Wikibooks:Lerarenkamer

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>nlwikibooks</dbname>
    <base>https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Transwiki</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg transwiki</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg Wikijunior</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikibooks:Lerarenkamer</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30</id>
    <revision>
      <id>421337</id>
      <parentid>421318</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Google-vertaling */ Reactie</comment>
      <origin>421337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38724" sha1="6uuk30wv9ittt8otx11kxbauywi19pp" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
=== Hiërogliefen ===
Nieuw: &lt;hiero&gt;A10 - A39 - E26 - G37&lt;/hiero&gt;Zie [[Speciaal:Hierogliefen]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 26 mei 2025 19:17 (CEST)

=== Nieuw: Chart-extensie vervangt Graph ===
De [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart-extensie]] is nu beschikbaar. Redacteuren kunnen deze nieuwe extensie gebruiken om interactieve datavisualisaties te maken, zoals staaf-, lijn-, vlak- en cirkeldiagrammen. Chart is ontworpen om veel van de functies van de oude Graph-extensie te vervangen. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 jun 2025 22:57 (CEST)
:Zie ook: [[Help:Chart]] (wiu). - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 27 jul 2025 23:07 (CEST)

=== Nieuwe datumfilters ===
Nieuwe datumfilters '''creationdate:''' en '''lasteditdate:''' zijn nu beschikbaar in de wiki-zoekmachine. Hiermee kunnen gebruikers zoekresultaten filteren op de eerste of laatste revisiedatum van een pagina. De filters ondersteunen vergelijkingsoperatoren (bijv. '''&gt;2024''') en relatieve data (bijv. '''&gt;today-1d'''), waardoor het gemakkelijker wordt om recent bijgewerkte content of pagina's binnen specifieke leeftijdscategorieën te vinden. - Bron: [[Wikibooks:Lerarenkamer/Nieuwsbrieven_2025#Tech_News:_2025-41]]. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(Google-vertaling)&lt;/span&gt; - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 okt 2025 20:27 (CEST)

=== Nieuw: Shortcuts ===
Voor een paar veelgebruikte pagina's in de Wikibooks-naamruimte zijn nu afkortingen beschikbaar:
{{Wikibooks:Lijst van shortcuts}}
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 aug 2025 19:29 (CEST)

=== Nieuw: ===
*[[Sjabloon:Count]] - Telt de regels op een pagina of in een stuk tekst, getypt of gekopieerd.
*[[Sjabloon:Taalcode]] - bevat nu {{Taalcode|count}}{{Dynamisch}} taalcodes - bv. {{Tl|Taalcode|nl}} geeft &quot;{{Taalcode|nl}}&quot;.
*[[:Categorie:Babel - Gebruikers naar taal]] bevat ca. 300 gebruikers, gecategoriseerd naar taal en -niveau.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 aug 2025 18:40 (CEST)

=== Nieuwe sjabloon: [[Sjabloon:Lijst|Lijst]] ===
Maakt een simpele lijst zonder inspringing en zonder dat je na elk item &lt;code&gt;&amp;lt;br&gt;&lt;/code&gt; hoeft te typen.

{{Lijst|inhoud=
aap
noot
mies
}}

- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 sep 2025 21:18 (CEST)
:Net ontdekt dat de extensie &quot;poem&quot; dat ook doet, met wat kleine verschillen in layout. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 21 okt 2025 03:53 (CEST)

&lt;poem&gt;
aap
noot
mies
&lt;/poem&gt;

=== Tijdelijke accounts ===
Op 2 september zijn ook op deze wiki de tijdelijke accounts geactiveerd. Anoniem werken blijft mogelijk, maar het IP-adres wordt niet meer zichtbaar. Voor ingelogde gebruikers verandert er niets. Meer info op [[Help:Tijdelijke accounts]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 sep 2025 17:56 (CEST)

=== Nieuw: SVG ===
''&quot;Scribunto-modules kunnen nu worden gebruikt om SVG-afbeeldingen te genereren. Dit kan worden gebruikt om grafieken, grafieken en andere visualisaties dynamisch via Lua te bouwen, waardoor de noodzaak om ze extern samen te stellen en als bestanden te uploaden, afneemt.&quot;''
:Zie verder: [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#SVG_library|hier]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 nov 2025 09:12 (CET)
====Demo's====
&lt;div style=&quot;float: left; padding: 0 10px;&quot;&gt;{{#Invoke:SVG example|drawCircle}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float: left; padding: 0 10px;&quot;&gt;{{#Invoke:SVG example|drawGraph}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float: left; padding: 0 10px;&quot;&gt;{{IPOS structuurschema Babbage.svg|link=Basiskennis informatica/Inleiding#De_geschiedenis_van_de_computer}}&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;(aanklikbaar)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
{{Clear both}}
*Zie: [[Sjabloon:SVG]]

== Nieuwe sjablonen ==
* De reeks logische functies (And, Or, Xor en Not) is uitgebreid met {{Tl|Nand}}, {{Tl|Nor}} en {{Tl|Waarheidstabel}}.
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;{{Waarheidstabel|Nand}}&lt;/div&gt;{{Waarheidstabel|Nor}}{{Clear both}}
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 dec 2025 20:17 (CET)

----

== WSBN ==
{{Ping|De Wikischim|Ellywa|p=}} 

Bij een bepaald [[Aan de slag met BitTorrent|boek]] staat in de infobox:
 nl-3-34-341-00004
met een link naar [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer/WSBNlijst]], waar staat:
 nl-3-4-1-00004
In de wikicode van die pagina staat dan weer &quot;id=&quot;
 nl-3-34-341-00004
Maar op heel oude versies van diezelfde pagina staat weer wel
 nl-3-34-341-00004

Verwarrend!
*Waarom is dat zo?
*Hoe is dat zo gekomen?
*En is het format met de telkens herhaalde cijfers niet een beetje onzin?

De vorm 
 nl-3-4-1-00004
voldoet mi. prima om elk boek een uniek WSBN te kunnen geven. Alleen wanneer een van de eerste drie cijfergroepen boven de 9 uitkomt kan de tabel niet meer goed (alfabetisch!) gesorteerd worden.

 nl-341-00004
zou nog eenvoudiger zijn, maar beperkt het aantal hoofd-, sub- en subsubgroepen zeker tot 9.

 nl-030401-00004
lost beide problemen op, maar of het fraai is... /

In de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2010&amp;oldid=400219#WSBN lerarenkamer] werd die vraag 15 jaar geleden ook al gesteld. En op [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2010&amp;oldid=400219#WSBN_(2) dezelfde pagina] wordt het nut van het WSBN zelfs in twijfel getrokken.

En nog een discussie over WSBN uit 2023 in de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2023&amp;oldid=400206#WSBN_exact].
Ik zou in elk geval graag één vorm als de enig juiste willen aanwijzen. Graag een ieders' commentaar! - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 aug 2025 03:01 (CEST)

:Ik heb werkelijk geen idee hoe dit ontstaan is. Mijn eerste gedachte is: koppelen aan inhoudscategorien is vragen om problemen, maar die keus is nu eenmaal gemaakt. (Ik zou eerder aansluiten bij iets bestaands... {{ISBN|}}aanvragen kan, maar kost geld. Dat kan alleen voor een boek dat af is). In elk geval lijkt mij een vorm zonder herhaling van cijfers beter. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 2 aug 2025 09:07 (CEST)
::Ik heb WSBN meen ik ooit eens als parameter aan een of een paar boeken toegevoegd, omdat ik meende dat dit er standaard bij hoorde. Verder is dit hele verhaal met de getallen voor mij nu echt even te technisch. {{Ping|Erik Baas}} Ik begrijp dat je het probleem wat er blijkbaar was, in feite al zelf hebt opgelost? [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 5 aug 2025 11:36 (CEST)
:::Niet echt. Het grootste probleem is nog steeds dat er twee verschillende formats gebruikt worden voor het WSBN, en dat wordt een flinke ingreep. Waar ben ik nu weer aan begonnen? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 aug 2025 15:43 (CEST)
::::Je bent begonnen aan het terecht opruimen van een ondoordachte actie van waarschijnlijk een wikibookgeest, want de dader licht waarschijnlijk al een tijdje op het kerkhof {{Smiley|1}}.&lt;br&gt;
::::Overigens levert de begrenzing van het tientallig stelsel geen problemen op, net als hexadicimaal, na negen komt &quot;A&quot;. Dat levert met sorteren totaal geen problemen op, letters sorteren na cijfers. Het enige is dat als het WSBN uit alleen cijfers bestaat die mogelijk als getallen gesorteerd worden. {{Smiley|4}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 5 nov 2025 16:42 (CET)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== [[Portaal:Microsoft Office]] ... ==
... is mi. een te groot woord: het gaat om één boek met zes hoofdstukken, waarvan er inmiddels drie naar de wachtruimte of zelfs helemaal weg zijn. Ik stel voor de titel weer te wijzigen in [[Microsoft Office]] (zoals die tot mei 2008 was). - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 dec 2025 14:32 (CET)
:{{Done}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 dec 2025 10:47 (CET)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Nieuwjaarsborrel ==
Wikimedia Nederland organiseert op 17 januari een extra feestelijke nieuwjaarsborrel. Dat is al aangekondigd in de Kroeg van NLWP. Is er bezwaar tegen als ik hier een sitenotice aanzet daarvoor? Dit is het ontwerp:

{| style=&quot;width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke; color: black;&quot;
|- 
| &lt;h3&gt;Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?&lt;/h3&gt;
Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. '''[[chapter:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je in]]!'''
| [[Bestand:Mascot celebratory floating balloons.jpg]]
|}

Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 20 dec 2025 11:53 (CET)
:Ha, grote zus is jarig, daar moet op gedr... eh, dat moet gevierd worden! ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 20 dec 2025 15:26 (CET)
::Inderdaad! De sitenotice staat nu online. Allen welkom uiteraard. (Ik weet zelf nog niet of ik kan komen, een van mijn kinderen is dan jarig). Fijne kerst nog allemaal! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 26 dec 2025 11:29 (CET)
:::Lastig hoor, kinderen {{Smiley|32}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:23 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

===Google-vertaling===
&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)</text>
      <sha1>6uuk30wv9ittt8otx11kxbauywi19pp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421408</id>
      <parentid>421337</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Board of Trustees Approves Closure of Wikinews */</comment>
      <origin>421408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39634" sha1="fzp7memj37b801lcpgmeb4e67icwuyd" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
=== Hiërogliefen ===
Nieuw: &lt;hiero&gt;A10 - A39 - E26 - G37&lt;/hiero&gt;Zie [[Speciaal:Hierogliefen]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 26 mei 2025 19:17 (CEST)

=== Nieuw: Chart-extensie vervangt Graph ===
De [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart-extensie]] is nu beschikbaar. Redacteuren kunnen deze nieuwe extensie gebruiken om interactieve datavisualisaties te maken, zoals staaf-, lijn-, vlak- en cirkeldiagrammen. Chart is ontworpen om veel van de functies van de oude Graph-extensie te vervangen. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 jun 2025 22:57 (CEST)
:Zie ook: [[Help:Chart]] (wiu). - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 27 jul 2025 23:07 (CEST)

=== Nieuwe datumfilters ===
Nieuwe datumfilters '''creationdate:''' en '''lasteditdate:''' zijn nu beschikbaar in de wiki-zoekmachine. Hiermee kunnen gebruikers zoekresultaten filteren op de eerste of laatste revisiedatum van een pagina. De filters ondersteunen vergelijkingsoperatoren (bijv. '''&gt;2024''') en relatieve data (bijv. '''&gt;today-1d'''), waardoor het gemakkelijker wordt om recent bijgewerkte content of pagina's binnen specifieke leeftijdscategorieën te vinden. - Bron: [[Wikibooks:Lerarenkamer/Nieuwsbrieven_2025#Tech_News:_2025-41]]. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(Google-vertaling)&lt;/span&gt; - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 okt 2025 20:27 (CEST)

=== Nieuw: Shortcuts ===
Voor een paar veelgebruikte pagina's in de Wikibooks-naamruimte zijn nu afkortingen beschikbaar:
{{Wikibooks:Lijst van shortcuts}}
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 aug 2025 19:29 (CEST)

=== Nieuw: ===
*[[Sjabloon:Count]] - Telt de regels op een pagina of in een stuk tekst, getypt of gekopieerd.
*[[Sjabloon:Taalcode]] - bevat nu {{Taalcode|count}}{{Dynamisch}} taalcodes - bv. {{Tl|Taalcode|nl}} geeft &quot;{{Taalcode|nl}}&quot;.
*[[:Categorie:Babel - Gebruikers naar taal]] bevat ca. 300 gebruikers, gecategoriseerd naar taal en -niveau.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 aug 2025 18:40 (CEST)

=== Nieuwe sjabloon: [[Sjabloon:Lijst|Lijst]] ===
Maakt een simpele lijst zonder inspringing en zonder dat je na elk item &lt;code&gt;&amp;lt;br&gt;&lt;/code&gt; hoeft te typen.

{{Lijst|inhoud=
aap
noot
mies
}}

- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 sep 2025 21:18 (CEST)
:Net ontdekt dat de extensie &quot;poem&quot; dat ook doet, met wat kleine verschillen in layout. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 21 okt 2025 03:53 (CEST)

&lt;poem&gt;
aap
noot
mies
&lt;/poem&gt;

=== Tijdelijke accounts ===
Op 2 september zijn ook op deze wiki de tijdelijke accounts geactiveerd. Anoniem werken blijft mogelijk, maar het IP-adres wordt niet meer zichtbaar. Voor ingelogde gebruikers verandert er niets. Meer info op [[Help:Tijdelijke accounts]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 sep 2025 17:56 (CEST)

=== Nieuw: SVG ===
''&quot;Scribunto-modules kunnen nu worden gebruikt om SVG-afbeeldingen te genereren. Dit kan worden gebruikt om grafieken, grafieken en andere visualisaties dynamisch via Lua te bouwen, waardoor de noodzaak om ze extern samen te stellen en als bestanden te uploaden, afneemt.&quot;''
:Zie verder: [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#SVG_library|hier]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 nov 2025 09:12 (CET)
====Demo's====
&lt;div style=&quot;float: left; padding: 0 10px;&quot;&gt;{{#Invoke:SVG example|drawCircle}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float: left; padding: 0 10px;&quot;&gt;{{#Invoke:SVG example|drawGraph}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float: left; padding: 0 10px;&quot;&gt;{{IPOS structuurschema Babbage.svg|link=Basiskennis informatica/Inleiding#De_geschiedenis_van_de_computer}}&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;(aanklikbaar)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
{{Clear both}}
*Zie: [[Sjabloon:SVG]]

== Nieuwe sjablonen ==
* De reeks logische functies (And, Or, Xor en Not) is uitgebreid met {{Tl|Nand}}, {{Tl|Nor}} en {{Tl|Waarheidstabel}}.
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;{{Waarheidstabel|Nand}}&lt;/div&gt;{{Waarheidstabel|Nor}}{{Clear both}}
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 dec 2025 20:17 (CET)

----

== WSBN ==
{{Ping|De Wikischim|Ellywa|p=}} 

Bij een bepaald [[Aan de slag met BitTorrent|boek]] staat in de infobox:
 nl-3-34-341-00004
met een link naar [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer/WSBNlijst]], waar staat:
 nl-3-4-1-00004
In de wikicode van die pagina staat dan weer &quot;id=&quot;
 nl-3-34-341-00004
Maar op heel oude versies van diezelfde pagina staat weer wel
 nl-3-34-341-00004

Verwarrend!
*Waarom is dat zo?
*Hoe is dat zo gekomen?
*En is het format met de telkens herhaalde cijfers niet een beetje onzin?

De vorm 
 nl-3-4-1-00004
voldoet mi. prima om elk boek een uniek WSBN te kunnen geven. Alleen wanneer een van de eerste drie cijfergroepen boven de 9 uitkomt kan de tabel niet meer goed (alfabetisch!) gesorteerd worden.

 nl-341-00004
zou nog eenvoudiger zijn, maar beperkt het aantal hoofd-, sub- en subsubgroepen zeker tot 9.

 nl-030401-00004
lost beide problemen op, maar of het fraai is... /

In de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2010&amp;oldid=400219#WSBN lerarenkamer] werd die vraag 15 jaar geleden ook al gesteld. En op [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2010&amp;oldid=400219#WSBN_(2) dezelfde pagina] wordt het nut van het WSBN zelfs in twijfel getrokken.

En nog een discussie over WSBN uit 2023 in de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2023&amp;oldid=400206#WSBN_exact].
Ik zou in elk geval graag één vorm als de enig juiste willen aanwijzen. Graag een ieders' commentaar! - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 aug 2025 03:01 (CEST)

:Ik heb werkelijk geen idee hoe dit ontstaan is. Mijn eerste gedachte is: koppelen aan inhoudscategorien is vragen om problemen, maar die keus is nu eenmaal gemaakt. (Ik zou eerder aansluiten bij iets bestaands... {{ISBN|}}aanvragen kan, maar kost geld. Dat kan alleen voor een boek dat af is). In elk geval lijkt mij een vorm zonder herhaling van cijfers beter. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 2 aug 2025 09:07 (CEST)
::Ik heb WSBN meen ik ooit eens als parameter aan een of een paar boeken toegevoegd, omdat ik meende dat dit er standaard bij hoorde. Verder is dit hele verhaal met de getallen voor mij nu echt even te technisch. {{Ping|Erik Baas}} Ik begrijp dat je het probleem wat er blijkbaar was, in feite al zelf hebt opgelost? [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 5 aug 2025 11:36 (CEST)
:::Niet echt. Het grootste probleem is nog steeds dat er twee verschillende formats gebruikt worden voor het WSBN, en dat wordt een flinke ingreep. Waar ben ik nu weer aan begonnen? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 aug 2025 15:43 (CEST)
::::Je bent begonnen aan het terecht opruimen van een ondoordachte actie van waarschijnlijk een wikibookgeest, want de dader licht waarschijnlijk al een tijdje op het kerkhof {{Smiley|1}}.&lt;br&gt;
::::Overigens levert de begrenzing van het tientallig stelsel geen problemen op, net als hexadicimaal, na negen komt &quot;A&quot;. Dat levert met sorteren totaal geen problemen op, letters sorteren na cijfers. Het enige is dat als het WSBN uit alleen cijfers bestaat die mogelijk als getallen gesorteerd worden. {{Smiley|4}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 5 nov 2025 16:42 (CET)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== [[Portaal:Microsoft Office]] ... ==
... is mi. een te groot woord: het gaat om één boek met zes hoofdstukken, waarvan er inmiddels drie naar de wachtruimte of zelfs helemaal weg zijn. Ik stel voor de titel weer te wijzigen in [[Microsoft Office]] (zoals die tot mei 2008 was). - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 dec 2025 14:32 (CET)
:{{Done}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 dec 2025 10:47 (CET)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Nieuwjaarsborrel ==
Wikimedia Nederland organiseert op 17 januari een extra feestelijke nieuwjaarsborrel. Dat is al aangekondigd in de Kroeg van NLWP. Is er bezwaar tegen als ik hier een sitenotice aanzet daarvoor? Dit is het ontwerp:

{| style=&quot;width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke; color: black;&quot;
|- 
| &lt;h3&gt;Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?&lt;/h3&gt;
Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. '''[[chapter:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je in]]!'''
| [[Bestand:Mascot celebratory floating balloons.jpg]]
|}

Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 20 dec 2025 11:53 (CET)
:Ha, grote zus is jarig, daar moet op gedr... eh, dat moet gevierd worden! ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 20 dec 2025 15:26 (CET)
::Inderdaad! De sitenotice staat nu online. Allen welkom uiteraard. (Ik weet zelf nog niet of ik kan komen, een van mijn kinderen is dan jarig). Fijne kerst nog allemaal! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 26 dec 2025 11:29 (CET)
:::Lastig hoor, kinderen {{Smiley|32}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:23 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|7 sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken.
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)</text>
      <sha1>fzp7memj37b801lcpgmeb4e67icwuyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Discrete Kansrekening/Stochastische variabelen/Inleiding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2693</id>
    <revision>
      <id>421322</id>
      <parentid>221856</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="h2oadus09adrrl7rhitimxa1gxefqb7" xml:space="preserve">==4.1 Inleiding==
Wat kunnen we zeggen van de leeftijd van een &quot;willekeurige&quot; Nederlander? Om deze vraag te beantwoorden beschouwen we de symmetrische kansruimte met S = {alle Nederlanders}. Iedere Nederlander heeft een zekere leeftijd, gemeten in gehele aantallen jaren, en als we volgens dit model lukraak één Nederlander kiezen en daarvan de leeftijd bepalen, hangt het getal dat we krijgen duidelijk van het toeval af. Immers wie er gekozen wordt hangt van het toeval af, dus ook de leeftijd die gemeten wordt. De grootheid leeftijd voegt aan iedere uitkomst s een reëel getal, zeg X(s), toe; we hebben dus te maken met een functie X op S, waarvan het argument, en daarmee ook de functiewaarde, door een kansmechanisme wordt aangewezen.

'''Definitie 4.1.1'''&lt;br&gt; Als S een discrete uitkomstenruimte is, noemen we een functie X:S -&gt; \R een ('''discrete''') '''stochastische variabele''' (in dit boek vaak afgekort tot '''s.v.''').

Een stochastische variabele X voegt dus aan elke uitkomst s &amp;isin; S een reëel getal X(s) toe. In de praktijk komt dat erop neer dat we bij een experiment door het toeval een uitkomst s verkrijgen en aan die uitkomst nog een kenmerk X(s) meten. Als s een willekeurig gekozen Nederlander is, kunnen we z'n leeftijd X, z'n gewicht G, het aantal kinderen K dat hij heeft, als stochastische variabelen opvatten. We zullen s.v.-en in het algemeen aangeven met hoofdletters veelal met X, Y en Z; soms ook met hoofdletters die een aanwijzing geven over de betekenis van de s.v., G voor gewicht, K voor kindertal ed. Veel experimenten kunnen we gemakkelijk beschrijven in termen van een of meer stochastische variabelen. 

'''Voorbeeld 1''' (twee worpen met een dobbelsteen; vervolg)&lt;br&gt; 

We werpen twee keer een dobbelsteen; S = {(s&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,s&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)|s&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, s&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;= 1,2,...,6}. Het totale aantal geworpen ogen Z is een stochastische variabele, gedefinieerd door Z(s&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,s&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) = s&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; + s&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;. Ook het ogenaantal X bij de eerste worp is een s.v.: X(s&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,s&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) = s&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;.

{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>h2oadus09adrrl7rhitimxa1gxefqb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Discrete Kansrekening/Simultane kansverdelingen/Gelijkverdeelde stochastische variabelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2705</id>
    <revision>
      <id>421320</id>
      <parentid>221857</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}</comment>
      <origin>421320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="sd250vp3hqh5nwj1nf8o7vug34tt3r1" xml:space="preserve">==5.5 Gelijkverdeelde stochastische variabelen==
Twee s.v.-en X en Y kunnen, hoewel ze verschillend zijn en mogelijk op geheel verschillende kansruimten gedefinieerd zijn, toch dezelfde kansverdeling hebben.

'''Voorbeeld 1'''&lt;br&gt; We werpen een zuivere dobbelsteen en noemen het ogenaantal X. Als we Y = 7 - X stellen, is Y verschillend van X, maar heeft dezelfde kansverdeling als X.

'''Voorbeeld 2'''&lt;br&gt; Zij X binomiaal verdeeld met parameters n en 1/2, en stel Y = n - X; dan zijn X en Y verschillend, maar hebben dezelfde verdeling.

'''Definitie 5.5.1'''&lt;br&gt; We noemen twee stochastische variabelen of vectoren X en Y '''gelijkverdeeld''' (of '''isomoor''') en schrijven X ~ Y, als X en Y dezelfde kansverdeling hebben, dus als S&lt;sub&gt;X&lt;/sub&gt; = S&lt;sub&gt;Y&lt;/sub&gt; en p&lt;sub&gt;X&lt;/sub&gt; = p&lt;sub&gt;Y&lt;/sub&gt;.

We kunnen soms handig gebruik maken van gelijkverdeelde s.v.-en. Als nl. X en Y gelijkverdeeld zijn, zijn ook X&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; en Y&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of X-3 en Y-3 gelijkverdeeld. Algemeen geldt:

'''Stelling 5.5.1'''&lt;br&gt; Als X en Y gelijkverdeeld zijn, dan zijn ook g(X) en g(Y) gelijkverdeeld.

We geven een toepassing.

'''Voorbeeld 3'''&lt;br&gt; Laat X en Y o.o. zijn en beide binomiaal verdeeld met parameters resp. m en p en n en p. In de vorige paragraaf hebben we berekend dat X+Y ook binomiaal verdeeld is, maar met parameters m+n en p. We kunnen dit resultaat ook op eenvoudiger wijze verkrijgen. Laat Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,...,Z&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;,Z&lt;sub&gt;m+1&lt;/sub&gt;,...,Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt; o.o. gelijkverdeelde alternatieven zijn met succeskans p, dus P(Z=1) = 1 - P(Z=0) = p. We weten al dat X ~ Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt; en Y ~ Z&lt;sub&gt;m+1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt; en dus, vanwege de onafhankelijkheid, dat (X,Y) ~ (Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;, Z&lt;sub&gt;m+1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt;). We mogen nu concluderen dat X + Y ~ Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt;, dus dat X + Y binomiaal verdeeld is met parameters m+n en p.

{{Sub}}
{{Links}</text>
      <sha1>sd250vp3hqh5nwj1nf8o7vug34tt3r1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421321</id>
      <parentid>421320</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="bweypbcjwny1a5mfhogijjzs51ssdh1" xml:space="preserve">==5.5 Gelijkverdeelde stochastische variabelen==
Twee s.v.-en X en Y kunnen, hoewel ze verschillend zijn en mogelijk op geheel verschillende kansruimten gedefinieerd zijn, toch dezelfde kansverdeling hebben.

'''Voorbeeld 1'''&lt;br&gt; We werpen een zuivere dobbelsteen en noemen het ogenaantal X. Als we Y = 7 - X stellen, is Y verschillend van X, maar heeft dezelfde kansverdeling als X.

'''Voorbeeld 2'''&lt;br&gt; Zij X binomiaal verdeeld met parameters n en 1/2, en stel Y = n - X; dan zijn X en Y verschillend, maar hebben dezelfde verdeling.

'''Definitie 5.5.1'''&lt;br&gt; We noemen twee stochastische variabelen of vectoren X en Y '''gelijkverdeeld''' (of '''isomoor''') en schrijven X ~ Y, als X en Y dezelfde kansverdeling hebben, dus als S&lt;sub&gt;X&lt;/sub&gt; = S&lt;sub&gt;Y&lt;/sub&gt; en p&lt;sub&gt;X&lt;/sub&gt; = p&lt;sub&gt;Y&lt;/sub&gt;.

We kunnen soms handig gebruik maken van gelijkverdeelde s.v.-en. Als nl. X en Y gelijkverdeeld zijn, zijn ook X&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; en Y&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of X-3 en Y-3 gelijkverdeeld. Algemeen geldt:

'''Stelling 5.5.1'''&lt;br&gt; Als X en Y gelijkverdeeld zijn, dan zijn ook g(X) en g(Y) gelijkverdeeld.

We geven een toepassing.

'''Voorbeeld 3'''&lt;br&gt; Laat X en Y o.o. zijn en beide binomiaal verdeeld met parameters resp. m en p en n en p. In de vorige paragraaf hebben we berekend dat X+Y ook binomiaal verdeeld is, maar met parameters m+n en p. We kunnen dit resultaat ook op eenvoudiger wijze verkrijgen. Laat Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,...,Z&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;,Z&lt;sub&gt;m+1&lt;/sub&gt;,...,Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt; o.o. gelijkverdeelde alternatieven zijn met succeskans p, dus P(Z=1) = 1 - P(Z=0) = p. We weten al dat X ~ Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt; en Y ~ Z&lt;sub&gt;m+1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt; en dus, vanwege de onafhankelijkheid, dat (X,Y) ~ (Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;, Z&lt;sub&gt;m+1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt;). We mogen nu concluderen dat X + Y ~ Z&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;+...+Z&lt;sub&gt;m+n&lt;/sub&gt;, dus dat X + Y binomiaal verdeeld is met parameters m+n en p.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>bweypbcjwny1a5mfhogijjzs51ssdh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Discrete Kansrekening/Verwachtingswaarde/Eigenschappen van verwachtingswaarde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2726</id>
    <revision>
      <id>421325</id>
      <parentid>221867</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2463" sha1="p77kexwqqpzp00gb6wluh3hrhl7cbni" xml:space="preserve">==6.4 Eigenschappen van verwachtingswaarde==
In de vorige paragraaf hebben we in voorbeeld 2 gezien dat de verwachtingswaarde van de som van twee s.v.-en gelijk is aan de som van de verwachtingswaarden van elk. De volgende stelling laat zien dat deze relatie algemeen geldt en geeft tevens een aantal andere eigenschappen van verwachtingswaarden.

'''Stelling 6.4.1''' (eigenschappen van verwachtingswaarde)&lt;br&gt; Laat X en Y s.v.-en zijn met een simultane verdeling, dan geldt: 
:(a) E(X + Y) = EX + EY, 
:(b) E(aX + b) = aEX + b, voor alle a,b &amp;isin; R, 
:(c) als X en Y o.o. zijn, dan is EXY = EX.EY. 

Bewijs: 

(a) 
:&lt;math&gt;E(X + Y) = \sum_{x\in S_X}\sum_{y\in S_Y} (x + y).P(X=x\ en\ Y=y) = &lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;= \sum \sum x.P(X= x\ en\ Y=y) + \sum \sum y.P(X=x\ en\ Y=y) = EX + EY&lt;/math&gt;. 
(Merk op dat we hier zowel x + y als x en y opvatten als functie van (x,y) en drie keer stelling 6.3.1 toepassen.) 

(b) 
:&lt;math&gt;E(aX + b) = \sum_{x\in S_X} (ax+b)P(X=x) = \sum axP(X= x) + \sum bP(X=x) = &lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;= a \sum xP(X=x) + b \sum P(X=x) = aEX + b&lt;/math&gt;.

(c) 
:&lt;math&gt;EXY = \sum_{x\in S_X}\sum_{y\in S_Y} xyP(X=x\ en\ Y=y) = \sum \sum xyP(X=x)P(Y=y) = &lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;=\sum_{x\in S_X} xP(X=x).\sum_{y\in S_Y} yP(Y=y) = EX.EY&lt;/math&gt;.

Met behulp van de voorgaande stelling kunnen we op eenvoudige wijze de verwachting van de binomiale verdeling en van de hypergeometrische verdeling bepalen.

'''Voorbeeld 1'''&lt;br&gt; Zij X B(n,p)-verdeeld. Bekijk n onafhankelijke alternatieven X&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; met succeskans p, dus P(X&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;= 1) = 1 - P(X&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;= 0) = p. We stellen 
:&lt;math&gt;Y = \sum_{i=1}^n X_i&lt;/math&gt;,

dan hebben X en Y dezelfde verdeling en dus ook dezelfde verwachting. We vinden dan: 
:&lt;math&gt;EX = EY = \sum_{i=1}^n EX_i = \sum_{i=1}^n p = np&lt;/math&gt;.

'''Voorbeeld 2'''&lt;br&gt; Zij X hypergeometrisch verdeeld met parameters M, N en n. We beschouwen een aselecte steekproef van omvang n zonder teruglegging uit een vaas met M rode en N-M witte knikkers. We definiëren X&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; = 1 of 0 al naar gelang de i&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; trekking een rode dan wel een witte knikker oplevert. Dan vormen de (X&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;) weer n alternatieven met parameter p = M/N. We stellen
:&lt;math&gt;Y = \sum_{i=1}^n X_i&lt;/math&gt;,
dan hebben X en Y dezelfde verdeling en dus dezelfde verwachting. We vinden dan: 
:&lt;math&gt;EX = EY = \sum_{i=1}^n EX_i = \sum_{i=1}^n p = np&lt;/math&gt;. 

Merk op dat de s.v.-en X&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,...,X&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt; in dit geval niet o.o. zijn.

{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>p77kexwqqpzp00gb6wluh3hrhl7cbni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Tie-dye</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5199</id>
    <revision>
      <id>421344</id>
      <parentid>404465</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="tva6awbqgv1kr8lh84bu3hl054umt2k" xml:space="preserve">{{Handige Harry
|soort=Verfraaiingen
|onderwerp=Kledij
|tijdsduur= ??
|niveau=1
}}
Hier volgt een cursus hoe men een T-shirt kan verven door middel van de {{Wp|Tie-dye|Tie-dye}}techniek.
[[Afbeelding:JeffQ.jpg|right|200px|tie-dyed T-shirt]]
== Benodigdheden ==
* een wit T-shirt
* een paar plastic handschoenen
* textielverf, mogelijk in verschillende kleuren
* emmer
* stevige elastieken
* stevig touw om te binden 
* ijzerdraad 
* wasknijpers 
* kurkenstoppen 
* paperclips 
* stenen, schelpen, andere voorwerpen
* lang touw (om het T-shirt op te laten drogen) 
* azijn (om de verf te fixeren; dit geeft een beter effect) 
* veel (koud) water.

== Werkwijze ==
Een voorwerp, in het geval van dit voorbeeld een T-shirt, wordt bij voorkeur eerst in koud water uitgespoeld voordat men het in de verf dompelt. Met touw worden delen afgebonden (zie verderop) waarmee de patronen ontstaan; dit touw moet zeer stevig zijn vastgeknoopt aan het begin en einde, zodat het tijdens het verven niet los kan komen. Vervolgens wordt het shirt volledig in de verf gedompeld. Er mag bijna geen lucht meer uit ontsnappen. Het is mogelijk om twee kleuren verf te mengen.

Nadat het shirt is geverfd, wordt het een tiental keren in koud en zuiver water gespoeld, zodat alle overbodige verf uit het shirt verdwenen is. Pas daarna mogen de touwen worden verwijderd: wanneer men eerst de touwen verwijdert en dan begint te spoelen, zullen de kleuren niet zo goed afgelijnd zijn. Om ervoor te zorgen dat de shirts hun kleur goed behouden, kan men de eerste spoeling in azijnwater doen: dit zal de verf fixeren.

Het is raadzaam oude kleren aan te hebben. Eén korreltje verf gemengd met een beetje water veroorzaakt al enorme vlekken.

=== Donuts ===
Als men van een wit T-shirt grote punten stof opneemt en er, op een kleine afstand van de punt, brede elastieken omheen draait over een lengte van ongeveer 5 cm, zullen er donutpatronen ontstaan. Dit wordt zowel op de voor- als achterzijde van de T-shirt gedaan als op de mouwen.

=== Strepen ===
====Eerste methode====
Een wit T-shirt wordt opgevouwen als een accordeon, in verticale banen van om en nabij de 2 cm breed. Men begint bij de linkermouw en vouwt door tot en met de rechtermouw; daarna wordt de ontstane strook nog twee- tot driemaal dubbelgevouwen en het pakketje wordt ten slotte met twee elastieken of één stuk touw stevig dichtgebonden.

====Tweede methode====
Het T-shirt wordt opgevouwen zoals hierboven beschreven. Vervolgens worden de plooien vastgezet met wasknijpers.

====Derde methode====
Het T-shirt wordt dubbelgevouwen  en op meerdere plaatsen afgebonden met touw, elastieken of ijzerdraad.

=== Andere motieven ===
==== Marmereffect ====
Een wit T-shirt wordt tot een stevige prop geknepen en er wordt een stevig, maar dun touw omheen gewikkeld, waarna het shirt zodanig wordt verfrommeld dat er vele vouwen in staan.

==== Knooptechniek ====
In het shirt kunnen eenvoudige knopen worden gelegd, die ook weer strak moeten worden aangetrokken.

==== Concentrische cirkels ====
Concentrische cirkels ontstaan als men een stuk stof opvouwt tot een grote punt en er op een aantal plaatsen dun touw of dunne elastieken omheen wikkelt.

==== Diverse motieven ====
Met potlood kunnen allerlei motieven in stippellijn op het T-shirt worden getekend. Op die lijnen worden vervolgens kleine puntjes stof opgenomen, waar zo strak mogelijk dun touw of ijzerdraad rond wordt gewikkeld. Zo kan bijvoorbeeld een bloemmotief worden gemaakt. &lt;!--Hiernaast is gekozen voor een bloemenmotief.--&gt;

==== Rondjes ====
Schelpjes, knikkers of steentjes (van verschillende maten) worden, mooi verspreid, aan de binnenkant van het T-shirt gestopt. De stof wordt daar omheen getrokken en met een dik koord, dat een paar maal om de voorwerpen wordt gedraaid, worden zij stevig vastgebonden.

{{Wikipedia|Pagina=Tie-dye|Naam=Tie-dye}}
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>tva6awbqgv1kr8lh84bu3hl054umt2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421345</id>
      <parentid>421344</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="fhh3txpywagxq4r8iglj49cvf6ijljg" xml:space="preserve">{{Handige Harry
|soort=Verfraaiingen
|onderwerp=Kledij
|tijdsduur= ??
|niveau=1
}}
Hier volgt een cursus hoe men een T-shirt kan verven door middel van de {{Wp|Tie-dye|Tie-dye}}techniek.
[[Afbeelding:JeffQ.jpg|right|200px|tie-dyed T-shirt]]
== Benodigdheden ==
* een wit T-shirt
* een paar plastic handschoenen
* textielverf, mogelijk in verschillende kleuren
* emmer
* stevige elastieken
* stevig touw om te binden 
* ijzerdraad 
* wasknijpers 
* kurkenstoppen 
* paperclips 
* stenen, schelpen, andere voorwerpen
* lang touw (om het T-shirt op te laten drogen) 
* azijn (om de verf te fixeren; dit geeft een beter effect) 
* veel (koud) water.

== Werkwijze ==
Een voorwerp, in het geval van dit voorbeeld een T-shirt, wordt bij voorkeur eerst in koud water uitgespoeld voordat men het in de verf dompelt. Met touw worden delen afgebonden (zie verderop) waarmee de patronen ontstaan; dit touw moet zeer stevig zijn vastgeknoopt aan het begin en einde, zodat het tijdens het verven niet los kan komen. Vervolgens wordt het shirt volledig in de verf gedompeld. Er mag bijna geen lucht meer uit ontsnappen. Het is mogelijk om twee kleuren verf te mengen.

Nadat het shirt is geverfd, wordt het een tiental keren in koud en zuiver water gespoeld, zodat alle overbodige verf uit het shirt verdwenen is. Pas daarna mogen de touwen worden verwijderd: wanneer men eerst de touwen verwijdert en dan begint te spoelen, zullen de kleuren niet zo goed afgelijnd zijn. Om ervoor te zorgen dat de shirts hun kleur goed behouden, kan men de eerste spoeling in azijnwater doen: dit zal de verf fixeren.

Het is raadzaam oude kleren aan te hebben. Eén korreltje verf gemengd met een beetje water veroorzaakt al enorme vlekken.

=== Donuts ===
Als men van een wit T-shirt grote punten stof opneemt en er, op een kleine afstand van de punt, brede elastieken omheen draait over een lengte van ongeveer 5 cm, zullen er donutpatronen ontstaan. Dit wordt zowel op de voor- als achterzijde van de T-shirt gedaan als op de mouwen.

=== Strepen ===
====Eerste methode====
Een wit T-shirt wordt opgevouwen als een accordeon, in verticale banen van om en nabij de 2 cm breed. Men begint bij de linkermouw en vouwt door tot en met de rechtermouw; daarna wordt de ontstane strook nog twee- tot driemaal dubbelgevouwen en het pakketje wordt ten slotte met twee elastieken of één stuk touw stevig dichtgebonden.

====Tweede methode====
Het T-shirt wordt opgevouwen zoals hierboven beschreven. Vervolgens worden de plooien vastgezet met wasknijpers.

====Derde methode====
Het T-shirt wordt dubbelgevouwen  en op meerdere plaatsen afgebonden met touw, elastieken of ijzerdraad.

=== Andere motieven ===
==== Marmereffect ====
Een wit T-shirt wordt tot een stevige prop geknepen en er wordt een stevig, maar dun touw omheen gewikkeld, waarna het shirt zodanig wordt verfrommeld dat er vele vouwen in staan.

==== Knooptechniek ====
In het shirt kunnen eenvoudige knopen worden gelegd, die ook weer strak moeten worden aangetrokken.

==== Concentrische cirkels ====
Concentrische cirkels ontstaan als men een stuk stof opvouwt tot een grote punt en er op een aantal plaatsen dun touw of dunne elastieken omheen wikkelt.

==== Diverse motieven ====
Met potlood kunnen allerlei motieven in stippellijn op het T-shirt worden getekend. Op die lijnen worden vervolgens kleine puntjes stof opgenomen, waar zo strak mogelijk dun touw of ijzerdraad rond wordt gewikkeld. Zo kan bijvoorbeeld een bloemmotief worden gemaakt. &lt;!--Hiernaast is gekozen voor een bloemenmotief.--&gt;

==== Rondjes ====
Schelpjes, knikkers of steentjes (van verschillende maten) worden, mooi verspreid, aan de binnenkant van het T-shirt gestopt. De stof wordt daar omheen getrokken en met een dik koord, dat een paar maal om de voorwerpen wordt gedraaid, worden zij stevig vastgebonden.

{{Links}}
{{Wikipedia|Pagina=Tie-dye|Naam=Tie-dye}}
{{Sub}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>fhh3txpywagxq4r8iglj49cvf6ijljg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Tangen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5501</id>
    <revision>
      <id>421343</id>
      <parentid>404432</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="796zh2lzxd6663eqyiwy0emv5hw7dlp" xml:space="preserve">&lt;gallery caption=&quot;De tangencollectie&quot;&gt;
afbeelding:Vandpumpetang.jpg|waterpomptangen
afbeelding:Monkey wrench.jpg|pijpensleutel, houdt het midden tussen een tang en een verstelbare sleutel
afbeelding:Control nippers.JPG|oogjestang
afbeelding:Nibbler2.jpg|knabbeltang
afbeelding:BeisszangeA (fcm).jpg|nijptang
afbeelding:BeisszangeB (fcm).jpg|nijptang
afbeelding:Pincers.jpg|nijptang
afbeelding:Adjustable wrench 2.jpg|waterpomptang
afbeelding:Blindnietzange und Blindnieten.JPG|blindniet- of popnageltang
afbeelding:Linesman's pliers.JPG|combinatietang
afbeelding:Locking pliers.jpg|griptang
afbeelding:Needle nose pliers.jpg|punttang
&lt;/gallery&gt;
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>796zh2lzxd6663eqyiwy0emv5hw7dlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Nagel kloppen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6064</id>
    <revision>
      <id>421338</id>
      <parentid>404464</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="for9ipic1kgiifjhkdcbfxe7vyqsdux" xml:space="preserve">{{Handige Harry
|soort=Basistechniek
|onderwerp=Houtbewerking
|tijdsduur=Tiental seconden 
|niveau=1
}}
Het aanbrengen van een nagel of spijker in een houten voorwerp gebeurt door middel van een hamer of spijkermachine. In deze tekst maken we gebruik van een hamer.

==Benodigdheden==
*Hamer
*Nagel
*Stuk hout

==Werkwijze==
#Plaats de nagel met de puntige kant tegen de houten wand, zorg dat deze zo goed mogelijk loodrecht op de wand staat. Houdt de nagel bij net na de punt vast.
#Sla (voorzichtig) met de hamer op de achterkant (platte kant) van de nagel. Hou de nagel vast zolang hij nog niet goed in de wand vast zit (eerste paar slagen). Nadat de nagel al vast zit, maar nog niet volledig ingeslagen is, is het niet langer nodig om de spijker vast te houden. Doordat er geen gevaar is met de hamer op de vingers te belanden kan nu harder geslagen worden.

===Probleem: mijn spijker staat schuin===
*De spijker staat scheef, maar zit nog niet vast in de wand: plaats de spijker loodrecht tov de wand;
*De spijker staat een beetje scheef, maar zit al vast: klop met de hamer tegen de spijker, zodat die recht komt;
*De spijker is vastgeslagen (maakt een hoek van 90°): gebruik een tang of de achterkant van de hamer om de nagel te verwijderen; je moet opnieuw beginnen.
*Gebruik een spijker met een scherpe punt. Hierdoor wordt recht spijkeren iets gemakkelijker. Vaak herbruiken van dezelfde spijker leidt tot schuin inkloppen.

===Probleem: ik wil mijn spijker uit de wand===
*Gebruik de daartoe voorziene tang

==Veiligheid==
* Let er op geen spijkers in een muur te kloppen ter hoogte van elektrische leidingen. Deze lopen meestal loodrecht naar boven of beneden, dus te vinden over de hele muurhoogte recht boven en onder schakelaars en stopcontacten.
* Let er op niet op de eigen vingers te kloppen.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>for9ipic1kgiifjhkdcbfxe7vyqsdux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Wasbak ontstoppen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6481</id>
    <revision>
      <id>421347</id>
      <parentid>404461</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="0vb51u2d1av7bt0fdvzc5x7qbbvszzt" xml:space="preserve">{{Handige Harry
|soort=Reinigingen
|onderwerp=Badkamer
|tijdsduur=20 minuten
|niveau=1
}}
==Wasbak onstoppen==
Wanneer het water niet of moeilijk wegloopt uit de wasbak, is het nodig de leiding te ontstoppen. 
[[Afbeelding:The Sink in the Library.jpg|right|200px|Bekersifon]]

Meestal is er een ophoping van bijvoorbeeld haren in de bekersifon. Dit is de ronde koker aan de afvoerbuis onderaan de wastafel.

Om de wasbak te ontstoppen moet de bekersifon gereinigend worden.

==Benodigdheden==
* stop van de wasbak
* emmer
* eventueel een schroevendraaier
* eventueel afwashandschoenen

==Hoe ga je te werk==
# Indien er nog water in de wasbak is blijven staan, doe je eerst de stop dicht.
# Plaats vervolgens een emmer of ander voldoende groot opvangbekken onder de bekersifon. 
# Draai de bekersifon los in tegenwijzerszin. Meestal heb je hier geen extra hulpmiddelen voor nodig en laat de sifon zich met de hand losdraaien.
# Ledig de bekersifon in de emmer en spoel hem indien gewenst uit. Giet het spoelwater weg in de wc om nieuwe verstoppingen te vermijden.
# Haal andere resten uit de buizen aan wasbak en afvoer. Gebruik hiervoor eenvoudig je vingers (doe eventueel handschoenen aan). Indien nodig kan je met een ander voorwerp, zoals een stokje of schaar, het overgebleven vuil uit de buizen peuteren. 
# Haal de stop uit de wasbak en laat de wasbak leeglopen in de emmer. Meestal lukt dit nu feilloos. Ga naar stap 11 als het water vlot afloopt. Ga naar de volgende stap indien het water nog steeds niet (vlot) wegstroomt.
#Indien de wasbak niet vlot leegloopt, is ook het bovenste deel van de afvoerbuis verstopt. Probeer om met een schroevendraaier of ander lang voorwerp het vuil langs boven of onder te verwijderen uit de afvoerbuis. Indien gelukt, ga naar stap 11.
# Indien dit niet lukt, draai je met een passende schroevendraaier de schroef in het wasbakputje los in tegenwijzerszin. Zorg er daarbij zeker voor dat de emmer nog steeds onder de wasbak staat om het overtollige water op te vangen.
# De afvoerbuis komt los van de wasbak. Reinig de buis grondig. Het water loopt nu feilloos door het putje uit de wasbak.
# Draai de buis terug vast onder het afvoerputje. Let er hier vooral goed op dat de ring van het putje zeer goed aansluit met de wasbak. Soms is het nodig de schroef een beetje te lossen om het putje beter te plaatsen. Wanneer het putje niet goed aansluit, zal de wasbak lekken. 
# Draai de bekersifon in wijzerszin terug op de afvoerbuis.
# Controleer of het water vlot wegloopt en er geen lekken zijn ter hoogte van de wasbak of afvoerbuizen. Indien het water nog steeds niet wegloopt is het probleem ernstiger. De afvoerbuis is dan verstopt. Ga naar stap 14.
# Neem de emmer weg en ledig hem in de wc om verdere verstoppingen te voorkomen.
# Draai de sifon weer los en verwijder deze zodat de afvoerbuis bereikbaar is.
# Voer een buigzame tuinslang in de pijp tot deze niet verder gaat. Soms kom je niet door een scherpe bocht, maar probeer door heen en weer bewegen zover mogelijk te komen en eventueel opgehoopt vuil los te maken.
# Sluit de slang aan op de waterkraan en draai deze voorzichtig een stukje open (langzaam anders spuit het water alle kanten op.
# Als je water doorstroomt is het probleem opgelost en monteer je de boel weer.
# Loopt de pijp vol dan is de buis echt verstopt. Door de kraan wijd open te draaien kan je proberen de prop weg te spuiten (wel een nat karweitje).
# Door ontstoppingsmiddel in de pijp te gieten en een poos laten intrekken wil de troep ook wel eens loskomen.
# Lukt ook dit niet dan moet er een ontstoppingsbedrijf aan te pas komen.
[[Afbeelding:Sink 12.jpg|right|200px|wasbak]]

==Preventie==
* Vermijd niet-afbreekbaar materiaal door de afvoerbak weg te spoelen, zoals haren, zaagsel uit bv. de hamsterkooi, ... 
* Gebruik geregeld een ontstoppingsmiddel uit het grootwarenhuis (lees de bijsluiter aandachtig voor correct en veilig gebruik). Regelmatig koffiedik door het putje spoelen werkt ontvettend.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>0vb51u2d1av7bt0fdvzc5x7qbbvszzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Project keukenkastje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6754</id>
    <revision>
      <id>421341</id>
      <parentid>404476</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="0mi6ah09i9ibd9jc4mpxzdfb4804mva" xml:space="preserve">Aan de hand van een voorbeeld zie je hoe op een eenvoudige manier het creëren van een meubel aanpakt. Een dergelijke klus kan je klaren op beginnersniveau als je met een paar basisprincipes rekening houdt. 

Voorbeeldproject: een simpel keukenkastje bouwen.

Let wel: dit is geen handleiding waarin precies staat hoe je een keukenkastje kunt maken, maar een overzicht van een aantal basisbegrippen en technieken en hoe ze in de praktijk toe te passen. 
Aan de hand van dit voorbeeld kan je je eigen klus uitwerken.

Een klusproject begint met een idee. Het idee wordt uitgewerkt tot een plan dat vervolgens uitgevoerd wordt. Deze fasen worden beschreven, zonder te diep in te gaan op de details voor dit precieze project. Je vindt hier vooral tips en technieken.

==Idee==
Naast het fornuis is een loze ruimte van +- 40 cm breed, waar een werkoppervlak handig zou zijn om tijdens het koken pannen e.d. op te zetten. Ook kunnen er apparaten als een waterkoker staan.

Omdat de keuken ook onvoldoende opbergruimte heeft, kunnen we de ruimte onder het werkoppervlak eveneens benutten. Een plank is een prima plek om pannen op te bergen. De vloerruimte onderaan kan benut worden als sorteerruimte voor oud papier en glas (in een doos).

==Plan==
Wanneer het idee er is, moet het uitgewerkt worden tot een basisplan. Dit hoeft niet heel uitgebreid. Een ruwe schets met aandachtspunten is voldoende.

Daarbij moeten volgende items zeker aan bod komen:
* Welke materialen wil ik gebruiken ?
* Hoe garandeer ik stevigheid ?
* Is de veiligheid gewaarborgd ?
* Is het praktisch ?

;Materialen: 
In dit voorbeeld kiezen we voor hout. De meeste mensen zijn vertrouwd met hout en de gereedschappen om het te bewerken zijn standaard-uitrusting van een klusser. Bovendien is het vrij simpel te bewerken en ziet het er in een keuken goed uit. 

De bovenplank heeft enkele vereisten: Het wordt een werkoppervlak. Ze moet bestand zijn tegen vuil. Daarom kiezen we een plank die goed hard en dicht is nodig, zodat vuil er niet makkelijk in kan trekken. 

De onderplank moet vooral stevig genoeg zijn om het gewicht van de pannen te dragen. De kwaliteit is verder minder belangrijk.

Dan hebben we nog poten nodig voor de kast. Hiervoor zijn standaard balkjes van 44x44 mm {{Wp|vurenhout|vurenhout}} geschikt. 

;Stevigheid: 

 '''werk in uitvoering'''
 (mensen met verstand van zaken worden verzocht hun kennis toe te voegen!)
 
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>0mi6ah09i9ibd9jc4mpxzdfb4804mva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Boek kaften</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8910</id>
    <revision>
      <id>421329</id>
      <parentid>404446</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="bez5ebx4e8giqf4uqsblbyqwsfn8t35" xml:space="preserve">==Benodigdheden== 
*kaftpapier, te koop bij warenhuis en kantoorboekhandel in allerlei kleuren en motieven
*schaar
*plakband

==Werkwijze==
*Knip een vel kaftpapier dat ruim twee keer zo groot is als het boek dat je van een kaft wil voorzien. Het papier moet ongeveer twee centimeter langs de rand uitsteken als het opengeslagen boek erop ligt. 
*Knip met een schaar in het midden van de lange kant van het papier, bij de rug van het boek, een iets taps toelopende opening in het kaftpapier, een bloempotmodel dat onderaan even smal is als de rug van het boek en bovenaan breed genoeg om over het kaft gevouwen te worden. 
*Vouw de uitstekende flapjes naar binnen en leg het boek erop. 
*Vouw aan allebei de kanten van het boek het kaftpapier naar binnen over het kaft van het boek heen, alsof je een cadeautje inpakt. 
*Plak het papier aan elkaar vast met plakband.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>bez5ebx4e8giqf4uqsblbyqwsfn8t35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Krasjes van cd's verwijderen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9168</id>
    <revision>
      <id>421335</id>
      <parentid>404449</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="960" sha1="6v1tjmt5y40ep8w9rfhso73tbb5nk2x" xml:space="preserve">{{Handige Harry
|soort=Basistechniek
|onderwerp=Reparaties
|tijdsduur=Tiental seconden 
|niveau=1
}}
Als je krasjes op een CD hebt, kun je die makkelijk verwijderen en er voor zorgen dat je de CD kunt blijven gebruiken. Let wel, dat betreft krassen op de heldere kant van een CD. Dus niet de kant waar het label op geplakt is. Onder het label bevinden zich namelijk de groefjes waarmee de data zijn vastgelegd. Heb je daarin een kras dan zijn de gegevens van de CD waarschijnlijk aangetast. Dat is niet te repareren.

De krasjes aan de heldere kant van de CD moeten niet erg diep zijn. Ook dan kun je de CD niet herstellen.

==Benodigdheden==
:Koperpoets (bijvoorbeeld Brasso);
:Schone, niet krassende doek.

==Werkwijze==
:Polijst de krassen in radiale richting (dus van binnen naar buiten). Je zult zien dat ze verdwijnen en de cd weer speelt!

==Veiligheid==
:Kijk uit dat er geen koperpoets in je ogen komt
 
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>6v1tjmt5y40ep8w9rfhso73tbb5nk2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Zelftest/Antwoorden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9174</id>
    <revision>
      <id>421348</id>
      <parentid>404472</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1580" sha1="ipi5h1t8sy91ocm7lruztjzph5cpxt8" xml:space="preserve">==Opdracht 1==
&lt;gallery&gt;
Afbeelding:Viltstift.jpg|viltstift
Afbeelding:Lijmklem.jpg|lijmtang
Afbeelding:Laubsäge.jpg|figuurzaagbeugel
Afbeelding:Chisel.jpeg|steekbeitel
Afbeelding:Flathead screwdriver.JPG|schroevendraaier
Afbeelding:Bosch cordless Battdrill 14.4V blue series.jpg|boormachine
Afbeelding:Hammer.jpg|klauwhamer
Afbeelding:kitchenscissors.jpg|schaar
Afbeelding:Plumber key.jpg|waterpomptang
Afbeelding:Bleistift1.jpg|potlood
Afbeelding:TapeMeasure.png|rolmaat
Afbeelding:Crosscut saw.JPG|handzaag
&lt;/gallery&gt;
Max: 12 pt
==Opdracht 2==
===Opdracht 2,1===
*veiligheidsbril
*staart
*uittrekken
===Opdracht 2,2===
*hamerkop
*steel
*een punttang
===Opdracht 2,3===
*(direct) uitschakelen
*schakeling
*helemaal
===Opdracht 2,4===
*handleiding
*nooit
*bedien
Max: 12 pt
==Opdracht 3==
[[Afbeelding:Waterpasantwoord.JPG]]

Max: 4 pt
==Opdracht 4==
*van binnen naar buiten
*kaftpapier, schaar, plakband
*4-12 keer
*de behanglijm moet eerst goed in het behang trekken. Dan moet het bovenaan de muur worden aangebracht, en voorzichtig naar beneden worden uitgestreken.
*Het creëren van een sparing voor de kop van een bout of een schroef, zodat die in zijn geheel in het product valt.
Max: 9 pt (met vraag 2 maximaal 3 punten en met vraag 4 en 5 maximaal twee)
==Mijn niveau==
Tel je punten bij elkaar op en lees hieronder hoe handig je bent! Als je wil weten wat deze niveaus inhouden, kijk op de hoofdpagina van dit boek!
 0: onhandige Harry
 1-20: kluns
 21-26: beginner
 26-31: klusser
 31-36: professioneel
 37: handige Harry
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>ipi5h1t8sy91ocm7lruztjzph5cpxt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Radiator ontluchten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12068</id>
    <revision>
      <id>421342</id>
      <parentid>404444</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="e0cgomhypfulwmjtdd5y7ah0lxxxtyf" xml:space="preserve">[[Afbeelding:Radiator op blauw-wit-gestreepte tegels.JPG|thumb|right|200px|Foto 1. De radiator.]]
[[Bestand:Verwarming.jpg|thumb|right|200px|Foto 2. De ontluchtingsnippel aan de bovenkant opzij van de radiator.]]
Wanneer je radiator nauwelijks warm wordt of slechts gedeeltelijk opwarmt, kan het zijn dat je radiator niet volledig met het water is gevuld maar ook lucht bevat. Lucht in de leidingen verzamelt zich in de radiator en die verwarmt daardoor niet meer. Lucht in de radiatoren is vaak te horen door borrelende geluiden als de CV-ketel aan het pompen is.

== Benodigdheden ==
* ontluchtingssleuteltje 
* een doek, opvangemmer (of fles)

== Aan de slag ==
# Laat de radiator goed op temperatuur komen zodat de lucht zich bovenin verzamelt. 
# Zet de thermostaat dan op minimum en wacht totdat de watertemperatuur op een veilige waarde is gedaald.
# Draai de knop van de radiator dicht. Zo stopt de warmwater-toevoer.
# Leg de doek rondom de ontluchtingsnippel en draai met het ontluchtingssleuteltje de ontluchtingsnippel langzaam open (linksom) terwijl je de emmer (of fles) klaarhoudt in de andere hand. 
# Blijf draaien tot je de lucht hoort ontsnappen en wacht tot alle lucht ontsnapt is en er warm water uit de nippel spuit en je geen 'gesputter' meer hoort. Pas dan is alle lucht verdwenen. (De doek moet voorkomen dat de omgeving wordt natgespoten wanneer de opvang met emmer of fles mislukt.)
# Draai de ontluchtingsnippel dicht.
# Draai de radiatorknop weer open en zet de thermostaat weer op de juiste stand.
 
Nu de radiator is ontlucht wordt hij weer warm en zijn de nare borrelgeluiden verdwenen. 

Bij het ontluchten van meerdere radiatoren begin je met de laagste radiator.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>e0cgomhypfulwmjtdd5y7ah0lxxxtyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Celbiologie/Het lysosoom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15625</id>
    <revision>
      <id>421319</id>
      <parentid>104874</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="ir1z1eyve07ijd582hpys0i22my3gw9" xml:space="preserve">==Opbouw==
Lysosomen zijn zeer kleine blaasjes, die eveneens afgesnoerd worden door het Golgi-apparaat bij dierlijke cellen. Zij zijn alleen door hun inhoud te onderscheiden van gewone vacuolen. Lysosomen bevatten namelijk krachtige afbraakenzymen.

De lysosomen werden voor het eerst beschreven door de Belgische nobelprijswinnaar [https://nl.wikipedia.org/wiki/Christian_de_Duve Christian De Duve].

==Functie==
De functie van de lysosomen is afvalverwerking. In het lysosoom heerst een zuur milieu met een laag pH van rond de drie. Dit is nodig omdat lysosomale enzymen alleen werken bij zo'n laag pH. De enzymen werken alleen onder deze omstandigheden omdat ze anders de hele cel zouden afbreken wanneer ze al dan niet bedoeld vrijkomen.

Door versmelting van afvalvacuolen en voedselvacuolen met lysosomen ontstaan de fagosomen. Binnen een fagosoom verteren de afbraakenzymen van de lysosomen de aanwezige stoffen terug tot herbruikbare nutriënten.

Indien het om de eigen afvalstoffen gaat (verzameld in een afvalvacuole) noemt men dit afbraakproces autofagie. Gaat het om afbraak van stoffen door fagocytose opgenomen in een voedselvacuole dan noemt men het heterofagie.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>ir1z1eyve07ijd582hpys0i22my3gw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:J.Grandgagnage</title>
    <ns>3</ns>
    <id>19195</id>
    <revision>
      <id>421370</id>
      <parentid>416866</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jazz standards/Desafinado */ — nieuwe sectie</comment>
      <origin>421370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="njyqdkr8d1uyynwgqtjtqtpmfqlz8mg" xml:space="preserve">{| align=bottom border=0 cellpadding=10 cellspacing=0 style=&quot;margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; background-color: #FAFAD2; color: black; border: 1px solid black;&quot;
|- align=&quot;left&quot; 
|&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''''Ter info'''''
&lt;/div&gt;
Nu bijna twee jaar geleden dwongen persoonlijke omstandigheden, waarop ik verder niet wil ingaan, me om mijn medewerking aan projecten zoals Wikibooks zo goed als stop te zetten. Wat mij in de eerste plaats motiveert om opnieuw bij te dragen, is het afwerken van een aantal boekjes die ik noodgedwongen heb moeten in de steek laten en waar verder niets meer mee gebeurt. Wikibooks blijft een kleinschalig project met weinig actieve schrijvers die inhoudelijk bijdragen, waardoor ik me verantwoordelijk voel om die projectjes zelf af te werken. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 14 jan 2026 19:31 (CET)
|}

== [[Jazz standards/Desafinado]] ==

Wat bedoel je precies met &quot;loopt over een lange 68 maatvorm&quot;? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 21:20 (CEST)</text>
      <sha1>njyqdkr8d1uyynwgqtjtqtpmfqlz8mg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421406</id>
      <parentid>421370</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T00:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J.Grandgagnage</username>
        <id>3610</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jazz standards/Desafinado */ Reactie</comment>
      <origin>421406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1268" sha1="iwqvjpb30rrgw1s526zeotxe7y0ddye" xml:space="preserve">{| align=bottom border=0 cellpadding=10 cellspacing=0 style=&quot;margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; background-color: #FAFAD2; color: black; border: 1px solid black;&quot;
|- align=&quot;left&quot; 
|&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''''Ter info'''''
&lt;/div&gt;
Nu bijna twee jaar geleden dwongen persoonlijke omstandigheden, waarop ik verder niet wil ingaan, me om mijn medewerking aan projecten zoals Wikibooks zo goed als stop te zetten. Wat mij in de eerste plaats motiveert om opnieuw bij te dragen, is het afwerken van een aantal boekjes die ik noodgedwongen heb moeten in de steek laten en waar verder niets meer mee gebeurt. Wikibooks blijft een kleinschalig project met weinig actieve schrijvers die inhoudelijk bijdragen, waardoor ik me verantwoordelijk voel om die projectjes zelf af te werken. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 14 jan 2026 19:31 (CET)
|}

== [[Jazz standards/Desafinado]] ==

Wat bedoel je precies met &quot;loopt over een lange 68 maatvorm&quot;? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 21:20 (CEST)

:https://www.learnjazzstandards.com/jazz-standards/desafinado/ [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 02:01 (CEST)</text>
      <sha1>iwqvjpb30rrgw1s526zeotxe7y0ddye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Discrete Kansrekening/Symmetrische kansruimten/Vraagstukken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19921</id>
    <revision>
      <id>421324</id>
      <parentid>416684</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4460" sha1="nc4lldr5i8bjy4dp1ujhdxcsv6t1zah" xml:space="preserve">==2.3 Vraagstukken==
;A1. DK200
Ik kies een natuurlijk getal n waarvoor geldt: 0&lt;n&lt;10 of 20&lt;n&lt;30 of 40&lt;n&lt;50. Hoeveel mogelijke uitkomsten zijn er?

;A2. DK201
Ik kies natuurlijke getallen n&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, n&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en n&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; waarvoor geldt: 0&lt;n&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;&lt;10, 20&lt;n&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;30 en 40&lt;n&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;50. Hoeveel mogelijke uitkomsten zijn er?

;A3. DK202
Bereken n!, &lt;math&gt;N^n&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;\tfrac{N!}{(N-n)!}&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;\tbinom Nn&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\tbinom{N+n-1}{N-1}&lt;/math&gt;, voor N=7 en n=3.

;A4. DK203
Bereken het aantal permutaties van 6 elementen.

;A5. DK204
Bereken het aantal combinaties van 4 uit 8.

;A6. DK205
Bereken het aantal herhalingsvariaties van 3 uit 11.

;A7. DK206
Bereken het aantal variaties van 7 uit 9.

;A8. DK207
Bereken het aantal herhalingscombinaties van 4 uit 6.

;A9. DK208
Geef in een tabel de aantallen uitkomsten weer bij trekking van 5 uit 10 elementen met/zonder teruglegging, waarbij de uitkomst wel/niet geordend opgevat wordt.

;A10. DK210
Bereken de multinomiaalcoëfficiënt voor N=9, n&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;=2, n&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;=3 en n&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;=4.

;A11. DK211
We werpen n keer een munt. Hoeveel elementen bevat de uitkomstenruimte?

;A12. DK212
We vormen rijtjes van n symbolen bestaande uit k letters a en n–k letters b. Op hoeveel manieren kan dat?

;A13. DK223
We trekken vier keer aselect en zonder terugleggen uit een bak met 3 rode en 7 witte balletjes. Bereken de kans dat het vierde getrokken balletje rood is.

;A14. DK222
Iemand beweert een wijnkenner te zijn. Men gaat zijn deskundigheid op de proef stellen. Hij krijgt de namen van 6 hem bekende wijnsoorten en 6 glazen wijn, van iedere soort een. Na het proeven moet hij van elk glas zeggen welke wijnsoort erin zit. Iedere soort moet hij één keer noemen. Men gelooft pas in zijn deskundigheid als hij ten minste 4 goede antwoorden geeft. Hoe groot is de kans dat men in zijn deskundigheid gelooft terwijl hij in het geheel geen kenner is? Geef bij beantwoording aan welke veronderstellingen gemaakt zijn.


;B1. DK213
Geef voorbeelden van symmetrische kansruimten.

;B2. DK214 (1ste Pascal-Fermat-probleem)
Chevalier De Méré legde in 1654 het volgende probleem voor aan Blaise Pascal: &quot;Wat is waarschijnlijker: bij vier worpen met één dobbelsteen minstens één 6 werpen of bij 24 worpen met twee stenen minstens één dubbelzes?&quot;. Beantwoord deze vraag voor zuivere dobbelstenen.

;B3. DK215
Hoe groot is de kans dat in een willekeurig getal van 3 cijfers geen cijfer lager is dan 2. Bereken ook de kans dat als laagste cijfer een 2 voorkomt?

;B4. DK216
Een loterij bestaat uit 100 loten. Er zijn 4 hoofdprijzen en 10 troostprijzen. Trekking vindt plaats zonder teruglegging. Als men 5 loten koopt wat is dan de kans op

a. één hoofdprijs en één troostprijs&lt;br&gt;
b. precies één prijs&lt;br&gt;
c. geen prijs&lt;br&gt;
d. ten minste één prijs?

;B5. DK217
Tussen Peter en Paul worden 26 kaarten eerlijk verdeeld. Onder de kaarten bevinden zich precies 6 schoppen. Bepaal de kans dat

a. een van beiden precies 4 schoppen krijgt&lt;br&gt;
b. beiden 3 schoppen krijgen.

;B6. DK218
Bepaal de kans dat van n aselect gekozen mensen er ten minste twee op dezelfde dag van het jaar jarig zijn. Maak zelf de nodige veronderstellingen. Ga na hoe groot n moet zijn, opdat de gevraagde kans groter is dan 0,5.

;B7. DK219
We trekken vijf keer zonder terugleggen lukraak een kaart uit een spel met 52 kaarten. Bereken de kans dat

a. alle getrokken kaarten plaatjes (aas, heer, vrouw of boer) zijn&lt;br&gt;
b. de eerste kaart een aas en de laatste kaart een heer is&lt;br&gt;
c. bij de 5 getrokken kaarten één aas en één heer is.

;B8. DK220
De vorst van Toscane stelde aan Galileï de volgende vraag: &quot;Waarom komt bij een worp met drie zuivere dobbelstenen de som 10 vaker voor dan de som 9, terwijl beide sommen op 6 manieren kunnen optreden: nl.
:9 = 1+2+6 = 1+3+5 = 1+4+4 = 2+2+5 = 2+3+4 = 3+3+3 
en 
:10 = 1+3+6 = 1+4+5 = 2+2+6 = 2+4+4 = 2+3+5 = 3+3+4?&quot;

Wat zal Galileï geantwoord hebben?

;B9. DK221
Beschouw een vaas met 10 ballen genummerd van 1 t/m 10. We trekken hieruit aselect 4 ballen zonder teruglegging. Wat is de kans dat de getrokken ballen toenemende nummers hebben?

;B10. DK224
Een vaas bevat n knikkers genummerd 1 t/m n. We trekken aselect met terugleggen k knikkers uit de vaas. Hoe groot is de kans dat nr. i getrokken wordt?

;B11. DK225
Op hoeveel manieren kun je het getal 8 schrijven als de som van 5 natuurlijke getallen?

{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>nc4lldr5i8bjy4dp1ujhdxcsv6t1zah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Vingers aan elkaar gelijmd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24670</id>
    <revision>
      <id>421346</id>
      <parentid>404417</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="817" sha1="fzzsix2s5sa6yx09tgg9h5l57o936db" xml:space="preserve">Het is niet zo handig, maar soms kan het gebeuren dat door supersterke lijm je vingers aan elkaar plakken. Andere mensen zouden een mesje gebruiken om hun vingers los te maken, of ze proberen het met water en zeep, maar dat zijn allebei geen goede methoden. In dit hoofdstuk: wat te doen als je vingers aan elkaar vast zitten?

== Benodigdheden ==
* nagellakverwijderaar met aceton

== Werkwijze ==
* Giet voorzichtig een klein beetje nagellakverwijderaar over de vingers die aan elkaar zitten.
* Probeer je vingers te bewegen.
* Als het goed is, komen ze los.

== Veiligheid ==
* Nagellakverwijderaar is brandbaar. Doe dit dus ''niet'' in de buurt van open vuur!
* Zorg ervoor dat er niets in je ogen of mond komt. Als dit toch gebeurt, spoel ze dan goed uit met water.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>fzzsix2s5sa6yx09tgg9h5l57o936db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Kauwgom aan je schoen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24672</id>
    <revision>
      <id>421334</id>
      <parentid>404466</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="657" sha1="da3g7apx1zpp4jyjrl3s1vynmdqf1te" xml:space="preserve">Soms komt er iets aan je schoen. Bijvoorbeeld een stukje uitgekauwde kauwgom dat op de vloer van de werkplaats lag. Dan kun je wel proberen om met je schoenen over de grond te schrapen, maar daar wordt het niet beter van. Dit is wat je moet doen.

== Benodigdheden ==
* koelvloeistof

== Werkwijze ==
* Spuit voorzichtig wat koelvloeistof op het stukje kauwgom.
* Pak het zo nodig van je schoen.
* Was je handen.

== Veiligheid ==
* Zorg ervoor dat er niks van de vloeistof in je ogen of in je mond komt. Als dit toch gebeurt, spoel het dan goed uit met water.

== Alternatief ==
* Dit kun je ook met ijs doen.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>da3g7apx1zpp4jyjrl3s1vynmdqf1te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Gebroken gloeilamp verwijderen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24673</id>
    <revision>
      <id>421331</id>
      <parentid>404418</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="anmyllr0im4b71uo5wkje6duw7lfl5m" xml:space="preserve">[[Afbeelding:HandigeHarrygebrokengloeilampverwijderenmethalveaardappel.png|thumb|Schematische tekening van halve aardappel hangend aan de gloeilamp.]]
Een gloeilamp wordt behoorlijk heet. Soms zelfs zo heet dat het glas kan knappen. Dan moet de kapotte gloeilamp verwijderd worden. Mensen kunnen geneigd zijn om (tegen de scherven) een handschoen aan te doen of met een tang of steeksleutel aan de slag te gaan. Maar dat klopt niet. De juiste manier om dit te doen, wordt hier beschreven.

== Benodigdheden ==
* aardappel
* mesje

== Werkwijze ==
* Snij de aardappel doormidden.
* Steek het scherpe uiteinde van de gloeilamp in de aardappel.
* Zorg ervoor dat de aardappel stevig aan de scherpe uiteinden hangt.
* Draai de aardappel (met gloeilamp eraan) rond tot de lamp los is.

== Veiligheid ==
* Zet de stroom uit voor je begint.
* Als de lamp eruit is, haal hem dan niet meer uit de aardappel.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>anmyllr0im4b71uo5wkje6duw7lfl5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25518</id>
    <revision>
      <id>421402</id>
      <parentid>390722</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1857" sha1="l8bcbgtjgdli446mt470vji1t7p8u1z" xml:space="preserve">{{Bi}}
{| style=&quot;width: 100%;&quot;
|-
|&lt;div style=&quot;height: 150px; overflow-y: hidden;&quot;&gt;[[Bestand:Billie Holiday 1949.jpg|200x200px]]&lt;/div&gt;
|[[Bestand:Nat King Cole (Gottlieb 01511).jpg|center|150x150px|Nat King Cole]]
|[[Bestand:Frank Sinatra laughing.jpg|center|150x150px|Frank Sinatra]]
|[[Bestand:Sidney Bechet, Freddie Moore, Lloyd Phillips (Gottlieb 00521).jpg|center|150x150px|Sidney Bechet]]
|[[Bestand:PeggyLeeStageDoorCanteen.jpg|center|150x150px|Peggy Lee]]
|[[Bestand:Cole Porter 1934.jpg|center|150x150px|Cole Porter]]
|-
|[[Bestand:Ddbridg014.JPG|131x131px|DD Bridgewater]]
| colspan=&quot;6&quot; rowspan=&quot;5&quot;|[[Afbeelding:Jazzstubartwork.svg|left|150px]]&lt;div style='text-align: center; font-size: xx-large;'&gt;'''[[Jazz standards/Inleiding &amp; inhoud|Jazz standards]]'''&lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 12px;&quot;&gt;
Jazz standards zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst.
Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.&lt;/div&gt;
|-
|[[Bestand:Louis Armstrong restored.jpg|center|131x131px|Louis Armstrong]]
|- 
|[[Bestand:BennyGoodmanandBandStageDoorCanteen.jpg|131x131px|Benny Goodman &amp; Peggy Lee]]
|}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&amp;middot; '''[[Jazz standards/Inleiding|Inleiding]]''' &amp;middot; '''[[Jazz standards/Inhoud|Inhoud]]''' &amp;middot;&lt;/div&gt;

== Zie ook ==
* [[Portaal:Jazz]] voor verwante artikelen
[[Categorie:Jazz]]
{{Boek}}
{{Fase|2}}</text>
      <sha1>l8bcbgtjgdli446mt470vji1t7p8u1z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421403</id>
      <parentid>421402</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1819" sha1="rb8gkd7thyv9p3zyclus5d4zghfa2pw" xml:space="preserve">{{Bi}}
{| style=&quot;width: 100%;&quot;
|-
|&lt;div style=&quot;height: 150px; overflow-y: hidden;&quot;&gt;[[Bestand:Billie Holiday 1949.jpg|200x200px]]&lt;/div&gt;
|[[Bestand:Nat King Cole (Gottlieb 01511).jpg|center|150x150px|Nat King Cole]]
|[[Bestand:Frank Sinatra laughing.jpg|center|150x150px|Frank Sinatra]]
|[[Bestand:Sidney Bechet, Freddie Moore, Lloyd Phillips (Gottlieb 00521).jpg|center|150x150px|Sidney Bechet]]
|[[Bestand:PeggyLeeStageDoorCanteen.jpg|center|150x150px|Peggy Lee]]
|[[Bestand:Cole Porter 1934.jpg|center|150x150px|Cole Porter]]
|-
|[[Bestand:Ddbridg014.JPG|131x131px|DD Bridgewater]]
| colspan=&quot;6&quot; rowspan=&quot;5&quot;|[[Afbeelding:Jazzstubartwork.svg|left|150px]]&lt;div style='text-align: center; font-size: xx-large;'&gt;'''Jazz standards'''&lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 12px;&quot;&gt;
Jazz standards zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst.
Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.&lt;/div&gt;
|-
|[[Bestand:Louis Armstrong restored.jpg|center|131x131px|Louis Armstrong]]
|- 
|[[Bestand:BennyGoodmanandBandStageDoorCanteen.jpg|131x131px|Benny Goodman &amp; Peggy Lee]]
|}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&amp;middot; '''[[Jazz standards/Inleiding|Inleiding]]''' &amp;middot; '''[[Jazz standards/Inhoud|Inhoud]]''' &amp;middot;&lt;/div&gt;

== Zie ook ==
* [[Portaal:Jazz]] voor verwante artikelen
[[Categorie:Jazz]]
{{Boek}}
{{Fase|2}}</text>
      <sha1>rb8gkd7thyv9p3zyclus5d4zghfa2pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Inleiding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25519</id>
    <revision>
      <id>421350</id>
      <parentid>408021</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T18:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J.Grandgagnage</username>
        <id>3610</id>
      </contributor>
      <comment>+All the Things You Are</comment>
      <origin>421350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3265" sha1="9fc7dfrq4qsk14nn7ei9ypxsll6s908" xml:space="preserve">--- Zie '''[[Portaal:Jazz]]''' voor verwante artikelen ---

'''Jazz standards''' zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst. 

Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.

Iedereen wordt uitgenodigd om zelf bij te dragen aan dit wikibook 
* schrijf je artikel over een bekend jazzliedje en plaats een link in de alfabetische lijst op deze manier: ''&quot;Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone&quot;''.
* als er namen van andere bekende standards in je tekst voorkomen, maak dan ook wikilinks naar dit boek, zelfs al bestaat het artikel nog niet.

----
{{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of me|All of me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..


==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
*..

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
*..

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>9fc7dfrq4qsk14nn7ei9ypxsll6s908</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421352</id>
      <parentid>421350</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Erik Baas heeft pagina [[Jazz standards/Inleiding &amp; inhoud]] hernoemd naar [[Jazz standards/Inleiding]]</comment>
      <origin>421350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3265" sha1="9fc7dfrq4qsk14nn7ei9ypxsll6s908" xml:space="preserve">--- Zie '''[[Portaal:Jazz]]''' voor verwante artikelen ---

'''Jazz standards''' zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst. 

Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.

Iedereen wordt uitgenodigd om zelf bij te dragen aan dit wikibook 
* schrijf je artikel over een bekend jazzliedje en plaats een link in de alfabetische lijst op deze manier: ''&quot;Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone&quot;''.
* als er namen van andere bekende standards in je tekst voorkomen, maak dan ook wikilinks naar dit boek, zelfs al bestaat het artikel nog niet.

----
{{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of me|All of me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..


==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
*..

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
*..

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>9fc7dfrq4qsk14nn7ei9ypxsll6s908</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421355</id>
      <parentid>421352</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="o33wkywjfgn7h60hs6z2g4l706ov0we" xml:space="preserve">'''Jazz standards''' zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst. 

Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.

Iedereen wordt uitgenodigd om zelf bij te dragen aan dit wikibook 
* schrijf je artikel over een bekend jazzliedje en plaats een link in de alfabetische lijst op deze manier: ''&quot;Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone&quot;''.
* als er namen van andere bekende standards in je tekst voorkomen, maak dan ook wikilinks naar dit boek, zelfs al bestaat het artikel nog niet.
{{Sub}}


--- Zie '''[[Portaal:Jazz]]''' voor verwante artikelen ---
{{Links}}</text>
      <sha1>o33wkywjfgn7h60hs6z2g4l706ov0we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/After You've Gone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25521</id>
    <revision>
      <id>421358</id>
      <parentid>408020</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3122" sha1="2hcu9w0qjfeg0yd2g5irlekw5et45th" xml:space="preserve">[[Bestand:After Youve Gone cover.jpg|right|240 px]]
&quot;'''After You've Gone'''&quot; is een populair lied dat in 1918 werd gecomponeerd door Turner Layton, met tekst van Henry Creamer. Het is opgenomen door Marion Harris op 22 juli 1918 en uitgebracht door het platenlabel Victor. Het is de basis voor vele andere jazznummers, omdat er zo goed kan worden op geïmproviseerd. Het is tevens het themalied voor de BBC-sitcom met dezelfde naam.

Al Jolson introduceerde het lied in 1918 in een vaudeville in het Wintergarden Theater. Op een jaar tijd namen verschillende andere artiesten het nummer op, maar het was Marion Harris' vertolking die het populairst werd en voor drie weken op nummer één stond in 1919.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.jazzstandards.com/compositions-0/afteryouvegone.htm Bron: Jazzstandards.com]&lt;/ref&gt; De song wordt tegenwoordig vaak in uptempo gespeeld, hoewel vroege uitvoeringen zoals die van Marion Harris trager werden gespeeld (ca. 80 bpm). Ook Bessie Smiths blues-uitvoering volgt dit tempo. Fletcher Henderson en Coleman Hawkins (opname in Nederland, 1935) speelden het in de swingstijl.  Ook Louis Armstrong, Art Tatum, Paul Whiteman en Django Reinhardt gaven de voorkeur aan een snellere uitvoering. Benny Goodman maakte tientallen opnames van het nummer. Bij de latere bebop-spelers lag het minder in de markt, en mensen als Charlie Parker, Thelonious Monk, Dizzy Gillespie, Miles Davis en Bud Powell lieten het nummer voor opnames links liggen. Sonny Stitt was de uitzondering onder de boppers, en maakte er in de jaren 50 verschillende opnames van.

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
[[Bestand:Afteryouvegone-first8bars.ogg|center|miniatuur]]

== Opnames ==
{{Kolommen automatisch|columns=3|min-width=470px&lt;!-- wegens lange regels --&gt;|inhoud=
* Django Reinhardt/Stephane Grappelli (1934, 1949)
* Judy Garland (1936)
* Art Tatum (1953)
* Louis Armstrong (1929)
* Loudon Wainwright III (The Aviator Soundtrack)
* Fats Waller &amp; Benny Payne (1930)
* Frankie Laine - ''Mr. Rhythm'' (1954)
* Ella Fitzgerald - ''Rhythm Is My Business'' (1962)
* Frank Sinatra - ''L.A. Is My Lady'' (1984)
* Bessie Smith (1928)
* Henry Burr &amp; Albert Campbell (1918)
* Marion Harris (1919)
* Billy Murray &amp; Gladys Rice (1919)
* Bessie Smith (1927)
* Sophie Tucker (1927)
* Paul Whiteman (1930)
* Benny Goodman (1935)
* Lionel Hampton (1937)
* Quintette du Hot Club de France (1937)
* Frankie Laine (1953)
* Cal Tjader (1954)
* Johnny Hartman (1959)
* Leslie Uggams (in een medley met &quot;They Go Wild, Simply Wild Over Me&quot;)
* Nina Simone (1974)
* Charly Antolini &amp; Dick Morrissey (1989)
* Fiona Apple
* Rufus Wainwright &amp; Lorna Luft - ''Rufus Does Judy at Carnegie Hall'' (2007)
* Jamie Cullum (2007)
* Leland Palmer, Ann Reinking en Erzsebet Foldi - uit de film  &quot;All That Jazz&quot; (1979).
* Bireli Lagrene 2006
* Al Jolson (1946)
}}

== Referenties ==
{{References}}
{{Links}}
{{Zusterproject
| commons     = 
| commonscat  = 
| wikiatlas   = 
| wikispecies = 
| wiktionary  = 
| wikibooks   = 
| wikisource  = en:After You've Gone
| wikiquote   = 
| wikinews    = 
| wikivoyage  = 
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>2hcu9w0qjfeg0yd2g5irlekw5et45th</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/All of me</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25526</id>
    <revision>
      <id>421360</id>
      <parentid>390661</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="idzqloelptedmb0us093ozvl497qnqg" xml:space="preserve">'''All of Me''' is een jazz standard uit 1931, geschreven door Gerald Marks en Seymour Simons.

[[Beroemde jazzmuzikanten/Belle Baker|Belle Baker]] maakte de eerste opname op plaat. Vanaf toen werd het een van de meest gecoverde nummers van zijn tijd. Onder meer de volgende zangers en muzikanten brachten er een versie van uit: [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holiday]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Mildred Bailey|Mildred Bailey]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Benny Goodman|Benny Goodman]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Teddy Wilson|Teddy Wilson]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Ella Fitzgerald|Ella Fitzgerald]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Dean Martin|Dean Martin]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Frank Sinatra|Frank Sinatra]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Frankie Laine|Frankie Laine]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Della Reese|Della Reese]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Johnnie Ray|Johnnie Ray]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Willie Nelson|Willie Nelson]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Michael Bublé|Michael Bublé]].

{{Wp|Vaudeville (theatervorm)|Vaudeville}} ster Belle Baker liet het publiek kennismaken met de song &quot;All of Me&quot; op de radio in 1931. Seymour Simons en Gerald Marks, twee liedjesschrijvers uit Detroit, boden Baker hun lied aan en ze zong het op het podium van het ''Fisher Theatre'' in Detroit. Naar het verhaal luidt, zou de zangeres pas haar echtgenoot verloren hebben waardoor ze na de uitvoering van het lied in tranen uitbarstte. Het verhaal verscheen in de pers en in de kortste tijd werd het lied een hit.

De song werd ook een grote hit in de versie van [[Beroemde jazzmuzikanten/Paul Whiteman|Paul Whiteman]] en Louis Armstrong in 1932.

Moderne uitvoeringen zijn die van [[Beroemde jazzmuzikanten/Chelsea Krombach|Chelsea Krombach]] voor haar debuutalbum ''Look for the Silver Lining'', die van [[Beroemde jazzmuzikanten/Laurence Juber|Laurence Juber]] in akoestisch-instrumentale versie op zijn album ''PCH'' uit 2007, en die van Michael Bublé op zijn album ''Crazy Love''.

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100 px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/all-of-me Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>idzqloelptedmb0us093ozvl497qnqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/St. Louis Blues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25527</id>
    <revision>
      <id>421386</id>
      <parentid>292759</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="loda73nerznbm85cd02qhviwb6ga94h" xml:space="preserve">'''St. Louis Blues''' is een populair Amerikaans lied, gecomponeerd door {{Wp|William Christopher Handy|William Christopher Handy}} in de blues-stijl. Het behoort tot het repertoire van heel wat jazz-musici. Het was ook een van de eerste bluesnummers dat populair werd als popsong. Het werd uitgevoerd door tal van muzikanten in allerlei stijlen, onder meer door [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Bessie Smith|Bessie Smith]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Glenn Miller|Glenn Miller]] en het {{Wp|Boston Pops Orchestra|Boston Pops Orchestra}}. Het werd gepubliceerd in september 1914 door Handy's eigen bedrijf en werd zo populair dat er een nieuwe dansstijl, de &quot;{{Wp|foxtrot (dans)|foxtrot}}&quot; voor werd gemaakt.

De versie met Bessie Smith en Louis Armstrong op cornet wordt nu sinds 1933 bewaard in de {{Wp|Grammy Hall of Fame|Grammy Hall of Fame}}, evenals de versie uit 1929 van Louis Armstrong &amp; His Orchestra (met [[Beroemde jazzmuzikanten/Henry &quot;Red&quot; Allen|Henry &quot;Red&quot; Allen]]).

Het lied bleef vanaf 1930 nummer 1 met de meeste opnames aller tijden tot 20 jaar later ''[[Jazz standards/Star Dust|Star Dust]]'' deze titel overnam.
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/3zxg30xa9qz4ytn/Stlouisblues-9bars_-_by_JGrandgagnage.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>loda73nerznbm85cd02qhviwb6ga94h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Alexander's Ragtime Band</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25528</id>
    <revision>
      <id>421359</id>
      <parentid>260464</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1561" sha1="49o4tedlcq9uxpuo8dpa1wsy9i0qpmm" xml:space="preserve">[[Bestand:Alexander's Ragtime Band 1.jpeg|right|240 px]]
&quot;'''Alexander's Ragtime Band'''&quot; is een compositie van {{Wp|Irving Berlin|Irving Berlin}}. Het werd zijn eerste hit in 1911. Er zijn aanwijzingen, zonder echt een sluitend bewijs te leveren, dat Berlin de melodie ontleend zou hebben aan een wijsje dat {{Wp|Scott Joplin|Scott Joplin}} bij een uitgever had ingediend.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Berlin, E. A. King of Ragtime, Oxford University Press, 1994, p. 210.&lt;/ref&gt;

== Opnames ==
* Vier verschillende versies van het lied scoorden respectievelijk # 1, # 2, # 3 en # 4 in de hitlijsten van 1911.
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Bessie Smith|Bessie Smith]]'s versie kwam in de Top 20 in 1927.
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]]: Top 20 in 1937.
* Een duet met [[Beroemde jazzmuzikanten/Bing Crosby|Bing Crosby]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Connee Boswell|Connee Boswell]] werd hit #1 in 1938.
* [[Jazz vocalisten/Johnny Mercer|Johnny Mercer]] bracht een swing-versie uit in 1945.
* Bing Crosby nam in 1947 nog een duet op, deze keer met [[Beroemde jazzmuzikanten/Al Jolson|Al Jolson]], en bereikte er de Top 20 mee.
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Nellie Lutcher|Nellie Lutcher]] 1948.
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Bob Wills|Bob Wills]] 1949?
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Ella Fitzgerald|Ella Fitzgerald]] in 1958, ze ontving in 1959 een Grammy voor haar ''Irving Berlin anthology''.
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Ray Charles|Ray Charles]] in 1959 voor zijn album 'The Genius of Ray Charles'.

{{Links}}
{{Bron|bronvermelding=
{{References}}
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>49o4tedlcq9uxpuo8dpa1wsy9i0qpmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Body and Soul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25529</id>
    <revision>
      <id>421367</id>
      <parentid>355801</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3088" sha1="kgovbtvaswrjnfph8kvc9orxd37c0jm" xml:space="preserve">'''''Body and Soul''''' staat in de ranglijst van de bekendste jazz standards onbetwist op nummer één. Het is gewoon het nummer dat het meest is opgenomen door tal van verschillende vocalisten en muzikanten.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Jazzstandards.com : A list of the 1000 most-frequently recorded jazz standard compositions&lt;/ref&gt; Body and Soul is een compositie van {{Wp|Johnny Green|Johnny Green}} uit 1930 op tekst van {{Wp|Edward Heyman|Edward Heyman}}, {{Wp|Robert Sour|Robert Sour}} en {{Wp|Frank Eyton|Frank Eyton}}. Waarschijnlijk de bekendste uitvoering is die van de tenorsaxofonist [[Beroemde jazzmuzikanten/Coleman Hawkins|Coleman Hawkins]] uit 1940.

&quot;Body and Soul&quot; beleefde op 15 oktober 1930 zijn première in de Broadway-musical 'Three’s a Crowd'. De show liep 272 opvoeringen lang met als zanger [[Beroemde jazzmuzikanten/Libby Holman|Libby Holman]]. ''Body and soul'' werd een van de hoogtepunten van de revue en Holmans opname bracht het tot nummer drie op de hitlijsten. Ondanks het onmiddellijke succes werd de song een jaar later wegens de te suggestieve tekst geweerd van de radio. 
Fragment van de tekst:&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Versie van [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holiday]]&lt;/ref&gt;
:&quot;You know Im yours for just the taking
:Id gladly surrender
:Myself to you
:Body and soul...&quot;

:&quot;Weet dat je me kan nemen
:Ik zal me graag overgeven aan jou
:Met lichaam en ziel&quot; 

In de jaren 1930 en 1940 maakte het, ongetwijfeld ook mede door die seksueel getinte tekst, een grote comeback en werden er veel succesrijke opnames gemaakt.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Bron:[https://www.jazzstandards.com Jazzstandards.com: Body and Soul]&lt;/ref&gt;

==Opnames==
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Paul Whiteman|Paul Whiteman]] and His Orchestra (1930, [[Beroemde jazzmuzikanten/Jack Fulton|Jack Fulton]], zang)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Libby Holman|Libby Holman]] (1930, #3 in de hitlijst)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Ruth Etting|Ruth Etting]] (1930, #10)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Annette Hanshaw|Annette Hanshaw]] (1930, #12)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Helen Morgan|Helen Morgan]] (1930, met {{Wp|Leonard Joy and His Orchestra|Leonard Joy and His Orchestra}})
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Ozzie Nelson|Ozzie Nelson]] and His Orchestra (1930, #18)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Leo Reisman|Leo Reisman]] (1930, [[Frank Luther]], zang, #15)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] (1932, oorspronkelijk opgenomen in 1930, #7)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Benny Goodman|Benny Goodman]] Trio (1935, instrumentale versie, #5)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Henry Alle|Henry Allenn]] and His Orchestra (1935, (Henry Allen: zang) #17)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Art Tatum|Art Tatum]] and His Swingsters (1937, instrumentaal, #19)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Coleman Hawkins|Coleman Hawkins]] (1940instrumentaal, #13)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Ziggy Elman|Ziggy Elman]] and His Orchestra (1947, instrumentaal, #25)
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Billy Eckstin|Billy Eckstinee]] (1949, met [[Beroemde jazzmuzikanten/Buddy Baker|Buddy Baker]] and His Orchestra, #27) 


{{References}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>kgovbtvaswrjnfph8kvc9orxd37c0jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Careless Love</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25530</id>
    <revision>
      <id>421368</id>
      <parentid>292749</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="l2n3npj3xxqccn4cpmf3ctli9i339jg" xml:space="preserve">&quot;'''Careless Love'''&quot; is een 'traditional' van onbekende oorsprong, die later als ''jazz standard'' door heel wat bekende vocalisten in hun repertoire werd opgenomen. Het eerste en bekendste arrangement met muziek en tekst dateert uit 1921 en staat op naam van [[Beroemde jazzmuzikanten/W.C. Handy|W.C. Handy]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Spencer Williams|Spencer Williams]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Martha Koenig|Martha Koenig]]. 

==Tekst==
De Blues-versies zijn heel populair. Alhoewel de tekst in de verschillende versies vaak wordt aangepast, vertelt het liedje gewoonlijk over liefdesverdriet dat voortvloeit uit 'careless love', zorgeloze, liefde; liefde die met onverschilligheid wordt beantwoord. Vaak dreigt dan de vertolker ermee haar of zijn onberekenbare geliefde te zullen doden.

: Love, oh love, oh careless love,
: You fly to my head like wine,
: You've ruined the life of many a poor girl,
: and you nearly wrecked this life of mine 

: Liefde, O zorgeloze liefde
: Die vloeit naar mijn hoofd als wijn
: Je verwoestte het leven van zovele meisjes
: Bijna vernietigde je ook het mijne 

==Vertolkingen==
&quot;Careless Love&quot; was aan het begin van de 20e eeuw een van de populairste nummers uit het repertorium van [[Beroemde jazzmuzikanten/Buddy Bolden|Buddy Bolden]]s orkest. Sindsdien is het een jazz- en bluesstandard gebleven. Honderden opnames werden van het lied gemaakt, in verschillende stijlen: van folk, blues, jazz, country tot popmuziek. Tot de meest opmerkelijke ervan behoren die van [[Beroemde jazzmuzikanten/Bessie Smith|Bessie Smith]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Marilyn Lee|Marilyn Lee]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Ottilie Patterson|Ottilie Patterson]], {{Wp|Pete Seeger|Pete Seeger}}, [[Beroemde jazzmuzikanten/George Lewis|George Lewis]]. {{Wp|Big Joe Turner|Big Joe Turner}} maakte in zijn lange carrière verschillende opnames van het nummer. [[Jazz vocalisten/Fats Domino|Fats Domino]] bracht er een plaat mee uit in 1951, en het werd ook gezongen door {{Wp|Elvis Presley|Elvis Presley}}, {{Wp|Entrance (musician)|Entrance}}, [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]], {{Wp|Lonnie Johnson|Lonnie Johnson}}, {{Wp|Dave Van Ronk|Dave Van Ronk}}, {{Wp|Leadbelly|Leadbelly}}, {{Wp|Janis Joplin|Janis Joplin}}, {{Wp|Siouxsie Sioux|Siouxsie Sioux}}, {{Wp|Joan Baez|Joan Baez}}, {{Wp|Ray Charles|Ray Charles}}, {{Wp|Dr. John|Dr. John}}, [[Beroemde jazzmuzikanten/Madeleine Peyroux|Madeleine Peyroux]], {{Wp|Bob Dylan|Bob Dylan}}, alsook door {{Wp|Johnny Cash|Johnny Cash}}, {{Wp|Frankie Laine|Frankie Laine}}, {{Wp|Skip James|Skip James}} en {{Wp|Harry Connick Jr.|Harry Connick Jr.}}
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/ukzfzin29sh1nz1/CarelessLove-JGrandgagnage-tenorsax.ogg Jazzstandards]]]

{{Bron|bronvermelding=* [https://www.jazzstandards.com Jazzstandards.com] - Catalogus met meer dan 1000 standards, gerangschikt volgens populariteit, met info over jazzmusici die het nummer gecoverd hebben {{References}} }}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>l2n3npj3xxqccn4cpmf3ctli9i339jg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Erik Baas/common.js</title>
    <ns>2</ns>
    <id>29822</id>
    <revision>
      <id>421323</id>
      <parentid>420891</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421323</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="30098" sha1="l159wqn3ekbzwxq7hqz5fetwalis6ej" xml:space="preserve">// &lt;nowiki&gt;
// importScript('Gebruiker:Erik Baas/markeer.js');  /* markeer &amp; next*/
// var X='ja';  // ??

$(function () {
  // loadWikidataInfo();
  importScript('Gebruiker:Erik Baas/fwikidata.js');
  // insertTekst();
  // massDelete();
  automatePurgeConfirmationDialog();
  // AutoEdit(); // 20260323
  replaceObsoleteHTMLTags();
  markeerLintErrors();
  addSubpagesLink();
  addPurgeTab();
  return;
});

function AutoEdit() {
  if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 10) {   // 3=Overleg gebruiker; 10=Template
    if (mw.config.get('wgAction') == 'view') {
      window.location += '?action=edit';
    }
  }
  return;
}

function loadWikidataInfo() {
  /* Wikidata; 20260130
  bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Wikidata&amp;oldid=70312736#Geschiedenis */
  if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 0 ) {
    // importScriptURI(&quot;//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair rand/WikidataInfo.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&quot;);
    importScriptURI(&quot;//nl.wikibooks.org/w/index.php?title=User:Erik_Baas/WikidataInfo.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&quot;);
  }
  return;
}

function addSubpagesLink() {
/*
 * Voegt een link &quot;Subpagina's&quot; toe aan de sectie &quot;hulpmiddelen&quot;. 
 * Gebaseerd op de code in [[:commons:MediaWiki:Common.js]].
 * Bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-subpages.js
 * Onderhoud: [[User:Krinkle]]
 */ 
    var i18n = {
        en: &quot;Subpages&quot;,
        fr: &quot;Sous-pages&quot;,
        nl: &quot;Subpagina's&quot;
    };
    if ( [ 'Special', 'File', 'Category' ].indexOf( mw.config.get( 'wgCanonicalNamespace' ) ) === -1 ) {
        var text = i18n[ mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ] || i18n.nl;
        var link = mw.util.getUrl( 'Speciaal:Voorvoegselindex/' + mw.config.get( 'wgPageName' ) + '/' );
        mw.util.addPortletLink( 'p-tb', link, text, '', 'Subpagina\'s van deze pagina');
    };
 return;
}

function replaceObsoleteHTMLTags() {
 var prev = '', sub='', subColor='', subFace='', subSize='', found='', text='', res='', X, Y, Z;
 var objSummary = document.getElementById('wpSummary');
 var obj = document.getElementById('wpTextbox1');
 if (obj == null) return;                                           /* exit */
 if (! (mw.config.get('wgPageContentModel') == 'wikitext')) return; /* exit */
 var text = '' + obj.value;
 if (text.search(/{{Wiu[2,3]/i) &gt; -1) {
  alert('Stop: werk in uitvoering!');
  return;                                   /* exit */
 }

 createDebug();

/* &lt;font&gt; */
while (true) {
 // common pt. 1
 X = /&lt;font.*?&gt;/i.exec(text);   // .exec: if not found: X=null, X[0] etc. = undefined !!
 if (X == null) break;  // geen font-tags
 X = X + ''; // !!
 subColor = subFace = subSize = X.replace(/(\x22|\x27)/g, &quot;&quot;);   // - ' en &quot;

 /* &lt;font color&gt; */
 if (subColor.search(/color/i) &gt; -1) {
  subColor = /color *= *[a-z,0-9,#]*/i.exec(subColor) + '';  // !!
  if (subColor) {
   subColor = subColor.replace(/ *= */, &quot;: &quot;) + &quot;;&quot;;
   subColor = subColor.toLowerCase();
  }
 }
 else {subColor = null;} // geen color-attribute

 /* &lt;font face&gt; */
 if (subFace.search(/face/i) &gt; -1) {
  subFace = subFace.replace(/ *, */g, &quot;,&quot;);
  subFace = /face *= *[a-z,0-9,\,]*/i.exec(subFace) + '';  // !!
  if (subFace) {
   subFace = subFace.replace(/,/g, ', ');
   subFace = subFace.replace(/face *= */i, 'font-family: ') + ';';
  }
 }
 else {subFace = null;} // geen face-attribute

 /* &lt;font size&gt; */
  // todo
  // tijdelijk: subSize = null;
 if (subSize.search(/size/i) &gt; -1) {

  debug(subSize);  // &lt;font color=red face=Tahoma size=3&gt;
  subSize = /(?&lt;=size *= *).*?(?=(\x20,'&gt;'))/i.exec(subSize) + '';
  debug(subSize);  // 

  // subSize = subSize.replace(/.../, &quot;...&quot;);
 }
 else {subSize = null;} // geen size-attribute

// tijdelijk: 
subSize = null;

 // common pt. 2
 Y = '&lt;span style=&quot;';
  //debug(Y);
 if (subColor) Y += subColor;
  //debug(Y);
 if (subFace)  Y += (subColor ? ' ' : '') + subFace;
  //debug(Y);
 if (subSize)  Y += (subColor || subFace ? ' ' : '') + subSize;
  //debug(Y);
 Y += '&quot;&gt;';
  //debug(Y);

 text = text.replace(X,Y);
 text = text.replace(/&lt;\/font/ig, &quot;&lt;/span&quot;);
} // while (true)

 /*
 ToDo:
 - font color/size/face !!!
 - uitzonderingen maken voor elementen tussen blockquote-, nowiki-, pre- en comment-tags !
 */


 /*** Obsolete elements:***/

 /* &lt;big&gt; */
 text = text.replace(/(&lt;big&gt;){3,6}/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: xx-large;&quot;&gt;'); //xxx-large werkt niet in Chrome !
 text = text.replace(/(&lt;big&gt;){2}/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: x-large;&quot;&gt;');
 // 20220106: x-large voor zon en water
 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf(&quot;Leer jezelf ecologisch tuinieren&quot;) &gt; -1) {
  text = text.replace(/(?&lt;=\| *zon *=.*)&lt;big&gt;/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: x-large;&quot;&gt;');
  text = text.replace(/(?&lt;=\| *water *=.*)&lt;big&gt;/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: x-large;&quot;&gt;');
 }
 text = text.replace(/&lt;big/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;');
 text = text.replace(/(&lt;\/big *[a-z|0-9]*&gt;){1,6}/ig, &quot;&lt;/span&gt;&quot;);

 /* &lt;center&gt; */
 text = text.replace(/&lt;center/ig, '&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;');
 text = text.replace(/&lt;\/center/ig, &quot;&lt;/div&quot;);

 /* &lt;small&gt; */
 text = text.replace(/(&lt;small&gt;){3,6}/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: xx-small;&quot;&gt;');
 text = text.replace(/(&lt;small&gt;){2}/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: x-small;&quot;&gt;');
 text = text.replace(/&lt;small/ig, '&lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;');
 text = text.replace(/(&lt;\/small *[a-z|0-9]*&gt;){1,6}/ig, &quot;&lt;/span&gt;&quot;);

 /* &lt;source&gt; 20220116 */
 text = text.replace(/&lt;source/ig,'&lt;syntaxhighlight');
 text = text.replace(/&lt;\/source/ig,'&lt;/syntaxhighlight');

 /* &lt;strike&gt; */
 text = text.replace(/&lt;strike/ig, &quot;&lt;s&quot;);
 text = text.replace(/&lt;\/strike/ig, &quot;&lt;/s&quot;);

 /* &lt;tt&gt; */
 text = text.replace(/&lt;tt/ig, &quot;&lt;code&quot;);
 text = text.replace(/&lt;\/tt/ig, &quot;&lt;/code&quot;);

 /*** Diversen: ***/

 /* &lt;br&gt; */
 text = text.replace(/\x20*&lt;\/?br\x20?\/? ?&gt;/ig, &quot;&lt;br&gt;&quot;);

 /* &lt;br clear=left/right/all/both&gt; */
 text = text.replace(/\x20*&lt;br clear ?= ?(\x22|\x27)?left(\x22|\x27)?\x20?\/?&gt;/ig,       '&lt;br style=&quot;clear: left;&quot;&gt;');
 text = text.replace(/\x20*&lt;br clear ?= ?(\x22|\x27)?right(\x22|\x27)?\x20?\/?&gt;/ig,      '&lt;br style=&quot;clear: right;&quot;&gt;');
 text = text.replace(/\x20*&lt;br clear ?= ?(\x22|\x27)?(all|both)(\x22|\x27)?\x20?\/?&gt;/ig, '&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;');

 /* &lt;hr&gt; */
 text = text.replace(/&lt;\/?hr\x20?\/?&gt;/ig, &quot;&lt;hr&gt;&quot;);

 text = text.replace(/\[\[categorie/ig, &quot;[[Categorie&quot;);
 text = text.replace(/\[\[afbeelding/ig, &quot;[[Afbeelding&quot;);

 /* prettytable */
 text = text.replace(/prettytable/ig, &quot;wikitable&quot;);

 /* WSBN nummer  :-( */
 text = text.replace(/\[WSBN( |-|_)?nummer/ig, &quot;       [WSBN&quot;);

 text = text.replace(/.*Hier.*onderhoudsmeldingen.*\n/ig, &quot;&quot;);

 /* . ná &lt;ref&gt; */
 while(true) {
  X = /(?&lt;!\.) ?&lt;ref&gt;.*?&lt;\/ref&gt;\./.exec(text);
  if (X == null) break;
  Y = X[0].replace(/ ?&lt;ref&gt;/,'.&lt;ref&gt;');
  Y = Y.replace('&lt;/ref&gt;.','&lt;/ref&gt;');
  text = text.replace(X,Y);
 }

 /* sjablonen en Magic Words */
 text = text.replace(/{{{/g, &quot;aW~d6-8Ht#yV_5&quot;);  // vervang &quot;{{{&quot; tijdelijk door code om varabelen te onderscheiden van sjablonen

 /* Magic Words - 20230323 */
 text = text.replace(/\{\{#categorytree:/g, &quot;{{#Categorytree:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{#expr:/g,         &quot;{{#Expr:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{\s?#if:\s?/ig,    &quot;{{#If:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ ?#invoke:/g,     &quot;{{#Invoke:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ ?#pos:/g,        &quot;{{#Pos:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ ?#switch:/g,     &quot;{{#Switch:&quot;);

 /* Magic Words met 2 hoofdletters: 20230421 */ 
 text = text.replace(/\{\{ ?#ife/ig, &quot;{{#IfE&quot;);

 /* oud:
 text = text.replace(/\{\{ ?#iferror:/g,   &quot;{{#IfError:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ ?#ifexpr:/g,    &quot;{{#IfExpr:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ ?#ifexist:/g,   &quot;{{#IfExist:&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ ?#ifeq:/g,      &quot;{{#IfEq:&quot;);
 */

 /* ISBN 20230625 */
 // text = text.replace(/ISBN\s{1,3}/ig, &quot;{{ISBN|&quot;);
 // debug (&quot;ISBN checken!&quot;);
 // text = text.replace(/(?&lt;=\{\{ISBN\|[0-9%s]{8,13})(( )|\.|,|\n)/ig, &quot;}} &quot;);  //  &lt;-


 /* ISBN exp. 20240121 */
 text = text.replace(/ISBN\s{1,3}([0-9]\-?)*/ig, &quot;{{$&amp;}}&quot;);
 text = text.replace(/\{\{ISBN\s{1,3}/ig, &quot;{{ISBN|&quot;);


 /* Sjabloonredirects vervangen 20220209 */
 text = text.replace(/{{Beg(innetje)?}}/ig, &quot;{{Begin}}&quot;);

 text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Alleen afdrukken inline\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes
 text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?\|/ig,          '{{Alleen afdrukken inline|');
 text = text.replace(/{{Herhalen ?\|/ig,                  '{{Repeat|');
 text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig,   '{{Niet afdrukken block\n|\n');    // extra \n tbv. sommige wikicodes
 text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?\|/ig,            '{{Niet afdrukken block|');
 text = text.replace(/\n\| *Moeilijkheid *= *[ a-zA-Z]*/ig, '');   // 20251012

 text = text.replace(/{{Zieook ?(\|\n|\n\|)/ig,           '{{Zie ook\n|\n');                 // extra \n tbv. sommige wikicodes
 text = text.replace(/{{Zieook ?\|/ig,                    '{{Zie ook|');

 /* text = text.replace(/{{Crd ?\|/ig,                       '{{Akkoord|');  klaar */
 /* text = text.replace(/{{Akkoorden ?\|/ig,                 '{{Akkoord|');  klaar */

 // eerst toepassen op _alle_ sjablonen, ipv. check op overbodige &quot;|&quot; ?


 /* sjabloonnaam met hoofdletter */
 {
  while(true){
   X = /{{[a-z]/.exec(text);
   if (X == null) break;
   Y = X[0].toUpperCase();
   text = text.replace(X,Y);
  }

 /* Idem in Sjabloon:Tl: 20230421  -- ToDo 
  while(true){
   X = /{{tl\|[A-Za-z]/i.exec(text);
   alert(&quot;X1=&quot; + X);
   if (X == null) break;
   alert(&quot;X2=&quot; + X);
   Y = X[0].toUpperCase();
   alert(&quot;Y=&quot; + Y);
   text = text.replace(X, &quot;{{Tl|&quot; + Y);
   alert(&quot;3=&quot; + text.replace(X, &quot;{{Tl|&quot; + Y));

  / alert(X + &quot; - &quot; Y + &quot; - &quot; + text.replace(X, &quot;{{Tl|&quot; + Y));
  }
*/

  // overbodige pipe na sjabloonnaam
  prev = text;
  text = text.replace(/(?&lt;={{[a-z,0-9, ,-]*) *\| *\n/ig, '\n|\n');
  if (!(prev == text)) {
   debug('checken: evt. eerste sjabloonparameter(s)!'); // alert
  }
 }

 text = text.replace(/aW~d6-8Ht#yV_5/g, &quot;{{{&quot;);     // herstel code naar &quot;{{{&quot;            ---------------

 /* {{Sub}} onderaan */
 X = text.search(/{{sub}}/i);
 if (X &gt; -1 &amp;&amp; X &lt; 50) {text = text.replace(/{{sub}}\n?/i, '') + '{{Sub}}';}

 /* lege regels voor {{sub}} */
 text = text.replace(/\n ?\n*{{sub}}/ig,'\n{{Sub}}');

 /* &lt;tr&gt; |- */
 text = text.replace(/\|-+/g, &quot;|-&quot;);

 /* overbodige laatste &lt;tr&gt; */
 text = text.replace(/ *\|-\x20*\n *\|}/g, &quot;|}&quot;);

 /* wikicode hr: 4 streepjes */
 text = text.replace(/^-{5,}/g,  &quot;----&quot;);
 text = text.replace(/\n-{5,}/g, &quot;\n----&quot;);

 /* http:// */
 prev = text;
 text = text.replace(/http:\/\//ig, 'https://');
 if (!(prev == text)) {debug('Check externe links (https)!');}  // alert

 /* &quot;xxe eeuw&quot; in tekst */ {  // 20220119
  /* disabled: mag geen _links_ wijzigen ! 20220215 
   text = text.replace(/(?&lt;=(1|2)?[0-9])e eeuw/g,'&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; eeuw');
   text = text.replace(/(?&lt;=(1|2)?[0-9])e-eeuw/g,'&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;-eeuw');
  */
 }

 text = text.replace(/\[\[categorie:/ig, &quot;[[Categorie:&quot;);
 text = text.replace(/\[\[:categorie:/ig, &quot;[[:Categorie:&quot;);

 /* Afsluitende tag op Categorie: 20220124, v2 */
 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) {
  text = text.replace(/'''{{PAGENAME}}(?!''')/i, &quot;'''{{PAGENAME}}'''&quot;);
 }

 /* Check op nested span tags - 20220218 */
 /*
 if (text.search(/&lt;\/span( color)?&gt; ?&lt;\/span&gt;/i) &gt; -1 ){
  // alert('Check: nested span tags!?');
  text = text.replace(/&quot;&gt;&lt;span style=&quot;/ig, ' ')                    // erg bot: alleen voor eco tuin ??
  text = text.replace(/&lt;\/span( color)?&gt;&lt;\/span&gt;/ig, '&lt;/span&gt;'); //  ,,
 }
 */

 /* {{Fase0..4}} -&gt; {{Fase|0..4}} */
 text = text.replace(/\{\{Fase(?=[0-4])/ig,    '{{Fase|');                 // 20250810

 /* geen lege regel na kopje - 20230724 */
 text = text.replace(/==\n\n(?!==)/g, &quot;==\n&quot;);

 // komma vóór &lt;ref&gt; // 20251004
 text = text.replace(/ \&lt;\/ref\&gt;/ig,  '&lt;/ref&gt;');
 text = text.replace(/ \&lt;\/cite\&gt;/ig, '&lt;/cite&gt;');

 // links wp fixen:  // 20251004
 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) {
   text = text.replace(/\[\[:?w:(nl:)?(.*?)\]\]/ig  , '{{Wp|$2}}');
 }
 text = text.replace(/\{\{W\|/ig, '{{Wp|');  // 20251008

 // objSummary.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML elementen';
 // objSummary.value = 'lf'; // 20260323

 //aap      . + * ? ^ $ ( ) [ ] { } | / \

 // 20260323:
 text = text.replace(/{{Clearboth/ig, &quot;{{Clear both&quot;);
 text = text.replace(/{{Clearleft/ig, &quot;{{Clear left&quot;);

 text = text.replace(/( |&amp;nbsp;){0,3}&lt;ref(?!erences)/ig, '&amp;nbsp;&lt;ref');  // 1 spatie voor &lt;ref&gt;   20260121
 text = text.replace(/&lt;ref(.*)?&gt; &lt;ref/ig, '&lt;ref$1&gt;&lt;ref');                // tenzij 2 x ref na elkaar

 text = text.replace(/\{\{L\|(.*)\}\}/ig, '[[../$1/]]');    //  {{L|x}} -&gt; [[../x/]]  20251229

 text = text.replace(/#DOORVERWIJZING ?/ig, '#Redirect ');

 text = text.replace(/\{\{Boeksjabloon[^ \(]/ig, '{{Index basis\n');
 text = text.replace(/\|naam cursus/ig, '|titel');

 if (mw.config.get('wgPageName').indexOf('Sjabloon:Index_') &gt; -1) {   // mw.config.get('wgPageName') geeft {{FULLPAGENAME}} !
  text = text.replace(/## ?\[\[/g , '**[[');
  text = text.replace(/# ?\[\[/g  , '*[[');
 // ???  text = text.replace(/\[\[Categorie:Sjablonen index\]\]\n?/ig, '');
 }

 // {{tl}}:
 // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + '$1'.toUpperCase());                       // werkt niet
 // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + String($1).charAt(0).toUpperCase());       // crasht

 // komma in getal -&gt; punt - verder testen! - werkt maar t/m 999,999! :
 // text = text.replace(/([0-9]{1,3}),([0-9]{3})/g, '$1.$2');

 text = text.replace(/\{\{Schaak\/Bord\|=/ig , '{{Schaak/Bord2'); // 20251030
 text = text.replace(/\|\n\|=/ig             , '|\n|');
 text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig   , '$1\n');
 text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig   , '$1\n');

 text = text.replace(/\{\{HTML-standaardattributen/ig, '{{HTML standaardattributen');
 text = text.replace(/\{\{HTML (tags|elementen)/ig,    '{{Navigatie HTML elementen');  // 20251016
 text = text.replace(/\[\[(:)?File:/ig,                '[[$1Bestand:');                // 20251009
 text = text.replace(/\[\[(:)?Image:/ig,               '[[$1Afbeelding:');
 text = text.replace(/\n\n?\{\{Recepten\}\}/ig,        '\n{{Navigatie recepten}}');    // 20251012
 text = text.replace(/\{\{Beg\}\}/ig,                  '{{Begin}}');                   // 20251022
 text = text.replace(/\{\{Boekenplanken\}\}/ig,        '{{Navigatie boekenplanken}}'); // 20251022

 /*** Eenmalige acties ***/
 text = text.replace(/\[\[Kookboek\/Dessert/ig,     '[[Kookboek/Nagerecht');     // 20251012
 text = text.replace(/\{\{TOCRechts/ig,             '{{TOC rechts');             // 20230417
 text = text.replace(/\{\{Wikt(?=(\||\}))/ig,       '{{Wiktionary');             // 20230514
 text = text.replace(/\{\{Woordenboek Index\}/ig,   '{{Alfabet met links}');     // 20230520
 text = text.replace(/se wikipedia/ig,              'stalige Wikipedia');        // 20230614
 text = text.replace(/background: ?none;? ?/ig,     '');                         // 20250711
 text = text.replace(/\n?\n\n\n\{\{Recepten\}\}/ig,     '\n\n{{Recepten}}');              // 20250805
 text = text.replace(/\{\{Recept\n\|\n/ig,              '{{Recept\n');                    // 20250805  
 text = text.replace(/(?&lt;![a-zA-Z])NB(\.(\:)?|\:) ?/g,  'NB ');                           // 20250817
 text = text.replace(/Wiskunde voor MBO techniek\//g,   'Wiskunde voor MBO techniek 1/'); // 20250824

 /*** Archief eenmalige acties ***/
 /*
 text = text.replace(/\{\[Clear both/ig , &quot;{{Clear both&quot;);
 text = text.replace(/{{Clearright/ig   , &quot;{{Clear right&quot;);
 text = text.replace(/{{Boeken/ig       , &quot;{{Post-it/Boeken&quot;);

 // tbv. Maatschappijleer/Alfabetische woordenlijst maatschappijleer - 20260303:
 // text = text.replace(/; ?&lt;&lt;!-- ?/ig , ';&lt;!--');
 // text = text.replace(/ ?--&gt;span&gt;/ig , '--&gt;');
 // text = text.replace(/;&lt;\/span&gt;/ig  , ';');

 // text = text.replace(/\[\[Categorie:Land\]\]/ig, '[[Categorie:Land in Europa]]');  // 20260125

 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Atlas van') &gt; -1) {      // wd-properties vervangen; 20260119
   text = text.replace(/(property|statements):P18/ig,   '$1:afbeelding');
   text = text.replace(/(property|statements):P31/ig,   '$1:is een');
   text = text.replace(/(property|statements):P35/ig,   '$1:staatshoofd');
   text = text.replace(/(property|statements):P47/ig,   '$1:grenst aan');
   text = text.replace(/(property|statements):P122/ig,  '$1:regeringsvorm');
   text = text.replace(/(property|statements):P206/ig,  '$1:gelegen in of aan waterlichaam');
   text = text.replace(/(property|statements):P361/ig,  '$1:onderdeel van');
   text = text.replace(/(property|statements):P571/ig,  '$1:datum van oprichting of creatie');
   text = text.replace(/(property|statements):P1539/ig, '$1:vrouwelijke bevolking');
   text = text.replace(/(property|statements):P1540/ig, '$1:mannelijke bevolking');
   text = text.replace(/(property|statements):P2131/ig, '$1:bruto binnenlands product');
}

 // tbv. [[Wikibooks:Lijst van eigenschappen van Wikidata-items]]: (20251211))
 text = text.replace(/\&lt;br\&gt;\[\[d:Property talk:P[0-9]{1,5}\|talk\]\]\&lt;br\&gt;\[\[d:Wikidata:Database reports\/Constraint violations\/P[0-9]{1,5}\|covi\]\]\|/ig, '|');

 // voor [[Onderwijs in relatie tot P2P]] :
 text = text.replace(/tot P2P\/(.*)/g, 'tot P2P/$1|$1]]');

 text = text.replace(/{{StringReplace ?\|/ig,             '{{Replace|');
 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 3) { // &quot;Overleg gebruiker&quot;;  20251116
   text = text.replace(/\{\{Zandbak\}\}/ig, '{{Zb}}');
 }

 text = text.replace(/\{\{Bladeren(2|3)/ig,         '{{Bladeren4');              // 20230531
 text = text.replace(/\[\[Categorie:Weglaten bij afdrukken.*?\]\]\n?/ig, '');  // 20251024
 text = text.replace(/\{\{Miljoen/ig, '{{Afronden');  // 20251005

 // lintfouten: Ingebedde stijlregel voor de achtergrondkleur zonder bijbehorende tekstkleur  // 20250711
 text = text.replace(/(color: ?(black|inherit); ?)?background(-color)?:/ig, 'color: inherit; background-color:');

 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) {                // 20251009
  if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('- inhoud') &gt; -1) {
   text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Hoofdstuk.*?\]\]\n?/ig, '');
   if (text.indexOf('Categorie:Inhoud') &gt; -1) {
    // window.location.assign('https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Categorie:Inhoud');
    return;
   }   
   text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Inhoud\]\]\n?/ig, '');
   text = text + '[[Categorie:Inhoud]]\n';  // toevoegen indien cat:hoofdstuk nog niet aanwezig

   // werkt niet (edit wordt niet opgeslagen):
   // var Button = document.getElementById(&quot;wpSave&quot;);
   // Button.click();
  }
 }

 var X = mw.config.get('wgPageName');
 document.write(X + '__');
 var Y = X.search('Wikibooks:Infobox/');
 document.write(Y + '__');
 if (Y &gt; -1) {
   document.write('ja__');
   text = text.replace(/--\&gt;\|.*boekenplank.*(taal( en letterkunde)?|talen)/ig, '--&gt;| boekenplank    = Taal en letterkunde');// 2025100?
 }

 text = text.replace(/\{\{Abc\}\}/ig,               '{{Alfabet met ankers}}');   // 20230414
 text = text.replace(/\[\[Categorie\:Sjablonen sjabloondocumentatie/ig, '[[Categorie:Sjabloondocumentatie');

 text = text.replace(/Moderne/g      , 'moderne');      // 20251006
 text = text.replace(/Hedendaagse/g  , 'hedendaagse');
 text = text.replace(/Architectuur/g , 'architectuur');
 // rode (wp-)links ontlinken:
 // tbv. [[Veelvoorkomende misvattingen/Wetenschap en technologie]]
 // &quot;lazy&quot; mode: (.*?) - https://javascript.info/regexp-greedy-and-lazy ! :-)

 // problemen:
 //  * afb. met link(s) in de caption gaan stuk           -&gt; handmatig op te lossen
 //  * links met afwijkende omschrijving worden zichtbaar -&gt; niet  ,,

 // 2: te behouden links veiligstellen:
 text = text.replace(/\[\[((Afbeelding|Bestand|bibcode|doi|File|Image|Media):.*?)\]\]/ig, 'REPL251005pre$1REPL251005post');

 // 3: alle overige links omzetten naar tekst:
 text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1');
 text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); // 2e keer tbv. geneste links!

 // 4: te behouden links herstellen:
 text = text.replace(/REPL251005pre/g,  '[[');
 text = text.replace(/REPL251005post/g, ']]');
*/

/*
 text = text.replace(/{{Receptmetafbeelding/ig,           '{{Infobox recept');               // 20230312, 20251011
 te gretig;  text = text.replace(/,\&lt;ref\&gt;(.*)\&lt;\/ref\&gt;/ig               , '&lt;ref&gt;$1&lt;/ref&gt;,');       // 20251004
 text = text.replace(/\[Spaans\/Les( |_)0/ig                             , '[Spaans/Les ');         // 20250930
 text = text.replace(/Categorie\:Ingrediënt\/Drank/ig                    , 'Categorie:Drank')       // 20250929
 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Fruit/ig          , 'Categorie:Fruit')       //   ,,
 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Gevogelte/ig      , 'Categorie:Gevogelte')   //   ,,
 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Graan/ig          , 'Categorie:Graan')       //   ,,
 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Groente/ig        , 'Categorie:Groente')     //   ,,
 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Zuivel/ig         , 'Categorie:Zuivel')      //   ,,
 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Vruchtensap/ig    , 'Categorie:Vruchtensap') //   ,,
*/

 /* text = text.replace(/Italiaans.*Antwoorden.*\]\]/g, mw.config.get('wgTitle') + '/Antwoorden]]'); // 20250920 */
 /* text = text.replace(/Italiaans\/Les0?/g,           'Italiaans/Les ');                            // 20250920 */
 /* text = text.replace(/ hele )/ig, ' heel ');  //20250920 */
 /* text = text.replace(/WikiJunior/g,                 'Wikijunior');               // 20250718 */
 /* text = text.replace(/\{\{TOCLinks/ig,              '{{TOC links');              // 20230417 */
 /* text = text.replace(/\/(.{1,65})\]\]/ig, '/$1|$1]]'); // 20250903 */
 /* text = text.replace(/\{\{Uitleg\|(.{5,43})\|(.{5,43})\}\}/ig, '{{Hover|tekst=$2|hovertekst=$1}}');  // 20250901 */
 /* text = text.replace(/\{\{Tuin(\n|\|)/i,                '{{Tuinkalender');                // 20250803 */
 /* text = text.replace(/\{\{Tuinkalender\|Pagina.*tuinieren\/(.*)\|tuinkalender\]\]\n?\|Onderdeel\=(.*)\n\}\}/i, '{{Tuinkalender|$1|$2}}');  // 20250831 */
 /* text = text.replace(/(?&lt;=g)allerij/ig,               'alerij');                   // 20230614 */
 /* text = text.replace(/(?&lt;=t)utti frutti/ig,           'uttifrutti');               // 20250817 */
 /* text = text.replace(/\{\{\#babel\:/ig,               '{{Babel|');                 // 20250813 */
 /* text = text.replace(/\n/g, ']]\n');  // 20250812 */
 /* text = text.replace(/gerbuik/g, 'gebruik'); // 20250806 */
 /* text = text.replace(/\{\{Noindex\}\}/ig,             '__NOINDEX__');    */
 /* text = text.replace(/\{\{Clear\}\}/ig,               '{{Clearboth}}');  */
 /* text = text.replace(/\| ?Naam ? ?= ? ?{{PAGENAME}}/, '| Naam = ');               // 20250805 */

 /* text = text.replace(/Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek/ig, 'Categorie:Sjablonen talen en dialecten'); */
 /* text = text.replace(/Categorie\:Fase(?=[0-4])/ig, 'Categorie:Fase ');*/         // 20250803

 /* 1e img van Sjabloon:Gestarte boeken verwijderen */
 // text = text.replace(/ ?\[\[Bestand:.-4\.svg\|.px\]\] ?/ig , '\n');  // 20250722
 // text = text.replace(/  /ig                                , ' ');
 // text = text.replace(/\* ? ?/ig                            , '&lt;br&gt;\n');
 // text = text.replace(/\]\] \{\{/ig                         , ']]{{');
 // text = text.replace(/\{\{0%/ig                            , '00%');

 //text = text.replace(/Chillipepers\.nl/ig, 'chillipepers.nl');  // 20250722
 //text = text.replace(/Chillipeper\.nl/ig,  'chillipeper.nl');   //   ,,
 // text = text.replace(/Basiskennis( |_)chemie6\//g, 'Basiskennis chemie 6/'); // 20250906
 // // document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; werkt niet!??

// ---------------------------------------------------------------------------------------------
 /* tbv. lintfouten op overleg gebruiker */
 // text = text.replace(/('''|\&lt;\/?b\&gt;)/ig, &quot;&quot;);                                 /* 20230627 */

 /* tbv. verkeerd geneste tags op overleg:gebruiker */
 // text = text.replace(/\&lt;\/?span.*?\&gt;/ig, &quot;&quot;);                                 /* 20230627 */
 // obj.value = 'Lintfouten: Verkeerd geneste tags';

 /* test: CSS beter leesbaar maken - 20230519 */
 text = text.replace(/(?&lt;=style\=\&quot;.*): *(?=\&gt;)/ig, &quot;: &quot;);  /* too greedy; check &quot;http(s):, /File: etc. ! */
 text = text.replace(/(?&lt;=style\=\&quot;); ?(?=\&quot;)/ig,           &quot;; &quot;);


 /* ------ oud -------------
 text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers');
 text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek');
 // &quot;xxe eeuw&quot; in titel  {  // 20220119
  var title = mw.config.get('wgTitle');
  var pattern = /(?&lt;=(1|2)?[0-9])e-eeuw/;
  if (text.search(/{{DISPLAYTITLE:/) == -1) {
   if (title.search(pattern) &gt; -1) {
    text = '{{DISPLAYTITLE:' + title.replace(pattern,'&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;-eeuw') + '}}' j+ text;
   }
  }
  else debug('{{DISPLAYTITLE: is niet vervangen');
 }

 // tijdelijk (tbv &quot;Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt&quot;)
 text = text.replace(/{{cat\|?/ig, &quot;{{Cat&quot;);
 text = text.replace(/{{boekcat\|/ig, &quot;{{Boekcat&quot;);
 text = text.replace(&quot;'''{{PAGENAME}}&quot;, &quot;'''{{PAGENAME}}'''&quot;);
 */
 /* verplaatsen naar andere categorie:
 text = text.replace(/\[\[Categorie:Aardrijkskunde/ig, &quot;[[Categorie:Geografie&quot;);
 */
 /* sig BeeBringer:
 text = text.replace(/\[\[Bestand:BeeBringer.png\‎]\].*?\&lt;\/sup&gt;/, '\n[[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] [[Overleg_gebruiker:BeeBringer|overleg]]');
 text = text.replace(/u wijzingen/, 'uw wijzigingen');
 */

 /* div. typefouten */
 // text = text.replace(/(?&lt;=w)ijzingen/, 'ijzigingen');
 text = text.replace(/paramaters/, 'parameters');

 /*** Einde ***/
 /* niets veranderd? */
 if (obj.value == text) return;                                   /* exit */

 obj.value = text;                                                /* klaar om op te slaan */
 // obj.value = obj.value + '\n\n' + text;  // TIJDELIJK!!

 /*** Samenvatting ***/
 var obj = document.getElementById('wpSummary');
 // obj.value = 'cat'; 
 // obj.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML-elementen';
 // obj.value = 'Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt';

/* tijdelijk (voor eenmalige acties): */
// obj.value = '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek]]';
// obj.value = '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers]]';

 /*** Niet volgen tenzij reeds eerder gevolgd ***/
 var obj = document.getElementById('ca-watch');
 if (obj) {document.getElementById('wpWatchthis').checked = false;}
 return;
}

function addPurgeTab() {
 /* Voegt een &quot;purge&quot; tabje toe
 (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */
 if(!document.getElementById) return;
 var x = document.getElementById('ca-history');
 if(! x) { return; }
 var tabs = document.getElementById('p-cactions').getElementsByTagName('ul')[0];
 if(x.children) { x = x.children[0]; }
 else { x = x.childNodes[0]; }
 addlilink(tabs, x.href.replace(/=history/, &quot;=purge&quot;), 'purge', 'ca-purge');
 // ta['ca-purge'] = ['g', 'Purge the internal cache for this page']; // &quot;ta is not defined&quot;
}

function addlilink(tabs, url, name, id) {
 /* voegt tabjes toe
 (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */
 var na = document.createElement('a');
 na.href = url;
 na.appendChild(document.createTextNode(name));
 var li = document.createElement('li');
 li.id = id;
 li.appendChild(na);
 tabs.appendChild(li);
 return li;
}

function experiment() { // (om 'Inklappen' resp. 'Uitklappen' te vervangen)
 UitklapDivHide = '▲'; // U+25B2 kleiner: ▴ u+25B4   werkt niet
 UitklapDivShow = '▼'; // U+25BC kleiner: ▾ u+25BE    ,,    ,,
}

function automatePurgeConfirmationDialog() {
/* Automate purge confirmation dialog. (https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Purge) */
 if (mw.config.get('wgAction') === 'purge' ) {
  $('form[action*=&quot;action=purge&quot;]').submit();
 }
 return;
}

function markeerLintErrors() {  // 20220114
 // Markeert aantallen &gt; 0 op Speciaal:LintErrors met een rode achtergrond.
 if (! (mw.config.get('wgPageName') == 'Speciaal:LintErrors')) return;  /* exit */
 var list = document.getElementsByTagName(&quot;BDI&quot;);
 if (list.length == 0) return;
 for (i=0; i&lt;list.length; i++) {
  if (! (list[i].innerHTML == '(0 fouten)')) {
   list[i].style.background = '#ff8080';
  }
 }
 return;
}

function createDebug() {  // v2, 20220113
 // Creëert een debug-venster direct boven het bewerkingsvak.
 var obj = document.getElementById('wpTextbox1');
 var parent = document.getElementById('editform');        
 var newItem = document.createElement(&quot;DIV&quot;);
 newItem.id = 'debug';
 newItem.style.display='none';
 var textnode = document.createTextNode(&quot;&quot;);
 newItem.appendChild(textnode);
 parent.insertBefore(newItem, obj);
}

function debug(txt) {
 // Voegt een regel tekst toe aan het debug-venster.
 var obj = document.getElementById('debug');
 if (obj == null) return;                        /* exit */                 
 obj.style.display = 'block';
 obj.innerHTML = obj.innerHTML + txt.replace(/&lt;/g,'&amp;lt;') + '&lt;br&gt;';
}

function massDelete() {  /* tbv. verwijderen ~450 pagina's, zie lijst op LJET/Gewenste pagina's */
 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Leer jezelf') == -1) return;
 if (mw.config.get('wgAction') != 'delete') return;
 document.getElementById('ooui-php-2').value = 'Verwijdersessie 3 september 2025';
 document.getElementById(&quot;deleteconfirm&quot;).submit(); 
 return;
}

function insertTekst() {
 var title = mw.config.get('wgTitle');
 if ((title.search(/Kookboek [0-9]{1,2} /i)) == 0) {
  if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 10) {
   if (mw.config.get('wgAction') == 'view') {
    window.location += '?action=edit';
    var text = document.getElementById('wpTextbox1').value;
    text = '__EXPECTUNUSEDCATEGORY__\n' + text;
   }
  }
 }
 return;
}

function capFirst(str) {
 /* fix all-caps en camel-case */
 return str[0].toUpperCase() + str.slice(1).toLowerCase();
}

// &lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>l159wqn3ekbzwxq7hqz5fetwalis6ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Platte fietsband</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30605</id>
    <revision>
      <id>421340</id>
      <parentid>404445</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5460" sha1="0plqsql9lwzbki3odelzzec5pfud5tk" xml:space="preserve">== Benodigdheden ==
* een emmer
*een vod
*een fietspomp
*een bandenplakset bestaande uit 
**plakkertjes
**lijm&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
**watervast schuurpapier of een fles wasbenzine&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
**een stel bandenlichters
[[Bestand:Puncture-repaire-kit.jpg|geen|miniatuur|Bandenplakset]]
'''Zorg dat je alle bovenstaande spullen hebt voordat je begint&lt;br&gt;'''

== De binnenband uit de buitenband halen ==
Kijk eerst welke band er defect is de voor of achterband.

Verwijder alle overtollige lucht uit de defecte band door het ventiel open te draaien en het ventiel te verwijderen. Verwijder ook de moer/ring die de band vast maakt aan het wiel.

'''Is het voorwiel defect steek dan de bandenlichters aan de andere kant als de dynamo. Is het achterwiel defect steek dan de bandenlichters aan de andere kant als de tandwielen/kettingkast.'''

Wring de bandenlichters langs de ene zijde onder de buitenband en haak ze langs de andere kant vast op een spaak.  Er zijn in een set drie bandenlichters zodat de middelste die steeds komt los te zitten kan worden verplaatst.  
[[Bestand:Changing an inner tube - Removing the tire (2).jpg|geen|miniatuur|Bandenlichters in de band steken]]
[[Bestand:Changing an inner tube - Removing the tire (3).jpg|geen|miniatuur|Buitenband losmaken]]

'''Let op! Beschadig de binnenband niet.'''  Als de buitenband niet meer onder spanning staat kan ze met de hand verder worden losgemaakt.  Is de buitenband langs een zijde helemaal los dan .  Duw vervolgens het ventiel krachtig maar voorzichtig naar binnen tot ze helemaal uit de velg is.  Haal de binnenband uit de buitenband.
[[Bestand:Changing an inner tube - Removing the tube (2).jpg|geen|miniatuur|De binnenband uit de buitenband halen]]

== De binnenband controleren. ==
Neem de emmer en vul ze half met water.  

Pomp de binnenband een beetje op en duw ze nadat je het ventiel hebt gesloten, stukje per stukje in de halfvolle emmer. 

Bij ieder ondergedompeld stukje binnenband ga je na of er geen luchtbelletjes ontstaan. '''Controleer ook het ventiel.'''  

Zie je luchtbelletjes dan heb je het gat gevonden. Markeer eventueel het gat. Haal de binnenband uit de emmer, laat de lucht eruit en droog ze af.  '''Vergeet hierbij niet waar het gat in de band zich bevindt.'''  

Komen de luchtbelletjes uit het ventiel vervang het ventiel en controleer de rest van de band en het ventiel.  
[[Bestand:Fietband lek zoeken.jpg|alt=Lek gevonden met emmer water|geen|miniatuur|Lek gevonden met emmer water]]

== De binnenband plakken ==
Schuur de omgeving rond het gat een beetje op of maak het gebied rond het gat schoon met wasbenzine&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Let op wasbenzine is een chemische stof tref lees en tref alle veiligheidsmaatregelen uit de [https://www.verf.nu/infoblad/OCS%20wasbenzine.pdf msds]&lt;/ref&gt;
[[Bestand:Fietsband opruwen.jpg|geen|miniatuur|Omgeving om het gat opgeruwd]]

Smeer wat lijm&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Bandenplaklijm is een chemische stof lees en tref alle maatregelen uit de [https://cdn.toolstation.nl/safety_sheet/18654.pdf msds].&lt;/ref&gt; op en rond het gat. 

Smeer wat lijm op de plakker. 

'''Wacht ongeveer 2 minuten''' totdat de lijm droog is (de lijm wordt dof van kleur) en kleef dan het plakkertje op de opening.  Het plakkertje moet over zijn volledige oppervlak kleven en zo de opening luchtdicht afdekken. 

 [[Bestand:Fietsband geplakt.jpg|geen|miniatuur|De plakker op het gat]]
Test na dit werkje eerst of er geen andere gaten in de binnenband zitten door deze weer op te pompen en weer verder te gaan met stap 2 totdat alle gaten zijn geplakt. 

== De buitenband en het velglint controleren. ==
Controleer of er door de buitenband geen glas of spijkers ed. heen steken.  Doe dit door voorzichtig de binnenkant van de buitenband af te gaan met je vingers. Pas hierbij op dat je je vingers niet bezeerd of opengehaald. 

Controleer ook het loopvlak van de buitenband en controleer de buitenband op scheuren. Is de buitenband erg slecht vervang deze anders is de binnenband zo weer lek.

Controleer of het velglint nog goed is. Dit is een soort elastiek dat aan de binnenkant van het wiel zit dat er voor zorgt dat de bovenkant van de spaken de binnenband niet lek prikken.
[[Bestand:Application d'un fond de jante.jpg|geen|miniatuur|Voorbeeld van een velglint]]

== De binnenband terug zetten in de buitenband. ==
Steek de buis van het ventiel weer door het wiel heen en zet deze vast door de onderste ring er weer op te draaien. 

Plaats het ventiel terug. 

Pomp de band licht op 
[[Bestand:Changing an inner tube - Slightly inflating the new tube.jpg|geen|miniatuur|De binnenband licht oppompen]]
[[Bestand:Changing an inner tube - Slightly inflating the new tube (2).jpg|geen|miniatuur|De binnenband licht oppompen]]
Steek het ventiel weer terug in het wiel
[[Bestand:Changing an inner tube - Inserting the new tube.jpg|geen|miniatuur]]

Breng de binnenband terug in de buitenband. zorg ervoor dat hij er netjes in zit dus niet dubbel zit ed.

Als de binnenband in de buitenband zit laat dan de band weer leeglopen.

Gebruik de bandenlichters om de buitenband weer dicht te maken. '''Let op! Beschadig hierbij de binnenband niet anders mag het klusje herbeginnen.'''  

Pomp de band weer op en draai de onderste ring/moer onder het ventiel  met de hand goed vast.

Laat eventueel de fiets een nachtje staan zodat je zeker weet dat hij goed geplakt is.{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>0plqsql9lwzbki3odelzzec5pfud5tk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/The Man I Love</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31030</id>
    <revision>
      <id>421392</id>
      <parentid>292762</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1616" sha1="c8az1wrccnw6h49no63w4nh6yugoryn" xml:space="preserve">'''''The Man I Love''''' is een populair lied uit 1924 van {{Wp|George Gershwin|George Gershwin}}, op tekst van zijn broer {{Wp|Ira Gershwin|Ira}}, dat een bekende jazzstandard is geworden. 

Oorspronkelijk kwam het lied onder de titel “The Girl I Love&quot; voor in de door Gershwin geschreven musical ''Lady, Be Good'' uit 1924, een satire op de overheid. Het werd echter uit de show verwijderd, en onderging hetzelfde lot in de anti-oorlogssatire ''Strike Up the Band''-musical uit 1927. Het was overigens daar dat het voor het eerst als &quot;The Man I Love&quot; werd opgevoerd. Na try-outs werd het in 1928 ook uit Ziegfelds Hollywoodmusical ''Rosalie'' geweerd. Niettemin is het zonder Broadwaysucces ook een populair lied geworden.

== Bekende covers ==
Een bekende cover van de song is [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holidays]] gezongen versie uit 1939, samen met haar vriend, de saxofonist [[Beroemde jazzmuzikanten/Lester Young|Lester Young]]. Ook [[Beroemde jazzmuzikanten/Coleman Hawkins|Coleman Hawkins]]' opname uit 1943, eveneens op tenorsaxofoon, wordt door jazzliefhebbers bijzonder gewaardeerd.

== Ranking ==
In de ranking van Jazzstandards.com, bepaald door het aantal jazzopnames door verschillende muzikanten, staat ''The Man I Love'' hoog genoteerd op plaats 18.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.jazzstandards.com/compositions-0/themanilove.htm The Man I Love of Jazzstandards.com]&lt;/ref&gt;
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/ae1wydk489jwpa3/Themanilove-8bars_by_JGrandgagnage.ogg Jazzstandards]]]
{{Appendix}}
&lt;references/&gt;
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>c8az1wrccnw6h49no63w4nh6yugoryn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421394</id>
      <parentid>421392</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1616" sha1="n54l35spq5xi70mv8ybli6kzx9nu0aj" xml:space="preserve">'''''The Man I Love''''' is een populair lied uit 1924 van {{Wp|George Gershwin|George Gershwin}}, op tekst van zijn broer {{Wp|Ira Gershwin|Ira}}, dat een bekende jazzstandard is geworden. 

Oorspronkelijk kwam het lied onder de titel “The Girl I Love&quot; voor in de door Gershwin geschreven musical ''Lady, Be Good'' uit 1924, een satire op de overheid. Het werd echter uit de show verwijderd, en onderging hetzelfde lot in de anti-oorlogssatire ''Strike Up the Band''-musical uit 1927. Het was overigens daar dat het voor het eerst als &quot;The Man I Love&quot; werd opgevoerd. Na try-outs werd het in 1928 ook uit Ziegfelds Hollywoodmusical ''Rosalie'' geweerd. Niettemin is het zonder Broadwaysucces ook een populair lied geworden.

== Bekende covers ==
Een bekende cover van de song is [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holidays]] gezongen versie uit 1939, samen met haar vriend, de saxofonist [[Beroemde jazzmuzikanten/Lester Young|Lester Young]]. Ook [[Beroemde jazzmuzikanten/Coleman Hawkins|Coleman Hawkins]]' opname uit 1943, eveneens op tenorsaxofoon, wordt door jazzliefhebbers bijzonder gewaardeerd.

== Ranking ==
In de ranking van Jazzstandards.com, bepaald door het aantal jazzopnames door verschillende muzikanten, staat ''The Man I Love'' hoog genoteerd op plaats 18.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.jazzstandards.com/compositions-0/themanilove.htm The Man I Love of Jazzstandards.com]&lt;/ref&gt;
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/ae1wydk489jwpa3/Themanilove-8bars_by_JGrandgagnage.ogg Jazzstandards]]]
{{Links}}
{{Appendix}}
&lt;references/&gt;
{{Sub}}</text>
      <sha1>n54l35spq5xi70mv8ybli6kzx9nu0aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Minor Swing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31031</id>
    <revision>
      <id>421378</id>
      <parentid>255747</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2624" sha1="f5v7g2xes0blvvlg0ksh9p47d331sz1" xml:space="preserve">'''Minor Swing''' is een van de bekendste composities van [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Stéphane Grappelli|Stéphane Grappelli]]. De eerste opname door het {{Wp|Quintette du Hot Club de France|Quintette du Hot Club de France}} dateert van 1937. Het {{Wp|gypsy jazz|gypsy jazz}}-nummer, waarvan veel covers bestaan, werd een bijzonder populaire jazzstandard.

== Structuur ==
Op het eerste gezicht lijkt het om een eenvoudige vorm te gaan, met een voor jazz vertrouwde akkoordenreeks I, IV en V7 in a mineur (Am, Dm en E7), waarbij de melodie gebaseerd is op een klimmend {{Wp|arpeggio|arpeggio}} voor elk akkoord. Maar zo rechttoe rechtaan blijkt het bij nadere beschouwing niet. Het thema is 8 maten lang en wordt dan herhaald. Na dit gedeelte, in harmonie gespeeld door gitaar en viool, volgt een nieuwe {{Wp|riff|riff}} van 8 maten waarbij gitaar en viool nu in {{Wp|unisono|unisono}} spelen. Geen van deze twee akkoordenreeksen wordt echter gebruikt voor de solo’s, want gitaar en viool nemen elk herhalende refreinen voor hun rekening met een verschillende akkoordenopvolging, in totaal 16 maten lang.

De ritmegitaar speel gedurende de solo’s een voor gypsy jazzgitaar ongewone partij, waarbij de kenmerkende ‘pompe manouche’ verlaten wordt voor een complexere mix van korte aanslagen op de eerste en derde beat, afgewisseld met accenten op beat 2 en 4 tijdens de neerwaartse slagen met het plectrum. Het resulterende ritme klinkt ongeveer zoals ‘chack changa-chack’.

Het solospel van Django is technisch bijzonder uitdagend vanwege de razendsnel klimmende en dalende arpeggio’s (maat 36 bijvoorbeeld) en de frequente bends en glissando’s.

== Bezetting ==
Minor Swing werd door de band tijdens een sessie samen met drie andere nummers opgenomen. Op die eerste opname van 25 november 1937 speelden in het Quintette du Hot Club de France volgende muzikanten mee:

* [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]] – gitaar
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Stéphane Grappelli|Stéphane Grappelli]] – viool
* Joseph Reinhardt – gitaar
* Eugene Vees – gitaar
* Louis Vola – double bass

== Bekende covers ==
*The David Grisman Quintet
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Biréli Lagrène|Biréli Lagrène]]
*Eric McFadden &amp; Stanton Hirsch
*Belleruche
*Mattias Eklundh op zijn album ‘Freak Guitar:The Road Less Travelled’.
*Johnny Depp speelt Minor Swing in de film {{Wp|Chocolat|Chocolat}} (2000)

== Bronnen ==
* Dave Gelly &amp; Rod Fogg: ''Django Reinhardt, Know the man, play the music'', Backbeat Books, 2005.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>f5v7g2xes0blvvlg0ksh9p47d331sz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/St. Thomas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31032</id>
    <revision>
      <id>421387</id>
      <parentid>255749</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="rhxbvedlp1n3lj3bmxax1b4mwhvebn1" xml:space="preserve">'''St. Thomas''' is een van de bekendste nummers van jazz tenorsaxofonist [[Beroemde jazzmuzikanten/Sonny Rollins|Sonny Rollins]].

Rollins’ opname van &quot;St. Thomas&quot; is gebaseerd op een traditionele {{Wp|Calypso (muziek)|calypso}}-melodie van de {{Wp|Maagdeneilanden|Maagdeneilanden}}, die zijn moeder voor hem zong toen hij een kleine jongen was. 

&quot;St. Thomas&quot; werd populair toen het werd uitgebracht op Rollins' ''Saxophone Colossus''-album uit 1956, hoewel het al eerder was opgenomen door Randy Weston in 1955 onder de titel &quot;Fire Down There&quot;, op diens Get Happy-album. Rollins’ opname kwam tot stand met de hulp van drummer [[Beroemde jazzmuzikanten/Max Roach|Max Roach]], pianist [[Beroemde jazzmuzikanten/Tommy Flanagan|Tommy Flanagan]] en bassist Doug Watkins. Het nummer groeide uit tot een jazzstandard en werd door tientallen artiesten in hun repertoire opgenomen.

&quot;St. Thomas&quot;  komt ook voor in de {{Wp|Grand Theft Auto IV (soundtrack)|soundtrack}} van de videogame Grand Theft Auto IV. 

==Externe link==
* [https://www.allaboutjazz.com/php/news.php?id=55704 Sonny Rollins speelt &quot;St. Thomas&quot; (1968)] - Website van All About Jazz.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>rhxbvedlp1n3lj3bmxax1b4mwhvebn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Basin Street Blues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31033</id>
    <revision>
      <id>421364</id>
      <parentid>292747</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2662" sha1="38k2tu10n42m4dwh4mktqfn0sans7uj" xml:space="preserve">'''Basin Street Blues''' is een lied van pianist en componist [[Beroemde jazzmuzikanten/Spencer Williams|Spencer Williams]] uit 1926 dat vaak gespeeld wordt door dixieland-orkesten. 

De componist noemde het nummer naar de buurt waar hij als jongeling bij zijn tante in ''Mahogany Hall'' woonde, een van de bekendste bordelen van Storyville, de beruchte rosse buurt van de Franse wijk in het vroeg-20e-eeuwse New Orleans. Spencers tante was de notoire 'madame Lulu White'. Toen Spencer het nummer schreef was Storyville al elf jaar geen 'red light district' meer. De naam van Basin Street was door de gemeenteraadsleden veranderd in North Saratoga Street omdat die alle herinneringen aan het oude Storyville liefst wilden wissen. In 1946, naar aanleiding van het succes van het nummer, kreeg de straat zijn oorspronkelijke naam terug.

Gewoonlijk wordt als tekstschrijver de componist, Spencer Williams, genoemd. Volgens trombonist en vocalist [[Beroemde jazzmuzikanten/Jack Teagarden|Jack Teagarden]] hadden hij en [[Beroemde jazzmuzikanten/Glenn Miller|Glenn Miller]] ook hun aandeel in zowel de melodie als de tekst van het later toegevoegde refrein en enkele verzen.

Het lied werd gepubliceerd in 1926 en beroemd gemaakt met een opname van [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] uit 1928. De bekende versregels met de tekst ''&quot;Won't you come along with me/To the Mississippi...&quot;'' werden later toegevoegd door [[Beroemde jazzmuzikanten/Glenn Miller|Glenn Miller]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Jack Teagarden|Jack Teagarden]]. Trompettist en zanger Armstrong zingt in de versie van 1928 zijn scat- vocals begeleid door zijn zeskoppige band. Het nummer werd in de originele 12-maats blues uitgevoerd.

Jack Teagarden nam het nummer verschillende keren op zodat het nog steeds met hem wordt geassocieerd. De opname uit 1931 samen met ''The Charleston Chasers'' werd een van de bekendste.

==Opnamen==
*Louis Armstrong introduceerde het nummer in 1928. Het werd echter niet meteen een hit, wat met een nieuwe opname uit 1938 wel lukte.
* The Charleston Chasers (geleid door Benny Goodman), 1931, met [[Beroemde jazzmuzikanten/Jack Teagarden|Jack Teagarden]]: nr. 14 in de hitlijst
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Benny Goodman|Benny Goodman]] and His Orchestra, 1934, nr. 14
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Bing Crosby|Bing Crosby]] and Connee Boswell, 1937, nr. 12
* {{Wp|Louis Armstrong and His Hot Five|Louis Armstrong and His Hot Five}}, 1938, nr. 20
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/myysc17aajin6nm/Basinstreetblues-first8bars-by_JGrandgagnage.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>38k2tu10n42m4dwh4mktqfn0sans7uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/St. James Infirmary</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31035</id>
    <revision>
      <id>421385</id>
      <parentid>365577</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4672" sha1="ra4fjhytnsv2slnik7kqc8dopu431r9" xml:space="preserve">'''St. James Infirmary''' is een Amerikaans volkslied van anonieme oorsprong. Soms wordt het toegeschreven aan songwriter Joe Primrose (een pseudoniem voor {{Wp|Irving Mills|Irving Mills}}). [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] maakte het nummer populair met zijn opname uit 1928.

&quot;St. James Infirmary (Blues)&quot; is gebaseerd op een 18e-eeuws traditioneel Engels volksliedje 'The Unfortunate Rake' (ook bekend als 'The Unfortunate Lad' of 'The Young Man Cut Down in His Prime'). Er zijn tal van versies van het lied bekend in de Engelssprekende wereld. Het had ook invloed op het ontstaan van andere Amerikaanse standards zoals &quot;The Streets of Laredo&quot;. &quot;The Unfortunate Rake&quot; gaat over een zeeman die zijn geld verkwanselt aan prostituees en vervolgens overlijdt aan een geslachtsziekte. Ditzelfde thema wordt opgenomen door verschillende versies van het lied, vaak met een moraliserende strekking dat een jongeling zijn gezondheid en zijn leven verknoeit. In Amerika werden onder die verderfelijke zonden ook gokken en alcohol genoemd in de tekst. De vroegste versies werden van de radio verbannen. Niettemin haalde het nummer later verschillende keren topnoteringen. 

De titel is afgeleid van St. James Hospital in Londen, een religieuze stichting voor de behandeling van lepra. Het werd gesloten in 1532, toen Hendrik VIII beslag legde op het land om er St. James's Palace op te laten bouwen .
De tekst gaat over een soldaat of zeeman die net uit de ziekenboeg komt, waar hij het lijk van zijn vriendin heeft bezocht:

''&quot;She was stretched out on a long white table, so cold, and fine, and fair.''&lt;br&gt;
''Let her go, let her go, God bless her, wherever she may be''&lt;br&gt;
''She can search this world over, never find another man like me.&quot;''

Louis Armstrong, die als eerste een opname maakte van het lied op 12 december 1928 in Chicago, zong het met deze woorden:

''&quot;When I die, I want you to dress me in straight-laced shoes''&lt;br&gt;
''Box-back coat and a Stetson hat''&lt;br&gt;
''Put a twenty- dollar gold piece on my watch chain,''&lt;br&gt;
''So the boys will know that I died standin’ pat.&quot;''

== Bekende vroege opnamen van het lied ==
* ''[[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] and His Savoy Ballroom Five'' (1929, #15)
* ''[[Beroemde jazzmuzikanten/King Oliver|King Oliver]] and His Jazz Band'' (1930, #9, met [[Beroemde jazzmuzikanten/Bubber Miley|Bubber Miley]] (trompet) en [[Beroemde jazzmuzikanten/Frank Marvin|Frank Marvin]] (zang)
* ''[[Beroemde jazzmuzikanten/Cab Calloway|Cab Calloway]] and His Orchestra'' (1931, #3)
* ''[[Beroemde jazzmuzikanten/Artie Shaw|Artie Shaw]] and His Orchestra'' (1942, #18, met [[Hot Lips Page]] (trompet en zang), en  [[Beroemde jazzmuzikanten/Ray Coniff|Ray Coniff]] (trombone)

== Andere opnamen ==
Heel wat orkesten en zangers namen ''St. James Infirmary'' op in hun repertoire, zodat het uitgroeide tot een echte &quot;jazzstandard&quot;: de orkesten van [[Beroemde jazzmuzikanten/Count Basie|Count Basie]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Benny Goodman|Benny Goodman]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Stan Kenton|Stan Kenton]], vocalisten [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holiday]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Bing Crosby|Bing Crosby]], organist [[Beroemde jazzmuzikanten/Jimmy Smith|Jimmy Smith]], klarinettist [[Beroemde jazzmuzikanten/Sidney Bechet|Sidney Bechet]], violist [[Beroemde jazzmuzikanten/Stuff Smith|Stuff Smith]], saxofonist [[Beroemde jazzmuzikanten/Ben Webster|Ben Webster]], trombonist/zanger [[Beroemde jazzmuzikanten/Jack Teagarden|Jack Teagarden]], gitarist [[Beroemde jazzmuzikanten/Marc Ribot|Marc Ribot]], en drummers [[Beroemde jazzmuzikanten/Les McCann|Les McCann]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Han Bennink|Han Bennink]]; pianisten [[Beroemde jazzmuzikanten/Mary Lou Williams|Mary Lou Williams]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Red Garland|Red Garland]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Hank Jones|Hank Jones]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Steve Allen|Steve Allen]]. [[Beroemde jazzmuzikanten/Bob Mintzer|Bob Mintzer]] nam het met een kwartet op in 2002, de [[Beroemde jazzmuzikanten/Wynton Marsalis|Marsalis]]-broers in 2003 met [[Beroemde jazzmuzikanten/Harry Connick, Jr.|Harry Connick, Jr.]] op hun cd en dvd; vocalisten [[Beroemde jazzmuzikanten/Nancy Koning|Nancy Koning]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Diana Krall|Diana Krall]] namen het respectievelijk in 2002 en 2006 op.

[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
[[Bestand:St James Infirmary by Beachcomber-tenor sax.ogg|center|thumb|&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;''St. James Infirmary'' op tenorsaxofoon&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;(door Julien Grandgagnage)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>ra4fjhytnsv2slnik7kqc8dopu431r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/I'll See You in My Dreams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31512</id>
    <revision>
      <id>421374</id>
      <parentid>390665</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="sgmahdqz7f7u8dhhh7fsnpqd4fcf1ir" xml:space="preserve">{{Clear left}}
'''''I'll See You in My Dreams'''''  is een in 1924 gepubliceerde jazzstandard, geschreven door {{Wp|Isham Jones|Isham Jones}}, op tekst van {{Wp|Gus Kahn|Gus Kahn}}. 

De eerste opname was van Isham Jones en het {{Wp|Ray Miller Orchestra|Ray Miller Orchestra}}, waarna het nummer vanaf einde 1924 tot in 1925 zestien weken lang in de hitlijsten bleef staan, waarvan zeven weken op nummer één. Populaire opnames ervan werden gemaakt door onder meer [[Beroemde jazzmuzikanten/Marion Harris|Marion Harris]] (1924), {{Wp|Cliff Edwards|Cliff Edwards}}, [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]], [[Pat Boone]], [[Doris Day]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Ella Fitzgerald|Ella Fitzgerald]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Al Jolson|Al Jolson]], {{Wp|Mario Lanza|Mario Lanza}}, {{Wp|Tony Martin|Tony Martin}}, [[Beroemde jazzmuzikanten/Anita O'Day|Anita O'Day]], {{Wp|The Platters|The Platters}}, {{Wp|Ezio Pinza|Ezio Pinza}}, [[Beroemde jazzmuzikanten/Sue Raney|Sue Raney]], {{Wp|Jerry Lee Lewis|Jerry Lee Lewis}} (1958, instrumentaal) en {{Wp|Andy Williams|Andy Williams}}. 

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/ill-see-you-in-my-dreams-julien-grandgagnage-alt-sax?fb_action_ids=696645230510902&amp;fb_action_types=soundcloud%3Apublish Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>sgmahdqz7f7u8dhhh7fsnpqd4fcf1ir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Stardust</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31523</id>
    <revision>
      <id>421388</id>
      <parentid>292763</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1157" sha1="1bqjyxuv15uz2ptbbbh7m7f8dwz9935" xml:space="preserve">{{Clear left}}
'''''Stardust''''' is een Amerikaans populair lied, in 1927 gecomponeerd door [[Beroemde jazzmuzikanten/Hoagy Carmichael|Hoagy Carmichael]], waar in 1929 tekst aan werd toegevoegd door {{Wp|Mitchell Parish|Mitchell Parish}}. 

Oorspronkelijk was het &quot;Star Dust&quot; getiteld. Carmichael maakte er eerst een opname van in de {{Wp|Gennett Records|Gennett Records}} studio in {{Wp|Richmond|Richmond}}. Het is een lied over de liefde, en ook 'een lied over een lied', wat in de Amerikaanse populaire muziek relatief zeldzaam is. Het lied in medium tempo werd een {{Wp|Great American Songbook |Amerikaanse standard}} en wordt met in totaal meer dan 1.500 opnames beschouwd als een van de meest opgenomen nummers van de 20e eeuw. In 2004 werd Carmichaels originele plaat uit 1927 als een van de 50 nummers door de {{Wp|Library of Congress|Library of Congress}} uitgekozen om te worden toegevoegd aan de {{Wp|National Recording Registry|National Recording Registry}}.
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/my6zw569eti4675/Stardust-by_J.Grandgagnage-tenor_sax.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>1bqjyxuv15uz2ptbbbh7m7f8dwz9935</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/As Time Goes By</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31526</id>
    <revision>
      <id>421362</id>
      <parentid>390671</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1160" sha1="crv1nixvyq75wlrb58h7e8oym89wm6d" xml:space="preserve">'''''As Time Goes By''''' is een lied dat Herman Hupfeld in 1931 schreef voor de Broadwayshow &quot;Everybody's welcome&quot;. Frances Williams was toen de zangeres die het lied voor het eerst ten gehore bracht. 

De song werd pas echt bekend toen het als thema van de film {{Wp|Casablanca|Casablanca}} uit 1941 werd gebruikt. Dooley Wilson, die het zong, heeft het nummer echter nooit als single uitgebracht, omdat bij de release van de film enkele muzikanten in staking waren. In plaats daarvan werd er in 1931 een heruitgave van Rudy Vallée van verkocht.

''As Time Goes By'' werd in de loop der jaren gecoverd door zangers als Rudy Vallée, Billie Holiday, Perry Como, Frank Sinatra, Bing Crosby, Harry Nilsson, Barbra Streisand, Carly Simon, Tony Bennett, Jane Monheit, Gal Costa, Bryan Ferry, Sal Viviano, Willie Nelson, Vera Lynn, Johnny Mathis, Rod Stewart en Queen Latifah en Neil Diamond.

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100px|thumb|Beluister een saxofooncover op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/cover-of-as-time-goes-by?utm_source=clipboard&amp;utm_medium=text&amp;utm_campaign=social_sharing Soudcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>crv1nixvyq75wlrb58h7e8oym89wm6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Stormy Weather</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31527</id>
    <revision>
      <id>421389</id>
      <parentid>291860</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1510" sha1="8qkf1oe09udlnk5xefoz45a7ugr9tee" xml:space="preserve">{{Clear left}}
'''''Stormy Weather''''' is een jazzstandard uit 1933, met muziek van Harold Arlen, en tekst van Ted Koehler. 

Van de song bestaan talrijke covers na de eerste uitvoering van [[Beroemde jazzmuzikanten/Ethel Waters|Ethel Waters]] met het orkest van [[Beroemde jazzmuzikanten/Duke Ellington|Duke Ellington]] in de Cotton Club in Harlem. Datzelfde jaar werd het in Londen gezongen door Elisabeth Welch en opgenomen door Frances Langford. Enkele van de bekendste vocalisten die het nummer zongen waren [[Beroemde jazzmuzikanten/Frank Sinatra|Frank Sinatra]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Lena Horne|Lena Horne]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holiday]].

Harold Arlen en Ted Koehler schreven &quot;Stormy Weather&quot; oorspronkelijk voor de zanger en bandleider [[Beroemde jazzmuzikanten/Cab Calloway|Cab Calloway]], die samen met zijn [[bigband]] optrad in de Cotton Club in New York. Calloway was er in februari 1931 Duke Ellington opgevolgd. In 1933 verliet Calloway echter de club, net voor de ''Cotton Club Parade Show'' van start zou gaan. Ellington keerde terug, maar omdat hij zelf niet zong, moest voor het lied in allerijl een zanger worden gevonden. Door een toevallige samenloop van omstandigheden was zangeres Ethel Waters vanuit Chicago naar New York teruggekeerd. De producers van de show en de twee componisten van het lied ontmoetten haar en kwamen overeen dat zij met ''Stormy Weather'' zou optreden in de show, meteen ook haar enige aandeel in de revue.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>8qkf1oe09udlnk5xefoz45a7ugr9tee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/There Will Never Be Another You</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31530</id>
    <revision>
      <id>421393</id>
      <parentid>390660</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1129" sha1="rpvpiyprq8nf0avvfnu3v5n358qvuz0" xml:space="preserve">{{Clear left}}
'''''There Will Never Be Another You''''' is een populaire jazzstandard met muziek van Harry Warren en tekst van Mack Gordon.

Het lied werd gecomponeerd voor de musical ''Iceland'' (1942) van Twentieth Century Fox waarin Sonja Henie de hoofdrol speelt. ''There Will Never Be Another You'' werd gepubliceerd in [[1942]], en is een van de meest bekende en uitgevoerde standards van het jazzrepertoire. Enkele van de bekendere artiesten die covers maakten van het lied zijn [[Beroemde jazzmuzikanten/Chet Baker|Chet Baker]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Nat King Cole|Nat King Cole]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Woody Herman|Woody Herman]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Frank Sinatra|Frank Sinatra]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Rita Reys|Rita Reys]] (in ''The Cool Voice of Rita Reys'' uit 1956).
== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100 px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/there-will-never-be-another-you-by-jgrandgagnage-tenor-sax-3?si=8fe661beac244ab38b12451bfee411f6&amp;utm_source=clipboard&amp;utm_medium=text&amp;utm_campaign=social_sharing Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>rpvpiyprq8nf0avvfnu3v5n358qvuz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/If I Should Lose You</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31546</id>
    <revision>
      <id>421375</id>
      <parentid>365571</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1666" sha1="0fuv5y8yh3itxo995uensvycb34uet0" xml:space="preserve">'''''If I Should Lose You''''' is een lied, gecomponeerd door Ralph Rainger, met tekst van Leo Robin. Het werd in 1935 geïntroduceerd in de film ''Rose of the Rancho'', een adaptatie van een succesvolle Broadwayshow van David Belasco en Richard Walton Tully.

Het lied sloeg na de musical niet meteen aan. In 1936 werd het opgenomen door Richard Himber en zijn orkest, een populaire radioband met zanger [[Stuart Allen]], waarna het in de hitlijsten steeg tot nummer 15. Een van de bekendste instrumentale vertolkingen is die van de altsaxofonis] [[Beroemde jazzmuzikanten/Charlie Parker|Charlie Parker]] op zijn plaat ''Charlie Parker with Strings'' uit 1950.

== Bekende covers==
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Charlie Parker|Charlie Parker]] - ''Charlie Parker with Strings'' (1950)
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Hank Mobley|Hank Mobley]] - ''Soul Station'' (1960)
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Dinah Washington|Dinah Washington]] - ''Tears and Laughter'' (1962)
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Aretha Franklin|Aretha Franklin]] - ''Unforgettable: A Tribute to Dinah Washington'' (1964).
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Nina Simone|Nina Simone]] - ''Wild is the Wind'' (1966)
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Frank Sinatra|Frank Sinatra]] - ''L.A. Is My Lady'' (1984)
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Keith Jarrett|Keith Jarrett]] - ''Standards'' (1985)

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
[[Bestand:If I Should Lose You-by Julien Grandgagnage-altosax.oga|center|thumb|&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;''If I Should Lose You''&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;(door Julien Grandgagnage op altsaxofoon)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;]]&lt;/div&gt;
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>0fuv5y8yh3itxo995uensvycb34uet0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Greensleeves</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31561</id>
    <revision>
      <id>421372</id>
      <parentid>421288</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1138" sha1="lt21mjgefvxr3jxrmj2vv7wdb08fgik" xml:space="preserve">'''''Greensleeves''''' is een oud Engels volksliedje, een ''traditional'', in de vorm van een &quot;romanesca&quot;.

Een ballade met deze naam werd door Richard Jones in september 1580 geregistreerd bij de Londense {{Wp|Stationers' Register|Stationer's Company}}. De melodie is te vinden in verschillende laat 16e-eeuwse en vroeg 17e-eeuwse bronnen, zoals het ''Ballet MS Lute Book'' en ''Het Luitboek van Thysius'', en wordt eveneens in een aantal handschriften bewaard in de ''Seeley Historical Library'' van de Universiteit van Cambridge. Volgens de overlevering zou  ''Greensleeves'' gecomponeerd zijn door {{Wp|Hendrik VIII van Engeland|Hendrik VIII}} voor zijn geliefde, de toekomstige koningin Anne Boleyn. 

In de 20e eeuw werd het een jazzstandard met uitvoeringen van onder meer Coleman Hawkins op tenorsaxofoon en John Coltrane op sopraansaxofoon.

[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
[[Bestand:Greensleeves-by Julien Grandgagnage-tenorsax.oga|center|thumb|&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;''Greensleeves'' op tenorsaxofoon&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;(door Julien Grandgagnage)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>lt21mjgefvxr3jxrmj2vv7wdb08fgik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Limehouse Blues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31579</id>
    <revision>
      <id>421377</id>
      <parentid>292754</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1255" sha1="7f50cw837m4o8fnjdleoeg4p1nznuq8" xml:space="preserve">'''''Limehouse Blues''''' is een populair lied uit 1922, geschreven door Douglas Furber (tekst) en Philip Braham (muziek). 

Het nummer werd beroemd gemaakt door Gertrude Lawrence en is sindsdien nog honderden keren opgenomen, zodat het nu een jazzstandard is geworden.  Enkele van de meest opmerkelijke opnames zijn die van Sidney Bechet, Django Reinhardt, Count Basie, Louis Armstrong, Tony Bennett, het Dave Brubeck Quartet met Gerry Mulligan, en The Mills Brothers. Het is geen typisch jazznummer, en werd bijvoorbeeld ook opgenomen door een aantal bluegrass-artiesten, zoals Reno en Smiley.

Het lied werd uitgevoerd in films als ''Ziegfeld Follies'' (met Fred Astaire en Lucille Bremer), en ''Star'' (met Julie Andrews). De titel van het nummer werd gebruikt voor de film Limehouse Blues uit 1934.

Het nummer is geïnspireerd op het Limehouse-district in Oost-Londen, het Londense Chinatown van de late 19e en vroege 20e eeuw (tot aan de westkant Chinatown werd opgericht). De Chinese referenties zijn te horen in zowel de teksten als de melodie.
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/2fy2obttaggcaw1/Limehouse_Blues_melody_-by_Jules_Grandgagnage-altsax.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>7f50cw837m4o8fnjdleoeg4p1nznuq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/I Remember You</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31587</id>
    <revision>
      <id>421373</id>
      <parentid>353385</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="a5tgmjj7fdghxxib8ofqvijh35zuzoi" xml:space="preserve">'''''I Remember You''''' is een jazzstandard uit 1941, gecomponeerd door Victor Schertzinger en op tekst gezet door Johnny Mercer.

Het lied werd in 1942 geïntroduceerd in de film ''The Fleet's In'', gezongen door Dorothy Lamour, in harmonie met Bob Eberly en Helen O'Connell, en met het orkest van Jimmy Dorsey. Schertzinger, die ook meeschreef aan de andere liederen, was eveneens de regisseur van de film. Volgens de TCM-documentaire ''Johnny Mercer: The Dream's On Me'', zou Mercer het lied hebben geschreven voor Judy Garland, op wie hij verliefd was. Hij gaf het aan haar de dag nadat ze trouwde met David Rose. Enkele bekende vertolkingen van ''I Remember You'' zijn die van Ella Fitzgerald op ''Sings the Johnny Mercer Songbook'', Chet Baker op ''Sings and Plays'' en Charlie Parkers opname voor het Savoy label in 1948.

[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
[[Bestand:I Remember You melody-by Beachcomber on altsax.ogg|center|thumb|&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;''I Remember You''&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;(door Julien Grandgagnage op altsaxofoon)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>a5tgmjj7fdghxxib8ofqvijh35zuzoi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Tenderly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32973</id>
    <revision>
      <id>421391</id>
      <parentid>311684</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="bwvax4u45kwi56c6ch87z5rp6b9urzg" xml:space="preserve">'''''Tenderly''''' is een Amerikaans liedje uit 1946 met muziek van Walter Gross op tekst van Jack Lawrence. Oorspronkelijk werd het in de toonsoort Eb als wals in 3/4 maat geschreven, maar latere uitvoeringen zijn in 4/4. Het is in deze maatsoort dat het een populaire jazzstandard is geworden.

Sarah Vaughan werd in 1946 door de componist aangezocht om het nummer op te nemen en ze had er in 1947 een Amerikaanse pophit mee. Met ''Tenderly'', haar eerste solohit, maakte Vaughn de overgang van jazzzangeres naar populaire zangeres. De Braziliaanse crooner en pianist Dick Farney coverde het nummer in 1947, en sindsdien werd ''Tenderly'' opgenomen door talrijke artiesten. In 1950 steeg het nummer met het Lynn Hope Quartet naar nummer negentien. Een van de bekendste versies is die van Rosemary Clooney uit begin 1952. In 1953 maakte ''Tenderly'' deel uit van de soundtrack van de MGM musical ''Torch Song''.

Op jazzstandards.com staat het nummer gerangschikt op positie 26.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>bwvax4u45kwi56c6ch87z5rp6b9urzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Afstoffen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33918</id>
    <revision>
      <id>421327</id>
      <parentid>404420</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2649" sha1="7geqys3ry6x0wemp8w745cc6zhit583" xml:space="preserve">[[Bestand:Cloth, microfiber, folding step 01.JPG|thumb|Een stofdoek van microvezel]]

Afstoffen kan nat of droog gebeuren. 

Het meest effectief is om een stoffig oppervlak eerst droog af te stoffen en het vervolgens nog nat af te nemen. Met de eerste behandeling wordt al het losliggende stof verwijderd, met de tweede eventueel aanwezige vlekken of kleverig stof.

==Hoe afstoffen==
Droog afstoffen doe je met een {{Wp|Stofdoek|stofdoek}}. De stofdoek wordt zacht over het af te stoppen oppervlak geveegd. Van tijd tot tijd wordt de stofdoek tijdens het afstofwerk stevig uitgeklopt uit een open raam of deur. 

Een voordeel van een stofdoek is dat deze zacht is, en het meubel niet beschadigt. Een nadeel is dat het verwijderde stof deels opnieuw in de lucht terechtkomt. Zeker voor mensen met een longaandoening is dat niet optimaal. Een ander nadeel is dat een stofdoek eventuele vlekken niet verwijdert, dat kan alleen met een vochtige doek. 

Afstoffen met een stofdoek gaat als volgt:&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=VbODKoEUqLYC Vaardigheden huishoudelijke zorg]&lt;/ref&gt;
#Vouw de stofdoek twee keer dubbel, zodat deze goed in je hand past.
#Neem de meubelen waarop stof ligt af, zorg daarbij dat het stof niet opdwarrelt
#Klop de stofdoek indien nodig tussentijds uit, en wel buiten,&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=Lny_J-Rs8YcC Zorg voor woon- en leefomgeving]&lt;/ref&gt; of in elk geval na het afstoffen

Was de stofdoek na meerdere malen gebruik in de wasmachine.

==Nat of droog afnemen?==
Moderne materialen waarvan meubels zijn gemaakt, zoals gefineerd hout, glas en gelakt hout zijn goed bestand tegen wat vocht en kunnen dus ook nat worden afgenomen. Meubels gemaakt van traditionele materialen, bijvoorbeeld {{Wp|politoer|gepolitoerd}} hout en met {{Wp|boenwas|boenwas}} behandeld hout, zijn niet goed bestand tegen water. Het verdient de voorkeur dit soort meubels  af te stoffen met een stofdoek. Bij groot onderhoud worden deze meubels opnieuw gepolitoerd of in de was gezet. 

==Materiaal van een stofdoek==
Stofdoeken moeten zacht zijn en zonder naden.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=4zBOAAAAcAAJ De huisvrouw: opgedragen aan Hollandsche vrouwen uit alle standen, Henriette Davidis]&lt;/ref&gt; Stofdoeken waren oorspronkelijk vaak geel van kleur, met eromheen een [[:nl:w:Zigzag (lijn)|zigzaglijn]] in rode steken tegen het rafelen.

In de twintigste eeuw waren stofdoeken meestal van katoen gemaakt. Tegenwoordig bestaan er stofdoeken van {{Wp|microvezel|microvezel}}, die als voordeel hebben dat ze het stof beter vasthouden.

==Bronnen==
&lt;references/&gt;
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>7geqys3ry6x0wemp8w745cc6zhit583</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Desafinado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35396</id>
    <revision>
      <id>421369</id>
      <parentid>374826</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="657" sha1="claiu9nnmk7x6q61ptdu0rx8u9b7zvo" xml:space="preserve">'''''Desafinado''''' is een bossanova-compositie van Antonio Carlos Jobim uit 1959. Het Portugese woord &quot;desafinado&quot; kan worden vertaald als &quot;uit de toon&quot;. Newton Mendonca schreef de tekst in het Portugees, en de Engelse tekst werd later geschreven door Jon Hendricks en Jessie Cavanaugh. De opname die Stan Getz en Charlie Byrd ervan maakten, werd een grote hit in 1962. Desafinado wordt meestal gespeeld in de toonsoort F majeur en loopt over een lange 68 maatvorm.
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/v3kz99s3wty0h5y/desafinado_by_JGrandgagnage_on_tenor_sax.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>claiu9nnmk7x6q61ptdu0rx8u9b7zvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421407</id>
      <parentid>421369</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T10:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>+Referenties</comment>
      <origin>421407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="798" sha1="h3jdzx89tfvflubzqj34e4rs9o0wjh4" xml:space="preserve">'''''Desafinado''''' is een bossanova-compositie van Antonio Carlos Jobim uit 1959. Het Portugese woord &quot;desafinado&quot; kan worden vertaald als &quot;uit de toon&quot;. Newton Mendonca schreef de tekst in het Portugees, en de Engelse tekst werd later geschreven door Jon Hendricks en Jessie Cavanaugh. De opname die Stan Getz en Charlie Byrd ervan maakten, werd een grote hit in 1962. Desafinado wordt meestal gespeeld in de toonsoort F majeur en loopt over een lange 68 maatvorm.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.learnjazzstandards.com/jazz-standards/desafinado/ learnjazzstandards.com]{{En}}&lt;/ref&gt;
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/v3kz99s3wty0h5y/desafinado_by_JGrandgagnage_on_tenor_sax.ogg Jazzstandards]]]

==Referenties==
&lt;references /&gt;
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>h3jdzx89tfvflubzqj34e4rs9o0wjh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Blue Moon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35413</id>
    <revision>
      <id>421365</id>
      <parentid>390666</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="596" sha1="aryihafu0n3i2tp82judu72hdmb5uam" xml:space="preserve">'''''Blue Moon''''' is een compositie van Richard Rodgers (muziek) en Lorenz Hart (tekst) uit 1934 die is uitgegroeid tot een populaire jazzstandard. Het lied werd twee keer een hit in 1949, met opnames door Billy Eckstine en Mel Tormé. In 1961 werd &quot;Blue Moon&quot; van de doo-wop groep The Marcels internationaal de nummer één in de Billboard Hot 100 chart en in de UK Singles Chart.

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100 px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/blue-moon-julien-grandgagnage-on-alto-saxophone Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>aryihafu0n3i2tp82judu72hdmb5uam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Over the Rainbow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35417</id>
    <revision>
      <id>421382</id>
      <parentid>293385</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1359" sha1="khvu0uvpowymazlpkb7bx1txv3jjqh6" xml:space="preserve">'''''Over the Rainbow''''' is een lied, gecomponeerd door Harold Arlen, op tekst van Yip Harburg.

Het nummer werd speciaal geschreven voor de film ''The Wizard Of Oz'' die uitkwam in 1939. Aan het begin van de film zingt Judy Garland het als zij ('Dorothy') verlangt aan haar saaie leventje op de boerderij in Kansas te ontsnappen. De oorspronkelijke titel van het lied was: &quot;Over the Rainbow is where I want to be.&quot;

Hetzelfde jaar dat de film uitkwam, verschenen er reeds andere opnames van bekende artiesten die eveneens hits werden:
*Glenn Miller and His Orchestra (bracht het tot #1)
*Larry Clinton and His Orchestra (#10)
*Bob Crosby and His Orchestra (#2)
*Judy Garland (met Victor Young and His Orchestra, #5)

Judy Garlands vertolking uit 1939 werd in 1981 opgenomen in de National Academy of Recording Arts and Sciences Grammy Hall of Fame. In 2001 werd ''Over the Rainbow'' door het &quot;Songs of the Century&quot;-project van Recording Industry of America Association (RIAA) en de National Endowment for the Arts (NEA) uitgeroepen tot het beste nummer van de twintigste eeuw. Drie jaar later, in 2004, werd het lied verkozen tot &quot;top movie song of all time&quot;.

[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/dimx0zf4if9mv5l/over_the_rainbow_by_JGrandgagnage_on_tenor_sax.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>khvu0uvpowymazlpkb7bx1txv3jjqh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Summertime</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35436</id>
    <revision>
      <id>421390</id>
      <parentid>292921</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1061" sha1="bwcl5q8a2zdxzfq8hj4rjwlckie6hjd" xml:space="preserve">'''''Summertime''''' is een aria, in 1934 gecomponeerd door George Gershwin voor de opera Porgy and Bess. De tekst is van DuBose Heyward, de auteur van de roman Porgy waarop de opera gebaseerd was.

Er zijn meer dan 25000 opnames van &quot;Summertime&quot; gemaakt. In september 1936 bracht een opname van Billie Holiday het als eerste in de Amerikaanse hitlijsten en het belandde uiteindelijk op Nr. 12.  Andere versies die succes hadden waren die van  Sam Cooke (US nr. 81, 1957), Al Martino (UK no. 49, 1960), The Marcels (US nr. 78, 1961), Rick Nelson (US nr. 89, 1962), en het Chris Columbo Quintet (US nr. 93, 1963). De commercieel meest succesvolle versie was die van Billy Stewart, die steeg tot nummer 10 in de Billboard Hot 100, en tot nummer 7 in de R&amp;B chart in 1966. Ook Janis Joplins versie, uitgebracht door Big Brother and the Holding Company, werd zeer geprezen. 

[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px|thumb|Beluister op [https://mfi.re/listen/8g55iffqc38mcee/summertime_on_tenor_sax_by_JGrandgagnage.ogg Jazzstandards]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>bwcl5q8a2zdxzfq8hj4rjwlckie6hjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Embraceable You</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35447</id>
    <revision>
      <id>421371</id>
      <parentid>415833</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1714" sha1="t3ydugplir1j0une5n65onjsxbi6e8m" xml:space="preserve">[[Bestand:Embraceable-you-tenor-sax-by-JGrandgagnage.ogg|thumb|right|Cover van ''Embraceable You'' op tenorsaxofoon door Jules Grandgagnage]]
'''''Embraceable You''''' is een populair lied, gecomponeerd door George Gershwin en op tekst gezet door Ira Gershwin. Het lied werd oorspronkelijk geschreven in 1928 voor een onuitgegeven operette, &quot;East Is West&quot;. Uiteindelijk werd het gepubliceerd in 1930 en opgenomen in de Broadway-musical Girl Crazy waar het werd uitgevoerd door Ginger Rogers in een zang- en dansroutine met Fred Astaire als choreograaf. 

''Embraceable You'' werd een jazzstandard tijdens de swingperiode, en sindsdien zagen vele interpretaties het licht. Bekende vroege versies zijn die van Pee Wee Russell, Bobby Hackett (1938) en Tommy Dorsey (in 1941, met zangeres Helen O'Connell). In 1946 maakte Duke Ellington er zijn eerste opname van. Het lied werd een favoriete ballad bij bebopmuzikanten zoals Charlie Parker (1947) en Dizzy Gillespie. Invloedrijke  vocalisten die het lied in hun repertoire opnamen, waren onder meer Billie Holiday (1944) en Frank Sinatra (1944, 1960); Sarah Vaughans versie uit 1954 met Clifford Brown was eveneens opmerkelijk. Latere covers zijn die van Dinah Washington en Ella Fitzgerald (1983). 

''Embraceable You'' bleef in de moderne jazzperiode enorm populair als jazzstandard, met opnames van onder meer Stan Getz, Coleman Hawkins, Johnny Hodges, Sonny Stitt, Glenn Miller, Joe Pass, Bud Powell, Archie Shepp, Zoot Sims, Art Tatum, Teddy Wilson en Lester Young. Er bestaan ook opnames van het lied door Sidney Bechet (1944, 1957) en Ornette Coleman (1960). Billie Holiday's opname uit 1944 werd in 2005 opgenomen in  de Grammy Hall of Fame .
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>t3ydugplir1j0une5n65onjsxbi6e8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Misty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35452</id>
    <revision>
      <id>421381</id>
      <parentid>390674</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1289" sha1="m75sy89lckk6twyvptnnod9oedowuwa" xml:space="preserve">'''''Misty''''' is een melodie uit 1954, geschreven door Erroll Garner. Johnny Burke schreef er later de tekst bij. Deze ballad is bijzonder populair geworden, zowel binnen als buiten de jazzwereld. Het lied speelt een belangrijke rol in de plot van Clint Eastwoods film &quot;Play Misty For Me&quot; uit 1971, waarin Eastwood een diskjockey vertolkt die 's nachts platen draait en flirt met een van zijn vrouwelijke fans, die hem echter begint te stalken.

Hoewel het nooit een nummer 1-hit werd, hebben er toch honderden zangers, orkesten en instrumentalisten een versie van opgenomen. Bekende opnames, na de instrumentale versie van het Erroll Garner Trio uit 1954, zijn die van Johnny Mathis (1959), Lloyd Price (1963) en Ray Stevens (1975), en natuurlijk ook die van topzangers als Ella Fitzgerald (1959), Sarah Vaughan (1959), Andy Williams en Frank Sinatra.

Het sentimentele ''Misty'' wordt wel eens 'het ultieme liefdeslied' genoemd. Het wordt gespeeld in vele verschillende toonaarden, maar de meest voorkomende bij jamsessies is Es majeur (hoewel Erroll Garner het in As majeur speelde). 

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/misty-on-tenor-sax-by-jgrandgagnage Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>m75sy89lckk6twyvptnnod9oedowuwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Autumn Leaves</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35458</id>
    <revision>
      <id>421363</id>
      <parentid>390663</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="d8vu1ffdepj61tgtt8hdv0skqr8qyfr" xml:space="preserve">'''''Autumn Leaves''''', oorspronkelijke titel: '''''Les Feuilles Mortes''''' is een Frans lied uit 1947, gecomponeerd door Joseph Kosma en op tekst gezet door Jacques Prévert.

De Franse zanger en acteur Yves Montand introduceerde het lied 'Les Feuilles Mortes' in 1946 in de film ''Les Portes De La Nuit'', een somber stedelijk drama dat zich afspeelt in het Parijs van kort na de Tweede Wereldoorlog.

In 1949 schreef Johnny Mercer de Engelse tekst op de melodie en veranderde de titel in &quot;Autumn Leaves&quot;. Jo Stafford was de eerste die er een opname van maakte  Van 1943 tot 1950 was ze onder contract bij Capitol Records, een bedrijf dat was opgericht en mede-eigendom was van Mercer. Na Staffords plaat volgden een aantal covers, waaronder die van Bing Crosby, Edith Piaf, Artie Shaw, en Jo Staffords echtgenoot, Paul Weston.

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100px|thumb|Beluister op [https://m.soundcloud.com/julien-grandgagnage/autumn-leaves Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>d8vu1ffdepj61tgtt8hdv0skqr8qyfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Cartesische duiker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35892</id>
    <revision>
      <id>421330</id>
      <parentid>404436</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="laf6wt045yq14o2pprpsl8j61hix085" xml:space="preserve">[[Bestand:Cartesian diver.ogg|thumb|right|Demonstratie van een Cartesische duiker]]
==Zelf maken==
Neem een plastic flesje. Doe er steentjes en water in, zodat het flesje nog net in water blijft drijven. Draai de dop erop. Dit is de duiker.
	
Doe de duiker in een grotere plastic fles. Vul de grote fles tot de rand met water en doe de dop erop.
	
Door in de grote fles te knijpen zal de duiker zinken.
{{Sub}}

{{Links}}
[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>laf6wt045yq14o2pprpsl8j61hix085</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Jankbus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36351</id>
    <revision>
      <id>421333</id>
      <parentid>404437</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="868" sha1="jaqtdv9mtocy29d1y316xrq8mh0ii06" xml:space="preserve">Een '''jankbus''' werd vroeger veel gemaakt met luilak.
Het principe is simpel: een touwtje wordt over de asnaaf van een fiets gespannen. Dit maakt een jankend geluid dat versterkt wordt via een leeg conservenblik.

Men neemt een leeg literblik en een stuk vlastouw (ook wel paktouw genoemd, dun lichtgrijs touw) 
Vervolgens slaat men met een spijker een gaatje in het midden van de bodem, duwt het touwtje door het gat en legt er een knoop in.
Het blik zet men op de bagagedrager en het touwtje laat men door de bagagedrager om de asnaaf lopen aan de kant van de terugtraprem.
Voordat men dit doet moet men eerst de asnaaf goed ontvetten met benzine. Het touwtje maakt men aan de voorkant van de fiets weer vast aan het frame.
Als men nu het touw aanspant, klinkt er een jankend geluid dat versterkt wordt door het blik.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>jaqtdv9mtocy29d1y316xrq8mh0ii06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Huisstofmijt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36428</id>
    <revision>
      <id>421332</id>
      <parentid>404423</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2845" sha1="3sdkxhih1tsq7a9m2o18d645txqknss" xml:space="preserve">==Bestrijding van de huisstofmijt==
Huisstofmijt heeft drie zaken nodig om te kunnen leven: een (donkere) plek om te wonen, eten (huidschilfers) en vocht (uit de lucht).
	
De belangrijkste praktische maatregelen ter bestrijding van de huisstofmijt zijn:
	
1) De huisstofmijt wegnemen uit de matras, stofferingen, kussens, knuffels en de ademlucht. De ademlucht maak je het best zuiver met een luchtreiniger met een ULPA-filter. (beter dan HEPA-filter) Een goede reiniging van je matras bekom je met een stofzuiger die het vuil aanzuigt tot een diepte van 7cm, de huisstofmijt kruipt namelijk 4cm diep in de matras.
 	
2) Het beperken van de leefruimte van de huisstofmijt. Denk hierbij aan vloeren met glad oppervlak, meubels met glad oppervlak, speciale hoezen om matrassen, kussens en dekbedden. Regelmatig reinigen van beddengoed en knuffels op 60° Celsius in de wasmachine. De huisstofmijt kan die temperatuur niet overleven, ook worden de huidschilfers waarvan de huismijt leeft verwijderd. Naast het wassen op 60° C kun je knuffels ook op -18 °C voor een week in een plastic zak in de vriezer stoppen. De huismijt gaat dood, de allergenen zijn dan echter nog steeds aanwezig!
	
3) Het opruimen van voedsel voor de huismijt. Stofzuig regelmatig met een stofzuiger met HEPA-filter om verspreiding van de huismijt te voorkomen.
 	
4) De effectiefste maatregel lijkt het beperken van het vochtniveau in huis. Een huismijt kan zich onder een relatief vochtigheidsniveau van 45% niet voortplanten. Bij een relatieve luchtvochtigheid onder de 40% sterft de huismijt binnen enkele dagen. Door het huis regelmatig te luchten (zodat vocht het huis verlaat) en goed te stoken kan een droog binnenklimaat gecreëerd worden. De herfst is het ideale seizoen voor de huismijt door het hoge vochtigheid en het vaak nog beperkte stoken waardoor de omgeving van de huismijt erg vochtig wordt. In de winter als het buiten vriest kan men door goed stoken en luchten het vochtniveau binnenshuis onder de 40% krijgen. In de winter is het mogelijk een huis huismijtvrij te krijgen. Aanvullende maatregelen zijn daarbij wel nodig: zorg voor een goede vochtafvoer van de badkamer naar buiten (houd de deur naar de badkamer dicht), laat een dekbed opengeslagen liggen zodat een matras zijn vocht optimaal kwijt kan, voorkom andere vochtbronnen in huis zoals drogende was, slechte afvoer bij het fornuis enzovoorts
 	
Als laatste optie kan men materialen met voor huismijt dodelijke stoffen inspuiten of bewerken. In Nederland zijn veel effectieve stoffen echter bij wet verboden.

==Bronnen==
*Wikipedia, [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Huisstofmijt&amp;diff=prev&amp;oldid=46273666]. De tekst is overgenomen onder de [[creativecommons:by-nc-sa/3.0/|https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/]]-licentie
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>3sdkxhih1tsq7a9m2o18d645txqknss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Beton maken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36430</id>
    <revision>
      <id>421328</id>
      <parentid>404430</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2006" sha1="hc5p4c54ywlviunn23oyep3s47wi6vf" xml:space="preserve">'''BETON MAKEN'''

Materiaal: een schop, een zinken teil of een betonmolen.

Grondstoffen: grind 4/28 of 4/32 of steenslag, rijnzand 0/2, cement met sterkteklasse 32,5.

Bewerking:
Voor je begint, moet je eerst het nodige volume proberen te schatten (zie tabel).
Gebruik je gebroken steenslag i.p.v. grind dan vervang je 50 kg steenslag door 50 kg zand.
Let op! Gebruik nooit teveel water.  Anders wordt het beton poreuzer en heeft het minder weerstand.  de verhouding tussen de hoeveelheden water en cement mag niet groter zijn dan 1 op 2.

Betonmolen:
Stel de betonmolen horizontaal op en zorg voor voldoende plaats om het beton uit te gieten in een kruiwagen die je onder de molen plaatst.  Zet de betonmolen in gang en giet er een deel van het grind en een deel van het water in. Vul het mengsel aan met het cement en het zand en vervolgens de rest van het grind.  Voeg de rest van het water toe.

Let op! Voeg de rest van het water niet in één keer toe. Als het zand vochtiger is dan je denkt kan je teveel water toevoegen.
Laat de betonmolen een drietal minuten draaien tot je een vloeibaar mengsel hebt waarin de grondstoffen gelijkmatig zijn verdeeld.

Zinken of kunststoffen bad: Breng de grondstoffen in dezelfde volgorde in het bad en gebruik het aantal scheppen om te doseren (zie tabel). Roer met de schop of een cementklopper tot je een gelijkmatig verdeeld mengsel bekomt. 

Tip: Als het beton te vloeibaar is, voeg dan een beetje cement toe.

Giet het beton nadien in de kruiwagen en voer ze naar de plaats waar ze moet uitharden.        

Afwerking:
Kuis al het gereedschap af met water tot alle mortelresten zijn verdwenen en gebruik hiervoor een tuinslang.

Tabel:
Voor 1 m³ beton of 1000 l. heb je nodig:
:grind: 1300 kg;
:zand (1300/2): 650 kg;
:cement (650/2): 325 kg;
:water (325/2): 160 liter;


Voor kleinere hoeveelheden neem je de volgende verhoudingen:
:grind: 3 emmers;
:zand: 1 1/2 emmers;
:cement: 1 emmer;
:water: 1/2 emmer;
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>hc5p4c54ywlviunn23oyep3s47wi6vf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/A Foggy Day</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37424</id>
    <revision>
      <id>421357</id>
      <parentid>350387</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="gpm2s9tdmhgxnzspkdgjh1tcm6vnvqx" xml:space="preserve">'''''A Foggy Day''''' is een populaire jazz standard, gecomponeerd door George Gershwin, met teksten van Ira Gershwin. 

Het lied werd door Fred Astaire in 1937 geïntroduceerd in de musical ''A Damsel in Distress'', die was gebaseerd op de roman ''A Damsel in Distress'' van P.G. Wodehouse, gepubliceerd in 1919. Oorspronkelijk was de titel &quot;A Foggy Day (In London Town)&quot;, een verwijzing naar de vervuiling door de dikke mist in die periode in Londen.

''A Foggy Day'' werd door de gebroeders Gershwin naar verluidt in minder dan een uur geschreven. Het wordt beschreven als mooi, gemoedelijk, sfeervol, interessant en tijdloos.


[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>gpm2s9tdmhgxnzspkdgjh1tcm6vnvqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Isn't It Romantic?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37427</id>
    <revision>
      <id>421376</id>
      <parentid>378388</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="608" sha1="1mn6uvriungmdst0bihjuqbb6a0lw0x" xml:space="preserve">'''''Isn't It Romantic?''''' is een compositie uit 1932 van Richard Rodgers, op tekst gezet door Lorenz Hart. Het lied werd geïntroduceerd door Jeanette MacDonald en Maurice Chevalier in de Paramount film ''Love Me Tonight'' (1932). Het werd sindsdien vele malen opgenomen, met en zonder zang, door jazz- en popartiesten, en kwam ook voor in een aantal films. 

[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/isnt-it-romantic Soundcloud&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt; (op altsaxofoon, door Julien Grandgagnage)&lt;/span&gt;]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>1mn6uvriungmdst0bihjuqbb6a0lw0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Latexverf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37504</id>
    <revision>
      <id>421336</id>
      <parentid>404439</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="kx4f7rooeml6c44et1cnupyhaiwzw14" xml:space="preserve">Natte latexverf droogt vlekkerig op en laat onderliggende donkere kleuren nog even doorschemeren (vooral bij geel tot oranje kleuren) zodat men moet wachten tot de verf gedroogd is voordat men het resultaat kan beoordelen. &quot;Doorlekkende&quot; oude verflagen zijn vaak het gevolg van de oplosmiddelen, bindmiddelen en/of andere bestanddelen van die oudere laag. De zuren in latex gaan daarmee een reactie aan. Dikkere lagen hebben weinig zin. Veel dunne lagen vergroten de kans op succes, maar kosten veel tijd (en geld). Het beste is oude verflagen overschilderen met een voorstrijkmiddel. Deze laatste droogt snel en spierwit op en bedekt zo de vlekken.

Latexverf is te reinigen met water en zeep.

== Afval ==
Latexverf is chemisch afval. Het dient dus ingeleverd te worden bij de afvalverwerking in uw stad of gemeente. Latexverf kunt u het beste eerst laten indrogen: verwijder het deksel en laat het water verdampen. Doe dit uit de buurt van kinderen en dieren. Als de verf compleet droog is, kunt u deze wegbrengen.
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>kx4f7rooeml6c44et1cnupyhaiwzw14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Piramide van Maslow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38777</id>
    <revision>
      <id>421404</id>
      <parentid>347682</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20063-88</username>
        <id>29541</id>
      </contributor>
      <origin>421404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4874" sha1="b548e3qkmww7prv08epymny1q08ukdk" xml:space="preserve">[[File:Piramide van Maslow kleur.png|thumb|upright=2]]

Abraham Maslow leefde van 1908 tot 1970. Hij was een Amerikaans psycholoog die vooral bekend is van zijn theorie over menselijke motivatie en behoeften. In 1943 publiceerde hij interresante een theorie waarin hij ook de opeenvolging van menselijke behoeften beschreef. Een onderdeel daarvan was van wat we nu de Piramide van Maslow noemen. In de afbeelding hiernaast is te zien hoe deze is opgebouwd. 

== Menselijke behoeften ==

In deze theorie van Maslow staan menselijke behoeften hiërarchisch geordend. Als lichamelijke behoeften zoals eten, drinken en onderdak vervuld of bevredigd zijn, kan een mens zich richten op de bovenliggende behoeften: veiligheid en zekerheid. 

Volgens Maslow heeft elke mens ongeveer dezelfde behoeften. Op het moment dat bepaalde [[basisbehoeften]] bevredigd zijn, ontstaan er nieuwe behoeftepatronen die vervuld kunnen worden. Het doel hiervan is zelfrealisatie of zelfactualisatie: de behoefte om de eigen groei en mentale vermogens zover als mogelijk te ontwikkelen.

De [[sociale omgeving]] speelt een grote rol in het ontwikkelen van met name de hogere behoeften: sociaal contact en waardering. Omdat mensen van elkaar [[afhankelijkheid|afhankelijk]] zijn, zullen ze voor een groot deel een beroep op elkaar moeten doen in het vervullen van hun behoeften.

Onder &lt;b&gt;lichamelijke behoeften&lt;/b&gt; vallen bijvoorbeeld: homeostase (lichamelijke balans), eten en water, slaap, onderdak/beschutting en seks. Met &lt;b&gt;veiligheid&lt;/b&gt; wordt onder andere persoonlijke, emotionele en financiële veiligheid en gezondheid bedoeld. Alsmede het algeheel [[welzijn]] en bescherming tegen ongelukken en ziekte. &lt;b&gt;Sociaal contact&lt;/b&gt; gaat vooral over de menselijke emotionele behoefte om een geaccepteerd lid van een groep te zijn. Bijvoorbeeld vriendschap, intimiteit en familiebanden maar ook zelfvertrouwen. Bij &lt;b&gt;zelfrealisatie&lt;/b&gt; zegt Maslow het volgende:

&lt;p style=&quot;font-size:20px;&quot;&gt;&lt;i&gt;&quot;What a man can be, he must be.&quot;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;

Mensen verschillen volgens Maslow in de manier waarop zij hun doelen behalen; tot zelfrealisatie komen. Voor de één is dit het uitoefenen van een bepaald beroep (arts, bouwkundige of opvoeder/verzorger) en voor de ander is dit gelukkig zijn met weinig of het beoefenen van een sport.

[[File:Aristotle_by_Raphael.jpg|thumb|upright=0.5|Aristoteles, die zijn ethiek vasthoudt door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rafa%C3%ABl_(kunstenaar) Rafaël]. Detail uit het Vaticaanse fresco &lt;i&gt;De school van Athene&lt;/i&gt;. Het is pas bij Aristoteles dat er voor het eerst werkelijk gesproken kan worden over het empirisme, hoewel ook zijn positie een sterke rol aan de rede toeschreef (https://nl.wikipedia.org/wiki/Empirisme).]]

== Hoe bruikbaar is deze theorie? ==

De theorie is niet wetenschappelijk (empirisch) onderbouwd en roept allerlei vragen op. Daarnaast is het weinig genuanceerd en lang niet in alle (individuele) gevallen toepasbaar. Wel is het model een inkijk in de verschillende motieven en behoeften van mensen en is voor velen direct herkenbaar. Vaak wordt het gebruikt om een overzicht te geven van het behoeftepatroon van mensen.

De gedachtegang van Maslow over de manier waarop hij behoeften ordent, heeft veel kritiek ontvangen. Vooral omdat Maslow weinig rekening houdt met de verschillende omstandigheden waarbinnen de behoeften van mensen vorm krijgen. Maar ook vanwege de gebruikte terminologie: zelfrealisatie is bijvoorbeeld een lastige (subjectieve) term die door mensen verschillend ingevuld kan worden.

==werking van de piramide== 
Deze interresnate theorie van maslow heeft ook een speciale functie in zijn piramide de basisbehoeften staan helemaal onderaan als die er niet staat dan valt de piramide zoals de echte. dan hoe meer je naar boven gaat hoe minder belangrijker maar toch ook belangrijk.

== Bronnen en referenties ==

* Van den Broeke, J., Hagers, M., Ruijg, H., Vermeulen, J., Rijpkema, T., &amp; Schuurman, T. (2017). &lt;i&gt;Thema's Maatschappijleer voor havo&lt;/i&gt; (5e ed.). Wormerveer, Nederland: Uitgeverij Essener BV.
* Schuijt, B., Schuyt, K., Hagers, M., Linthorst, M., Rijpkema, T., &amp; Schuurman, T. (2012). &lt;i&gt;Thema's Maatschappijleer voor vwo&lt;/i&gt; (4e ed.). Wormerveer, Nederland: Uitgeverij Essener BV.
* Wikipedia-bijdragers. (2018, 22 oktober). Piramide van Maslow - Wikipedia. Geraadpleegd op 10 november 2018, van https://nl.wikipedia.org/wiki/Piramide_van_Maslow
* Wikipedia contributors. (2018, 10 november). Maslow's hierarchy of needs - Wikipedia. Geraadpleegd op 10 november 2018, van https://en.wikipedia.org/wiki/Maslow%27s_hierarchy_of_needs

== Links ==

* [https://schooltv.nl/video/wie-was-maslow-bedenker-van-de-behoeftepiramide/ Wie was Maslow? Bedenker van de behoeftepiramide - Schooltv]
* [https://www.youtube.com/watch?v=O-4ithG_07Q Maslow's Hierarchy of Needs - Youtube (www.patreon.com/sprouts)]

{{sub}}</text>
      <sha1>b548e3qkmww7prv08epymny1q08ukdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421405</id>
      <parentid>421404</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wijzigingen door [[Speciaal:Contributions/~2026-20063-88|~2026-20063-88]] hersteld tot de versie na de laatste wijziging door BuddenbergP</comment>
      <origin>347682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="qdac3ukle05tu2hhdqdp1l26zb86gj4" xml:space="preserve">[[File:Piramide van Maslow kleur.png|thumb|upright=2]]

Abraham Maslow leefde van 1908 tot 1970. Hij was een Amerikaans psycholoog die vooral bekend is van zijn theorie over menselijke motivatie en behoeften. In 1943 publiceerde hij een theorie waarin hij ook de opeenvolging van menselijke behoeften beschreef. Een onderdeel daarvan was van wat we nu de Piramide van Maslow noemen. In de afbeelding hiernaast is te zien hoe deze is opgebouwd. 

== Menselijke behoeften ==

In deze theorie van Maslow staan menselijke behoeften hiërarchisch geordend. Als lichamelijke behoeften zoals eten, drinken en onderdak vervuld of bevredigd zijn, kan een mens zich richten op de bovenliggende behoeften: veiligheid en zekerheid.

Volgens Maslow heeft elke mens ongeveer dezelfde behoeften. Op het moment dat bepaalde [[basisbehoeften]] bevredigd zijn, ontstaan er nieuwe behoeftepatronen die vervuld kunnen worden. Het doel hiervan is zelfrealisatie of zelfactualisatie: de behoefte om de eigen groei en mentale vermogens zover als mogelijk te ontwikkelen.

De [[sociale omgeving]] speelt een grote rol in het ontwikkelen van met name de hogere behoeften: sociaal contact en waardering. Omdat mensen van elkaar [[afhankelijkheid|afhankelijk]] zijn, zullen ze voor een groot deel een beroep op elkaar moeten doen in het vervullen van hun behoeften.

Onder &lt;b&gt;lichamelijke behoeften&lt;/b&gt; vallen bijvoorbeeld: homeostase (lichamelijke balans), eten en water, slaap, onderdak/beschutting en seks. Met &lt;b&gt;veiligheid&lt;/b&gt; wordt onder andere persoonlijke, emotionele en financiële veiligheid en gezondheid bedoeld. Alsmede het algeheel [[welzijn]] en bescherming tegen ongelukken en ziekte. &lt;b&gt;Sociaal contact&lt;/b&gt; gaat vooral over de menselijke emotionele behoefte om een geaccepteerd lid van een groep te zijn. Bijvoorbeeld vriendschap, intimiteit en familiebanden maar ook zelfvertrouwen. Bij &lt;b&gt;zelfrealisatie&lt;/b&gt; zegt Maslow het volgende:

&lt;p style=&quot;font-size:20px;&quot;&gt;&lt;i&gt;&quot;What a man can be, he must be.&quot;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;

Mensen verschillen volgens Maslow in de manier waarop zij hun doelen behalen; tot zelfrealisatie komen. Voor de één is dit het uitoefenen van een bepaald beroep (arts, bouwkundige of opvoeder/verzorger) en voor de ander is dit gelukkig zijn met weinig of het beoefenen van een sport.

[[File:Aristotle_by_Raphael.jpg|thumb|upright=0.5|Aristoteles, die zijn ethiek vasthoudt door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rafa%C3%ABl_(kunstenaar) Rafaël]. Detail uit het Vaticaanse fresco &lt;i&gt;De school van Athene&lt;/i&gt;. Het is pas bij Aristoteles dat er voor het eerst werkelijk gesproken kan worden over het empirisme, hoewel ook zijn positie een sterke rol aan de rede toeschreef (https://nl.wikipedia.org/wiki/Empirisme).]]

== Hoe bruikbaar is deze theorie? ==

De theorie is niet wetenschappelijk (empirisch) onderbouwd en roept allerlei vragen op. Daarnaast is het weinig genuanceerd en lang niet in alle (individuele) gevallen toepasbaar. Wel is het model een inkijk in de verschillende motieven en behoeften van mensen en is voor velen direct herkenbaar. Vaak wordt het gebruikt om een overzicht te geven van het behoeftepatroon van mensen.

De gedachtegang van Maslow over de manier waarop hij behoeften ordent, heeft veel kritiek ontvangen. Vooral omdat Maslow weinig rekening houdt met de verschillende omstandigheden waarbinnen de behoeften van mensen vorm krijgen. Maar ook vanwege de gebruikte terminologie: zelfrealisatie is bijvoorbeeld een lastige (subjectieve) term die door mensen verschillend ingevuld kan worden.

== Bronnen en referenties ==

* Van den Broeke, J., Hagers, M., Ruijg, H., Vermeulen, J., Rijpkema, T., &amp; Schuurman, T. (2017). &lt;i&gt;Thema's Maatschappijleer voor havo&lt;/i&gt; (5e ed.). Wormerveer, Nederland: Uitgeverij Essener BV.
* Schuijt, B., Schuyt, K., Hagers, M., Linthorst, M., Rijpkema, T., &amp; Schuurman, T. (2012). &lt;i&gt;Thema's Maatschappijleer voor vwo&lt;/i&gt; (4e ed.). Wormerveer, Nederland: Uitgeverij Essener BV.
* Wikipedia-bijdragers. (2018, 22 oktober). Piramide van Maslow - Wikipedia. Geraadpleegd op 10 november 2018, van https://nl.wikipedia.org/wiki/Piramide_van_Maslow
* Wikipedia contributors. (2018, 10 november). Maslow's hierarchy of needs - Wikipedia. Geraadpleegd op 10 november 2018, van https://en.wikipedia.org/wiki/Maslow%27s_hierarchy_of_needs

== Links ==

* [https://schooltv.nl/video/wie-was-maslow-bedenker-van-de-behoeftepiramide/ Wie was Maslow? Bedenker van de behoeftepiramide - Schooltv]
* [https://www.youtube.com/watch?v=O-4ithG_07Q Maslow's Hierarchy of Needs - Youtube (www.patreon.com/sprouts)]

{{sub}}</text>
      <sha1>qdac3ukle05tu2hhdqdp1l26zb86gj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/A Fine Romance</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39737</id>
    <revision>
      <id>421351</id>
      <parentid>341636</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="712" sha1="ooi99qd6fzhgwvxfr106oprn4lk5761" xml:space="preserve">'''''A Fine Romance''''' is een lied uit 1936 gecomponeerd door Jerome Kern met tekst van Dorothy Fields.

Het nummer is geschreven voor de film Swing Time, waarin het werd geïntroduceerd door Fred Astaire en Ginger Rogers. Astaire nam op 28 juli 1936 een soloversie van het nummer op voor Brunswick records en stond vijf weken lang bovenaan de hitlijsten.

Billie Holiday nam het nummer op voor Vocalion Records op 29 september 1936 en ook dit bereikte de hitlijsten, net als versies van Henry King en Guy Lombardo.
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|80 px]]
[[Bestand:Afineromance by JulesGrandgagnage.ogg|center|thumb|''A Fine Romance'' op tenorsaxofoon door Jules Grandgagnage]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>ooi99qd6fzhgwvxfr106oprn4lk5761</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erfdelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41313</id>
    <revision>
      <id>421326</id>
      <parentid>408098</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>tabel &quot;Betrokken partijen en rolverdeling&quot; compacter</comment>
      <origin>421326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32438" sha1="0mgeibva4lsmb1vytzqg7u2zicif49l" xml:space="preserve">{{Bi}} '''Erfdelen''' (of ''erfgoeddelen''), niet te verwarren met het {{W|erfrecht|erfrecht-begrip ''erfdeel''}}, is een {{W|Gemeenschappelijk wonen|collectieve woonvorm}} waarbij meerdere huishoudens een (kleine) woongemeenschap vormen met gedeelde voorzieningen op voormalig agrarische grond. Erfdelen is een steeds populairder wordende woonvorm in Nederland.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.rabobank.nl/kennis/d011185496-case-erfdelen-is-een-mooie-bloem-in-het-boeket-met-seniorenwoningen Erfdelen kan deels oplossing zijn voor tekort aan seniorenwoningen]. ''Rabobank''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://erfdelen.nl/thuis Erfdelen]. ''erfdelen.nl''. Geraadpleegd op 10 juni 2022.&lt;/ref&gt; Erfdelen kan gezien worden als een alternatieve woonvorm met kenmerken van {{W|Eenvoudig leven|eenvoudig leven}}. Een erfdeelproject valt in Nederland in de categorie 'zelfbouw'. Erfdelen.nl is het landelijke erfdelen netwerk.

Deze handleiding biedt handvatten voor iedereen die geïnteresseerd is in erfdelen of daar vanuit ambtelijke functie mee te maken krijgt. 

== Achtergrond ==
Het aantal agrarische bedrijven in Nederland is tussen 2000 en 2020 gedaald van 97.400 tot 52.700.&lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/80783ned/line?dl=5F5C2&amp;ts=1653388892182 CBS Statline.] ''opendata.cbs.nl''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt; Hiervan hadden 16.000 nog geen beoogde bedrijfsopvolger.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;Centraal Bureau voor de Statistiek, [https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/02/geen-bedrijfsopvolger-voor-meer-dan-16-duizend-boerderijen Geen bedrijfsopvolger voor meer dan 16 duizend boerderijen]. Geraadpleegd op 10 juni 2022.&lt;/ref&gt; Mede door stikstofregulering&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;DCA MultiMedia, [https://www.boerenbusiness.nl/melk/artikel/10884110/bijna-helft-van-veehouders-denkt-aan-stoppen Bijna helft van veehouders denkt aan stoppen - Nieuws Enquête NOS]. ''Boerenbusiness''. Geraadpleegd op 10 juni 2022.&lt;/ref&gt; en een gebrek aan potentiële opvolging binnen het bedrijf&lt;ref name=&quot;:33&quot; /&gt;, werd verwacht dat deze daling zou aanhouden. Door liberalisering en globalisering konden kleinere boeren niet concurreren op de markt, waardoor agrarische bedrijven (sinds 1950) moesten groeien en intensiveren om economisch levensvatbaar te blijven.&lt;ref&gt;Centraal Bureau voor de Statistiek, [https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2017/09/sterke-schaalvergroting-in-de-landbouw-sinds-1950 Sterke schaalvergroting in de landbouw sinds 1950]. ''Centraal Bureau voor de Statistiek''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt; Deze schaalvergroting van de veehouderij heeft bijgedragen aan de {{W|Stikstofcrisis|stikstofcrisis}} die in 2019 in Nederland werd vastgesteld. Als consequentie hiervan was de verwachting dat vele agrarische gebieden en de gebouwen die daarop staan ongebruikt en/of onbeheerd achterblijven, met mogelijk verval van plattelandsgebieden als gevolg.&lt;ref&gt;[https://groenehart.info/uitdagingen/landbouw-streekproducten/leegstand-boerderijen/ Leegstand boerderijen]. ''STICHTING GROENE HART''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt; 

In 2021 was er in Nederland een tekort aan circa 300.000 woningen en de verwachting was dat dit de jaren erna zou toenemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/l/2369109 Schreeuwend tekort aan woningen, wat moet eraan gedaan worden?]. ''nos.nl''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt; Het aantal jongvolwassenen tussen 25 en 35 jaar was sinds 2014 met 11% toegenomen (+ 216.000 in 2021), terwijl ouderen vaak langer in hun eigen huis bleven wonen in plaats van naar een verzorgingshuis te gaan (+ 546.000 in 2021 ten opzichte van 2014&lt;ref name=&quot;CBS3&quot;&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/video/48d1f18b906c49debb33b07f6e100fe9 Centraal Bureau voor de Statistiek, De woningmarkt.] Geraadpleegd op 10 juni 2022.&lt;/ref&gt;). Dit zorgde voor stagnatie op de woningmarkt. Daarnaast werden er in de periode 2014-2021 voornamelijk grote, relatief dure woningen bijgebouwd, terwijl de samenstelling van huishoudens juist kleiner werd.&lt;ref name=&quot;CBS3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/31/8-miljoen-woningen-in-nederland Centraal Bureau voor de Statistiek, 8 miljoen woningen in Nederland]. Geraadpleegd op 10 juni 2022.&lt;/ref&gt; Ook waren er steeds meer mensen die alleen woonden en/of zich eenzaam voelden.&lt;ref&gt;[https://longreads.cbs.nl/nederland-in-cijfers-2020/hoe-eenzaam-voelen-we-ons CBS, Hoe eenzaam voelen we ons?] - Nederland in cijfers 2020 | CBS. ''Hoe eenzaam voelen we ons? - Nederland in cijfers 2020 | CBS''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt; 

Het woonconcept erfdelen is een reactie op deze ontwikkelingen en biedt een mogelijkheid om deze problematieken tegelijkertijd aan te pakken. 

== Betrokken partijen en rolverdeling ==
Om een zelfbouwproject als erfdelen van de grond te krijgen, is het nodig om met diverse partijen contact te hebben. In de tabel een overzicht van alle (meest) voorkomende partijen en bij welke stappen zij betrokken zijn, vanuit het perspectief van een initiatiefnemer.

&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible vatop&quot; style=&quot;font-size: smaller;&quot;
|+Betrokken partijen en rolverdeling
!Initiatiefnemer
!Coöperatie
!Erfeigenaar
!Gemeente
!Provincie
!Rijksoverheid
!Makelaar
!Notaris
!Financiers
!Lokale gemeenschap
!Andere mogelijke betrokkenen
|-
|Onderzoek naar concept erfdelen
|Kerngroep vormen
|Interesse polsen
|Oriënterend gesprek
|Bestemmingsplan toets binnen landschapsbeleid
|Bestemmingsplan toets binnen staatsbelang
|Mogelijke locaties verkennen
|Formaliseren samenwerkings&amp;shy;verbond
|Hypotheek&amp;shy;regelingen
|Bezwaartoets
|Aannemer
|-
|Onderzoek of erfdelen bij je past
|Samenwerkings&amp;shy;verbond opzetten
|Huidige en gewenste situatie bespreken
|{{Wp|Principeverzoek|Principeverzoek}}
|Hulp bij aankoop van landbouwgrond
|Subsidies
|Aankoop&amp;shy;bemiddeling
|Formaliseren gebruik/aankoop van landbouwgrond
|Verkennen te koop komende landbouw&amp;shy;gebieden
|Socialiseren
|Adviseurs
|-
|Persoonlijk plan en visie
|Gezamenlijk plan opstellen
|Overeenkomst over landgebruik
|Bestemmingsplan toetsen / laten wijzigen&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Een bestemmingsplan bestaat uit meerdere belangrijke onderdelen die nader toegelicht worden onder 'Bestemmingsplan'.&lt;/ref&gt;
|Subsidies
|
|
|
|Not-for-profitinvesteringen
|
|Andere erfdeelprojecten
|-
|Bijeenkomsten collectief wonen bijwonen
|Groep uitbreiden
|Overdracht eigendom
|Bouwvoorschriften
|
|
|
|
|Particuliere investeringen
|
|Architect
|-
|Mogelijke locaties verkennen
|Algemene vergaderingen
|
|[https://www.omgevingsloket.nl/ Vergunningen]
|
|
|
|
|
|
|Gezondheidszorg&amp;shy;instellingen
|-
|Haalbaarheids&amp;shy;onderzoek
|Werkgroepen vormen
|
|Lokale wetgeving
|
|
|
|
|
|
|Natuurontwikkelings&amp;shy;organisaties
|-
|
|
|
|Subsidies
|
|
|
|
|
|
|Platformen voor erfdelen of collectief wonen
|}&lt;/div&gt;'''Initiatiefnemer'''

Een initiatiefnemer is degene die graag op een voormalig erf wil wonen. [https://www.erfdelendoesburg.nl/tijdlijn-van-ons-project Het traject voor erfdelen kan lang duren en veel tijd en energie vragen], daarom is het belangrijk om erachter te komen of erfdelen bij je past en in welke vorm (samenstelling groep, locatie, type woongroep). Hierbij kan een persoonlijke visie en plan geschreven worden. Voor een gemeente is het belangrijk om zelf met een geschikte locatie te komen en goed voorbereid te zijn op de te verwachten procedure en de kosten van dit traject.

'''Coöperatie'''

Een erfdeelproject draait om het delen van een erf. Een initiatiefnemer kan samen met andere geïnteresseerden een groep vormen om de plannen verder vorm te geven. Een veelvoorkomende samenwerkingsvorm hiervoor is het {{Wp|Collectief particulier opdrachtgeverschap|Collectief particulier opdrachtgeverschap}}&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.zelfbouwinnederland.nl/informatie/collectief-particulier-opdrachtgeverschap-cpo/algemeen/wat-cpo Wat is CPO?]. ''www.zelfbouwinnederland.nl''. Geraadpleegd op 11 juni 2022.&lt;/ref&gt; (CPO). In sommige gevallen wordt ervoor gekozen om een kerngroep te vormen met daaromheen een algemene groep. De groep is gezamenlijk verantwoordelijk voor het project, maar in veel gevallen wordt er een onderscheid gemaakt in verantwoordelijkheden door werkgroepen te vormen. Werkgroepen kunnen zich specifiek specialiseren op het gebied van algemene onderwerpen, zoals bouw, financiën, juridische zaken of communicatie. Het kan ook voorkomen dat een woongroep werkgroepen heeft die zich inzetten voor speciale doelstellingen, zoals vergroening van de omgeving, (gezondheids)zorg voor elkaar&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, zelfteelt of het verbeteren van waterkwaliteit. 

'''Erfeigenaar'''

De erfeigenaar is de bezitter van de grond waar de coöperatie wil wonen en is meestal de boer die met de agrarische bedrijfsvoering is gestopt of van plan is te gaan stoppen en het erf (deels) wil verkopen. Een erfeigenaar kan er ook voor kiezen om het land te verpachten&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Ministerie van Algemene Zaken, [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/landbouw-en-tuinbouw/vraag-en-antwoord/onderwerpen/landbouw-en-tuinbouw/vraag-en-antwoord/wat-zijn-de-maximale-pachtprijzen-voor-landbouwgrond Wat zijn de maximale pachtprijzen voor landbouwgrond?] - Rijksoverheid.nl. ''www.rijksoverheid.nl'' (20 juni 2011). Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt; of verhuren aan een woongroep, als alternatieve inkomstenbron voor veeteelt. 

'''Gemeente'''

De gemeente heeft een prominente rol in het realiseren van een erfdeelproject. Zij besluiten o.a. over het wijzigen van het bestemmingsplan en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het Vab-beleid. Ook aanvragen voor vergunningen (omgevingsvergunning) verlopen via de gemeente. Een initiatiefnemer dient een aantal stappen te doorlopen met de gemeente.
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+
!Stap
!Omschrijving
!Kosten
|-
|Oriënterend gesprek
|Eerste interesse toetsen of het initiële plan kans maakt bij de gemeente.
|Nee
|-
|Principeverzoek
|Concept toets door de gemeente of het verder uitgewerkte plan past binnen het beleid en bestemmingsplan van de gemeente. Zo niet, dan geeft de gemeente een onderbouwde indicatie van de geschatte kans van slagen.
|Ja
|-
|Wijziging bestemmingsplan
|Het proces om een bestemmingsplan wijziging te realiseren. Dit proces bestaat uit vier fasen: voorbereiding, ontwerp, vaststelling en beroep.
|Ja
|-
|Bouwvoorschriften
|Bij alle bouw en sloop werkzaamheden dient rekening te worden gehouden met het bouwbesluit, bouwverordening en welstandseisen.
|Ja
|-
|Vergunningen
|Voor bouw- en sloopwerkzaamheden kan het zijn dat je een vergunning nodig hebt. Dit kan gecontroleerd worden via het [https://www.omgevingsloket.nl/ Omgevingsloket]. 
|Ja
|}
'''Provincie'''

De provincie heeft een beleidsbepalende rol met betrekking tot de uitbreiding van steden of dorpen via de Wet ruimtelijke ordening. Daarnaast maakt de provincie structuurplannen, waarin o.a. bepaalt wordt waar (spoor)wegen, agrarische en natuurgebieden en recreatieve voorzieningen komen. Gemeenten houden hier rekening mee bij het wijzigen van bestemmingsplannen.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/provincies/taken-provincie Provincie voert landelijk en eigen beleid uit - Provincies - Rijksoverheid.nl]. ''www.rijksoverheid.nl'' (1 augustus 2012). Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt;

'''Rijksoverheid'''

De Rijksoverheid heeft geen directe rol in het proces rondom erfdelen. De Rijksoverheid is wel verantwoordelijk voor beleid, wetgeving en naleving daarvan.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/rijksoverheid/taken-van-de-rijksoverheid Taken van de Rijksoverheid - Rijksoverheid - Rijksoverheid.nl]. ''www.rijksoverheid.nl'' (26 maart 2010). Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt; Ook op het gebied van Volkshuisvesting en Ruimtelijk ordening,&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Ministerie van Algemene Zaken, [https://www.rijksoverheid.nl/regering/coalitieakkoord-omzien-naar-elkaar-vooruitkijken-naar-de-toekomst/2.-duurzaam-land/volkshuisvesting-en-ruimtelijk-ordening Volkshuisvesting en Ruimtelijk ordening - Regering - Rijksoverheid.nl.] ''www.rijksoverheid.nl'' (31 december 2021). Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt; wat invloed kan hebben op een erfdeelproject. Gemeenten houden bij bestemmingsplannen rekening met eventuele Rijksbelangen (bijvoorbeeld in de omgeving van een nationaal vliegveld).

'''Makelaar'''

De makelaar kan helpen bij het vinden van een geschikte locatie en de bemiddeling bij het aankopen van een locatie. Het is goed om te realiseren dat gemeentes geen verantwoordelijkheid hebben om voor een project naar een geschikte locatie te zoeken, dat is aan de initiatiefnemers zelf.

'''Notaris'''

De notaris legt diverse overeenkomsten vast. Bijvoorbeeld de samenwerkingsvorm van de woongroep, de aankoop van de boerderij of de landgebruiksregeling bij pacht.

'''Financiers'''

Een erfdeelproject brengt diverse kosten met zich mee. De projecten gaan gepaard met vele risico's, waardoor het lastig kan zijn om via de standaard kanalen aan financiering te komen via een hypotheekverstrekker. Sommige woongroepen zoeken daarom naar partijen die hun project willen steunen (met of zonder tegenprestatie). Het komt daarom voor dat woongroepen zich inzetten voor een maatschappelijk doel, zodat het project organisaties of particulieren kan aantrekken die dat doel nastreven.

'''Lokale gemeenschap'''

De lokale gemeenschap bestaan uit de directe buren. Dat kunnen omwonenden zijn, maar ook bedrijven. Bij erfdelen is de kans groot dat de locatie omringd wordt door andere agrarische bedrijven. Voor het bestemmingsplan is het verplicht om een omgevingsdialoog te voeren, waarin de initiatiefnemers in gesprek gaan met de lokale gemeenschap om te toetsen of er mogelijke bezwaren zijn. Daarnaast is het ook fijn om een goede band op te bouwen met de buurt.

'''Andere mogelijke betrokkenen'''
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Betrokkenen
!Toelichting
|-
|Aannemer
|Zelfbouw hoeft niet compleet 'zelf' gedaan te worden. Er kan uiteraard ook een aannemer in de hand worden genomen voor het daadwerkelijke bouwen.
|-
|Adviseurs
|Een erfdeelproject vergt veel expertises op vele vlakken. Een woongroep kan erbij gebaat zijn om voldoende externe kennis te gebruiken, bijvoorbeeld op het gebied van projectbegeleiding, vinden van geschikte locatie, financieel, bouwtechnisch of het maken van een bestemmingsplan.
|-
|Andere erfdeelprojecten
|Lopende of gerealiseerde erfdeelprojecten hebben veel praktijkkennis in huis om van te leren.
|-
|Architect
|Zelfbouw hoeft niet compleet 'zelf' gedaan te worden. Er kan uiteraard een architect in de hand worden genomen voor het ontwerp (en het voldoen aan bouwvoorschriften).
|-
|Gezondheidszorginstellingen
|Huisvesting van kwetsbare mensen in de gemeenschap is voor sommige projecten van belang en kan aansluiten bij gemeentebelang.
|-
|Natuurontwikkelingsorganisaties
|Het verbeteren van natuur in de omgeving van het project is voor sommige projecten van belang en kan aansluiten bij gemeente- of provinciaal belang.
|-
|Platformen voor erfdelen of collectief wonen
|Er zijn diverse (online) platformen voor collectief wonen of specifiek voor erfdelen.
|}

== Wetgeving ==
=== Bestemmingsplan ===
Bij erfdelen wordt agrarisch landschap omgevormd tot woongebied. In veel gevallen is het nodig om het {{W|Bestemmingsplan (Nederland)|bestemmingsplan}} te wijzigen van (agrarische) bedrijfsbestemming naar woonbestemming. Een wijziging voor een bestemmingsplan verloopt via een aanvraag bij de betreffende gemeente. Dit proces bestaat uit vier fasen: voorbereiding, ontwerp, vaststelling en beroep en duurt één of meerdere jaren indien er bezwaren worden ingediend. Belangrijke thema's binnen een bestemmingsplan:&lt;ref&gt;[https://www.infomil.nl/onderwerpen/ruimte/omgevingsthema/ Omgevingsthema's en ruimtelijke planvorming]. ''Kenniscentrum InfoMil''. Geraadpleegd op 10 juni 2022.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Geluid
|Luchtkwaliteit
|Externe veiligheid
|Geur bedrijven
|Trillingen
|-
|Natuur
|Geur en Veehouderij
|Gezondheid
|Bodemkwaliteit
|(Grond)water
|-
|Cultureel erfgoed
|Energie
|Kabels en leidingen
|Windhinder
|Licht
|}
=== Beleidsregel vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing ===
De [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR638437/1 beleidsregel vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing] (Vab) is in het leven geroepen om de terugloop in de landbouw te adresseren, door vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen te hergebruiken voor andere functies.&lt;ref&gt;Hof van Twente, [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR13041 Beleidsregel vrijkomende agrarischebedrijfsbebouwing (Vab)]. ''lokaleregelgeving.overheid.nl''. Geraadpleegd op 16 juni 2022.&lt;/ref&gt;

=== Bouwvoorschriften ===
Voorafgaand aan de bouw (of sloop) van gebouwen, dient er rekening gehouden te worden met het {{W|bouwbesluit|bouwbesluit}}, {{W|bouwverordening|bouwverordening}} en {{W|welstandseisen|welstandseisen}}. In het bouwbesluit staan alle technische aspecten waarmee rekening moet worden gehouden bij veiligheid rondom bouwprojecten. Dat gaat over veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu.&lt;ref&gt;Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bouwregelgeving/bouwbesluit-2012 Bouwbesluit 2012 - Bouwregelgeving - Rijksoverheid.nl]. ''www.rijksoverheid.nl'' (25 november 2010). Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt; In de (verdwijnende) bouwverordening staan niet-technische aspecten die van belang kunnen zijn bij bouw.&lt;ref&gt;[https://vng.nl/artikelen/veelgestelde-vragen-modelbouwverordening Veelgestelde vragen - Modelbouwverordening | VNG]. ''vng.nl''. Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt; De gemeente kan specifieke eisen hebben rondom de esthetische aspecten van een bouwproject. Die aspecten worden getoetst door de welstandcommissie, die hun toetsing baseren op de welstandsnota.&lt;ref&gt;Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bouwregelgeving/stappenplan-bij-bouwen-en-verbouwen Stappenplan bij bouwen en verbouwen - Bouwregelgeving - Rijksoverheid.nl]. ''www.rijksoverheid.nl'' (29 maart 2012). Geraadpleegd op 21 juni 2022.&lt;/ref&gt; Zij beoordelen bijvoorbeeld of de architectuur of gebruikte materialen passen binnen de omgeving.

=== Wet natuurbescherming ===
Om nieuwbouw te realiseren is het verplicht om rekening houden met de {{W|Wet natuurbescherming|wet natuurbescherming}}&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.
== Succes- en faalfactoren ==
Erfdeelprojecten zijn (anno 2022) nog in de pioniersfase, waardoor er nog geen gestandaardiseerde wijze is om dergelijke projecten te realiseren. Er zijn diverse uitdagingen die erfdelers ervaren, maar inmiddels is er ook meer inzicht in mogelijke succes- en faalfactoren.

=== Locatie ===
Het vinden van een geschikte locatie voor erfdelen is afhankelijk van diverse aspecten. Een aantal voorbeelden zijn:

'''Infrastructuur en dienstverlening''' in afgelegen plattelandsgebieden zijn beperkt. Gemeenten willen daarom voornamelijk overmatige verkeersbewegingen tegenhouden. Dit is een lastige om aan te pakken. Er zijn echter aspecten die kunnen bijdragen om het minder problematisch te maken. Er kan rekening worden gehouden met de samenstelling van de groep, waarbij jongeren ouderen kunnen vervoeren als dat nodig is. Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn om een boerderij te zoeken die in de buurt van een busstation ligt, zodat de gemeente denkt dat het minder een probleem is.

'''Het bestemmingsplan''' van het gebied is van cruciaal belang voor het slagen van een project. Over het algemeen wordt er door gemeentes liever binnen de bebouwde kom gebouwd in plaats van het buitengebied.&lt;ref&gt;Jurable. ''[https://www.jurable.nl/blog/2020/09/10/binnen-of-buiten-de-bebouwde-kom/ Binnen of buiten de bebouwde kom]'' (10 september 2020). Geraadpleegd op 27 juni 2022.&lt;/ref&gt; Het is echter lastig om dit te bepalen voor elke gemeente, aangezien het beleid hierop per gemeente verschilt en uitzonderingen gemaakt worden per project, bijvoorbeeld via de kruimelregeling.&lt;ref&gt;Jurable. ''[https://www.jurable.nl/blog/2014/10/17/kruimelregeling/ Kruimelregeling]'' (3 november 2017). Geraadpleegd op 29 juni 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.omgevingsweb.nl/themadossier/kruimelregeling/ Kruimelregeling]. ''Omgevingsweb''. Geraadpleegd op 29 juni 2022.&lt;/ref&gt; Normaliter dient het gebied waarin het perceel gelegen is een woon- of verblijffunctie te hebben. Het bestemmingsplan kan echter wel worden veranderd als hier een goede reden voor is. Via [https://www.ruimtelijkeplannen.nl/ ruimtelijkeplannen.nl] is het mogelijk om het huidige bestemmingsplan van een perceel te bekijken én om in te zien of er al plannen voor wijzigingen zijn. Een succesfactor hierin kan zijn om met overtuigingskracht bij de gemeente aan te kloppen. Zorg er daarom voor dat wanneer een erfdelen verzoek wordt ingediend dat het aansluit op doelen die de gemeente heeft, bijvoorbeeld het vergroten van biodiversiteit, huisvesting van lokale bevolking, mantelzorg of monumentenzorg (zie  paragraaf '[[#Maatschappelijke bijdrage|Maatschappelijk bijdrage]]'). Het helpt om de gemeente te overtuigen als je goed voorbereid over komt. Zorg dus voor een goed uitgedacht plan, voeg schetsen van het project toe en laat zien dat je bereid bent om (uitzoek)werk uit handen te nemen. Op basis van een goed principeverzoek kan de gemeente veel beter oordelen of er potentie zit in het beoogde project. 

'''Het beleid voor woonfuncties''' speelt een belangrijke rol bij het selecteren van een geschikte locatie. De gemeente en initiatiefnemers zijn gebonden aan beleid rondom milieukwaliteit voor woonbestemmingen. Dat betekent dat er rekening moet worden gehouden met o.a. geluid, lucht, bodem, grondwater, wind, licht, geur, trillingen en asbest. Hoe meer er in het plan rekening wordt gehouden met deze aspecten, hoe groter de kans dat het project succesvol (en sneller) door de procedure bij de gemeente komt. Bij wijzigingen in het landschap dient flora &amp; fauna onderzoek van het erfgoed worden verricht, ter bescherming van in het wild levende planten- en diersoorten. Dit kan voor vertraging zorgen als het onderzoek te laat wordt gestart en er beschermde soorten worden gevonden. Als initiatiefnemer heb je de verantwoordelijkheid om een alternatief te bieden of aan te tonen dat de soorten beschermd zullen worden.&lt;ref&gt;Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, [https://wetten.overheid.nl/BWBR0009640/2016-04-14 Flora- en faunawet]. ''wetten.overheid.nl''. Geraadpleegd op 27 juni 2022.&lt;/ref&gt;

=== Financiering ===
Het regelen van financiering voor erfdeelprojecten is voor veel banken nog maatwerk en wordt gezien als risicovol. Dat heeft enerzijds te maken met het verstrekken van een lening aan meer dan één huishouden. Ook wordt het als risico gezien dat de plannen nog afhankelijk zijn van o.a. de gemeente en het beschikbaar komen van het perceel of deze plannen daadwerkelijk uitgevoerd mogen worden. Voor een initiatiefnemer is het een heel onzeker proces, omdat er een kip-en-ei verhaal ontstaat tussen al deze risico's. Een succesfactor hierin is om één van die onzekerheden te doorbreken, bijvoorbeeld door toezegging van de gemeente te krijgen dat het hoe dan ook door gaat, behalve bepaalde nog-te-bespreken voorwaarden. Een andere oplossing kan zijn om toch, als dat mogelijk is, de boerderij alvast te kopen of een aankoopregeling met de eigenaar te treffen. Een andere mogelijkheid is om een bank te vinden die het aandurft om mee te pionieren en een deel van het risico te dragen. Duurzame banken in Nederland zijn hier mogelijk gevoelig voor, maar Duitse banken lijken ook bereidwilliger om meerdere huishoudens te financieren. Er zijn ook subsidies die kunnen bijdragen aan het verlagen van de kosten. 

=== Kennis en kunde ===
Het is niet eenvoudig om een erfdeelproject te realiseren. In succesvolle projecten is er vaak al expertise in huis, maar wordt ook externe expertise ingeschakeld. Een woongroep kan erbij gebaat zijn om voldoende externe kennis te gebruiken, bijvoorbeeld op het gebied van projectbegeleiding, vinden van geschikte locatie, financieel, bouwtechnisch, bestemmingsplan en over het functioneren van overheidsorganen, zoals de gemeente. 

=== Gemeentelijke belangen ===
Over het algemeen staan erfdelen initiatieven nog niet hoog op het prioriteiten lijstje van gemeentes. Maar als initiatiefnemer kan je zorgen dat jouw plan toch in aanmerking kan komen om op gepakt te worden door een ambtenaar. Het is hierin van belang dat je eerst uitzoekt wat de opgaves zijn van de gemeente. Om hier achter te komen kan je bijvoorbeeld zoeken op 'opgaven gemeente [gemeente] '/'Woonvisie [gemeente]'/ 'bestuursakkoord [gemeente]'. Wanneer je achter doelen van de gemeente bent gekomen kan je jouw erfdelen initiatief hierop aan laten sluiten. Het actief dienen van een maatschappelijk doel, in lijn met bijvoorbeeld gemeentelijk beleid, kan ook helpen om een project tot realisatie te brengen. Maak, wanneer mogelijk, gebruik van concrete contactpersonen binnen de gemeente voor soortgelijke projecten. Verder kunnen (door de gemeente gekozen) vaste derde partijen zorgen voor ondersteuning in het proces. Dit zorgt voor een effectievere en efficiëntere werking van het proces. 

=== Goed contact met de buurt ===
Projecten staan of vallen met medewerking van de buurtgenoten. Zij kunnen bewaar maken op de plannen, waardoor het gehele proces erg vertraagd wordt. Het is dus belangrijk om in gesprek te gaan met de directe omgeving om een goede band op te bouwen en om eventuele (formele) bezwaren te kunnen voorkomen door rekening te houden met hun belangen. 

=== Parallelle stappen ===
Laat processen parallel lopen om de tijd tot realisatie van projecten te verminderen. Tijdens verplichte processen van de gemeente kan de initiatiefnemer zorgen dat er bijvoorbeeld gewerkt wordt aan het samenstellen van een groep. 

== Maatschappelijke bijdrage ==
Erfdeelprojecten kenmerken zich doordat ze in veel gevallen, naast wonen, een extra maatschappelijke bijdrage willen leveren. Het actief dienen van een maatschappelijk doel, in lijn met bijvoorbeeld gemeentelijk beleid, kan ook helpen om een project tot realisatie te brengen.

=== Duurzaamheid ===
Hoewel het niet verplicht is om een erfdeelproject duurzaam op te zetten, is dit wel een veelvoorkomend uitgangspunt van de initiatiefnemers. Enkele voorbeelden van duurzame en zelfvoorzienende initiatieven zijn: lokaal opwekken van energie, duurzame bouwmaterialen gebruiken, voorzieningen delen, water lokaal opvangen en filteren, warmtepompen installeren of zelf gewassen verbouwen.  

=== Ecologische verbetering ===
Erfdeelgroepen kunnen actief bijdragen aan het verbeteren van de natuur de biodiversiteit in de directe omgeving. Voorbeelden hiervan zijn: aanplanten van (inheemse) plantsoorten, verhogen van de (grond)water kwaliteit en/of kwantiteit, bodemkwaliteit verbeteren (stikstofreductie), het faciliteren van bijen of aansluiten bij een Natura 2000 gebied.&lt;ref&gt;[https://www.natura2000.nl/ Natura 2000]. ''www.natura2000.nl''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt; Om wijzigingen in het landschap aan te brengen is het verplicht om rekening houden met de {{W|Wet natuurbescherming|wet natuurbescherming}}, waardoor flora- en faunaonderzoek altijd onderdeel is van de procedure. Dat betekent dat er onderzoek moet worden gedaan naar beschermde diersoorten, zoals muizen, vleermuizen, kikkers, vogels en beschermde plantensoorten&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.rvo.nl/onderwerpen/wet-natuurbescherming Wet natuurbescherming]. ''www.rvo.nl''. Geraadpleegd op 24 juni 2022.&lt;/ref&gt;. 

=== Zorg voor elkaar ===
Bewoners van een woongroep kunnen met elkaar onderling afspreken om in bepaalde zorgbehoeften te voorzien of door samenwerking te zoeken met een zorginstelling. Ook kan een groep fungeren als een zorgboerderij om op die manier iets bij te dragen aan de maatschappij.  

=== Wonen en werken ===
De digitalisering van de arbeidsmarkt draagt eraan bij dat steeds meer banen op afstand kunnen worden uitgevoerd. Bij erfdelen kan er een algemene voorziening voor werken (kantoor of creatieve ruimte) worden gemaakt, zodat bewoners gezamenlijk een werkplek kunnen delen. Dat scheelt weer ruimte in huis, waardoor de woningen per huishouden kleiner kunnen zijn dan de gemiddelde woning. Daarnaast scheelt het in de reisbewegingen, wat voordelen oplevert voor het klimaat, de portemonnee en tijdsbesteding.  

=== Educatie ===
Een woongemeenschap kan zich richten op professionele of [https://onsdorpjeovereind.nl/visie&amp;plan/#EducatieRecreatieStrip informele educatie]. Er kan gekozen worden voor thuisonderwijs voor de kinderen in de groep, indien de samenstelling daar bij past. Daarnaast kan een groep voor buitenstaanders een educatieve functie vervullen, bijvoorbeeld op het gebied van ecologie of duurzaamheid.

=== Recreatie ===
Een groep kan er ook voor kiezen om zich te richten op [https://www.downtoearth.nu/ recreatie] als maatschappelijke bijdrage. Dat kan in lijn met de historie van de locatie, bijvoorbeeld als kinderboerderij of voor koe-knuffelen. Er kan ook ruimte gecreëerd worden voor  toeristische accommodaties of een bezoekerscafé. Recreatie kan ook aan externen geboden worden op basis van de maatschappelijke bijdrage die gekozen is, bijvoorbeeld het werken aan een moestuin of natuuronderhoud. Het is sterk afhankelijk van de locatie of er nog andere mogelijkheden zijn, bijvoorbeeld als er een meer aanwezig is.

=== Cultureel erfgoed ===
Er kan op het erf een gebouw staan met culturele waarde, bijvoorbeeld een monument. Voor een gemeente en cultuurliefhebbers kan het interessant zijn om via de woongroep te zorgen voor het cultureel erfgoed. Het kan hierbij ook betekenen dat de locatie aan bepaalde uiterlijke eisen moet blijven voldoen, dus dit is minder geschikt voor groepen die een duidelijk ontwerp in gedachten hebben.

=== Inclusieve samenleving ===
In woongroepen kan er ook aandacht zijn voor diversiteit en een inclusieve samenleving. Dat betekent dat er rekening wordt gehouden met de samenstelling van de bewoners van de groep. Er kan bijvoorbeeld ruimte komen voor een vastgesteld percentage aan sociale huurwoningen, een wens voor leeftijdsdiversiteit, verschillende samenstellingen van huishoudens of een plek voor (kwetsbare) mensen die lastiger meekomen in de samenleving.

== Lopende of gerealiseerde projecten ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!Project
!Locatie
!Website
!Start project
!Bewoond sinds
|-
|Proeftuin Erfdelen Salland
|Lettele
|https://www.erfdelen.nl/proeftuin-salland
|2018
|Nog niet
|-
|Nijhof Erfdelen Doesburg
|Doesburg
|https://www.erfdelendoesburg.nl/
|2016
|2023 (verwacht)
|-
|Ons dorpje overeind
|Schalkwijk
|https://onsdorpjeovereind.nl/
|Onbekend
|Onbekend
|-
|Woongemeenschap Arneco
|Arnhem
|https://arneco.org/
|Onbekend
|2019
|-
|BuitenDelen
|Lettele
|https://www.buitendelen.nl/
|2018
|2023 (verwacht)
|-
|Twee gezinnen, één boerderij 
|Hengelo (Gelderland)
|https://www.hetkanwel.nl/twee-gezinnen-een-boerderij/
|Onbekend
|Nog niet
|-
|Down to Earth
|Midden Nederland
|https://www.downtoearth.nu/
|2019
|Nog niet
|-
|Vriendenerf
|Olst
|https://www.vriendenerf.nl/
|2012
|2017
|}

== Externe links ==
=== Regelingen, beleid en subsidies ===
* [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR192975/1 Rood voor Rood regeling]
* [https://www.aanpakstikstof.nl/themas/landbouw/vragen-en-antwoorden/gericht-opkopen-van-veehouderijen Aankoop grond door provincie] 
* [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/305339/1 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving] (KGO)
* [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/prinsjesdag/vraag-en-antwoord/hoe-kan-ik-energie-besparen-in-mijn-koopwoning Hybride warmtepompen]
* [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/prinsjesdag/nieuws/2021/05/31/meer-maatregelen-voor-huisvesting-van-aandachtsgroepen-nodig Regeling huisvesting aandachtsgroepen]
* [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR275554/1 Functieveranderingsbeleid]
* [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR638437/1 VAB beleid]
* [https://www.sloopmeters.nl/rood-voor-rood Sloopmeters]
* [https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/omgevingsverordening/ Omgevingsverordening]
* Beleid collectieve woonvormen

=== Kennisplatformen ===
* [https://www.platform31.nl/ Platform31]
* [https://www.erfdelen.nl/erfdelen-nl Erfdelen]
* [https://www.zelfbouwinnederland.nl/ Zelfbouw in Nederland]
{{Appendix|ref|
{{References||2}}
}}
{{Boek}} {{Fase|?}}</text>
      <sha1>0mgeibva4lsmb1vytzqg7u2zicif49l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handige Harry/Oplaadbare batterijen gebruiken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41338</id>
    <revision>
      <id>421339</id>
      <parentid>404479</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1280" sha1="8q29nc059rveo9vb0frk36499x5cwe5" xml:space="preserve">Soorten batterijen:
AA  (normaal; wandklok)
AAA (klein; afstandsbediening)

Mobiele telefoon accu

Wel of niet oplaadbaar:

Meestal staat bij oplaadbare batterijen Rechargeable op de zijkant. (Ni-MH Rechargeable)

En bij niet oplaadbare batterijen: Do Not Recharge. (Alkaline)

Meestal kunnen bijna helemaal lege oplaadbare batterijen nog de wandklok draaiende houden, als die heel langzaam tikt, kunnen die wel bij de oplader.
Vergeleken met gewone batterijen  kunnen oplaadbare batterijen naar verwachting wel 1000 keer opgeladen worden.

Plus en min:
de + is bovenkant
en de - is de vlakke kant van de batterij.

Oplader:

Hou de handleiding erbij of zoek op internet naar de betreffende handleiding van de oplader.
(Zorg dat de oplader niet te heet kan worden, dus uit het zonlicht.)
Kijk in de handleiding hoe lang het duurt voordat het betreffende type batterij opgeladen is. 
Als je de batterijen in de oplader hebt gedaan en de stekker er in, schijnt het lampje rood, duurt het wel een aantal uur, meestal wordt het lampje uiteindelijk groen, maar er zijn ook opladers bij die dat niet aangeven. Beter te kort dan te lang opladen.

Mobiele telefoon en dat soort  apparatuur beste met bijgeleverde  (micro USB) adapter opladen
{{Sub}}
{{Links}}

[[Categorie:Handige Harry]]</text>
      <sha1>8q29nc059rveo9vb0frk36499x5cwe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Samenleving</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43692</id>
    <revision>
      <id>421366</id>
      <parentid>421300</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5823" sha1="302o9u26zmgfqjoft8ah5iso2gith3z" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

Een samenleving is een georganiseerde groep individuen die samenleeft en een cultuur deelt.&lt;/h3&gt;

[[file:Takeshita_street_view.jpg|thumb|Blik op Takeshita Street in [[w:Tokio|Tokio]], Japan.]]

Samenleven doe je met je partner of in je [[w:Gezin|gezin]]. Maar als we spreken over de [[w:samenleving|samenleving]], bedoelen we meestal alle mensen in een [[w:land|land]].&lt;br&gt;
In een samenleving zijn mensen op allerlei manieren van elkaar &lt;b&gt;afhankelijk&lt;/b&gt;. Bijna alles wat je dagelijks gebruikt, wordt door anderen gemaakt.

Leden van een samenleving zijn met elkaar verbonden door [[w:familie_(verwanten)|familiebanden]], [[w:vriendschap|vriendschappen]], [[w:arbeidsrelatie|werkrelaties]], relaties met buren, enz. 
De relaties die mensen hebben, noemen we ook wel [[w:sociale_binding|bindingen]]. En je kunt ook bindingen hebben met mensen die je helemaal niet kent.
Bijvoorbeeld bij politieke bindingen

We spreken van [[w:sociale_cohesie|sociale cohesie]] als de bindingen tussen mensen sterk zijn en zij het gevoel hebben dat ze bij elkaar horen.&lt;br&gt;
[[w:normen_en_waarden|Waarden]], [[w:Normen_en_waarden|normen]] en [[w:gewoonte|gewoonten]] spelen een belangrijke rol in het leven van mensen.&lt;br&gt;
Dit geldt ook voor onze persoonlijke en gedeelde &lt;b&gt;belangen&lt;/b&gt;.

In de samenleving zijn vooral onze &lt;b&gt;gedragsregels&lt;/b&gt; bepalend voor de manier waarop we met elkaar omgaan. Zoals [[w:taal|taalgebruik]], [[w:Nederlandse_eetcultuur|eetgewoonten]] en de indeling van de dag.

Maar de [[w:overheid|overheid]] schrijft ook bepaald [[w:gedrag|gedrag]] voor door middel van [[w:wet|wetsregels]]. Denk hierbij aan regels voor de manier waarop we [[w:relatie|relaties]] aangaan, de inrichting van de omgeving en het gebruik van [[w:dienst_(instelling)|diensten]] en [[w:product_(economie)|producten]].

== Begrippen ==

; 1. afhankelijkheid
: in een samenleving zijn mensen op elkaar aangewezen

; 2. bindingen
: mensen zijn op allerlei manieren met elkaar verbonden (economisch, kennis, gevoel en politiek)

; 3. sociale omgeving
: de mensen waarmee je regelmatig omgaat

; 4. sociale cohesie
: mensen binnen een samenleving voelen zich met elkaar verbonden

; 5. belangen
: omstandigheden waar je voordeel of nadeel bij hebt

; 6. waarden
: principes die mensen belangrijk vinden in het leven

; 7. normen (gedragsregels)
: regels en afspraken die te maken hebben met het gedrag van mensen

; 8. gewoonten
: dingen die je gewend bent om te doen, zonder erbij na te denken

; 9. wetten (wetsregels)
: geschreven regels en afspraken waar alle inwoners van een staat zich aan moeten houden

; 10. sociale controle
: je gedraagt je volgens de waarden, normen en gewoonten van de groep

== Doelen ==
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we in een gezin met elkaar rekening houden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van voorbeelden uit wat we bedoelen met sociale omgeving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we in onze sociale omgeving met elkaar rekening houden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we in een samenleving met elkaar rekening houden&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we in de maatschappijleer bedoelen met bindingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem de vier soorten bindingen die we onderscheiden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van economische bindingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van kennisbindingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van gevoelsbindingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van politieke bindingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom je meestal meerdere bindingen tegelijk met anderen hebt&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we precies bedoelen met sociale cohesie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit waarom in dorpen de sociale cohesie vaak sterk is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit waarom in de stad de sociale cohesie vaak zwakker is&lt;br&gt;

&amp;#9744; Geef de definitie van een belang&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met belangen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem voorbeelden van hoe belangen van groepen mensen verschillen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van tegengestelde belangen&lt;br&gt;

&amp;#9744; Geef de definitie van een waarde&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van een waarden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef de definitie van een norm (gedragsregel)&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van een normen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf waar onze normen vandaan komen&lt;br&gt;

&amp;#9744; Noem voorbeelden van hoe waarden en normen en gewoonten van groepen mensen verschillen&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met een wet (wetsregel)&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wetten&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met sociale controle&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [[Samenleving]] op Wikibooks
* [https://nl.wikibooks.org/wiki/Maatschappijleer/Gezin Gezin op Wikibooks]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kwaliteiten_en_waarden.pdf Lijst van kwaliteiten en waarden]
{{Sub}}</text>
      <sha1>302o9u26zmgfqjoft8ah5iso2gith3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Cultuur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43694</id>
    <revision>
      <id>421379</id>
      <parentid>421304</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6149" sha1="2qmjugzp7yb91roagmkw22n06glv322" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

Een cultuur is de manier waarop een groep mensen bepaalde waarden, normen en gewoonten met elkaar deelt.&lt;/h3&gt;

[[file:Gobustan_ancient_Azerbaycan_full.jpg|thumb|Rotstekeningen in het hedendaagse Gobustan, [[w:Azerbaijan|Azerbeidzjan]], die dateren uit 10.000 v.Chr. en wijzen op een bloeiende cultuur]]

De [[Maatschappijleer/Dominante_cultuur|dominante cultuur]] in Nederland bestaat uit de [[w:normen_en_waarden|waarden]], [[w:Normen_en_waarden|normen]] en [[w:gewoonte|gewoonten]] die de meeste Nederlanders met elkaar delen.
We spreken van een [[w:subcultuur|subcultuur]] als de cultuur van een groep afwijkt van de dominante cultuur. Bijvoorbeeld op basis van [[w:woonplaats|woonplaats]], [[w:werk|werk]] of [[w:geloof|geloof]].

Vanaf je geboorte heb je te maken met het proces van [[w:socialisatie|socialisatie]]: je neemt de [[w:cultuur|cultuur]] over van jouw [[w:gezin|gezin]], [[w:familie_(verwanten)|familie]], [[w:vriendschap|vrienden]], [[w:collega|collega’s]] enz.
De mensen met wie je regelmatig om gaat, zijn jouw [[w:sociale_omgeving|sociale omgeving]].

Bij [[w:sociale_controle|sociale controle]] doe je wat jouw [[w:groep_(sociologie)|groep]] van jou verwacht: je gedraagt je op een manier die past bij de cultuur van de groep.

We spreken van een [[w:sanctie_(straf)|sanctie]] als je wordt beloond of gestraft voor je gedrag door jouw omgeving.
En als je jouw [[w:cultuur|cultuur]] ‘[[w:norm_(sociale_wetenschappen)|normaal]]’ vindt, noemen we dit [[w:internalisering|internalisatie]]: jouw [[w:identiteit_(eigenheid)|identiteit]] is afhankelijk van de manier waarop je jouw cultuur internaliseert.

Via [[w:rolpatroon|rolpatronen]] verhouden we ons tot elkaar. Mensen gedragen zich op een manier die past bij de situatie.

[[w:groepsdruk|Groepsdruk]] houdt in dat anderen bepaalde waarden, normen en gewoonten opleggen.
Mensen die groepsdruk ervaren hebben het gevoel dat ze mee moeten doen.

== Begrippen ==
; 11. dominante cultuur
: de waarden, normen en gewoonten van de grootste groep mensen in een land

; 12. subcultuur
: de cultuur van een kleinere groep met eigen waarden, normen en gewoonten

; 13. religie (geloof)
: een godsdienst of vorm van spiritualiteit, gevoelens, gedachten over de zin van het leven

; 14. socialisatie
: je leert de waarden, normen en gewoonten van de groep of omgeving

; 15. sancties
: je wordt beloond of bestraft voor bepaald gedrag

; 16. internalisatie
: het jezelf eigen maken van waarden, normen en gewoonten van de groep of omgeving

; 17. identiteit
: het beeld dat iemand van zichzelf heeft en wat diegene kenmerkt ten opzichte van anderen

; 18. rolpatronen (rolgedrag)
: je gedraagt je zoals in een bepaalde situatie van je verwacht wordt

; 19. groepsdruk
: jouw omgeving verwacht bepaald gedrag

; 20. nature-nurture-debat
: een discussie over de oorsprong van de eigenschappen van een individu

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met cultuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met de dominante cultuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef de definitie van een subcultuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van subculturen in Nederland&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van subculturen op basis van werk&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van subculturen op basis van politiek&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met etnische subculturen&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een beschrijving van het begrip socialisatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat cultuur en socialisatie met elkaar te maken hebben&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van voorbeelden uit hoe socialisatie plaatsvindt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe we leren door informatie en aanwijzingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe we leren door imitatie van anderen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe we leren door ervaringen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe we leren door zelf te experimenteren&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem drie plaatsen waar mensen invloed hebben op jouw waarden, normen en gedrag&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe je geloof invloed heeft op jouw waarden, normen en gedrag&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe de overheid invloed heeft op jouw waarden, normen en gedrag&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van een positieve en negatieve sanctie&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met internalisatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van internalisatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met het begrip identiteit&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem welke dingen van invloed zijn op jouw identiteit&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met rolgedrag&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe je als persoon verschillende rollen aanneemt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg het verschil uit tussen rolbevestigend en roldoorbrekend gedrag&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat groepsdruk is, geef ook een voorbeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef drie redenen waarom pesten een maatschappelijk probleem is&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat er bedoeld wordt met het nature-nurture-debat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe nature aanhangers denken over socialisatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe nurture aanhangers denken over socialisatie&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [https://wikikids.nl/Cultuur Cultuur op Wikikids]
{{Sub}}</text>
      <sha1>2qmjugzp7yb91roagmkw22n06glv322</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Sociale verschillen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43695</id>
    <revision>
      <id>421383</id>
      <parentid>405254</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6368" sha1="p9iass3nci4q7dnmo6g7do244e1oyvo" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

Sociale verschillen in de samenleving gaan over kansenongelijkheid.&lt;/h3&gt;

[[File:Suffragette_arrest,_London,_1914.jpg|thumb|Een [[w:suffragette|suffragette]] die in 1914 op straat werd gearresteerd door twee politieagenten in Londen.]]

Bij een ongelijke verdeling van kansen spreken we van [[w:sociale_ongelijkheid|sociale ongelijkheid]]. Bepaalde beroepen worden bijvoorbeeld beter betaald dan andere.
Op de [[w:arbeidsmarkt|arbeidsmarkt]] wordt vaak gekeken naar het [[w:onderwijsniveau|opleidingsniveau]]. Maar ook via je netwerk kun je in een positie met invloed komen.

Een directeur van een groot bedrijf heeft een hoog [[w:inkomen|inkomen]] en een hoge status. En vanuit die functie heb je ook meer &lt;b&gt;politieke invloed&lt;/b&gt;.&lt;br&gt;
Werk wat veel [[w:sociale_status|aanzien]] heeft, plaatsen we hoog op een denkbeeldige &lt;b&gt;maatschappelijke ladder&lt;/b&gt;. Denk hierbij aan de functie van chirurg, rechter of burgemeester.

Als mensen klimmen op de maatschappelijke ladder, noemen we dit [[w:sociale_mobiliteit|sociale mobiliteit]].

Oordelen die niet gebaseerd zijn op [[w:feit|feiten]], noemen we [[w:vooroordeel|vooroordelen]]. Als het hierbij gaat om een onjuist beeld van een groep mensen, spreken we van een [[w:stereotype|stereotype]].

[[w:discriminatie|Discriminatie]] vindt plaats als mensen op basis van hun afkomst, [[w:geloof|overtuiging]], of andere kenmerken worden weggezet of uitgesloten.

== Begrippen ==
; 21. sociale ongelijkheid
: de ongelijke verdeling in de samenleving van kennis, inkomen, status en (politieke) macht

; 22. arbeidsmarkt
: je kansen op de arbeidsmarkt hangen vaak samen met je opleiding en sociale omgeving

; 23. inkomen
: de hoogte van je inkomen kan bepalend zijn voor je welzijn en levensloop

; 24. sociale status
: verschil in status heeft gevolgen voor de waardering en behandeling door de omgeving

; 25. politieke invloed
: vanuit bepaalde banen heb je veel invloed op de politiek, in andere juist minder

; 26. maatschappelijke ladder
: posities in de samenleving van laag naar hoog

; 27. sociale mobiliteit
: de mogelijkheid om te veranderen van sociale positie

; 28. vooroordelen
: je hebt een oordeel over een persoon of situatie kent die je niet kent

; 29. stereotypen
: een overdreven vaststaand beeld van een groep mensen

;  30. discriminatie
: het ongelijk behandelen van mensen op basis van een kenmerk wat er niet toe doet

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met sociale ongelijkheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van sociale ongelijkheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem drie dingen die kansenongelijkheid veroorzaken&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met het terugdringen van ongelijkheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met de kans om talenten te ontwikkelen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom kansenongelijkheid tot problemen kan leiden in de samenleving&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met de arbeidsmarkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf waarom het aanbod van werk afhankelijk is van de beroepsbevolking&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wanneer we spreken van een hoge werkloosheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wanneer we spreken van een hoge werkgelegenheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van automatisering op de arbeidsmarkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van flexibilisering op de arbeidsmarkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van globalisering op de arbeidsmarkt&lt;br&gt;

&amp;#9744; Geef een definitie van de maatschappelijke ladder&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe mensen beroepen verschillend indelen in belangrijkheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van zaken die mensen belangrijk vinden aan beroepen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem drie dingen (naast werk) die grotendeels je maatschappelijke positie bepalen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van een beroep met veel verantwoordelijkheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem dingen die vaak leiden tot een hoger salaris&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom het handig is als je opleiding past bij je belangstelling&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem twee voordelen van een specialistisch beroep&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem twee persoonlijke eigenschappen die een grote rol spelen in je werk&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat sociale mobiliteit inhoudt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wat je kunt doen om te klimmen op de maatschappelijke ladder&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom het in veel gevallen lastig is om te klimmen op de maatschappelijke ladder&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met vooroordelen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van vooroordelen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom het hebben van vooroordelen vervelende gevolgen kan hebben&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met stereotypen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van stereotyperingen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg het verschil uit tussen een stereotype en een vooroordeel&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wanneer we spreken van discriminatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van discriminatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van discriminatie op de arbeidsmarkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat er bedoeld wordt met positieve discriminatie&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit waarom discriminatie en racisme slecht zijn voor de sociale cohesie in een land&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf verschillende soorten discriminatie op de werkvloer&lt;br&gt;
&amp;#9744; Vertel wat je kunt doen als je te maken krijgt met discriminatie&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [https://nos.nl/artikel/2466531-scp-aanpak-ongelijkheid-gaat-verder-dan-aanpak-armoede SCP: aanpak ongelijkheid gaat verder dan aanpak armoede]
{{Sub}}</text>
      <sha1>p9iass3nci4q7dnmo6g7do244e1oyvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Macht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43696</id>
    <revision>
      <id>421384</id>
      <parentid>405234</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6051" sha1="18mi51qwvh1qyuup4bhxmnslfkm6574" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

Macht is het vermogen om anderen te kunnen laten doen wat jij wilt.&lt;/h3&gt;

[[File:Day_274_-_West_Midlands_Police_-_Patrolling_public_transport_connection_points_(8033012427).jpg|thumb|[[w:politieagent|Politieagenten]] patrouilleren regelmatig in de buurt van treinstations.]]

Vaak hebben mensen [[w:macht_(sociale_wetenschappen)|macht]] vanwege bepaalde [[w:kennis|kennis]] en [[w:vaardigheid|vaardigheden]], [[w:geld|geld]] of hun [[w:functie_(positie)|functie]]. Maar ook [https://nl.wiktionary.org/wiki/overtuigingskracht overtuigingskracht] en [[w:sociale_status|status]] zijn [https://nl.wiktionary.org/wiki/machtsmiddel machtsmiddelen].

Een [[w:politieagent|agent]] heeft formele macht omdat die [[w:bevoegdheid|bevoegdheden]] heeft die in [[w:wet|wetten]] zijn vastgelegd. En een voorbeeld van informele macht is het [[w:sociale_status|aanzien]] wat een popartiest heeft.
Als bepaalde macht door anderen als normaal wordt beschouwd, dan spreken we van [[w:gezag|gezag]].

Bij [[w:manipulatie|manipulatie]] worden [[w:feit|feiten]] verdraaid of weggelaten. Dit gebeurt bijvoorbeeld op het moment dat in een [[w:reclame|reclame]] een deodorant op een overdreven manier wordt aangeprezen.
Als [[w:politicus|politici]] of de [[w:overheid|overheid]] proberen de mening van mensen te [[w:sociale_invloed|beïnvloeden]], noemen we dit [[w:propaganda|propaganda]]. Denk hierbij ook aan een [[w:campagne_(politiek)|campagne]] voor het eten van gezonder voedsel.

En als een overheid [[w:vrije_nieuwsgaring|vrije media]] verbiedt en de [[w:regering|regering]] volledig bepaalt welke [[w:informatie|informatie]] burgers krijgen, dan spreken we van [[w:indoctrinatie|indoctrinatie]].
In veel landen kunnen [[w:journalistiek|journalisten]] niet alles [[w:publicatie|publiceren]]. In [[w:autoritarisme_(politicologie)|autoritaire staten]] vindt bijvoorbeeld [[w:censuur|censuur]] plaats door de toegang tot een groot deel van het internet te verhinderen.

Kritische burgers, [[w:oppositie_(politiek)|oppositie]] en journalisten kunnen een &lt;b&gt;tegenmacht&lt;/b&gt; vormen als bestuurders hun macht proberen te misbruiken.

== Begrippen ==
; 31. machtsmiddelen
: middelen waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden

; 32. formele macht
: macht die vastgelegd is in regels en wetten

; 33. informele macht
: macht die niet is vastgelegd

; 34. gezag
: macht die geaccepteerd en erkend wordt

; 35. manipulatie
: het weglaten of veranderen van feiten

; 36. reclame
: boodschappen van bedrijven die willen dat jij geld uitgeeft aan hun diensten en producten

; 37. propaganda
: het bewust eenzijdige informatie geven met als doel het gedrag van mensen te beïnvloeden

; 38. indoctrinatie
: het langdurig, systematisch en dwingend eenzijdige opvattingen opdringen zonder ruimte voor kritiek

; 39. censuur
: het verbieden van bepaalde, vaak kritische uitlatingen en afbeeldingen

; 40. tegenmacht
: individuen, organisaties en instituties corrigeren het gedrag van de machthebbers

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat macht is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wanneer we zeggen dat iemand macht heeft&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden situaties waarin macht een rol speelt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van machtsmiddelen&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met formele macht&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met informele macht&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van machtsverschillen in zakelijke relaties&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van machtsverschillen in persoonlijke relaties&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wanneer we spreken van gezag en geef ook een voorbeeld&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat manipulatie is en geef een voorbeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van manipulatie bij reclames&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat reclame is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat reclamemakers met reclames proberen te bereiken&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe reclame werkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van op welke manieren reclame koopgedrag beïnvloed&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van trucjes die in de reclamewereld worden gebruikt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met ideaalbeelden in relatie tot reclame&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom in reclames vaak bekende mensen voorkomen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe social influencers te werk gaan en hoe zij geld verdienen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van manipulatie bij reclames&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe verborgen reclame werkt&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf de rol van de Mediawet&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom er speciale regels zijn voor adverteerders die zich richten op kinderen&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat propaganda is en geef een voorbeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wanneer we spreken van propaganda&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat indoctrinatie is en geef een voorbeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wanneer we spreken van indoctrinatie&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met censuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van situaties waarin censuur plaatsvindt&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [https://wikikids.nl/Macht_(samenleving) Macht op Wikikids]
{{Sub}}</text>
      <sha1>18mi51qwvh1qyuup4bhxmnslfkm6574</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Beeldvorming</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43698</id>
    <revision>
      <id>421395</id>
      <parentid>405262</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7176" sha1="6xky2kx07dr2079gvc8j7bz3svbd520" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

Beeldvorming is het proces waarbij opvattingen en ideeën ontstaan over mensen en gebeurtenissen.&lt;/h3&gt;

[[File:Land_on_the_Moon_7_21_1969-repair.jpg|thumb|Een meisje houdt de Washington Post van 21 juli 1969 vast met de kop 'The Eagle Has Landed - Two Men Walk on the Moon', over de eerste mannen op de maan.]]

Door te [[w:categorisatie|categoriseren]] creëer je een [[w:gedachte|beeld]] van je omgeving. Daarover heb je vervolgens allerlei [[w:idee_(filosofie)|ideeën]] en [https://nl.wiktionary.org/wiki/opvatting opvattingen]. Dit is het [[w:referentiekader|referentiekader]] wat je hebt: alle [[w:normen_en_waarden|waarden]], [[w:normen_en_waarden|normen]] en [[w:gewoonte|gewoonten]] die je jezelf hebt eigen gemaakt.

Doordat je op een bepaalde manier naar de wereld kijkt, ‘zie’ je de wereld op jouw manier. Voor jou vallen dingen op die anderen nauwelijks waarnemen. Hierbij spreken we van [[w:selectieve_aandacht|selectieve waarneming]] of selectieve aandacht.

Bij [[w:communicatie|communicatie]] wissel je [[w:informatie|informatie]] uit. Vaak gebeurt dit via bepaalde [[w:media|media]].
Als [[w:organisatie|organisaties]] [[w:nieuws|nieuws]] verspreiden, dan is het belangrijk dat zij zich vooral bezighouden met de [[w:feit|feiten]]: de [[w:objectiviteit|objectieve]] [[w:werkelijkheid|werkelijkheid]].

Op [[w:platform_(organisatie)|platforms]] waar mensen vooral hun [[w:mening|mening]] kunnen geven, kan het zijn dat informatie vooral [[w:subjectiviteit|subjectief]] is. Informatie vanuit een bepaalde persoon of organisatie is niet altijd betrouwbaar.

[[w:journalistiek|Journalisten]] houden ook rekening met de verschillende kanten van een gebeurtenis of verhaal. En een journalist past [[w:Hoor_en_wederhoor|hoor- en wederhoor]] toe in situaties die daarom vragen.

== Begrippen ==
; 41. categoriseren
: door mensen, dingen en situaties in hokjes te plaatsen, maak je de wereld overzichtelijk

; 42. referentiekader
: alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen, waarden en gewoonten

; 43. selectieve waarneming
: je kiest bewust en onbewust wat je wilt zien en horen

; 44. communicatie
: het doorgeven en ontvangen van informatie

; 45. media
: communicatie kanalen die gebruikt worden om  informatie over te dragen

; 46. doelgroep
: een groep mensen of klanten die een bedrijf of organisatie wil benaderen

; 47. nieuws
: berichten over belangrijke dingen die kort geleden gebeurd zijn

; 48. objectief
: hoe iets werkelijk is; wat er feitelijk aan de hand is

; 49. subjectief
: wat iemand ergens van vindt

; 50. hoor- en wederhoor
: er wordt naar de verschillende kanten van een zaak gekeken en alle partijen kunnen zich uitspreken

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met beeldvorming&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met selectieve waarneming&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf hoe iedereen zijn eigen referentiekader heeft&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf hoe selectieve waarneming werkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg het verband uit tussen beeldvorming en selectieve waarneming&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met communicatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem verschillende manieren waarop informatie wordt verspreid en gedeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bij communicatie bedoelen met de zender&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bij communicatie bedoelen met de ontvanger&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bij communicatie bedoelen met het medium&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf het verschil tussen persoonlijke en massale communicatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met massacommunicatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem een voordeel van het internet en wereldwijde communicatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem een nadeel van het internet en wereldwijde communicatie&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met media&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van redenen om media te gebruiken&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom de media een pluriform aanbod hebben&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we media vaak voor meer dan één ding tegelijk gebruiken&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we media gebruiken voor kennis en nieuws&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we media gebruiken voor ontspanning&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we media gebruiken voor contact&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe we media gebruiken om te laten zien wie je bent of wilt zijn&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met massamedia&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met mediawijsheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe je verstandig met media om kunt gaan&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met een doelgroep&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met een doelgroep in verband met reclame&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem welke vragen journalisten zichzelf stellen bij de beoordeling van (nieuws)berichten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom nieuws gaat over actuele gebeurtenissen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom nieuws meestal gaat over bijzondere gebeurtenissen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom nieuws vaak gaat over belangrijke of bekende personen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom nieuws vaak gaat over zaken die dichtbij gebeuren&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom nieuws meestal gaat over zaken die voor veel mensen interessant zijn&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom nieuws vaak gaat over zaken die belangrijk zijn voor de samenleving&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf hoe journalisten hun nieuwsberichten komen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe journalisten zelf naar nieuws zoeken&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe nieuwsberichten via personen en organisaties bij journalisten terecht komen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat een persbureau is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van persbureaus&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf hoe een persbureau te werk gaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van journalistieke regels&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van een betrouwbare nieuwsbron&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met nepnieuws&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg het verschil uit tussen objectief en subjectief&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we precies bedoelen met een feit&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we precies bedoelen met een mening&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg het verschil uit tussen een feit en een mening

== Zie ook ==
* [https://schooltv.nl/video-item/beeldvorming-hoe-ontstaat-beeldvorming-in-de-pers Beeldvorming op Schooltv]
{{Sub}}</text>
      <sha1>6xky2kx07dr2079gvc8j7bz3svbd520</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Rechtsstaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43699</id>
    <revision>
      <id>421396</id>
      <parentid>420910</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6532" sha1="97lhtj8o650so7d87e4puxciolk36xe" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

In een rechtsstaat worden burgers beschermd tegen willekeur en machtsmisbruik van de overheid.&lt;/h3&gt;

[[File:Magaud-Law.jpg|thumb|[[w:allegorie_(beeldende_kunst)|Allegorie]] van de wet tussen geweld en gerechtigheid]]

[[w:Nederland|Nederland]] is een [[Maatschappijleer/Democratische_rechtsstaat|democratische rechtsstaat]]. Burgers hebben [[w:grondrechten|grondrechten]] en kunnen ook deelnemen aan [[w:vrije_verkiezingen|vrije verkiezingen]].

Landen waar burgers minder vrij zijn en een kleine groep mensen de regels bepaalt, noemen we [[Maatschappijleer/Autoritaire_staten|autoritaire staten]].

In onze [[w:grondwet|grondwet]] staan de basisregels van onze samenleving en [[w:grondrechten|grondrechten]] van burgers. 
Bovendien moet de [[w:overheid|overheid]] zich bij het nemen van beslissingen ook aan de geldende [[w:wet|wetten]] houden.

Het [[w:legaliteitsbeginsel|legaliteitsbeginsel]] stelt dat alles wat de overheid doet, gebaseerd moet zijn op een wet.
En om te voorkomen dat de overheidsmacht te groot wordt, is deze [[w:macht|macht]] opgedeeld in drie machten. Dit [[w:principe|principe]] noemen we de [[w:trias_politica|trias politica]].

Via het [[w:strafrecht|strafrecht]] kunnen mensen worden aangepakt die zich [[w:schuld_(strafrecht)|schuldig]] maken aan een [[w:overtreding_(strafrecht)|overtreding]] of [[w:misdrijf|misdrijf]].

Overtredingen worden [[w:boete|beboet]] en bij het plegen van een misdrijf spreken we van [[w:criminaliteit|crimineel]] gedrag.

== Begrippen ==
; 51. democratische rechtsstaat
: burgers kiezen vertegenwoordigers die wetten maken waar iedereen zich aan moet houden

; 52. autoritaire staat
: een land waarin een kleine groep mensen de macht heeft en de regels bepaalt

; 53. grondwet
: de belangrijkste rechten en plichten van burgers en overheid

; 54. grondrechten
: basisrechten die iedere inwoner van Nederland heeft

; 55. legaliteitsbeginsel
: iedere handeling van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet

; 56. trias politica
: de politieke macht is verdeeld over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht

; 57. strafrecht
: de manier waarop gedrag wordt aangepakt wat volgens de overheid verboden is

; 58. overtreding
: strafbare feiten die als minder ernstig wordt gezien

; 59. misdrijf
: strafbare feiten die als (zeer) ernstig worden gezien 

; 60. criminaliteit
: alle misdrijven zoals die in de wet staan beschreven

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met een rechtsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem een aantal doelen van de rechtsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem belangrijke kenmerken van een rechtsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een beschrijving van de grondbeginselen van een rechtsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wanneer we spreken van een rechtsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de rechtsstaat betekent voor de burgers en overheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeelden van onderwerpen die bij het thema rechtsstaat horen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wie er rechten en plichten hebben in een rechtsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van een recht en een plicht van burgers&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van een recht en een plicht van de overheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom veel westerse landen China geen rechtsstaat vinden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem uitdagingen die te maken hebben met onze rechtsstaat&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met een autoritair regime&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met een dictatuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem voorbeelden van dictaturen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de rol is van de politie en het leger in een dictatuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de werkwijze van de politiek en de rechtspraak in een dictatuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van verschillen tussen een democratie en een autoritair regime&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem verschillen tussen een ideologische, religieuze en militaire dictatuur&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem belangrijke kenmerken van een autoritair regime&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met fascisme&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat er in de grondwet staat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat er in de grondwet staat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem belangrijke waarden die je in de grondwet tegenkomt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van grondrechten of mensenrechten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van grondwettelijke plichten die je als Nederlander hebt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de rol van de overheid is als het gaat om sociale grondrechten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf het verschil in de rol van de overheid bij klassieke- en sociale grondrechten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van klassieke grondrechten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van sociale grondrechten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf uit wat er nodig is voor een grondwetswijziging&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van een voorbeeld van een regel waaraan de politie zich moet houden
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met onafhankelijke rechtspraak&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de rol van de rechter in een rechtsproces&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de rol van de officier van justitie in een rechtsproces&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit in welk geval een officier van justitie kan vervolgen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit in welk geval een officier van justitie kan seponeren&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit in welk geval een officier van justitie een schikking kan aanbieden

== Zie ook ==
* [https://prodemos.nl/kennis/informatie-over-politiek/wat-is-een-rechtsstaat/ Wat is een rechtsstaat? op ProDemos]
* [https://www.montesquieu-instituut.nl/id/vhnnmt7lidzx/trias_politica_machtenscheiding_en/ Trias politica: machtenscheiding en machtenspreiding op montesquieu-instituut.nl]
{{Sub}}</text>
      <sha1>97lhtj8o650so7d87e4puxciolk36xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Parlementaire democratie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43702</id>
    <revision>
      <id>421397</id>
      <parentid>405237</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7689" sha1="pvu48z73hz8oleqz1xnisr1xeqkozgw" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

In een parlementaire democratie stemmen inwoners op volksvertegenwoordigers die het bestuur controleren.
&lt;/h3&gt;

[[File:Plenaire_zaal_Tweede_Kamer_-_landschap.jpg|thumb| Plenaire zaal van de Nederlandse Tweede Kamer in Den Haag.]]

In de [[w:politiek|politiek]] werken mensen aan het [[w:algemeen_belang|algemeen belang]] van ons [[w:land|land]].
[[w:minister|Minister]], [[w:burgemeester|burgemeester]], [[w:Tweede_Kamerlid|Tweede Kamerlid]] en [[w:gemeenteraadslid|raadslid]] zijn [[w:Functie_(positie)|functies]] die horen bij de [[w:overheid|overheid]].

[[w:Nederland|Nederland]] is behalve een [[w:rechtsstaat|rechtsstaat]] ook een [[w:democratie|democratie]]. Er zijn [[w:vrije_verkiezingen|vrije (en geheime) verkiezingen]] waarbij burgers [[w:volksvertegenwoordiger|vertegenwoordigers]] kiezen. Deze zijn verbonden aan een [[w:politieke_partij|politieke partij]] en meestal ook een [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9d/Politieke_stromingen.png politieke stroming].

In het [[w:parlement|parlement]] worden de belangrijkste besluiten genomen. [[w:parlementslid|Parlementsleden]] controleren het werk van het [[w:kabinet|kabinet]] en zij stemmen voor of tegen bepaalde [[w:categorie:wetgeving|wetgeving]].

Na de landelijke [[w:Tweede_Kamerverkiezingen|verkiezingen]] probeert een aantal [[w:lijst_van_politieke_partijen_in_Nederland|partijen]] afspraken te maken voor een volgende [[w:legislatuur|regeerperiode]]. Tijdens de [[w:kabinetsformatie_in_Nederland|formatie]] worden de [[w:lijst_van_Nederlandse_ministeries|ministerposten]] verdeeld.

Elke [[w:provincies_van_Nederland|provincie]] heeft een eigen [[w:volksvertegenwoordiging|volksvolksvertegenwoordiging]], de [[w:Provinciale_Staten_(Nederland)|Provinciale Staten]]. Zij zijn kritisch op het [[w:gedeputeerde_staten|provinciebestuur]].

Ook alle [[w:Nederlandse_gemeente|gemeenten]] hebben een eigen bestuur: het [[w:college_van_burgemeester_en_wethouders|college van B en W]]. Zij worden gecontroleerd door de [[w:gemeenteraad|gemeenteraad]].

== Begrippen ==
; 61. politiek
: het maken van keuzes in het bestuur van het land, de provincie of gemeente

; 62. algemeen belang
: zaken die voor de meeste mensen belangrijk zijn

; 63. overheid
: alle politici en ambtenaren

; 64. democratie
: de bevolking heeft invloed op politieke besluiten

; 65. politieke stromingen
: politieke partijen in Nederland zijn meestal liberaal, christen-democratisch of sociaal-democratisch

; 66. parlement
: de leden van de Eerste en Tweede Kamer bepalen wat er moet gebeuren in Nederland

; 67. kabinet
: de ministers en staatssecretarissen zijn het dagelijks bestuur van ons land

; 68. formatie
: na de verkiezingen gaat een aantal partijen onderhandelen over een nieuw kabinet

; 69. Provinciale Staten
: de gekozen volksvertegenwoordigers in de provincie

; 70. college van B en W
: de burgemeester en wethouders zijn het dagelijks bestuur van een gemeente

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met het begrip parlementaire democratie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met politiek&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met ambtenaren en geef ook voorbeelden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef drie voorbeelden van zaken van algemeen belang&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met een politieke stroming&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een beschrijving van de drie politieke hoofdstromingen in Nederland&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met populistische partijen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met one issue-partijen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van standpunten van linkse, rechtse en middenpartijen&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met het begrip democratie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem kenmerken van een democratie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld het verschil uit tussen directe en indirecte democratie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg het verschil uit tussen actief en passief kiesrecht&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom we zeggen dat verkiezingen vrij en geheim zijn&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat de rol van de lijsttrekker in verkiezingstijd&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat er gebeurt nadat de verkiezingen hebben plaatsgevonden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat het regeerakkoord is&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wie er precies in de Tweede Kamer zitten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat er na de verkiezingen gebeurt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met een compromis&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf wat er gebeurt bij een referendum&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem het aantal leden van de Eerste en Tweede Kamer&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem de twee hoofdtaken van het parlement&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de rol van de Eerste en Tweede Kamer is bij het maken van wetten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem de rechten van Kamerleden voor hun wetgevende taak&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem door wie de Eerste en Tweede Kamer gekozen worden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem de rechten van Kamerleden voor hun controlerende taak&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met coalitie en oppositie&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem wie er in de regering zitten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de rol is van de regering&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe de regering wordt samengesteld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van waar ministers zich mee bezig houden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe er door ministers wordt samengewerkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de rol van een staatssecretaris is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem wie er in het kabinet zitten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de rol van de minister-president&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de macht van de koning&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem taken van de koning&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de troonrede precies is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met de miljoenennota&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van taken van de provincie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf de rol van de commissaris van de Koning&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf de rol van de Provinciale Staten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf de rol van de gedeputeerde staten&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de rol van het college van burgemeester en wethouders&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf de rol van de gemeenteraad&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de wethouders precies doen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van taken van de burgemeester&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe taken van de gemeente in de afgelopen jaren veranderd zijn&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [[Maatschappijleer/Parlementaire Democratie]] - lesdoelen 2019
* [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/democratie/werking-parlementaire-democratie Werking parlementaire democratie op rijksoverheid.nl]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_politieke_partijen_in_Nederland Lijst van politieke partijen in Nederland op Wikipedia]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Politiek_spectrum Politiek spectrum op Wikipedia]
{{Sub}}</text>
      <sha1>pvu48z73hz8oleqz1xnisr1xeqkozgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Pluriforme samenleving</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43703</id>
    <revision>
      <id>421398</id>
      <parentid>419689</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7342" sha1="s11e33eqeerzzpxfomt2j85d2ri6wpc" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

In een pluriforme samenleving wonen mensen met verschillende culturen en leefstijlen naast elkaar.&lt;/h3&gt;

[[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|Kijkend naar het oosten langs Newark Street ([[w:en:India_Square|India Square]]) richting JFK Blvd op een zonnige late namiddag.]]

In Nederland is op veel plaatsen sprake van culturele diversiteit. Mensen met verschillende [https://nl.wiktionary.org/wiki/denkbeeld denkbeelden], [https://nl.wiktionary.org/wiki/overtuiging overtuigingen] en gedragingen werken samen en leven samen.

Groepen met een sterk [https://nl.wiktionary.org/wiki/wij-gevoel wij-gevoel] kunnen zich afzetten tegen de [[Maatschappijleer/Dominante_cultuur|dominante cultuur]] of andere groepen. 
Dit kan [https://nl.wiktionary.org/wiki/polarisatie polarisatie] tot gevolg hebben. Maar ook [[w:Individualisering|individualisering]] kan een oorzaak zijn van verminderde [[w:Sociale_cohesie|sociale cohesie]].
En [[w:Radicalisering|radicalisering]] kan leiden tot [[w:Extremisme|extremisme]]: een vijandige houding richting andersdenkenden.

[[w:Emancipatie|Emancipatie]] kan plaatsvinden in groepen die ongelijk behandeld worden. Als de emancipatie slaagt, verandert dit ook de waarden en normen van de samenleving als geheel.

In ons land proberen we te zorgen voor een goede [https://nl.wiktionary.org/wiki/integratie integratie] en we streven naar een [[w:Inclusie|inclusieve samenleving]]. Het verzorgen van principes als [https://nl.wiktionary.org/wiki/tolerantie tolerantie] en [[w:Respect|respect]] is hierbij van groot belang.

== Begrippen ==
; 71. culturele diversiteit
: er bestaan veel verschillende subculturen en levensstijlen in de samenleving

; 72. wij-gevoel
: het gevoel dat je bij elkaar hoort

; 73. polarisatie
: grote tegenstellingen maken dat mensen en groepen tegenover elkaar komen te staan

; 74. individualisering
: er is een ontwikkeling waarbij mensen steeds meer hun eigen keuzes maken

; 75. radicalisering
: als denkbeelden en gedrag ingaan tegen de waarden van de democratische rechtsstaat

; 76. emancipatie
: de strijd voor gelijke rechten en gelijke behandeling

; 77. integratie
: als nieuwkomers deel uit gaan maken van de samenleving door wederzijdse aanpassing

; 78. inclusieve samenleving
: een samenleving waarin iedereen kan en mag meedoen

; 79. tolerantie
: accepteren dat mensen anders zijn dan jij

; 80. respect
: anderen in hun waarde laten

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit wat sociale cohesie en wij-gevoel met elkaar te maken hebben&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met polarisatie, geef ook een voorbeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met complottheorieën en geef voorbeelden&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met individualisering en wat dit te maken heeft met keuzestress&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van culturen waarin individualisering minder belangrijk is&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met emancipatie&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg aan de hand van voorbeelden uit wat we bedoelen met tolerantie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van voorbeelden uit wat we bedoelen met respect&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat het verschil is tussen tolerantie en respect&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit waarom we Nederland een pluriforme samenleving noemen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van kenmerken van een pluriforme samenleving in Nederland&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf het verschil tussen de dominante cultuur en subculturen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met integratie en geef hiervan een concreet voorbeeld&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van manieren waarop mensen integreren in de Nederlandse samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat assimilatie inhoudt en hoe dit zich verhoudt tot integratie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat segregatie betekent en welke gevolgen dit kan hebben voor de samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat een etnische subcultuur is en hoe deze zich uit in gewoonten of taal&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van culturele verschillen die kunnen leiden tot misverstanden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat cultuurrelativisme inhoudt en waarom het belangrijk is in een diverse samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat cultuuruniversalisme betekent en geef een voorbeeld van een universele waarde&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe culturele diversiteit zichtbaar is in het dagelijks leven&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat discriminatie inhoudt en hoe het voorkomt in een pluriforme samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van institutioneel racisme en leg uit waarom dit moeilijk aan te pakken is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf het verschil tussen directe en indirecte discriminatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat etnocentrisme is en hoe dit tot conflicten kan leiden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van tolerantie en leg uit waarom dit belangrijk is in een diverse samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat respect inhoudt en hoe dit verschilt van tolerantie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf het verschil tussen wij-gevoel en sociale cohesie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van situaties waarin polarisatie optreedt in de samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met een inclusieve samenleving en waarom dit wordt nagestreefd&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe media invloed hebben op beeldvorming in een pluriforme samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat een stereotype is en hoe dit tot vooroordelen kan leiden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat een complottheorie is en geef voorbeelden die in de samenleving circuleren&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van de gevolgen van complotdenken voor vertrouwen in de samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met individualisering&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf hoe individualisering kan leiden tot meer keuzestress&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van culturen waarin het collectief belangrijker is dan het individu&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat emancipatie betekent en geef voorbeelden uit de geschiedenis&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe emancipatiebewegingen bijdragen aan een rechtvaardigere pluriforme samenleving

== Zie ook ==
* [https://cdn.schooltv.nl/fileadmin/Infoblok/Voortgezet_onderwijs/Maatschappij/2010_d_EW_Pluriforme_samenleving.pdf Infoblok pluriforme samenleving op Schooltv.nl (pdf)]
* [https://npo.nl/start/serie/dossier-maatschappijleer/seizoen-1/pluriforme-samenleving-religie_1 Dossier maatschappijleer op npo.nl - Pluriforme samenleving: Religie (2012)]
{{Sub}}</text>
      <sha1>s11e33eqeerzzpxfomt2j85d2ri6wpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Verzorgingsstaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43704</id>
    <revision>
      <id>421399</id>
      <parentid>421290</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8156" sha1="712amrkj41xykk9eicepvkbxso88zbu" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

In een verzorgingsstaat helpt de overheid burgers als zij dit nodig hebben.&lt;/h3&gt;

[[File:Animated population pyramid of the Netherlands.gif|thumb|Nederlandse bevolking 1950-2010 verdeeld in leeftijd en geslacht]]

Voor een deel heb je invloed op je eigen [[w:welvaart|welvaart]] en je [[w:welzijn|welzijn]]. Maar er zijn allerlei omstandigheden waardoor het anders kan lopen dan gepland.
Daarom ben je bijvoorbeeld verplicht om een [[w:zorgverzekering_(Nederland)|zorgverzekering]] af te sluiten: je betaalt maandelijks een bedrag voor het geval je iets overkomt.

Door de oplopende [[w:vergrijzing|vergrijzing]] stijgen de [https://nl.wiktionary.org/wiki/zorgkosten zorgkosten] en dit zet het [https://nl.wiktionary.org/wiki/zorgstelsel zorgstelsel] onder druk.

Via het stelsel van [[w:Sociale_zekerheid_(Nederland)|sociale zekerheid]] heb je recht op [[w:sociale_bijstand|bijstand]] en [https://nl.wiktionary.org/wiki/basisvoorziening basisvoorzieningen]. Iedereen betaalt hier aan mee via [[w:verzekeringspremie|premies]] en [[w:Belasting_(fiscaal)|belastingen]].

De [[w:overheid|overheid]] verwacht dat [[w:burger|burgers]] [[w:participatie|participeren]]. Dit doe je bijvoorbeeld door te [[w:Werken_(arbeid)|werken]]. En op het moment dat er onvoldoende [[w:werkgelegenheid|werkgelegenheid]] is, moet de overheid voor meer banen zorgen.

[[w:werknemer|Werknemers]] worden op allerlei manieren beschermd via [[w:Nederlandse_wet|wetgeving]]. Zo heb je bijvoorbeeld altijd recht op [[w:Wettelijke_vakantiedagen|vakantie]] en [[w:verlof|verlof]], een veilige werkomgeving en een [[w:minimumloon|minimumloon]].

== Begrippen ==
; 81. welvaart
: de mate waarin mensen hun behoeften kunnen bevredigen

; 82. welzijn
: de mate waarin men een gevoel van welbevinden of geluk ervaart

; 83. zorgverzekering
: een verzekering die de kosten dekt voor zorg en medicatie

; 84. vergrijzing
: het aandeel ouderen van de totale bevolking neemt toe; de gemiddelde leeftijd stijgt

; 85. sociale zekerheid
: voor personen of gezinnen, die vanwege bepaalde omstandigheden in financiële problemen komen

; 86. bijstand
: wettelijk geregelde financiële hulp aan mensen met onvoldoende inkomsten

; 87. participatie
: meedoen aan de samenleving en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leven

; 88. werk
: iets doen waar anderen behoefte aan hebben

; 89. werkgelegenheid
: de mate van aanwezigheid van voldoende werk voor de beroepsbevolking van een streek of land

; 90. minimumloon
: het salaris dat je minimaal moet ontvangen als je in loondienst werkt

== Doelen ==
&amp;#9744; Geef de definitie van een verzorgingsstaat&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met welvaart&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe welvaart invloed heeft gehad op het ontstaan van jongerenculturen&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit waarom we ons afvragen waarom de verzorgingsstaat mogelijk te duur wordt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem een belangrijke oorzaak van de stijging van de kosten van pensioenen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem maatregelen die de overheid neemt om de verzorgingsstaat betaalbaar te houden&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit hoe het komt dat je in Nederland niet hoeft te werken als je ziek bent&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wetten die werknemers beschermen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf welke uitkeringen er zijn voor werknemers&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem twee voorwaarden voor een WW-uitkering&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf welke uitkeringen er zijn voor iedereen&lt;br&gt;

&amp;#9744; Geef de definitie van werk&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat het verschil is tussen hobby en werk&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van werk wat je samen of juist alleen doet&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van werk wat juist afwisselend of elke dag hetzelfde is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeeld van een beroep waarbij je veel verschillende taken hebt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom het bij veel beroepen belangrijk is om goed te zijn met computers&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de Arbowet is en geef voorbeelden&lt;br&gt;

&amp;#9744; Noem overeenkomsten en verschillen tussen een werkgever en werknemer&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom werkgevers en werknemers verschillende belangen hebben&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem voorbeelden van zaken die bepalen hoeveel je gaat verdienen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat het minimumloon is en vanaf welke leeftijd dit geldt&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat een vacature is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat een open sollicitatie is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat er wordt bedoeld met sollicitatieplicht&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van waarom werken voor een uitzendbureau handig kan zijn&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef een voorbeeld van hoe je je netwerk kunt gebruiken om aan werk te komen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wat je gewoonlijk in je sollicitatiebrief vertelt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wat er in je cv (curriculum vitae) hoort te staan&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van zaken die in een arbeidscontract staan&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat er wordt bedoeld met proeftijd&lt;br&gt;

&amp;#9744; Benoem het verschil tussen wit en zwart werken&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem wat de afkorting cao betekent&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit voor wie een cao bedoeld is en wat er in beschreven staat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem een voordeel van een cao&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat de bedoeling is van ouderschapsverlof&lt;br&gt;

&amp;#9744; Noem twee persoonlijke eigenschappen die een grote rol spelen in je werk&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf verschillende soorten discriminatie op de werkvloer&lt;br&gt;
&amp;#9744; Vertel wat je kunt doen als je te maken krijgt met discriminatie&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem redenen waarom de werknemers ruzie kunnen krijgen met de werkgever&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef de definitie van een vakbond&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe en staking werkt&lt;br&gt;
&amp;#9744; Vertel wat je kunt doen als je het niet eens bent met je ontslag&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom positieve discriminatie bij bepaalde groepen soms wordt toegestaan&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit hoe de piramide van Maslow (vijf basisbehoeften) ‘werkt’&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van eerste levensbehoeften&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van de behoefte aan zekerheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van de behoefte om erbij te horen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van de behoefte aan waardering&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van de behoefte om ergens goed in te worden&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit waarom werken een recht is en wat de rol van de overheid is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom werk ook belangrijk is voor de samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wat de overheid doet met het geld uit belasting&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van wat de overheid doet met de premies die werkenden betalen&lt;br&gt;

&amp;#9744; Beschrijf wat liberalen belangrijk vinden als het gaat om de verzorgingsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf wat christen-democraten willen als het gaat om de verzorgingsstaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Beschrijf wat sociaal-democraten graag zien als het gaat om de verzorgingsstaat&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [https://www.zorgwijzer.nl/faq/sociale-zekerheid Sociale zekerheid in Nederland - zorgwijzer.nl]
* [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/zorgverzekering/zorgverzekeringsstelsel-in-nederland Zorgverzekeringsstelsel in Nederland - rijksoverheid.nl]
* [https://www.canonvannederland.nl/nl/kinderwetje Het Kinderwetje van Van Houten]
* [https://www.canonvannederland.nl/nl/gasbel De gasbel]
{{Sub}}</text>
      <sha1>712amrkj41xykk9eicepvkbxso88zbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Burgerschap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43705</id>
    <revision>
      <id>421401</id>
      <parentid>405255</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pbuddenberg</username>
        <id>15132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>421401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5847" sha1="76t979lzadrfivybtpj3oydy1zdmjwc" xml:space="preserve">&lt;h3 style=&quot;padding:20px;background-color:#6b9ff3;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;

&lt;p style=&quot;font-size:0.75em;color:DarkSlateGrey;&quot;&gt;
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Samenleving|samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Cultuur|cultuur]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Sociale_verschillen|sociale verschillen]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Macht|macht]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Beeldvorming|beeldvorming]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Rechtsstaat|rechtsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Parlementaire_democratie|parlementaire democratie]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Pluriforme_samenleving|pluriforme samenleving]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Verzorgingsstaat|verzorgingsstaat]] &amp;bull; 
[[Maatschappijleer/Referentiekader_maatschappijleer/Burgerschap|burgerschap]]
&lt;/p&gt;

Burgerschap gaat over hoe mensen deel uit maken van een samenleving en hoe ze deze vormgeven.&lt;/h3&gt;

[[File:Citizenship ceremony on beach near Cooktown, Queensland. 2012.jpg|thumb|Burgerschapsceremonie op het strand nabij [[w:Cooktown,_Queensland|Cooktown, Queensland]] (2012)]]

In onze [[w:samenleving|samenleving]] zijn er veel verschillen tussen mensen. Toch zijn de meeste [[w:bevolking|inwoners]] het eens over de [https://nl.wiktionary.org/wiki/basiswaarde basiswaarden] in [[w:Nederland|Nederland]]. 
Deze [[w:waarde|waarden]] zijn: [[w:vrijheid_(sociologie)|vrijheid]], [[w:gelijkwaardige_behandeling|gelijkwaardigheid]] en [[w:solidariteit_(begrip)|solidariteit]].

[[w:Aarde_(planeet)|Wereldwijd]] hebben landen de [[w:Universele_Verklaring_van_de_Rechten_van_de_Mens|UVRM]] ondertekend waarin de [[w:grondrechten|basisrechten]] voor ieder mens staat omschreven.

Doordat we in een [[w:internet|mediasamenleving]] leven, is er op [[w:school_(instelling)|school]] en vanuit de [[w:overheid|overheid]] veel aandacht voor [[w:digitaal|digitaal]] [[w:burgerschap|burgerschap]].

Bij [[w:maatschappelijk_probleem|maatschappelijke vraagstukken]] probeert de overheid oplossingen te vinden. Dit is nooit eenvoudig en meestal lukt dit alleen als [[w:burger|burgers]] [[w:betrokkenheid|betrokken]] zijn en [[w:besluit|besluiten]] steunen.

Je kunt op allerlei manieren zelf [https://nl.wiktionary.org/wiki/invloed invloed] uitoefenen op de samenleving. Bijvoorbeeld door [[w:lid_(persoon)lid|lid]] te worden van een [[w:Categorie:Actiegroep|actie-]] of [[w:Categorie:Belangenorganisatie|belangengroep]] maar ook door zelf [[w:politiek|politiek]] actief te worden.

== Begrippen ==
; 91. basiswaarden
: in Nederland mag je zijn wie je wilt zijn, je hebt dezelfde rechten en plichten als iedereen en je houdt rekening met anderen

; 92. vrijheid
: je bent vrij om te doen en zeggen wat je wilt binnen de grenzen van de wet

; 93. gelijkwaardigheid
: iedereen heeft recht op een gelijke behandeling en discriminatie is verboden

; 94. solidariteit
:mensen houden houden rekening met elkaar en helpen een ander als dit nodig is

; 95. UVRM
: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens

; 96. mediasamenleving
: voor bijna alles wat we doen, hebben we media nodig

; 97. digitaal burgerschap
: het bewust en verstandig omgaan met internet en sociale media

; 98. maatschappelijk vraagstuk
: een ongewenste situatie in de samenleving waarbij de overheid betrokken is

; 99. betrokkenheid
: de mate van tijd, aandacht, werk en moeite die iemand over heeft voor een onderwerp of zaak

; 100. invloed
: het veroorzaken van een verandering in een situatie

== Doelen ==
&amp;#9744; Leg uit waar burgerschap over gaat&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit wat een basiswaarde is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Noem de drie basiswaarden in Nederland&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met de basiswaarde vrijheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met de basiswaarde gelijkwaardigheid&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met de basiswaarde solidariteit&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van basiswaarden in de Grondwet&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van basiswaarden in internationale verdragen&lt;br&gt;
&amp;#9744; Vertel wat de UVRM is&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van basiswaarden in de UVRM&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit hoe de grenzen van vrijheid bepaald worden&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit waarom het soms nodig is om uitzonderingen te maken op het principe van gelijke behandeling&lt;br&gt;
&amp;#9744; Leg uit hoe rondom het principe van solidariteit spanningen kunnen ontstaan&lt;br&gt;

&amp;#9744; Benoem en beschrijf wat we bedoelen met het begrip mediasamenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van positieve effecten van sociale media&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van negatieve effecten van sociale media&lt;br&gt;

&amp;#9744; Benoem en beschrijf welke belangen opvoeders hebben bij het gebruik van sociale media&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf welke belangen bedrijven hebben bij het gebruik van sociale media&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf welke belangen de overheid heeft bij het gebruik van sociale media&lt;br&gt;
&amp;#9744; Benoem en beschrijf welke belangen scholen hebben bij het gebruik van sociale media&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg uit wat we bedoelen met digitaal burgerschap&lt;br&gt;

&amp;#9744; Noem kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk&lt;br&gt;

&amp;#9744; Leg het verschil uit tussen betrokkenheid en invloed&lt;br&gt;

&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe mensen deelnemen aan de samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe mensen invloed hebben op de samenleving&lt;br&gt;
&amp;#9744; Geef voorbeelden van hoe men met verschillen tussen mensen omgaat in de samenleving&lt;br&gt;

== Zie ook ==
* [https://www.slo.nl/thema/meer/basisvaardigheden/burgerschap/ Burgerschap - slo.nl]
* [https://www.nvlm.nl/schoolvakken/burgerschap-voortgezet-onderwijs/ Burgerschap in het VO - nvlm.nl]
{{Sub}}</text>
      <sha1>76t979lzadrfivybtpj3oydy1zdmjwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Erik Baas/Kalender</title>
    <ns>2</ns>
    <id>45184</id>
    <revision>
      <id>421356</id>
      <parentid>417586</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="ias652kmgneijzn62wci9ctjx664152" xml:space="preserve">* {{LOCALDAY}} {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}
* {{LOCALDAY2}} {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}
----
&lt;poem&gt;
&lt;!-- {{#Switch:{ { {1|1004}}} --&gt;

| '''{{Maandnaam|1}}:'''
|0115=2001: oprichting Engelstalige Wikipedia

| '''{{Maandnaam|2}}:'''
|0227=[[Amerikaanse literatuur/John Steinbeck|John Steinbeck]], Amerikaans schrijver

| '''{{Maandnaam|3}}:'''
|0314=Albert II van Monaco (1958) [[Atlas van Europa/Monaco]]

| '''{{Maandnaam|4}}:'''
|0413 2015 werd Liberland onafhankelijk
|0422=Op deze dag in '''1766''' werd in Parijs '''[[Franse literatuurgeschiedenis/Germaine de Staël|Germaine de Staël]]''', romancière en filosofe, geboren.

| '''{{Maandnaam|5}}:'''

| '''{{Maandnaam|6}}:'''
|0604=1904 Henri Grob  [[Schaken door meesters/Grob]]

| '''{{Maandnaam|7}}:'''
|0704=1776 onafhankelijkheidsverklaring Thomas Jefferson - [[Amerikaanse literatuur/18e eeuw]] 
|0706=1976 [[Bestand:Zoot_Sims_%26_Bob_Cranshaw.jpg|30px]] [[Beroemde jazzmuzikanten/Zoot Sims]]
|0708=1992 komt de legalisering van binnenlandse commerciële omroepen [[Maatschappijleer/Massamedia/Communicatiekaart van Nederland]]
|0709=1966 [[Amélie Nothomb]] 
|0710=1505 [[Bekende filosofen uit de geschiedenis/Margaret Roper]]
|0711=1943 Howard Gardner [[Samenwerkend_leren#Sociale_vaardigheden_en_groepsprocessen]]
|0713=Arthur Dee 1579 en John Dee 1527 [[Alchemie/Beroemde alchemisten]]
|0715=1606 Rembrandt Harmenszoon van Rijn [[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Intimiteit: plaatsen en voorwerpen]] ??
|0718=1899 [[Ernest Hemingway]] geboren
|0718=1817 [[Jane Austen]] overleden in Winchester
|0720=1998 [[Amerikaanse literatuur/De beste Amerikaanse romans sinds 1900]] 
|0721=1969 [[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Beeldvorming]] 
|0722=1918 [[Jazz standards/After You've Gone]] tekst Henry Creamer opgenomen Marion Harris op 22 juli 
|0728=1936 [[Jazz standards/A Fine Romance]] Fred Astaire nam op 
|0729=1916 [[Beroemde jazzmuzikanten/Charlie Christian]] 

| '''{{Maandnaam|8}}:'''

| '''{{Maandnaam|9}}:'''
|29 september 1936: Billie Holiday nam Jazz standards/A Fine Romance op voor Vocalion Records

| '''{{Maandnaam|10}}:'''
|1004=Dierendag
|1016=Wereldvoedseldag
|1021=1772 [[Engelse literatuur/Samuel Taylor Coleridge|Samuel Taylor Coleridge]]
|1029=1925: [[Beroemde jazzmuzikanten/Zoot Sims]] en 1929: [[Amerikaanse literatuur/20e eeuw Literatuur tijdens de depressie|Black Tuesday]]

| '''{{Maandnaam|11}}:'''
|1119=1849 [[Schaken door meesters/Mason|James Mason]]

| '''{{Maandnaam|12}}:'''
|1206=1593 kreeg Cornelis Corneliszoon uit Uitgeest een octrooi op &quot;Een Besonder Creckwerk&quot; [[Houtzaagmolens praktijkhandboek]]
|1209=1608 John Milton geboren [[Engelse literatuur/John Milton]]
|1212=1672 Huis Termeer geplunderd en verbrand [[Dorpen en buitenplaatsen in Nederland die door de Fransen in 1672 en 1673 verwoest zijn#M]]
|1216=1775 [[Jane Austen]] geboren in Steventon, Hampshire
      1773 en Boston Tea Party [[Amerikaanse literatuur/18e eeuw]]
|1221=1857 Margaret Verrall [[Parapsychologie/V]]
|1225=1926 Eugene Gendlin geboren [[Meditatie/Focussen]]
|1226=1882 Leo Knegt [[Westerse astrologie/School van Ram]]


|#default=
}}
&lt;/poem&gt;


* Circa ± ongeveer '''{{#Expr:{{Count|bron={{Msgnw:Gebruiker:Erik Baas/Kalender}}|2==}}-10}}''' regels

* Zoeken: [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%3C1-30%3E+december+%3C1200-2000%3E%2Fi&amp;title=Speciaal%3AZoeken&amp;profile=advanced&amp;fulltext=1&amp;ns0=1&amp;ns1=1&amp;ns2=1&amp;ns3=1&amp;ns4=1&amp;ns5=1&amp;ns8=1&amp;ns9=1&amp;ns10=1&amp;ns11=1&amp;ns12=1&amp;ns13=1&amp;ns14=1&amp;ns15=1&amp;ns102=1&amp;ns103=1&amp;ns104=1&amp;ns105=1&amp;ns828=1&amp;ns829=1 december] (41)

&lt;!-- idee: {{#Invoke:Wikidata|claim|p569|id=Q5598}} --&gt;</text>
      <sha1>ias652kmgneijzn62wci9ctjx664152</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421380</id>
      <parentid>421356</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3689" sha1="ovxgwko3gwpr144rre2u8e2w68qqzj3" xml:space="preserve">* {{LOCALDAY}} {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}
* {{LOCALDAY2}} {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}
----
&lt;poem&gt;
&lt;!-- {{#Switch:{ { {1|1004}}} --&gt;

| '''{{Maandnaam|1}}:'''
|0115=2001: oprichting Engelstalige Wikipedia

| '''{{Maandnaam|2}}:'''
|0227=[[Amerikaanse literatuur/John Steinbeck|John Steinbeck]], Amerikaans schrijver

| '''{{Maandnaam|3}}:'''
|0314=Albert II van Monaco (1958) [[Atlas van Europa/Monaco]]

| '''{{Maandnaam|4}}:'''
|0413 2015 werd Liberland onafhankelijk
|0422=Op deze dag in '''1766''' werd in Parijs '''[[Franse literatuurgeschiedenis/Germaine de Staël|Germaine de Staël]]''', romancière en filosofe, geboren.

| '''{{Maandnaam|5}}:'''

| '''{{Maandnaam|6}}:'''
|0604=1904 Henri Grob  [[Schaken door meesters/Grob]]

| '''{{Maandnaam|7}}:'''
|0704=1776 onafhankelijkheidsverklaring Thomas Jefferson - [[Amerikaanse literatuur/18e eeuw]] 
|0706=1976 [[Bestand:Zoot_Sims_%26_Bob_Cranshaw.jpg|30px]] [[Beroemde jazzmuzikanten/Zoot Sims]]
|0708=1992 komt de legalisering van binnenlandse commerciële omroepen [[Maatschappijleer/Massamedia/Communicatiekaart van Nederland]]
|0709=1966 [[Amélie Nothomb]] 
|0710=1505 [[Bekende filosofen uit de geschiedenis/Margaret Roper]]
|0711=1943 Howard Gardner [[Samenwerkend_leren#Sociale_vaardigheden_en_groepsprocessen]]
|0713=Arthur Dee 1579 en John Dee 1527 [[Alchemie/Beroemde alchemisten]]
|0715=1606 Rembrandt Harmenszoon van Rijn [[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Intimiteit: plaatsen en voorwerpen]] ??
|0718=1899 [[Ernest Hemingway]] geboren
|0718=1817 [[Jane Austen]] overleden in Winchester
|0720=1998 [[Amerikaanse literatuur/De beste Amerikaanse romans sinds 1900]] 
|0721=1969 [[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Beeldvorming]] 
|0722=1918 [[Jazz standards/After You've Gone]] tekst Henry Creamer opgenomen Marion Harris op 22 juli 
|0728=1936 [[Jazz standards/A Fine Romance]] Fred Astaire nam op 
|0729=1916 [[Beroemde jazzmuzikanten/Charlie Christian]] 

| '''{{Maandnaam|8}}:'''

| '''{{Maandnaam|9}}:'''
|29 september 1936: Billie Holiday nam Jazz standards/A Fine Romance op voor Vocalion Records

| '''{{Maandnaam|10}}:'''
|1004=Dierendag
|1016=Wereldvoedseldag
|1021=1772 [[Engelse literatuur/Samuel Taylor Coleridge|Samuel Taylor Coleridge]]
|1029=1925: [[Beroemde jazzmuzikanten/Zoot Sims]] en 1929: [[Amerikaanse literatuur/20e eeuw Literatuur tijdens de depressie|Black Tuesday]]

| '''{{Maandnaam|11}}:'''
|1119=1849 [[Schaken door meesters/Mason|James Mason]]
|25 november 1937 - [[Jazz standards/Minor Swing]]

| '''{{Maandnaam|12}}:'''
|1206=1593 kreeg Cornelis Corneliszoon uit Uitgeest een octrooi op &quot;Een Besonder Creckwerk&quot; [[Houtzaagmolens praktijkhandboek]]
|1209=1608 John Milton geboren [[Engelse literatuur/John Milton]]
|1212=1672 Huis Termeer geplunderd en verbrand [[Dorpen en buitenplaatsen in Nederland die door de Fransen in 1672 en 1673 verwoest zijn#M]]
|1216=1775 [[Jane Austen]] geboren in Steventon, Hampshire
      1773 en Boston Tea Party [[Amerikaanse literatuur/18e eeuw]]
|1221=1857 Margaret Verrall [[Parapsychologie/V]]
|1225=1926 Eugene Gendlin geboren [[Meditatie/Focussen]]
|1226=1882 Leo Knegt [[Westerse astrologie/School van Ram]]


|#default=
}}
&lt;/poem&gt;


* Circa ± ongeveer '''{{#Expr:{{Count|bron={{Msgnw:Gebruiker:Erik Baas/Kalender}}|2==}}-10}}''' regels

* Zoeken: [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%3C1-30%3E+december+%3C1200-2000%3E%2Fi&amp;title=Speciaal%3AZoeken&amp;profile=advanced&amp;fulltext=1&amp;ns0=1&amp;ns1=1&amp;ns2=1&amp;ns3=1&amp;ns4=1&amp;ns5=1&amp;ns8=1&amp;ns9=1&amp;ns10=1&amp;ns11=1&amp;ns12=1&amp;ns13=1&amp;ns14=1&amp;ns15=1&amp;ns102=1&amp;ns103=1&amp;ns104=1&amp;ns105=1&amp;ns828=1&amp;ns829=1 december] (41)

&lt;!-- idee: {{#Invoke:Wikidata|claim|p569|id=Q5598}} --&gt;</text>
      <sha1>ovxgwko3gwpr144rre2u8e2w68qqzj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421400</id>
      <parentid>421380</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>421400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3738" sha1="dzd16pjraob1mj1wuzb06p22lftbu1l" xml:space="preserve">* {{LOCALDAY}} {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}
* {{LOCALDAY2}} {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}
----
&lt;poem&gt;
&lt;!-- {{#Switch:{ { {1|1004}}} --&gt;

| '''{{Maandnaam|1}}:'''
|0115=2001: oprichting Engelstalige Wikipedia

| '''{{Maandnaam|2}}:'''
|0227=[[Amerikaanse literatuur/John Steinbeck|John Steinbeck]], Amerikaans schrijver

| '''{{Maandnaam|3}}:'''
|0314=Albert II van Monaco (1958) [[Atlas van Europa/Monaco]]

| '''{{Maandnaam|4}}:'''
|0413 2015 werd Liberland onafhankelijk
|0422=Op deze dag in '''1766''' werd in Parijs '''[[Franse literatuurgeschiedenis/Germaine de Staël|Germaine de Staël]]''', romancière en filosofe, geboren.

| '''{{Maandnaam|5}}:'''

| '''{{Maandnaam|6}}:'''
|0604 = 1904 Henri Grob  [[Schaken door meesters/Grob]]
|19 juni 2001 = oprichting nl.wikipedia

| '''{{Maandnaam|7}}:'''
|0704=1776 onafhankelijkheidsverklaring Thomas Jefferson - [[Amerikaanse literatuur/18e eeuw]] 
|0706=1976 [[Bestand:Zoot_Sims_%26_Bob_Cranshaw.jpg|30px]] [[Beroemde jazzmuzikanten/Zoot Sims]]
|0708=1992 komt de legalisering van binnenlandse commerciële omroepen [[Maatschappijleer/Massamedia/Communicatiekaart van Nederland]]
|0709=1966 [[Amélie Nothomb]] 
|0710=1505 [[Bekende filosofen uit de geschiedenis/Margaret Roper]]
|0711=1943 Howard Gardner [[Samenwerkend_leren#Sociale_vaardigheden_en_groepsprocessen]]
|0713=Arthur Dee 1579 en John Dee 1527 [[Alchemie/Beroemde alchemisten]]
|0715=1606 Rembrandt Harmenszoon van Rijn [[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Intimiteit: plaatsen en voorwerpen]] ??
|0718=1899 [[Ernest Hemingway]] geboren
|0718=1817 [[Jane Austen]] overleden in Winchester
|0720=1998 [[Amerikaanse literatuur/De beste Amerikaanse romans sinds 1900]] 
|0721=1969 [[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Beeldvorming]] 
|0722=1918 [[Jazz standards/After You've Gone]] tekst Henry Creamer opgenomen Marion Harris op 22 juli 
|0728=1936 [[Jazz standards/A Fine Romance]] Fred Astaire nam op 
|0729=1916 [[Beroemde jazzmuzikanten/Charlie Christian]] 

| '''{{Maandnaam|8}}:'''

| '''{{Maandnaam|9}}:'''
|29 september 1936: Billie Holiday nam Jazz standards/A Fine Romance op voor Vocalion Records

| '''{{Maandnaam|10}}:'''
|1004=Dierendag
|1016=Wereldvoedseldag
|1021=1772 [[Engelse literatuur/Samuel Taylor Coleridge|Samuel Taylor Coleridge]]
|1029=1925: [[Beroemde jazzmuzikanten/Zoot Sims]] en 1929: [[Amerikaanse literatuur/20e eeuw Literatuur tijdens de depressie|Black Tuesday]]

| '''{{Maandnaam|11}}:'''
|1119=1849 [[Schaken door meesters/Mason|James Mason]]
|25 november 1937 - [[Jazz standards/Minor Swing]]

| '''{{Maandnaam|12}}:'''
|1206=1593 kreeg Cornelis Corneliszoon uit Uitgeest een octrooi op &quot;Een Besonder Creckwerk&quot; [[Houtzaagmolens praktijkhandboek]]
|1209=1608 John Milton geboren [[Engelse literatuur/John Milton]]
|1212=1672 Huis Termeer geplunderd en verbrand [[Dorpen en buitenplaatsen in Nederland die door de Fransen in 1672 en 1673 verwoest zijn#M]]
|1216=1775 [[Jane Austen]] geboren in Steventon, Hampshire
      1773 en Boston Tea Party [[Amerikaanse literatuur/18e eeuw]]
|1221=1857 Margaret Verrall [[Parapsychologie/V]]
|1225=1926 Eugene Gendlin geboren [[Meditatie/Focussen]]
|1226=1882 Leo Knegt [[Westerse astrologie/School van Ram]]


|#default=
}}
&lt;/poem&gt;


* &lt;s&gt;Circa ± ongeveer '''{{#Expr:{{Count|bron={{Msgnw:Gebruiker:Erik Baas/Kalender}}|2==}}-10}}''' regels&lt;/s&gt;

* Zoeken: [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%3C1-30%3E+december+%3C1200-2000%3E%2Fi&amp;title=Speciaal%3AZoeken&amp;profile=advanced&amp;fulltext=1&amp;ns0=1&amp;ns1=1&amp;ns2=1&amp;ns3=1&amp;ns4=1&amp;ns5=1&amp;ns8=1&amp;ns9=1&amp;ns10=1&amp;ns11=1&amp;ns12=1&amp;ns13=1&amp;ns14=1&amp;ns15=1&amp;ns102=1&amp;ns103=1&amp;ns104=1&amp;ns105=1&amp;ns828=1&amp;ns829=1 december] (41)

&lt;!-- idee: {{#Invoke:Wikidata|claim|p569|id=Q5598}} --&gt;</text>
      <sha1>dzd16pjraob1mj1wuzb06p22lftbu1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/All the Things You Are</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46386</id>
    <revision>
      <id>421349</id>
      <timestamp>2026-04-01T18:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J.Grandgagnage</username>
        <id>3610</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met ''''''All the Things You Are''''' wordt beschouwd als een van de belangrijkste en meest gespeelde jazzstandards ter wereld. Het nummer, gecomponeerd door Jerome Kern met tekst van Oscar Hammerstein II, werd in 1939 geschreven voor de Broadway-musical ''Very Warm for May''. Hoewel Kern aanvankelijk vreesde dat de harmonische complexiteit het succes in de weg zou staan, groeide het uit tot een favoriet onder jazzmuzikanten vanwege de uitdagende akkoordenschema's…'</comment>
      <origin>421349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="8afvo130sr0z1i5p3awifm1r639hdus" xml:space="preserve">'''''All the Things You Are''''' wordt beschouwd als een van de belangrijkste en meest gespeelde jazzstandards ter wereld. Het nummer, gecomponeerd door Jerome Kern met tekst van Oscar Hammerstein II, werd in 1939 geschreven voor de Broadway-musical ''Very Warm for May''. Hoewel Kern aanvankelijk vreesde dat de harmonische complexiteit het succes in de weg zou staan, groeide het uit tot een favoriet onder jazzmuzikanten vanwege de uitdagende akkoordenschema's en frequente toonsoortwisselingen. 
;Waarom is het zo geliefd bij jazzmuzikanten?
De aantrekkingskracht van het nummer ligt in de harmonische opbouw: 

* Modulaties: Het nummer doorloopt vijf verschillende toonsoorten (Ab, C, Eb, G en E), wat improvisatoren dwingt om constant alert te blijven.
* Kwartsprongen: De akkoorden bewegen zich grotendeels in kwarten langs de kwintencirkel ('µcircle of fifths'), wat zorgt voor een natuurlijke, vloeiende beweging ondanks de vele wisselingen.
* Contrafacten (waarbij een nieuwe tekst wordt gezongen op een bestaande, bekende melodie): Veel bekende jazzcomposities zijn geschreven op basis van dit akkoordenschema, zoals &quot;''Bird of Paradise''&quot; van Charlie Parker en &quot;''Prince Albert''&quot; van Kenny Dorham. 

;Bekende opnames
De song is honderden keren opgenomen in diverse stijlen. Enkele iconische versies zijn: 
* Charlie Parker &amp; Dizzy Gillespie (1945): De bebop-interpretatie die de beroemde introductie introduceerde die sindsdien bijna standaard bij het nummer hoort.
* Ella Fitzgerald (1963): Een klassieke vocale vertolking van haar album ''Ella Fitzgerald Sings the Jerome Kern Songbook''.
* Keith Jarrett Trio (1983): Een moderne, diepgravende interpretatie van zijn beroemde ''Standards, Vol. 1''.
* Frank Sinatra (1945): Een van de bekendste populaire vocale versies die het romantische karakter van de tekst benadrukt.

[[Image:AllTheThingsYouAre-bar1thru8.jpg|center]]
[[Bestand:AllTheThingsYouAre-bar1thru8.mid|center|miniatuur|8 maten]]
{{Sub}}</text>
      <sha1>8afvo130sr0z1i5p3awifm1r639hdus</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>421361</id>
      <parentid>421349</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Links}}</comment>
      <origin>421361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="0vla0us27d334ho60b0dapc8lqkdc4m" xml:space="preserve">'''''All the Things You Are''''' wordt beschouwd als een van de belangrijkste en meest gespeelde jazzstandards ter wereld. Het nummer, gecomponeerd door Jerome Kern met tekst van Oscar Hammerstein II, werd in 1939 geschreven voor de Broadway-musical ''Very Warm for May''. Hoewel Kern aanvankelijk vreesde dat de harmonische complexiteit het succes in de weg zou staan, groeide het uit tot een favoriet onder jazzmuzikanten vanwege de uitdagende akkoordenschema's en frequente toonsoortwisselingen. 
;Waarom is het zo geliefd bij jazzmuzikanten?
De aantrekkingskracht van het nummer ligt in de harmonische opbouw: 

* Modulaties: Het nummer doorloopt vijf verschillende toonsoorten (Ab, C, Eb, G en E), wat improvisatoren dwingt om constant alert te blijven.
* Kwartsprongen: De akkoorden bewegen zich grotendeels in kwarten langs de kwintencirkel ('µcircle of fifths'), wat zorgt voor een natuurlijke, vloeiende beweging ondanks de vele wisselingen.
* Contrafacten (waarbij een nieuwe tekst wordt gezongen op een bestaande, bekende melodie): Veel bekende jazzcomposities zijn geschreven op basis van dit akkoordenschema, zoals &quot;''Bird of Paradise''&quot; van Charlie Parker en &quot;''Prince Albert''&quot; van Kenny Dorham. 

;Bekende opnames
De song is honderden keren opgenomen in diverse stijlen. Enkele iconische versies zijn: 
* Charlie Parker &amp; Dizzy Gillespie (1945): De bebop-interpretatie die de beroemde introductie introduceerde die sindsdien bijna standaard bij het nummer hoort.
* Ella Fitzgerald (1963): Een klassieke vocale vertolking van haar album ''Ella Fitzgerald Sings the Jerome Kern Songbook''.
* Keith Jarrett Trio (1983): Een moderne, diepgravende interpretatie van zijn beroemde ''Standards, Vol. 1''.
* Frank Sinatra (1945): Een van de bekendste populaire vocale versies die het romantische karakter van de tekst benadrukt.

[[Afbeelding:AllTheThingsYouAre-bar1thru8.jpg|center]]
[[Bestand:AllTheThingsYouAre-bar1thru8.mid|center|miniatuur|8 maten]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>0vla0us27d334ho60b0dapc8lqkdc4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Inleiding &amp; inhoud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46387</id>
    <redirect title="Jazz standards/Inleiding" />
    <revision>
      <id>421353</id>
      <timestamp>2026-04-01T19:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Erik Baas heeft pagina [[Jazz standards/Inleiding &amp; inhoud]] hernoemd naar [[Jazz standards/Inleiding]]</comment>
      <origin>421353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="rxx24iuxw1bin29fxfz4q43elq7ptal" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Jazz standards/Inleiding]]</text>
      <sha1>rxx24iuxw1bin29fxfz4q43elq7ptal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Inhoud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46388</id>
    <revision>
      <id>421354</id>
      <timestamp>2026-04-01T19:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Alfabet met ankers}} {{Kolommen automatisch|inhoud= ==A== * [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]] * [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]] * [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]] * [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]] * [[Jazz standards/All of me|All of me]] * [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]] * [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]] * Jazz standards/…'</comment>
      <origin>421354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="5foochjfjg2g4ag5s09crmp3jdki5wy" xml:space="preserve">{{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of me|All of me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..


==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
*..

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
*..

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>5foochjfjg2g4ag5s09crmp3jdki5wy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>