रूपमा * [[दीपाश्री निरौला]] * राजाराम पौडेल * प्रकाश घिमिरे * मेक्सम गौडेल * नरेन्द्र थापा {{div col end}} == संगीत == "बिहे भाको छैन" २०८१ साउन २८ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-०८-१२ |title=यस्तो छ 'छक्का पन्जा ५'को पहिलो गीत 'बिहे भाको छैन' |url=https://www.ratopati.com/story/441621/heres-the-first-song-of-chhakka-panja- |access-date=२०२४-१०-२१ |website=रातोपाटी |language=ne}}</ref> त्यस्तै, "ब्रेकअप सङ" २०८१ असोज २ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-०९-१८ |title='छक्कापञ्जा ५' ले ल्यायो 'ब्रेकअप सङ' |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1541350/chakkapanja-5-brings-breakup-song |url-status= |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[अनलाइन खबर]] |language=ne}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | title1 = बिहे भाको छैन | music1 = [[दीपक शर्मा]] | extra1 = सविन सुवेदी, बेनिषा पौडेल | title2 = ब्रेकअप सङ | length2 = ५:३५ | music2 = बाबुल गिरी | extra2 = बाबुल गिरी, दीपाश्री निरौला | total_length = १०:३६ | length1 = ५:०१ }} == बक्स अफिस == चलचित्र विकास बोर्डको आधिकारिक रिपोर्ट अनुसार यस चलचित्रले नेपालको बक्स अफिसमा १५ करोड २० लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=२०२५-१०-०४ |website=गोरखापत्र}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{IMDb title|33829913}} [[श्रेणी:नेपाली हास्य चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली उत्तरकथा चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८१ का नेपाली चलचित्रहरू]] tm747mlrmqjic10ews0dar1ibfzzuwd 1369820 1369819 2026-08-15T13:45:58Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[छक्का पञ्जा ५]] पृष्ठलाई [[छक्का पन्जा ५]]मा सारियो 1369819 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|वि.सं २०८१ को नेपाली चलचित्र}} {{Infobox film | name = छक्का पन्जा ५ | image = | alt = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = | director = [[दीपाश्री निरौला]] | writer = [[दीपकराज गिरी]] | producer = केशव न्यौपाने <br/> दिपेन्द्र खनिया | starring = [[दीपकराज गिरी]] <br/> [[केदार घिमिरे]]<br/> [[दीपाश्री निरौला]] <br/> [[वर्षा शिवाकोटी]] <br/> राजाराम पौडेल <br/> प्रकाश घिमिरे | cinematography = उत्तम हुमागाईँ | editing = विपिन मल्ल | music = [[शम्भुजित बासकोटा]] <br/> दीपक शर्मा <br/> बाबुल गिरी | studio = आमा सरस्वती मुभिज <br> आइएमई | distributor = | released = {{Film date|2024|10|10}} | runtime = १६५ मिनेट | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = {{estimation}}{{NPRConvert|3|c|year=2024|1k=}} | gross = {{estimation}}{{NPRConvert|15.20|c|year=2024|1k=}}<ref>{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=२०२५-१०-०४ |website=गोरखापत्र}}</ref> }} '''छक्का पन्जा ५''' वि.सं २०८१ को एक नेपाली [[हास्य चलचित्र]] हो, जसको पटकथा [[दीपकराज गिरी]]ले लेखेका हुन् र निर्देशन [[दीपाश्री निरौला]]ले गरेकी हुन्। आमा सरस्वती मुभिज र आइएमई प्रेजेन्टको ब्यानरमा केशव न्यौपाने र दिपेन्द्र खनियाद्वारा निर्मित यस चलचित्रमा दीपकराज गिरी, [[केदार घिमिरे]], दीपाश्री निरौला, [[वर्षा शिवाकोटी]], राजाराम पौडेल र प्रकाश घिमिरेको मुख्य अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |last=पोखरेल |first=संस्कृति |date=२०२४-१०-१६ |title=Is 'Chakka Panja 5' worth watching? |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/10/16/is-chakka-panja-5-worth-watching |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[द काठमाडौं पोस्ट]] |language=en}}</ref> यो चलचित्र [[दसैँ]] पर्वको अवसर पारेर २०८१ असोज २४ मा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-१०-०६ |title='छक्का पन्जा ५' मा प्रेम,राजनीति र कमेडी |url=https://ekantipur.com/entertainment/2024/10/06/love-politics-and-comedy-in-chakka-panja-5-48-48.html |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[कान्तिपुर]] |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == यस चलचित्रको कथा पृथ्वी नामक एक इमानदार र देशप्रेमी सरकारी कर्मचारीको वरिपरि घुम्छ, जो आफूलाई [[पृथ्वीनारायण शाह|राजा पृथ्वीनारायण शाह]]को वंशज ठान्छन्। राष्ट्रको सेवा गर्नुपर्छ भन्ने बुबाको शिक्षाबाट प्रेरित भएर पृथ्वी समाजको भलाइका लागि काम गर्न र भ्रष्टाचार कम गर्न प्रयासरत रहन्छन्। तर, उनको इमानदारीले उनलाई फाइदाभन्दा बढी समस्या निम्त्याउँछ, किनकि उनलाई परिवार र समाजबाट भ्रष्ट कर्मचारीहरूको बाटो पक्रन दबाब दिइन्छ। लमीको प्रलोभन र प्रयासमा परेर रोशनीको विवाह पृथ्वीसँग हुन्छ। रोशनी विदेशमा जीवन बिताउने सपना बोकेर बसेकी हुन्छिन्, जुन पृथ्वीको दृढ देशप्रेमको विचारधारासँग ठ्याक्कै मेल खाँदैन; किनकि पृथ्वी नेपाल छोड्न चाहँदैनन्। इमानदार अधिकृतले सामाजिक घृणाको सामना गर्नुपर्ने यसै परिदृश्यमार्फत चलचित्रले नेपाली समाजमा भ्रष्टाचारको व्याप्त सामान्यीकरणमाथि व्यङ्ग्यात्मक आलोचना प्रस्तुत गरेको छ।<ref>{{Cite web |title=Is ‘Chhakka Panja 5’ worth watching? |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/10/16/is-chakka-panja-5-worth-watching |access-date=२०२५-१०-०४ |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == कलाकारहरू == {{div col|colwidth=25em}} * [[दीपकराज गिरी]] - पृथ्वीविक्रम / राजाको रूपमा * [[केदार घिमिरे]] - माग्नेको रूपमा * [[वर्षा शिवाकोटी]] - रोशनीको रूपमा * [[दीपाश्री निरौला]] * राजाराम पौडेल * प्रकाश घिमिरे * मेक्सम गौडेल * नरेन्द्र थापा {{div col end}} == संगीत == "बिहे भाको छैन" २०८१ साउन २८ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-०८-१२ |title=यस्तो छ 'छक्का पन्जा ५'को पहिलो गीत 'बिहे भाको छैन' |url=https://www.ratopati.com/story/441621/heres-the-first-song-of-chhakka-panja- |access-date=२०२४-१०-२१ |website=रातोपाटी |language=ne}}</ref> त्यस्तै, "ब्रेकअप सङ" २०८१ असोज २ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-०९-१८ |title='छक्कापञ्जा ५' ले ल्यायो 'ब्रेकअप सङ' |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1541350/chakkapanja-5-brings-breakup-song |url-status= |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[अनलाइन खबर]] |language=ne}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | title1 = बिहे भाको छैन | music1 = [[दीपक शर्मा]] | extra1 = सविन सुवेदी, बेनिषा पौडेल | title2 = ब्रेकअप सङ | length2 = ५:३५ | music2 = बाबुल गिरी | extra2 = बाबुल गिरी, दीपाश्री निरौला | total_length = १०:३६ | length1 = ५:०१ }} == बक्स अफिस == चलचित्र विकास बोर्डको आधिकारिक रिपोर्ट अनुसार यस चलचित्रले नेपालको बक्स अफिसमा १५ करोड २० लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=२०२५-१०-०४ |website=गोरखापत्र}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{IMDb title|33829913}} [[श्रेणी:नेपाली हास्य चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली उत्तरकथा चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८१ का नेपाली चलचित्रहरू]] tm747mlrmqjic10ews0dar1ibfzzuwd 1369840 1369820 2026-08-15T14:50:42Z Saroj 31493 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369840 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|वि.सं २०८१ को नेपाली चलचित्र}} {{Infobox film | name = छक्का पन्जा ५ | image = | alt = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | native_name = | director = [[दीपाश्री निरौला]] | writer = [[दीपकराज गिरी]] | producer = केशव न्यौपाने <br/> दिपेन्द्र खनिया | starring = [[दीपकराज गिरी]] <br/> [[केदार घिमिरे]]<br/> [[दीपाश्री निरौला]] <br/> [[वर्षा शिवाकोटी]] <br/> राजाराम पौडेल <br/> प्रकाश घिमिरे | cinematography = उत्तम हुमागाईँ | editing = विपिन मल्ल | music = [[शम्भुजित बासकोटा]] <br/> दीपक शर्मा <br/> बाबुल गिरी | studio = आमा सरस्वती मुभिज <br> आइएमई | distributor = | released = {{Film date|2024|10|10}} | runtime = १६५ मिनेट | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = {{estimation}}{{NPRConvert|3|c|year=2024|1k=}} | gross = {{estimation}}{{NPRConvert|15.20|c|year=2024|1k=}}<ref>{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=२०२५-१०-०४ |website=गोरखापत्र}}</ref> }} '''छक्का पन्जा ५''' वि.सं २०८१ को एक नेपाली [[हास्य चलचित्र]] हो, जसको पटकथा [[दीपकराज गिरी]]ले लेखेका हुन् र निर्देशन [[दीपाश्री निरौला]]ले गरेकी हुन्। आमा सरस्वती मुभिज र आइएमई प्रेजेन्टको ब्यानरमा केशव न्यौपाने र दिपेन्द्र खनियाद्वारा निर्मित यस चलचित्रमा दीपकराज गिरी, [[केदार घिमिरे]], दीपाश्री निरौला, [[वर्षा शिवाकोटी]], राजाराम पौडेल र प्रकाश घिमिरेको मुख्य अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |last=पोखरेल |first=संस्कृति |date=२०२४-१०-१६ |title=Is 'Chakka Panja 5' worth watching? |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/10/16/is-chakka-panja-5-worth-watching |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[द काठमाडौं पोस्ट]] |language=en}}</ref> यो चलचित्र [[दसैँ]] पर्वको अवसर पारेर २०८१ असोज २४ मा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-१०-०६ |title='छक्का पन्जा ५' मा प्रेम,राजनीति र कमेडी |url=https://ekantipur.com/entertainment/2024/10/06/love-politics-and-comedy-in-chakka-panja-5-48-48.html |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[कान्तिपुर]] |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == यस चलचित्रको कथा पृथ्वी नामक एक इमानदार र देशप्रेमी सरकारी कर्मचारीको वरिपरि घुम्छ, जो आफूलाई [[पृथ्वीनारायण शाह|राजा पृथ्वीनारायण शाह]]को वंशज ठान्छन्। राष्ट्रको सेवा गर्नुपर्छ भन्ने बुबाको शिक्षाबाट प्रेरित भएर पृथ्वी समाजको भलाइका लागि काम गर्न र भ्रष्टाचार कम गर्न प्रयासरत रहन्छन्। तर, उनको इमानदारीले उनलाई फाइदाभन्दा बढी समस्या निम्त्याउँछ, किनकि उनलाई परिवार र समाजबाट भ्रष्ट कर्मचारीहरूको बाटो पक्रन दबाब दिइन्छ। लमीको प्रलोभन र प्रयासमा परेर रोशनीको विवाह पृथ्वीसँग हुन्छ। रोशनी विदेशमा जीवन बिताउने सपना बोकेर बसेकी हुन्छिन्, जुन पृथ्वीको दृढ देशप्रेमको विचारधारासँग ठ्याक्कै मेल खाँदैन; किनकि पृथ्वी नेपाल छोड्न चाहँदैनन्। इमानदार अधिकृतले सामाजिक घृणाको सामना गर्नुपर्ने यसै परिदृश्यमार्फत चलचित्रले नेपाली समाजमा भ्रष्टाचारको व्याप्त सामान्यीकरणमाथि व्यङ्ग्यात्मक आलोचना प्रस्तुत गरेको छ।<ref>{{Cite web |title=Is ‘Chhakka Panja 5’ worth watching? |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2024/10/16/is-chakka-panja-5-worth-watching |access-date=२०२५-१०-०४ |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == कलाकारहरू == {{div col|colwidth=25em}} * [[दीपकराज गिरी]] - पृथ्वीविक्रम / राजाको रूपमा * [[केदार घिमिरे]] - माग्नेको रूपमा * [[वर्षा शिवाकोटी]] - रोशनीको रूपमा * [[दीपाश्री निरौला]] * राजाराम पौडेल * प्रकाश घिमिरे * मेक्सम गौडेल * नरेन्द्र थापा {{div col end}} == संगीत == "बिहे भाको छैन" २०८१ साउन २८ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-०८-१२ |title=यस्तो छ 'छक्का पन्जा ५'को पहिलो गीत 'बिहे भाको छैन' |url=https://www.ratopati.com/story/441621/heres-the-first-song-of-chhakka-panja- |access-date=२०२४-१०-२१ |website=रातोपाटी |language=ne}}</ref> त्यस्तै, "ब्रेकअप सङ" २०८१ असोज २ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२०२४-०९-१८ |title='छक्कापञ्जा ५' ले ल्यायो 'ब्रेकअप सङ' |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1541350/chakkapanja-5-brings-breakup-song |url-status= |access-date=२०२४-१०-२१ |website=[[अनलाइन खबर]] |language=ne}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | title1 = बिहे भाको छैन | music1 = [[दीपक शर्मा]] | extra1 = सविन सुवेदी, बेनिषा पौडेल | title2 = ब्रेकअप सङ | length2 = ५:३५ | music2 = बाबुल गिरी | extra2 = बाबुल गिरी, दीपाश्री निरौला | total_length = १०:३६ | length1 = ५:०१ }} == बक्स अफिस == चलचित्र विकास बोर्डको आधिकारिक रिपोर्ट अनुसार यस चलचित्रले नेपालको बक्स अफिसमा १५ करोड २० लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=२०२५-१०-०४ |website=गोरखापत्र}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{IMDb title|33829913}} [[श्रेणी:नेपाली हास्य चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली उत्तरकथा चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८१ का नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:२०२० को दशकका नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२४ का चलचित्रहरू]] e5bu3hl91bnxkx552iabq48mwoa5ean 0 151263 1369821 2026-08-15T13:45:58Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[छक्का पञ्जा ५]] पृष्ठलाई [[छक्का पन्जा ५]]मा सारियो 1369821 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[छक्का पन्जा ५]] 5k30arcjgt1ap68w28jrsn1g48tas36 14 151264 1369822 2026-08-15T13:46:17Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: नयाँ श्रेणी 1369822 wikitext text/x-wiki नयाँ श्रेणी ajgisxhx5bmzcsav9peslm3ip5kkjz4 0 151265 1369824 2026-08-15T14:01:15Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{Infobox film | image = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | director = सुयोग गुरुङ | screenplay = विश्वास तिमिल्सिना | story = हेमराज बीसी | producer = {{Plain list| * भविष्य खड्का * रोविन शेरचन * दीपक भण्डारी * अनन्या न्यौपाने }} | starrin... 1369824 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | director = सुयोग गुरुङ | screenplay = विश्वास तिमिल्सिना | story = हेमराज बीसी | producer = {{Plain list| * भविष्य खड्का * रोविन शेरचन * दीपक भण्डारी * अनन्या न्यौपाने }} | starring = {{Plain list| * [[अनमोल केसी]] * [[आँचल शर्मा]] * [[जसिता गुरुङ]] * [[केदार घिमिरे]] }} | cinematography = दिलीप रेग्मी | editing = निमेष श्रेष्ठ | music = रोमन बज्राचार्य | studio = अनन्या फिल्म्स प्रोडक्सन | distributor = {{Plain list| * रिच इन्टरटेनमेन्ट * एफडी कम्पनी * एप्पल इन्टरटेनमेन्ट }} | released = २०८२ असोज ३१ | runtime = १७५ मिनेट | country = नेपाल | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = {{estimation}} ७ करोड | gross = {{estimation}}२२.७३ करोड<ref>{{Cite web |date=२०१९-०६-०३ |title=‘जेरी अन टप’ ले विश्वभरिबाट २२ करोडभन्दा धेरै कमायो |url=https://nepalkhabar.com/entertainment/256155-2025-11-16-12-37-6 |access-date=२०२५-११-१७ |website=नेपालखबर |language=ne}}</ref> }} '''जेरी अन टप''' सुयोग गुरुङद्वारा निर्देशित वि.सं २०८२ को एक नेपाली रोमान्टिक [[साहसिक चलचित्र|साहसिक-नाटक]] चलचित्र हो, जसको कथा हेमराज बिसीले र पटकथा विश्वास तिमिल्सिना लेखेका हुन्। अनन्या फिल्म्स प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यो चलचित्र वि.सं २०७१ को चलचित्र ''[[जेरी (चलचित्र)|जेरी]]'' को आध्यात्मिक उत्तरकथा हो। चलचित्रमा [[भुवन केसी]],[[अनमोल केसी]], [[आँचल शर्मा]], [[जसिता गुरुङ]] र [[केदार घिमिरे]]को मुख्य अभिनय रहेको छ। सगरमाथा आरोहणको पृष्ठभूमिमा प्रेम कथामा आधारित यो चलचित्र [[सगरमाथा]]लाई कथाको मुख्य केन्द्रबिन्दु बनाउने र [[हिमालय|हिमाली क्षेत्र]]को महत्त्व तथा चुनौतीहरूलाई उजागर गर्ने पहिलो मुख्यधाराका नेपाली चलचित्रहरूमध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |title=Jerry on Top, a film based on Everest story, releases in cinemas from today |url=https://risingnepaldaily.com/news/69806 |access-date=२०२५-१०-२६ |website=गोरखापत्र |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=अनमोल केसी स्टारर ‘जेरी अन टप’ आजदेखि देशब्यापी रिलिज |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1784492/anmol-kc-starrer-jerry-on-top-releases-nationwide-from-today |access-date=२०२५-१०-२६ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> यो चलचित्र [[तिहार]] पर्वको केही दिन अगाडि २०८२ असोज ३१ मा नेपालभरका हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो। यसले समीक्षकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो; चलचित्रको सिनेम्याटोग्राफी, भिजुअल इफेक्ट्सर निर्माण पक्षको प्रशंसा गरिए तापनि यसको अनुमानित पटकथा, फितलो कथावाचन, कमजोर लेखन र अव्यवस्थित निर्देशनको आलोचना गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=उचाइ छुन नसकेको 'जेरी अन टप' |url=https://ekantipur.com/entertainment/2025/10/27/jerry-on-tops-missed-opportunity-31-24.html |access-date=२०२५-१०-२८ |website=कान्तिपुर |language=ne}}</ref> कमजोरीहरूका बाबजुद पनि, बक्स अफिसमा यसले दर्शकहरूबाट उत्साहजनक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै राम्रो सुरुवात गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=देशैभर उत्साहजनक 'जेरी अन टप' |url=https://www.setopati.com/art/art-activity/372298/ |access-date=२०२५-१०-२६ |website=सेतोपाटी |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘जेरी अन टप’ ले किन बक्स अफिसमा आँधी ल्यायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1789445/why-did-jerry-on-top-take-the-box-office-by-storm |access-date=२०२५-१०-२६ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == शक्तिशाली व्यापारिक घरानाका सुपुत्र जेरी, सगरमाथा आरोहणको एक कठिन अभियानमा निस्कन्छन्। उनको यो प्रेरणा व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षा, आत्म-खोजको चाहना र उनका बुबाको अपुरो सपना पूरा गर्ने उद्देश्यको मिश्रण हो। सगरमाथाको यो चुनौतीपूर्ण आरोहणमा उनलाई एक रहस्यमय शेर्पा तथा ट्रेकिङ गाइड पेमाले (जसिता गुरुङ) मार्गनिर्देशन गर्छिन्। यो यात्रा केवल शारीरिक उचाइको मात्र नभई भावनात्मक यात्रा पनि हो, किनकि जेरी आफ्नो महत्त्वाकांक्षा, पेमासँगको गहिरो सम्बन्ध र आफ्नी प्रेमिका श्रेया (आँचल शर्मा)बीच अलमलमा पर्छन्। पहाडको यो आरोहणले जेरीलाई विरासत, घमण्ड र अन्ततः परिपक्वता तथा आत्म-बोधतर्फको यात्राको सामना गर्न बाध्य पार्छ, जसमा बलिदानको एक प्रमुख भावनात्मक मोड पनि समावेश छ। चलचित्रले हिमाली क्षेत्रको दृश्यात्मक रूपमा मनमोहक पृष्ठभूमिको साथमा एक्सन-साहसिक, रोमान्स र नाटकलाई मिसाएको छ।<ref>{{Cite web |title=जेरी अन टप : सिनेमाटोग्राफी र भिएफएक्स टप, कथा फ्लप |url=https://ukeraa.com/news/detail/167054/ |access-date=२०२५-१०-२६ |website=उकेरा |language=ne}}</ref> == कलाकारहरू == * [[अनमोल केसी|अनमोल केसी]] - जयवीर "जेरी" राणाको रूपमा * [[आँचल शर्मा]] - श्रेयाको रूपमा * [[जसिता गुरुङ]] - पेमाको रूपमा * [[केदार घिमिरे]] * [[भुवन केसी]] * [[उषा खड्गी]] * [[सुरक्षा पन्त]] * निर्मल शर्मा == सङ्गीत == चलचित्रको साङ्गीतिक एल्बममा [[कालीप्रसाद बास्कोटा]], एसडी योगी, जयन जे वाइबा, जोन चामलिङ राई र ब्रिजेश श्रेष्ठको सङ्गीत रहेको छ। चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत रोमन बज्राचार्यले दिएका हुन्। {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | total_length = १६:५० | title1 = कस्तुरी | length1 = ४:५१ | lyrics1 = जयन जे वाइबा | music1 = जयन जे वाइबा | extra1 = आशिष गुभाजु, सदीक्षा कट्टेल | title2 = कुराउनी | length2 = ४:०३ | lyrics2 = कालीप्रसाद बास्कोटा | music2 = कालीप्रसाद बास्कोटा | extra2 = कालीप्रसाद बास्कोटा, सोमेया बराइली | title3 = आमाले भन्थे | length3 = ४:०१ | lyrics3 = विराज गौतम | music3 = ब्रिजेश श्रेष्ठ | extra3 = विराज गौतम, राजेश पायल राई, अन्नु ढकाल | title4 = औँठी चिनो | length4 = ३:५५ | lyrics4 = राजेश अर्याल | music4 = सुशान्त गौतम, रिकेश गुरुङ | extra4 = एसडी योगी }} == बक्स अफिस == चलचित्रले नेपालमा प्रदर्शनको पहिलो ९ दिनमा ६ करोड ५१ लाख रुपैयाँ कमाइ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=‘जेरी अन टप’ले ९ दिनसम्म कमायो साढे ६ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1790156/jerry-on-top-earns-rs-6-5-crore-in-9-days |access-date=२०२५-१०-२७ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> यसले १६ दिनपछि १० करोड ५१ लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गर्दै अभिनेता अनमोल केसीको करिअरकै सर्वाधिक कमाउने चलचित्र बनेको थियो।<ref>{{Cite web |title=‘जेरी अन टप’ ले ‘ऊनको स्विटर’ को कमाइलाई उछिन्ला ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1795084/will-jerry-on-top-surpass-the-earnings-of-wool-sweater |access-date=२०२५-११-०३ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> यसले २३ दिनमा ११ करोड ७१ लाख रुपैयाँ सङ्कलन गरेको थियो। ३७ दिनपछि यसले नेपालमा १२ करोड २० लाख रुपैयाँ कमाउँदै सो वर्षको [[नेपालमा सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरूको सूची|सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू]]मध्ये एक बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=अनमोल केसी अभिनीत फिल्म ‘जेरी अन टप’ को आम्दानी कति पुग्यो? |url=https://himalpress.com/2025/11/how-much-did-the-film-jerry-on-top-starring-anmol-kc-earn/ |access-date=२०२५-११-१० |website=हिमाल प्रेस |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |date=२०२५-११-२४ |title=‘जेरी अन टप’ले अहिलेसम्म कति कमायो, कति टिकट बिक्यो ? |url=https://www.sutranews.com/266490/11/24/ |access-date=२०२५-११-२४ |website=सुत्र न्युज |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|38691396|जेरी अन टप}} * [https://www.thefilmnepal.com/movie/jerryy-2 ''द फिल्म नेपाल''] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८२ का नेपाली चलचित्रहरू]] 5gnolvlgp81um8qx3tw6uig5vvoyafb 1369839 1369824 2026-08-15T14:49:24Z Saroj 31493 Synced 3 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369839 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = प्रदर्शनको पोस्टर | director = सुयोग गुरुङ | screenplay = विश्वास तिमिल्सिना | story = हेमराज बीसी | producer = {{Plain list| * भविष्य खड्का * रोविन शेरचन * दीपक भण्डारी * अनन्या न्यौपाने }} | starring = {{Plain list| * [[अनमोल केसी]] * [[आँचल शर्मा]] * [[जसिता गुरुङ]] * [[केदार घिमिरे]] }} | cinematography = दिलीप रेग्मी | editing = निमेष श्रेष्ठ | music = रोमन बज्राचार्य | studio = अनन्या फिल्म्स प्रोडक्सन | distributor = {{Plain list| * रिच इन्टरटेनमेन्ट * एफडी कम्पनी * एप्पल इन्टरटेनमेन्ट }} | released = २०८२ असोज ३१ | runtime = १७५ मिनेट | country = नेपाल | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = {{estimation}} ७ करोड | gross = {{estimation}}२२.७३ करोड<ref>{{Cite web |date=२०१९-०६-०३ |title=‘जेरी अन टप’ ले विश्वभरिबाट २२ करोडभन्दा धेरै कमायो |url=https://nepalkhabar.com/entertainment/256155-2025-11-16-12-37-6 |access-date=२०२५-११-१७ |website=नेपालखबर |language=ne}}</ref> }} '''जेरी अन टप''' सुयोग गुरुङद्वारा निर्देशित वि.सं २०८२ को एक नेपाली रोमान्टिक [[साहसिक चलचित्र|साहसिक-नाटक]] चलचित्र हो, जसको कथा हेमराज बिसीले र पटकथा विश्वास तिमिल्सिना लेखेका हुन्। अनन्या फिल्म्स प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यो चलचित्र वि.सं २०७१ को चलचित्र ''[[जेरी (चलचित्र)|जेरी]]'' को आध्यात्मिक उत्तरकथा हो। चलचित्रमा [[भुवन केसी]],[[अनमोल केसी]], [[आँचल शर्मा]], [[जसिता गुरुङ]] र [[केदार घिमिरे]]को मुख्य अभिनय रहेको छ। सगरमाथा आरोहणको पृष्ठभूमिमा प्रेम कथामा आधारित यो चलचित्र [[सगरमाथा]]लाई कथाको मुख्य केन्द्रबिन्दु बनाउने र [[हिमालय|हिमाली क्षेत्र]]को महत्त्व तथा चुनौतीहरूलाई उजागर गर्ने पहिलो मुख्यधाराका नेपाली चलचित्रहरूमध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |title=Jerry on Top, a film based on Everest story, releases in cinemas from today |url=https://risingnepaldaily.com/news/69806 |access-date=२०२५-१०-२६ |website=गोरखापत्र |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=अनमोल केसी स्टारर ‘जेरी अन टप’ आजदेखि देशब्यापी रिलिज |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1784492/anmol-kc-starrer-jerry-on-top-releases-nationwide-from-today |access-date=२०२५-१०-२६ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> यो चलचित्र [[तिहार]] पर्वको केही दिन अगाडि २०८२ असोज ३१ मा नेपालभरका हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो। यसले समीक्षकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो; चलचित्रको सिनेम्याटोग्राफी, भिजुअल इफेक्ट्सर निर्माण पक्षको प्रशंसा गरिए तापनि यसको अनुमानित पटकथा, फितलो कथावाचन, कमजोर लेखन र अव्यवस्थित निर्देशनको आलोचना गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=उचाइ छुन नसकेको 'जेरी अन टप' |url=https://ekantipur.com/entertainment/2025/10/27/jerry-on-tops-missed-opportunity-31-24.html |access-date=२०२५-१०-२८ |website=कान्तिपुर |language=ne}}</ref> कमजोरीहरूका बाबजुद पनि, बक्स अफिसमा यसले दर्शकहरूबाट उत्साहजनक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै राम्रो सुरुवात गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=देशैभर उत्साहजनक 'जेरी अन टप' |url=https://www.setopati.com/art/art-activity/372298/ |access-date=२०२५-१०-२६ |website=सेतोपाटी |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘जेरी अन टप’ ले किन बक्स अफिसमा आँधी ल्यायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1789445/why-did-jerry-on-top-take-the-box-office-by-storm |access-date=२०२५-१०-२६ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> == कथावस्तु == शक्तिशाली व्यापारिक घरानाका सुपुत्र जेरी, सगरमाथा आरोहणको एक कठिन अभियानमा निस्कन्छन्। उनको यो प्रेरणा व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षा, आत्म-खोजको चाहना र उनका बुबाको अपुरो सपना पूरा गर्ने उद्देश्यको मिश्रण हो। सगरमाथाको यो चुनौतीपूर्ण आरोहणमा उनलाई एक रहस्यमय शेर्पा तथा ट्रेकिङ गाइड पेमाले (जसिता गुरुङ) मार्गनिर्देशन गर्छिन्। यो यात्रा केवल शारीरिक उचाइको मात्र नभई भावनात्मक यात्रा पनि हो, किनकि जेरी आफ्नो महत्त्वाकांक्षा, पेमासँगको गहिरो सम्बन्ध र आफ्नी प्रेमिका श्रेया (आँचल शर्मा)बीच अलमलमा पर्छन्। पहाडको यो आरोहणले जेरीलाई विरासत, घमण्ड र अन्ततः परिपक्वता तथा आत्म-बोधतर्फको यात्राको सामना गर्न बाध्य पार्छ, जसमा बलिदानको एक प्रमुख भावनात्मक मोड पनि समावेश छ। चलचित्रले हिमाली क्षेत्रको दृश्यात्मक रूपमा मनमोहक पृष्ठभूमिको साथमा एक्सन-साहसिक, रोमान्स र नाटकलाई मिसाएको छ।<ref>{{Cite web |title=जेरी अन टप : सिनेमाटोग्राफी र भिएफएक्स टप, कथा फ्लप |url=https://ukeraa.com/news/detail/167054/ |access-date=२०२५-१०-२६ |website=उकेरा |language=ne}}</ref> == कलाकारहरू == * [[अनमोल केसी|अनमोल केसी]] - जयवीर "जेरी" राणाको रूपमा * [[आँचल शर्मा]] - श्रेयाको रूपमा * [[जसिता गुरुङ]] - पेमाको रूपमा * [[केदार घिमिरे]] * [[भुवन केसी]] * [[उषा खड्गी]] * [[सुरक्षा पन्त]] * निर्मल शर्मा == सङ्गीत == चलचित्रको साङ्गीतिक एल्बममा [[कालीप्रसाद बास्कोटा]], एसडी योगी, जयन जे वाइबा, जोन चामलिङ राई र ब्रिजेश श्रेष्ठको सङ्गीत रहेको छ। चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत रोमन बज्राचार्यले दिएका हुन्। {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका(हरू) | total_length = १६:५० | title1 = कस्तुरी | length1 = ४:५१ | lyrics1 = जयन जे वाइबा | music1 = जयन जे वाइबा | extra1 = आशिष गुभाजु, सदीक्षा कट्टेल | title2 = कुराउनी | length2 = ४:०३ | lyrics2 = कालीप्रसाद बास्कोटा | music2 = कालीप्रसाद बास्कोटा | extra2 = कालीप्रसाद बास्कोटा, सोमेया बराइली | title3 = आमाले भन्थे | length3 = ४:०१ | lyrics3 = विराज गौतम | music3 = ब्रिजेश श्रेष्ठ | extra3 = विराज गौतम, राजेश पायल राई, अन्नु ढकाल | title4 = औँठी चिनो | length4 = ३:५५ | lyrics4 = राजेश अर्याल | music4 = सुशान्त गौतम, रिकेश गुरुङ | extra4 = एसडी योगी }} == बक्स अफिस == चलचित्रले नेपालमा प्रदर्शनको पहिलो ९ दिनमा ६ करोड ५१ लाख रुपैयाँ कमाइ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=‘जेरी अन टप’ले ९ दिनसम्म कमायो साढे ६ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1790156/jerry-on-top-earns-rs-6-5-crore-in-9-days |access-date=२०२५-१०-२७ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> यसले १६ दिनपछि १० करोड ५१ लाख रुपैयाँ कुल कमाइ गर्दै अभिनेता अनमोल केसीको करिअरकै सर्वाधिक कमाउने चलचित्र बनेको थियो।<ref>{{Cite web |title=‘जेरी अन टप’ ले ‘ऊनको स्विटर’ को कमाइलाई उछिन्ला ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1795084/will-jerry-on-top-surpass-the-earnings-of-wool-sweater |access-date=२०२५-११-०३ |website=अनलाइन खबर |language=ne}}</ref> यसले २३ दिनमा ११ करोड ७१ लाख रुपैयाँ सङ्कलन गरेको थियो। ३७ दिनपछि यसले नेपालमा १२ करोड २० लाख रुपैयाँ कमाउँदै सो वर्षको [[नेपालमा सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरूको सूची|सर्वाधिक कमाउने चलचित्रहरू]]मध्ये एक बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=अनमोल केसी अभिनीत फिल्म ‘जेरी अन टप’ को आम्दानी कति पुग्यो? |url=https://himalpress.com/2025/11/how-much-did-the-film-jerry-on-top-starring-anmol-kc-earn/ |access-date=२०२५-११-१० |website=हिमाल प्रेस |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |date=२०२५-११-२४ |title=‘जेरी अन टप’ले अहिलेसम्म कति कमायो, कति टिकट बिक्यो ? |url=https://www.sutranews.com/266490/11/24/ |access-date=२०२५-११-२४ |website=सुत्र न्युज |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|38691396|जेरी अन टप}} * [https://www.thefilmnepal.com/movie/jerryy-2 ''द फिल्म नेपाल''] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:वि.सं २०८२ का नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:२०२० को दशकका नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२५ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] m5kahvkkzpj5zkl0hzdds1x3klvb4qu 0 151266 1369826 2026-08-15T14:09:05Z Saroj 31493 नयाँ लेख 1369826 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = द आर्चिज | image = The Archies film poster.jpg | caption = आधिकारिक प्रदर्शन पोस्टर | director = [[जोया अख्तर]] | producer = {{ubl|जोया अख्तर|रीमा कागती|शरद देवराजन|जोन गोल्डवाटर}} | writer = '''कथा तथा पटकथा:'''<br>आयशा देवित्रे ढिल्लोन<br>रीमा कागती<br>जोया अख्तर<br>'''संवाद:'''<br>[[फरहान अख्तर]] | based_on = {{Based on|पात्रहरू|[[आर्ची कमिक्स]]}} | starring = {{plainlist| * [[अगस्त्य नन्दा]] * [[खुशी कपुर]] * [[सुहाना खान]] * [[वेदाङ्ग रैना]] * मिहिर आहुजा * अदिति "डट" सैगल * युवराज मेन्दा * सुहास आहुजा }} | music = '''गीत:'''<br />[[शङ्कर-एहसान-लोय]]<br />अङ्कुर तेवारी<br />द आइल्यान्डर्स<br />अदिति "डट" सैगल<br />'''पृष्ठभूमि सङ्गीत:'''<br />[[शङ्कर-एहसान-लोय]]<br />जिम सत्य | cinematography = निकोस एन्ड्रित्साकिस | editing = नितिन बैद | studio = [[आर्ची कमिक्स|रिभरडेल प्रोडक्सन्स]]<br />ग्राफिक इन्डिया<br />[[टाइगर बेबी फिल्म्स]] | distributor = [[नेटफ्लिक्स]] | released = {{Film date|2023|11|22|गोवा|2023|12|07|df=y}} | runtime = १४४ मिनेट<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-archies-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde4mty3 |title=''The Archies'' (12) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=8 December 2023 |access-date=8 December 2023 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211163959/https://www.bbfc.co.uk/release/the-archies-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde4mty3 |url-status=live }}</ref> | budget = {{estimation}} {{INR|400 million|link=yes}}<ref>{{Cite news|title= Netflix collaborates with close to a dozen large brands for The Archies|url= https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/retail/netflix-india-collaborates-with-major-brands-for-the-archies/articleshow/105763665.cms|date= 6 December 2023|website= Economic Times|access-date= 9 December 2023|archive-date=7 December 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20231207193837/https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/retail/netflix-india-collaborates-with-major-brands-for-the-archies/articleshow/105763665.cms|url-status= live|url-access=limited|quote=The Archies movie, made on an estimated budget of Rs 40 crore, is based on the American comic book series by the same name.}}</ref> | country = भारत | language = हिन्दी }} '''''द आर्चिज''''' [[जोया अख्तर]]द्वारा निर्देशित सन् २०२३ को भारतीय [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] भाषाको किशोर साङ्गीतिक चलचित्र हो। उनले टाइगर बेबी फिल्म्स अन्तर्गत रीमा कागतीसँग र ग्राफिक इन्डियाअन्तर्गत शरद देवराजनसँग मिलेर यसको सह–निर्माण गरेकी हुन्। यो चलचित्र सन् १९६० को दशकको एनिमेटेड कार्टुन ''द आर्ची सो'' मा देखाइएको काल्पनिक रक ब्यान्ड "द आर्चिज" को लाइभ–एक्सन रूपान्तरण हो, जसका पात्रहरू [[आर्ची कमिक्स]]बाट लिइएका हुन्। चलचित्रमा अगस्त्य नन्दा, [[खुशी कपुर]], सुहाना खान, [[वेदाङ्ग रैना]], मिहिर आहुजा, अदिति सैगल र युवराज मेन्दा मुख्य भूमिकामा छन्। द आर्चिज सन् २०१८ को मार्चदेखि नै विकासको चरणमा रहेको थियो, अख्तर यस चलचित्रको निर्देशक तथा निर्माताका रूपमा संलग्न हुनुभन्दा अघि नै (जसको आधिकारिक घोषणा नोभेम्बर २०२१ मा गरिएको थियो)। व्यापक पूर्व-निर्माण तथा कलाकार छनोट प्रक्रियापछि, ''द आर्चिज'' को छायाङ्कन अप्रिलदेखि डिसेम्बर २०२२ सम्म दुई समानान्तर चरणमा [[ऊटी]], [[मौरिसस]] र [[मुम्बई]]मा गरिएको थियो। चलचित्रको छायाङ्कन निकोस एन्ड्रित्साकिसले गरेका थिए भने, मौलिक सङ्गीत शङ्कर–एहसान–लोय र जिम सत्यले दिएका थिए। शङ्कर–एहसान–लोयले अङ्कुर तेवारी, द आइल्यान्डर्स र सैगलसँग मिलेर गीतहरू पनि रचना गरेका थिए। ''द आर्चिज'' को प्रिमियर २२ नोभेम्बर २०२३ मा भारतको ५४औँ अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा भएको थियो र ७ डिसेम्बर २०२३ मा नेटफ्लिक्समा रिलिज भएको थियो, जहाँ यसले समीक्षक तथा दर्शकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो। २०२४ को फिल्मफेयर ओटीटी पुरस्कारमा ''द आर्चिज'' ले ५ विधामा मनोनयन प्राप्त गरेको थियो र २ वटा पुरस्कार जितेको थियो, जसमा वेब ओरिजिनल चलचित्रमा सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पण (रैनाका लागि) पनि समावेश थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title}} * {{Netflix title}} [[श्रेणी:सन् २०२३ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:जोया अख्तरद्वारा निर्देशित चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी भाषाका नेटफ्लिक्स मूल चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय डायरेक्ट-टु-भिडियो चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय साङ्गीतिक चलचित्रहरू]] rex089d4vw7n2sn3j8ngleby446sip6 1369845 1369826 2026-08-15T14:53:51Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1369845 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = द आर्चिज | image = The Archies film poster.jpg | caption = आधिकारिक प्रदर्शन पोस्टर | director = [[जोया अख्तर]] | producer = {{ubl|जोया अख्तर|रीमा कागती|शरद देवराजन|जोन गोल्डवाटर}} | writer = '''कथा तथा पटकथा:'''<br>आयशा देवित्रे ढिल्लोन<br>रीमा कागती<br>जोया अख्तर<br>'''संवाद:'''<br>[[फरहान अख्तर]] | based_on = {{Based on|पात्रहरू|[[आर्ची कमिक्स]]}} | starring = {{plainlist| * [[अगस्त्य नन्दा]] * [[खुशी कपुर]] * [[सुहाना खान]] * [[वेदाङ्ग रैना]] * मिहिर आहुजा * अदिति "डट" सैगल * युवराज मेन्दा * सुहास आहुजा }} | music = '''गीत:'''<br />[[शङ्कर-एहसान-लोय]]<br />अङ्कुर तेवारी<br />द आइल्यान्डर्स<br />अदिति "डट" सैगल<br />'''पृष्ठभूमि सङ्गीत:'''<br />[[शङ्कर-एहसान-लोय]]<br />जिम सत्य | cinematography = निकोस एन्ड्रित्साकिस | editing = नितिन बैद | studio = [[आर्ची कमिक्स|रिभरडेल प्रोडक्सन्स]]<br />ग्राफिक इन्डिया<br />[[टाइगर बेबी फिल्म्स]] | distributor = [[नेटफ्लिक्स]] | released = {{Film date|2023|11|22|गोवा|2023|12|07|df=y}} | runtime = १४४ मिनेट<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-archies-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde4mty3 |title=''The Archies'' (12) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=8 December 2023 |access-date=8 December 2023 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211163959/https://www.bbfc.co.uk/release/the-archies-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde4mty3 |url-status=live }}</ref> | budget = {{estimation}} {{INR|४० करोड|link=yes}}<ref>{{Cite news|title= Netflix collaborates with close to a dozen large brands for The Archies|url= https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/retail/netflix-india-collaborates-with-major-brands-for-the-archies/articleshow/105763665.cms|date= 6 December 2023|website= Economic Times|access-date= 9 December 2023|archive-date=7 December 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20231207193837/https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/retail/netflix-india-collaborates-with-major-brands-for-the-archies/articleshow/105763665.cms|url-status= live|url-access=limited|quote=The Archies movie, made on an estimated budget of Rs 40 crore, is based on the American comic book series by the same name.}}</ref> | country = भारत | language = हिन्दी }} '''''द आर्चिज''''' [[जोया अख्तर]]द्वारा निर्देशित सन् २०२३ को भारतीय [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] भाषाको किशोर साङ्गीतिक चलचित्र हो। उनले टाइगर बेबी फिल्म्स अन्तर्गत रीमा कागतीसँग र ग्राफिक इन्डियाअन्तर्गत शरद देवराजनसँग मिलेर यसको सह–निर्माण गरेकी हुन्। यो चलचित्र सन् १९६० को दशकको एनिमेटेड कार्टुन ''द आर्ची सो'' मा देखाइएको काल्पनिक रक ब्यान्ड "द आर्चिज" को लाइभ–एक्सन रूपान्तरण हो, जसका पात्रहरू [[आर्ची कमिक्स]]बाट लिइएका हुन्। चलचित्रमा अगस्त्य नन्दा, [[खुशी कपुर]], सुहाना खान, [[वेदाङ्ग रैना]], मिहिर आहुजा, अदिति सैगल र युवराज मेन्दा मुख्य भूमिकामा छन्। द आर्चिज सन् २०१८ को मार्चदेखि नै विकासको चरणमा रहेको थियो, अख्तर यस चलचित्रको निर्देशक तथा निर्माताका रूपमा संलग्न हुनुभन्दा अघि नै (जसको आधिकारिक घोषणा नोभेम्बर २०२१ मा गरिएको थियो)। व्यापक पूर्व-निर्माण तथा कलाकार छनोट प्रक्रियापछि, ''द आर्चिज'' को छायाङ्कन अप्रिलदेखि डिसेम्बर २०२२ सम्म दुई समानान्तर चरणमा [[ऊटी]], [[मौरिसस]] र [[मुम्बई]]मा गरिएको थियो। चलचित्रको छायाङ्कन निकोस एन्ड्रित्साकिसले गरेका थिए भने, मौलिक सङ्गीत शङ्कर–एहसान–लोय र जिम सत्यले दिएका थिए। शङ्कर–एहसान–लोयले अङ्कुर तेवारी, द आइल्यान्डर्स र सैगलसँग मिलेर गीतहरू पनि रचना गरेका थिए। ''द आर्चिज'' को प्रिमियर २२ नोभेम्बर २०२३ मा भारतको ५४औँ अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा भएको थियो र ७ डिसेम्बर २०२३ मा नेटफ्लिक्समा रिलिज भएको थियो, जहाँ यसले समीक्षक तथा दर्शकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो। २०२४ को फिल्मफेयर ओटीटी पुरस्कारमा ''द आर्चिज'' ले ५ विधामा मनोनयन प्राप्त गरेको थियो र २ वटा पुरस्कार जितेको थियो, जसमा वेब ओरिजिनल चलचित्रमा सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पण (रैनाका लागि) पनि समावेश थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title}} * {{Netflix title}} [[श्रेणी:सन् २०२३ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:जोया अख्तरद्वारा निर्देशित चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी भाषाका नेटफ्लिक्स मूल चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय डायरेक्ट-टु-भिडियो चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय साङ्गीतिक चलचित्रहरू]] kircz4qrwmebco1j9smze6x9g70kfsx 14 151267 1369829 2026-08-15T14:35:13Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: {{category more|Zoya Akhtar}} [[श्रेणी:निर्देशक अनुसार चलचित्रहरू]] 1369829 wikitext text/x-wiki {{category more|Zoya Akhtar}} [[श्रेणी:निर्देशक अनुसार चलचित्रहरू]] 0xtdecf75rcrrvkn5xhyop4h0idrd0e 1369832 1369829 2026-08-15T14:36:12Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1369832 wikitext text/x-wiki {{category more|जोया अख्तर}} [[श्रेणी:निर्देशक अनुसार चलचित्रहरू]] i6lmpikqk4ab3ustj0i83ms7vzeca9x 10 151268 1369830 2026-02-07T17:55:08Z en>Trialpears 0 Added {{being deleted}} per [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2026 January 25#Template:Category more]] ([[WP:XFDC#4.0.16-beta|XFDcloser]]) 1369830 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Being deleted|2026 January 25|Template:Category more|merge=Template:Further}}</noinclude>{{Hatnote|extraclasses=relarticle mainarticle|For more information, see '''[[{{{1<includeonly>|{{PAGENAME}}</includeonly>}}}{{#if:{{{l1|}}}|{{!}}{{{l1}}}}}]]'''{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{3|}}}|, |&nbsp;and }} '''[[{{{2}}}{{#if:{{{l2|}}}|{{!}}{{{l2}}}}}]]'''{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{4|}}}|, |&nbsp;and }} '''[[{{{3}}}{{#if:{{{l3|}}}|{{!}}{{{l3}}}}}]]'''{{#if:{{{4|}}}|{{#if:{{{5|}}}|, |&nbsp;and }} '''[[{{{4}}}{{#if:{{{l4|}}}|{{!}}{{{l4}}}}}]]'''{{#if:{{{5|}}}|&nbsp;and '''[[{{{5}}}{{#if:{{{l5|}}}|{{!}}{{{l5}}}}}]]'''}}}}}}}}.{{#if:{{{6|}}}|<br />&mdash; '''Error: [[Template:Category more|Too many links specified (maximum is 5)]]'''}}}}<noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! -->{{Documentation}} </noinclude> 2ngrm36mewlw4n98v0akqjbxnwik9nt 1369831 1369830 2026-08-15T14:35:52Z Saroj 31493 [[:en:Template:Category_more]] बाट १ संशोधन(हरू) 1369830 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Being deleted|2026 January 25|Template:Category more|merge=Template:Further}}</noinclude>{{Hatnote|extraclasses=relarticle mainarticle|For more information, see '''[[{{{1<includeonly>|{{PAGENAME}}</includeonly>}}}{{#if:{{{l1|}}}|{{!}}{{{l1}}}}}]]'''{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{3|}}}|, |&nbsp;and }} '''[[{{{2}}}{{#if:{{{l2|}}}|{{!}}{{{l2}}}}}]]'''{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{4|}}}|, |&nbsp;and }} '''[[{{{3}}}{{#if:{{{l3|}}}|{{!}}{{{l3}}}}}]]'''{{#if:{{{4|}}}|{{#if:{{{5|}}}|, |&nbsp;and }} '''[[{{{4}}}{{#if:{{{l4|}}}|{{!}}{{{l4}}}}}]]'''{{#if:{{{5|}}}|&nbsp;and '''[[{{{5}}}{{#if:{{{l5|}}}|{{!}}{{{l5}}}}}]]'''}}}}}}}}.{{#if:{{{6|}}}|<br />&mdash; '''Error: [[Template:Category more|Too many links specified (maximum is 5)]]'''}}}}<noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! -->{{Documentation}} </noinclude> 2ngrm36mewlw4n98v0akqjbxnwik9nt 1369833 1369831 2026-08-15T14:39:30Z Saroj 31493 अनुवाद गरियो 1369833 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Being deleted|2026 January 25|Template:Category more|merge=Template:Further}}</noinclude>{{Hatnote|extraclasses=relarticle mainarticle|थप जानकारीका लागि, '''[[{{{1<includeonly>|{{PAGENAME}}</includeonly>}}}{{#if:{{{l1|}}}|{{!}}{{{l1}}}}}]]''' हेर्नुहोस्{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{3|}}}|, |&nbsp;र }} '''[[{{{2}}}{{#if:{{{l2|}}}|{{!}}{{{l2}}}}}]]'''{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{4|}}}|, |&nbsp;र }} '''[[{{{3}}}{{#if:{{{l3|}}}|{{!}}{{{l3}}}}}]]'''{{#if:{{{4|}}}|{{#if:{{{5|}}}|, |&nbsp;र }} '''[[{{{4}}}{{#if:{{{l4|}}}|{{!}}{{{l4}}}}}]]'''{{#if:{{{5|}}}|&nbsp;र '''[[{{{5}}}{{#if:{{{l5|}}}|{{!}}{{{l5}}}}}]]'''}}}}}}}}।{{#if:{{{6|}}}|<br />&mdash; '''त्रुटि: [[Template:Category more|धेरै कडीहरू निर्दिष्ट गरिएका छन् (अधिकतम ५ वटा)]]'''}}}}<noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! -->{{Documentation}} </noinclude> 3w1yw4lg8sa0gjvyssgl4kkfffmgowh 1369834 1369833 2026-08-15T14:41:09Z Saroj 31493 [[ढाँचा:Cat more]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369834 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[ढाँचा:Cat more]] c78wvxvs3y4kt2h3tm5jl4vk9ot0oz1 14 151269 1369836 2026-08-15T14:45:54Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू|साङ्गीतिक]] [[श्रेणी:देश अनुसार साङ्गीतिक चलचित्रहरू|भारत]] 1369836 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू|साङ्गीतिक]] [[श्रेणी:देश अनुसार साङ्गीतिक चलचित्रहरू|भारत]] so07osfcnjfietzg1dl2xc0xcx0wy9b 6 151270 1369841 2026-02-24T05:13:31Z en>Jevansen 0 + [[Category:Film posters for Hindi-language films]] 1369841 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Use = Infobox | Article = The Archies (film) | Source = [https://twitter.com/NetflixIndia/status/1696387938895229385 Twitter] }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}} [[Category:Film posters for Hindi-language films]] lklkkfski2ci224rbb1m3uo9t984su9 1369842 1369841 2026-08-15T14:52:12Z Saroj 31493 [[:en:File:The_Archies_film_poster.jpg]] बाट १ संशोधन(हरू) 1369841 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Use = Infobox | Article = The Archies (film) | Source = [https://twitter.com/NetflixIndia/status/1696387938895229385 Twitter] }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}} [[Category:Film posters for Hindi-language films]] lklkkfski2ci224rbb1m3uo9t984su9 1369843 1369842 2026-08-15T14:52:33Z Saroj 31493 Saroj ले [[चित्र:The Archies film poster.jpg]] अपलोड गरेका छन् 1369841 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Use = Infobox | Article = The Archies (film) | Source = [https://twitter.com/NetflixIndia/status/1696387938895229385 Twitter] }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}} [[Category:Film posters for Hindi-language films]] lklkkfski2ci224rbb1m3uo9t984su9 1369844 1369843 2026-08-15T14:52:50Z Saroj 31493 /* Summary */ // Edit via Wikiplus 1369844 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Use = Infobox | Article = द आर्चिज (चलचित्र) | Source = [https://twitter.com/NetflixIndia/status/1696387938895229385 Twitter] }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}} [[Category:Film posters for Hindi-language films]] aymq4jbgopjon2fs2m7niu1kphcfnib 3 151271 1369848 2026-08-15T15:21:31Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1369848 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Yts bhootnathज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०३६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Yts bhootnath|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:०६, १५ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 5egqvsgcmwq5zpjx9a7z8hro8hnke4w 3 151272 1369852 2026-08-15T17:07:11Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1369852 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, जीवन इलामेलीज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०३६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:जीवन इलामेली|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५२, १५ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 907nlv4lshjmst3e4g515aqzo8hl6bj 0 151273 1369866 2026-08-16T02:53:10Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[केटु हिमाल]] पृष्ठलाई [[केटु]]मा सारियो 1369866 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[केटु]] bvi0871ouc500bv11f6z8yiomgusl6t 10 151274 1369867 2017-06-24T20:20:12Z en>Maxtremus 0 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | lis...' 1369867 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Afghanistan]] * [[Armenia]] * [[Azerbaijan]] * [[Bahrain]] * [[Bangladesh]] * [[Bhutan]] * [[Brunei]] * [[Cambodia]] * [[China]] * [[Cyprus]] * [[East Timor]] * [[Egypt]] * [[Georgia]] * [[India]] * [[Indonesia]] * [[Iran]] * [[Iraq]] * [[Israel]] * [[Japan]] * [[Jordan]] * [[Kazakhstan]] * [[North Korea]] * [[South Korea]] * [[Kuwait]] * [[Kyrgyzstan]] * [[Laos]] * [[Lebanon]] * [[Malaysia]] * [[Maldives]] * [[Mongolia]] * [[Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Oman]] * [[Pakistan]] * [[Philippines]] * [[Qatar]] * [[Russia]] * [[Saudi Arabia]] * [[Singapore]] * [[Sri Lanka]] * [[Syria]] * [[Tajikistan]] * [[Thailand]] * [[Turkey]] * [[Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Uzbekistan]] * [[Vietnam]] * [[Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> [[Category:Highest points]] </noinclude> kk8q54gqo8f1102s7au0tiuujxcgiaq 1369868 1369867 2017-06-24T20:32:51Z en>Maxtremus 0 1369868 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Cyprus]] * [[East Timor]] * [[Egypt]] * [[Georgia]] * [[India]] * [[Indonesia]] * [[Iran]] * [[Iraq]] * [[Israel]] * [[Japan]] * [[Jordan]] * [[Kazakhstan]] * [[North Korea]] * [[South Korea]] * [[Kuwait]] * [[Kyrgyzstan]] * [[Laos]] * [[Lebanon]] * [[Malaysia]] * [[Maldives]] * [[Mongolia]] * [[Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Oman]] * [[Pakistan]] * [[Philippines]] * [[Qatar]] * [[Russia]] * [[Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Sri Lanka]] * [[Syria]] * [[Tajikistan]] * [[Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Uzbekistan]] * [[Vietnam]] * [[Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> [[Category:Highest points]] </noinclude> ql3t93qjabp45oub00gns6brt0f5q7w 1369869 1369868 2017-06-24T20:47:47Z en>Maxtremus 0 1369869 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> [[Category:Highest points]] </noinclude> psjjrqf5709fi6f4xr14xd418q5uji0 1369870 1369869 2017-06-26T13:34:09Z 2601:541:4304:E6B0:218:8BFF:FE74:FE4F fix link 1369870 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> [[Category:Highest points]] </noinclude> 46lirklxpu2wxakevk4khdao5r54n65 1369871 1369870 2017-08-15T10:15:10Z en>Look2See1 0 1369871 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> 1oxkpdjpmtclprjf4ry8j93f3sfnfp8 1369872 1369871 2017-08-16T08:38:38Z en>RussBot 0 Bot: Change redirected category [[:Category:Geography templates|Geography templates]] to [[:Category:Geography and place templates|Geography and place templates]] 1369872 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> abv20ie49i8uyahiqy6ox8qhnrlts2e 1369873 1369872 2018-08-01T13:00:06Z en>Etonmessisthebest 0 Fixed typo. 1369873 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Har Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> ft63cytat3qcrnssjn5bq1nyq9rvjgx 1369874 1369873 2018-08-01T13:02:47Z en>Etonmessisthebest 0 Fixed typo again. 1369874 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Jabal ash-Shayk|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> p6flbm1fnohyyvlzdj03cwek3k9mene 1369875 1369874 2018-08-01T13:03:22Z en>Etonmessisthebest 0 Forgot a letter. 1369875 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Jabal ash-Shaykh|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> nopx0k53e2fqsnxcfsc0mkqa620enuw 1369876 1369875 2018-08-01T16:02:37Z en>Nableezy 0 Reverted 3 edits by [[Special:Contributions/Etonmessisthebest|Etonmessisthebest]] ([[User talk:Etonmessisthebest|talk]]): Mt hermon is in syria. ([[WP:TW|TW]]) 1369876 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal an Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> abv20ie49i8uyahiqy6ox8qhnrlts2e 1369877 1369876 2019-01-07T10:33:47Z en>Leo1pard 0 [[Jabal An-Nabi Shu'ayb]]. 1369877 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jabel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> ewhmsikb4bf5mfifucyefkv5zhry8ol 1369878 1369877 2019-01-07T10:34:17Z en>Leo1pard 0 1369878 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Hong Kong]] * [[Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> 043hdutqmacuvos15ovokd5e3z9xzbd 1369879 1369878 2019-01-09T23:24:32Z en>RainbowSilver2ndBackup 0 1369879 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Abkhazia]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Northern Cyprus]] * [[State of Palestine|Palestine]] * [[South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[British Indian Ocean Territory]] * [[Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> 3875bshmkt3fk6esmq2c13ms3ut389u 1369880 1369879 2019-01-09T23:31:58Z en>RainbowSilver2ndBackup 0 1369880 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = Highest points of Asia | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Murovdag|Nagorno-Karabakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> o9bfiuercpn4t3kvx6zjwd4qfblney9 1369881 1369880 2019-01-28T21:51:03Z en>RainbowSilver2ndBackup 0 1369881 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Mount Elbrus|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Murovdag|Nagorno-Karabakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> 9vtyge6cvcsxofc9f8xq160t3d0tbg5 1369882 1369881 2019-01-30T02:15:29Z en>Ri hwa won 0 Elbrus is in the European part of Russia per related Wikipedia articles, although, admittedley, its attribution to Asia or Europe is a subject of discussions. 1369882 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Murovdag|Nagorno-Karabakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia templates]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Ξ]] </noinclude> 1t5a67bazhikgk65zbnbnk7st7uvlqc 1369883 1369882 2020-08-01T13:34:30Z en>Andrybak 0 →[[Category:Asia navigational boxes]] 1369883 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Murovdag|Nagorno-Karabakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> hdz2f85qg16ub6j1nzvd3hbscoe3bbm 1369884 1369883 2020-12-05T08:00:08Z en>BSRF 0 update 1369884 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> 8uwy0yjmoqm8o28ih6g8hortiuier8z 1369885 1369884 2021-02-07T06:41:21Z en>ישרול 0 1369885 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Bukit Pagon|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> ninwhpilo1c35pms48qz3iapgpiafwe 1369886 1369885 2022-06-26T05:16:28Z en>Pangalau 0 Fixed links 1369886 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography and place templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> 1z73n1qf48mhmmjraj0wneq5ie6upzz 1369887 1369886 2022-07-09T12:17:40Z en>JJMC89 bot III 0 Moving [[:Category:Geography and place templates]] to [[:Category:Geography templates]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2022 May 24#Geography and place templates]] 1369887 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Coloane Alto|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> hr93hm6qqve0o3390a6xixwap9167wy 1369888 1369887 2022-07-16T18:33:49Z en>WikiEditor50 0 1369888 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> n85groyfl5d6jozkfjveptnq2zd06og 1369889 1369888 2023-01-02T04:45:23Z 112.120.39.217 1369889 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography templates]] [[Category:Highest points|Asia]] </noinclude> 6xrxixe6bjs69row5wpgci72cw1isxp 1369890 1369889 2023-04-09T21:19:56Z en>Andrybak 0 categorization (via [[WP:JWB]]) 1369890 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> oywkiozm2hz7sbntft676vghhor48va 1369891 1369890 2023-09-01T15:05:22Z 2603:8001:B202:3294:9546:2B0F:986D:112E 1369891 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yushan (mountain)|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> lngqwwbc6d7cu1295d8z5rfgewixs54 1369892 1369891 2023-11-26T12:49:15Z en>Chongkian 0 match page name 1369892 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Khazret Sultan|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 2u2jbdury4f633oiowthth4gqj4j3ad 1369893 1369892 2024-03-28T00:32:32Z en>KnowledgeIsPower9281 0 1369893 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Sawda|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> t4r2611gob1vu6ubwc1lpmp7piglahu 1369894 1369893 2024-03-28T00:58:05Z en>KnowledgeIsPower9281 0 1369894 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Ferwa (‘Asīr)|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Kirs|Artsakh]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> d93vxfeyc4c3ti0mg4ugjzzk5bhq8ng 1369895 1369894 2024-07-04T10:06:38Z 46.154.162.104 It no longer exists 1369895 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Ferwa (‘Asīr)|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 88p1uqrc2eh6gghhtomxnax64sgq6m9 1369896 1369895 2024-09-11T23:00:08Z en>KnowledgeIsPower9281 0 1369896 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Mutla Ridge|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Ferwa ('Asir)|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 64aqfej825e2rzy4n60pr58qosvdrcg 1369897 1369896 2024-09-16T16:31:01Z en>KnowledgeIsPower9281 0 Changed Kuwait 1369897 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Ferwa ('Asir)|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Aýrybaba|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 2r1rbge0fz14nejj3jphnzp8xbg6206 1369898 1369897 2024-10-01T12:27:57Z en>KnowledgeIsPower9281 0 1369898 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Ferwa ('Asir)|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> a5ilq3e6f8pd4izlsvhn3jqsnqwx1mc 1369899 1369898 2024-10-22T18:33:22Z en>Al Ameer son 0 dab 1369899 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Ferwa ('Asir)|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> ktzhh63zybvdqxbu8zbr9x740kqr1v6 1369900 1369899 2025-01-08T20:47:28Z en>KleinerPanzer1 0 1369900 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 4c3n731jkvo5ggew2mzvqoozrsd0eup 1369901 1369900 2025-02-26T12:24:48Z en>Queens Historian 0 1369901 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 6o25h72caqr0qkor7jej1jmergvq0m7 1369902 1369901 2025-02-26T16:31:38Z en>Sean.hoyland 0 Undid revision [[Special:Diff/1277738260|1277738260]] by [[Special:Contributions/Queens Historian|Queens Historian]] ([[User talk:Queens Historian|talk]]) ? Mount Hermon's peak is not in Israel, and to say it is in Israel using wikivoice violates [[WP:NPOV]] 1369902 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 4c3n731jkvo5ggew2mzvqoozrsd0eup 1369903 1369902 2025-02-26T16:38:25Z en>Queens Historian 0 The highest point in the state of Israel is Mount Hermon, not Mount Merom 1369903 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Hermon|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 6o25h72caqr0qkor7jej1jmergvq0m7 1369904 1369903 2025-02-28T07:23:15Z en>Sean.hoyland 0 Undid revision [[Special:Diff/1277770453|1277770453]] by [[Special:Contributions/Queens Historian|Queens Historian]] ([[User talk:Queens Historian|talk]]) rv misinformation. no response from Queens Historian on their talk page. 1369904 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Paektu Mountain|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 4c3n731jkvo5ggew2mzvqoozrsd0eup 1369905 1369904 2026-03-28T22:31:34Z en>Malerisch 0 fix name 1369905 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Mount Paektu|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 8y2szd7c5xyp15aevt7bw0tyk0guf1r 1369906 1369905 2026-03-31T21:16:04Z en>Lakers96 0 1369906 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Mount Paektu|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 5bbp8pivu1nqleozziwm13c1wdx83em 1369907 1369906 2026-08-16T03:01:57Z पर्वत सुवेदी 31224 [[:en:Template:Highest_points_of_Asia]] बाट ४० संशोधन(हरू): आयात गर्दै 1369906 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Highest points of Asia | title = [[List of highest points of Asian countries|Highest points of Asia]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[List of sovereign states|Sovereign states]] | list1 = * [[Noshaq|Afghanistan]] * [[Mount Aragats|Armenia]] * [[Mount Bazardüzü|Azerbaijan]] * [[Mountain of Smoke|Bahrain]] * [[Saka Haphong|Bangladesh]] * [[Gangkhar Puensum|Bhutan]] * [[Pagon Hill|Brunei]] * [[Phnom Aural|Cambodia]] * [[Mount Everest|China]] * [[Mount Olympus (Cyprus)|Cyprus]] * [[Tatamailau|East Timor]] * [[Mount Catherine|Egypt]] * [[Shkhara|Georgia]] * [[Kangchenjunga|India]] * [[Puncak Jaya|Indonesia]] * [[Mount Damavand|Iran]] * [[Cheekha Dar|Iraq]] * [[Mount Meron|Israel]] * [[Mount Fuji|Japan]] * [[Jabal Umm ad Dami|Jordan]] * [[Khan Tengri|Kazakhstan]] * [[Mount Paektu|North Korea]] * [[Hallasan|South Korea]] * [[Kuwait high point|Kuwait]] * [[Jengish Chokusu|Kyrgyzstan]] * [[Phou Bia|Laos]] * [[Qurnat as Sawda'|Lebanon]] * [[Mount Kinabalu|Malaysia]] * [[Mount Villingili|Maldives]] * [[Khüiten Peak|Mongolia]] * [[Hkakabo Razi|Myanmar]] * [[Mount Everest|Nepal]] * [[Jebel Shams|Oman]] * [[K2|Pakistan]] * [[Mount Nabi Yunis, Palestine|Palestine]] * [[Mount Apo|Philippines]] * [[Qurayn Abu al Bawl|Qatar]] * [[Klyuchevskaya Sopka|Russia]] * [[Jabal Soudah|Saudi Arabia]] * [[Bukit Timah Hill|Singapore]] * [[Pidurutalagala|Sri Lanka]] * [[Mount Hermon|Syria]] * [[Ismoil Somoni Peak|Tajikistan]] * [[Doi Inthanon|Thailand]] * [[Mount Ararat|Turkey]] * [[Ayribobo|Turkmenistan]] * [[Jebel Jais|United Arab Emirates]] * [[Alpomish|Uzbekistan]] * [[Fansipan|Vietnam]] * [[Jabal An-Nabi Shu'ayb|Yemen]] | group2 = [[List of states with limited recognition|States with<br/>limited recognition]] | list2 = * [[Dombay-Ulgen|Abkhazia]] * [[Mount Selvili|Northern Cyprus]] * [[Mount Khalatsa|South Ossetia]] * [[Yu Shan|Taiwan]] | group3 = [[Dependent territory|Dependencies]] and<br/>other territories | list3 = * [[Diego Garcia|British Indian Ocean Territory]] * [[Murray Hill, Christmas Island|Christmas Island]] * [[South Island, Cocos (Keeling) Islands|Cocos (Keeling) Islands]] * [[Tai Mo Shan|Hong Kong]] * [[Alto de Coloane|Macau]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[Category:Asia navigational boxes]] [[Category:Geography navigational boxes]] }}</noinclude> 5bbp8pivu1nqleozziwm13c1wdx83em 1369910 1369907 2026-08-16T03:19:24Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369910 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = एसियाका सर्वोच्च बिन्दुहरू | title = [[एसियाका सर्वोच्च बिन्दुहरूको सूची|एसियाका सर्वोच्च बिन्दुहरू]] | titlestyle = | state = | border = | navbar = | image = | groupstyle = | liststyle = | listclass = hlist | group1 = [[सार्वभौम राष्ट्रहरूको सूची|सार्वभौम राष्ट्रहरू]] | list1 = * [[नोशाक|अफगानिस्तान]] * [[आरागात्स हिमाल|आर्मेनिया]] * [[बजारदुजु हिमाल|अजरबैजान]] * [[जबाल खल दुखान|बहराइन]] * [[साका हाफोङ|बङ्गलादेश]] * [[गङ्गखर पुनसुम|भुटान]] * [[बुकित पागोन|ब्रुनाई]] * [[फनोम ओराल|कम्बोडिया]] * [[सगरमाथा|चीन]] * [[ओलम्पस हिमाल|साइप्रस]] * [[तातामाइलाउ|पूर्वी टिमोर]] * [[क्याथरिन हिमाल|इजिप्ट]] * [[श्खारा|जर्जिया]] * [[कञ्चनजङ्घा|भारत]] * [[पुन्चक जाया|इन्डोनेसिया]] * [[दमावन्द हिमाल|इरान]] * [[चिखा दार|इराक]] * [[मारोन हिमाल|इजरायल]] * [[फुजी हिमाल|जापान]] * [[जबाल उम्म अद दामी|जोर्डन]] * [[खान तेङ्ग्री|कजाख्स्तान]] * [[पेक्ताउ हिमाल|उत्तर कोरिया]] * [[हल्लासान|दक्षिण कोरिया]] * [[कुवेतको सर्वोच्च बिन्दु|कुवेत]] * [[जेङिस चोकुसु|किर्गिस्तान]] * [[फोउ बिया|लाओस]] * [[कुर्नात अस-सव्दा|लेबनान]] * [[किनबालु हिमाल|मलेसिया]] * [[भिलिङ्गिली|मालिदिभ्स]] * [[ख्युइतेन चुचुरो|मङ्गोलिया]] * [[काकाबोजाजी|म्यानमार]] * [[सगरमाथा|नेपाल]] * [[जेबेल शाम्स|ओमान]] * [[केटु|पाकिस्तान]] * [[नाबी युनिस, प्यालेस्टाइन|प्यालेस्टाइन]] * [[अपो पर्वत|फिलिपिन्स]] * [[कुरेन अबु अल बावल|कतार]] * [[क्ल्युचेभ्स्काया सोप्का|रुस]] * [[जबाल साउदा|साउदी अरब]] * [[बुकिट तिमाह पहाड|सिङ्गापुर]] * [[पिदुरूटलागाला|श्रीलङ्का]] * [[हर्मोन पहाड|सिरिया]] * [[इस्माइल सोमोनी चुचुरो|ताजिकिस्तान]] * [[डोइ इन्थानोन|थाइल्याण्ड]] * [[आरारात हिमाल|टर्की]] * [[एरिबोबो|तुर्कमेनिस्तान]] * [[जेबेल जाइस|संयुक्त अरब इमिरेट्स]] * [[अल्पोमिस|उज्बेकिस्तान]] * [[फानसिपान|भियतनाम]] * [[जबाल अन-नबी स्यब|यमन]] | group2 = [[सीमित मान्यता प्राप्त राज्यहरूको सूची|सीमित मान्यता प्राप्त<br/>राज्यहरू]] | list2 = * [[डोमबाइ-उल्गेन|अबखाजिया]] * [[सेल्भिली पहाड|उत्तर साइप्रस]] * [[खलात्सा पहाड|दक्षिण ओसेटिया]] * [[यु सान|ताइवान]] | group3 = [[आश्रित क्षेत्र|आश्रित क्षेत्रहरू]] र<br/>अन्य भूभागहरू | list3 = * [[डिएगो गार्सिया|बेलायती हिन्द महासागर क्षेत्र]] * [[मरे पहाड, क्रिस्मस टापु|क्रिस्मस टापु]] * [[दक्षिण टापु, कोकोस (किलिङ) टापु|कोकोस (किलिङ) टापु]] * [[ताइ मो सान|हङकङ]] * [[अल्तो दे कोलोआने|मकाउ]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== * [[:Category:Highest points]] [[श्रेणी:एसिया नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] }}</noinclude> cyns67jxpb7xbi3f1ml1dwm60u0gxz1 0 151275 1369908 2026-08-16T03:18:09Z पर्वत सुवेदी 31224 [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369908 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची]] c48vm0h47ngh2s77bhk7trvtkabv27t 0 151276 1369909 2026-08-16T03:18:56Z पर्वत सुवेदी 31224 [[आंशिक मान्यता पाएका राज्यहरूको सूची]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369909 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[आंशिक मान्यता पाएका राज्यहरूको सूची]] j7qzsylq5w4cdlmthae0xfjk9eixus3 10 151277 1369911 2020-09-19T12:13:42Z en>Dukenemesis 0 Ar 1369911 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest Peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres |group4 = K-Numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:China geography templates]] [[Category:India geography templates]] [[Category:Pakistan geography templates]] [[Category:Tajikistan geography templates]] </noinclude> 8l4icmcc7kjqtkye67t5ltslbydg5m6 1369912 1369911 2020-09-19T12:24:31Z en>Dukenemesis 0 Removed white space. 1369912 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest Peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres |group4 = K-Numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:China geography templates]] [[Category:India geography templates]] [[Category:Pakistan geography templates]] [[Category:Tajikistan geography templates]] </noinclude> h6pksjivocuymrtkipdu0tt4qwqpxfw 1369913 1369912 2021-06-19T12:19:43Z en>Andrybak 0 categorization (via [[WP:JWB]]) 1369913 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest Peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres |group4 = K-Numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:China geography templates]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography templates]] [[Category:Tajikistan geography templates]] </noinclude> l3av9zxeawve7osqawshbsbb4n2xslg 1369914 1369913 2021-06-19T12:30:23Z en>Andrybak 0 categorization (via [[WP:JWB]]) 1369914 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest Peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres |group4 = K-Numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:China geography templates]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography navigational boxes]] [[Category:Tajikistan geography templates]] </noinclude> iz4db0vrgb207xjjkip3popowo6xit2 1369915 1369914 2021-12-26T14:03:56Z en>RPSkokie 0 1369915 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest Peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres * [[Summa Ri I]] ** 7,286 metres * [[Summa Ri II]] ** 7,133 metres |group4 = K-Numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:China geography templates]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography navigational boxes]] [[Category:Tajikistan geography templates]] </noinclude> 76asmpo3x65y4y4ijhai5fiat11erd3 1369916 1369915 2022-08-17T23:06:42Z en>Andrybak 0 categorization (via [[WP:JWB]]) 1369916 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest Peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres * [[Summa Ri I]] ** 7,286 metres * [[Summa Ri II]] ** 7,133 metres |group4 = K-Numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[Category:China geography navigational boxes]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography navigational boxes]] [[Category:Tajikistan geography templates]] }}</noinclude> rtgazniebyx3jwt8xderra2bkqayuzs 1369917 1369916 2024-05-08T20:08:11Z en>Jessicapierce 0 caps 1369917 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres * [[Summa Ri I]] ** 7,286 metres * [[Summa Ri II]] ** 7,133 metres |group4 = K-numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[Category:China geography navigational boxes]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography navigational boxes]] [[Category:Tajikistan geography templates]] }}</noinclude> lljj0jmqmbvrqr74fzn7txwe73h99z8 1369918 1369917 2024-05-11T08:18:41Z en>JJMC89 bot III 0 Moving [[:Category:Tajikistan geography templates]] to [[:Category:Tajikistan geography navigational boxes]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]] 1369918 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres * [[Summa Ri I]] ** 7,286 metres * [[Summa Ri II]] ** 7,133 metres |group4 = K-numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[Category:China geography navigational boxes]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography navigational boxes]] [[Category:Tajikistan geography navigational boxes]] }}</noinclude> 68243j6i866nmddb8n57qhzj5545rja 1369919 1369918 2026-08-16T03:21:13Z पर्वत सुवेदी 31224 [[:en:Template:Karakoram]] बाट ८ संशोधन(हरू) 1369918 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Karakoram |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[Karakoram]] Mountains |listclass = hlist |group1=Subranges |list1= * [[Batura Muztagh]] * [[Rakaposhi-Haramosh Mountains]] * [[Spantik-Sosbun Mountains]] * [[Hispar Muztagh]] * [[South Ghujerab Mountains]] * [[Panmah Muztagh]] * [[Wesm Mountains]] * [[Masherbrum Mountains]] * [[Baltoro Muztagh]] * [[Saltoro Mountains]] * [[Siachen Muztagh]] * [[Rimo Muztagh]] * [[Saser Muztagh]] |group2 = Passes |list2= * [[Kilik Pass]] * [[Mintaka Pass]] * [[Khunjerab Pass]] * [[Shimshal | Shimshal Pass]] * [[Mustagh Pass]] * [[Karakoram Pass]] * [[Sasser Pass]] * [[Naltar Valley|Naltar Pass]] |group3 = Highest peaks |list3= * [[K2]] ** 8,611 metres * [[Gasherbrum I]] ** 8,080 metres * [[Broad Peak]] ** 8,051 metres * [[Gasherbrum II]] ** 8,035 metres * [[Gasherbrum III]] ** 7,952 metres * [[Gasherbrum IV]] ** 7,925 metres * [[Distaghil Sar]] ** 7,885 metres * [[Kunyang Chhish]] ** 7,852 metres * [[Masherbrum I]] ** 7,821 metres * [[Batura I]] ** 7,795 metres * [[Summa Ri I]] ** 7,286 metres * [[Summa Ri II]] ** 7,133 metres |group4 = K-numbers |list4= * K1 **[[Masherbrum]] * [[K2]] * K3 ** [[Gasherbrum IV]] * K3a ** [[Gasherbrum III]] * K4 ** [[Gasherbrum II]] * K5 ** [[Gasherbrum I]] / Hidden Peak * [[K6_(mountain) | K6]] ** Baltistan Peak * K7 * K8 * K9 * K10 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri I]] * K11 ** [[Saltoro Kangri | Saltoro Kangri II]] * [[K12_(mountain) | K12]] * K13 ** Dansam * K22 ** [[Saser Kangri |Saser Kangri I]] * K25 ** Pastan Kangri * K35 ** [[Mamostong Kangri]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[Category:China geography navigational boxes]] [[Category:India geography navigational boxes]] [[Category:Pakistan geography navigational boxes]] [[Category:Tajikistan geography navigational boxes]] }}</noinclude> 68243j6i866nmddb8n57qhzj5545rja 1369920 1369919 2026-08-16T03:28:55Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369920 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=काराकोरम |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[काराकोरम]] हिमालहरू |listclass = hlist |group1=उप-श्रृङ्खलाहरू |list1= * [[बातुरा मुज्ताग]] * [[राकापोसी-हरामोस हिमाल]] * [[स्पान्टिक-सोसबुन हिमाल]] * [[हिस्पर मुज्ताग]] * [[दक्षिण घुजेराब हिमालहरू]] * [[पानमह मुज्ताग]] * [[वेसम हिमालहरू]] * [[माशेरब्रुम हिमाल]] * [[बाल्तोरो मुज्ताग]] * [[साल्तोरो हिमाल]] * [[सियाचेन मुज्ताग]] * [[रिमो मुज्ताग]] * [[सासरे मुज्ताग]] |group2 = भञ्ज्याङहरू |list2= * [[किलिक भञ्ज्याङ]] * [[मिन्ताका भञ्ज्याङ]]* [[खुन्जेराब भञ्ज्याङ]] * [[सिम्साल| शिम्शाल भञ्ज्याङ]] * [[मुज्ताग भञ्ज्याङ]] * [[काराकोरम भञ्ज्याङ]] * [[सासरे भञ्ज्याङ]] * [[नल्टर उपत्यका|नल्टीर भञ्ज्याङ]] |group3 = सर्वोच्च चुचुराहरू |list3= * [[केटु]] ** ८,६११ मिटर * [[ग्यासरब्रम प्रथम]] ** ८,०८० मिटर * [[ब्रोड पिक]] ** ८,०५१ मिटर * [[ग्यासरब्रम द्वितीय]] ** ८,०३५ मिटर * [[ग्यासरब्रम तृतीय]] ** ७,९५२ मिटर * [[ग्यासरब्रम चौथो]] ** ७,९२५ मिटर * [[दिस्तागिल सार]] ** ७,८८५ मिटर * [[कुन्याङ छिष]] ** ७,८५२ मिटर * [[मासेरब्रुम प्रथम]] ** ७,८२१ मिटर * [[बातुरा प्रथम]] ** ७,७९५ मिटर * [[सुम्मा रि प्रथम]] ** ७,२८६ मिटर * [[सुम्मा रि द्वितीय]] ** ७,१३३ मिटर |group4 = के-सङ्ख्याहरू |list4= * के१ **[[मासेरब्रुम]] * [[केटु]] * के३ ** [[ग्यासरब्रम चौथो]] * के३ए ** [[ग्यासरब्रम तृतीय]] * के४ ** [[ग्यासरब्रम द्वितीय]] * के५ ** [[ग्यासरब्रम प्रथम]] / हिडन पिक * [[केसिक्स हिमाल| के६]] ** बाल्तिस्तान पिक * के७ * के८ * के९ * के१० ** [[साल्तोरो काङ्ग्री| साल्तोरो काङ्ग्री प्रथम]] * के११ ** [[साल्तोरो काङ्ग्री | साल्तोरो काङ्ग्री द्वितीय]] * [[के१२ हिमाल| के१२]] * के१३ ** दान्सम * के२२ ** [[सासरे काङ्ग्री | सासरे काङ्ग्री I]] * के२५ ** पास्तान काङ्ग्री * के३५ ** [[मामोस्तोङ काङ्ग्री]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[श्रेणी:चीन भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:भारत भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तान भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:ताजिकिस्तान भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] }}</noinclude> 4rq5vfwmlyak87j0hbqkx67dajmy4yg 1369921 1369920 2026-08-16T03:29:06Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[ढाँचा:Karakoram]] पृष्ठलाई [[ढाँचा:काराकोरम]]मा सारियो 1369920 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=काराकोरम |state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |title=[[काराकोरम]] हिमालहरू |listclass = hlist |group1=उप-श्रृङ्खलाहरू |list1= * [[बातुरा मुज्ताग]] * [[राकापोसी-हरामोस हिमाल]] * [[स्पान्टिक-सोसबुन हिमाल]] * [[हिस्पर मुज्ताग]] * [[दक्षिण घुजेराब हिमालहरू]] * [[पानमह मुज्ताग]] * [[वेसम हिमालहरू]] * [[माशेरब्रुम हिमाल]] * [[बाल्तोरो मुज्ताग]] * [[साल्तोरो हिमाल]] * [[सियाचेन मुज्ताग]] * [[रिमो मुज्ताग]] * [[सासरे मुज्ताग]] |group2 = भञ्ज्याङहरू |list2= * [[किलिक भञ्ज्याङ]] * [[मिन्ताका भञ्ज्याङ]]* [[खुन्जेराब भञ्ज्याङ]] * [[सिम्साल| शिम्शाल भञ्ज्याङ]] * [[मुज्ताग भञ्ज्याङ]] * [[काराकोरम भञ्ज्याङ]] * [[सासरे भञ्ज्याङ]] * [[नल्टर उपत्यका|नल्टीर भञ्ज्याङ]] |group3 = सर्वोच्च चुचुराहरू |list3= * [[केटु]] ** ८,६११ मिटर * [[ग्यासरब्रम प्रथम]] ** ८,०८० मिटर * [[ब्रोड पिक]] ** ८,०५१ मिटर * [[ग्यासरब्रम द्वितीय]] ** ८,०३५ मिटर * [[ग्यासरब्रम तृतीय]] ** ७,९५२ मिटर * [[ग्यासरब्रम चौथो]] ** ७,९२५ मिटर * [[दिस्तागिल सार]] ** ७,८८५ मिटर * [[कुन्याङ छिष]] ** ७,८५२ मिटर * [[मासेरब्रुम प्रथम]] ** ७,८२१ मिटर * [[बातुरा प्रथम]] ** ७,७९५ मिटर * [[सुम्मा रि प्रथम]] ** ७,२८६ मिटर * [[सुम्मा रि द्वितीय]] ** ७,१३३ मिटर |group4 = के-सङ्ख्याहरू |list4= * के१ **[[मासेरब्रुम]] * [[केटु]] * के३ ** [[ग्यासरब्रम चौथो]] * के३ए ** [[ग्यासरब्रम तृतीय]] * के४ ** [[ग्यासरब्रम द्वितीय]] * के५ ** [[ग्यासरब्रम प्रथम]] / हिडन पिक * [[केसिक्स हिमाल| के६]] ** बाल्तिस्तान पिक * के७ * के८ * के९ * के१० ** [[साल्तोरो काङ्ग्री| साल्तोरो काङ्ग्री प्रथम]] * के११ ** [[साल्तोरो काङ्ग्री | साल्तोरो काङ्ग्री द्वितीय]] * [[के१२ हिमाल| के१२]] * के१३ ** दान्सम * के२२ ** [[सासरे काङ्ग्री | सासरे काङ्ग्री I]] * के२५ ** पास्तान काङ्ग्री * के३५ ** [[मामोस्तोङ काङ्ग्री]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[श्रेणी:चीन भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:भारत भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तान भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] [[श्रेणी:ताजिकिस्तान भूगोल नेभिगेसन बक्सहरू]] }}</noinclude> 4rq5vfwmlyak87j0hbqkx67dajmy4yg 10 151278 1369922 2026-08-16T03:29:06Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[ढाँचा:Karakoram]] पृष्ठलाई [[ढाँचा:काराकोरम]]मा सारियो 1369922 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[ढाँचा:काराकोरम]] p7u8j1f80bcy4mg5t1fl7ko7lcbi125 10 151279 1369924 2026-08-16T03:31:42Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[ढाँचा:आठ-हजारी]] पृष्ठलाई [[ढाँचा:आठ हजारी]]मा सारियो 1369924 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[ढाँचा:आठ हजारी]] o8hc4q4o4ng6fydam4viob464bk2uki 10 151280 1369925 2026-05-29T03:15:17Z en>PK2 0 HTTP→HTTPS per [[Wikipedia:Village pump (proposals)/Archive 134#Why we should convert external links to HTTPS wherever possible|this RfC]] 1369925 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#iferror: {{#expr: {{{id|{{{1|}}}}}} * 1}} | {{citation error|no valid <kbd>id</kbd> number specified|cite summitpost|nocat={{main other||true}}}} | {{#ifeq: {{{name|{{{title|{{{2|}}}}}}}}} | | {{citation error|no <kbd>name</kbd> specified|cite summitpost|nocat={{main other||true}}}} | {{#invoke:Template wrapper|wrap|_template=cite web | _exclude=id | _alias-map=name:title, 2:title, 3:access-date | url = https://www.summitpost.org/page/{{urlencode:{{{id|{{{1|}}}}}}}} | website = SummitPost.org }} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> fpa4oi5jud5s8s4r3u9550zef0jqexw 1369926 1369925 2026-08-16T03:32:32Z पर्वत सुवेदी 31224 [[:en:Template:Cite_summitpost]] बाट १ संशोधन(हरू) 1369925 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#iferror: {{#expr: {{{id|{{{1|}}}}}} * 1}} | {{citation error|no valid <kbd>id</kbd> number specified|cite summitpost|nocat={{main other||true}}}} | {{#ifeq: {{{name|{{{title|{{{2|}}}}}}}}} | | {{citation error|no <kbd>name</kbd> specified|cite summitpost|nocat={{main other||true}}}} | {{#invoke:Template wrapper|wrap|_template=cite web | _exclude=id | _alias-map=name:title, 2:title, 3:access-date | url = https://www.summitpost.org/page/{{urlencode:{{{id|{{{1|}}}}}}}} | website = SummitPost.org }} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> fpa4oi5jud5s8s4r3u9550zef0jqexw 1369927 1369926 2026-08-16T03:33:59Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369927 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#iferror: {{#expr: {{{id|{{{1|}}}}}} * 1}} | {{citation error|कुनै वैध <kbd>id</kbd> नम्बर निर्दिष्ट गरिएको छैन|cite summitpost|nocat={{main other||true}}}} | {{#ifeq: {{{name|{{{title|{{{2|}}}}}}}}} | | {{citation error|कुनै <kbd>name</kbd> निर्दिष्ट गरिएको छैन|cite summitpost|nocat={{main other||true}}}} | {{#invoke:Template wrapper|wrap|_template=cite web | _exclude=id | _alias-map=name:title, 2:title, 3:access-date | url = https://www.summitpost.org/page/{{urlencode:{{{id|{{{1|}}}}}}}} | website = समिटपोस्ट डट ओर्ग | language = en }} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 4t5in5549mgjbdr5z1f4uemvdshuh4p 0 151281 1369931 2026-08-16T03:46:28Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[ग्यासरब्रम द्वित्तीय]] पृष्ठलाई [[ग्यासरब्रम द्वितीय]]मा सारियो 1369931 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[ग्यासरब्रम द्वितीय]] 18cshgozc2xa6kqdr0bc6ujpjzmm4kk 1 151282 1369933 2026-08-16T03:46:28Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[वार्तालाप:ग्यासरब्रम द्वित्तीय]] पृष्ठलाई [[वार्तालाप:ग्यासरब्रम द्वितीय]]मा सारियो 1369933 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[वार्तालाप:ग्यासरब्रम द्वितीय]] ic9k4i304xue6d1t14ghh7fop039703 0 151283 1369937 2026-08-16T04:38:43Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदीद्वारा [[अफ्रिकामा हिन्दू धर्म]] पृष्ठलाई [[अफ्रिकामा हिन्दु धर्म]]मा सारियो 1369937 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[अफ्रिकामा हिन्दु धर्म]] h0tii5vz8zyqjwd2byfm8dzlrups680 0 151284 1369940 2026-08-16T07:53:44Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1363370567|Governor (United States)]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1369940 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] अमेरिकामा, '''गभर्नरले''' भनेको प्रत्येक पचास राज्यमा प्रमुख कार्यकारी र [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]] हुन्। गभत्नरले त्यहाँ [[राष्ट्रप्रमुख|राज्य प्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख|सरकार प्रमुखको]] रूपमा कार्य गर्दछ। महत्वपूर्ण शक्तिहरूमा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख (राज्यको प्रतिनिधित्व गर्ने), कार्यकारी (राज्यको सरकारको कामकारबाही गर्ने), विधायीकी (कानून प्रस्ताव गर्ने, र हस्ताक्षर गर्ने वा भिटो गर्ने), न्यायिक (राज्य कानूनबाट माफी दिने वा कम्युटेशन दिने), र सैन्य (राज्यको मिलिशिया र संगठित सशस्त्र बलहरूको निरीक्षण गर्ने) समावेश हुन सक्छन्। <ref>{{Cite book|url=https://governors.rutgers.edu/introduction-to-governors/|title=The Executive Branch of State Government: People, Process and Politics|location=university webpage reprint with permission|access-date=August 2, 2024}}</ref> यसरी, गभर्नरको कर्तव्यमा राज्य कानूनहरू कार्यान्वयन गर्ने र राज्य [[कार्यकारिणी|कार्यकारी शाखाको]] सञ्चालनको निरीक्षण गर्नु हुन्छ। राज्यको नेताको रूपमा, गभर्नरहरूले कार्यकारी आदेश, कार्यकारी बजेट, र विधायी प्रस्तावहरू र भिटोहरू सहित विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गरेर नयाँ र संशोधित नीतिहरू र कार्यक्रमहरूलाई अगाडि बढाउँछन्। गभर्नरलाई विभाग र एजेन्सी प्रमुखहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार दिइएको हुन्छ र उनीहरूको समर्थन र सहयोगमा गभर्नरले आफ्नो व्यवस्थापन र नेतृत्व जिम्मेवारी र उद्देश्यहरू पूरा गर्छन्। धेरैजसो गभर्नरहरूसँग राज्य अदालतका न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने अधिकार पनि हुन्छ, धेरैजसो अवस्थामा मनोनयन समितिले पेश गरेको नामहरूको सूचीबाट नियुक्ति गर्नु पर्छ। <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Governors' Powers and Authority |url=http://www.nga.org/cms/home/management-resources/governors-powers-and-authority.html |website=Nga.org |publisher=[[National Governors Association]] |location=Washington, D.C.}}</ref> एकमात्र संघीय जिल्ला, [[वासिङ्टन डिसी|कोलम्बिया जिल्ला]], गभर्नर सहित विभिन्न पदका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्वारा नेतृत्व गरिएको छ। डीसीको वर्तमान गभर्नर-समकक्ष यसको मेयर हो। <ref name="Post-DCGovernor">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|title=Can a change of titles make DC seem more stately? Ask Gov. Bowser.|last=Nirappil|first=Fenit|date=June 21, 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217065519/https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|archive-date=December 17, 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|title=Your Questions About How The National Guard Works In D.C., Answered|last=Bonessi|first=Dominique Maria|date=January 12, 2021|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328032708/https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|archive-date=March 28, 2024|publisher=[[NPR]]}}</ref>{{US Chief Executives}}{{Current U.S. governors}}{{U.S. state cabinets}}{{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}}{{Constitutions of the United States}}{{USStateLists}} qwg9qelcu3zqq8bpc6dd9z4dn8xtuk4 1369941 1369940 2026-08-16T07:54:40Z Bishaldev100 28807 1369941 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] अमेरिकामा, '''गभर्नरले''' भनेको प्रत्येक पचास राज्यमा प्रमुख कार्यकारी र [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]] हुन्। गभत्नरले त्यहाँ [[राष्ट्रप्रमुख|राज्य प्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख|सरकार प्रमुखको]] रूपमा कार्य गर्दछ। महत्वपूर्ण शक्तिहरूमा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख (राज्यको प्रतिनिधित्व गर्ने), कार्यकारी (राज्यको सरकारको कामकारबाही गर्ने), विधायीकी (कानून प्रस्ताव गर्ने, र हस्ताक्षर गर्ने वा भिटो गर्ने), न्यायिक (राज्य कानूनबाट माफी दिने वा कम्युटेशन दिने), र सैन्य (राज्यको मिलिशिया र संगठित सशस्त्र बलहरूको निरीक्षण गर्ने) समावेश हुन सक्छन्। <ref>{{Cite book|url=https://governors.rutgers.edu/introduction-to-governors/|title=The Executive Branch of State Government: People, Process and Politics|location=university webpage reprint with permission|access-date=August 2, 2024}}</ref> यसरी, गभर्नरको कर्तव्यमा राज्य कानूनहरू कार्यान्वयन गर्ने र राज्य [[कार्यकारिणी|कार्यकारी शाखाको]] सञ्चालनको निरीक्षण गर्नु हुन्छ। राज्यको नेताको रूपमा, गभर्नरहरूले कार्यकारी आदेश, कार्यकारी बजेट, र विधायी प्रस्तावहरू र भिटोहरू सहित विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गरेर नयाँ र संशोधित नीतिहरू र कार्यक्रमहरूलाई अगाडि बढाउँछन्। गभर्नरलाई विभाग र एजेन्सी प्रमुखहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार दिइएको हुन्छ र उनीहरूको समर्थन र सहयोगमा गभर्नरले आफ्नो व्यवस्थापन र नेतृत्व जिम्मेवारी र उद्देश्यहरू पूरा गर्छन्। धेरैजसो गभर्नरहरूसँग राज्य अदालतका न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने अधिकार पनि हुन्छ, धेरैजसो अवस्थामा मनोनयन समितिले पेश गरेको नामहरूको सूचीबाट नियुक्ति गर्नु पर्छ। <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Governors' Powers and Authority |url=http://www.nga.org/cms/home/management-resources/governors-powers-and-authority.html |website=Nga.org |publisher=[[National Governors Association]] |location=Washington, D.C.}}</ref> एकमात्र संघीय जिल्ला, [[वासिङ्टन डिसी|कोलम्बिया जिल्ला]], गभर्नर सहित विभिन्न पदका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्वारा नेतृत्व गरिएको छ। डीसीको वर्तमान गभर्नर-समकक्ष यसको मेयर हो। <ref name="Post-DCGovernor">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|title=Can a change of titles make DC seem more stately? Ask Gov. Bowser.|last=Nirappil|first=Fenit|date=June 21, 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217065519/https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|archive-date=December 17, 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|title=Your Questions About How The National Guard Works In D.C., Answered|last=Bonessi|first=Dominique Maria|date=January 12, 2021|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328032708/https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|archive-date=March 28, 2024|publisher=[[NPR]]}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{US Chief Executives}}{{Current U.S. governors}}{{U.S. state cabinets}}{{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}}{{Constitutions of the United States}}{{USStateLists}} 93ib5jl6r0mcokvfv5pcmrie210kvez 1369943 1369941 2026-08-16T07:57:29Z Bishaldev100 28807 1369943 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] अमेरिकामा, '''गभर्नर''' भनेको प्रत्येक पचास राज्यमा प्रमुख कार्यकारी र [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]] हुन्। गभर्नरले त्यहाँ [[राष्ट्रप्रमुख|राज्य प्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख|सरकार प्रमुख]]को रूपमा कार्य गर्दछ। महत्वपूर्ण शक्तिहरूमा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख (राज्यको प्रतिनिधित्व गर्ने), कार्यकारी (राज्यको सरकारको कामकारबाही गर्ने), विधायीकी (कानून प्रस्ताव गर्ने, र हस्ताक्षर गर्ने वा [[भिटो]] गर्ने), न्यायिक (राज्य कानूनबाट माफी दिने वा कम्युटेशन दिने), र सैन्य (राज्यको मिलिशिया र संगठित सशस्त्र बलहरूको निरीक्षण गर्ने) समावेश हुन सक्छन्। <ref>{{Cite book|url=https://governors.rutgers.edu/introduction-to-governors/|title=The Executive Branch of State Government: People, Process and Politics|location=university webpage reprint with permission|access-date=August 2, 2024}}</ref> यसरी, गभर्नरको कर्तव्यमा राज्य कानूनहरू कार्यान्वयन गर्ने र राज्य [[कार्यकारिणी|कार्यकारी शाखाको]] सञ्चालनको निरीक्षण गर्नु हुन्छ। राज्यको नेताको रूपमा, गभर्नरहरूले कार्यकारी आदेश, कार्यकारी बजेट, र विधायी प्रस्तावहरू र भिटोहरू सहित विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गरेर नयाँ र संशोधित नीतिहरू र कार्यक्रमहरूलाई अगाडि बढाउँछन्। गभर्नरलाई विभाग र एजेन्सी प्रमुखहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार दिइएको हुन्छ र उनीहरूको समर्थन र सहयोगमा गभर्नरले आफ्नो व्यवस्थापन र नेतृत्व जिम्मेवारी र उद्देश्यहरू पूरा गर्छन्। धेरैजसो गभर्नरहरूसँग राज्य अदालतका न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने अधिकार पनि हुन्छ, धेरैजसो अवस्थामा मनोनयन समितिले पेश गरेको नामहरूको सूचीबाट नियुक्ति गर्नु पर्छ। <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Governors' Powers and Authority |url=http://www.nga.org/cms/home/management-resources/governors-powers-and-authority.html |website=Nga.org |publisher=[[National Governors Association]] |location=Washington, D.C.}}</ref> एकमात्र संघीय जिल्ला, [[वासिङ्टन डिसी|कोलम्बिया जिल्ला]], गभर्नर सहित विभिन्न पदका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्वारा नेतृत्व गरिएको छ। डीसीको वर्तमान गभर्नर-समकक्ष यसको मेयर हो। <ref name="Post-DCGovernor">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|title=Can a change of titles make DC seem more stately? Ask Gov. Bowser.|last=Nirappil|first=Fenit|date=June 21, 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217065519/https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|archive-date=December 17, 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|title=Your Questions About How The National Guard Works In D.C., Answered|last=Bonessi|first=Dominique Maria|date=January 12, 2021|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328032708/https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|archive-date=March 28, 2024|publisher=[[NPR]]}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{US Chief Executives}}{{Current U.S. governors}}{{U.S. state cabinets}}{{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}}{{Constitutions of the United States}}{{USStateLists}} nddmi7uji2w975htuak0a3q408tjcnm 1369944 1369943 2026-08-16T08:00:24Z Bishaldev100 28807 1369944 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] अमेरिकामा, '''गभर्नर''' भनेको प्रत्येक [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची|पचास राज्य]]मा प्रमुख कार्यकारी र [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]] हुन्। गभर्नरले त्यहाँ [[राष्ट्रप्रमुख|राज्य प्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख|सरकार प्रमुख]]को रूपमा कार्य गर्दछ। महत्वपूर्ण शक्तिहरूमा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख (राज्यको प्रतिनिधित्व गर्ने), कार्यकारी (राज्यको सरकारको कामकारबाही गर्ने), विधायीकी (कानून प्रस्ताव गर्ने, र हस्ताक्षर गर्ने वा [[भिटो]] गर्ने), न्यायिक (राज्य कानूनबाट माफी दिने वा कम्युटेशन दिने), र सैन्य (राज्यको मिलिशिया र संगठित सशस्त्र बलहरूको निरीक्षण गर्ने) समावेश हुन सक्छन्। <ref>{{Cite book|url=https://governors.rutgers.edu/introduction-to-governors/|title=The Executive Branch of State Government: People, Process and Politics|location=university webpage reprint with permission|access-date=August 2, 2024}}</ref> यसरी, गभर्नरको कर्तव्यमा राज्य कानूनहरू कार्यान्वयन गर्ने र राज्य [[कार्यकारिणी|कार्यकारी शाखाको]] सञ्चालनको निरीक्षण गर्नु हुन्छ। राज्यको नेताको रूपमा, गभर्नरहरूले कार्यकारी आदेश, कार्यकारी बजेट, र विधायी प्रस्तावहरू र भिटोहरू सहित विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गरेर नयाँ र संशोधित नीतिहरू र कार्यक्रमहरूलाई अगाडि बढाउँछन्। गभर्नरलाई विभाग र एजेन्सी प्रमुखहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार दिइएको हुन्छ र उनीहरूको समर्थन र सहयोगमा गभर्नरले आफ्नो व्यवस्थापन र नेतृत्व जिम्मेवारी र उद्देश्यहरू पूरा गर्छन्। धेरैजसो गभर्नरहरूसँग राज्य अदालतका न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने अधिकार पनि हुन्छ, धेरैजसो अवस्थामा मनोनयन समितिले पेश गरेको नामहरूको सूचीबाट नियुक्ति गर्नु पर्छ। <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Governors' Powers and Authority |url=http://www.nga.org/cms/home/management-resources/governors-powers-and-authority.html |website=Nga.org |publisher=[[National Governors Association]] |location=Washington, D.C.}}</ref> एकमात्र संघीय जिल्ला, [[वासिङ्टन डिसी|कोलम्बिया जिल्ला]], गभर्नर सहित विभिन्न पदका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्वारा नेतृत्व गरिएको छ। डीसीको वर्तमान गभर्नर-समकक्ष यसको मेयर हो। <ref name="Post-DCGovernor">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|title=Can a change of titles make DC seem more stately? Ask Gov. Bowser.|last=Nirappil|first=Fenit|date=June 21, 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217065519/https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|archive-date=December 17, 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|title=Your Questions About How The National Guard Works In D.C., Answered|last=Bonessi|first=Dominique Maria|date=January 12, 2021|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328032708/https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|archive-date=March 28, 2024|publisher=[[NPR]]}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{US Chief Executives}}{{Current U.S. governors}}{{U.S. state cabinets}}{{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}}{{Constitutions of the United States}}{{USStateLists}} ie7ilbso77ubvsn28lk34ynr7s7qs2f 1369945 1369944 2026-08-16T08:01:13Z Bishaldev100 28807 1369945 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] अमेरिकामा, '''गभर्नर''' भनेको प्रत्येक [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची|पचास राज्य]]मा प्रमुख कार्यकारी र [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]] हुन्। गभर्नरले त्यहाँ [[राष्ट्रप्रमुख|राज्य प्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख|सरकार प्रमुख]]को रूपमा कार्य गर्दछ। महत्वपूर्ण शक्तिहरूमा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख (राज्यको प्रतिनिधित्व गर्ने), कार्यकारी (राज्यको सरकारको कामकारबाही गर्ने), विधायीकी (कानून प्रस्ताव गर्ने, र हस्ताक्षर गर्ने वा [[भिटो]] गर्ने), न्यायिक (राज्य कानूनबाट माफी दिने वा कम्युटेशन दिने), र सैन्य (राज्यको मिलिशिया र संगठित सशस्त्र बलहरूको निरीक्षण गर्ने) समावेश हुन सक्छन्। <ref>{{Cite book|url=https://governors.rutgers.edu/introduction-to-governors/|title=The Executive Branch of State Government: People, Process and Politics|location=university webpage reprint with permission|access-date=August 2, 2024}}</ref> यसरी, गभर्नरको कर्तव्यमा राज्य कानूनहरू कार्यान्वयन गर्ने र राज्य [[कार्यकारिणी|कार्यकारी शाखाको]] सञ्चालनको निरीक्षण गर्नु हुन्छ। राज्यको नेताको रूपमा, गभर्नरहरूले कार्यकारी आदेश, कार्यकारी बजेट, र विधायी प्रस्तावहरू र भिटोहरू सहित विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गरेर नयाँ र संशोधित नीतिहरू र कार्यक्रमहरूलाई अगाडि बढाउँछन्। गभर्नरलाई विभाग र एजेन्सी प्रमुखहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार दिइएको हुन्छ र उनीहरूको समर्थन र सहयोगमा गभर्नरले आफ्नो व्यवस्थापन र नेतृत्व जिम्मेवारी र उद्देश्यहरू पूरा गर्छन्। धेरैजसो गभर्नरहरूसँग राज्य अदालतका न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने अधिकार पनि हुन्छ, धेरैजसो अवस्थामा मनोनयन समितिले पेश गरेको नामहरूको सूचीबाट नियुक्ति गर्नु पर्छ। <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Governors' Powers and Authority |url=http://www.nga.org/cms/home/management-resources/governors-powers-and-authority.html |website=Nga.org |publisher=[[National Governors Association]] |location=Washington, D.C.}}</ref> एकमात्र संघीय डिस्ट्रिक्ट, [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन डिसी]], गभर्नर सहित विभिन्न पदका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्वारा नेतृत्व गरिएको छ। डीसीको वर्तमान गभर्नर-समकक्ष यसको मेयर हो। <ref name="Post-DCGovernor">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|title=Can a change of titles make DC seem more stately? Ask Gov. Bowser.|last=Nirappil|first=Fenit|date=June 21, 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217065519/https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|archive-date=December 17, 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|title=Your Questions About How The National Guard Works In D.C., Answered|last=Bonessi|first=Dominique Maria|date=January 12, 2021|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328032708/https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|archive-date=March 28, 2024|publisher=[[NPR]]}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{US Chief Executives}}{{Current U.S. governors}}{{U.S. state cabinets}}{{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}}{{Constitutions of the United States}}{{USStateLists}} p5ea9ormetnswnv41lu0d1zqq8wbo1r 1369946 1369945 2026-08-16T08:02:01Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1369946 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] अमेरिकामा, '''गभर्नर''' भनेको प्रत्येक [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची|पचास राज्य]]मा प्रमुख कार्यकारी र [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]] हुन्। गभर्नरले त्यहाँ [[राष्ट्रप्रमुख|राज्य प्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख|सरकार प्रमुख]]को रूपमा कार्य गर्दछ। महत्वपूर्ण शक्तिहरूमा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख (राज्यको प्रतिनिधित्व गर्ने), कार्यकारी (राज्यको सरकारको कामकारबाही गर्ने), विधायीकी (कानून प्रस्ताव गर्ने, र हस्ताक्षर गर्ने वा [[भिटो]] गर्ने), न्यायिक (राज्य कानूनबाट माफी दिने वा कम्युटेशन दिने), र सैन्य (राज्यको मिलिशिया र संगठित सशस्त्र बलहरूको निरीक्षण गर्ने) समावेश हुन सक्छन्। <ref>{{Cite book|url=https://governors.rutgers.edu/introduction-to-governors/|title=The Executive Branch of State Government: People, Process and Politics|location=university webpage reprint with permission|access-date=August 2, 2024}}</ref> यसरी, गभर्नरको कर्तव्यमा राज्य कानूनहरू कार्यान्वयन गर्ने र राज्य [[कार्यकारिणी|कार्यकारी शाखाको]] सञ्चालनको निरीक्षण गर्नु हुन्छ। राज्यको नेताको रूपमा, गभर्नरहरूले कार्यकारी आदेश, कार्यकारी बजेट, र विधायी प्रस्तावहरू र भिटोहरू सहित विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गरेर नयाँ र संशोधित नीतिहरू र कार्यक्रमहरूलाई अगाडि बढाउँछन्। गभर्नरलाई विभाग र एजेन्सी प्रमुखहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार दिइएको हुन्छ र उनीहरूको समर्थन र सहयोगमा गभर्नरले आफ्नो व्यवस्थापन र नेतृत्व जिम्मेवारी र उद्देश्यहरू पूरा गर्छन्। धेरैजसो गभर्नरहरूसँग राज्य अदालतका न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने अधिकार पनि हुन्छ, धेरैजसो अवस्थामा मनोनयन समितिले पेश गरेको नामहरूको सूचीबाट नियुक्ति गर्नु पर्छ। <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Governors' Powers and Authority |url=http://www.nga.org/cms/home/management-resources/governors-powers-and-authority.html |website=Nga.org |publisher=[[National Governors Association]] |location=Washington, D.C.}}</ref> एकमात्र संघीय डिस्ट्रिक्ट, [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन डिसी]], गभर्नर सहित विभिन्न पदका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्वारा नेतृत्व गरिएको छ। डीसीको वर्तमान गभर्नर-समकक्ष यसको मेयर हो। <ref name="Post-DCGovernor">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|title=Can a change of titles make DC seem more stately? Ask Gov. Bowser.|last=Nirappil|first=Fenit|date=June 21, 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217065519/https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/can-a-name-change-make-dc-seem-more-stately-ask-governor-bowser/2017/06/20/d3570d92-55d3-11e7-a204-ad706461fa4f_story.html|archive-date=December 17, 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|title=Your Questions About How The National Guard Works In D.C., Answered|last=Bonessi|first=Dominique Maria|date=January 12, 2021|access-date=March 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328032708/https://www.npr.org/local/305/2021/01/12/955707097/your-questions-about-how-the-national-guard-works-in-d-c-answered|archive-date=March 28, 2024|publisher=[[NPR]]}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{US Chief Executives}}{{Current U.S. governors}}{{U.S. state cabinets}}{{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}}{{Constitutions of the United States}}{{USStateLists}} {{अमेरिकाका राज्यहरू}} joa5ie39igwz240379520hp50k2an3z 3 151285 1369947 2026-08-16T09:34:12Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1369947 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, SHIVYADAavज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०३७]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:SHIVYADAav|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:१९, १६ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 8wpj6mjs3zuvf4lqygnrgt5vzricqtp 0 151286 1369953 2026-08-16T11:00:39Z ~2026-44960-52 80357 नयाँ पृष्ठ थपियो 1369953 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = निक बरुआ | image = File:Hiro Matsushita with Nick Barua at first Swift020 demo in Chiba, Japan 2017.jpg | caption = सन् २०१७ मा जापानको चिबामा भएको पहिलो स्विफ्ट०२० प्रदर्शनमा [[हिरोयुकी मात्सुसिता]]सँग निक बरुआ | birth_name = सैकत निक बरुआ | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1980|3|13}} | birth_place = [[लन्डन]], [[इङ्ल्यान्ड]], [[संयुक्त अधिराज्य]] | citizenship = [[संयुक्त अधिराज्य|ब्रिटिश]] | alma_mater = {{plainlist| * [[येल विश्वविद्यालय]] * [[क्यालिफोर्निया इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी]] }} | occupation = [[भौतिकशास्त्री]], [[आविष्कारक]], [[उद्यमी]] | title = AN Holdings Co. का अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत | notable_works = [[:ja:SATCOM(衛星通信):未来の無人航空機通信ネットワーク|''SATCOM, The Future UAV Communication Link'']] }} '''निक बरुआ''' ({{lang-en|Nick Barua}}; जन्म १३ मार्च १९८०) जापानमा कार्यरत ब्रिटिश [[भौतिकशास्त्री]], [[आविष्कारक]] तथा [[उद्यमी]] हुन्। उनी AN Holdings Co. का संस्थापक, अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (Chairman & CEO) हुन्।<ref name="USANews">{{Cite news |title=The Physicist's Gambit: How a Former NASA Scientist is Reshaping Japan's Tech Frontier |url=https://usanews.com/newsroom/the-physicist-s-gambit-how-a-former-nasa-scientist-is-reshaping-japan-s-tech-frontier |work=USA News |access-date=2026-08-16 |language=en }}</ref> उनका अनुसन्धानका विषयहरूमा स्वायत्त प्रणाली, बहु-मोडल सेन्सर फ्युजन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सवारी साधन सुरक्षा र कार्यात्मक सुरक्षा समावेश छन्। ==प्रारम्भिक जीवन र करियर== बरुआको जन्म [[लन्डन]], [[इङ्ल्यान्ड]]मा भएको थियो। उनले [[इटन कलेज]]मा अध्ययन गरेपछि संयुक्त राज्य अमेरिकामा उच्च शिक्षा हासिल गरेका थिए। उनले सन् २००१ मा [[येल विश्वविद्यालय]]बाट भौतिकशास्त्रमा स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरे र पछि [[क्यालिफोर्निया इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी]]मा खगोलभौतिकशास्त्र अध्ययन गरे।<ref name="TimeIconic">{{Cite news |title=Dr. Nick Barua: Multi-Faceted Career of Yale Physicist to Japan’s Business Icon |url=https://timeiconic.com/dr-nick-barua-multi-faceted-career-of-yale-physicist-to-japans-business-icon/ |work=Time Iconic |access-date=2026-08-16 |language=en }}</ref><ref name="USANews" /> उनले आफ्नो प्रारम्भिक करियरमा नासा [[जोनसन स्पेस सेन्टर]]मा अनुसन्धानसम्बन्धी काम गरे र पछि संयुक्त राज्य अमेरिकामा [[माइक्रोसफ्ट]]मा सफ्टवेयर विकाससम्बन्धी काममा संलग्न भए।<ref name="USANews" /> समयक्रममा उनको व्यावसायिक तथा अनुसन्धान गतिविधि एयरोस्पेस, स्वायत्त प्रणाली, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र सेन्सर फ्युजनतर्फ केन्द्रित भयो। पछि उनले क्यालिफोर्नियामा आधारित अमेरिकी एयरोस्पेस तथा इन्जिनियरिङ कम्पनी [[:en:Swift Engineering|स्विफ्ट इन्जिनियरिङ]]सँग सम्बन्धित जापानी कम्पनी स्विफ्ट Xi मा प्रमुख सञ्चालन अधिकृत (COO) का रूपमा काम गरे।<ref name="USANews" /> स्विफ्ट Xi को गतिविधि मानवविहीन हवाई प्रणाली, एयरोस्पेस प्रविधि तथा सम्बन्धित इन्जिनियरिङ कार्यसँग जोडिएको थियो। कम्पनीको नेतृत्व [[हिरोयुकी मात्सुसिता]]ले गरेका थिए, जो पूर्व रेस कार चालक तथा [[प्यानासोनिक]]का संस्थापक [[कोनोसुके मात्सुसिता]]का नाति हुन्।<ref name="ForbesArabia">{{Cite news |title=From the Stars to the Boardrooms: Dr. Nick Barua’s Meteoric Rise in the Executive Leadership |url=https://web.archive.org/web/20250614164332/http://forbesae.com/From-the-Stars-to-the-Boardrooms-Dr-Nick-Baruas-Meteoric-Rise-in-the-Executive-Leadership.html |work=Forbes Arabia |author=Forbes Arabia Staff |date=2025-05-12 |access-date=2026-08-16 |language=en }}</ref> पछि बरुआले आफ्ना व्यावसायिक गतिविधिहरू प्रविधि, लगानी तथा उद्यमशीलताका क्षेत्रमा विस्तार गरे। उनी AN Holdings Co. का संस्थापक, अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्।<ref name="USANews" /> ==अनुसन्धान== बरुआको अनुसन्धान मुख्यतः सवारी साधन सुरक्षा, बहु-मोडल [[सेन्सर फ्युजन]], कृत्रिम बुद्धिमत्ता, उन्नत चालक-सहायता प्रणाली ([[ADAS]]) तथा विद्युतीय सवारी साधनको कार्यात्मक सुरक्षासँग सम्बन्धित छ। ===बहु-मोडल सेन्सर फ्युजन र पैदलयात्री सुरक्षा=== बरुआ र मासाहितो हितोसुगीले दृश्य, थर्मल तथा अन्य सेन्सरबाट प्राप्त सूचनालाई संयोजन गरी सडकमा लडेका व्यक्तिहरू पहिचान गर्ने बहु-मोडल सेन्सर फ्युजन प्रणालीको अध्ययन गरेका छन्। सन् २०२५ मा ''Vehicles'' मा प्रकाशित अध्ययनमा लङ-वेभ इन्फ्रारेड थर्मल इमेजिङ, नियर-इन्फ्रारेड स्टेरियो भिजन र अल्ट्रासोनिक सेन्सरलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता-आधारित प्रशोधनसँग एकीकृत गर्ने सवारी सुरक्षा प्रणालीको मात्रात्मक मूल्याङ्कन गरिएको थियो।<ref name="Vehicles2025">{{Cite journal |last1=Barua |first1=Nick |last2=Hitosugi |first2=Masahito |title=Advanced Multi-Modal Sensor Fusion System for Detecting Falling Humans: Quantitative Evaluation for Enhanced Vehicle Safety |journal=Vehicles |date=2025-12-01 |volume=7 |issue=4 |page=149 |doi=10.3390/vehicles7040149 |language=en }}</ref> उक्त अध्ययनले विशेष गरी राति वा सीमित दृश्यताको अवस्थामा सडकमा लडेका व्यक्तिहरू पहिचान गर्न विभिन्न सेन्सर प्रविधिलाई एउटै प्रणालीमा संयोजन गर्ने सम्भावनाको मूल्याङ्कन गरेको थियो।<ref name="Vehicles2025" /> ===पैदलयात्री–सवारी ठक्करको गतिशास्त्रीय पुनर्निर्माण=== सन् २०२६ मा ''Sensors'' मा प्रकाशित अर्को अध्ययनमा बरुआ र हितोसुगीले पैदलयात्री–सवारी ठक्करपछि घटनाको गतिशास्त्रीय अवस्था पुनर्निर्माण गर्न बहु-मोडल सेन्सर डाटा र भौतिक मोडेललाई संयोजन गर्ने ढाँचा प्रस्तुत गरेका थिए।<ref name="Sensors2026">{{Cite journal |last1=Barua |first1=Nick |last2=Hitosugi |first2=Masahito |title=A Physics-Grounded Multi-Modal Sensor Fusion Framework for Pedestrian Impact Kinematic Reconstruction Under Uncertainty: Phase 1 Design and Theoretical Evaluation |journal=Sensors |date=2026-05-27 |volume=26 |issue=11 |page=3387 |doi=10.3390/s26113387 |language=en }}</ref> यस ढाँचामा LiDAR, नियर-इन्फ्रारेड स्टेरियो क्यामेरा र इनर्सियल मापन एकाइ (IMU) बाट प्राप्त डाटालाई काल्मान फिल्टरिङ तथा अन्य सिग्नल प्रशोधन विधिसँग संयोजन गरिएको थियो। अध्ययनले मापन अनिश्चिततालाई ध्यानमा राख्दै ठक्करको गति तथा सम्बन्धित गतिशास्त्रीय अवस्थाहरू अनुमान गर्ने सिमुलेसन-आधारित विधिको मूल्याङ्कन गरेको थियो।<ref name="Sensors2026" /> ===विद्युतीय सवारी साधन, ब्याट्री स्वास्थ्य र कार्यात्मक सुरक्षा=== बरुआको अर्को अनुसन्धान क्षेत्र विद्युतीय सवारी साधनको ब्याट्री अवस्था र सुरक्षा-सम्बन्धी सवारी प्रणालीबीचको अन्तरसम्बन्ध हो। सन् २०२६ मा ''Scientific Reports'' मा प्रकाशित अध्ययनमा बरुआ र सहकर्मीहरूले ब्याट्रीको [[State of health|स्टेट अफ हेल्थ]] (SoH), उपलब्ध पावर मार्जिन र ADAS जस्ता सुरक्षा-सम्बन्धी प्रणालीहरूको विद्युत् आवश्यकतालाई [[ISO 26262]] अनुरूप कार्यात्मक सुरक्षा मूल्याङ्कनसँग जोड्ने ढाँचा प्रस्तुत गरेका थिए।<ref name="ScientificReports2026">{{Cite journal |last1=Barua |first1=Nick |last2=Sarker |first2=Md Tanjil |last3=Al Qwaid |first3=Marran |last4=Islam |first4=Md. Shabiul |last5=Hossain |first5=Shah Mohazzem |last6=Siddiquee |first6=Kazy Noor-e-Alam |title=Battery state-of-health as a functional safety variable: an ISO 26262-aligned AI framework for electric vehicle ADAS power integrity |journal=Scientific Reports |date=2026-08-03 |doi=10.1038/s41598-026-65007-4 |language=en }}</ref> उक्त अध्ययनले ब्याट्रीको स्वास्थ्यलाई केवल मर्मतसम्भार सूचकका रूपमा नभई सवारी साधनका सुरक्षा कार्यहरू सञ्चालन गर्न उपलब्ध विद्युत् क्षमतासँग सम्बन्धित चरका रूपमा विश्लेषण गरेको थियो। अध्ययनमा ब्याट्री अवस्था, पावर-मार्जिन निगरानी, विद्युतीय भार र सुरक्षा निर्णयबीचको सम्बन्धलाई कार्यात्मक सुरक्षा ढाँचाभित्र मूल्याङ्कन गरिएको थियो।<ref name="ScientificReports2026" /> ===बौद्धिक सम्पत्ति=== बरुआ र हितोसुगीको सवारी सुरक्षा अनुसन्धानसँग सम्बन्धित प्रणालीका केही पक्षहरू जापानी पेटेन्ट आवेदनसँग सम्बन्धित छन्। ''Sensors'' मा प्रकाशित उनीहरूको अध्ययनले जापान पेटेन्ट कार्यालयमा सन् २०२५ मा दायर गरिएको जापानी पेटेन्ट आवेदन नम्बर २०२५-१६७४४० उल्लेख गरेको छ।<ref name="Sensors2026" /> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:१९८० मा जन्मिएको]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 2z1uuvfyxnvjctylupawlj03gldidrs