Wikipedia newwiki https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%82_%E0%A4%AA%E0%A5%8C MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter माध्यम विशेष खँलाबँला छ्येलेमि छ्येलेमि खँलाबँला विकिपिडिया विकिपिडिया खँलाबँला किपा किपा खँलाबँला मिडियाविकि मिडियाविकि खँलाबँला Template Template talk ग्वाहालि ग्वाहालि खँलाबँला पुचः पुचः खँलाबँला दबू दबू खँलाबँला TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1612 1120536 1119234 2026-04-19T00:04:42Z InternetArchiveBot 22726 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1120536 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/हेइटी}} [[Image:Haiti National Anthem.ogg]] {{Infobox_Country |native_name = {{lang|fr|''République d'Haïti''}}<br />{{lang|ht|''Repiblik d Ayiti''}} |conventional_long_name = हेइटी गणतन्त्र |common_name = हेइटी |image_flag = Flag_of_Haiti.svg |image_coat =Coat of arms of Haiti.svg |image_map = LocationHaiti.svg |national_motto = ''"L'Union Fait La Force"''{{spaces|2}}<small>([[फ्रांसे]])<br />"एकतां बल्लाकी"</small> |national_anthem = ''[[ला देसालिनिएन्ने]]'' |official_languages = [[फ्रांसे]], [[हेइटियन क्रेओल]] |demonym = हेइटीयन |capital = [[पोर्ट-औ-प्रिन्स]] |latd=18 |latm=32 |latNS=N |longd=72 |longm=20 |longEW=W |largest_city = राजधानी |government_type = [[गणतन्त्र]] |leader_title1 = [[हेइटीया राष्ट्रपतितेगु धलः]] |leader_name1 = [[रेने प्रेभाल]] |leader_title2 = [[हेइटीया प्रधानमन्त्रीतेगु धलः]] |leader_name2 = [[ज्याक-एदोउआर्द एलेक्सिस]] |area_rank = १४६औं |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 27,750 |area_sq_mi = 10,714 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0.7 |population_estimate = 8,528,000¹ |population_estimate_rank = 88th |population_estimate_year = July 2005 |population_census = 5,053,792 |population_census_year = 1982 |population_density_km2 = 292.7 |population_density_sq_mi = 758.1 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 38th |GDP_PPP = $14.76 (2006 est.) [[1000000000 (number)|billion]] |GDP_PPP_rank = 124th |GDP_PPP_year = 2006 |GDP_PPP_per_capita = $1800 ((2006 est.)purchasing power parity): GDP (official exchange rate): $5.953 billion (2006 est.) GDP - real growth rate: 2.3% (2006 est.) |GDP_PPP_per_capita_rank = 153th |sovereignty_type = [[हेइटीया इतिहास|पलिस्था]] |established_event1 = as [[Saint-Domingue]] |established_date1 = [[1697]] |established_event2 = [[फ्रान्स|फ्रान्सं]] स्वतन्त्र |established_date2 = <br />[[ज्यानुवरी १]], [[ई सं १८०४]] |HDI = {{increase}} 0.482 |HDI_rank = 154th |HDI_year = 2004 |HDI_category = <font color="#e0584e">low</font> |Gini = 59.2 |Gini_year = 2001 |Gini_category = <font color="#e0584e">high</font> |currency = [[Haitian gourde|Gourde]] |currency_code = HTG |country_code = |time_zone = |utc_offset = -5 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = -4 |cctld = [[.ht]] |calling_code = 509 |footnote1 = Note: estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and gender than would otherwise be expected. }} '''हेइटी''' ([[International Phonetic Alphabet|IPA]]: {{IPA|[ˈhaiːti]}}), आधिकारिक कथं '''गणतन्त्र हेइटी''' ({{lang|fr|''République d'Haïti''}}, {{lang|ht|''Repiblik d Ayiti''}}), छगु [[फ्रान्कोफोनी]] व [[क्रेओल]] खँल्हाइगु [[ल्याटिन अमेरिका]]या छगु देय् ख। थ्व देय् [[ग्रेटर एन्टिल्स]] [[आर्किपेलागो]]य् [[क्यारिबियन]] टापू [[हिस्पानियोला]]य् ला। थ्व टापूइ [[डोमिनिकन गणतन्त्र]] नं ला। हेइटीइ मेमेगु चीधंगु टापूत नं दु दसु- [[ला गोनाभे]], ला Tortue, [[ले काय्‌मितेज्]], इल् दे एनाकाओना, व ला ग्रान्द काये। मनु मच्वनिगु टापू [[नाभासा टापू]] हेइटी व [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] नं थःगु धका क्लेम यागुदु। 'अयिति' (ऐति) धागु आदिवासी [[ताइनो]] वा [[अमेरिनिडियन]]तेगु थ्व टापूया नां ख। थुकिया दक्ले तज्जागु थाय् [[पिक ला सेल्ले]] २,६८० मिटर ख। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल २७,७५०&nbsp;[[वर्ग किलोमिटर]] (१०,७१४&nbsp;वर्ग माइल) दु। थ्व देय्‌या राजधानी [[पोर्ट-औ-प्रिन्स]] ख। छगू भूतपूर्व [[अमेरिकाय् फ्रान्सेली उपनिवेश|फ्रेन्च उपनिवेशं]] दयावःगु देय्‌ हेइटीं छुं ऐतिहासिक झाकात देकल: हेइटी हलिमया दक्ले न्हापांगु स्वतन्त्र हाकुगु गणतन्त्र व हलिमया छगू जक्क [[दास विद्रोह|दास विद्रोहं]] बुयावःगु देय्‌या कथं पलिस्था जुल। हेइटी अमेरिकाया २गु गैह्र-आदिवासी (संयुक्त राज्य अमेरिका धुंका) देय्‌या रुपय् पलिस्था जुल। थ्व देय्‌ ल्याटिन अमेरिकाया दक्ले पुलांगु स्वतन्त्र राष्ट्रया कथं ज्यानुवरी १, १८०४स पलिस्था जुल। == राजनीति == {{main|हेइटीया राजनीति}} हेइटीया राजनीति [[राष्ट्रपतिय व्यवस्था|राष्ट्रपतिय]] [[गणतन्त्र]], व pluriform बहुदल व्यवस्थाय् जुइ। [[हेइटीया राष्ट्रपति]] [[देय्‌या प्रमुख]] जुइ धाःसा प्रधानमन्त्री [[सरकारया प्रमुख]] जुइ। [[कार्यपालिकाया शक्ति]] सरकारं छ्य्‌लि। [[व्यवस्थापिकाया शक्ति]] [[सरकार]] व [[हेइटीया राष्ट्रिय एसेम्ब्ली|हेइटीया राष्ट्रिय एसेम्ब्लीं]] छ्य्‌लि। == विभाग, एरोन्डिसेमेन्ट, व कम्म्युन == {{main|हेइटीया विभाग}} {{see|Arrondissements and communes of Haiti}} हेइटीयात १० गु विभागय् बायातगु दु। Please note that the names of departmental capital cities are provided in parentheses. विभागतेत हानं ४१गु [[एरोन्डिसेमेन्ट]]त, व १३३ [[कम्युन]]य् विभाजन यानातगु दु। थुकिलिं द्वितीय व तृतीय तहया व्यवस्थापिक विभागया ज्या याइ। [[किपा:Haiti departments numbered.png|right|thumb|300px|हेइटीया विभागत]] {| | # [[आर्तोबोनाइत विभाग]] ([[Gonaïves]]) # [[सेन्टर विभाग]] ([[Hinche]]) # [[ग्रान्ड्‌'आन्से विभाग]] ([[Jérémie]]) # [[निप्पेस विभाग]] ([[Miragoâne]]) # [[नर्द विभाग]] ([[Cap-Haïtien]]) # [[नर्ड-एस्ट विभाग]] ([[Fort-Liberté]]) # [[नर्ड-ओउएस्ट विभाग]] ([[Port-de-Paix]]) # [[ओउएस्ट विभाग]] ([[पोर्ट-औ-प्रिन्स]]) *देया राजधानी* # [[सुद-एस्ट विभाग]] ([[Jacmel]]) # [[सुद विभाग]] ([[Les Cayes]]) | |} == अर्थतन्त्र == [[किपा:Waste dumping in a slum of Cap-Haitien.jpg|thumb|[[काप-हेइटीएन]]या स्लमय् वांछयातःगु फोहर]] {{main|हेइटीया अर्थतन्त्र}} हेइटी पाश्चात्य गोलार्धया दक्ले म्हो विकसित देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राजनैतिक अस्थिरता व हानं-हानं जुयाच्वनिगु हिंसां याना थ्व देय्‌ नं बांलाक्क विकास याये मफु। सन् १९८०या दशक निसेंया सामाजिक व आर्थिक सूचकं हेइटीयात मेमेगु अविकशित देय्‌ (विशेष याना पाश्चात्य गोलार्ध)या तुलनाय् ल्यु-ल्यु लानावंगु क्यनाच्वंगु दु। सन् २००६इ हेइटी संयुक्त राष्ट्र संघयअ [[मानव विकास परिसूचक]] दूगु १७७ देय्‌य् १५४गु थासय् ला। सन् २००३य् करिब ८०% जनसंख्या गरिवी रेखाय् म्वानाच्वंगु खने दु। <ref>CIA World Factbook</ref> हेइटी अमेरिकाय् लाःगु छगू जक्क अति विकशित राष्ट्र ख। <ref>[http://de.wikipedia.org/wiki/Haiti German Wikipedia]</ref> सन् २००१ व २००२इ आर्थिक विकास ऋणात्मक जुल धाःसा सन् २००३य् आर्थिक विकास मजु। सन् २००६इ प्रेजिडेन्ट प्रेभाल दयेधुंका धाःसा हेइटीया अर्थतन्त्रय् विकास जूगु खने दु। {{Fact|date=October 2007}} करिब ६६% हेइटीमिं बुंज्या याइ गुकिलि आपालं चिधंगु स्तरया सब्स्टिनेन्स फार्मिङ याइ, तर थुकिलिं देय्‌या कुल ग्राहस्थ उत्पादनय् ३०% जक्क योगदान बी। थ्व देशय् फर्मल जब क्रियसनया विकास म्हो जक्क जुसां इन्फर्मल इकोनोमी धाःसा विकशित जुयाच्वंगु दु। थ्व देय्‌ [[करप्सन पर्सेप्सन इन्डेक्स]] कथं हलिमया दक्ले भ्रष्टाचारी देशय् छगू ख। थ्व देय्‌या राष्ट्रिय बजेटया ३०-४०% वैदेशिक अनुदानं वै गुकिलि दक्ले अप्व संयुक्त राज्य अमेरिका व युरोपियन युनियनं बीगु या। भेनेजुयला व क्युबां नं थ्व देय्‌यात ग्वहालि या। सन् २०००या निर्वाचनया धांधलीया आरोप व राष्ट्रपति एरिस्टाइडयात थीथी भ्रष्टाचारया आरोप धुंका युएसं हेइटीयात बिइगु अनुदान सन् २००१-२००४ तक्क दिकाबिल। एरिस्टाइडं सत्तात्याग यायेधुंका [[संयुक्त राष्ट्र संघया हेइटीइ स्टेबिलाइजेसन मिसन]] ब्राजिलियन सेनाया अगुवाइय् पलिस्था जुल। थ्व धुंका हानं युएसं हेइटीयात अनुदान बीया हल। == शिक्षा == {{main|हेइटीइ शिक्षा}} हेइटीया [[विश्वविद्यालय]]त थ्व कथं दु: * [[काराइबे विश्वविद्यालय]] * [[च्रेतिएने दु नर्ड द्'हेइटी]] * [[हेइटी विश्वविद्यालय]] * [[लुमिएर विश्वविद्यालय]] / MEBSH * [[हेइटीया नर्ते दामे विश्वविद्यालय]] * [[क्विस्क्वेया विश्वविद्यालय]] * [[रोइ हेन्री क्रिस्तोफ विश्वविद्यालय]] == लिधँसा == <div class="references-small"> <references/> * [[Edwidge Danticat]], ''[[The Royal Diaries of Anacoana: Golden Flower, Haiti 1490]]''. Retrieved 2006-12-29. == स्वयादिसँ == {{portalpar|हेइटी|Flag_of_Haiti.svg}} * [[फ्रीपोर्ट तोर्तुगा]] * [[हिस्पानियोला]] * [[हेइटी फूटबल टिम]] * [[हेइटीया राजनीति]] == पिनेया स्वापूत == {{sisterlinks|Haiti}} '''इतिहास''' * [https://web.archive.org/web/20110515003814/http://www.elahmad.com/maps/qibla-english.htm?latitude=18.9167&longitude=-72.4878&t=h&zoom=7 maps Haiti ] * [http://www.kreyol.com/ Kreyol - Haitian History] * [https://web.archive.org/web/20071009071631/http://www.haitianarawak.com/ Information on Haiti's indigenous heritage and the descendants of the Haitian Arawaks] * [https://web.archive.org/web/20071015044529/http://www.haiti.org/keydate.htm Key Dates in Haitian History] - Embassy of Haiti * [https://web.archive.org/web/20071012142804/http://kreyol.com/history.html People in Haitian History] - Founders and heroes of Haiti * [https://web.archive.org/web/20071011090409/http://webster.edu/~corbetre/haiti/history/history.htm Bob Corbett's Haitian History Page] - in-depth information about Haitian history and literature * [https://web.archive.org/web/20100504202347/http://www.webster.edu/~corbetre/haiti/history/revolution/secret.htm Napoleon's secret orders to General Leclerc] * [https://archive.today/20130105033550/http://www.thediamondangle.com/marasco/negleg/trujillo.html 1937 massacre] - information about the 1937 massacre of 18,000 Haitians by Dominican President Rafael Trujillo * [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/httoc.html Library of Congress - A Country Study: Haiti] * [https://web.archive.org/web/20080907105427/http://www.thelouvertureproject.org/wiki/ The Louverture Project] - Haitian History Wiki * [https://web.archive.org/web/20080501090520/http://homepage.mac.com/stlazare/Haiti/The%20Imperial%20and%20Military%20Order%20of%20Saint%20Faustin.html Institut de la Maison Imperiale d'Haiti]* * [https://web.archive.org/web/20220901061334/https://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Haiti/haiti1987.html 1987 Constitution of Haiti] - unofficial translation by Georgetown University * [http://www.haiti.org/ Embassy of Haiti in Washington D.C.] * [https://web.archive.org/web/20070706101039/http://numismondo.com/pm/hti/ Haiti Paper Money] '''संस्कृति''' * [https://web.archive.org/web/20070927045605/http://www.haiti.fm/haitianvideos/haiti-fm-top-video-play/ Haiti FM Videos] * [https://web.archive.org/web/20160117043630/http://rara.wesleyan.edu/ Music and Video of Rara Festivals in Haiti and New York] * [http://www.youtube.com/watch?v=0HS0JAkr2qE Video: Sculpture marks abolition of slave trade anniversary] '''The Flag of Haiti'''<br /> The flag of Haiti was redesigned after the slave revolution over a colonial France. The flag was changed from black and yellow to blue and red. '''मालेज्या''' * [https://web.archive.org/web/20081014111619/http://www.premye.ht/ Premye.ht], .ht search engine (using French) '''बुखँ''' * [https://web.archive.org/web/20050906100912/http://news.yahoo.com/fc/World/Haiti/ Yahoo! News Full Coverage] * [http://www.britannica.com/nations/Haiti Encyclpaedia Britannica - Haiti's country page] * [http://www.metropolehaiti.com/ Radio Metropole] * [https://web.archive.org/web/20150217153602/http://www.tnh.ht/ Television Nationale d'Haiti] * [http://www.ahphaiti.org/ Agenge Haitienne de Press] * [http://www.telehaiti.com/ Telehaiti-Television d'Haiti] * [https://web.archive.org/web/20071012023634/http://www.radiokiskeya.com/ Radio Kiskeya] * [https://web.archive.org/web/20060805154035/http://www.voanews.com/english/broadcast_info.cfm?co=88&lang=13#webcast VOA kreyol] * [http://www.haitiprogres.com Haiti Progre - Lavalas news in several languages] * [http://www.alterpresse.org AlterPresse news briefs in several languages] * [http://www.ifex.org/20fr/content/view/full/118/ IFEX independent news] * [http://www.HavenWorks.com/world/haiti Haiti News] * [https://listhost.uchicago.edu/mailman/listinfo/Haiti-news Haiti-news list], Haitian news * [https://web.archive.org/web/20071015065339/http://www.lenouvelliste.com/ Le Nouvelliste Online], political, social, economics, culture and entertainment, sports news * [https://web.archive.org/web/20071011052951/http://ipsnews.net/new_focus/haiti/index.asp IPS Inter Press Service] Independent news reports and features about Haiti '''चाहिलिगु''' * [https://web.archive.org/web/20071028193046/http://www.latinguides.com/travel/haiti-paradise-cotes-des-arcadins-jacmel.html Haiti Vacation] The Haiti Paradise, Cotes des Arcadins & Jacmel e Ile-a-Vache '''संकिपा''' * [https://web.archive.org/web/20071012043809/http://belfim.com/ BelFim - Haiti's Internet Movie Database] * [https://web.archive.org/web/20130614174947/http://raboteau-trial.info/ Pote Mak Sonje (the Raboteau Trial) (2003)] * [http://www.aristidethefilm.com Aristide and the Endless Revolution by [[Nicolas Rossier]] (2005)] '''सफू''' * Sleeping Rough in Port-au-Prince: An Ethnograohy of Street Children and Violence in Haiti (2006) by J. Christopher Kovats-Bernat * Let Haiti Live (2004) * Pathologies of Power (2003) by Paul Farmer '''हेइतिमि नखः''' * [http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,3604,1159809,%2000.html Why they had to Crush Aristide, The Guardian] * [http://newleftreview.org/A2507 Operation Zero in Haiti, New Left Review] * [https://web.archive.org/web/20071011135802/http://radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2187&editorial_id=14344 Haitian Inspiration, Radical Philosophy] * [https://web.archive.org/web/20081201070136/http://www.udw.ac.za/ccs/default.asp?3,28,10,1213 Haiti 1804 as an Event - Fidelity to Freedom, Why has it been so difficult to achieve?] '''एड्भोकेसी''' * [http://www.lethaitilive.org/pmwiki.php Coalition of Organizations in US for Haiti justice] * [https://web.archive.org/web/20071010005220/http://www.unicef.org/childalert/haiti/ A 'Child Alert' issued by UNICEF for the country of Haiti] * [http://www.canadahaitiaction.ca Articles and News Focusing in on Canada's Role in Haiti] * [https://web.archive.org/web/20071011134620/http://hayti.net/ Website of Haitian Populat Movement Fanmi Lavalas] * [http://www.outofhaiti.ca Articles and News Focusing in on Canada's Role in Haiti] * [http://www.fair.org/index.php?page=2937 Invisible Violence: Ignoring Murder in Post-Coup Haiti] * [http://webarchive.loc.gov/all/20050408005345/http://www.zmag.org/lam/haitiwatch.cfm ZMag analysis on current situation in Haiti] * [https://web.archive.org/web/20040924204316/http://www.haitijustice.org/ ''Half-Hour for Haiti'' Action Alerts to promote justice in and for Haiti] * [https://web.archive.org/web/20100201091937/http://blog.ijdh.org/ Haiti Justiceblog] '''उसांय् ख्यः''' * [https://web.archive.org/web/20091212130729/http://www.medsandfoodforkids.org/ Meds & Food for Kids] - Stop malnutrition in Haiti before it takes another life. * [https://web.archive.org/web/20071014005350/http://www.intlchildcare.org/ International Child Care] - Christian health development organization in Haiti & Grace Children's Hospital * [http://www.konbitsante.org/ Konbit Sante] A New England based Health Partnership with the people of Cap-Haitien * [https://web.archive.org/web/20070828225410/http://www.haitihelpmed.org/index.html Haiti Help Med Plus] - Haitian medical aid organization * [https://web.archive.org/web/20061031124725/http://www.pih.org/wherewework/haiti/index.html Zanmi Lasante] - Public health NGO Partners in Health * [http://www.hashaiti.org Hopital Albert Schweitzer Haiti] - Integrated Community Health System serving the Artibonite Valley '''NGOत''' * [http://www.oursoil.org SOL] - Haiti National Organization for Community Development * [http://www.oursoil.org SOIL] - International Organization for Community Development * [http://www.aidg.org AIDG] - Integrating Eco-Friendly Businesses in Developing Countries * [http://www.hope-for-haiti.org Hope for Haiti] - Educational and grassroots development in rural Haiti. * [https://web.archive.org/web/20060419073440/http://www.aanhaiti.com/aan/indexpage.asp?b=ns Autorite Aeroportuaire Nationale d'Haiti (AAN)] * [http://www.fondationseguin.org/ Fondation Sequin]- Advocay for the Ecology of Seguin * [https://web.archive.org/web/20060427001513/http://www.haitiinnovation.org/ Haiti Innovation] - Markets sustainable, development projects in Haiti to an active community of Haiti enthusiasts and aid donors * [https://web.archive.org/web/20071005232126/http://www.pwofansanm.org/ Pwof Ansanm] - educational initiative in Haiti * [http://www.lambifund.org Lambi Fund of Haiti] - sustainable grassroots development and reforestation for economic justice * [https://web.archive.org/web/20111209054842/http://www.akolad.com/ Akolad.com] - home of Haitian community online * [http://www.haitixchange.com HaitiXchange.com] - Haitian people, news, and culture * [http://www.haitiaction.com Haiti Action] * [http://www.haitipolicy.org Haiti Democracy Project] * [http://www.haitisupport.gn.apc.org Haiti Support Group] * [https://web.archive.org/web/20090605035007/http://www.hastingshumanrights.org/ Hastings Human Rights Project for Haiti] - A student led project which lodged a complaint on behalf of former PM Yvon Neptune * [http://www.ijdh.org/ Institute for Justice and Democracy in Haiti] - News and human rights activism for Haiti with weekly newsletter * [http://www.nchr.org National Coalition for Haitian Rights] * [http://www.palaisnational.info/ National Palace] * [https://web.archive.org/web/20060831172014/http://www.sakapfet.com/ Sakapfet Online] * [http://kiskeyacity.blogspot.com/2005/11/second-generation-nation-mill-polyn.html Second Generation Haitian-American (Interview)] * [https://web.archive.org/web/20071011134236/http://unifusa.org/home/ UNIF USA] - The UNIF USA Foundation '''समुदाय''' * [http://www.pouchons.com Pouchons.com Haitian Website Community] * [https://web.archive.org/web/20071011165416/http://echodhaiti.com/ EchodHaiti.com Haitian Cultural Community] * [https://web.archive.org/web/20160325235553/http://haitiandiaspora.com/ HaitianDiaspora.com Haitian-American Diaspora Community] * [https://web.archive.org/web/20081123034718/http://www.staelo.net/ STAELO DEFACTO Haitian Culture] {{Template group |title = Geographic locale |list = {{Departments of Haiti}} {{Countries and territories of the Caribbean}} {{Countries and territories of Middle America}} {{Countries of North America}} }} {{Template group |title = International membership |list = {{Organization of American States (OAS)}} {{Latin Union}} {{La Francophonie}} {{Caribbean Community (CARICOM)|state=collapsed}} }} {{देय् च्वसु|हेइटी}} <!--मेमेगु भाषाय्--> [[पुचः:देय्]] [[पुचः:हेइटी| ]] [[पुचः:कारिकोम देय्‌त]] [[पुचः:गणतन्त्र]] [[पुचः:फ्रान्कोफोनी देय्‌]] [[पुचः:टापू देय्]] 86ylsxd6mc8gpa3qbumgzrabamibhbl 0 1941 1120500 1105041 2026-04-18T13:45:05Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1120500 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/लहिनाज्या}} [[Image:Murgjo Sharr Mountain Dog Nedi Limani.jpg|thumb|upright=1.5|[[खिचा]]]] [[Image:1962-05 1962年 海南岛乐东县 黎族民众插秧.jpg|thumb|upright=1.5|वा मां सयेकेगु ज्या]] [[Image:Domestication.svg|thumb|upright=2|Diagram of domestication as a process where one species actively manages another to obtain resources or services, as defined by [[Michael D. Purugganan]]]] छुं नं जंगली पशु/झाःतयेत मनुया समाजय् हयाः तयेगु ज्यायात '''लहिनाज्या बाय् गृहस्थिकरण''' धाइ। ==दसु== गृहस्थीकरण जूगु छुं पशुतेगु दसु थ्व कथं दु- * [[सा]] * [[द्वहँ]] * [[मेय्]] * [[खिचा]] * [[भौ]] * [[उंथ]] * [[भुखाचा]] * [[दुगु|दुगुचा]] * [[फइ|फै]] * [[दुगु|च्वलय्]] ==स्वयादिसँ== * [[खिचा]] * [[हा लहिनिगु]] {{Commonscat|Domesticated animals}} [[पुचः:विज्ञान]] 0eh6m11rzqsvpuhzrc5is0rlik283c0 1120501 1120500 2026-04-18T13:45:32Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1120501 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/लहिनाज्या}} [[Image:Murgjo Sharr Mountain Dog Nedi Limani.jpg|thumb|upright=1.5|[[खिचा]]]] [[Image:1962-05 1962年 海南岛乐东县 黎族民众插秧.jpg|thumb|upright=1.5|वा मां सयेकेगु ज्या]] [[Image:Domestication.svg|thumb|upright=2|Diagram of domestication as a process where one species actively manages another to obtain resources or services, as defined by [[Michael D. Purugganan]]]] छुं नं जंगली पशु/झाःतयेत मनुया समाजय् हयाः तयेगु ज्यायात '''लहिनाज्या बाय् गृहस्थिकरण''' धाइ। ==दसु== गृहस्थीकरण जूगु छुं पशुतेगु दसु थ्व कथं दु- * [[सा]] * [[द्वहँ]] * [[मेय्]] * [[खिचा]] * [[भौ]] * [[उंथ]] * [[भुखाचा]] * [[दुगु|दुगुचा]] * [[फइ|फै]] * [[दुगु|च्वलय्]] ==स्वयादिसँ== * [[खिचा]] * [[हा लहिनिगु]] * [[एक्वाकल्चर]] {{Commonscat|Domesticated animals}} [[पुचः:विज्ञान]] eqw3lylf8f697bet9l3uk8d9ab3yss1 1120505 1120501 2026-04-18T13:49:05Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1120505 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/लहिनाज्या}} [[Image:Murgjo Sharr Mountain Dog Nedi Limani.jpg|thumb|upright=1.5|[[खिचा]]]] [[Image:1962-05 1962年 海南岛乐东县 黎族民众插秧.jpg|thumb|upright=1.5|वा मां सयेकेगु ज्या]] [[Image:Domestication.svg|thumb|upright=2|Diagram of domestication as a process where one species actively manages another to obtain resources or services, as defined by [[Michael D. Purugganan]]]] छुं नं जंगली पशु/झाःतयेत मनुया समाजय् हयाः तयेगु ज्यायात '''लहिनाज्या बाय् गृहस्थिकरण''' धाइ। ==दसु== गृहस्थीकरण जूगु छुं पशुतेगु दसु थ्व कथं दु- * [[सा]] * [[द्वहँ]] * [[मेय्]] * [[खिचा]] * [[भौ]] * [[उंथ]] * [[भुखाचा]] * [[दुगु|दुगुचा]] * [[फइ|फै]] * [[दुगु|च्वलय्]] ==स्वयादिसँ== * [[खिचा]] * [[हा लहिनिगु]] * [[एक्वाकल्चर]] * [[दुरु उद्योग]] {{Commonscat|Domesticated animals}} [[पुचः:विज्ञान]] degzb4m9oi5cw9zat9a5npw9ntp2v19 1120509 1120505 2026-04-18T13:54:14Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1120509 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/लहिनाज्या}} [[Image:Murgjo Sharr Mountain Dog Nedi Limani.jpg|thumb|upright=1.5|[[खिचा]]]] [[Image:1962-05 1962年 海南岛乐东县 黎族民众插秧.jpg|thumb|upright=1.5|वा मां सयेकेगु ज्या]] [[Image:Domestication.svg|thumb|upright=2|Diagram of domestication as a process where one species actively manages another to obtain resources or services, as defined by [[Michael D. Purugganan]]]] छुं नं जंगली पशु/झाःतयेत मनुया समाजय् हयाः तयेगु ज्यायात '''लहिनाज्या बाय् गृहस्थिकरण''' धाइ। ==दसु== गृहस्थीकरण जूगु छुं पशुतेगु दसु थ्व कथं दु- * [[सा]] * [[द्वहँ]] * [[मेय्]] * [[खिचा]] * [[भौ]] * [[उंथ]] * [[भुखाचा]] * [[दुगु|दुगुचा]] * [[फइ|फै]] * [[दुगु|च्वलय्]] ==स्वयादिसँ== * [[खिचा]] * [[हा लहिनिगु]] * [[एक्वाकल्चर]] * [[दुरु उद्योग]] * [[केबःज्या]] {{Commonscat|Domesticated animals}} [[पुचः:विज्ञान]] m4obx1nk2cx7nip3s82pimq9cx5k1m9 1120514 1120509 2026-04-18T13:58:07Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1120514 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/लहिनाज्या}} [[Image:Murgjo Sharr Mountain Dog Nedi Limani.jpg|thumb|upright=1.5|[[खिचा]]]] [[Image:1962-05 1962年 海南岛乐东县 黎族民众插秧.jpg|thumb|upright=1.5|वा मां सयेकेगु ज्या]] [[Image:Domestication.svg|thumb|upright=2|Diagram of domestication as a process where one species actively manages another to obtain resources or services, as defined by [[Michael D. Purugganan]]]] छुं नं जंगली पशु/झाःतयेत मनुया समाजय् हयाः तयेगु ज्यायात '''लहिनाज्या बाय् गृहस्थिकरण''' धाइ। ==दसु== गृहस्थीकरण जूगु छुं पशुतेगु दसु थ्व कथं दु- * [[सा]] * [[द्वहँ]] * [[मेय्]] * [[खिचा]] * [[भौ]] * [[उंथ]] * [[भुखाचा]] * [[दुगु|दुगुचा]] * [[फइ|फै]] * [[दुगु|च्वलय्]] ==स्वयादिसँ== * [[खिचा]] * [[हा लहिनिगु]] * [[एक्वाकल्चर]] * [[दुरु उद्योग]] * [[केबःज्या]] * [[बुंज्या]] * [[सघन बुंज्या]] {{Commonscat|Domesticated animals}} [[पुचः:विज्ञान]] tsj6moygmwzf1rkuaj6ckrohwygheej 0 2070 1120537 1048231 2026-04-19T00:51:14Z InternetArchiveBot 22726 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1120537 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/अम्ल}} [[Image:Zn reaction with HCl.JPG|thumb|[[Zinc]]]] [[Image:Arrhenius2.jpg|thumb|150px|Svante Arrhenius]] {{अम्ल व क्षार}} '''अम्ल''' (मराठी: ऍसिड) (यक्व थासय् जेनेरिक सूत्र कथं '''HA''' [H⁺A⁻]) [[वैज्ञानिक संस्कार|सांस्कृतिक]] कथं [[रसायनिक कम्पाउण्ड]] ख। थ्व कम्पाउण्डयात [[लः]]या सम्पर्कय् तयेबिले छगू सोलुसन पिकई गुकिया [[हाइड्रोजन आयोन|हायड्रोजन आयन]] [[एक्टिभिटी (रसायनशास्त्र)|ऍक्टिव्हिटी]] शुद्ध लया स्वया अप्व जुइ, वा [[pH]] ७.० स्वया म्हो जुइ। थ्व परिभाषा अम्लया आधुनिक परिभाषाया नापं ला। आधुनिक परिभाषाय् [[जोहानेस निकोलस ब्रोन्स्टेड]] व [[मार्टिन लौरी]]या परिभाषा दु, इमिसं स्वतन्त्र कथं अम्लयात [[चि|क्षार]]यात [[हाइड्रोजन आयोन|हायड्रोजन आयन]] (H⁺) बीइगु कम्पाउन्ड धका परिभाषित याना तःगु दु । साधारण दसुलि [[एसेटिक अम्ल|ऍसेटिक ऍसिड]] ([[भिनेगार|व्हिनेगर]]य्) व [[सल्फ्युरिक अम्ल]] ([[कार ब्याट्री|कार बॅटरी]]इ छ्य्‌लिगु) आदि ला। अम्ल/क्षार व्यवस्था [[रिडक्स]] रिऍक्शन स्वया पा। अम्ल/क्षार व्यवस्थाय् रिडक्सय् थें [[अक्सिडेसन स्टेट|ऑक्सिडेशन स्टेट]] पाइमखु। == परिभाषा == {{main|अम्ल-क्षार रियाक्सन दर्शन}} "अम्ल" धाःगु खँग्वः संस्कृत शब्दं वःगु ख। [[रसायन शास्त्र]]य् दुथने धुंका थ्व खँग्वःयात निश्चित रसायनिक अर्थय् छ्येलिगु या। अम्लयात परिभाषित यायेगु प्यंगु साधारण प्रकृया दु: * '''आर्हेनियस''': According to this definition developed by the [[Sweden|Swedish]] chemist [[Svante Arrhenius]], an acid is a substance that increases the concentration of hydrogen ions (H⁺), which are carried as [[hydronium]] ions (H₃O⁺) when dissolved in [[water]], while bases are substances that increase the concentration of [[hydroxide]] ions (OH^-). This definition limits acids and bases to substances that can dissolve in water. Around 1800, many [[France|French]] chemists, including [[Antoine Lavoisier]], incorrectly believed that all acids contained [[अक्सिजन|oxygen]]. Indeed the modern German word for oxygen is ''Sauerstoff'' (lit. sour substance), as is the Afrikaans word for oxygen ''suurstof'', with the same meaning. [[England|English]] chemists, including [[Sir Humphry Davy]], at the same time believed all acids contained hydrogen. Arrhenius used this belief to develop this definition of acid. * '''[[ब्रोन्स्टेड-लौरी]]''': According to this definition, an acid is a [[proton]] ([[हाइड्रोजन|hydrogen]] nucleus) donor and a base is a proton acceptor. The acid is said to be dissociated after the proton is donated. An acid and the corresponding base are referred to as [[conjugate acid]]-base pairs. Brønsted and Lowry independently formulated this definition, which includes water-insoluble substances not in the Arrhenius definition. Acids according to this definition are variously referred to as Brønsted acids, Brønsted-Lowry acids, proton acids, protic acids, or protonic acids. * '''सल्भेण्ट-सिस्टम परिभाषा''': According to this definition, an acid is a substance that, when dissolved in an autodissociating solvent, increases the concentration of the [[solvonium]] cations, such as H₃O⁺ in water, NH₄⁺ in liquid ammonia, NO⁺ in liquid N₂O₄, SbCl₂⁺ in SbCl₃, etc. Base is defined as the substance that increases the concentration of the [[solvate]] anions, respectively OH^-, NH₂^-, NO₃^-, or SbCl₄^-. This definition extends acid-base reactions to non-aqueous systems and even some aprotic systems, where no [[हाइड्रोजन|hydrogen]] nuclei are involved in the reactions. This definition is not absolute, a compound acting as acid in one solvent may act as a base in another. * '''लिवाइस''': According to this definition developed by [[Gilbert N. Lewis]], an acid is an electron-pair acceptor and a base is an electron-pair donor. (These are frequently referred to as "[[Lewis acid]]s" and "[[Lewis base]]s," and are [[electrophile]]s and [[nucleophile]]s, respectively, in [[organic chemistry]]; Lewis bases are also [[ligands]] in [[coordination compound|coordination chemistry]].) Lewis acids include substances with no transferable [[protons]] (ie H⁺ hydrogen ions), such as [[iron(III) chloride]], and hence the Lewis definition of an acid has wider application than the Brønsted-Lowry definition. In fact, the term '''Lewis acid''' is often used to exclude protic (Brønsted-Lowry) acids. The Lewis definition can also be explained with [[molecular orbital]] theory. In general, an acid can receive an electron pair in its lowest unoccupied orbital ([[LUMO]]) from the highest occupied orbital ([[HOMO]]) of a base. That is, the HOMO from the base and the LUMO from the acid combine to a bonding molecular orbital. दक्ले साधारण सिद्धान्त मजुसां ब्रोन्स्टेड-लौरी सिद्धान्त व परिभाषा दक्ले आपालं छ्य्‌लातःगु खने दु। अम्लया क्षमता, थ्व परिभाषा कथं, हाइड्रोनियमया स्टेबिलिटी व डिसोसियसनय् सोल्भेन्ट कञ्जुगेट बेसय् आधारित दु। कञ्जुगेट क्षारया अप्वइगु वा म्हो स्टेबिलिटीं कम्पाउण्डय् दैगु अप्व या म्हो अम्लीयतायात असर याइ। अम्लीयताया विचाः आपालं [[अर्‍ग्यानिक अम्ल]] दसु [[कार्बोक्जिलिक अम्ल]]य् छ्येलिगु या। मोलेकुलर अर्बिटल परिभाषां (अन्-फिल्ड प्रोटोन अर्बाइटलं लोन पेयरयात ओभरल्याप याइगु विचा) लिवाइस परिभाषानाप स्वापू तः। == गुण == ब्रोन्स्टेड-लौरी अम्ल: * आपालं पाउंसे च्वंगु स्वाद दै * Strong or concentrated acids often produce a stinging feeling on [[mucous membrane]]s * Change the color of pH indicators as follows: turn blue [[litmus]] and [[methyl orange]] red, turn [[phenolphthalein]] colorless * React with metals to produce a metal salt and hydrogen * React with metal carbonates to produce water, CO₂ and a salt * React with a base to produce a salt and water * React with a metal oxide to produce water and a salt * Conduct electricity, depending on the degree of dissociation * Produce solvonium ions, such as oxonium (H₃O⁺) ions in water Acids are/can be [[gas]]es, [[liquid]]s, or [[solid]]s. Respective examples (at 20&nbsp;°C and 1 atm) are [[hydrogen chloride]], [[sulfuric acid]] and [[citric acid]]. Solutions of acids in water are liquids, such as [[hydrochloric acid]] - an aqueous solution of hydrogen chloride. At 20&nbsp;°C and 1 atm, linear carboxylic acids are liquids up to [[nonanoic acid]] (nine carbon atoms) and solids beginning from [[decanoic acid]] (ten carbon atoms). Aromatic carboxylic acids, the simplest being [[benzoic acid]], are solids. [[Strong acid]]s and many concentrated acids, being corrosive, can be dangerous; causing severe burns for even minor contact. Generally, acid burns on the skin are treated by rinsing the affected area abundantly with running water, followed up with immediate medical attention. In the case of highly concentrated [[mineral acid]]s such as sulfuric acid or nitric acid, the acid should first be wiped off, otherwise the exothermic mixing of the acid and the water could cause thermal burns.{{Fact|date=July 2008}} Particular acids may also be dangerous for reasons not related to their acidity. Material Safety Data Sheets ([[MSDS]]) can be consulted for detailed information on dangers and handling instructions. == नामाकरण == क्लासिकल नामाकरणय् अम्लतेत इमिगु [[एनायन]] कथं नां बियातै। That ionic suffix is dropped and replaced with a new suffix (and sometimes prefix), according to the table below. For example, HCl has [[chloride]] as its anion, so the -ide suffix makes it take the form [[hydrochloric acid]]. In the [[IUPAC]] naming system, "aqueous" is simply added to the name of the ionic compound. Thus, for hydrogen chloride, the IUPAC name would be aqueous hydrogen chloride. The prefix "hydro-" is added only if the acid is made up of just hydrogen and one other element. क्लासिकल नामाकरण: {| border="1" cellpadding="4" align="center" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; color: black; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" !एनायन प्रिफिक्स !एनायन सफिक्स !अम्ल प्रिफिक्स !अम्ल सफिक्स !दसु |- |पर |एट |पर |इक अम्ल |[[परक्लोरिक अम्ल]] (HClO_४) |- | |एट | |इक अम्ल |[[क्लोरिक अम्ल]] (HClO_३) |- | |आइट | |ओस अम्ल |[[क्लोरस अम्ल]] (HClO_२) |- |हाइपो |आइट |हाइपो |अस अम्ल |[[हाइपोक्लोरस अम्ल]] (HClO) |- | |आइड |हाइड्रो |इक अम्ल |[[हाइड्रोक्लोरिक अम्ल]] (HCl) |} == रसायनिक गुण == In water the following [[chemical equilibrium|equilibrium]] occurs between a weak acid (HA) and water, which acts as a base: HA([[Aqueous solution|aq]]) + H₂O {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + A^-(aq) The [[acidity constant]] (or acid dissociation constant) is the equilibrium constant for the reaction of HA with water: :<math>K_a = \frac{[\mbox{H}_3\mbox{O}^+][\mbox{A}^-]}{[\mbox{HA}]}</math> [[Strong acids]] have large ''K''_a values (i.e. the reaction equilibrium lies far to the right; the acid is almost completely dissociated to H₃O⁺ and A^-). Strong acids include the heavier [[hydrohalic acid]]s: [[hydrochloric acid]] (HCl), [[hydrobromic acid]] (HBr), and [[hydroiodic acid]] (HI). (However, [[hydrofluoric acid]], HF, is relatively weak.) For example, the ''K''_a value for hydrochloric acid (HCl) is 10⁷. [[Weak acid]]s have small ''K''_a values (i.e. at equilibrium significant amounts of HA and A⁻ exist together in solution; modest levels of H₃O⁺ are present; the acid is only partially dissociated). For example, the K_a value for acetic acid is 1.8 x 10^-5. Most organic acids are weak acids. [[Oxoacid]]s, which tend to contain central atoms in high oxidation states surrounded by oxygen may be quite strong or weak. [[Nitric acid]], sulfuric acid, and [[perchloric acid]] are all strong acids, whereas [[nitrous acid]], [[sulfurous acid]] and [[hypochlorous acid]] are all weak. Note on terms used: * The terms "[[हाइड्रोजन|hydrogen]] ion" and "proton" are used interchangeably; both refer to H⁺. * In aqueous solution, the water is protonated to form [[hydronium]] ion, H₃O⁺(aq). This is often abbreviated as H⁺(aq) even though the symbol is not chemically correct. * The strength of an acid is measured by its [[acid dissociation constant]] (''K''_a) or equivalently its p''K''_a (p''K''_a= - log(''K''_a)). * The [[pH]] of a solution is a measurement of the concentration of hydronium. This will depend on the concentration and nature of acids and bases in solution. === मोनोप्रोटिक अम्ल === '''मोनोप्रोटिक अम्ल''' थन्यागु अम्ल ख गुकिलिं केमिकल डिसोसियसन (वा आयोनाइजेसन)य् छगू अम्ल प्रति मोलेक्युल दान यायेफु। दसु (HAया चिं दुगु अम्ल स्वयादिसँ): :::::HA(aq) + H₂O(l) {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + A⁻(aq) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''K''_a थ्व कथंया अम्लया साधारण दसुलि [[खनिज अम्ल]] (गुकिलि [[हाइड्रोक्लोरिक अम्ल]] (HCl) व [[नाइट्रिक अम्ल]] (HNO_३) ला) ख। मेगु थासय् [[अर्‍ग्यानिक अम्ल]]य् थ्व खँग्वः छगू [[कार्बोक्सिल पुचः]] दूगु अम्लया निंतिं छ्येलि गुकियात गबिलें-गबिलें '''मोनोकार्बोक्सिलिक अम्ल'''या नां नं बिइगु या। दसुया [[अर्‍ग्यानिक अम्ल]]य् [[फर्मिक अम्ल]] (HCOOH), [[एसेटिक अम्ल]] (CH_३COOH) व [[बेञ्जोइक अम्ल]] (C_६H_५COOH) ला। === पोलिप्रोटिक अम्ल === Polyprotic acids are able to donate more than one proton per acid molecule, in contrast to monoprotic acids that only donate one proton per molecule. Specific types of polyprotic acids have more specific names, such as '''diprotic acid''' (two potential protons to donate) and '''triprotic acid''' (three potential protons to donate). A diprotic acid (here symbolized by H₂A) can undergo one or two dissociations depending on the pH. Each dissociation has its own dissociation constant, K_a1 and K_a2. :::::H₂A(aq) + H₂O(l) {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + HA⁻(aq) &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''K''_a1 :::::HA⁻(aq) + H₂O(l) {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + A²⁻(aq)&nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; ''K''_a2 The first dissociation constant is typically greater than the second; i.e., ''K''_a1 > ''K''_a2 . For example, [[sulfuric acid]] (H₂SO₄) can donate one proton to form the [[bisulfate]] anion (HSO₄⁻), for which ''K''_a1 is very large; then it can donate a second proton to form the [[sulfate]] anion (SO₄²⁻), wherein the ''K''_a2 is intermediate strength. The large ''K''_a1 for the first dissociation makes sulfuric a strong acid. In a similar manner, the weak unstable [[carbonic acid]] (H₂CO₃) can lose one proton to form [[bicarbonate]] anion (HCO₃⁻) and lose a second to form [[carbonate]] anion (CO₃²⁻). Both ''K''_a values are small, but ''K''_a1 > ''K''_a2 . A triprotic acid (H₃A) can undergo one, two, or three dissociations and has three dissociation constants, where ''K''_a1 > ''K''_a2 > ''K''_a3 . :::::H₃A(aq) + H₂O(l) {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + H₂A⁻(aq) &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; ''K''_a1 :::::H₂A⁻(aq) + H₂O(l) {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + HA²⁻(aq) &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''K''_a2 :::::HA²⁻(aq) + H₂O(l) {{unicode|⇌}} H₃O⁺(aq) + A³⁻(aq) &nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ''K''_a3 An [[inorganic]] example of a triprotic acid is orthophosphoric acid (H₃PO₄), usually just called [[phosphoric acid]]. All three protons can be successively lost to yield H₂PO₄⁻, then HPO₄²⁻, and finally PO₄³⁻ , the orthophosphate ion, usually just called [[phosphate]]. An [[organic compound|organic]] example of a triprotic acid is [[citric acid]], which can successively lose three protons to finally form the [[citrate]] ion. Even though the positions of the protons on the original molecule may be equivalent, the successive ''K''_a values will differ since it is energetically less favorable to lose a proton if the conjugate base is more negatively charged. === न्युट्रलाइजेसन === [[किपा:Hydrochloric acid ammonia.jpg|thumb|[[Hydrochloric acid]] (in [[beaker]]) reacting with [[ammonia]] fumes to produce [[ammonium chloride]] (white smoke).]] [[Neutralization (chemistry)|Neutralization]] is the reaction between an acid and a base, producing a [[salt (chemistry)|salt]] and neutralized base; for example, hydrochloric acid and sodium hydroxide form sodium chloride and water: ::HCl(aq) + NaOH(aq) → H₂O(l) + NaCl(aq) Neutralization is the basis of [[titration]], where a [[pH indicator]] shows equivalence point when the equivalent number of moles of a base have been added to an acid. It is often wrongly assumed that neutralization should result in a solution with pH 7.0, which is only the case with similar acid and base strengths during a reaction. Neutralization with a base weaker than the acid results in a weakly acidic salt. An example is the weakly acidic [[ammonium chloride]], which is produced from the strong acid [[hydrogen chloride]] and the weak base [[ammonia]]. Conversely, neutralizing a weak acid with a strong base gives a weakly basic salt, e.g. [[sodium fluoride]] from [[hydrogen fluoride]] and [[sodium hydroxide]]. === कमजोर अम्ल/कमजोर क्षार समीकरण === {{main|हेण्डरसन-ह्यासेलब्याच समीकरण}} In order to lose a proton, it is necessary that the pH of the system rise above the p''K''_a of the protonated acid. The decreased concentration of H⁺ in that basic solution shifts the equilibrium towards the conjugate base form (the deprotonated form of the acid). In lower-pH (more acidic) solutions, there is a high enough H⁺ concentration in the solution to cause the acid to remain in its protonated form, or to protonate its conjugate base (the deprotonated form). Solutions of weak acids and salts of their conjugate bases form [[buffer solution]]s. == अम्लया छ्य्‌ला == अम्ल यक्व थासय् छ्य्‌लेछिं। अम्लयात आपालं खतं व मेमेगु धातुया करोजन (corrosion) लिकायेत [[पिक्लिङ]] प्रकृयाय् छ्येलि। अम्लयात [[वेट सेल ब्याट्री]]इ इलेक्ट्रोलाइटया कथं नं छ्येलिगु या, दसु [[स्ल्फ्युरिक अम्ल]]यात [[कार ब्याट्री]]इ छ्यलि। Strong acids, [[sulfuric acid]] in particular, are widely used in mineral processing. For example, phosphate minerals react with sulfuric acid to produce [[phosphoric acid]] for the production of phosphate fertilizers, and [[जस्ता|zinc]] is produced by dissolving zinc oxide into sulfuric acid, purifying the solution and electrowinning. In the chemical industry, acids react in neutralization reactions to produce salts. For example, [[nitric acid]] reacts with [[ammonia]] to produce [[ammonium nitrate]], a fertilizer. Additionally, [[carboxylic acid]]s can be [[Esterification|esterified]] with [[alcohol]]s, to produce [[ester]]s. Acids are used as [[catalyst]]s; for example, [[sulfuric acid]] is used in very large quantities in the [[alkylation]] process to produce gasoline. Strong acids, such as sulfuric, phosphoric and hydrochloric acids also effect dehydration and condensation reactions. Acids are used as additives to drinks and foods, as they alter their taste and serve as preservatives. [[Phosphoric acid]], for example, is a component of [[cola]] drinks. == जैविक स्थिति == मनु व यक्व मेमेगु प्राणीइ [[हाइड्रोक्लोरिक अम्ल]] [[ग्यास्ट्रिक अम्ल]]या छगू भागया रुपं [[प्वा|प्वाथं]] [[प्रोटिन]] व [[पोलिस्याकेराइड]] पाचनया निंतिं पिकाइ। थुकिलिं इन्-एक्टिभ प्रो-इञ्जाइम [[पेप्सिनोजेन]]यात इञ्जाइम [[पेप्सिन]]य् हिलाछ्वइ। छुं प्राणीतेसं अम्लयात प्रतिकारया निंतिं पिकाइ, दसु इमुं [[फर्मिक अम्ल]] पिकाइ। == साधारण अम्ल == === [[खनिज अम्ल]] === * हाइड्रोजन हेलाइडया सोलुसन, दसु [[हाइड्रोक्लोरिक अम्ल]] (HCl) व [[हाइड्रोब्रोमिक अम्ल]] (HBr) * [[सल्फ्युरिक अम्ल]] (H₂SO₄) * [[नाइट्रिक अम्ल]] (HNO₃) * [[फोस्फोरिक अम्ल]] (H₃PO₄) * [[क्रोमिक अम्ल]] (H₂CrO₄) === [[सल्फोनिक अम्ल]] === * मिथेनसल्फोनिक अम्ल (aka mesylic acid) (MeSO₃H) * इथेनसल्फोनिक अम्ल (aka esylic acid) (EtSO₃H) * बेञ्जिनसल्फोनिक अम्ल (aka besylic acid) (PhSO₃H) * टोलुइनसल्फोनिक अम्ल (aka tosylic acid, or (C₆H₄(CH₃) (SO₃H)) === [[कार्बोक्जिलिक अम्ल]] === * [[फर्मिक अम्ल]] * [[एसेटिक अम्ल]] * [[साइट्रिक अम्ल]] === [[भिनिलोगस]] कार्बोक्सिलिक अम्ल === * [[एस्कर्बिक अम्ल]] * [[मेल्ड्रमया अम्ल]] == लिधंसा == {{reflist}} * [https://web.archive.org/web/20011218075412/http://www.csudh.edu/oliver/chemdata/data-ka.htm साधारण अम्ल व क्षारया धलः] * Zumdahl, Chemistry, 4th Edition. == स्वयादिसँ == ; रसायनशास्त्र * [[अम्ल भ्यालु]] * [[अम्ल लवण]] * [[चि|क्षार]] * [[आधारभूत क्षार]] * [[बाइनरी अम्ल]] * [[भिट्रियोल]] * [[अम्ल-क्षार एक्स्ट्र्याक्सन]] ; वातावरण * [[अम्ल वा]] * [[महासागर अम्लीकरण]] == पिनेया स्वापू == * [https://web.archive.org/web/20161227185722/http://scienceaid.co.uk/chemistry/physical/acidbases.html Science Aid: अम्ल व क्षार] हाइस्कुलया विद्यार्थीतेगु निंतिं जानकारी * [https://web.archive.org/web/20190126143238/http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html कर्टिपोट]: अम्ल-क्षार इक्विलिब्रिया किपा, [[pH]] ल्याखायेगु व [[टाइट्रेसन]] कर्भ स्टिमुलेसन व एनालाइसिस - [[फ्रिवेय्‌र]] * [https://web.archive.org/web/20070208205931/http://canadaconnects.ca/chemistry/10081/ अम्लया गुणया बारेय् प्राथमिक रसायनिक विद्यार्थीया निंतिं सार] * [http://www.unece.org/env/lrtap/ लङ्ग रेञ्ज ट्रान्सबाउण्डरी प्रदुषणया बारेय् UN ECE कन्भेन्सन] <!-- interwiki --> {{Commonscat|Acids}} [[पुचः:अम्ल| ]] [[पुचः:अम्ल-क्षार रसायनशास्त्र]] [[पुचः:विज्ञान]] 3wd74b5p6ihuvubvcztz65nde0vmank 0 6127 1120515 1091821 2026-04-18T13:58:21Z Eukesh 11 /* बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः */ 1120515 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |{{leftlegend|#000000|[[Center of origin|Centres of origin]]]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] ibj4epklwrwrwmbr22h7nont4me1jg1 1120516 1120515 2026-04-18T13:59:30Z Eukesh 11 1120516 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |बुंज्या न्ह्यथंगु थाय्]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb|प्राचीन मिस्रया बुंज्या]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] crq6ok9tj4zm0b3pomcgtegfpb1o147 1120521 1120516 2026-04-18T14:07:33Z Eukesh 11 /* बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः */ 1120521 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |बुंज्या न्ह्यथंगु थाय्]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb|प्राचीन मिस्रया बुंज्या]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] * [[सिसाबुसा बुंज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] lhan0rh2dnr3k1glc5gcfonqyhj8tf5 1120522 1120521 2026-04-18T14:08:19Z Eukesh 11 /* बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः */ 1120522 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |बुंज्या न्ह्यथंगु थाय्]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb|प्राचीन मिस्रया बुंज्या]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] * [[सिसाबुसा बुंज्या]] * [[केबःज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] 5h8b9noflxv3wghqp4crsg95829suci 1120526 1120522 2026-04-18T14:11:09Z Eukesh 11 /* बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः */ 1120526 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |बुंज्या न्ह्यथंगु थाय्]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb|प्राचीन मिस्रया बुंज्या]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] * [[सिसाबुसा बुंज्या]] * [[केबःज्या]] * [[जैविक बुंज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] hef2gd6u0wg8ez5s2brqmo48yjbyok4 1120530 1120526 2026-04-18T14:21:28Z Eukesh 11 /* बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः */ 1120530 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |बुंज्या न्ह्यथंगु थाय्]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb|प्राचीन मिस्रया बुंज्या]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] * [[सिसाबुसा बुंज्या]] * [[केबःज्या]] * [[जैविक बुंज्या]] * [[ल्यंकाः बुंज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] askt1ck4ahrbvbw103eq2vmpsgld96t 1120534 1120530 2026-04-18T14:24:57Z Eukesh 11 /* बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः */ 1120534 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बुँज्या}} [[Image:PivotWithDrops.JPG|thumb|Modern agriculture: a [[center pivot irrigation]]]] [[Image:Vavilov-centers updated.jpg|thumb |upright=1.35 |बुंज्या न्ह्यथंगु थाय्]] [[किपा:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|right|thumb|प्राचीन मिस्रया बुंज्या]] '''बुँज्या''' बुँइ थी-थी प्रविधि छ्येला खाद्य व मेमेगु वस्तु विशेषकथं कच्चा पदार्थ उत्पादन नाप स्वापू दूगु छगू आर्थिक क्रियाकलाप ख। बुँज्या [[लहना]] विकासया छगू मू कारक ख। थुकिलि पशुतयेत आर्थिक लाभया निंतिं लहिनिगु व स्वांमातयेत निश्चित थासय् ह्वयेकिगु आदि ज्या जुइ। प्राचीनकालय् थन्यागु ज्यां खाद्यान्नया उत्पादन अप्वयेकाबिल। थुकिया लिच्वःया कथं यक्व [[जनघनत्त्व]] व [[सामाजिक संतुष्टि|स्तरीकृत]] समाजया विकास जुवन। बुँज्याया सीकेज्यायात [[बुँज्या विज्ञान]]या कथं नालिगु याइ। ==बुँज्यानाप स्वापू दूगु छुं खँग्वः== * झू (Wetland): भिंगु लः दूगु बुं * पथु: गंगु बुं * [[सघन बुंज्या]] * [[सिसाबुसा बुंज्या]] * [[केबःज्या]] * [[जैविक बुंज्या]] * [[ल्यंकाः बुंज्या]] * [[म्वानाः बुंज्या]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[ह्वज्या]] {{Commonscat|Agriculture}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:बुँज्या]] 1oj2gdtfuj65a5e57idd9ydo9ey4zkn 0 17017 1120538 1059487 2026-04-19T03:48:18Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Kunnamkulam_Town_in_1973.jpg|Kunnamkulam_Town_in_1973.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 April 2026. 1120538 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/कुन्नम्कुलम्}} [[Image:Senior_Ground_Kunnamkulam_GMBHSS.jpg|thumb|View from 'Senior Ground' (Govt. GMBHSS Ground) Kunnamkulam]] [[Image:St. Matthias Orthodox Church South Bazar Kunnamkulam.jpg|thumb|''Ambala Palli'' has a rare stylistic synthesis that uniquely blends Hindu temple architecture with Christian liturgical function.]] <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{भारतयागु नगर इलाकायागु तथ्यांक | native_name = कुन्नम्कुलम् | type = city | latd = 10.65 | longd = 76.08| locator_position = right | state_name = केरला | district = [[थ्रिस्सुर जिल्ला|थ्रिस्सुर]] | leader_title = | leader_name = | altitude = ५७| altitude_ft = १८७| population_as_of = 2001 | population_total = ५१,५८५| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''कुन्नम्कुलम्''' ([[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]]:Kunnamkulam), [[भारत|भारतयागु]] [[केरल|केरला]] राज्ययागु [[थ्रिस्सुर जिल्ला|थ्रिस्सुर]] जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः। ==भूगोल== थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः {{coor d|10.65|N|76.08|E|}} ।<ref name="geoloc">{{cite web | accessdate = मार्च १९ | accessyear = २००७ | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kunnamkulam.html | title = Kunnamkulam | work = Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५७&nbsp;[[मितर|मिटर]] (१८७&nbsp;[[फुट]]) च्वे ला। ==जनसंख्या== भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कुन्नम्कुलम् शहरयागु जनसंख्या ५१,५८५ खः।<ref name="census">{{cite web | accessdate = मार्च १९ | accessyear = २००७ | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = भारतीय जनगणना २००१}}</ref> थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु। थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कुन्नम्कुलम् यागु साक्षरता अप्व दु। थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु। ==लिधंसा== <references/> {{केरलायागु-शहर-जगच्वसु}} {{Commonscat|Kunnamkulam}} [[पुचः:केरलायागु शहर]] 9sddmk1bfg0qspjpf8o6hf47095gr5f 1120540 1120538 2026-04-19T03:50:01Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Senior_Ground_Kunnamkulam_GMBHSS.jpg|Senior_Ground_Kunnamkulam_GMBHSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 April 2026. 1120540 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/कुन्नम्कुलम्}} [[Image:St. Matthias Orthodox Church South Bazar Kunnamkulam.jpg|thumb|''Ambala Palli'' has a rare stylistic synthesis that uniquely blends Hindu temple architecture with Christian liturgical function.]] <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{भारतयागु नगर इलाकायागु तथ्यांक | native_name = कुन्नम्कुलम् | type = city | latd = 10.65 | longd = 76.08| locator_position = right | state_name = केरला | district = [[थ्रिस्सुर जिल्ला|थ्रिस्सुर]] | leader_title = | leader_name = | altitude = ५७| altitude_ft = १८७| population_as_of = 2001 | population_total = ५१,५८५| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''कुन्नम्कुलम्''' ([[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]]:Kunnamkulam), [[भारत|भारतयागु]] [[केरल|केरला]] राज्ययागु [[थ्रिस्सुर जिल्ला|थ्रिस्सुर]] जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः। ==भूगोल== थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः {{coor d|10.65|N|76.08|E|}} ।<ref name="geoloc">{{cite web | accessdate = मार्च १९ | accessyear = २००७ | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kunnamkulam.html | title = Kunnamkulam | work = Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५७&nbsp;[[मितर|मिटर]] (१८७&nbsp;[[फुट]]) च्वे ला। ==जनसंख्या== भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कुन्नम्कुलम् शहरयागु जनसंख्या ५१,५८५ खः।<ref name="census">{{cite web | accessdate = मार्च १९ | accessyear = २००७ | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = भारतीय जनगणना २००१}}</ref> थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु। थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कुन्नम्कुलम् यागु साक्षरता अप्व दु। थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु। ==लिधंसा== <references/> {{केरलायागु-शहर-जगच्वसु}} {{Commonscat|Kunnamkulam}} [[पुचः:केरलायागु शहर]] 7nwzlv9ddwgpcnscpn8b3s3knfp9txy 1120542 1120540 2026-04-19T03:50:08Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:St._Matthias_Orthodox_Church_South_Bazar_Kunnamkulam.jpg|St._Matthias_Orthodox_Church_South_Bazar_Kunnamkulam.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 April 2026. 1120542 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/कुन्नम्कुलम्}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{भारतयागु नगर इलाकायागु तथ्यांक | native_name = कुन्नम्कुलम् | type = city | latd = 10.65 | longd = 76.08| locator_position = right | state_name = केरला | district = [[थ्रिस्सुर जिल्ला|थ्रिस्सुर]] | leader_title = | leader_name = | altitude = ५७| altitude_ft = १८७| population_as_of = 2001 | population_total = ५१,५८५| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''कुन्नम्कुलम्''' ([[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]]:Kunnamkulam), [[भारत|भारतयागु]] [[केरल|केरला]] राज्ययागु [[थ्रिस्सुर जिल्ला|थ्रिस्सुर]] जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः। ==भूगोल== थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः {{coor d|10.65|N|76.08|E|}} ।<ref name="geoloc">{{cite web | accessdate = मार्च १९ | accessyear = २००७ | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kunnamkulam.html | title = Kunnamkulam | work = Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५७&nbsp;[[मितर|मिटर]] (१८७&nbsp;[[फुट]]) च्वे ला। ==जनसंख्या== भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कुन्नम्कुलम् शहरयागु जनसंख्या ५१,५८५ खः।<ref name="census">{{cite web | accessdate = मार्च १९ | accessyear = २००७ | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = भारतीय जनगणना २००१}}</ref> थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु। थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कुन्नम्कुलम् यागु साक्षरता अप्व दु। थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु। ==लिधंसा== <references/> {{केरलायागु-शहर-जगच्वसु}} {{Commonscat|Kunnamkulam}} [[पुचः:केरलायागु शहर]] o4dtnqwi8fbaiopllep9d6vxsbj44oz 0 172089 1120520 1119590 2026-04-18T14:07:05Z Eukesh 11 1120520 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/ह्वज्या}} [[Image:Fields SW from Sevilla.jpg|thumb|Irrigation of agricultural fields in [[Andalusia]]]] '''ह्वज्या''' [[ल]]यात थःगु प्राकृतिक बाहाया लंपुं चाहिका [[बुँ]]इ छ्वइगु छगू मानवीय प्रविधि ख। थ्व प्रविधिया छ्येला [[बुँज्या|खाद्यान्न बुइकेत]], [[बुँ]] मिलेयायेत व स्यंगु चा वा सुक्खा बुँइ [[पुर्नवनस्पतिकरण]]यायेत, म्हो वा वइबिले आदि ईले जुइ। नापं ह्वज्यां च्वापुं स्वाँमातयेत बचेयायेत नं ग्वहालि याइ <ref>{{Cite web | last1 = Snyder | first1 = R. L. | last2 = Melo-Abreu | first2 = J. P. | title = Frost protection: fundamentals, practice, and economics – Volume 1 | booktitle = Environment and Natural Resources Series 10 | publisher = Food and Agriculture Organization of the United Nations | year = 2005 | url = ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/008/y7223e/y7223e00.pdf |format=PDF| id = ISSN: 1684-8241. }}</ref>, तुमांयात बुइमबिकेयत ग्वहालि याइ<ref>{{cite web | last = Williams | first = J. F. | coauthors = S. R. Roberts, J. E. Hill, S. C. Scardaci, and G. Tibbits | title = Managing Water for Weed Control in Rice | publisher = [[UC Davis, Department of Plant Sciences]] | url = http://www.plantsciences.ucdavis.edu/uccerice/WATER/water.htm | accessdate = 2007-03-14 }}</ref> व बुँयात तःभके बिमखु।<ref>[https://web.archive.org/web/20081009080408/http://ngm.nationalgeographic.com/2008/09/soil/mann-text.html Arid environments becoming consolidated]</ref> ह्वज्यायात धु ब्वइगु पनेयात, [[धः]] डिस्पोज यायेत, व [[हिप लिचिङ्ग|उत्खनन]] ज्याय् नं छ्येलि। ह्वज्यायात [[ध्वंज्या]]नापं सीकिगु याइ। ध्वंज्याय् प्राकृतिक वा मानवनिर्मित कथं सतह व सतहस्वया क्वेया लयात व थासं लिकाना छ्वइगु जुइ। [[किपा:Irrigation1.jpg|350px|thumb|न्यु जर्सीया ख्यले ह्वज्या।]] [[किपा:Irrigational sprinkler.jpg|350px|thumb|ह्वज्या छ्वाके ज्याभःयात क्यबय् ल छ्वाकेयात छ्येलिगु या।]] == लिधंसा == {{लिधंसा}} == स्वयादिसँ == * [[बुँज्या]] [[पुचः:बुँज्या]] [[पुचः:ह्वज्या]] mghegmj0hs8ee9p06uvl9rf7n6hl7yc 0 203881 1120510 1104910 2026-04-18T13:55:24Z Eukesh 11 1120510 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/लय्‌ताज्या}} '''लय्‌ताज्या''' धाःगु लय्‌तायेकेत वा थः न्ह्याइपुइकेत याइगु ज्या ख। थथे ज्या याइम्ह मनुयात लय्‌ताकःमि, लय्‌ताच्य, लय्‌ताज्यामि आदि नामं म्हसीकेगु याइ। <ref>[https://nepalbhasa.org/dictionary/NB/%E0%A4%B2%E0%A4%AF%E0%A5%8D%E2%80%8C%E0%A4%A4%E0%A4%BE नेपालभाषा फुति अर्गय् खँग्वःधूकु]</ref> ==दसु== * [[केबःज्या]]: केबः दुने थीथी कथंया स्वांमा पिनेगु व स्वां ह्वकेगु ज्या * [[लहिनाज्या]] ==स्वयादिसँ== * [[झासु]] * [[विकिपिडिया:विकिज्याझ्वः लय्‌ताज्या]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:लय्‌ताज्या]] cdtrrtzxdhvoxd86b9dhfsugw49m9g3 2 222790 1120539 939561 2026-04-19T03:48:22Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Kunnamkulam_Town_in_1973.jpg|Kunnamkulam_Town_in_1973.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 April 2026. 1120539 wikitext text/x-wiki {{देवनागरी|कुन्नम्कुलम्}} ''थ्व पौ देवनागरीं बोट छ्यला थःमंतुं नेपाललिपिइ हिलातःगु ख। थ्व पौयात च्वसु पतिइ यंकेन्ह्यः छकः ब्वनाः पाय्छि जू/मजूगू स्वयादिसँ।'' [[Image:Senior_Ground_Kunnamkulam_GMBHSS.jpg|thumb|View from 'Senior Ground' (Govt. GMBHSS Ground) Kunnamkulam]] [[Image:St. Matthias Orthodox Church South Bazar Kunnamkulam.jpg|thumb|''Ambala Palli'' has a rare stylistic synthesis that uniquely blends Hindu temple architecture with Christian liturgical function.]] <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐣𑐐𑐬 𑐂𑐮𑐵𑐎𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐟𑐠𑑂𑐫𑐵𑑄𑐎 | native_name = 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 | type = city | latd = 10.65 | longd = 76.08| locator_position = right | state_name = 𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵 | district = [[𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵|𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 𑑕𑑗| altitude_ft = 𑑑𑑘𑑗| population_as_of = 2001 | population_total = 𑑕𑑑,𑑕𑑘𑑕| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂''' ([[𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷 𑐨𑐵𑐲𑐵|𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷]]:Kunnamkulam), [[𑐨𑐵𑐬𑐟|𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸]] [[𑐎𑐾𑐬𑐮|𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵]] 𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵𑐐𑐸 [[𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵|𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬]] 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐕𑐐𑐸 𑐳𑐴𑐬 𑐂𑐮𑐵𑐎𑐵 𑐏𑑅। ==𑐨𑐹𑐐𑑀𑐮== 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐀𑐎𑑂𑐲𑐵𑑄𑐱 𑐰 𑐡𑐾𑐱𑐵𑐣𑑂𑐟𑐬 𑐏𑑅 {{coor d|10.65|N|76.08|E|}} ।<ref name="geoloc">{{cite web | accessdate = 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐔 𑑑𑑙 | accessyear = 𑑒𑑐𑑐𑑗 | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kunnamkulam.html | title = Kunnamkulam | work = Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>𑐳𑐩𑐸𑐡𑑂𑐬 𑐳𑐟𑐴 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐠𑐵𑐫 𑑕𑑗&nbsp;[[𑐩𑐶𑐟𑐬|𑐩𑐶𑐚𑐬]] (𑑑𑑘𑑗&nbsp;[[𑐦𑐸𑐚]]) 𑐔𑑂𑐰𑐾 𑐮𑐵। ==𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵== 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐡𑑄 𑑒𑑐𑑐𑑑 𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐐𑐞𑐣𑐵 𑐎𑐠𑑄 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵 𑑕𑑑,𑑕𑑘𑑕 𑐏𑑅।<ref name="census">{{cite web | accessdate = 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐔 𑑑𑑙 | accessyear = 𑑒𑑐𑑐𑑗 | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐷𑐫 𑐖𑐣𑐐𑐞𑐣𑐵 𑑒𑑐𑑐𑑑}}</ref> 𑐠𑐸𑐎𑐶𑐮𑐷 𑐩𑐶𑐖𑑄𑐟 𑑔𑑗%, 𑐰 𑐩𑐶𑐳𑐵𑐟 𑑕𑑓% 𑐡𑐸। 𑐠𑐣𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐟𑐶𑐱𑐟 𑑘𑑕% 𑐡𑐸, । 𑐩𑐶𑐖𑑄𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑑘𑑖% 𑐡𑐸, 𑐰 𑐩𑐶𑐳𑐵𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑑘𑑓% 𑐡𑐸। 𑐳𑐎𑐮 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐟𑐶𑐱𑐟 𑑕𑑙.𑑕%, 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐀𑐥𑑂𑐰 𑐡𑐸। 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵𑐫𑑂 𑑑𑑐% 𑑖 𑐡𑑄 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐩𑑂𑐴𑑀 𑐖𑐸। ==𑐮𑐶𑐢𑑄𑐳𑐵== <references/> {{𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸-𑐱𑐴𑐬-𑐖𑐐𑐔𑑂𑐰𑐳𑐸}} {{Commonscat|Kunnamkulam}} [[𑐥𑐸𑐔𑑅:𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐱𑐴𑐬]] fvmbnqv5oida6wvwtb7h795lwrmwv6j 1120541 1120539 2026-04-19T03:50:04Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Senior_Ground_Kunnamkulam_GMBHSS.jpg|Senior_Ground_Kunnamkulam_GMBHSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 April 2026. 1120541 wikitext text/x-wiki {{देवनागरी|कुन्नम्कुलम्}} ''थ्व पौ देवनागरीं बोट छ्यला थःमंतुं नेपाललिपिइ हिलातःगु ख। थ्व पौयात च्वसु पतिइ यंकेन्ह्यः छकः ब्वनाः पाय्छि जू/मजूगू स्वयादिसँ।'' [[Image:St. Matthias Orthodox Church South Bazar Kunnamkulam.jpg|thumb|''Ambala Palli'' has a rare stylistic synthesis that uniquely blends Hindu temple architecture with Christian liturgical function.]] <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐣𑐐𑐬 𑐂𑐮𑐵𑐎𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐟𑐠𑑂𑐫𑐵𑑄𑐎 | native_name = 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 | type = city | latd = 10.65 | longd = 76.08| locator_position = right | state_name = 𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵 | district = [[𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵|𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 𑑕𑑗| altitude_ft = 𑑑𑑘𑑗| population_as_of = 2001 | population_total = 𑑕𑑑,𑑕𑑘𑑕| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂''' ([[𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷 𑐨𑐵𑐲𑐵|𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷]]:Kunnamkulam), [[𑐨𑐵𑐬𑐟|𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸]] [[𑐎𑐾𑐬𑐮|𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵]] 𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵𑐐𑐸 [[𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵|𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬]] 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐕𑐐𑐸 𑐳𑐴𑐬 𑐂𑐮𑐵𑐎𑐵 𑐏𑑅। ==𑐨𑐹𑐐𑑀𑐮== 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐀𑐎𑑂𑐲𑐵𑑄𑐱 𑐰 𑐡𑐾𑐱𑐵𑐣𑑂𑐟𑐬 𑐏𑑅 {{coor d|10.65|N|76.08|E|}} ।<ref name="geoloc">{{cite web | accessdate = 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐔 𑑑𑑙 | accessyear = 𑑒𑑐𑑐𑑗 | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kunnamkulam.html | title = Kunnamkulam | work = Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>𑐳𑐩𑐸𑐡𑑂𑐬 𑐳𑐟𑐴 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐠𑐵𑐫 𑑕𑑗&nbsp;[[𑐩𑐶𑐟𑐬|𑐩𑐶𑐚𑐬]] (𑑑𑑘𑑗&nbsp;[[𑐦𑐸𑐚]]) 𑐔𑑂𑐰𑐾 𑐮𑐵। ==𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵== 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐡𑑄 𑑒𑑐𑑐𑑑 𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐐𑐞𑐣𑐵 𑐎𑐠𑑄 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵 𑑕𑑑,𑑕𑑘𑑕 𑐏𑑅।<ref name="census">{{cite web | accessdate = 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐔 𑑑𑑙 | accessyear = 𑑒𑑐𑑐𑑗 | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐷𑐫 𑐖𑐣𑐐𑐞𑐣𑐵 𑑒𑑐𑑐𑑑}}</ref> 𑐠𑐸𑐎𑐶𑐮𑐷 𑐩𑐶𑐖𑑄𑐟 𑑔𑑗%, 𑐰 𑐩𑐶𑐳𑐵𑐟 𑑕𑑓% 𑐡𑐸। 𑐠𑐣𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐟𑐶𑐱𑐟 𑑘𑑕% 𑐡𑐸, । 𑐩𑐶𑐖𑑄𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑑘𑑖% 𑐡𑐸, 𑐰 𑐩𑐶𑐳𑐵𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑑘𑑓% 𑐡𑐸। 𑐳𑐎𑐮 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐟𑐶𑐱𑐟 𑑕𑑙.𑑕%, 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐀𑐥𑑂𑐰 𑐡𑐸। 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵𑐫𑑂 𑑑𑑐% 𑑖 𑐡𑑄 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐩𑑂𑐴𑑀 𑐖𑐸। ==𑐮𑐶𑐢𑑄𑐳𑐵== <references/> {{𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸-𑐱𑐴𑐬-𑐖𑐐𑐔𑑂𑐰𑐳𑐸}} {{Commonscat|Kunnamkulam}} [[𑐥𑐸𑐔𑑅:𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐱𑐴𑐬]] j9wed5ylxy43c8c3akb9g5twmlci05a 1120543 1120541 2026-04-19T03:50:12Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:St._Matthias_Orthodox_Church_South_Bazar_Kunnamkulam.jpg|St._Matthias_Orthodox_Church_South_Bazar_Kunnamkulam.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 April 2026. 1120543 wikitext text/x-wiki {{देवनागरी|कुन्नम्कुलम्}} ''थ्व पौ देवनागरीं बोट छ्यला थःमंतुं नेपाललिपिइ हिलातःगु ख। थ्व पौयात च्वसु पतिइ यंकेन्ह्यः छकः ब्वनाः पाय्छि जू/मजूगू स्वयादिसँ।'' <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐣𑐐𑐬 𑐂𑐮𑐵𑐎𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐟𑐠𑑂𑐫𑐵𑑄𑐎 | native_name = 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 | type = city | latd = 10.65 | longd = 76.08| locator_position = right | state_name = 𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵 | district = [[𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵|𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 𑑕𑑗| altitude_ft = 𑑑𑑘𑑗| population_as_of = 2001 | population_total = 𑑕𑑑,𑑕𑑘𑑕| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂''' ([[𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷 𑐨𑐵𑐲𑐵|𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷]]:Kunnamkulam), [[𑐨𑐵𑐬𑐟|𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸]] [[𑐎𑐾𑐬𑐮|𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵]] 𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵𑐐𑐸 [[𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵|𑐠𑑂𑐬𑐶𑐳𑑂𑐳𑐸𑐬]] 𑐖𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐕𑐐𑐸 𑐳𑐴𑐬 𑐂𑐮𑐵𑐎𑐵 𑐏𑑅। ==𑐨𑐹𑐐𑑀𑐮== 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐀𑐎𑑂𑐲𑐵𑑄𑐱 𑐰 𑐡𑐾𑐱𑐵𑐣𑑂𑐟𑐬 𑐏𑑅 {{coor d|10.65|N|76.08|E|}} ।<ref name="geoloc">{{cite web | accessdate = 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐔 𑑑𑑙 | accessyear = 𑑒𑑐𑑐𑑗 | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kunnamkulam.html | title = Kunnamkulam | work = Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>𑐳𑐩𑐸𑐡𑑂𑐬 𑐳𑐟𑐴 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐠𑐵𑐫 𑑕𑑗&nbsp;[[𑐩𑐶𑐟𑐬|𑐩𑐶𑐚𑐬]] (𑑑𑑘𑑗&nbsp;[[𑐦𑐸𑐚]]) 𑐔𑑂𑐰𑐾 𑐮𑐵। ==𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵== 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐡𑑄 𑑒𑑐𑑐𑑑 𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐐𑐞𑐣𑐵 𑐎𑐠𑑄 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵 𑑕𑑑,𑑕𑑘𑑕 𑐏𑑅।<ref name="census">{{cite web | accessdate = 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐔 𑑑𑑙 | accessyear = 𑑒𑑐𑑐𑑗 | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐷𑐫 𑐖𑐣𑐐𑐞𑐣𑐵 𑑒𑑐𑑐𑑑}}</ref> 𑐠𑐸𑐎𑐶𑐮𑐷 𑐩𑐶𑐖𑑄𑐟 𑑔𑑗%, 𑐰 𑐩𑐶𑐳𑐵𑐟 𑑕𑑓% 𑐡𑐸। 𑐠𑐣𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐟𑐶𑐱𑐟 𑑘𑑕% 𑐡𑐸, । 𑐩𑐶𑐖𑑄𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑑘𑑖% 𑐡𑐸, 𑐰 𑐩𑐶𑐳𑐵𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑑘𑑓% 𑐡𑐸। 𑐳𑐎𑐮 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐟𑐶𑐱𑐟 𑑕𑑙.𑑕%, 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐎𑐸𑐣𑑂𑐣𑐩𑑂𑐎𑐸𑐮𑐩𑑂 𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐎𑑂𑐲𑐬𑐟𑐵 𑐀𑐥𑑂𑐰 𑐡𑐸। 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐴𑐬𑐫𑐐𑐸 𑐖𑐣𑐳𑑄𑐏𑑂𑐫𑐵𑐫𑑂 𑑑𑑐% 𑑖 𑐡𑑄 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐩𑑂𑐴𑑀 𑐖𑐸। ==𑐮𑐶𑐢𑑄𑐳𑐵== <references/> {{𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸-𑐱𑐴𑐬-𑐖𑐐𑐔𑑂𑐰𑐳𑐸}} {{Commonscat|Kunnamkulam}} [[𑐥𑐸𑐔𑑅:𑐎𑐾𑐬𑐮𑐵𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐱𑐴𑐬]] j4kem47cdf92v121p4azgv3xex48z1g 0 306646 1120535 1120381 2026-04-18T14:34:24Z Eukesh 11 1120535 wikitext text/x-wiki '''बैशाख''' [[बिक्रम सम्बत]]या न्हापांगु ला ख। थ्व ला बिले नेपालमन्दःया थीथी थासय् बिस्का जात्रा न्ह्याइ। ==थीथी नखः== * खाइसंल्हू ==स्वयादिसँ== * [[बिक्रम सम्बत]] [[पुचः:बिक्रम सम्बत]] rqoyd695uvropgg9z2se7kbrgynet9p 0 306708 1120486 2026-04-18T13:10:19Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदल बाय् वृहत भाषा मोडल''' (Large Language Model वा LLM) धाःगु आर्तिफिसियल इन्तेलिजेन्स(AI) या छगू ताजि ख, गुकियात तःधंगु मात्राय् तेक्स्त देता (text data) छ्यलाः प्रशिक्षण बियातःगु... 1120486 wikitext text/x-wiki '''लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदल बाय् वृहत भाषा मोडल''' (Large Language Model वा LLM) धाःगु आर्तिफिसियल इन्तेलिजेन्स(AI) या छगू ताजि ख, गुकियात तःधंगु मात्राय् तेक्स्त देता (text data) छ्यलाः प्रशिक्षण बियातःगु जुइ। थ्व मोदल नाप मनूतय्सं ल्हाइगु भाषा थुइकेगु, च्वयेगु, अले लिसः बिइगु क्षमता दइ। थन्यागु मोदलतय्सं अर्बौं प्यारामीटर (parameters) छ्यलाः भाषाया संरचना व खँग्वःतय्गु स्वापू सीका काइ। आःया इलय् थ्व प्रविधिं च्वसु च्वयेगु, कम्प्युटर प्रोग्रामिङ यायेगु, अले भाय् हिला बिइगु ज्याय् क्रान्ति हे हयाच्वंगु दु। थ्व मोडलत दीप लर्निंग (deep learning) अले न्यूरल नेटवर्क (neural networks) सिद्धान्तय् आधारित जुइ। विशेष यानाः 'ट्रान्सफर्मर' (Transformer) आर्किटेक्चरया विकासं थ्व क्षेत्रय् तःधंगु सफलता हःगु ख। थुकियात अर्बौं खँग्वःत दूगु डाटासेटय् स्यनिगु जुइ, गुकिया कारणं थुकिसं जटिल/थाकूगु न्ह्यसःतय्गु लिसः नं अपुइकः बी फु। थ्व प्रविधिं भविष्यय् मनू व मेसिन दथुया संचारयात पूवंक हे हिलाबिइगु अनुमान याःगु दु। == इतिहास व विकास == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलया विकास प्राकृतिक भाषा प्रसंस्करण (NLP) या ख्यलय् दशकौँ न्ह्यवंनिसें जुयाच्वंगु अनुसन्धानया लिच्वः ख। न्हापाया मोदलत 'नियम' (rules) व 'सांख्यिकी' (statistics) य् आधारित जुल, गुकिया क्षमता सीमित जक दत। सन् २०१७ य् गुगलया अनुसन्धानकर्तातय्सं "Attention Is All You Need" नांया शोधपत्र सार्वजनिक यायेधुंका 'ट्रान्सफर्मर' मोडलया उदय जुल। थ्व मोदलया विकासं एआईयात खँग्वःतय्गु दथुइ दूगु ताःहाकःगु स्वापूयात बांलाक थुइकेगु क्षमता बिल। सन् २०१८ पाखे ओपनएआई (OpenAI) संस्थां न्हापांगु GPT (Generative Pre-trained Transformer) सार्वजनिक यात। थ्व धुंका मोडलतय्गु आकार व क्षमताय् तीव्र गतिं वृद्धि जुल। सन् २०२० य् सार्वजनिक जूगु GPT-3 मोडल नं हलिमय् थ्व प्रविधियात लोकंह्वाकल। थ्व मोडलय् १७५ अर्ब प्यारामीटरत दूगु ख, गुगु उगु इलय् दकलय् तःधंगु मोडल ख। वया लिपा गुगल, मेटा, अले मेमेगु प्रविधि कम्पनीलतय्सं नं थःथःगु वृहत मोडलत सार्वजनिक यात। == ज्या यायेगु पहः == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलतय्सं मू रूपं 'प्रेडिक्शन' (prediction) वा 'अनुमान' या आधारय् ज्या याइ। छुं नं खँत्वाः दुने छगू खँग्वः धुंका मेगु छु खँग्वः वइ धका थ्व मोदलतय्सं तथ्याङ्कया आधारय् अनुमान याइ। थ्व प्रक्रियायात 'नेक्स्ट टोकन प्रेडिक्शन' (Next Token Prediction) धाइ। थ्व मोदलया प्रशिक्षण प्रक्रिया क्वय् बियाकथंया चरणय् जुइ: # '''डाटा मुंकेगु:''' इन्टरनेट, सफू, विकिपिडिया अले मेमेगु स्रोतं अर्बौं खँग्वःत मुंका ट्रेनिंग डाटा दयेकीगु। # '''प्रि-ट्रेनिंग (Pre-training):''' मोदलयात अन्लेबलद् डाटा (unlabelled data) बिइगु, गुकिया पाखें मोदलं भाषाया व्याकरण व साधारण ज्ञान सीकी। # '''फाइन-ट्यूनिंग (Fine-tuning):''' मोदलयात विशिष्ट ज्या (दसु: लिसः बिइगु, कोडिङ यायेगु) यायेत विशिष्ट डाटासेटय् हाकनं तालिम बिइगु। # '''RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback):''' मनूतय्सं मोदलया लिसःयात मुल्यांकन यानाः वयागु गुणस्तर बांलाकेगु ज्या। {| class="wikitable" |+ मू LLM मोडलतय्गु तुलना ! मोदलया नां !! दयेकामि !! मुख्य विशेषता |- | GPT || OpenAI || उच्च तर्क क्षमता व मल्टिमोडल |- | Llama || Meta || ओपन सोर्स अले उच्च दक्षता |- | Claude || Anthropic || सुरक्षा व ताःहाकःगु सन्दर्भ थुइकेगु क्षमता |- | Gemini || Google || गुगलया इकोसिस्टमलिसे एकीकरण |} == छ्यला व उपयोगिता == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलया छ्यला थौंया ईलय् थीथी ख्यलय् जुयाच्वंगु दु। शिक्षाया ख्यलय् विद्यार्थीपिन्त जटिल विषय थुइकेत थुकियात छ्यलेछिं। सफ्टवेयर विकासय् प्रोग्रामरपिन्त कोड च्वयेत अले गल्ती (bugs) सुधार यायेत थुकिसं ग्वहालि याइ। साहित्य अले च्वयेगु ख्यलय् च्वसु, चिनाखँ, अले ई-मेल च्वयेत थ्व मोदलत तसकं प्रभावकारी जुयाच्वंगु दु। व्यापारिक क्षेत्रय् ग्राहक सेवा (Customer Service) या निंतिं 'च्याटबोट' (Chatbots) या रूपय् थुकिया छ्यला जुइ। तथ्यांक विश्लेषण व सारांश (summarization) दयेकीगु ज्याय् नं थुकिया तःधंगु ल्हा दु। भाय् हिला बिइगु (Translation) ज्याय् थ्व मोदलतय्सं न्हापाया प्रविधि स्वया अप्वः स्वाभाविक लिसः बिइ फु। == चुनौती व सीमा == थ्व प्रविधिया यक्व फाइदा दुसां छुं गम्भीर समस्यात नं दु। दकलय् तःधंगु समस्या 'हलुसिनेसन' (Hallucination) ख, गुकिया अर्थ मोदल नं पूवंक हे मखूगु वा काल्पनिक सूचंयात तथ्य कथं न्ह्यब्वयेगु ख। थ्व नापं डाटाया पूर्वाग्रह (Bias) मेगु छगू तःधंगु समस्या ख। यदि मोदलयात स्यनिगु डाटाय् पक्षपात दुसा, मोडलया लिसः नं पक्षपातपूर्ण जुइफु। गोपनीयता (Privacy) या विषय नं थुकिलि महत्वपूर्ण चुनौती दु। मोदलयात स्यनिबिलय् छ्यलामिया व्यक्तिगत सूचं सुरक्षित दइ कि मदइ धइगु खँय् विवाद दु। थ्व नापं तःधंगु मोडलतय्सं तसकं अप्वः ऊर्जा खपत याइ, गुकिया कारणं वातावरणीय प्रभाव नं लाः। == भविष्य == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलया भविष्य 'मल्टिमोडालिटी' (Multimodality) पाखे वनाच्वंगु दु। थुकिया अर्थ मोडलतय्सं पाठ (text) जक मखुसे, किपा, सः, अले भिडियो नं थुइकेगु अले दयेकीगु यायेगु क्षमता दयेकाहःगु दु। एआई एजेन्ट (AI Agents) या रूपय् थ्व मोदलतय्सं मनूया प्रत्यक्ष निर्देशन विना हे जटिल ज्या याये फइगु अनुमान दु। थ्व क्षेत्रय् जुयाच्वंगु अनुसन्धानं मोदलतय्सं याकनं हे 'तर्क' (Reasoning) यायेगु क्षमता नं दयेकाहःगु दु। थुकिलिं वैज्ञानिक अनुसन्धान अले चिकित्सा विज्ञानय् न्हूगु आविष्कार यायेत ग्वहालि याइ। अथेसां, थ्व प्रविधियात नियमन यायेगु (Regulation) अले सुरक्षित तवरं छ्यलेगु चुनौती नं सरकार व समाज न्ह्यःने लाःवइ। == सम्बन्धित खँग्वःत == * [[आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स]] * [[मशिन लर्निंग]] * [[न्यूरल नेटवर्क]] == लिधंसा == {{लिधंसा|}} [[Category:आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स]] [[Category:कम्प्युटर विज्ञान]] [[Category:प्रविधि]] 576e19fltlkaahe5a6p66st1notmiz3 1120487 1120486 2026-04-18T13:10:31Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Large language model]] to [[लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदल]] 1120486 wikitext text/x-wiki '''लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदल बाय् वृहत भाषा मोडल''' (Large Language Model वा LLM) धाःगु आर्तिफिसियल इन्तेलिजेन्स(AI) या छगू ताजि ख, गुकियात तःधंगु मात्राय् तेक्स्त देता (text data) छ्यलाः प्रशिक्षण बियातःगु जुइ। थ्व मोदल नाप मनूतय्सं ल्हाइगु भाषा थुइकेगु, च्वयेगु, अले लिसः बिइगु क्षमता दइ। थन्यागु मोदलतय्सं अर्बौं प्यारामीटर (parameters) छ्यलाः भाषाया संरचना व खँग्वःतय्गु स्वापू सीका काइ। आःया इलय् थ्व प्रविधिं च्वसु च्वयेगु, कम्प्युटर प्रोग्रामिङ यायेगु, अले भाय् हिला बिइगु ज्याय् क्रान्ति हे हयाच्वंगु दु। थ्व मोडलत दीप लर्निंग (deep learning) अले न्यूरल नेटवर्क (neural networks) सिद्धान्तय् आधारित जुइ। विशेष यानाः 'ट्रान्सफर्मर' (Transformer) आर्किटेक्चरया विकासं थ्व क्षेत्रय् तःधंगु सफलता हःगु ख। थुकियात अर्बौं खँग्वःत दूगु डाटासेटय् स्यनिगु जुइ, गुकिया कारणं थुकिसं जटिल/थाकूगु न्ह्यसःतय्गु लिसः नं अपुइकः बी फु। थ्व प्रविधिं भविष्यय् मनू व मेसिन दथुया संचारयात पूवंक हे हिलाबिइगु अनुमान याःगु दु। == इतिहास व विकास == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलया विकास प्राकृतिक भाषा प्रसंस्करण (NLP) या ख्यलय् दशकौँ न्ह्यवंनिसें जुयाच्वंगु अनुसन्धानया लिच्वः ख। न्हापाया मोदलत 'नियम' (rules) व 'सांख्यिकी' (statistics) य् आधारित जुल, गुकिया क्षमता सीमित जक दत। सन् २०१७ य् गुगलया अनुसन्धानकर्तातय्सं "Attention Is All You Need" नांया शोधपत्र सार्वजनिक यायेधुंका 'ट्रान्सफर्मर' मोडलया उदय जुल। थ्व मोदलया विकासं एआईयात खँग्वःतय्गु दथुइ दूगु ताःहाकःगु स्वापूयात बांलाक थुइकेगु क्षमता बिल। सन् २०१८ पाखे ओपनएआई (OpenAI) संस्थां न्हापांगु GPT (Generative Pre-trained Transformer) सार्वजनिक यात। थ्व धुंका मोडलतय्गु आकार व क्षमताय् तीव्र गतिं वृद्धि जुल। सन् २०२० य् सार्वजनिक जूगु GPT-3 मोडल नं हलिमय् थ्व प्रविधियात लोकंह्वाकल। थ्व मोडलय् १७५ अर्ब प्यारामीटरत दूगु ख, गुगु उगु इलय् दकलय् तःधंगु मोडल ख। वया लिपा गुगल, मेटा, अले मेमेगु प्रविधि कम्पनीलतय्सं नं थःथःगु वृहत मोडलत सार्वजनिक यात। == ज्या यायेगु पहः == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलतय्सं मू रूपं 'प्रेडिक्शन' (prediction) वा 'अनुमान' या आधारय् ज्या याइ। छुं नं खँत्वाः दुने छगू खँग्वः धुंका मेगु छु खँग्वः वइ धका थ्व मोदलतय्सं तथ्याङ्कया आधारय् अनुमान याइ। थ्व प्रक्रियायात 'नेक्स्ट टोकन प्रेडिक्शन' (Next Token Prediction) धाइ। थ्व मोदलया प्रशिक्षण प्रक्रिया क्वय् बियाकथंया चरणय् जुइ: # '''डाटा मुंकेगु:''' इन्टरनेट, सफू, विकिपिडिया अले मेमेगु स्रोतं अर्बौं खँग्वःत मुंका ट्रेनिंग डाटा दयेकीगु। # '''प्रि-ट्रेनिंग (Pre-training):''' मोदलयात अन्लेबलद् डाटा (unlabelled data) बिइगु, गुकिया पाखें मोदलं भाषाया व्याकरण व साधारण ज्ञान सीकी। # '''फाइन-ट्यूनिंग (Fine-tuning):''' मोदलयात विशिष्ट ज्या (दसु: लिसः बिइगु, कोडिङ यायेगु) यायेत विशिष्ट डाटासेटय् हाकनं तालिम बिइगु। # '''RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback):''' मनूतय्सं मोदलया लिसःयात मुल्यांकन यानाः वयागु गुणस्तर बांलाकेगु ज्या। {| class="wikitable" |+ मू LLM मोडलतय्गु तुलना ! मोदलया नां !! दयेकामि !! मुख्य विशेषता |- | GPT || OpenAI || उच्च तर्क क्षमता व मल्टिमोडल |- | Llama || Meta || ओपन सोर्स अले उच्च दक्षता |- | Claude || Anthropic || सुरक्षा व ताःहाकःगु सन्दर्भ थुइकेगु क्षमता |- | Gemini || Google || गुगलया इकोसिस्टमलिसे एकीकरण |} == छ्यला व उपयोगिता == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलया छ्यला थौंया ईलय् थीथी ख्यलय् जुयाच्वंगु दु। शिक्षाया ख्यलय् विद्यार्थीपिन्त जटिल विषय थुइकेत थुकियात छ्यलेछिं। सफ्टवेयर विकासय् प्रोग्रामरपिन्त कोड च्वयेत अले गल्ती (bugs) सुधार यायेत थुकिसं ग्वहालि याइ। साहित्य अले च्वयेगु ख्यलय् च्वसु, चिनाखँ, अले ई-मेल च्वयेत थ्व मोदलत तसकं प्रभावकारी जुयाच्वंगु दु। व्यापारिक क्षेत्रय् ग्राहक सेवा (Customer Service) या निंतिं 'च्याटबोट' (Chatbots) या रूपय् थुकिया छ्यला जुइ। तथ्यांक विश्लेषण व सारांश (summarization) दयेकीगु ज्याय् नं थुकिया तःधंगु ल्हा दु। भाय् हिला बिइगु (Translation) ज्याय् थ्व मोदलतय्सं न्हापाया प्रविधि स्वया अप्वः स्वाभाविक लिसः बिइ फु। == चुनौती व सीमा == थ्व प्रविधिया यक्व फाइदा दुसां छुं गम्भीर समस्यात नं दु। दकलय् तःधंगु समस्या 'हलुसिनेसन' (Hallucination) ख, गुकिया अर्थ मोदल नं पूवंक हे मखूगु वा काल्पनिक सूचंयात तथ्य कथं न्ह्यब्वयेगु ख। थ्व नापं डाटाया पूर्वाग्रह (Bias) मेगु छगू तःधंगु समस्या ख। यदि मोदलयात स्यनिगु डाटाय् पक्षपात दुसा, मोडलया लिसः नं पक्षपातपूर्ण जुइफु। गोपनीयता (Privacy) या विषय नं थुकिलि महत्वपूर्ण चुनौती दु। मोदलयात स्यनिबिलय् छ्यलामिया व्यक्तिगत सूचं सुरक्षित दइ कि मदइ धइगु खँय् विवाद दु। थ्व नापं तःधंगु मोडलतय्सं तसकं अप्वः ऊर्जा खपत याइ, गुकिया कारणं वातावरणीय प्रभाव नं लाः। == भविष्य == लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदलया भविष्य 'मल्टिमोडालिटी' (Multimodality) पाखे वनाच्वंगु दु। थुकिया अर्थ मोडलतय्सं पाठ (text) जक मखुसे, किपा, सः, अले भिडियो नं थुइकेगु अले दयेकीगु यायेगु क्षमता दयेकाहःगु दु। एआई एजेन्ट (AI Agents) या रूपय् थ्व मोदलतय्सं मनूया प्रत्यक्ष निर्देशन विना हे जटिल ज्या याये फइगु अनुमान दु। थ्व क्षेत्रय् जुयाच्वंगु अनुसन्धानं मोदलतय्सं याकनं हे 'तर्क' (Reasoning) यायेगु क्षमता नं दयेकाहःगु दु। थुकिलिं वैज्ञानिक अनुसन्धान अले चिकित्सा विज्ञानय् न्हूगु आविष्कार यायेत ग्वहालि याइ। अथेसां, थ्व प्रविधियात नियमन यायेगु (Regulation) अले सुरक्षित तवरं छ्यलेगु चुनौती नं सरकार व समाज न्ह्यःने लाःवइ। == सम्बन्धित खँग्वःत == * [[आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स]] * [[मशिन लर्निंग]] * [[न्यूरल नेटवर्क]] == लिधंसा == {{लिधंसा|}} [[Category:आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स]] [[Category:कम्प्युटर विज्ञान]] [[Category:प्रविधि]] 576e19fltlkaahe5a6p66st1notmiz3 0 306709 1120488 2026-04-18T13:10:31Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Large language model]] to [[लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदल]] 1120488 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोदल]] 4caz78e4e4ggm9sh5lqcl5gs54qzo4v 0 306710 1120489 2026-04-18T13:31:24Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''पिक्सेल (Pixel)''' धाःगु डिजिटल किपा वा डिस्प्लेया दकलय् चिधंगु इकाइ खः। थ्व खँग्वः 'पिक्चर' (Picture) व 'एलिमेन्ट' (Element) या संक्षिप्तरुप खः। कम्प्युटर, मोबाइल वा टेलिभिजनया स्क्रिनय् छुं नं... 1120489 wikitext text/x-wiki '''पिक्सेल (Pixel)''' धाःगु डिजिटल किपा वा डिस्प्लेया दकलय् चिधंगु इकाइ खः। थ्व खँग्वः 'पिक्चर' (Picture) व 'एलिमेन्ट' (Element) या संक्षिप्तरुप खः। कम्प्युटर, मोबाइल वा टेलिभिजनया स्क्रिनय् छुं नं किपा लखौं-लख चिधंगु पिक्सेलतय्‌सं दयेकातःगु जुइ। सकल पिक्सेलया थःगु हे रङ्ग व चहक (brightness) दइ। डिजिटल फोटोग्राफीइ पिक्सेलया ल्याखं नं किपाया स्पष्टता वा रिजोलुसन (resolution) निर्धारण याइ। गुबले छगू स्क्रिनय् पिक्सेलया घनत्व (density) अप्व दइ, उबले किपा अझ बांलाक व स्पष्ट खनेदइ। पिक्सेलतयेगु व्यवस्थापन ग्रिड (grid) कथं यानातइ, गन थुपिं झ्वः (rows) व थां (columns) य् च्वनाच्वंगु दइ। आधुनिक प्रविधिइ पिक्सेलया आकार तसकं चिधं जुइगुलिं मिखां छग्वः जक पिक्सेल स्वये थाकुइ। थ्व डिजिटल युगया दृश्य संचारया आधारभूत मान खः। पिक्सेल मदेक डिजिटल किपाया अस्तित्व सम्भव मदु। छगू किपायात तःधं (zoom) याना स्वयेबले खनेदइगु चिधंगु प्यकूं (square) हे पिक्सेल खः। == पिक्सेलया संरचना व ज्या == पिक्सेल छगू जक रङ्गया खनेदःसां थुकिया दुने उप-पिक्सेल (sub-pixels) दइ। साधारणतया छगू पिक्सेल ह्यांगु/रेड (R), वांगु/ग्रीन (G), व वचूगु/ब्लु (B) रङ्गया स्वंगु उप-पिक्सेलं दयाच्वनि। थ्व स्वंगु रङ्गया मिश्रणं कोटीकोटी कथंया रङ्ग तयार यायेफइ। प्रत्येक पिक्सेलया थःगु विशिष्ट स्थान (coordinate) दइ। थ्व थासं कम्प्युटरयात गन छु रङ्ग क्यनेगु धकाः निर्देश बी। पिक्सेलया थ्व व्यवस्थापनयात 'बिटम्याप' (Bitmap) नं धायेगु याः। {| class="wikitable" |+ पिक्सेलया आधारभूत रङ्ग मिश्रण (RGB) ! रङ्ग !! प्राथमिक मिश्रण !! डिजिटल मान (8-bit) |- | ह्याउँगु (Red) || पूर्ण R, शून्य G/B || (255, 0, 0) |- | वाउँगु (Green) || पूर्ण G, शून्य R/B || (0, 255, 0) |- | वंचूगु (Blue) || पूर्ण B, शून्य R/G || (0, 0, 255) |- | तुयु (White) || सकल पूर्ण || (255, 255, 255) |- | हाकु (Black) || सकल शून्य || (0, 0, 0) |} उप-पिक्सेलतयेगु तच्वःगु हिलाबुलां यानाः झीसं स्क्रिनय् थीथी रङ्ग खनेफइ। एलसीडी (LCD) व ओलेड (OLED) डिस्प्लेय् थ्व प्रविधि बांलाक प्रयोग जुइ। ओलेडय् धाःसा प्रत्येक पिक्सेल थःमं हे जः बीफइ। थुकिं यानाः स्क्रिनया गुणस्तर अझ बांलाइ। किपाया गुणस्तर पिक्सेलया ल्याखय् आधारित जुइ। पिक्सेलत याकनं हिलाच्वनीगु जूगुलिं झीसं भिडियो खनेफइ। थुकियात रिफ्रेस रेट (refresh rate) धकाः नं म्हसीकिगु याः। == रिजोलुसन व पिक्सेल घनत्व == रिजोलुसनं छगू स्क्रिनय् कुल गुलि पिक्सेल दु धइगु क्यनी। दसुया निंतिं, 'Full HD' रिजोलुसनय् १९२०x१०८० पिक्सेल दइ। थुकिया अर्थ १९२० पिक्सेल ब्या व १०८० पिक्सेल जा खः। पिक्सेल प्रति इन्च (PPI) धाःगु मेगु महत्वपूर्ण मापन खः। थुकिं छगू इन्चया क्षेत्रय् गुलि पिक्सेल दु धकाः क्यनी। पीपीआई (PPI) अप्व जुसा किपा अझ भिंगु जुइ। छगू उच्च रिजोलुसन किपाय् विवरण (detail) अप्व दइ। उच्च पीपीआई दुगु डिस्प्लेयात 'रेटिना डिस्प्ले' नं धायेगु याः। स्मार्टफोनतयेगु स्क्रिनय् साधारणतया पीपीआई तसकं अप्व दइ। थुकिं यानाः आखःत व किपाया एज (edges) म्हसीकेगु जुइ। कम्प्युटर मनिटरय् धाःसा पीपीआई सापेक्षरुपं म्हो जुइ। प्रिन्टरया क्षेत्रय् पिक्सेलया थासय् डट्स प्रति इन्च (DPI)या छ्यला जुइ। डिजिटल क्यामेराया क्षमता मेगापिक्सेल (Megapixel) य् लनिगु जुइ। छगू मेगापिक्सेल धाःगु झि-लख पिक्सेल खः। क्यामेराया सेन्सरय् गुलि अप्व पिक्सेल दइ, उलि हे तःधं गु किपा ध्वाये छिं। थुकिं किपा तःधं यायेबले विवरण क्यनी। == डिजिटल किपा व पिक्सेल मान == प्रत्येक पिक्सेलया मान (value) बाइनरी ल्याखनय् स्वथनातइ। ८-बिट (8-bit) किपाया छगू पिक्सेल नं २५६ गू थीथी रङ्गया तहः क्यनेफइ। १६-बिट वा ३२-बिट किपाय् पिक्सेल मान अझ विस्तृत जुइ। थुकिं किपायात अझ वास्तविक (realistic) क्यनेत ग्वाहालि याइ। पिक्सेल मानय् 'अल्फा च्यानल' (Alpha channel) नं थप यायेछिं। थ्व च्यानलं पिक्सेलया पारदर्शिता (transparency) क्यनी। ग्राफिक डिजाइनय् थ्व तसकं महत्वपूर्ण जुइ। पारदर्शी किपाय् पिक्सेलया थ्व मान तसकं छ्यलि। पिक्सेल आर्ट (Pixel Art) छगू कलाया विधा खः गन पिक्सेलतयेत सिकः-सिकं खनेदयेक छ्यलि। थ्व विधा पुलांगु भिडियो गेम कासाय् तसकं प्रचलित दु। थौंकन्हय् नं नस्टाल्जिया व शैलीया निंतिं थुकिया प्रयोग जुइ। डिजिटल किपायात 'रास्टर' (Raster) इमेज नं धाइ। रास्टर इमेज पिक्सेलं दैगु जूगुलिं थुकियात तःधं याना स्वयेबले किपा 'पिक्सेलेटेड' (pixelated) जुइ। थ्व पिक्सेलय् आधारित किपाया छगू सीमितता खः। भिक्टर (Vector) इमेज धाःसा पिक्सेलय् आधारित जुइमखु। पिक्सेलय् आधारित ग्राफिक्स सम्पादन यायेत फोटोशप थेंजाःगु सफ्टवेयर प्रयोग जुइ। == पिक्सेल प्रविधिया विकास == न्हापाया कम्प्युटर स्क्रिनय् पिक्सेलत तसकं तःधं खनेदइगु या। सन् १९६० व ७० या दशकय् डिस्प्ले प्रविधि सीमित जुयाच्वन। उबले छगू पिक्सेल जक नं तसकं थिके जुइगु जुल। आःया इलय् ४के (4K) व ८के (8K) प्रविधिं पिक्सेलया ल्याखंयात करोडौंया ल्याखय् थ्यंकूगु दु। ४के स्क्रिनय् करिब ८० लख पिक्सेल दइ। थ्व ल्याखं दृश्य अनुभवयात तसकं परिष्कृत याइ। भर्चुअल रियालिटी (VR) य् पिक्सेल घनत्व अझ अप्व दयेमाः। न्ह्यःने च्वंगु स्क्रिनय् पिक्सेल खनेदत धाःसा 'स्क्रिन डोर इफेक्ट' (screen door effect) जुइ। अथे जूगुलिं वैज्ञानिकत अझ चिधंगु पिक्सेल दयेकेगु ज्याय् जानाच्वंगु दु। सूक्ष्म पिक्सेल प्रविधिं भविष्यया डिस्प्लेयात झन् बांलाकी। थ्व प्रविधिइ माइक्रो-एलइडी (Micro-LED) छगू न्हुगु विधा खः। == उप-पिक्सेल रेन्डरिंग == सफ्टवेयरया माध्यमं पिक्सेलया स्पष्टता बांलाकेत उप-पिक्सेल रेन्डरिंग (Sub-pixel rendering) याइ। थुकिं विशेष यानाः आखः (fonts) ब्वनेबले मिखाया निंतिं अःपुकाबी। माइक्रोसफ्टया 'ClearType' थुकिया छगू दसु खः। थ्व प्रविधिं पिक्सेलया रङ्गया सीमायात छ्यलाः आखःया कूयात ल्ह्वनी। थुकिं कम रिजोलुसन दुगु स्क्रिनय् नं आखः बांलाक खनेदइ। ग्राफिक्स कार्ड (GPU) नं पिक्सेल गणना यायेत विशेषरुपं डिजाइन यानातइ। छगू सेकेन्डय् अर्बौं पिक्सेल प्रक्रिया यायेगु क्षमता आधुनिक जीपीयूय् दइ। पिक्सेल शेडर (Pixel Shader) धाःगु प्रोग्रामं पिक्सेलया रङ्ग व झःझः नंगु गुण गणितीय रुपं हिसाब याइ। थुकिं यानाः थौंकन्हय्या कासा (games) वास्तविक खनेदइ। == पिक्सेल दिफेक्त (Pixel Defects) == छुं इलय् स्क्रिनय् 'डेड पिक्सेल' (Dead Pixel) वा 'स्टक पिक्सेल' (Stuck Pixel) दयाच्वनेफइ। डेड पिक्सेल धाःगु गुबले छगू पिक्सेल पूवंक हाकु जुइ व ज्या याइमखु। स्टक पिक्सेल धाःसा छगू हे रङ्ग (ह्याउँगु, वाउँगु वा वंगु) य् थानाच्वनी। थ्व म्यानुफ्याक्चरिङ समस्या वा भौतिक क्षतिं यानाः जुइ। थन्यागु समस्यां डिस्प्लेया लू अनुभव बांमलाकी। टिएफटी (TFT) स्क्रिनय् थन्यागु समस्या अप्व खनेदइगु। आःया न्हुगु गुणस्तर नियन्त्रण प्रविधिं थ्व समस्या म्हो याःगु दु। थ्व छगू डिजिटल उपकरणया आयु नाप नं स्वापू दइ। न्हूगु ल्यापटप वा टिभी न्यायेबले पिक्सेल टेष्ट यायेगु चलन दु। == स्वापू दुगु च्वसुत == * [[डिजिटल इमेज]] * [[रास्टर ग्राफिक्स]] * [[आरजीबी रङ्ग मोडल]] * [[डिस्प्ले रिजोलुसन]] * [[मेगापिक्सेल]] [[पुच:कम्प्युटर ग्राफिक्स]] [[पुच:डिजिटल प्रविधि]] [[पुच:इमेज प्रोसेसिंग]] f372wdjzulw4uk4mexmev5h1tush2rw 1120490 1120489 2026-04-18T13:31:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Pixel]] to [[पिक्सेल]] 1120489 wikitext text/x-wiki '''पिक्सेल (Pixel)''' धाःगु डिजिटल किपा वा डिस्प्लेया दकलय् चिधंगु इकाइ खः। थ्व खँग्वः 'पिक्चर' (Picture) व 'एलिमेन्ट' (Element) या संक्षिप्तरुप खः। कम्प्युटर, मोबाइल वा टेलिभिजनया स्क्रिनय् छुं नं किपा लखौं-लख चिधंगु पिक्सेलतय्‌सं दयेकातःगु जुइ। सकल पिक्सेलया थःगु हे रङ्ग व चहक (brightness) दइ। डिजिटल फोटोग्राफीइ पिक्सेलया ल्याखं नं किपाया स्पष्टता वा रिजोलुसन (resolution) निर्धारण याइ। गुबले छगू स्क्रिनय् पिक्सेलया घनत्व (density) अप्व दइ, उबले किपा अझ बांलाक व स्पष्ट खनेदइ। पिक्सेलतयेगु व्यवस्थापन ग्रिड (grid) कथं यानातइ, गन थुपिं झ्वः (rows) व थां (columns) य् च्वनाच्वंगु दइ। आधुनिक प्रविधिइ पिक्सेलया आकार तसकं चिधं जुइगुलिं मिखां छग्वः जक पिक्सेल स्वये थाकुइ। थ्व डिजिटल युगया दृश्य संचारया आधारभूत मान खः। पिक्सेल मदेक डिजिटल किपाया अस्तित्व सम्भव मदु। छगू किपायात तःधं (zoom) याना स्वयेबले खनेदइगु चिधंगु प्यकूं (square) हे पिक्सेल खः। == पिक्सेलया संरचना व ज्या == पिक्सेल छगू जक रङ्गया खनेदःसां थुकिया दुने उप-पिक्सेल (sub-pixels) दइ। साधारणतया छगू पिक्सेल ह्यांगु/रेड (R), वांगु/ग्रीन (G), व वचूगु/ब्लु (B) रङ्गया स्वंगु उप-पिक्सेलं दयाच्वनि। थ्व स्वंगु रङ्गया मिश्रणं कोटीकोटी कथंया रङ्ग तयार यायेफइ। प्रत्येक पिक्सेलया थःगु विशिष्ट स्थान (coordinate) दइ। थ्व थासं कम्प्युटरयात गन छु रङ्ग क्यनेगु धकाः निर्देश बी। पिक्सेलया थ्व व्यवस्थापनयात 'बिटम्याप' (Bitmap) नं धायेगु याः। {| class="wikitable" |+ पिक्सेलया आधारभूत रङ्ग मिश्रण (RGB) ! रङ्ग !! प्राथमिक मिश्रण !! डिजिटल मान (8-bit) |- | ह्याउँगु (Red) || पूर्ण R, शून्य G/B || (255, 0, 0) |- | वाउँगु (Green) || पूर्ण G, शून्य R/B || (0, 255, 0) |- | वंचूगु (Blue) || पूर्ण B, शून्य R/G || (0, 0, 255) |- | तुयु (White) || सकल पूर्ण || (255, 255, 255) |- | हाकु (Black) || सकल शून्य || (0, 0, 0) |} उप-पिक्सेलतयेगु तच्वःगु हिलाबुलां यानाः झीसं स्क्रिनय् थीथी रङ्ग खनेफइ। एलसीडी (LCD) व ओलेड (OLED) डिस्प्लेय् थ्व प्रविधि बांलाक प्रयोग जुइ। ओलेडय् धाःसा प्रत्येक पिक्सेल थःमं हे जः बीफइ। थुकिं यानाः स्क्रिनया गुणस्तर अझ बांलाइ। किपाया गुणस्तर पिक्सेलया ल्याखय् आधारित जुइ। पिक्सेलत याकनं हिलाच्वनीगु जूगुलिं झीसं भिडियो खनेफइ। थुकियात रिफ्रेस रेट (refresh rate) धकाः नं म्हसीकिगु याः। == रिजोलुसन व पिक्सेल घनत्व == रिजोलुसनं छगू स्क्रिनय् कुल गुलि पिक्सेल दु धइगु क्यनी। दसुया निंतिं, 'Full HD' रिजोलुसनय् १९२०x१०८० पिक्सेल दइ। थुकिया अर्थ १९२० पिक्सेल ब्या व १०८० पिक्सेल जा खः। पिक्सेल प्रति इन्च (PPI) धाःगु मेगु महत्वपूर्ण मापन खः। थुकिं छगू इन्चया क्षेत्रय् गुलि पिक्सेल दु धकाः क्यनी। पीपीआई (PPI) अप्व जुसा किपा अझ भिंगु जुइ। छगू उच्च रिजोलुसन किपाय् विवरण (detail) अप्व दइ। उच्च पीपीआई दुगु डिस्प्लेयात 'रेटिना डिस्प्ले' नं धायेगु याः। स्मार्टफोनतयेगु स्क्रिनय् साधारणतया पीपीआई तसकं अप्व दइ। थुकिं यानाः आखःत व किपाया एज (edges) म्हसीकेगु जुइ। कम्प्युटर मनिटरय् धाःसा पीपीआई सापेक्षरुपं म्हो जुइ। प्रिन्टरया क्षेत्रय् पिक्सेलया थासय् डट्स प्रति इन्च (DPI)या छ्यला जुइ। डिजिटल क्यामेराया क्षमता मेगापिक्सेल (Megapixel) य् लनिगु जुइ। छगू मेगापिक्सेल धाःगु झि-लख पिक्सेल खः। क्यामेराया सेन्सरय् गुलि अप्व पिक्सेल दइ, उलि हे तःधं गु किपा ध्वाये छिं। थुकिं किपा तःधं यायेबले विवरण क्यनी। == डिजिटल किपा व पिक्सेल मान == प्रत्येक पिक्सेलया मान (value) बाइनरी ल्याखनय् स्वथनातइ। ८-बिट (8-bit) किपाया छगू पिक्सेल नं २५६ गू थीथी रङ्गया तहः क्यनेफइ। १६-बिट वा ३२-बिट किपाय् पिक्सेल मान अझ विस्तृत जुइ। थुकिं किपायात अझ वास्तविक (realistic) क्यनेत ग्वाहालि याइ। पिक्सेल मानय् 'अल्फा च्यानल' (Alpha channel) नं थप यायेछिं। थ्व च्यानलं पिक्सेलया पारदर्शिता (transparency) क्यनी। ग्राफिक डिजाइनय् थ्व तसकं महत्वपूर्ण जुइ। पारदर्शी किपाय् पिक्सेलया थ्व मान तसकं छ्यलि। पिक्सेल आर्ट (Pixel Art) छगू कलाया विधा खः गन पिक्सेलतयेत सिकः-सिकं खनेदयेक छ्यलि। थ्व विधा पुलांगु भिडियो गेम कासाय् तसकं प्रचलित दु। थौंकन्हय् नं नस्टाल्जिया व शैलीया निंतिं थुकिया प्रयोग जुइ। डिजिटल किपायात 'रास्टर' (Raster) इमेज नं धाइ। रास्टर इमेज पिक्सेलं दैगु जूगुलिं थुकियात तःधं याना स्वयेबले किपा 'पिक्सेलेटेड' (pixelated) जुइ। थ्व पिक्सेलय् आधारित किपाया छगू सीमितता खः। भिक्टर (Vector) इमेज धाःसा पिक्सेलय् आधारित जुइमखु। पिक्सेलय् आधारित ग्राफिक्स सम्पादन यायेत फोटोशप थेंजाःगु सफ्टवेयर प्रयोग जुइ। == पिक्सेल प्रविधिया विकास == न्हापाया कम्प्युटर स्क्रिनय् पिक्सेलत तसकं तःधं खनेदइगु या। सन् १९६० व ७० या दशकय् डिस्प्ले प्रविधि सीमित जुयाच्वन। उबले छगू पिक्सेल जक नं तसकं थिके जुइगु जुल। आःया इलय् ४के (4K) व ८के (8K) प्रविधिं पिक्सेलया ल्याखंयात करोडौंया ल्याखय् थ्यंकूगु दु। ४के स्क्रिनय् करिब ८० लख पिक्सेल दइ। थ्व ल्याखं दृश्य अनुभवयात तसकं परिष्कृत याइ। भर्चुअल रियालिटी (VR) य् पिक्सेल घनत्व अझ अप्व दयेमाः। न्ह्यःने च्वंगु स्क्रिनय् पिक्सेल खनेदत धाःसा 'स्क्रिन डोर इफेक्ट' (screen door effect) जुइ। अथे जूगुलिं वैज्ञानिकत अझ चिधंगु पिक्सेल दयेकेगु ज्याय् जानाच्वंगु दु। सूक्ष्म पिक्सेल प्रविधिं भविष्यया डिस्प्लेयात झन् बांलाकी। थ्व प्रविधिइ माइक्रो-एलइडी (Micro-LED) छगू न्हुगु विधा खः। == उप-पिक्सेल रेन्डरिंग == सफ्टवेयरया माध्यमं पिक्सेलया स्पष्टता बांलाकेत उप-पिक्सेल रेन्डरिंग (Sub-pixel rendering) याइ। थुकिं विशेष यानाः आखः (fonts) ब्वनेबले मिखाया निंतिं अःपुकाबी। माइक्रोसफ्टया 'ClearType' थुकिया छगू दसु खः। थ्व प्रविधिं पिक्सेलया रङ्गया सीमायात छ्यलाः आखःया कूयात ल्ह्वनी। थुकिं कम रिजोलुसन दुगु स्क्रिनय् नं आखः बांलाक खनेदइ। ग्राफिक्स कार्ड (GPU) नं पिक्सेल गणना यायेत विशेषरुपं डिजाइन यानातइ। छगू सेकेन्डय् अर्बौं पिक्सेल प्रक्रिया यायेगु क्षमता आधुनिक जीपीयूय् दइ। पिक्सेल शेडर (Pixel Shader) धाःगु प्रोग्रामं पिक्सेलया रङ्ग व झःझः नंगु गुण गणितीय रुपं हिसाब याइ। थुकिं यानाः थौंकन्हय्या कासा (games) वास्तविक खनेदइ। == पिक्सेल दिफेक्त (Pixel Defects) == छुं इलय् स्क्रिनय् 'डेड पिक्सेल' (Dead Pixel) वा 'स्टक पिक्सेल' (Stuck Pixel) दयाच्वनेफइ। डेड पिक्सेल धाःगु गुबले छगू पिक्सेल पूवंक हाकु जुइ व ज्या याइमखु। स्टक पिक्सेल धाःसा छगू हे रङ्ग (ह्याउँगु, वाउँगु वा वंगु) य् थानाच्वनी। थ्व म्यानुफ्याक्चरिङ समस्या वा भौतिक क्षतिं यानाः जुइ। थन्यागु समस्यां डिस्प्लेया लू अनुभव बांमलाकी। टिएफटी (TFT) स्क्रिनय् थन्यागु समस्या अप्व खनेदइगु। आःया न्हुगु गुणस्तर नियन्त्रण प्रविधिं थ्व समस्या म्हो याःगु दु। थ्व छगू डिजिटल उपकरणया आयु नाप नं स्वापू दइ। न्हूगु ल्यापटप वा टिभी न्यायेबले पिक्सेल टेष्ट यायेगु चलन दु। == स्वापू दुगु च्वसुत == * [[डिजिटल इमेज]] * [[रास्टर ग्राफिक्स]] * [[आरजीबी रङ्ग मोडल]] * [[डिस्प्ले रिजोलुसन]] * [[मेगापिक्सेल]] [[पुच:कम्प्युटर ग्राफिक्स]] [[पुच:डिजिटल प्रविधि]] [[पुच:इमेज प्रोसेसिंग]] f372wdjzulw4uk4mexmev5h1tush2rw 1120492 1120490 2026-04-18T13:32:35Z Eukesh 11 /* स्वापू दुगु च्वसुत */ 1120492 wikitext text/x-wiki '''पिक्सेल (Pixel)''' धाःगु डिजिटल किपा वा डिस्प्लेया दकलय् चिधंगु इकाइ खः। थ्व खँग्वः 'पिक्चर' (Picture) व 'एलिमेन्ट' (Element) या संक्षिप्तरुप खः। कम्प्युटर, मोबाइल वा टेलिभिजनया स्क्रिनय् छुं नं किपा लखौं-लख चिधंगु पिक्सेलतय्‌सं दयेकातःगु जुइ। सकल पिक्सेलया थःगु हे रङ्ग व चहक (brightness) दइ। डिजिटल फोटोग्राफीइ पिक्सेलया ल्याखं नं किपाया स्पष्टता वा रिजोलुसन (resolution) निर्धारण याइ। गुबले छगू स्क्रिनय् पिक्सेलया घनत्व (density) अप्व दइ, उबले किपा अझ बांलाक व स्पष्ट खनेदइ। पिक्सेलतयेगु व्यवस्थापन ग्रिड (grid) कथं यानातइ, गन थुपिं झ्वः (rows) व थां (columns) य् च्वनाच्वंगु दइ। आधुनिक प्रविधिइ पिक्सेलया आकार तसकं चिधं जुइगुलिं मिखां छग्वः जक पिक्सेल स्वये थाकुइ। थ्व डिजिटल युगया दृश्य संचारया आधारभूत मान खः। पिक्सेल मदेक डिजिटल किपाया अस्तित्व सम्भव मदु। छगू किपायात तःधं (zoom) याना स्वयेबले खनेदइगु चिधंगु प्यकूं (square) हे पिक्सेल खः। == पिक्सेलया संरचना व ज्या == पिक्सेल छगू जक रङ्गया खनेदःसां थुकिया दुने उप-पिक्सेल (sub-pixels) दइ। साधारणतया छगू पिक्सेल ह्यांगु/रेड (R), वांगु/ग्रीन (G), व वचूगु/ब्लु (B) रङ्गया स्वंगु उप-पिक्सेलं दयाच्वनि। थ्व स्वंगु रङ्गया मिश्रणं कोटीकोटी कथंया रङ्ग तयार यायेफइ। प्रत्येक पिक्सेलया थःगु विशिष्ट स्थान (coordinate) दइ। थ्व थासं कम्प्युटरयात गन छु रङ्ग क्यनेगु धकाः निर्देश बी। पिक्सेलया थ्व व्यवस्थापनयात 'बिटम्याप' (Bitmap) नं धायेगु याः। {| class="wikitable" |+ पिक्सेलया आधारभूत रङ्ग मिश्रण (RGB) ! रङ्ग !! प्राथमिक मिश्रण !! डिजिटल मान (8-bit) |- | ह्याउँगु (Red) || पूर्ण R, शून्य G/B || (255, 0, 0) |- | वाउँगु (Green) || पूर्ण G, शून्य R/B || (0, 255, 0) |- | वंचूगु (Blue) || पूर्ण B, शून्य R/G || (0, 0, 255) |- | तुयु (White) || सकल पूर्ण || (255, 255, 255) |- | हाकु (Black) || सकल शून्य || (0, 0, 0) |} उप-पिक्सेलतयेगु तच्वःगु हिलाबुलां यानाः झीसं स्क्रिनय् थीथी रङ्ग खनेफइ। एलसीडी (LCD) व ओलेड (OLED) डिस्प्लेय् थ्व प्रविधि बांलाक प्रयोग जुइ। ओलेडय् धाःसा प्रत्येक पिक्सेल थःमं हे जः बीफइ। थुकिं यानाः स्क्रिनया गुणस्तर अझ बांलाइ। किपाया गुणस्तर पिक्सेलया ल्याखय् आधारित जुइ। पिक्सेलत याकनं हिलाच्वनीगु जूगुलिं झीसं भिडियो खनेफइ। थुकियात रिफ्रेस रेट (refresh rate) धकाः नं म्हसीकिगु याः। == रिजोलुसन व पिक्सेल घनत्व == रिजोलुसनं छगू स्क्रिनय् कुल गुलि पिक्सेल दु धइगु क्यनी। दसुया निंतिं, 'Full HD' रिजोलुसनय् १९२०x१०८० पिक्सेल दइ। थुकिया अर्थ १९२० पिक्सेल ब्या व १०८० पिक्सेल जा खः। पिक्सेल प्रति इन्च (PPI) धाःगु मेगु महत्वपूर्ण मापन खः। थुकिं छगू इन्चया क्षेत्रय् गुलि पिक्सेल दु धकाः क्यनी। पीपीआई (PPI) अप्व जुसा किपा अझ भिंगु जुइ। छगू उच्च रिजोलुसन किपाय् विवरण (detail) अप्व दइ। उच्च पीपीआई दुगु डिस्प्लेयात 'रेटिना डिस्प्ले' नं धायेगु याः। स्मार्टफोनतयेगु स्क्रिनय् साधारणतया पीपीआई तसकं अप्व दइ। थुकिं यानाः आखःत व किपाया एज (edges) म्हसीकेगु जुइ। कम्प्युटर मनिटरय् धाःसा पीपीआई सापेक्षरुपं म्हो जुइ। प्रिन्टरया क्षेत्रय् पिक्सेलया थासय् डट्स प्रति इन्च (DPI)या छ्यला जुइ। डिजिटल क्यामेराया क्षमता मेगापिक्सेल (Megapixel) य् लनिगु जुइ। छगू मेगापिक्सेल धाःगु झि-लख पिक्सेल खः। क्यामेराया सेन्सरय् गुलि अप्व पिक्सेल दइ, उलि हे तःधं गु किपा ध्वाये छिं। थुकिं किपा तःधं यायेबले विवरण क्यनी। == डिजिटल किपा व पिक्सेल मान == प्रत्येक पिक्सेलया मान (value) बाइनरी ल्याखनय् स्वथनातइ। ८-बिट (8-bit) किपाया छगू पिक्सेल नं २५६ गू थीथी रङ्गया तहः क्यनेफइ। १६-बिट वा ३२-बिट किपाय् पिक्सेल मान अझ विस्तृत जुइ। थुकिं किपायात अझ वास्तविक (realistic) क्यनेत ग्वाहालि याइ। पिक्सेल मानय् 'अल्फा च्यानल' (Alpha channel) नं थप यायेछिं। थ्व च्यानलं पिक्सेलया पारदर्शिता (transparency) क्यनी। ग्राफिक डिजाइनय् थ्व तसकं महत्वपूर्ण जुइ। पारदर्शी किपाय् पिक्सेलया थ्व मान तसकं छ्यलि। पिक्सेल आर्ट (Pixel Art) छगू कलाया विधा खः गन पिक्सेलतयेत सिकः-सिकं खनेदयेक छ्यलि। थ्व विधा पुलांगु भिडियो गेम कासाय् तसकं प्रचलित दु। थौंकन्हय् नं नस्टाल्जिया व शैलीया निंतिं थुकिया प्रयोग जुइ। डिजिटल किपायात 'रास्टर' (Raster) इमेज नं धाइ। रास्टर इमेज पिक्सेलं दैगु जूगुलिं थुकियात तःधं याना स्वयेबले किपा 'पिक्सेलेटेड' (pixelated) जुइ। थ्व पिक्सेलय् आधारित किपाया छगू सीमितता खः। भिक्टर (Vector) इमेज धाःसा पिक्सेलय् आधारित जुइमखु। पिक्सेलय् आधारित ग्राफिक्स सम्पादन यायेत फोटोशप थेंजाःगु सफ्टवेयर प्रयोग जुइ। == पिक्सेल प्रविधिया विकास == न्हापाया कम्प्युटर स्क्रिनय् पिक्सेलत तसकं तःधं खनेदइगु या। सन् १९६० व ७० या दशकय् डिस्प्ले प्रविधि सीमित जुयाच्वन। उबले छगू पिक्सेल जक नं तसकं थिके जुइगु जुल। आःया इलय् ४के (4K) व ८के (8K) प्रविधिं पिक्सेलया ल्याखंयात करोडौंया ल्याखय् थ्यंकूगु दु। ४के स्क्रिनय् करिब ८० लख पिक्सेल दइ। थ्व ल्याखं दृश्य अनुभवयात तसकं परिष्कृत याइ। भर्चुअल रियालिटी (VR) य् पिक्सेल घनत्व अझ अप्व दयेमाः। न्ह्यःने च्वंगु स्क्रिनय् पिक्सेल खनेदत धाःसा 'स्क्रिन डोर इफेक्ट' (screen door effect) जुइ। अथे जूगुलिं वैज्ञानिकत अझ चिधंगु पिक्सेल दयेकेगु ज्याय् जानाच्वंगु दु। सूक्ष्म पिक्सेल प्रविधिं भविष्यया डिस्प्लेयात झन् बांलाकी। थ्व प्रविधिइ माइक्रो-एलइडी (Micro-LED) छगू न्हुगु विधा खः। == उप-पिक्सेल रेन्डरिंग == सफ्टवेयरया माध्यमं पिक्सेलया स्पष्टता बांलाकेत उप-पिक्सेल रेन्डरिंग (Sub-pixel rendering) याइ। थुकिं विशेष यानाः आखः (fonts) ब्वनेबले मिखाया निंतिं अःपुकाबी। माइक्रोसफ्टया 'ClearType' थुकिया छगू दसु खः। थ्व प्रविधिं पिक्सेलया रङ्गया सीमायात छ्यलाः आखःया कूयात ल्ह्वनी। थुकिं कम रिजोलुसन दुगु स्क्रिनय् नं आखः बांलाक खनेदइ। ग्राफिक्स कार्ड (GPU) नं पिक्सेल गणना यायेत विशेषरुपं डिजाइन यानातइ। छगू सेकेन्डय् अर्बौं पिक्सेल प्रक्रिया यायेगु क्षमता आधुनिक जीपीयूय् दइ। पिक्सेल शेडर (Pixel Shader) धाःगु प्रोग्रामं पिक्सेलया रङ्ग व झःझः नंगु गुण गणितीय रुपं हिसाब याइ। थुकिं यानाः थौंकन्हय्या कासा (games) वास्तविक खनेदइ। == पिक्सेल दिफेक्त (Pixel Defects) == छुं इलय् स्क्रिनय् 'डेड पिक्सेल' (Dead Pixel) वा 'स्टक पिक्सेल' (Stuck Pixel) दयाच्वनेफइ। डेड पिक्सेल धाःगु गुबले छगू पिक्सेल पूवंक हाकु जुइ व ज्या याइमखु। स्टक पिक्सेल धाःसा छगू हे रङ्ग (ह्याउँगु, वाउँगु वा वंगु) य् थानाच्वनी। थ्व म्यानुफ्याक्चरिङ समस्या वा भौतिक क्षतिं यानाः जुइ। थन्यागु समस्यां डिस्प्लेया लू अनुभव बांमलाकी। टिएफटी (TFT) स्क्रिनय् थन्यागु समस्या अप्व खनेदइगु। आःया न्हुगु गुणस्तर नियन्त्रण प्रविधिं थ्व समस्या म्हो याःगु दु। थ्व छगू डिजिटल उपकरणया आयु नाप नं स्वापू दइ। न्हूगु ल्यापटप वा टिभी न्यायेबले पिक्सेल टेष्ट यायेगु चलन दु। == स्वापू दुगु च्वसुत == * [[डिजिटल इमेज]] * [[रास्टर ग्राफिक्स]] * [[आरजीबी रङ्ग मोडल]] * [[डिस्प्ले रिजोलुसन]] * [[मेगापिक्सेल]] [[पुचः:कम्प्युटर ग्राफिक्स]] [[पुचः:डिजिटल प्रविधि]] [[पुचः:इमेज प्रोसेसिंग]] 91gvlqbdnwfe4cgfizuldz49140j4bv 0 306711 1120491 2026-04-18T13:31:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Pixel]] to [[पिक्सेल]] 1120491 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पिक्सेल]] qpxyia2cjkpukd5jd7vh8zzxu6ldhad 0 306712 1120493 2026-04-18T13:36:05Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''एक्वाकल्चर (Aquaculture)''' (लः बुंज्या) धाःगु लःया दुने थी-थी प्रजातिया प्राणी व वनस्पतिपिन्त लहिनिगु व उत्पादन यायेगु छगू प्रविधि ख। थ्व प्रविधिय् न्या, क्रस्टेशियन व लःया स्वांमात... 1120493 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''एक्वाकल्चर (Aquaculture)''' (लः बुंज्या) धाःगु लःया दुने थी-थी प्रजातिया प्राणी व वनस्पतिपिन्त लहिनिगु व उत्पादन यायेगु छगू प्रविधि ख। थ्व प्रविधिय् न्या, क्रस्टेशियन व लःया स्वांमात लहिनिगु ज्या जुइ।<ref>FAO. (2022). The State of World Fisheries and Aquaculture.</ref> थौंया हलिमय् थ्व ज्या तसकं प्रचलित जुया वयाच्वंगु दु छाय्धाःसा समुद्र व खुसिया प्राकृतिक स्रोतं जक मनूया आवश्यकता पूवंके मफयेधुंकल। थ्व ज्या खुसि, पुखू, व समुद्रया सिथय् नं याये छिं। थुकिलिं मनूतय्त प्रोटिनया बांलाःगु स्रोत प्रदान याइ।<ref>Tidwell, J. H. (2012). Aquaculture Production Systems.</ref> थ्व उद्योगं यक्व मनूतय्त लजगा नं बियाच्वंगु दु। नेपालय् नं थौंकन्हे थी-थी पुखू व "केज कल्चर" (cage culture) प्रयोग यानाः लः बुंज्या यायेगु प्रचलन अप्वया वयाच्वंगु दु। थुकिया निंतिं लःया शुद्धता व तापक्रमय् विशेष ध्यान बिइमाः। लः बुंज्या यायेबलय् फोहर लःया व्यवस्थापन यायेगु छगू तःधंगु चुनौती ख। बांलाःगु व्यवस्थापन यायेफुसा थ्व छगू तसकं फाइदाजनक ज्या ख। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[न्या लहिइगु]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:लः बुंज्या]] [[en:Aquaculture]] 4lt7xyr1e56v1x5xg0xp39spv0pg2kl 1120494 1120493 2026-04-18T13:36:16Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Aquaculture]] to [[एक्वाकल्चर]] 1120493 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''एक्वाकल्चर (Aquaculture)''' (लः बुंज्या) धाःगु लःया दुने थी-थी प्रजातिया प्राणी व वनस्पतिपिन्त लहिनिगु व उत्पादन यायेगु छगू प्रविधि ख। थ्व प्रविधिय् न्या, क्रस्टेशियन व लःया स्वांमात लहिनिगु ज्या जुइ।<ref>FAO. (2022). The State of World Fisheries and Aquaculture.</ref> थौंया हलिमय् थ्व ज्या तसकं प्रचलित जुया वयाच्वंगु दु छाय्धाःसा समुद्र व खुसिया प्राकृतिक स्रोतं जक मनूया आवश्यकता पूवंके मफयेधुंकल। थ्व ज्या खुसि, पुखू, व समुद्रया सिथय् नं याये छिं। थुकिलिं मनूतय्त प्रोटिनया बांलाःगु स्रोत प्रदान याइ।<ref>Tidwell, J. H. (2012). Aquaculture Production Systems.</ref> थ्व उद्योगं यक्व मनूतय्त लजगा नं बियाच्वंगु दु। नेपालय् नं थौंकन्हे थी-थी पुखू व "केज कल्चर" (cage culture) प्रयोग यानाः लः बुंज्या यायेगु प्रचलन अप्वया वयाच्वंगु दु। थुकिया निंतिं लःया शुद्धता व तापक्रमय् विशेष ध्यान बिइमाः। लः बुंज्या यायेबलय् फोहर लःया व्यवस्थापन यायेगु छगू तःधंगु चुनौती ख। बांलाःगु व्यवस्थापन यायेफुसा थ्व छगू तसकं फाइदाजनक ज्या ख। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[न्या लहिइगु]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:लः बुंज्या]] [[en:Aquaculture]] 4lt7xyr1e56v1x5xg0xp39spv0pg2kl 1120496 1120494 2026-04-18T13:36:33Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1120496 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''एक्वाकल्चर (Aquaculture)''' (लः बुंज्या) धाःगु लःया दुने थी-थी प्रजातिया प्राणी व वनस्पतिपिन्त लहिनिगु व उत्पादन यायेगु छगू प्रविधि ख। थ्व प्रविधिय् न्या, क्रस्टेशियन व लःया स्वांमात लहिनिगु ज्या जुइ।<ref>FAO. (2022). The State of World Fisheries and Aquaculture.</ref> थौंया हलिमय् थ्व ज्या तसकं प्रचलित जुया वयाच्वंगु दु छाय्धाःसा समुद्र व खुसिया प्राकृतिक स्रोतं जक मनूया आवश्यकता पूवंके मफयेधुंकल। थ्व ज्या खुसि, पुखू, व समुद्रया सिथय् नं याये छिं। थुकिलिं मनूतय्त प्रोटिनया बांलाःगु स्रोत प्रदान याइ।<ref>Tidwell, J. H. (2012). Aquaculture Production Systems.</ref> थ्व उद्योगं यक्व मनूतय्त लजगा नं बियाच्वंगु दु। नेपालय् नं थौंकन्हे थी-थी पुखू व "केज कल्चर" (cage culture) प्रयोग यानाः लः बुंज्या यायेगु प्रचलन अप्वया वयाच्वंगु दु। थुकिया निंतिं लःया शुद्धता व तापक्रमय् विशेष ध्यान बिइमाः। लः बुंज्या यायेबलय् फोहर लःया व्यवस्थापन यायेगु छगू तःधंगु चुनौती ख। बांलाःगु व्यवस्थापन यायेफुसा थ्व छगू तसकं फाइदाजनक ज्या ख। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[न्या लहिनिगु]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:लः बुंज्या]] [[en:Aquaculture]] kb0ca8o7l9wgi8qjkgj0sw17laja5cs 0 306713 1120495 2026-04-18T13:36:16Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Aquaculture]] to [[एक्वाकल्चर]] 1120495 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एक्वाकल्चर]] srl8bezz94r0uo9gzjpvm11baw0fzc4 0 306714 1120497 2026-04-18T13:44:38Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''हा लहिनिगु बाय् बीकिपिङ्ग''' (Beekeeping) धाःगु हा (Honey bees) तयेगु व उमिसं दयेकूगु [[कस्ति]] (Honey) व मेमेगु उत्पादन कायेगु छगू कला व विज्ञान ख। थ्व ज्याय् हातेगु गुंड (Hives) दयेकाः उमित संरक्षण बि... 1120497 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''हा लहिनिगु बाय् बीकिपिङ्ग''' (Beekeeping) धाःगु हा (Honey bees) तयेगु व उमिसं दयेकूगु [[कस्ति]] (Honey) व मेमेगु उत्पादन कायेगु छगू कला व विज्ञान ख। थ्व ज्याय् हातेगु गुंड (Hives) दयेकाः उमित संरक्षण बिइगु ज्या जुइ। हां स्वांया रस (Nectar) संकलन यानाः कति दयेकी। कस्तिया नापं मैन (Beeswax) नं प्राप्त जुइ। थ्व ज्यां स्वांमातय्गु परागसेचन (Pollination) यायेत तःधंगु ग्वाहालि याइ, गुकिलिं बुंज्याया उत्पादन नं अप्वइ। नेपालया पहाडी व हिमाली क्षेत्रय् थ्व ख्यःया परम्परागत व आधुनिक निगुलिं पद्धति प्रचलनय् दु। थ्व ज्या यायेत विशेष प्रकारया वसः व उपकरणया आवश्यकता जुइ। थ्व ज्यां ग्रामीण अर्थतन्त्रय् तःधंगु योगदान बियाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[हा]] * [[की]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[en:Beekeeping]] 2fdxapwns48mgl7mm79hvmrrk8tbqpb 1120498 1120497 2026-04-18T13:44:46Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Beekeeping]] to [[हा लहिनिगु]] 1120497 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''हा लहिनिगु बाय् बीकिपिङ्ग''' (Beekeeping) धाःगु हा (Honey bees) तयेगु व उमिसं दयेकूगु [[कस्ति]] (Honey) व मेमेगु उत्पादन कायेगु छगू कला व विज्ञान ख। थ्व ज्याय् हातेगु गुंड (Hives) दयेकाः उमित संरक्षण बिइगु ज्या जुइ। हां स्वांया रस (Nectar) संकलन यानाः कति दयेकी। कस्तिया नापं मैन (Beeswax) नं प्राप्त जुइ। थ्व ज्यां स्वांमातय्गु परागसेचन (Pollination) यायेत तःधंगु ग्वाहालि याइ, गुकिलिं बुंज्याया उत्पादन नं अप्वइ। नेपालया पहाडी व हिमाली क्षेत्रय् थ्व ख्यःया परम्परागत व आधुनिक निगुलिं पद्धति प्रचलनय् दु। थ्व ज्या यायेत विशेष प्रकारया वसः व उपकरणया आवश्यकता जुइ। थ्व ज्यां ग्रामीण अर्थतन्त्रय् तःधंगु योगदान बियाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[हा]] * [[की]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[en:Beekeeping]] 2fdxapwns48mgl7mm79hvmrrk8tbqpb 0 306715 1120499 2026-04-18T13:44:47Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Beekeeping]] to [[हा लहिनिगु]] 1120499 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हा लहिनिगु]] mmn7olmcck4b9uks54wgz45l9xamyan 0 306716 1120502 2026-04-18T13:48:43Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''दुरु उद्योग''' (Dairy) धाःगु दुरु व दुरुपाखें दयेकीगु मेमेगु नसाज्वलं उत्पादन यायेगु छगू विशेष बुंज्याया ख्यः ख। थ्व ख्यलय् सा, मेय्, च्वलय् व याक थें जाःगु पशुत दुरुया निंतिं लहि... 1120502 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''दुरु उद्योग''' (Dairy) धाःगु दुरु व दुरुपाखें दयेकीगु मेमेगु नसाज्वलं उत्पादन यायेगु छगू विशेष बुंज्याया ख्यः ख। थ्व ख्यलय् सा, मेय्, च्वलय् व याक थें जाःगु पशुत दुरुया निंतिं लहिनिगु ज्या जुइ।<ref>IDF. (2021). The World Dairy Situation.</ref> दुरुपाखें धौ, घ्यः, मरि, दुरुख्वः, व चीज (Cheese) थें जाःगु नसा दयेकी। आधुनिक समयय् दुरु उद्योगय् मेसिनया छ्यला अप्वया वयाच्वंगु दु। थ्व उद्योगय् दुरुया सरसफाइ व संकलन केन्द्रया तःधंगु भूमिका जुइ।<ref>Spreer, E. (1998). Milk and Dairy Product Technology.</ref> नेपालय् दुरु उद्योगं यक्व बुंज्यामितय्गु जीविकोपार्जनय् ग्वाहालि यानाच्वंगु दु। दुरु सुरक्षित तयेत रेफ्रिजेरेशन (Refrigeration) प्रणालीया आवश्यकता जुइ। थ्व ख्यलय् पशुतय्गु उसाँय् व उमित बिइगु नसा (Feed) तसकं महत्त्वपूर्ण जुइ। बांलाःगु नसां दुरुया उत्पादन व गुणस्तर अप्वयेकी। ==स्वयादिसँ== * [[दुरु]] * [[लहिनाज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:दुरु उद्योग]] [[en:Dairy]] 3mtjwtgw5ulz5d32xh1jusqwvph7zgl 1120503 1120502 2026-04-18T13:48:54Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Dairy]] to [[दुरु उद्योग]] 1120502 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''दुरु उद्योग''' (Dairy) धाःगु दुरु व दुरुपाखें दयेकीगु मेमेगु नसाज्वलं उत्पादन यायेगु छगू विशेष बुंज्याया ख्यः ख। थ्व ख्यलय् सा, मेय्, च्वलय् व याक थें जाःगु पशुत दुरुया निंतिं लहिनिगु ज्या जुइ।<ref>IDF. (2021). The World Dairy Situation.</ref> दुरुपाखें धौ, घ्यः, मरि, दुरुख्वः, व चीज (Cheese) थें जाःगु नसा दयेकी। आधुनिक समयय् दुरु उद्योगय् मेसिनया छ्यला अप्वया वयाच्वंगु दु। थ्व उद्योगय् दुरुया सरसफाइ व संकलन केन्द्रया तःधंगु भूमिका जुइ।<ref>Spreer, E. (1998). Milk and Dairy Product Technology.</ref> नेपालय् दुरु उद्योगं यक्व बुंज्यामितय्गु जीविकोपार्जनय् ग्वाहालि यानाच्वंगु दु। दुरु सुरक्षित तयेत रेफ्रिजेरेशन (Refrigeration) प्रणालीया आवश्यकता जुइ। थ्व ख्यलय् पशुतय्गु उसाँय् व उमित बिइगु नसा (Feed) तसकं महत्त्वपूर्ण जुइ। बांलाःगु नसां दुरुया उत्पादन व गुणस्तर अप्वयेकी। ==स्वयादिसँ== * [[दुरु]] * [[लहिनाज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:दुरु उद्योग]] [[en:Dairy]] 3mtjwtgw5ulz5d32xh1jusqwvph7zgl 0 306717 1120504 2026-04-18T13:48:54Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Dairy]] to [[दुरु उद्योग]] 1120504 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[दुरु उद्योग]] f5z7i2kup2eev63xa9x56mzbxh9gpry 0 306718 1120506 2026-04-18T13:53:48Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''केबःज्या''' (Gardening) धाःगु स्वां, सिसाबुसा पिइगु व उमित स्वयेगु छगू लसताज्या व उत्पादनशील ज्या ख। थ्व ज्या छेँया न्ह्यःने, ल्यूने वा कःसी (Roof-top) य् नं याये छिं।<ref>RHS. (2023). Principles of Gardening.</ref> केब... 1120506 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''केबःज्या''' (Gardening) धाःगु स्वां, सिसाबुसा पिइगु व उमित स्वयेगु छगू लसताज्या व उत्पादनशील ज्या ख। थ्व ज्या छेँया न्ह्यःने, ल्यूने वा कःसी (Roof-top) य् नं याये छिं।<ref>RHS. (2023). Principles of Gardening.</ref> केबः ज्यां मनूया मनयात शान्ति बिइगु व वातावरणयात पिचुकेत ग्वाहालि याइ। थ्व ज्याय् चाया तयारी, पुसा पिइगु, व लः बिइगु मुख्य चरणत ख। थुकिलि वाः (Weeding) पिकायेगु व कीतयेगु नियन्त्रण यायेगु नं महत्त्वपूर्ण जुइ।<ref>Hessayon, D. G. (2010). The Vegetable Expert.</ref> थौंकन्हे शहरी क्षेत्रय् 'कःसी केबःज्या' (Rooftop gardening) तसकं लोकंह्वाना वयाच्वंगु दु। थ्व ज्यां छेँया निंतिं नसा दयेकेत नं ग्वहालि याइ। थ्व ज्या छगू कला नं ख गन थी-थी स्वांमातय्त बांलाक समा यानाः तइ। थुकिलिं छेँया शोभा अप्वयेकी। ==स्वयादिसँ== * [[स्वां]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:केबःज्या]] [[en:Gardening]] fst2sspf9gq66sqvcez91l6n16sql1m 1120507 1120506 2026-04-18T13:53:57Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Gardening]] to [[केबःज्या]] 1120506 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''केबःज्या''' (Gardening) धाःगु स्वां, सिसाबुसा पिइगु व उमित स्वयेगु छगू लसताज्या व उत्पादनशील ज्या ख। थ्व ज्या छेँया न्ह्यःने, ल्यूने वा कःसी (Roof-top) य् नं याये छिं।<ref>RHS. (2023). Principles of Gardening.</ref> केबः ज्यां मनूया मनयात शान्ति बिइगु व वातावरणयात पिचुकेत ग्वाहालि याइ। थ्व ज्याय् चाया तयारी, पुसा पिइगु, व लः बिइगु मुख्य चरणत ख। थुकिलि वाः (Weeding) पिकायेगु व कीतयेगु नियन्त्रण यायेगु नं महत्त्वपूर्ण जुइ।<ref>Hessayon, D. G. (2010). The Vegetable Expert.</ref> थौंकन्हे शहरी क्षेत्रय् 'कःसी केबःज्या' (Rooftop gardening) तसकं लोकंह्वाना वयाच्वंगु दु। थ्व ज्यां छेँया निंतिं नसा दयेकेत नं ग्वहालि याइ। थ्व ज्या छगू कला नं ख गन थी-थी स्वांमातय्त बांलाक समा यानाः तइ। थुकिलिं छेँया शोभा अप्वयेकी। ==स्वयादिसँ== * [[स्वां]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:केबःज्या]] [[en:Gardening]] fst2sspf9gq66sqvcez91l6n16sql1m 0 306719 1120508 2026-04-18T13:53:57Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Gardening]] to [[केबःज्या]] 1120508 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[केबःज्या]] qmvutz37nbcrg2b4oswo33azvaycbf1 0 306720 1120511 2026-04-18T13:57:35Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''सघन बुंज्या''' (Intensive farming) धाःगु म्हो थासय् यक्व लगानी व प्रविधि छ्यलाः अप्व उत्पादन कायेगु छगू बुंज्याया पहः ख। थ्व पहः दुने रसायनिक मल, कीनाशक वासः, व उन्नत बिउया यक्व छ्यलाबुला... 1120511 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''सघन बुंज्या''' (Intensive farming) धाःगु म्हो थासय् यक्व लगानी व प्रविधि छ्यलाः अप्व उत्पादन कायेगु छगू बुंज्याया पहः ख। थ्व पहः दुने रसायनिक मल, कीनाशक वासः, व उन्नत बिउया यक्व छ्यलाबुला जुइ।<ref>Matson, P. A., et al. (1997). Agricultural Intensification and Ecosystem Properties.</ref> थ्व बुंज्याय् मेसिनरी व सिंचाइया उच्च प्रयोग जुइ। थुकिया मुख्य उद्देश्य म्हो ई व म्हो थासय् अधिकतम प्रतिफल कायेगु ख।<ref>Cassman, K. G. (1999). Ecological intensification of cereal production systems.</ref> थ्व पद्धतिं हलिमया अप्वया वयाच्वंगु जनसंख्यायात नसा उपलब्ध याकेत ग्वाहालि याइ। तर, सघन बुंज्यां पर्यावरणय् प्रतिकूल असर नं लाकेफु। चाया उर्वरा शक्ति म्हो जुइगु व भूमिगत लः प्रदूषित जुइगु थुकिया छगू चुनौती ख। थ्व बुंज्या विशेष यानाः विकसित देशतय्गु समथर भूभागय् अप्व याइ। नेपालय् नं तःधंगु फाँटतयय् थ्व पद्धति न्ह्याकाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[औद्योगिकीकरण]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:बुंज्याया पहः]] [[en:Intensive farming]] sjj9futb5dawty54tfzhp1gs8m00x07 1120512 1120511 2026-04-18T13:57:44Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Intensive farming]] to [[सघन बुंज्या]] 1120511 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''सघन बुंज्या''' (Intensive farming) धाःगु म्हो थासय् यक्व लगानी व प्रविधि छ्यलाः अप्व उत्पादन कायेगु छगू बुंज्याया पहः ख। थ्व पहः दुने रसायनिक मल, कीनाशक वासः, व उन्नत बिउया यक्व छ्यलाबुला जुइ।<ref>Matson, P. A., et al. (1997). Agricultural Intensification and Ecosystem Properties.</ref> थ्व बुंज्याय् मेसिनरी व सिंचाइया उच्च प्रयोग जुइ। थुकिया मुख्य उद्देश्य म्हो ई व म्हो थासय् अधिकतम प्रतिफल कायेगु ख।<ref>Cassman, K. G. (1999). Ecological intensification of cereal production systems.</ref> थ्व पद्धतिं हलिमया अप्वया वयाच्वंगु जनसंख्यायात नसा उपलब्ध याकेत ग्वाहालि याइ। तर, सघन बुंज्यां पर्यावरणय् प्रतिकूल असर नं लाकेफु। चाया उर्वरा शक्ति म्हो जुइगु व भूमिगत लः प्रदूषित जुइगु थुकिया छगू चुनौती ख। थ्व बुंज्या विशेष यानाः विकसित देशतय्गु समथर भूभागय् अप्व याइ। नेपालय् नं तःधंगु फाँटतयय् थ्व पद्धति न्ह्याकाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[औद्योगिकीकरण]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:बुंज्याया पहः]] [[en:Intensive farming]] sjj9futb5dawty54tfzhp1gs8m00x07 0 306721 1120513 2026-04-18T13:57:44Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Intensive farming]] to [[सघन बुंज्या]] 1120513 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सघन बुंज्या]] e0agze0x6bvyrivbigipfmkst4l99p3 0 306722 1120517 2026-04-18T14:06:38Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''सिसाबुसा बुंज्या''' (Orchard) धाःगु सिसाबुसा, वाउँचा, वा बरांबिरां (Nuts) बुइकेत पिनातःगु छगू विशेष बुँ ख। थुकिलि सामान्यतया छगू हे कथंया वा थी-थी कथंया सिमात व्यवस्थित रूपं पिनातइ।<ref>Ja... 1120517 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''सिसाबुसा बुंज्या''' (Orchard) धाःगु सिसाबुसा, वाउँचा, वा बरांबिरां (Nuts) बुइकेत पिनातःगु छगू विशेष बुँ ख। थुकिलि सामान्यतया छगू हे कथंया वा थी-थी कथंया सिमात व्यवस्थित रूपं पिनातइ।<ref>Jackson, J. E. (2003). Biology of Apples and Pears.</ref> सिसाबुसा बुंज्याय् स्याउ, सन्त्रासी, आमासि, व मेमेगु सिसाबुसा बुइकेगु याइ। थ्व ज्याया निंतिं बांलाःगु [[ह्वज्या]] व सूर्द्यःया जः आवश्यक जुइ। सिमातय्त बांलाक बुइकेत इ-इलय् चाये (Pruning) मालेफु।<ref>Westwood, M. N. (1993). Temperate-zone Pomology.</ref> थ्व ज्यां यक्व दँ तक उत्पादन बियाच्वनी। सिसाबुसा बुंज्या दयेकेबलय् लफय् व चाया प्रकारय् ध्यान बिइमाः। नेपाःया हिमाली क्षेत्र स्याउया निंतिं व पहाडी क्षेत्र सन्त्रासीया निंतिं भिंगु वातावरण दु। ==स्वयादिसँ== * [[सिसाबुसा]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:सिसाबुसा बुंज्या]] [[en:Orchard]] 3tj92vj0q7x85067t27s73ptocyrq5a 1120518 1120517 2026-04-18T14:06:50Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Orchard]] to [[सिसाबुसा बुंज्या]] 1120517 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''सिसाबुसा बुंज्या''' (Orchard) धाःगु सिसाबुसा, वाउँचा, वा बरांबिरां (Nuts) बुइकेत पिनातःगु छगू विशेष बुँ ख। थुकिलि सामान्यतया छगू हे कथंया वा थी-थी कथंया सिमात व्यवस्थित रूपं पिनातइ।<ref>Jackson, J. E. (2003). Biology of Apples and Pears.</ref> सिसाबुसा बुंज्याय् स्याउ, सन्त्रासी, आमासि, व मेमेगु सिसाबुसा बुइकेगु याइ। थ्व ज्याया निंतिं बांलाःगु [[ह्वज्या]] व सूर्द्यःया जः आवश्यक जुइ। सिमातय्त बांलाक बुइकेत इ-इलय् चाये (Pruning) मालेफु।<ref>Westwood, M. N. (1993). Temperate-zone Pomology.</ref> थ्व ज्यां यक्व दँ तक उत्पादन बियाच्वनी। सिसाबुसा बुंज्या दयेकेबलय् लफय् व चाया प्रकारय् ध्यान बिइमाः। नेपाःया हिमाली क्षेत्र स्याउया निंतिं व पहाडी क्षेत्र सन्त्रासीया निंतिं भिंगु वातावरण दु। ==स्वयादिसँ== * [[सिसाबुसा]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:सिसाबुसा बुंज्या]] [[en:Orchard]] 3tj92vj0q7x85067t27s73ptocyrq5a 0 306723 1120519 2026-04-18T14:06:50Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Orchard]] to [[सिसाबुसा बुंज्या]] 1120519 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सिसाबुसा बुंज्या]] 7360huyt1ppmi82kkgmf0dawotfqk5h 0 306724 1120523 2026-04-18T14:10:45Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''जैविक बुंज्या''' (Organic farming) धाःगु रसायनिक मल व कीनाशक वासः प्रयोग मयासें याइगु प्राकृतिक बुंज्या ख। थ्व बुंज्याय् कम्पोस्ट मल, वाउँगु मल, व पशुया गोबरया छ्यलि।<ref>Reganold, J. P., & Wachter, J. M. (2016). Org... 1120523 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''जैविक बुंज्या''' (Organic farming) धाःगु रसायनिक मल व कीनाशक वासः प्रयोग मयासें याइगु प्राकृतिक बुंज्या ख। थ्व बुंज्याय् कम्पोस्ट मल, वाउँगु मल, व पशुया गोबरया छ्यलि।<ref>Reganold, J. P., & Wachter, J. M. (2016). Organic agriculture in the twenty-first century.</ref> थुकिया मुख्य ध्येय चाया उसाँय् व वातावरण संरक्षण यायेगु ख। जैविक बुंज्यां बुयावःगु नसा उसाँय्या निंतिं तसकं बांलाःगु धकाः म्हसीकिगु या। थ्व पद्धतिं जैविक विविधतायात नं बः बिइ।<ref>Lampkin, N. (1990). Organic Farming.</ref> थौंकन्हे हलिमय् अर्गानिक नसाया माग तसकं अप्वया वयाच्वंगु दु। थ्व बुंज्या यायेत धैर्य व थप मेहेनत आवश्यक जुइ छाय्धाःसा थुकिलि उत्पादनया गति छुं म्हो जुइफु। नेपालया यक्व थासय् परम्परागत रूपं जैविक बुंज्या हे जुयाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[कम्पोस्ट मल]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:जैविक बुंज्या]] [[en:Organic farming]] j9fwfpusrnoef2ij7qxj9cyawsaj5am 1120524 1120523 2026-04-18T14:10:55Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Organic farming]] to [[जैविक बुंज्या]] 1120523 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''जैविक बुंज्या''' (Organic farming) धाःगु रसायनिक मल व कीनाशक वासः प्रयोग मयासें याइगु प्राकृतिक बुंज्या ख। थ्व बुंज्याय् कम्पोस्ट मल, वाउँगु मल, व पशुया गोबरया छ्यलि।<ref>Reganold, J. P., & Wachter, J. M. (2016). Organic agriculture in the twenty-first century.</ref> थुकिया मुख्य ध्येय चाया उसाँय् व वातावरण संरक्षण यायेगु ख। जैविक बुंज्यां बुयावःगु नसा उसाँय्या निंतिं तसकं बांलाःगु धकाः म्हसीकिगु या। थ्व पद्धतिं जैविक विविधतायात नं बः बिइ।<ref>Lampkin, N. (1990). Organic Farming.</ref> थौंकन्हे हलिमय् अर्गानिक नसाया माग तसकं अप्वया वयाच्वंगु दु। थ्व बुंज्या यायेत धैर्य व थप मेहेनत आवश्यक जुइ छाय्धाःसा थुकिलि उत्पादनया गति छुं म्हो जुइफु। नेपालया यक्व थासय् परम्परागत रूपं जैविक बुंज्या हे जुयाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[कम्पोस्ट मल]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:जैविक बुंज्या]] [[en:Organic farming]] j9fwfpusrnoef2ij7qxj9cyawsaj5am 0 306725 1120525 2026-04-18T14:10:55Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Organic farming]] to [[जैविक बुंज्या]] 1120525 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[जैविक बुंज्या]] b88vbv2s6kzkfvzcky3qklw80usd2br 0 306726 1120527 2026-04-18T14:21:08Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''ल्यंकाः बुंज्या''' (Sustainable agriculture) धाःगु थौंकन्हेया मनूतय्गु आवश्यकता पूवंकेगु व भविष्यया पुस्ताया निंतिं नं प्राकृतिक स्रोत ल्यंका तयेगु बुंज्याया पद्धति ख। थुकिलि आर्थिक रूप... 1120527 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''ल्यंकाः बुंज्या''' (Sustainable agriculture) धाःगु थौंकन्हेया मनूतय्गु आवश्यकता पूवंकेगु व भविष्यया पुस्ताया निंतिं नं प्राकृतिक स्रोत ल्यंका तयेगु बुंज्याया पद्धति ख। थुकिलि आर्थिक रूपं फाइदाजनक, सामाजिक रूपं न्यायोचित व वातावरणीय रूपं स्वस्थ जुइगु पहः छ्यलि।<ref>Pretty, J. (2008). Sustainable Agriculture and Food.</ref> थ्व बुंज्याय् प्राकृतिक स्रोतया कम क्षति यायेगु कुतः जुइ। थुकिलि लःया पाय्छि छ्यला, चाया संरक्षण व जैविक विविधताया ध्यान तइ।<ref>Giller, K. E., et al. (2009). Conservation agriculture and smallholder farming in Africa.</ref> ल्यंका बुंज्यां रसायनिक छ्यलायात म्हो यानाः प्राकृतिक चक्रयात महत्त्व बिइ। थुकिलिं लफय् हिउपाया लिच्वःयात म्हो यायेत नं ग्वाहालि याइ। थ्व पहः आधुनिक प्रविधि व परम्परागत ज्ञानया छगू बांलाःगु मिश्रण ख। थुकिलिं बुंज्यामितय्गु दीर्घकालीन हित सुनिश्चित याइ। ==स्वयादिसँ== * [[वातावरण संरक्षण]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:ल्यंकाः बुंज्या]] [[en:Sustainable agriculture]] jvooentjw3j49xi4dh69lsfy9sz0ryn 1120528 1120527 2026-04-18T14:21:15Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Sustainable agriculture]] to [[ल्यंकाः बुंज्या]] 1120527 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''ल्यंकाः बुंज्या''' (Sustainable agriculture) धाःगु थौंकन्हेया मनूतय्गु आवश्यकता पूवंकेगु व भविष्यया पुस्ताया निंतिं नं प्राकृतिक स्रोत ल्यंका तयेगु बुंज्याया पद्धति ख। थुकिलि आर्थिक रूपं फाइदाजनक, सामाजिक रूपं न्यायोचित व वातावरणीय रूपं स्वस्थ जुइगु पहः छ्यलि।<ref>Pretty, J. (2008). Sustainable Agriculture and Food.</ref> थ्व बुंज्याय् प्राकृतिक स्रोतया कम क्षति यायेगु कुतः जुइ। थुकिलि लःया पाय्छि छ्यला, चाया संरक्षण व जैविक विविधताया ध्यान तइ।<ref>Giller, K. E., et al. (2009). Conservation agriculture and smallholder farming in Africa.</ref> ल्यंका बुंज्यां रसायनिक छ्यलायात म्हो यानाः प्राकृतिक चक्रयात महत्त्व बिइ। थुकिलिं लफय् हिउपाया लिच्वःयात म्हो यायेत नं ग्वाहालि याइ। थ्व पहः आधुनिक प्रविधि व परम्परागत ज्ञानया छगू बांलाःगु मिश्रण ख। थुकिलिं बुंज्यामितय्गु दीर्घकालीन हित सुनिश्चित याइ। ==स्वयादिसँ== * [[वातावरण संरक्षण]] * [[बुंज्या]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:ल्यंकाः बुंज्या]] [[en:Sustainable agriculture]] jvooentjw3j49xi4dh69lsfy9sz0ryn 0 306727 1120529 2026-04-18T14:21:15Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Sustainable agriculture]] to [[ल्यंकाः बुंज्या]] 1120529 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ल्यंकाः बुंज्या]] r56u7k9dh1koox3rn3m77i31ixnmze9 0 306728 1120531 2026-04-18T14:24:25Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''म्वानाः बुंज्या''' (Subsistence agriculture) धाःगु अजाःगु बुंज्या ख गन बुंज्यामिं थःगु व थःगु परिवारयात म्वायेत माःगु जक बाली उत्पादन याइ। थ्व बुंज्याय् बजारय् मियाः लाभ कायेगु ध्येय तसकं... 1120531 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''म्वानाः बुंज्या''' (Subsistence agriculture) धाःगु अजाःगु बुंज्या ख गन बुंज्यामिं थःगु व थःगु परिवारयात म्वायेत माःगु जक बाली उत्पादन याइ। थ्व बुंज्याय् बजारय् मियाः लाभ कायेगु ध्येय तसकं म्हो जुइ।<ref>Waters, T. (2007). The Persistence of Subsistence Agriculture.</ref> थ्व पद्धतिइ परम्परागत ज्याभः व पारिवारिक जनशक्तिया छ्यला अप्व जुइ। थुकिलि सामान्यतया थी-थी प्रकारया बाली छक्वलं पिइगु या।<ref>Kostov, P., & Lingard, J. (2004). Subsistence agriculture in transition economies.</ref> थ्व पद्धति विकासोन्मुख देशतय्गु ग्रामीण भेगय् व्यापक रूपं खनेदु। थुकिलि सिंचाइया निंतिं आपालं वाः (Rain) य् आधारित जुइ। थ्व बुंज्याय् उत्पादकत्व सामान्यतया म्हो जुइ। नेपालया यक्व पहाडी भेगय् अझ नं निर्वाहमुखी बुंज्या हे प्रचलित दु। थ्व पद्धतिं गरिबी न्यूनीकरणय् मखुसें जीवन रक्षाया निंतिं जक ग्वाहालि याइ। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[अर्थतन्त्र]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:बुंज्याया पहः]] [[en:Subsistence agriculture]] stzpii85uksetk853c0679flblxc88o 1120532 1120531 2026-04-18T14:24:35Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Subsistence agriculture]] to [[म्वानाः बुंज्या]] 1120531 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''म्वानाः बुंज्या''' (Subsistence agriculture) धाःगु अजाःगु बुंज्या ख गन बुंज्यामिं थःगु व थःगु परिवारयात म्वायेत माःगु जक बाली उत्पादन याइ। थ्व बुंज्याय् बजारय् मियाः लाभ कायेगु ध्येय तसकं म्हो जुइ।<ref>Waters, T. (2007). The Persistence of Subsistence Agriculture.</ref> थ्व पद्धतिइ परम्परागत ज्याभः व पारिवारिक जनशक्तिया छ्यला अप्व जुइ। थुकिलि सामान्यतया थी-थी प्रकारया बाली छक्वलं पिइगु या।<ref>Kostov, P., & Lingard, J. (2004). Subsistence agriculture in transition economies.</ref> थ्व पद्धति विकासोन्मुख देशतय्गु ग्रामीण भेगय् व्यापक रूपं खनेदु। थुकिलि सिंचाइया निंतिं आपालं वाः (Rain) य् आधारित जुइ। थ्व बुंज्याय् उत्पादकत्व सामान्यतया म्हो जुइ। नेपालया यक्व पहाडी भेगय् अझ नं निर्वाहमुखी बुंज्या हे प्रचलित दु। थ्व पद्धतिं गरिबी न्यूनीकरणय् मखुसें जीवन रक्षाया निंतिं जक ग्वाहालि याइ। ==स्वयादिसँ== * [[बुंज्या]] * [[अर्थतन्त्र]] ==लिधंसा== <references /> [[Category:बुंज्या]] [[Category:बुंज्याया पहः]] [[en:Subsistence agriculture]] stzpii85uksetk853c0679flblxc88o 0 306729 1120533 2026-04-18T14:24:35Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Subsistence agriculture]] to [[म्वानाः बुंज्या]] 1120533 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[म्वानाः बुंज्या]] m6uw4sbk6nlq8csddmhhi2rhzjhlfvk 0 306730 1120544 2026-04-19T03:52:56Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''कारखाना''' धयागु छगू औद्योगिक थाय् ख गन मेसिन व ज्यामिपिसं वस्तुत उत्पादन याइ। थ्व थासय् कच्चा पदार्थयात परिमार्जन यानाः मंकाः कथंया सामान दयेकीगु ज्या जुइ। आधुनिक कारखाना... 1120544 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''कारखाना''' धयागु छगू औद्योगिक थाय् ख गन मेसिन व ज्यामिपिसं वस्तुत उत्पादन याइ। थ्व थासय् कच्चा पदार्थयात परिमार्जन यानाः मंकाः कथंया सामान दयेकीगु ज्या जुइ। आधुनिक कारखानाय् तःधंगु मेसिन व उपकरण छ्यलाः उत्पादन प्रक्रियायात याउँकइ। औद्योगिक क्रान्ति धुकाः हलिमय् कारखानाया विकास तसकं याकनं जूगु खनेदु। कारखानां थौंकन्हय् अर्थतन्त्रय् तःधंगु योगदान बियाच्वंगु दु <ref>Encyclopædia Britannica, "Factory System".</ref>। कारखानाय् ज्या याइपिं ज्यामिपिसं विशिष्ट सीप व सीकातःगु अनुभव छ्यलाबुला याइ। थ्व थासय् सुरक्षाया निंतिं थीथी नियम व मापदण्डत लागू यानातःगु दइ। थौंकन्हय् यक्व कारखानाय् स्वचालन (automation) प्रविधिया प्रयोग अप्वया वःगु दु। कारखानां रोजगारी सिर्जना यायेगु नापं देय्या कूल उत्पादनय् ग्वाहालि याइ। थुकिया विकासं मनूया जीवनस्तरय् तःधंगु हिलाबुलु हःगु दु। थ्व छगू संगठित उत्पादन केन्द्र ख गन वस्तुया गुणस्तरय् विशेष ध्यान दइ। == स्वयादिसँ == * [[उद्योग]] * [[उत्पादन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:उद्योग]] [[Category:उत्पादन]] [[en:Factory]] gop33qs05m2vwqtn8bjp0djpbjefyxg 1120545 1120544 2026-04-19T03:53:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Factory]] to [[कारखाना]] 1120544 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''कारखाना''' धयागु छगू औद्योगिक थाय् ख गन मेसिन व ज्यामिपिसं वस्तुत उत्पादन याइ। थ्व थासय् कच्चा पदार्थयात परिमार्जन यानाः मंकाः कथंया सामान दयेकीगु ज्या जुइ। आधुनिक कारखानाय् तःधंगु मेसिन व उपकरण छ्यलाः उत्पादन प्रक्रियायात याउँकइ। औद्योगिक क्रान्ति धुकाः हलिमय् कारखानाया विकास तसकं याकनं जूगु खनेदु। कारखानां थौंकन्हय् अर्थतन्त्रय् तःधंगु योगदान बियाच्वंगु दु <ref>Encyclopædia Britannica, "Factory System".</ref>। कारखानाय् ज्या याइपिं ज्यामिपिसं विशिष्ट सीप व सीकातःगु अनुभव छ्यलाबुला याइ। थ्व थासय् सुरक्षाया निंतिं थीथी नियम व मापदण्डत लागू यानातःगु दइ। थौंकन्हय् यक्व कारखानाय् स्वचालन (automation) प्रविधिया प्रयोग अप्वया वःगु दु। कारखानां रोजगारी सिर्जना यायेगु नापं देय्या कूल उत्पादनय् ग्वाहालि याइ। थुकिया विकासं मनूया जीवनस्तरय् तःधंगु हिलाबुलु हःगु दु। थ्व छगू संगठित उत्पादन केन्द्र ख गन वस्तुया गुणस्तरय् विशेष ध्यान दइ। == स्वयादिसँ == * [[उद्योग]] * [[उत्पादन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:उद्योग]] [[Category:उत्पादन]] [[en:Factory]] gop33qs05m2vwqtn8bjp0djpbjefyxg 0 306731 1120546 2026-04-19T03:53:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Factory]] to [[कारखाना]] 1120546 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कारखाना]] s2xb57i32bxbg5ysrumdl6o4ab4chs3 0 306732 1120547 2026-04-19T03:54:41Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''एसेम्ब्ली लाइन''' धयागु निर्माण प्रक्रियाया छगू पद्धति ख गन वस्तुयात क्रमिक रुपं दयेकी। थ्व प्रक्रियाय् सामान छगू थासं मेगु थासय् वं वं थीथी कुचा वा ब्वः स्वाना वनी। हेनरी फ... 1120547 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''एसेम्ब्ली लाइन''' धयागु निर्माण प्रक्रियाया छगू पद्धति ख गन वस्तुयात क्रमिक रुपं दयेकी। थ्व प्रक्रियाय् सामान छगू थासं मेगु थासय् वं वं थीथी कुचा वा ब्वः स्वाना वनी। हेनरी फोर्डं थ्व पद्धतियात मोटरकार उत्पादनय् तसकं लोकंह्वाकूगु ख। थ्व विधिं उत्पादनया गति अप्वयेकेत व लागत म्हो यायेत तसकं ग्वाहालि याइ <ref>History.com, "Assembly Line".</ref>। एसेम्ब्ली लाइनय् ज्या याइपिं ज्यामितय्सं थःगु थासय् च्वनाः छगू हे ज्या बारम्बार याइ। थुकिं यानाः उत्पादनय् एकरुपता व गुणस्तर कायम यायेत अःपुइ। थौंकन्हय् थ्व पद्धतिइ मनूया थासय् रोबोट व मेसिनया छ्यला नं जुइ। एसेम्ब्ली लाइनया छ्यलाबुलां तःधंगु स्तरया उत्पादन (mass production) सम्भव जूगु ख। थ्व पद्धतिं ईया बचत याइ व मेसिनया अधिकतम उपयोग सुनिश्चित याइ। आधुनिक उद्योगय् थ्व पद्धति बिना उत्पादनया कल्पना याये थाकु। थ्व पद्धतिया विकासं आधुनिक औद्योगिक युगयात न्ह्याकूगु ख। == स्वयादिसँ == * [[औद्योगिक क्रान्ति]] * [[मेसिन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:उत्पादन]] [[Category:प्रविधि]] [[en:Assembly line]] ghvd4ktjuh7hw88dls3nzypblcyaxsr 1120548 1120547 2026-04-19T03:54:53Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Assembly line]] to [[एसेम्ब्ली लाइन]] 1120547 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''एसेम्ब्ली लाइन''' धयागु निर्माण प्रक्रियाया छगू पद्धति ख गन वस्तुयात क्रमिक रुपं दयेकी। थ्व प्रक्रियाय् सामान छगू थासं मेगु थासय् वं वं थीथी कुचा वा ब्वः स्वाना वनी। हेनरी फोर्डं थ्व पद्धतियात मोटरकार उत्पादनय् तसकं लोकंह्वाकूगु ख। थ्व विधिं उत्पादनया गति अप्वयेकेत व लागत म्हो यायेत तसकं ग्वाहालि याइ <ref>History.com, "Assembly Line".</ref>। एसेम्ब्ली लाइनय् ज्या याइपिं ज्यामितय्सं थःगु थासय् च्वनाः छगू हे ज्या बारम्बार याइ। थुकिं यानाः उत्पादनय् एकरुपता व गुणस्तर कायम यायेत अःपुइ। थौंकन्हय् थ्व पद्धतिइ मनूया थासय् रोबोट व मेसिनया छ्यला नं जुइ। एसेम्ब्ली लाइनया छ्यलाबुलां तःधंगु स्तरया उत्पादन (mass production) सम्भव जूगु ख। थ्व पद्धतिं ईया बचत याइ व मेसिनया अधिकतम उपयोग सुनिश्चित याइ। आधुनिक उद्योगय् थ्व पद्धति बिना उत्पादनया कल्पना याये थाकु। थ्व पद्धतिया विकासं आधुनिक औद्योगिक युगयात न्ह्याकूगु ख। == स्वयादिसँ == * [[औद्योगिक क्रान्ति]] * [[मेसिन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:उत्पादन]] [[Category:प्रविधि]] [[en:Assembly line]] ghvd4ktjuh7hw88dls3nzypblcyaxsr 0 306733 1120549 2026-04-19T03:54:53Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Assembly line]] to [[एसेम्ब्ली लाइन]] 1120549 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एसेम्ब्ली लाइन]] syriugydl8oe307etwc7vqm1a2b4lm5 0 306734 1120550 2026-04-19T03:56:22Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''स्वचालन''' वा '''अटोमेसन''' धयागु मनूया म्हो ग्वाहालिं मेसिन वा प्रविधिया छ्यलाबुला यानाः ज्या यायेगु प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रियाय् नियन्त्रण प्रणाली (control systems) छ्यलाः मेसिनतय्सं... 1120550 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''स्वचालन''' वा '''अटोमेसन''' धयागु मनूया म्हो ग्वाहालिं मेसिन वा प्रविधिया छ्यलाबुला यानाः ज्या यायेगु प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रियाय् नियन्त्रण प्रणाली (control systems) छ्यलाः मेसिनतय्सं थःहे ज्या याइ। स्वचालनं उत्पादनया क्षमता अप्वयेकी व मनूपाखें जुइगु गल्तीयात म्हो दयेकी <ref>International Society of Automation (ISA).</ref>। थ्व प्रविधि विशेष यानाः कारखाना, सूचना प्रविधि व यातायात क्षेत्रय् छ्यलिगु या। स्वचालनया निंतिं कम्प्युटर सफ्टवेयर व सेन्सरया तःधंगु भूमिका दइ। थुकिं यानाः ज्याया ई म्हो जुइ व ज्याया स्तर नं बांलाइ। अटोमेसनं यानाः तसकं ग्यानापुगु व थाकुगु ज्या नं अःपुक्क याये फइ। थौंकन्हय् डिजिटल युगय् स्वचालनया महत्व झन झन अप्वया वनाच्वंगु दु। थुकिं आर्थिक रुपं उत्पादनया लागत म्हो यायेत ग्वाहालि याइ। तर, थुकिं मनूया ज्या मदया वनीगु खँय् नं चिन्ता प्वंकाच्वंगु दु। स्वचालन आधुनिक विज्ञान व प्रविधिया छगू तःधंगु उपलब्धि ख। == स्वयादिसँ == * [[रोबोटिक्स]] * [[कम्प्युटर]] == लिधंसा == <references/> [[Category:प्रविधि]] [[Category:इन्जिनियरिङ]] [[en:Automation]] qrkk0l5fawkijued3epvxw1awx5gifr 1120551 1120550 2026-04-19T03:56:27Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Automation]] to [[अटोमेसन]] 1120550 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''स्वचालन''' वा '''अटोमेसन''' धयागु मनूया म्हो ग्वाहालिं मेसिन वा प्रविधिया छ्यलाबुला यानाः ज्या यायेगु प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रियाय् नियन्त्रण प्रणाली (control systems) छ्यलाः मेसिनतय्सं थःहे ज्या याइ। स्वचालनं उत्पादनया क्षमता अप्वयेकी व मनूपाखें जुइगु गल्तीयात म्हो दयेकी <ref>International Society of Automation (ISA).</ref>। थ्व प्रविधि विशेष यानाः कारखाना, सूचना प्रविधि व यातायात क्षेत्रय् छ्यलिगु या। स्वचालनया निंतिं कम्प्युटर सफ्टवेयर व सेन्सरया तःधंगु भूमिका दइ। थुकिं यानाः ज्याया ई म्हो जुइ व ज्याया स्तर नं बांलाइ। अटोमेसनं यानाः तसकं ग्यानापुगु व थाकुगु ज्या नं अःपुक्क याये फइ। थौंकन्हय् डिजिटल युगय् स्वचालनया महत्व झन झन अप्वया वनाच्वंगु दु। थुकिं आर्थिक रुपं उत्पादनया लागत म्हो यायेत ग्वाहालि याइ। तर, थुकिं मनूया ज्या मदया वनीगु खँय् नं चिन्ता प्वंकाच्वंगु दु। स्वचालन आधुनिक विज्ञान व प्रविधिया छगू तःधंगु उपलब्धि ख। == स्वयादिसँ == * [[रोबोटिक्स]] * [[कम्प्युटर]] == लिधंसा == <references/> [[Category:प्रविधि]] [[Category:इन्जिनियरिङ]] [[en:Automation]] qrkk0l5fawkijued3epvxw1awx5gifr 0 306735 1120552 2026-04-19T03:56:27Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Automation]] to [[अटोमेसन]] 1120552 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अटोमेसन]] gr8oh8218wc4mbjbe395b7yjhrn7nhg 0 306736 1120553 2026-04-19T03:58:36Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''औद्योगिक रोबोट''' धयागु कारखानाय् उत्पादनया ज्या यायेत दयेकातःगु मेसिन ख। थ्व रोबोटतय्सं वेल्डिङ, पेन्टिङ, एसेम्ब्ली, व सामान ल्ह्ययेगु ज्या अःपुक्क याइ। थ्व मेसिनतय्सं तस... 1120553 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''औद्योगिक रोबोट''' धयागु कारखानाय् उत्पादनया ज्या यायेत दयेकातःगु मेसिन ख। थ्व रोबोटतय्सं वेल्डिङ, पेन्टिङ, एसेम्ब्ली, व सामान ल्ह्ययेगु ज्या अःपुक्क याइ। थ्व मेसिनतय्सं तसकं पाय्छि जुइकः (precision) व गतिइ ज्या याये फइ। औद्योगिक रोबोटया प्रयोगं ज्याया सुरक्षा अप्वयेकी, छाय् धाःसा थुकिं ग्यानापुगु वातावरणय् ज्या याये फइ <ref>IFR, "International Federation of Robotics".</ref>। थ्व रोबोटत प्रोग्राम याये फइगु जुयाः थीथी ज्याया निंतिं प्रयोग याये ज्यू। सन् १९६० या दशकं निसें औद्योगिक क्षेत्रय् रोबोटया छ्यलाबुला सुरु जूगु ख। थौंकन्हय् अटोमोबाइल व इलेक्ट्रोनिक्स उद्योगय् थुकिया तःधंगु भूमिका दु। औद्योगिक रोबोटं मनूया ज्यायात याउँकी व उत्पादकत्व अप्वयेकी। थ्व मेसिनत न्हिछिं २४ घन्टा ज्या यायेत सक्षम दइ। रोबोटिक्स प्रविधिया विकास नापं थ्व रोबोटत झन झन चंख व दक्ष जुया वनाच्वंगु दु। थ्व आधुनिक उद्योगया छगू मदयेक मगाःगु ब्वः जूगु दु। == स्वयादिसँ == * [[स्वचालन]] * [[मेसिन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:रोबोटिक्स]] [[Category:उत्पादन]] [[en:Industrial robot]] rzj1pj7tiknkorkp6kaz386oyxmxnl8 1120554 1120553 2026-04-19T03:58:47Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Industrial robot]] to [[औद्योगिक रोबोट]] 1120553 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''औद्योगिक रोबोट''' धयागु कारखानाय् उत्पादनया ज्या यायेत दयेकातःगु मेसिन ख। थ्व रोबोटतय्सं वेल्डिङ, पेन्टिङ, एसेम्ब्ली, व सामान ल्ह्ययेगु ज्या अःपुक्क याइ। थ्व मेसिनतय्सं तसकं पाय्छि जुइकः (precision) व गतिइ ज्या याये फइ। औद्योगिक रोबोटया प्रयोगं ज्याया सुरक्षा अप्वयेकी, छाय् धाःसा थुकिं ग्यानापुगु वातावरणय् ज्या याये फइ <ref>IFR, "International Federation of Robotics".</ref>। थ्व रोबोटत प्रोग्राम याये फइगु जुयाः थीथी ज्याया निंतिं प्रयोग याये ज्यू। सन् १९६० या दशकं निसें औद्योगिक क्षेत्रय् रोबोटया छ्यलाबुला सुरु जूगु ख। थौंकन्हय् अटोमोबाइल व इलेक्ट्रोनिक्स उद्योगय् थुकिया तःधंगु भूमिका दु। औद्योगिक रोबोटं मनूया ज्यायात याउँकी व उत्पादकत्व अप्वयेकी। थ्व मेसिनत न्हिछिं २४ घन्टा ज्या यायेत सक्षम दइ। रोबोटिक्स प्रविधिया विकास नापं थ्व रोबोटत झन झन चंख व दक्ष जुया वनाच्वंगु दु। थ्व आधुनिक उद्योगया छगू मदयेक मगाःगु ब्वः जूगु दु। == स्वयादिसँ == * [[स्वचालन]] * [[मेसिन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:रोबोटिक्स]] [[Category:उत्पादन]] [[en:Industrial robot]] rzj1pj7tiknkorkp6kaz386oyxmxnl8 0 306737 1120555 2026-04-19T03:58:48Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Industrial robot]] to [[औद्योगिक रोबोट]] 1120555 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[औद्योगिक रोबोट]] s7jpjjbmr8ny45wf68yapl7abex7y4u 0 306738 1120556 2026-04-19T04:01:02Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''हिलेफैगु ब्व''' (Interchangeable parts) धयागु अजागु ब्व व कुचा ख गन छगू हे मोडेलया सामानय् मेगु सामान अःपुक्क हिलाः छ्यले फइ। थ्व पद्धतिया विकास स्वया न्ह्यः सकल सामानत ल्हातं दयेकीगु जुया... 1120556 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''हिलेफैगु ब्व''' (Interchangeable parts) धयागु अजागु ब्व व कुचा ख गन छगू हे मोडेलया सामानय् मेगु सामान अःपुक्क हिलाः छ्यले फइ। थ्व पद्धतिया विकास स्वया न्ह्यः सकल सामानत ल्हातं दयेकीगु जुयाः मेगु सामान नाप पाय्छि मजुइगु समस्या दइ। ईली ह्विटनीं थ्व पद्धतियात लोकंह्वाकूगु ख, गुकिं बन्दुक उत्पादनय् क्रान्ति हल <ref>Smithsonian Institution, "Interchangeable Parts".</ref>। थ्व प्रविधिं यानाः सामान स्यन धाःसा पुरा सामान हिलाच्वने म्वालः, छकु कुचा जक हिलाः मर्मत याये फइ। थुकिं उत्पादनया लागत म्हो याइ व मर्मत ज्या याउँकइ। थ्व पद्धतिया निंतिं सामानया नाप (dimensions) व गुणस्तरय् एकरूपता माः। थ्व आधुनिक म्यानुफ्याक्चरिङ व एसेम्ब्ली लाइनया आधार ख। थुकिं यानाः हे मोटरकार, मोबाइल व मेमेगु यन्त्रया तःधंगु उत्पादन सम्भव जूगु ख। उपभोक्ताया निंतिं सामानया मर्मत व सम्भार अःपुगु दु। थ्व वैज्ञानिक व्यवस्थापन व इन्जिनियरिङया छगू बांलागु दसु ख। == स्वयादिसँ == * [[मानकीकरण]] * [[उत्पादन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:इन्जिनियरिङ]] [[Category:इतिहास]] [[en:Interchangeable parts]] 70zbzvnltrvk8d548u1ncopr2gwjd3n 1120557 1120556 2026-04-19T04:01:10Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Interchangeable parts]] to [[हिलेफैगु ब्व]] 1120556 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''हिलेफैगु ब्व''' (Interchangeable parts) धयागु अजागु ब्व व कुचा ख गन छगू हे मोडेलया सामानय् मेगु सामान अःपुक्क हिलाः छ्यले फइ। थ्व पद्धतिया विकास स्वया न्ह्यः सकल सामानत ल्हातं दयेकीगु जुयाः मेगु सामान नाप पाय्छि मजुइगु समस्या दइ। ईली ह्विटनीं थ्व पद्धतियात लोकंह्वाकूगु ख, गुकिं बन्दुक उत्पादनय् क्रान्ति हल <ref>Smithsonian Institution, "Interchangeable Parts".</ref>। थ्व प्रविधिं यानाः सामान स्यन धाःसा पुरा सामान हिलाच्वने म्वालः, छकु कुचा जक हिलाः मर्मत याये फइ। थुकिं उत्पादनया लागत म्हो याइ व मर्मत ज्या याउँकइ। थ्व पद्धतिया निंतिं सामानया नाप (dimensions) व गुणस्तरय् एकरूपता माः। थ्व आधुनिक म्यानुफ्याक्चरिङ व एसेम्ब्ली लाइनया आधार ख। थुकिं यानाः हे मोटरकार, मोबाइल व मेमेगु यन्त्रया तःधंगु उत्पादन सम्भव जूगु ख। उपभोक्ताया निंतिं सामानया मर्मत व सम्भार अःपुगु दु। थ्व वैज्ञानिक व्यवस्थापन व इन्जिनियरिङया छगू बांलागु दसु ख। == स्वयादिसँ == * [[मानकीकरण]] * [[उत्पादन]] == लिधंसा == <references/> [[Category:इन्जिनियरिङ]] [[Category:इतिहास]] [[en:Interchangeable parts]] 70zbzvnltrvk8d548u1ncopr2gwjd3n 0 306739 1120558 2026-04-19T04:01:10Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Interchangeable parts]] to [[हिलेफैगु ब्व]] 1120558 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हिलेफैगु ब्व]] icwd2davr1c4oro3blxzv90ybnzracp 0 306740 1120559 2026-04-19T04:03:07Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''तःधंगु स्तरया उत्पादन बाय् मास प्रदक्सन''' (Mass production) धयागु तःधंगु मात्राय् छगू हे कथंया सामान दयेकीगु पद्धति ख। थ्व पद्धतियात 'फ्लो प्रोडक्शन' नं धाइगु या गन एसेम्ब्ली लाइनया छ... 1120559 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''तःधंगु स्तरया उत्पादन बाय् मास प्रदक्सन''' (Mass production) धयागु तःधंगु मात्राय् छगू हे कथंया सामान दयेकीगु पद्धति ख। थ्व पद्धतियात 'फ्लो प्रोडक्शन' नं धाइगु या गन एसेम्ब्ली लाइनया छ्यला जुइ। थ्व पद्धतिं प्रति इकाई लागत (unit cost) म्हो याइ, गुकिं यानाः सामान दनिगु जुइ। तःधंगु स्तरया उत्पादनय् मेसिनरी व स्वचालनया तःधंगु भूमिका दइ <ref>Ford Motor Company, "Mass Production History".</ref>। थ्व पद्धतिया विकासं औद्योगिक समाजया स्वरूप हिलाबिल। थुकिं यानाः साधारण जनतां नं विलासी सामानत अःपुक्क न्याये फइगु जुल। थ्व पद्धतिइ सामानया गुणस्तर नियन्त्रण (quality control) तसकं कडा जुइमाः। कारखानाय् ज्याया विभाजन (division of labor) यानाः उत्पादन प्रक्रिया व्यवस्थित याइ। आधुनिक उपभोक्तावादी संस्कृति थ्वहे उत्पादन पद्धतिया लिच्वः ख। थ्व पद्धतिं विश्व अर्थतन्त्रय् तःधंगु हिउपाः हःगु दु। थौंकन्हय् सकल धइथें उपभोग्य वस्तुत थ्वहे विधिं दयेकी। == स्वयादिसँ == * [[एसेम्ब्ली लाइन]] * [[कारखाना]] == लिधंसा == <references/> [[Category:अर्थशास्त्र]] [[Category:उत्पादन]] [[en:Mass production]] ir7qwpd8vwfrkf8bif0o3fps85pugd3 1120560 1120559 2026-04-19T04:03:14Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Mass production]] to [[मास प्रदक्सन]] 1120559 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''तःधंगु स्तरया उत्पादन बाय् मास प्रदक्सन''' (Mass production) धयागु तःधंगु मात्राय् छगू हे कथंया सामान दयेकीगु पद्धति ख। थ्व पद्धतियात 'फ्लो प्रोडक्शन' नं धाइगु या गन एसेम्ब्ली लाइनया छ्यला जुइ। थ्व पद्धतिं प्रति इकाई लागत (unit cost) म्हो याइ, गुकिं यानाः सामान दनिगु जुइ। तःधंगु स्तरया उत्पादनय् मेसिनरी व स्वचालनया तःधंगु भूमिका दइ <ref>Ford Motor Company, "Mass Production History".</ref>। थ्व पद्धतिया विकासं औद्योगिक समाजया स्वरूप हिलाबिल। थुकिं यानाः साधारण जनतां नं विलासी सामानत अःपुक्क न्याये फइगु जुल। थ्व पद्धतिइ सामानया गुणस्तर नियन्त्रण (quality control) तसकं कडा जुइमाः। कारखानाय् ज्याया विभाजन (division of labor) यानाः उत्पादन प्रक्रिया व्यवस्थित याइ। आधुनिक उपभोक्तावादी संस्कृति थ्वहे उत्पादन पद्धतिया लिच्वः ख। थ्व पद्धतिं विश्व अर्थतन्त्रय् तःधंगु हिउपाः हःगु दु। थौंकन्हय् सकल धइथें उपभोग्य वस्तुत थ्वहे विधिं दयेकी। == स्वयादिसँ == * [[एसेम्ब्ली लाइन]] * [[कारखाना]] == लिधंसा == <references/> [[Category:अर्थशास्त्र]] [[Category:उत्पादन]] [[en:Mass production]] ir7qwpd8vwfrkf8bif0o3fps85pugd3 0 306741 1120561 2026-04-19T04:03:14Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Mass production]] to [[मास प्रदक्सन]] 1120561 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मास प्रदक्सन]] l643cw5wnxj0wsi2o9lbklulzjy2npe 0 306742 1120562 2026-04-19T04:04:49Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''यान्त्रिकीकरण''' धयागु ज्या यायेगु निंतिं मनू वा पशुया शक्ति स्वया मेसिनया शक्ति छ्यलिगु प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रिया औद्योगिक क्रान्तिया ईलय् तसकं तच्वःगु रुपं न्ह्याःगु ख... 1120562 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''यान्त्रिकीकरण''' धयागु ज्या यायेगु निंतिं मनू वा पशुया शक्ति स्वया मेसिनया शक्ति छ्यलिगु प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रिया औद्योगिक क्रान्तिया ईलय् तसकं तच्वःगु रुपं न्ह्याःगु ख। यान्त्रिकीकरणं यानाः तःधंगु ज्या नं याकनं व याउँक याये फइ। बुँज्या, उद्योग व यातायातय् यान्त्रिकीकरणं तःधंगु हिउपाः हःगु दु <ref>National Museum of American History.</ref>। थुकिं उत्पादकत्व अप्वयेकेत व शारीरिक श्रम म्हो यायेत ग्वाहालि याइ। मेसिनया छ्यलाबुलां ज्याया यथार्थता व गुणस्तर नं अप्वइ। यान्त्रिकीकरणं आर्थिक वृद्धिया लँपु चायेकाबी व समाजया विकासय् ग्वहालि याइ। तर, थुकिं यानाः परम्परागत ज्यामिपिसं थःगु लजगा मदयेगु अवस्था नं वये फु। प्रविधिया विकास नापं मेसिनत झन झन परिष्कृत जुया वनाच्वंगु दु। थ्व मानव सभ्यताया विकासक्रमय् छगू महत्त्वपूर्ण पलाः ख। थौंकन्हय् यान्त्रिकीकरण बिना आधुनिक जीवन असम्भव थें हे जुइ। == स्वयादिसँ == * [[प्रविधि]] * [[औद्योगिक क्रान्ति]] == लिधंसा == <references/> [[Category:प्रविधि]] [[Category:इतिहास]] [[en:Mechanization]] pn24cdmg311bk6yxlvo406fpfrtn5ks 1120563 1120562 2026-04-19T04:04:55Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Mechanization]] to [[यान्त्रिकीकरण]] 1120562 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''यान्त्रिकीकरण''' धयागु ज्या यायेगु निंतिं मनू वा पशुया शक्ति स्वया मेसिनया शक्ति छ्यलिगु प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रिया औद्योगिक क्रान्तिया ईलय् तसकं तच्वःगु रुपं न्ह्याःगु ख। यान्त्रिकीकरणं यानाः तःधंगु ज्या नं याकनं व याउँक याये फइ। बुँज्या, उद्योग व यातायातय् यान्त्रिकीकरणं तःधंगु हिउपाः हःगु दु <ref>National Museum of American History.</ref>। थुकिं उत्पादकत्व अप्वयेकेत व शारीरिक श्रम म्हो यायेत ग्वाहालि याइ। मेसिनया छ्यलाबुलां ज्याया यथार्थता व गुणस्तर नं अप्वइ। यान्त्रिकीकरणं आर्थिक वृद्धिया लँपु चायेकाबी व समाजया विकासय् ग्वहालि याइ। तर, थुकिं यानाः परम्परागत ज्यामिपिसं थःगु लजगा मदयेगु अवस्था नं वये फु। प्रविधिया विकास नापं मेसिनत झन झन परिष्कृत जुया वनाच्वंगु दु। थ्व मानव सभ्यताया विकासक्रमय् छगू महत्त्वपूर्ण पलाः ख। थौंकन्हय् यान्त्रिकीकरण बिना आधुनिक जीवन असम्भव थें हे जुइ। == स्वयादिसँ == * [[प्रविधि]] * [[औद्योगिक क्रान्ति]] == लिधंसा == <references/> [[Category:प्रविधि]] [[Category:इतिहास]] [[en:Mechanization]] pn24cdmg311bk6yxlvo406fpfrtn5ks 0 306743 1120564 2026-04-19T04:04:55Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Mechanization]] to [[यान्त्रिकीकरण]] 1120564 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[यान्त्रिकीकरण]] 3ii7m8prrgdf3ok6p8x8eoamu8qxop1 0 306744 1120565 2026-04-19T04:06:18Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''मानकीकरण''' धयागु वस्तु वा सेवाया निंतिं निश्चित नियम व मापदण्ड निर्धारण यायेगु प्रक्रिया ख। थुकिं यानाः छगू हे कथंया सामानया गुणस्तर व आकार छगू हे जुइ। मानकीकरणं उपभोक्ताय... 1120565 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''मानकीकरण''' धयागु वस्तु वा सेवाया निंतिं निश्चित नियम व मापदण्ड निर्धारण यायेगु प्रक्रिया ख। थुकिं यानाः छगू हे कथंया सामानया गुणस्तर व आकार छगू हे जुइ। मानकीकरणं उपभोक्ताया विश्वास अप्वयेकी व व्यापारय् अःपुइकी <ref>ISO, "International Organization for Standardization".</ref>। हलिमय् थीथी देय्तय् दथुइ व्यापार यायेत अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड (ISO) या छ्यला जुइ। थुकिं सामानया आपसी मेल (compatibility) सुनिश्चित याइ, दसु- छगू हे कथंया ब्याट्री थीथी रेडियोय् छ्यलेछिं। मानकीकरणं उत्पादनया लागत म्हो यायेत व दक्षता अप्वयेकेत ग्वाहालि याइ। थ्व पद्धति उसाँय्, सुरक्षा व वातावरणीय संरक्षणय् नं छ्यलि। इन्जिनियरिङ व प्रविधि क्षेत्रय् मानकीकरणया तःधंगु महत्व दु। थुकिं यानाः प्राविधिक समस्यात समाधान यायेत अःपुइ। मानकीकरणं आविष्कार व न्हूगु प्रविधिया विकासय् आधार तयार याइ। थ्व आधुनिक व्यापारिक व औद्योगिक ख्यःया मेरुदण्ड ख। == स्वयादिसँ == * [[गुणस्तर नियन्त्रण]] * [[प्रविधि]] == लिधंसा == <references/> [[Category:उद्योग]] [[Category:व्यवस्थापन]] [[en:Standardization]] 1re6rylpn3o71ffk0qls27wdzk82wqg 1120566 1120565 2026-04-19T04:06:26Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Standardization]] to [[मानकीकरण]] 1120565 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''मानकीकरण''' धयागु वस्तु वा सेवाया निंतिं निश्चित नियम व मापदण्ड निर्धारण यायेगु प्रक्रिया ख। थुकिं यानाः छगू हे कथंया सामानया गुणस्तर व आकार छगू हे जुइ। मानकीकरणं उपभोक्ताया विश्वास अप्वयेकी व व्यापारय् अःपुइकी <ref>ISO, "International Organization for Standardization".</ref>। हलिमय् थीथी देय्तय् दथुइ व्यापार यायेत अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड (ISO) या छ्यला जुइ। थुकिं सामानया आपसी मेल (compatibility) सुनिश्चित याइ, दसु- छगू हे कथंया ब्याट्री थीथी रेडियोय् छ्यलेछिं। मानकीकरणं उत्पादनया लागत म्हो यायेत व दक्षता अप्वयेकेत ग्वाहालि याइ। थ्व पद्धति उसाँय्, सुरक्षा व वातावरणीय संरक्षणय् नं छ्यलि। इन्जिनियरिङ व प्रविधि क्षेत्रय् मानकीकरणया तःधंगु महत्व दु। थुकिं यानाः प्राविधिक समस्यात समाधान यायेत अःपुइ। मानकीकरणं आविष्कार व न्हूगु प्रविधिया विकासय् आधार तयार याइ। थ्व आधुनिक व्यापारिक व औद्योगिक ख्यःया मेरुदण्ड ख। == स्वयादिसँ == * [[गुणस्तर नियन्त्रण]] * [[प्रविधि]] == लिधंसा == <references/> [[Category:उद्योग]] [[Category:व्यवस्थापन]] [[en:Standardization]] 1re6rylpn3o71ffk0qls27wdzk82wqg 0 306745 1120567 2026-04-19T04:06:26Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Standardization]] to [[मानकीकरण]] 1120567 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मानकीकरण]] hii0vz8cbp4is0lyms4pakhf3rwtqqz 0 306746 1120568 2026-04-19T05:13:05Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: {{stub}} '''ल्यान्डफिल्ड''' धयागु फोहोर व्यवस्थापन यायेगु छगू थाय् ख गन फोहोरयात बुँया दुने वा बुँया च्वय् मुंकाः म्हुइगु याइ। थ्व फोहोर व्यवस्थापन यायेगु दकलय् पुलांगु व साधारण पहः ख।... 1120568 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''ल्यान्डफिल्ड''' धयागु फोहोर व्यवस्थापन यायेगु छगू थाय् ख गन फोहोरयात बुँया दुने वा बुँया च्वय् मुंकाः म्हुइगु याइ। थ्व फोहोर व्यवस्थापन यायेगु दकलय् पुलांगु व साधारण पहः ख। आधुनिक ल्यान्डफिल्डतय्त वैज्ञानिक ढंगं दयेकातःगु दइ गन फोहोरपाखें निस्कनेगु दूषित लः व ग्यासया नियन्त्रण याइ <ref>EPA, "Basic Information about Landfills".</ref>। ल्यान्डफिल्डं पिहां वइगु मिथेन ग्यासयात उर्जा उत्पादनय् छ्यले फइ। अथेजुसां बांलाक व्यवस्थापन मजूगु ल्यान्डफिल्डं भूमिगत लः स्यंकेफु व दुर्गन्ध फैले यायेफु। ल्यान्डफिल्डया निंतिं तःधंगु थाय् माः व थ्व बस्ती स्वया तापाक्क दयेकेमाः। ल्यान्डफिल्ड व्यवस्थापनय् इन्जिनियरिङ प्रविधिया तःधंगु भूमिका दइ। थ्व छगू अल्पकालीन समाधान खःसां हलिमय् थुकिया प्रयोग जुयाच्वंगु हे दु। थुकिं वातावरणीय जोखिमयात म्हो यायेगु कुतः याइ। == स्वयादिसँ == * [[फोहोर व्यवस्थापन]] * [[प्रदूषण]] == लिधंसा == <references/> [[Category:वातावरण]] [[Category:इन्जिनियरिङ]] [[en:Landfill]] nh7dl7q65yenfa6n2zzuqsbo7ed193i 1120569 1120568 2026-04-19T05:13:18Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Landfill]] to [[ल्यान्डफिल्ड]] 1120568 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''ल्यान्डफिल्ड''' धयागु फोहोर व्यवस्थापन यायेगु छगू थाय् ख गन फोहोरयात बुँया दुने वा बुँया च्वय् मुंकाः म्हुइगु याइ। थ्व फोहोर व्यवस्थापन यायेगु दकलय् पुलांगु व साधारण पहः ख। आधुनिक ल्यान्डफिल्डतय्त वैज्ञानिक ढंगं दयेकातःगु दइ गन फोहोरपाखें निस्कनेगु दूषित लः व ग्यासया नियन्त्रण याइ <ref>EPA, "Basic Information about Landfills".</ref>। ल्यान्डफिल्डं पिहां वइगु मिथेन ग्यासयात उर्जा उत्पादनय् छ्यले फइ। अथेजुसां बांलाक व्यवस्थापन मजूगु ल्यान्डफिल्डं भूमिगत लः स्यंकेफु व दुर्गन्ध फैले यायेफु। ल्यान्डफिल्डया निंतिं तःधंगु थाय् माः व थ्व बस्ती स्वया तापाक्क दयेकेमाः। ल्यान्डफिल्ड व्यवस्थापनय् इन्जिनियरिङ प्रविधिया तःधंगु भूमिका दइ। थ्व छगू अल्पकालीन समाधान खःसां हलिमय् थुकिया प्रयोग जुयाच्वंगु हे दु। थुकिं वातावरणीय जोखिमयात म्हो यायेगु कुतः याइ। == स्वयादिसँ == * [[फोहोर व्यवस्थापन]] * [[प्रदूषण]] == लिधंसा == <references/> [[Category:वातावरण]] [[Category:इन्जिनियरिङ]] [[en:Landfill]] nh7dl7q65yenfa6n2zzuqsbo7ed193i 0 306747 1120570 2026-04-19T05:13:18Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Landfill]] to [[ल्यान्डफिल्ड]] 1120570 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ल्यान्डफिल्ड]] 424oh0hci06ifwgywu56ev6ngepkp9q