Wikibooks:Lerarenkamer

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>nlwikibooks</dbname>
    <base>https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Transwiki</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg transwiki</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg Wikijunior</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikibooks:Lerarenkamer</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30</id>
    <revision>
      <id>424956</id>
      <parentid>423294</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T10:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>/* [1] */ — nieuwe sectie</comment>
      <origin>424956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39313" sha1="sreyoybpf6qkb9fhgpyw343yl961dtu" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==

Ik heb op grond [&lt;nowiki/&gt;[[c:Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice%5Dhiervan|&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice&lt;/nowiki&gt;] hiervan]]] [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 de bestanden uploaden]] aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)</text>
      <sha1>sreyoybpf6qkb9fhgpyw343yl961dtu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424957</id>
      <parentid>424956</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T10:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39420" sha1="9acno9rmyxyf52gohvjycvvhm15bn4i" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==

Ik heb op grond [&lt;nowiki/&gt;[[c:Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice%5Dhiervan|&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice&lt;/nowiki&gt;] hiervan]]] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden]] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)</text>
      <sha1>9acno9rmyxyf52gohvjycvvhm15bn4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424958</id>
      <parentid>424957</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T10:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39261" sha1="9neqw9j61pppd7pyfip2j2z32kcbqyq" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==

Ik heb op grond [&lt;nowiki/&gt;[c:Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice%5D hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden]] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)</text>
      <sha1>9neqw9j61pppd7pyfip2j2z32kcbqyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424959</id>
      <parentid>424958</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T10:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39280" sha1="onlzltcbzovhbqxwlrqglypwmjqce6f" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==

Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)</text>
      <sha1>onlzltcbzovhbqxwlrqglypwmjqce6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Uploadtext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1118</id>
    <revision>
      <id>424936</id>
      <parentid>422651</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tips */</comment>
      <origin>424936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5653" sha1="1nhtkruurimryr2fe79yxx5syztyn7b" xml:space="preserve">&lt;div align=&quot;right&quot; style=&quot;font-size: smaller; margin-bottom: 0.2em;&quot;&gt;[[Speciaal:Log/upload|Uploadlogboek]] - [[Speciaal:Newimages|Nieuwe afbeeldingen]] - [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen|Regels voor het gebruik van media]]&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;background-color:#FFDDDD; color:black; font-size:120%; font-weight:bold; margin-bottom:5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:left;margin-right:.5em;&quot;&gt;[[Bestand:Warning icon.png]]&lt;/div&gt;Via deze pagina kunt u media zoals afbeeldingen, video en audio uploaden. De regels voor afbeeldingen en andere media zijn op Wikibooks strenger dan op veel andere websites. U wordt daarom aangeraden eerst goed de [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen|regels]] te lezen voor u hier iets uploadt.
&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;margin-bottom: 5px;&quot;&gt;
{| align=center style=&quot;font-size:135%; font-family:verdana,sans-serif;&quot;
| [[Bestand:Commons-logo-en.svg|50px]]
| &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[//commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Upload/nl?uselang=nl &amp;nbsp;'''Klik hier om een bestand naar Wikimedia Commons te uploaden'''&amp;nbsp;]&lt;/span&gt;
| [[Bestand:Bluesphere Arrow-up.svg|50px]]
|}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;toccolours&quot;&gt;
==Regels voor media in het kort==
Alle bestanden moeten aan de volgende [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen|regels]] voldoen:
*De maker moet '''toestemming''' hebben gegeven voor '''verspreiding''', '''wijziging''' en '''commercieel''' gebruik van zijn of haar creatie.
*Bij alles wat u uploadt moet u een '''bron''' (bijvoorbeeld een webadres), '''maker''' en [[Wikibooks:Sjablonen voor het aangeven van de licentiestatus van media|licentie]] vermelden.
*Als u aangeeft dat u de auteur bent, maar geen licentie opgeeft dan plaatst u het daarmee automatisch onder de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU-licentie voor vrije documentatie]].
*Door het uploaden '''vrijwaart''' u Wikibooks van alle aanspraken door derden op deze afbeelding.
*U bent op de hoogte van de '''[[Wikibooks:Beleid_voor_gebruik_van_afbeeldingen|regels voor het gebruik van media]]'''.
 
'''Veel afbeeldingen die u op het internet 'vindt' (bijvoorbeeld via Google) zijn [[w:Auteursrecht|auteursrechtelijk]] beschermd en mogen niet zonder toestemming worden geüpload! Ook bestanden onder de Engelse [[w:Fair use|fair use]]-regeling zijn niet toegestaan.'''

=== Tips ===
*Gebruik [[Commons:Commons:Upload/nl|'''Wikimedia Commons''']] zodat ook andere projecten de afbeelding kunnen gebruiken. Let op: niet alle bestanden die op een zusterproject als bruikbaar of illustratief worden beschouwd automatisch geaccepteerd op Commons. In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij conceptuele of contextspecifieke illustraties, maar zeker bij AI-gegeneerde afbeeldingen, kan het passender zijn om bestanden lokaal op Wikibooks te uploaden zodat Commons niet de integriteit van het boek overruled. Overweeg daarom per bestand of Commons of lokaal uploaden het meest geschikt is.
*Gebruik een '''duidelijke''' bestandsnaam als '''Screenshot_Desktop_Debian_Sarge.jpg''', niet de naam die een digitale camera geeft, zoals '''DSC15242.jpg''' of '''IMG12345.jpg'''.
*Gebruik een zo groot mogelijke versie van de afbeelding, het origineel is meestal de beste optie. In een module kan die verkleind worden tot de gewenste afmeting, maar door op de afbeelding te klikken krijgt men toch de originele, grote versie te zien. Zie onder andere [[Help:Gebruik_van_afbeeldingen#Een_afbeelding_herschalen|een afbeelding herschalen]].
*Gebruik bij voorkeur [[w:Joint Photographic Experts Group|JPEG]] voor foto's, [[w:Scalable Vector Graphics|SVG]] voor diagrammen, [[w:Graphics Interchange Format|GIF]] voor animaties en [[w:Portable Network Graphic|PNG]] voor andere afbeeldingen. Gebruik [[w:Ogg Vorbis|Ogg Vorbis]] voor geluid en video. Het gebruik van [[w:MPEG-1 Layer 3|MP3]] is niet toegestaan.
*Het kan voorkomen dat een afbeelding dubbel geüpload wordt. Markeer dan alstublieft de afbeelding die weg kan met het sjabloon {&amp;#123;nuweg}}
*Geef een gedetailleerde beschrijving met de volgende code die u kunt kopiëren en plakken in het beschrijvingsveld (vul alle variabelen in voorzover mogelijk):
{|
|-
| width=&quot;20%&quot; |
&lt;pre style=&quot;max-width: 100vw; font-size: larger;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;#123;&amp;#123;Informatie
 |Beschrijving   =
 |Boek           =
 |Bron           =
 |Datum          =
 |Auteur         =
 |Licentie       =
 |andere_versies =
 |tools          =
&amp;#125;&amp;#125;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
| width=&quot;80%&quot; |
* ''Beschrijving'': Beschrijving van de inhoud.
* ''Boek'': Titel van het boek waar het bestand in geplaatst is of wordt.
* ''Bron'': Bron; zoals een hyperlink of vermeld iets als &quot;eigen werk&quot;.
* ''Datum'': Datum van waarop de afbeelding gemaakt is (of publicatiedatum als die onbekend is). 
* ''Auteur'': De auteur(s) van het bestand.
* ''Licentie'': Toestemming van de auteur (citaat); het is nog steeds noodzakelijk om een toepasselijke  [[Wikibooks:Beleid_voor_gebruik_van_afbeeldingen#Toegelaten|licentie]] in het rolmenu te selecteren of er een in te vullen in het samenvattingsveld.
* optioneel: ''andere_versies'': andere versies gegeven door een [[Help:Gebruik van links|wikilink]].
* optioneel: ''tools'': gebruikte apparatuur en/of software, anders dan camera of normaal afbeeldingsbewerkingsprogramma
|}
&lt;/div&gt;

{| align=center style=&quot;border:1px red solid; color:red; font-weight:bold; text-align:center; padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; margin-top:1em; margin-bottom:2em;&quot;
| Let op: Bestanden zonder correcte bronvermelding, maker en licentie&lt;br&gt;worden op de [[Wikibooks:Te verwijderen pagina's|verwijderlijst]] geplaatst en na 1 maand verwijderd!
|}</text>
      <sha1>1nhtkruurimryr2fe79yxx5syztyn7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:Erik Baas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>15692</id>
    <revision>
      <id>424939</id>
      <parentid>424830</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T06:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>/* Commons gemeenschap */ — nieuwe sectie</comment>
      <origin>424939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9682" sha1="2i258minzjmmnoii572b60i4a26ucwc" xml:space="preserve">__TOC__ __NOINDEX__

* Archief: [[Overleg_gebruiker:Erik_Baas/Archief_2008-2019|2008-2019]] &amp;middot; {{Archieflinks|vanaf=2020}}

== Over de link in Wikidata naar [[Munt]] ==
Ik zag dat je de link in het Wikidata-item [[d:Q47859]] had gewijzigd van [[Kookboek/Munt]] naar de nieuwe doorverwijspagina [[Munt]] (ik heb die wijziging teniet gedaan zonder dat ik doorhad dat hij was gewijzigd). Enkele opmerkingen:
#  Dat mag eigenlijk alleen als het betreffende Wikidata-item óók over een doorverwijspagina gaat. Dat is niet het geval met [[d:Q47859]]. Officieel zou je dan een nieuw Wikidata-item hiervoor moeten maken, maar dan ben je alle links naar  Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen kwijt, en daar gaat het nu juist om.
# In [[Help:Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items#Problemen en uitdagingen]] had ik voor dit soort gevallen een oplossing vermeld. Als die niet voldoet, wil ik graag meedenken. Maar als een doorverwijspagina de oplossing wordt, dan:
## zijn er nog heel wat doorverwijspagina's te maken en te implementeren, ook in Wikidata.;
## moet je in NL-WB voor koppelingen met Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen, etc. naar die doorverwijspagina's; dat lijkt me een mijl op zeven, wat niemand zomaar zal gaan doen (want wie weet dat? of je moet in elke pagina waarnaar de doorverwijspagina verwijst een link opnemen naar die doorverwijspagina);
## moet je niet alleen in de betreffende Tuin-pagina's het sjabloon &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Niet te koppelen}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; opnemen, maar ook in de Kookboek-pagina's; dat lijkt me dubbelop.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 okt 2025 16:59 (CEST)

:Maar [[d:Q47859]] gaat duidelijk over de ''plant'', een koppeling met [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Munt]] ligt dus mi. meer voor de hand dan met Kookboek/Munt! Overigens is ook [[en:Cookbook:Mint]] gekoppeld aan Q47859, dat klopt dan ook niet. Zou Wikidata geen items moeten hebben met &quot;munt, de plant&quot; en &quot;munt als ingredi&amp;euml;nt&quot; ? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 25 okt 2025 17:43 (CEST)
::Daar heb je een punt. Dan zou dat nieuwe Wikidata-item iets worden als in [[c:Category:Mint]], met meer toepassingen dan alleen ingrediënt in gerechten, ook de kleur mintgroen en als geneesmiddel. Alleen dan weer jammer dan de link met Wikipedia en Wikispecies gaat ontbreken. Wat weegt het zwaarste? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 26 okt 2025 06:41 (CET)

== Lokaal terugplaatsen ==
Dag Erik,

Ik zag dat je een bestand lokaal had teruggeplaatst. Kan dat en hoe doe je dat want dan zou ik geen last meer hebben van Wikimedia Commons.

Mvg, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:11 (CEST)

:Zoals steeds [&lt;nowiki/&gt;[[commons:User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2|&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2]&lt;/nowiki&gt;]] dit moeten doen. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:12 (CEST)
::Ja, en we waren zo te zien tegelijk bezig met de beide artikelen waar de foto gebruikt werd. 
::Van dit gedoe op commons heb ik zo langzamerhand helemaal de buik vol. Er zijn in de loop der jaren al heel veel bestanden verwijderd, om allerlei redenen, en het blijkt nu weer te gebeuren door één verwijdernominatie, waarbij [[c:COM:INUSE]] én een protest mijnerzijds volkomen genegeerd worden. De ergernis, veel extra werk voor alle betrokkenen, bah...
::Lokaal uploaden kan via [[Speciaal:Uploaden]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 07:35 (CEST)

== Lintfouten afsluitende tag ==

Dag Erik, je hebt er - sorry daarvoor - lang op moeten wachten ([[Overleg gebruiker:BeeBringer#Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt|https://nl.wikibooks.org/wiki/Overleg_gebruiker:BeeBringer#Lintfouten:_Afsluitende_tag_ontbreekt]]) maar [[Speciaal:LintErrors/missing-end-tag]] lijkt nu schoon. Ik moet nog wel twee andere lintfouten herstellen. Maar deze is eindelijk weg ZONDER een lelijke truc die weer andere problemen veroorzaakten op de pagina's zelf die het [[Sjabloon:Opmaak]] gebruikten. Bedankt voor je geduld. Misschien komt het sjabloon eindelijk uit de in ontwikkelingsfase. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 27 apr 2026 15:58 (CEST)

:Dag Erik, er zijn geen [[:Categorie:Wikibooks:Pagina%27s_met_scriptfouten]] of [[Speciaal:LintErrors]] die uit de [[Module:Layout]] voortkomen (op dit moment). Dus dat is goed nieuws omdat ik weet dat ik dan naar deze toestand altijd terug kan keren. Lastig is dat de betreffende pagina's traag updaten en niet te purgen lijken te zijn, dus soms pas later na edits deze fouten opduiken. Maar goed in die zin is het [[Sjabloon:Opmaak]] veilig te gebruiken. Ik wil nog wel extra's checks doen op de gebruikersinput. Zo kwam 1 lintfout niet uit de module maar uit de pagina zelf die een ongebalanceerde tag meegaf. Daarop heb ik nu een warning ingebouwd in de module zodat de gebruiker ziet dat de invoer niet correct is. Nogmaals bedankt voor je geduld met mij wat betreft dit sjabloon. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 05:50 (CEST)

== MediaWiki:Scribunto-doc-page-show ==

Hoi Erik,
Ik zie dat jij momenteel de edits doet aan [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]], dus ik heb een vraagje voor je.
Het valt me op dat de tekst &quot;Documentatie: Module:Layout/doc&quot; (via MediaWiki:Scribunto-doc-page-show) nu standaard bovenaan elke module verschijnt en veel witruimte inneemt. Omdat je die documentatie bij de modules waar ik aan werk, ook gewoon kunt openen door op het document-symbool te klikken, voelt dit nu een beetje dubbelop.
Is het mogelijk om die regel bovenaan weg te halen? Dat maakt het overzicht in de modules waar ik aan werk een stuk rustiger.
Ik hoor graag of dat lukt!
Groetjes, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:01 (CEST)

:Dag Erik, ik wil natuurlijk ook niet jouw werk dwarszitten daarom heb ik het zo maar opgelost https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424823&amp;oldid=424803. Dan kan ik via [[Gebruiker:BeeBringer/common.css]] het voor mezelf uitzetten. Ik hoop dat het goed voor je zo is, groeten [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:37 (CEST)
::Het is laat ik kan het natuurlijk net zo goed zo oplossen voor iedereen die dan de module bekijkt https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424829&amp;oldid=424803 [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:55 (CEST)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 apr 2026 22:06 (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Commons gemeenschap ==

Dag Erik, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2], [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Undeletion_requests/Current_requests#File:Unconscience_learning.png] en [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice]. Dan is het hier toch veel ...... ;) Dank voor je steun trouwens aldaar! [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 08:31 (CEST)</text>
      <sha1>2i258minzjmmnoii572b60i4a26ucwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424948</id>
      <parentid>424939</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Commons gemeenschap */</comment>
      <origin>424948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10296" sha1="bcv1x411tpw1edyfhsphgm2xsp2r8nz" xml:space="preserve">__TOC__ __NOINDEX__

* Archief: [[Overleg_gebruiker:Erik_Baas/Archief_2008-2019|2008-2019]] &amp;middot; {{Archieflinks|vanaf=2020}}

== Over de link in Wikidata naar [[Munt]] ==
Ik zag dat je de link in het Wikidata-item [[d:Q47859]] had gewijzigd van [[Kookboek/Munt]] naar de nieuwe doorverwijspagina [[Munt]] (ik heb die wijziging teniet gedaan zonder dat ik doorhad dat hij was gewijzigd). Enkele opmerkingen:
#  Dat mag eigenlijk alleen als het betreffende Wikidata-item óók over een doorverwijspagina gaat. Dat is niet het geval met [[d:Q47859]]. Officieel zou je dan een nieuw Wikidata-item hiervoor moeten maken, maar dan ben je alle links naar  Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen kwijt, en daar gaat het nu juist om.
# In [[Help:Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items#Problemen en uitdagingen]] had ik voor dit soort gevallen een oplossing vermeld. Als die niet voldoet, wil ik graag meedenken. Maar als een doorverwijspagina de oplossing wordt, dan:
## zijn er nog heel wat doorverwijspagina's te maken en te implementeren, ook in Wikidata.;
## moet je in NL-WB voor koppelingen met Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen, etc. naar die doorverwijspagina's; dat lijkt me een mijl op zeven, wat niemand zomaar zal gaan doen (want wie weet dat? of je moet in elke pagina waarnaar de doorverwijspagina verwijst een link opnemen naar die doorverwijspagina);
## moet je niet alleen in de betreffende Tuin-pagina's het sjabloon &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Niet te koppelen}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; opnemen, maar ook in de Kookboek-pagina's; dat lijkt me dubbelop.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 okt 2025 16:59 (CEST)

:Maar [[d:Q47859]] gaat duidelijk over de ''plant'', een koppeling met [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Munt]] ligt dus mi. meer voor de hand dan met Kookboek/Munt! Overigens is ook [[en:Cookbook:Mint]] gekoppeld aan Q47859, dat klopt dan ook niet. Zou Wikidata geen items moeten hebben met &quot;munt, de plant&quot; en &quot;munt als ingredi&amp;euml;nt&quot; ? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 25 okt 2025 17:43 (CEST)
::Daar heb je een punt. Dan zou dat nieuwe Wikidata-item iets worden als in [[c:Category:Mint]], met meer toepassingen dan alleen ingrediënt in gerechten, ook de kleur mintgroen en als geneesmiddel. Alleen dan weer jammer dan de link met Wikipedia en Wikispecies gaat ontbreken. Wat weegt het zwaarste? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 26 okt 2025 06:41 (CET)

== Lokaal terugplaatsen ==
Dag Erik,

Ik zag dat je een bestand lokaal had teruggeplaatst. Kan dat en hoe doe je dat want dan zou ik geen last meer hebben van Wikimedia Commons.

Mvg, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:11 (CEST)

:Zoals steeds [&lt;nowiki/&gt;[[commons:User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2|&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2]&lt;/nowiki&gt;]] dit moeten doen. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:12 (CEST)
::Ja, en we waren zo te zien tegelijk bezig met de beide artikelen waar de foto gebruikt werd. 
::Van dit gedoe op commons heb ik zo langzamerhand helemaal de buik vol. Er zijn in de loop der jaren al heel veel bestanden verwijderd, om allerlei redenen, en het blijkt nu weer te gebeuren door één verwijdernominatie, waarbij [[c:COM:INUSE]] én een protest mijnerzijds volkomen genegeerd worden. De ergernis, veel extra werk voor alle betrokkenen, bah...
::Lokaal uploaden kan via [[Speciaal:Uploaden]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 07:35 (CEST)

== Lintfouten afsluitende tag ==

Dag Erik, je hebt er - sorry daarvoor - lang op moeten wachten ([[Overleg gebruiker:BeeBringer#Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt|https://nl.wikibooks.org/wiki/Overleg_gebruiker:BeeBringer#Lintfouten:_Afsluitende_tag_ontbreekt]]) maar [[Speciaal:LintErrors/missing-end-tag]] lijkt nu schoon. Ik moet nog wel twee andere lintfouten herstellen. Maar deze is eindelijk weg ZONDER een lelijke truc die weer andere problemen veroorzaakten op de pagina's zelf die het [[Sjabloon:Opmaak]] gebruikten. Bedankt voor je geduld. Misschien komt het sjabloon eindelijk uit de in ontwikkelingsfase. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 27 apr 2026 15:58 (CEST)

:Dag Erik, er zijn geen [[:Categorie:Wikibooks:Pagina%27s_met_scriptfouten]] of [[Speciaal:LintErrors]] die uit de [[Module:Layout]] voortkomen (op dit moment). Dus dat is goed nieuws omdat ik weet dat ik dan naar deze toestand altijd terug kan keren. Lastig is dat de betreffende pagina's traag updaten en niet te purgen lijken te zijn, dus soms pas later na edits deze fouten opduiken. Maar goed in die zin is het [[Sjabloon:Opmaak]] veilig te gebruiken. Ik wil nog wel extra's checks doen op de gebruikersinput. Zo kwam 1 lintfout niet uit de module maar uit de pagina zelf die een ongebalanceerde tag meegaf. Daarop heb ik nu een warning ingebouwd in de module zodat de gebruiker ziet dat de invoer niet correct is. Nogmaals bedankt voor je geduld met mij wat betreft dit sjabloon. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 05:50 (CEST)

== MediaWiki:Scribunto-doc-page-show ==

Hoi Erik,
Ik zie dat jij momenteel de edits doet aan [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]], dus ik heb een vraagje voor je.
Het valt me op dat de tekst &quot;Documentatie: Module:Layout/doc&quot; (via MediaWiki:Scribunto-doc-page-show) nu standaard bovenaan elke module verschijnt en veel witruimte inneemt. Omdat je die documentatie bij de modules waar ik aan werk, ook gewoon kunt openen door op het document-symbool te klikken, voelt dit nu een beetje dubbelop.
Is het mogelijk om die regel bovenaan weg te halen? Dat maakt het overzicht in de modules waar ik aan werk een stuk rustiger.
Ik hoor graag of dat lukt!
Groetjes, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:01 (CEST)

:Dag Erik, ik wil natuurlijk ook niet jouw werk dwarszitten daarom heb ik het zo maar opgelost https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424823&amp;oldid=424803. Dan kan ik via [[Gebruiker:BeeBringer/common.css]] het voor mezelf uitzetten. Ik hoop dat het goed voor je zo is, groeten [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:37 (CEST)
::Het is laat ik kan het natuurlijk net zo goed zo oplossen voor iedereen die dan de module bekijkt https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424829&amp;oldid=424803 [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:55 (CEST)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 apr 2026 22:06 (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Commons gemeenschap ==
Dag Erik, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2], [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Undeletion_requests/Current_requests#File:Unconscience_learning.png] en [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice]. Dan is het hier toch veel ...... ;) Dank voor je steun trouwens aldaar! [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 08:31 (CEST)
:Tja, daar kan ik kort over zijn: ik volg het niet meer, de ergernis werd me te veel. Het is toch ongelofelijk dat je zo moet strijden om je vrijwilligerswerk (!) te rechtvaardigen tegenover een paar egootjes die de richtlijnen niet respecteren? Bah. Mocht het tot een peiling of stemming komen zal ik mijn steentje bijdragen, maar verder bemoei ik me er niet meer mee: het moet wel leuk blijven, simpel gezegd. Als ik me rot wil ergeren en elke dag ruzie wil hebben ga ik wel naar nl.wikipedia. Oh, wacht... ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 10:38 (CEST)</text>
      <sha1>bcv1x411tpw1edyfhsphgm2xsp2r8nz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424949</id>
      <parentid>424948</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T09:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>/* Commons gemeenschap */ Reactie</comment>
      <origin>424949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10656" sha1="a9su93x7vwy4ckorchz00c0hut25679" xml:space="preserve">__TOC__ __NOINDEX__

* Archief: [[Overleg_gebruiker:Erik_Baas/Archief_2008-2019|2008-2019]] &amp;middot; {{Archieflinks|vanaf=2020}}

== Over de link in Wikidata naar [[Munt]] ==
Ik zag dat je de link in het Wikidata-item [[d:Q47859]] had gewijzigd van [[Kookboek/Munt]] naar de nieuwe doorverwijspagina [[Munt]] (ik heb die wijziging teniet gedaan zonder dat ik doorhad dat hij was gewijzigd). Enkele opmerkingen:
#  Dat mag eigenlijk alleen als het betreffende Wikidata-item óók over een doorverwijspagina gaat. Dat is niet het geval met [[d:Q47859]]. Officieel zou je dan een nieuw Wikidata-item hiervoor moeten maken, maar dan ben je alle links naar  Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen kwijt, en daar gaat het nu juist om.
# In [[Help:Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items#Problemen en uitdagingen]] had ik voor dit soort gevallen een oplossing vermeld. Als die niet voldoet, wil ik graag meedenken. Maar als een doorverwijspagina de oplossing wordt, dan:
## zijn er nog heel wat doorverwijspagina's te maken en te implementeren, ook in Wikidata.;
## moet je in NL-WB voor koppelingen met Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen, etc. naar die doorverwijspagina's; dat lijkt me een mijl op zeven, wat niemand zomaar zal gaan doen (want wie weet dat? of je moet in elke pagina waarnaar de doorverwijspagina verwijst een link opnemen naar die doorverwijspagina);
## moet je niet alleen in de betreffende Tuin-pagina's het sjabloon &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Niet te koppelen}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; opnemen, maar ook in de Kookboek-pagina's; dat lijkt me dubbelop.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 okt 2025 16:59 (CEST)

:Maar [[d:Q47859]] gaat duidelijk over de ''plant'', een koppeling met [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Munt]] ligt dus mi. meer voor de hand dan met Kookboek/Munt! Overigens is ook [[en:Cookbook:Mint]] gekoppeld aan Q47859, dat klopt dan ook niet. Zou Wikidata geen items moeten hebben met &quot;munt, de plant&quot; en &quot;munt als ingredi&amp;euml;nt&quot; ? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 25 okt 2025 17:43 (CEST)
::Daar heb je een punt. Dan zou dat nieuwe Wikidata-item iets worden als in [[c:Category:Mint]], met meer toepassingen dan alleen ingrediënt in gerechten, ook de kleur mintgroen en als geneesmiddel. Alleen dan weer jammer dan de link met Wikipedia en Wikispecies gaat ontbreken. Wat weegt het zwaarste? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 26 okt 2025 06:41 (CET)

== Lokaal terugplaatsen ==
Dag Erik,

Ik zag dat je een bestand lokaal had teruggeplaatst. Kan dat en hoe doe je dat want dan zou ik geen last meer hebben van Wikimedia Commons.

Mvg, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:11 (CEST)

:Zoals steeds [&lt;nowiki/&gt;[[commons:User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2|&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2]&lt;/nowiki&gt;]] dit moeten doen. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:12 (CEST)
::Ja, en we waren zo te zien tegelijk bezig met de beide artikelen waar de foto gebruikt werd. 
::Van dit gedoe op commons heb ik zo langzamerhand helemaal de buik vol. Er zijn in de loop der jaren al heel veel bestanden verwijderd, om allerlei redenen, en het blijkt nu weer te gebeuren door één verwijdernominatie, waarbij [[c:COM:INUSE]] én een protest mijnerzijds volkomen genegeerd worden. De ergernis, veel extra werk voor alle betrokkenen, bah...
::Lokaal uploaden kan via [[Speciaal:Uploaden]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 07:35 (CEST)

== Lintfouten afsluitende tag ==

Dag Erik, je hebt er - sorry daarvoor - lang op moeten wachten ([[Overleg gebruiker:BeeBringer#Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt|https://nl.wikibooks.org/wiki/Overleg_gebruiker:BeeBringer#Lintfouten:_Afsluitende_tag_ontbreekt]]) maar [[Speciaal:LintErrors/missing-end-tag]] lijkt nu schoon. Ik moet nog wel twee andere lintfouten herstellen. Maar deze is eindelijk weg ZONDER een lelijke truc die weer andere problemen veroorzaakten op de pagina's zelf die het [[Sjabloon:Opmaak]] gebruikten. Bedankt voor je geduld. Misschien komt het sjabloon eindelijk uit de in ontwikkelingsfase. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 27 apr 2026 15:58 (CEST)

:Dag Erik, er zijn geen [[:Categorie:Wikibooks:Pagina%27s_met_scriptfouten]] of [[Speciaal:LintErrors]] die uit de [[Module:Layout]] voortkomen (op dit moment). Dus dat is goed nieuws omdat ik weet dat ik dan naar deze toestand altijd terug kan keren. Lastig is dat de betreffende pagina's traag updaten en niet te purgen lijken te zijn, dus soms pas later na edits deze fouten opduiken. Maar goed in die zin is het [[Sjabloon:Opmaak]] veilig te gebruiken. Ik wil nog wel extra's checks doen op de gebruikersinput. Zo kwam 1 lintfout niet uit de module maar uit de pagina zelf die een ongebalanceerde tag meegaf. Daarop heb ik nu een warning ingebouwd in de module zodat de gebruiker ziet dat de invoer niet correct is. Nogmaals bedankt voor je geduld met mij wat betreft dit sjabloon. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 05:50 (CEST)

== MediaWiki:Scribunto-doc-page-show ==

Hoi Erik,
Ik zie dat jij momenteel de edits doet aan [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]], dus ik heb een vraagje voor je.
Het valt me op dat de tekst &quot;Documentatie: Module:Layout/doc&quot; (via MediaWiki:Scribunto-doc-page-show) nu standaard bovenaan elke module verschijnt en veel witruimte inneemt. Omdat je die documentatie bij de modules waar ik aan werk, ook gewoon kunt openen door op het document-symbool te klikken, voelt dit nu een beetje dubbelop.
Is het mogelijk om die regel bovenaan weg te halen? Dat maakt het overzicht in de modules waar ik aan werk een stuk rustiger.
Ik hoor graag of dat lukt!
Groetjes, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:01 (CEST)

:Dag Erik, ik wil natuurlijk ook niet jouw werk dwarszitten daarom heb ik het zo maar opgelost https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424823&amp;oldid=424803. Dan kan ik via [[Gebruiker:BeeBringer/common.css]] het voor mezelf uitzetten. Ik hoop dat het goed voor je zo is, groeten [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:37 (CEST)
::Het is laat ik kan het natuurlijk net zo goed zo oplossen voor iedereen die dan de module bekijkt https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424829&amp;oldid=424803 [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:55 (CEST)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 apr 2026 22:06 (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Commons gemeenschap ==
Dag Erik, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2], [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Undeletion_requests/Current_requests#File:Unconscience_learning.png] en [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice]. Dan is het hier toch veel ...... ;) Dank voor je steun trouwens aldaar! [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 08:31 (CEST)
:Tja, daar kan ik kort over zijn: ik volg het niet meer, de ergernis werd me te veel. Het is toch ongelofelijk dat je zo moet strijden om je vrijwilligerswerk (!) te rechtvaardigen tegenover een paar egootjes die de richtlijnen niet respecteren? Bah. Mocht het tot een peiling of stemming komen zal ik mijn steentje bijdragen, maar verder bemoei ik me er niet meer mee: het moet wel leuk blijven, simpel gezegd. Als ik me rot wil ergeren en elke dag ruzie wil hebben ga ik wel naar nl.wikipedia. Oh, wacht... ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 10:38 (CEST)
::Was toch nog een lange reactie hahaha. Het was even ter onderbouwing van de wijzigingen op bestanden uploaden aangezien dit zorgvuldig afwegen vraagt omdat het een systeem pagina is. Dus nu dat bewijs binnen is laat ik het verder, maar dank voor je steun [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 11:12 (CEST)</text>
      <sha1>a9su93x7vwy4ckorchz00c0hut25679</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424950</id>
      <parentid>424949</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T09:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Commons gemeenschap */</comment>
      <origin>424950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11089" sha1="3ea4yo336ug1553mgwfhwlapsjc8ik3" xml:space="preserve">__TOC__ __NOINDEX__

* Archief: [[Overleg_gebruiker:Erik_Baas/Archief_2008-2019|2008-2019]] &amp;middot; {{Archieflinks|vanaf=2020}}

== Over de link in Wikidata naar [[Munt]] ==
Ik zag dat je de link in het Wikidata-item [[d:Q47859]] had gewijzigd van [[Kookboek/Munt]] naar de nieuwe doorverwijspagina [[Munt]] (ik heb die wijziging teniet gedaan zonder dat ik doorhad dat hij was gewijzigd). Enkele opmerkingen:
#  Dat mag eigenlijk alleen als het betreffende Wikidata-item óók over een doorverwijspagina gaat. Dat is niet het geval met [[d:Q47859]]. Officieel zou je dan een nieuw Wikidata-item hiervoor moeten maken, maar dan ben je alle links naar  Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen kwijt, en daar gaat het nu juist om.
# In [[Help:Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items#Problemen en uitdagingen]] had ik voor dit soort gevallen een oplossing vermeld. Als die niet voldoet, wil ik graag meedenken. Maar als een doorverwijspagina de oplossing wordt, dan:
## zijn er nog heel wat doorverwijspagina's te maken en te implementeren, ook in Wikidata.;
## moet je in NL-WB voor koppelingen met Wikipedia, Commons en Wikibooks in andere talen, etc. naar die doorverwijspagina's; dat lijkt me een mijl op zeven, wat niemand zomaar zal gaan doen (want wie weet dat? of je moet in elke pagina waarnaar de doorverwijspagina verwijst een link opnemen naar die doorverwijspagina);
## moet je niet alleen in de betreffende Tuin-pagina's het sjabloon &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Niet te koppelen}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; opnemen, maar ook in de Kookboek-pagina's; dat lijkt me dubbelop.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 okt 2025 16:59 (CEST)

:Maar [[d:Q47859]] gaat duidelijk over de ''plant'', een koppeling met [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Munt]] ligt dus mi. meer voor de hand dan met Kookboek/Munt! Overigens is ook [[en:Cookbook:Mint]] gekoppeld aan Q47859, dat klopt dan ook niet. Zou Wikidata geen items moeten hebben met &quot;munt, de plant&quot; en &quot;munt als ingredi&amp;euml;nt&quot; ? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 25 okt 2025 17:43 (CEST)
::Daar heb je een punt. Dan zou dat nieuwe Wikidata-item iets worden als in [[c:Category:Mint]], met meer toepassingen dan alleen ingrediënt in gerechten, ook de kleur mintgroen en als geneesmiddel. Alleen dan weer jammer dan de link met Wikipedia en Wikispecies gaat ontbreken. Wat weegt het zwaarste? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 26 okt 2025 06:41 (CET)

== Lokaal terugplaatsen ==
Dag Erik,

Ik zag dat je een bestand lokaal had teruggeplaatst. Kan dat en hoe doe je dat want dan zou ik geen last meer hebben van Wikimedia Commons.

Mvg, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:11 (CEST)

:Zoals steeds [&lt;nowiki/&gt;[[commons:User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2|&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2]&lt;/nowiki&gt;]] dit moeten doen. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 29 mrt 2026 07:12 (CEST)
::Ja, en we waren zo te zien tegelijk bezig met de beide artikelen waar de foto gebruikt werd. 
::Van dit gedoe op commons heb ik zo langzamerhand helemaal de buik vol. Er zijn in de loop der jaren al heel veel bestanden verwijderd, om allerlei redenen, en het blijkt nu weer te gebeuren door één verwijdernominatie, waarbij [[c:COM:INUSE]] én een protest mijnerzijds volkomen genegeerd worden. De ergernis, veel extra werk voor alle betrokkenen, bah...
::Lokaal uploaden kan via [[Speciaal:Uploaden]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 07:35 (CEST)

== Lintfouten afsluitende tag ==

Dag Erik, je hebt er - sorry daarvoor - lang op moeten wachten ([[Overleg gebruiker:BeeBringer#Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt|https://nl.wikibooks.org/wiki/Overleg_gebruiker:BeeBringer#Lintfouten:_Afsluitende_tag_ontbreekt]]) maar [[Speciaal:LintErrors/missing-end-tag]] lijkt nu schoon. Ik moet nog wel twee andere lintfouten herstellen. Maar deze is eindelijk weg ZONDER een lelijke truc die weer andere problemen veroorzaakten op de pagina's zelf die het [[Sjabloon:Opmaak]] gebruikten. Bedankt voor je geduld. Misschien komt het sjabloon eindelijk uit de in ontwikkelingsfase. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 27 apr 2026 15:58 (CEST)

:Dag Erik, er zijn geen [[:Categorie:Wikibooks:Pagina%27s_met_scriptfouten]] of [[Speciaal:LintErrors]] die uit de [[Module:Layout]] voortkomen (op dit moment). Dus dat is goed nieuws omdat ik weet dat ik dan naar deze toestand altijd terug kan keren. Lastig is dat de betreffende pagina's traag updaten en niet te purgen lijken te zijn, dus soms pas later na edits deze fouten opduiken. Maar goed in die zin is het [[Sjabloon:Opmaak]] veilig te gebruiken. Ik wil nog wel extra's checks doen op de gebruikersinput. Zo kwam 1 lintfout niet uit de module maar uit de pagina zelf die een ongebalanceerde tag meegaf. Daarop heb ik nu een warning ingebouwd in de module zodat de gebruiker ziet dat de invoer niet correct is. Nogmaals bedankt voor je geduld met mij wat betreft dit sjabloon. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 05:50 (CEST)

== MediaWiki:Scribunto-doc-page-show ==

Hoi Erik,
Ik zie dat jij momenteel de edits doet aan [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]], dus ik heb een vraagje voor je.
Het valt me op dat de tekst &quot;Documentatie: Module:Layout/doc&quot; (via MediaWiki:Scribunto-doc-page-show) nu standaard bovenaan elke module verschijnt en veel witruimte inneemt. Omdat je die documentatie bij de modules waar ik aan werk, ook gewoon kunt openen door op het document-symbool te klikken, voelt dit nu een beetje dubbelop.
Is het mogelijk om die regel bovenaan weg te halen? Dat maakt het overzicht in de modules waar ik aan werk een stuk rustiger.
Ik hoor graag of dat lukt!
Groetjes, [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:01 (CEST)

:Dag Erik, ik wil natuurlijk ook niet jouw werk dwarszitten daarom heb ik het zo maar opgelost https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424823&amp;oldid=424803. Dan kan ik via [[Gebruiker:BeeBringer/common.css]] het voor mezelf uitzetten. Ik hoop dat het goed voor je zo is, groeten [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:37 (CEST)
::Het is laat ik kan het natuurlijk net zo goed zo oplossen voor iedereen die dan de module bekijkt https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AScribunto-doc-page-show&amp;diff=424829&amp;oldid=424803 [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 28 apr 2026 22:55 (CEST)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 apr 2026 22:06 (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Commons gemeenschap ==
Dag Erik, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Pi.1415926535#File:Unconscience_learning.png_2], [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Undeletion_requests/Current_requests#File:Unconscience_learning.png] en [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice]. Dan is het hier toch veel ...... ;) Dank voor je steun trouwens aldaar! [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 08:31 (CEST)
:Tja, daar kan ik kort over zijn: ik volg het niet meer, de ergernis werd me te veel. Het is toch ongelofelijk dat je zo moet strijden om je vrijwilligerswerk (!) te rechtvaardigen tegenover een paar egootjes die de richtlijnen niet respecteren? Bah. Mocht het tot een peiling of stemming komen zal ik mijn steentje bijdragen, maar verder bemoei ik me er niet meer mee: het moet wel leuk blijven, simpel gezegd. Als ik me rot wil ergeren en elke dag ruzie wil hebben ga ik wel naar nl.wikipedia. Oh, wacht... ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 10:38 (CEST)
::Was toch nog een lange reactie hahaha. Het was even ter onderbouwing van de wijzigingen op bestanden uploaden aangezien dit zorgvuldig afwegen vraagt omdat het een systeem pagina is. Dus nu dat bewijs binnen is laat ik het verder, maar dank voor je steun [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 11:12 (CEST)
::*Was ik toch bozer dan ik dacht... ;-)
::*Goed beschouwd is de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 zinsnede over lokaal uploaden] natuurlijk wel een belangrijke aanpassing van het beleid. Het lijkt me verstandig het op z'n minst even te melden in de [[wb:l|lerarenkamer]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 11:49 (CEST)</text>
      <sha1>3ea4yo336ug1553mgwfhwlapsjc8ik3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Netwerken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17242</id>
    <revision>
      <id>424935</id>
      <parentid>424917</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Netwerken/Bewustzijn */ soorten contacten</comment>
      <origin>424935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17037" sha1="mjom5ouactrrxzu5ah5s1s222riawf1" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in drie gedeelten. Ten eerste de markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? Vervolgens uw eigen voorbereiding: naast uw profiel, een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst. Tenslotte moet ieder individueel netwerkgesprek terdege voorbereid worden. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. 

===[[Netwerken/Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. En ga op zoek naar mensen die op uw vakgebied een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als Hyves, LinkedIn, Facebook, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>mjom5ouactrrxzu5ah5s1s222riawf1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424937</id>
      <parentid>424935</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T06:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Netwerken/Voorbereiding */ Uitbreiding</comment>
      <origin>424937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18498" sha1="naiiipdx2dmbjlxyud2wdk8rcwui27j" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
# Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. En ga op zoek naar mensen die op uw vakgebied een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als Hyves, LinkedIn, Facebook, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>naiiipdx2dmbjlxyud2wdk8rcwui27j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424938</id>
      <parentid>424937</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T06:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Netwerken/Voorbereiding */</comment>
      <origin>424938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18500" sha1="2ks2vvfz3ixh3yg2nujl0ohmba3419y" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. En ga op zoek naar mensen die op uw vakgebied een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als Hyves, LinkedIn, Facebook, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>2ks2vvfz3ixh3yg2nujl0ohmba3419y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424940</id>
      <parentid>424938</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T06:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Netwerken/Voorbereiding */ Aanvulling</comment>
      <origin>424940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18570" sha1="rshjob2ocppzfya2h5cu9661935q8ds" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. En ga op zoek naar mensen die op uw vakgebied een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als Hyves, LinkedIn, Facebook, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>rshjob2ocppzfya2h5cu9661935q8ds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424941</id>
      <parentid>424940</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T06:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Links verbeterd, aanvulling Onderhoud</comment>
      <origin>424941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19343" sha1="09f0ykorasl641crfe1alqyyfxfn0b6" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. En ga op zoek naar mensen die op uw vakgebied een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>09f0ykorasl641crfe1alqyyfxfn0b6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424942</id>
      <parentid>424941</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Inventarisatie */</comment>
      <origin>424942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19352" sha1="2mcj73r0a4iwv0fcw2ewgzrwwo8is6w" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>2mcj73r0a4iwv0fcw2ewgzrwwo8is6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424943</id>
      <parentid>424942</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inventarisatie */ Aanvulling</comment>
      <origin>424943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19618" sha1="sowuv7sxutu9zetzalpmr0mn30s99jx" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van lid van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}} of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>sowuv7sxutu9zetzalpmr0mn30s99jx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424944</id>
      <parentid>424943</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Bewustzijn */</comment>
      <origin>424944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19620" sha1="hyif1o07vc02faeqly64vr3iudlqmcl" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>hyif1o07vc02faeqly64vr3iudlqmcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424945</id>
      <parentid>424944</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Doen! */ Aanvulling</comment>
      <origin>424945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20209" sha1="9fn625z445oej73eiduib9y41p9nt3o" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

Activiteiten om een netwerk op te bouwen kunnen divers zijn. U kunt zelf op zoek gaan naar mensen en proberen met hen in contact te komen, bijvoorbeeld via uw eigen netwerk, sociale media, bijeenkomsten of door brutaal op hen af te stappen. Het kan ook andersom door uzelf in the picture te plaatsen, bijvoorbeeld door een artikel in de buurtkrant, nieuwsbrief of vaktijdschrift te plaatsen (met uw contactgegevens) of door lezingen te houden (zorg steeds wel dat u echt iets te vertellen hebt dat interessant voor anderen is); in de hoop dat lezers of toehoorders contact met u opnemen.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

De basis voor een professioneel netwerk kan worden gelegd door een account op {{Wp|LinkedIn}} te maken. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. Nog een waarschuwing: accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en/of betrouwbaar lijken. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen bovendien crimineel gedrag vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, zie het Wikibook [[Veilig op het internet]].

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>9fn625z445oej73eiduib9y41p9nt3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424951</id>
      <parentid>424945</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T09:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Inventarisatie: gedeelte over LinkedIn verplaatst naar nieuw hoofdstuk over Sociale media</comment>
      <origin>424951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18150" sha1="2ltvmmxiks8i1fa96l1zhdswqtxb1rj" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

Activiteiten om een netwerk op te bouwen kunnen divers zijn. U kunt zelf op zoek gaan naar mensen en proberen met hen in contact te komen, bijvoorbeeld via uw eigen netwerk, sociale media, bijeenkomsten of door brutaal op hen af te stappen. Het kan ook andersom door uzelf in the picture te plaatsen, bijvoorbeeld door een artikel in de buurtkrant, nieuwsbrief of vaktijdschrift te plaatsen (met uw contactgegevens) of door lezingen te houden (zorg steeds wel dat u echt iets te vertellen hebt dat interessant voor anderen is); in de hoop dat lezers of toehoorders contact met u opnemen.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Profiel|Sociale media]]===
Sociale media kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. 

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

[[Netwerken/Profiel#LinkedIn|LinkedIn]] kan behulpzaam zijn bij het inventariseren van uw netwerk èn van het in beeld brengen van gewenste contacten.

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>2ltvmmxiks8i1fa96l1zhdswqtxb1rj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424955</id>
      <parentid>424951</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T10:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sociale media */ Correctie</comment>
      <origin>424955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18155" sha1="16z058f4qzxoj0m4x35c7qr7ibx7hts" xml:space="preserve">{{bi}}
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Titel: ''Netwerken''&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;span style='font-size: large;'&gt;Auteur: Gerard D. de Gier&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{{Bottombox
|inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk.
|logo=Crystal txt.png}}&lt;br&gt;

Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor &quot;gewone&quot; mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. 
 
[[File:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]]

===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]===
Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken.

Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk:
* Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten.
* Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen.
* Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf.

===[[Netwerken/Doel|Doel]]===
Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen. &lt;ref&gt;Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp.  17-25.&lt;/ref&gt; 

===[[Netwerken/Doen|Doen!]]===
Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'.

Activiteiten om een netwerk op te bouwen kunnen divers zijn. U kunt zelf op zoek gaan naar mensen en proberen met hen in contact te komen, bijvoorbeeld via uw eigen netwerk, sociale media, bijeenkomsten of door brutaal op hen af te stappen. Het kan ook andersom door uzelf in the picture te plaatsen, bijvoorbeeld door een artikel in de buurtkrant, nieuwsbrief of vaktijdschrift te plaatsen (met uw contactgegevens) of door lezingen te houden (zorg steeds wel dat u echt iets te vertellen hebt dat interessant voor anderen is); in de hoop dat lezers of toehoorders contact met u opnemen.

===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]===
Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google.

===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]===
Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’

===[[Netwerken/Sociale media|Sociale media]]===
Sociale media kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen.

===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]===
De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. 
# De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? 
# Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst.
# Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. 
# Een eerste contact leggen met mensen die interessaant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. 
# De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips.
:Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk:
:* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt (&quot;Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ....&quot;).

===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]===

===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]===
Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen.

[[Netwerken/Profiel#LinkedIn|LinkedIn]] kan behulpzaam zijn bij het inventariseren van uw netwerk èn van het in beeld brengen van gewenste contacten.

===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]===

===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]===
Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven.
	
In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: &quot;geen opdracht, geen baan, maar informatie&quot;. Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: &quot;Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af.&quot; 

De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: &quot;Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?&quot; Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: &quot;Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en),&quot; waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden.

Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen. &lt;ref&gt; Cohen &amp; Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.&lt;/ref&gt;
Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: &quot;(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community.&quot; &lt;ref&gt; P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.&lt;/ref&gt;  &quot;Shared visions have a way of spreading through personal contact.&quot; &lt;ref&gt; Idem, p. 301.&lt;/ref&gt;

===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]===
Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af:
* wat was goed
* wat kon beter
* welke tips heb ik gekregen?
* welke verwijzingen?

Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of  Commence.

===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]===
Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen &quot;Prettige feestdagen&quot;, vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! 

Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. &quot;As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about.&quot; &lt;ref&gt; Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.&lt;/ref&gt;

Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: &quot;Laat eens iets van je horen.&quot; Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!In de privésfeer || In de zakelijke sfeer
|- 
| 
*Hulp bieden (liefst ongevraagd)
*Artikel of Internet link sturen over iemands hobby	            
*Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks
*Bellen (en dat dan ook echt doen)
*Lentekaart i.p.v. kerstkaart
|| 
*Samen met relaties iets bezoeken
*Sponsor een boek
*Houd open huis voor de buurt
*Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep
*Word lid van een ondernemersvereniging
|- 
|}    

Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café.

==='''LITERATUURLIJST'''===
'''Carrière en netwerken'''
*	L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford  1997)
*	Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks)
*	Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). 
*	R.L. Krannich &amp; C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993)
*	Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988)
*	Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003)
*	Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004)
*	Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006)
*	Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006)

'''Wetenschappelijke netwerktheorieën'''
*	Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994)
*	Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) 
*	A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992)
*	W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992)
*	Nitin Nohria &amp; Robert G. Eccles, ''Networking &amp; Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994)

'''Vrouwen en netwerken'''
*	Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking &amp; Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991)
*	Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980)

'''Netwerken in het algemeen'''
*	A. Baer &amp; Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up &amp; Stay in Touch'' (Dubuque 1994)
*	L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996)
*	Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) 
*	H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999)
*	D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000)
*	J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008)
*	J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999)
*	H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997)
*	Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993)
*	J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}})
*	L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis  1998)
*	Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001)
*	D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998)

'''Overig'''
*	D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001)
*	J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992)
*	S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991)
*	M. Giovagnoli &amp; J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000)
*	Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001)
*	Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993)
*	''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar)
*	C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen &amp; Harderwijk, 2000)

===Voetnoten===
&lt;references/&gt;

{{Boek}}
[[Categorie:Mens en maatschappij]]
{{Fase3}}</text>
      <sha1>16z058f4qzxoj0m4x35c7qr7ibx7hts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:ZoekenInKookboek</title>
    <ns>10</ns>
    <id>18659</id>
    <revision>
      <id>424947</id>
      <parentid>413651</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>lf</comment>
      <origin>424947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="271" sha1="necxu9uu0lqzf59cs2t6xzf3r6ljdx1" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Kookboek/style.css /&gt;{{Gebruikt Templatestyles}}
&lt;div style=&quot;{{{style|}}}&quot;&gt;
Zoek in het Kookboek:
&lt;inputbox&gt;
type=search
namespaces=Kookboek
break=no
searchbuttonlabel=Zoek
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;

[[Categorie:Sjablonen kookboek]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>necxu9uu0lqzf59cs2t6xzf3r6ljdx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Inleiding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27189</id>
    <revision>
      <id>424921</id>
      <parentid>424530</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43369" sha1="ryqotx1rwtmqjlrxgtoygj6ow8eqegh" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Een onderwijstechnoloog is de architect en beheerder van een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]. In een moderne onderwijsomgeving gaat de rol van de onderwijstechnoloog verder dan het simpelweg ondersteunen bij ICT-gebruik; het is de persoon die de digitale infrastructuur ontwerpt waarin het leren plaatsvindt. 

De kernopdracht van de onderwijstechnoloog is het implementeren van een [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] (zoals '''Freell''') om leerdoelen en processen om te zetten in werkende systemen. Hierbij staat de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] centraal als het standaardformaat voor de uitwisseling en presentatie van leermiddelen.

Hosting, Onderwijs en Ontwerp zijn de kernvaardigheden. Hosting verwijst naar het beheren van de servers en platforms die de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] ontsluiten. Onderwijs behelst de kennis van didactische methoden die vertaald moeten worden naar algoritmes. Ontwerp focust op de [[Onderwijswiki/Architectuur|Architectuur]] van het platform om [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]] technisch mogelijk te maken.

De onderwijstechnoloog moet zichzelf trainen in competenties die nodig zijn om met ICT een leerarchitectuur te creëren. Dit betekent: leren om leren te definiëren door middel van algoritmes.

Belangrijke technologieën en concepten voor de onderwijstechnoloog:
* '''[[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]''': De overkoepelende omgeving waarin alle componenten samenkomen.
* '''[[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]]''': Het modulaire formaat voor leereenheden.
* '''[[Onderwijstaal/Freell|Freell]]''': De declaratieve taal voor het beschrijven van leerpaden.
* '''[[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto (Lua)]]''': Voor het bouwen van complexe logica binnen de wiki-omgeving.
* '''LRS (Learning Record Stores)''': Voor het beheren en analyseren van leerdata via de Experience API (xAPI).
* '''LTI (Learning Tools Interoperability)''': Voor de naadloze integratie van externe tools in het platform.
* '''Moodle''': Een voorbeeld van een open-source platform dat vaak als basis dient.
* '''Sandbox''': Een experimentele omgeving voor het testen van nieuwe algoritmes en ontwerpen.
* '''Blockchain''': Voor het veilig en gedecentraliseerd vastleggen van certificaten en resultaten.

== Waarde ==
ICT kent een breed toepassingsdomein en vele mogelijkheden. Hoe wordt ICT concreet gebruikt in het onderwijs? Hoe kan men ICT gebruiken in het onderwijs? Hoe wordt ICT in de eindtermen opgevat? Waarom zou onderwijstechnologie gebruikt  moeten worden in ons onderwijs. Dat zijn vragen waarop dit boek een antwoord tracht te geven.

De voordelen van het gebruik van technologie in het onderwijs zijn legio. Onderwijstechnologie wordt bijvoorbeeld gezien als de manier bij uitstek om in te spelen op de leefwereld van de leerlingen. Met ICT trek je met andere woorden de aandacht van de leerlingen en motiveer je hen. Het gebruik van ICT maakt een les voor de leerlingen aantrekkelijker en boeiender. Daarom is het een goed idee een theoretisch vak in een digitaal jasje te steken. Aangezien leerlingen zich slechts korte tijd kunnen concentreren, is het afwisselen van werkvormen en het daarin verwerken van ICT een manier om leerlingen aandachtig te houden. Daarnaast werkt het gebruik van digitale leermiddelen voor sommige leerlingen zeker drempelverlagend. Het gebruik van technologie biedt eveneens de mogelijkheid om leerstof concreter te maken bijvoorbeeld aan de hand van audiovisuele ondersteuning. Als leerkracht kan je ook verder gaan: onderwijstechnologie biedt de mogelijkheid het leerproces in handen van de leerlingen te geven. Dan kunnen ze werken aan hun persoonlijke kennisontwikkeling en dit op hun eigen tempo. Dit verhoogt de zelfstandigheid en de zelfredzaamheid van de leerlingen. ICT in het onderwijs biedt dus meer dan een medium voor praktische informatie. Door technologie te implementeren in het onderwijs leren leerlingen daarenboven op verschillende manieren om te gaan met informatie: hun technologische en creatieve geesten krijgen de nodige stimulans. Bovendien bieden sommige toepassingen de leerlingen de mogelijkheid tot zelfevaluatie, bvb. door videoanalyse of onlinetestjes.

=== 21st century ===
Een ander voordeel is dat het gebruik van onderwijstechnologie vernieuwend kan werken voor de leerkracht. Als gevolg daarvan kunnen zowel leerkrachten als leerlingen ervaren dat er een zekere overbrugging van de generatiekloof, die hen doorgaans scheidt, tot stand komt. De leerkracht kan digitaal leermateriaal ook gemakkelijk aanpassen en actualiseren.

De overgang naar een kennismaatschappij plaatst de scholen bovendien voor een grote uitdaging. De leerlingen
moeten niet langer enkel kennis assimileren maar moeten leren omgaan met enorme hoeveelheden informatie. Dat
vraagt bijgevolg een vernieuwing van het onderwijsproces. ICT kan dit veranderingsproces mee op gang brengen.

Ten slotte speelt technologie in al haar vormen een belangrijke rol in de huidige samenleving. Door op vroege leeftijd - en bijgevolg op school - gebruik te maken van ICT, worden de technologische vaardigheden van de leerlingen verbeterd. Zo worden ze voorbereid op de arbeidsmarkt. 

Belangrijk hierbij is de notie 'technologische vaardigheden'. Vaak blijkt dat ICT in het onderwijs gekoppeld is aan bepaalde platformen zoals bijvoorbeeld Windows, die duur zijn in aankoop en in updates. Dit terwijl er kosteloze alternatieven bestaan: Open Source Software. De technologische vaardigheden die worden beoogd, dienen om de leerlingen in staat te stellen om ook met deze OSS om te gaan en om te vermijden dat hun vaardigheden gekoppeld blijven aan een bepaalde toepassing van een bepaalde producent. Over de Open Source Software volgt meer in een later hoofdstuk.

=== Leerefficiëntie ===
De implementatie van technologie in het onderwijs biedt de leerlingen de mogelijkheid tot actief (vb. door de leerlingen tijdens het jaar actief te laten bezig zijn met de leerstof), constructief (vb. aan de hand van het gebruik van een discussieforum), coöperatief, authentiek (dat is beter dan fictieve voorbeelden in een boek: de leerlingen zoeken échte sites met voorbeelden), zelfgestuurd en informeel leren.

=== Individualisatie  ===
Naast een verhoging van de leerefficiëntie kan onderwijstechnologie tevens een onderwijs op maat bieden voor elke student. Niet iedereen heeft dezelfde leerstijl, leertempo en sturing van het leerproces nodig. Onderwijstechnologie kan dan ook de mogelijkheid bieden om deze drie factoren op de individuele leerling af te stemmen, waarbij elke leerling de voor hem of haar gepaste leerstijlondersteunende middelen – zoals audio-, visueel- en/of tekstmateriaal – en het voor hem of haar gepaste tempo kan uitkiezen en volgen. Zo zorgt men ervoor dat de differentiatie binnen de klas niet uit het oog verloren wordt.

=== Faciliteren ===
Een van de andere voordelen is dat het leren niet langer tijds- en plaatsgebonden is. Leerlingen kunnen waar en wanneer ze maar willen bezig zijn met de schoolse activiteiten. Hierdoor wordt ook tegemoet gekomen aan de verschillende leertempo's van leerlingen. Dit kan ook handig zijn wanneer leerlingen bijvoorbeeld wegens opname in het ziekenhuis gedurende een langere termijn de lessen niet kunnen bijwonen. Daarnaast biedt het ook een versterking van communicatie zowel tussen leerlingen en leerkrachten als tussen leerlingen onderling. Hierbij kan het zowel gaan om asynchrone communicatie, zoals bijvoorbeeld e-mail, fora en leerplatvormen, alsook om synchrone communicatie, zoals de chat. Hierdoor kunnen documenten doorgespeeld worden, wat tijd spaart bij het schrijfwerk van de leerling. Maar niet alleen leerling of leerkracht is er bij gebaat. Ook het contact tussen leerkracht - leerling en ouders wordt door deze ICT vormen versterkt.

=== Toegankelijkheid ===
Onderwijstechnologie kan tevens ingezet worden om leerlingen met beperkingen de mogelijkheid te bieden om samen met leeftijdsgenoten dezelfde leerstof te verwerken. Leerlingen met visuele beperkingen kunnen geholpen worden door audio-ondersteuning van de leerstof en leerlingen met auditieve beperkingen kunnen geholpen worden door visuele ondersteuning. Ook leerlingen die een motorische stoornis hebben of beperkt zijn in hun bewegingsvrijheid, hebben op deze manier toegang tot de leerstof die, zoals hierboven reeds vermeld werd, niet plaatsgebonden is.

=== Leervoorsprong ===
Naast een enorme hulp voor leerlingen met leerproblemen, biedt onderwijstechnologie ook veel mogelijkheden voor leerlingen met een leervoorsprong of zogenaamde 'hoogbegaafde' of 'hoogintelligente' leerlingen. Het is niet altijd eenvoudig om hoogbegaafdheid te detecteren en de meningen over wat deze term precies inhoudt, zijn vaak verdeeld. Wel is duidelijk dat leerlingen die veel sneller nieuwe leerstof kunnen verwerken dan hun klasgenootjes, in het klassieke onderwijs vaak uit de boot vallen.
ICT kan een hulpmiddel bieden om hoogbegaafdheid op te sporen en om leerlingen die in klasverband niet voldoende intellectueel geprikkeld worden een extra uitdaging te bieden.

=== Verrijking ===
Nog een voordeel is dat digitale leerstof gedeeld kan worden met leerlingen en leerkrachten over de hele wereld. Dit biedt de mogelijkheid tot internationale samenwerking tussen docenten en tussen studenten. Digitale leermiddelen kunnen ook steeds hergebruikt worden.
Het gebruik van technologie in het onderwijs kan eveneens motiverend werken voor jongeren, die onderwijs steeds meer gaan ervaren als ''edutainment''. Het visualiseren van de leerstof zorgt er vaak voor dat leerlingen de les sneller in zich opnemen. Men kan interactieve oefeningen maken, rollenspelen spelen in virtuele omgevingen of bepaalde zaken, die anders moeilijk te tonen zijn vanwege de kosten (vb. vlieguren), het gevaar (vb. nucleaire training), milieubelasting (vb. chemische experimenten) of de praktische onmogelijkheid (vb. tocht doorheen de bloedsomloop) ervan, in simulatie ervaren. Zo kunnen de leerlingen bijvoorbeeld aan de hand van Google Earth makkelijk en volledig gratis een virtueel bezoek brengen aan plaatsen over heel de wereld. Tot slot leren de studenten quasi al spelend om te gaan met ICT waardoor ze, al dan niet onbewust, worden voorbereid op de arbeidsmarkt en op de noden van de huidige computermaatschappij.

=== Sociaaleconomisch ===
Het raadplegen van leerstof van thuis uit vereist dat iedereen in het bezit is van een computer en dat iedereen toegang heeft tot het internet. Iedereen dient te beschikken over dezelfde technologische snufjes en nieuwste ontwikkelingen die men zal willen hanteren bij de verwerking van huistaken en presentaties. Dit kan leiden tot een verminderde sociaaleconomische kloof tussen leerlingen.

=== Plagiaatbestrijding ===
In het onderwijs bestaat het gevaar dat de gemakzucht bij de leerlingen het overneemt en er heel wat taken en werkjes rechtstreeks van elkaar of het internet geplukt worden, zonder dat hierbij doordacht te werk wordt gegaan en zonder persoonlijke inbreng van de leerlingen zelf. Zo ontstaat het gevaar en de verleiding, bewust of onbewust, tot het plegen van plagiaat. Er zijn ICT-middelen op de markt om plagiaat na te gaan, wat dan weer voordelig is voor leerkrachten.

=== Multi-tasking ===
Het internet biedt ook heel wat afleidingen. Dat hoeft geen nadeel te zijn ten opzichte van de kans  dat leerlingen minder geconcentreerd met de leerstof bezig zijn. Immers het kan de docent uitdagen de competitie aan te gaan waardoor uiteindelijk de leerling de leerstof waardeert. Afleidingen kan men ook positief zien namelijk in het leren aansluiten van de docent bij het leren via multi-tasking dat beter past bij het jonge brein en ook nog effectiever mits er goed gebruik van wordt gemaakt. Het idee van dat je effectief leert als je netjes op volgorde een gewone cursus of een klassiek handboek doorloopt is immers achterhaald. Het multi-tasken stimuleert eveneens de docent om meer oog te hebben voor verschillen en het sociale en fysieke aspect van de leerling.

=== Flexibiliteit ===
Een kenmerkt van succesvol leren is dat het leerplan is bestand tegen verstoringen. Onderwijstechnologie vraagt de nodige, vaak gevoelige, apparatuur, die wegens omstandigheden tijdelijk onbruikbaar kan zijn (vb. problemen met internetverbinding). Ook de lokalen zelf moeten voorzien worden van de nodige faciliteiten om het werken met de technologie mogelijk te maken (vb. internetverbinding, beamer, projectiescherm, ...). Door deze gevaren en ervaringen wordt de onderwijsarchitect uitgedaagd om beter na te denken over de flexibiliteit van het leerplan. Men kan en mag er niet van uitgaan dat leerlingen zonder problemen met onderwijstechnologie kunnen werken. 

=== ICT-deskundigheid ===
Het leren van ICT basiskennis en -vaardigheden in onderwijs heeft vooral sociale en economische motieven. Om in de samenleving van vandaag/morgen te kunnen functioneren hebben mensen behoefte aan algemene kennis en bekendheid met computers. De economische wereld heeft werknemers nodig die kunnen omgaan met ICT. De leerplannen van basisonderwijs en secundair onderwijs omvatten doelen in verband met kennis over ICT en het kunnen gebruiken van ICT. ICT maakt hier deel uit van onderwijsinhouden. 

Vaak kennen leerlingen meer van ICT dan de leerkracht. Daarom is het noodzakelijk dat de leerkracht over voldoende kennis beschikt m.b.t. de technologie die hij wenst te gebruiken. Men mag als leerkracht eveneens geen slaaf worden van de technologie. ICT is leuk wanneer men die op gepaste wijze kan inbrengen in de les. De overvloed aan informatie op het internet en de toegankelijkheid hiervan brengt tevens met zich mee dat leerlingen snel in aanraking komen met foutieve informatie. De leerkracht moet daarom aan de leerlingen meegeven wat betrouwbare bronnen zijn en hoe zij een (internet)bron (bijvoorbeeld Wikipedia) kritisch kunnen benaderen.

Een laatste, zeker niet te onderschatten nadeel, is het feit dat leerlingen steeds meer blootgesteld worden aan bepaalde gevaren die het internet met zich meebrengt. De persberichten staan bol van de voorvallen waarbij onvoldoende gecontroleerd internetgebruik door kinderen en jongeren heeft geleid tot gevallen van misbruik, vaak door volwassenen met onkuise bedoelingen. Men moet zich de vraag stellen in hoeverre jongeren zich hiervan bewust zijn en op welke manier ze het beste beschermd kunnen worden. Ouders kunnen zeker niet op ieder moment een oogje in het zeil houden. Vaak hebben leerlingen immers een eigen computer in hun kamer of staat de computer in een afgesloten studieruimte. 

Deze gevaren daagt de docent uit om zijn deskundigheid met betrekking tot ICT te ontwikkelen. De leerkracht die gebruik maakt van technologie in het onderwijs heeft tevens als taak zijn leerlingen te wijzen op gevaren. Hoe beter de leerling geïnformeerd is, hoe kleiner de kans op gevaar.

=== Rendement ===
Hét rendement van ICT in het onderwijs kan in zijn algemeenheid moeilijk besproken worden. Er zijn echter wel veel ICT-toepassingen die een evident nut en rendement kennen en die vaak verouderde leermiddeltjes vervangen, zoals bijvoorbeeld digitale encyclopedieën, internet en e-mail, rekenmachientjes en spreadsheets. Ook simulatieprogramma's hebben bewezen leerlingen voor te bereiden op ''the real thing''. Onderzoek laat vaak een positief rendement van ICT in het onderwijs zien. Leerlingen blijken uit de inzet van ICT meer te leren, sneller te leren en vooral, met meer plezier te leren. 
Bovendien wordt van de relatief nieuwe ''[[Onderwijstechnologie/Elektronische leeromgevingen|elektronische leeromgeving]]'' een hoge bijdrage aan het rendement van het onderwijs verwacht; doordat deze nieuwe mogelijkheden in communicatie met zich meebrengt. Bovendien wordt vanuit onderwijskundige invalshoek aangehaald dat via ICT meer kan worden aangesloten op de kenmerken van de individuele leerling. Dit maakt het onderwijs veel effectiever.

Het rendement van ICT in het onderwijs is echter van verschillende factoren afhankelijk. De belangrijkste zijn:
* De mate waarin ICT aansluit bij de kenmerken van de leerlingen.
* De ICT-training van de leerkracht en de wijze waarop zij ICT inzetten binnen het leerproces. De leerkracht mag wat betreft zijn kennis van technologie zeker niet onderdoen voor de  leerling.
* De kwaliteit en kwantiteit van de hardware (bv: technologische problemen).
* De eigenschappen van de software (zoals controle door de leerlingen, opties voor het geven van feedback, e.d.).
* De beschikbaarheid van de software (gratis software vs. betalende software).
* Het werken in groepen en de onderlinge samenwerking van leerlingen.
* De communicatiemogelijkheden met docent en leerlingen.
* Toegang tot externe informatie.

=== Samenwerking ===
Wanneer leerlingen samenwerken, kunnen ze van elkaar leren op het gebied van kennis en vaardigheden.  Er is echter een groot verschil met samenwerkend leren. Dit betekent dat leerlingen samenwerken volgens een aantal structuren en basisprincipes.  
Er wordt hierbij vermeden dat leerlingen van elkaar kunnen profiteren door niets te doen en al het werk door anderen te laten verrichten.

Samenwerkend leren is een vorm van actief leren waarbij leerlingen leren door gezamenlijk groepsopdrachten uit te voeren.  De leerkracht structureert hierbij dan het leerproces of begeleidt hen bij het zelf structuren van dat leerproces.
Volgens Johnson en Johnson kent samenwerkend leren 5 basiselementen:
* Positieve wederzijdse afhankelijkheid: de studenten zijn onderling afhankelijk van elkaar om de taak goed te volbrengen.
* Individuele verantwoordelijkheid: elke leerling is zelf verantwoordelijk voor de hem/haar toebedeelde taak.
* Stimulerende, onderlinge interactie: leerlingen stimuleren en motiveren elkaar tijdens het uitvoeren van de opdracht.
* Aandacht voor individuele samenwerkingsvaardigheden: leerlingen spreken elkaar hierop aan en ook de begeleider biedt ondersteuning.
* Aandacht voor groepsprocessen: het samenwerkingsproces wordt in de gaten gehouden door de leerlingen zelf, alsook door de begeleider.

Valcke (2007) beschrijft in diens boek 10 voorwaarden voor samenwerkend leren, gebaseerd op Johnson en Johnson EN Slavin. Concreet stelt Valcke (2007) in diens boek dat alle doelen gelijk moeten zijn voor alle groepsleden, waarbij iedereen, als groep dan ook verantwoordelijk is voor deze te bereiken. Anderzijds oppert Valcke (2007) er ook voor dat ieder groepslid ook een individuele verantwoordelijkheid dient te dragen. Dit vraagt gelijke kansen voor iedereen, hetgeen ook wel gestimuleerd kan worden door competitie in het groepswerk te creëren. Een ander belangrijk aspect betreft dat groepsleden bepaalde deeltaken op zich moeten kunnen nemen, waarbij dan ook rekening gehouden kan worden met de individuele verschillen. Samenwerkend leren vereist ook een goede vorm van communicatie, zowel tussen groepsleden als tussen groepsleden en de instructieverantwoordelijke. Deze laatste dient dan ook de communicatieprocessen in de groepen op te volgen.


=== Zelfstandig leren ===
Binnen begeleid zelfstandig leren (BZL), komen drie belangrijke termen naar voor:
# ''begeleid'' betreft de mogelijkheid tot ondersteuning voor de leerlingen. 
# ''zelfstandig'' slaat op de verantwoordelijkheid die de leerlingen dragen bij het leren. 
# ''leren'' betekent de activiteiten van de studenten gericht op het vergroten van de kennis.

Het betreft een lesmethode waarbij leerlingen geheel zelfstandig leerstof en/of leerinhouden verwerken, met begeleiding van de leerkracht. Concreet vervult de leerkracht de rol van coach, die ondersteuning biedt aan de leerlingen waar nodig. Deze ondersteuning kan naast de leerkracht ook geboden worden door leerlingen, peers of externe bronnen.
Onderwijstechnologie kan ook in het kader van begeleid zelfstandig leren zijn bijdrage kennen.

Om de implementatie van begeleid zelfstandig leren in de klas te bewerkstelligen, raden Struyven en Janssens (2007) het gebruik van activerende werkvormen aan. Begeleid Zelfstandig Leren en activerende werkvormen worden gekenmerkt door de volgende drie karakteristieken: (1)'activering' of zelfsturing van de student; (2) gebruik van authentieke, levensechte taken en (3) begeleiding door de leerkracht.

=== Activerende werkvormen ===
Onder activerende werkvormen wordt verstaan, werkvormen (opdrachten, taken,…) die de leerlingen motiveren om actief en op zelfstandige basis aan de slag te gaan (Struyven en Janssens, 2007).
Concreet kunnen we drie kenmerken van activerende werkvormen onderscheiden:
# de leerlingen zoeken zelfstandig informatie op en verrichten zelfstandig studeerwerk
# de leerlingen werken rond levensechte taken, met een duidelijke context
# de leerlingen worden ondersteund door de leerkracht als coach.

Voorbeelden:
* Simulaties, zoals ASCEND
* Educatieve games
* Website om digitaal materiaal voor BZL aan te maken: https://www.bzl.be/cursussen/index.asp
* Webquests, voorbeeld via eXe
* Aanmaken van een online leerplatform
* Learning management systemen en Learning content management: Moodle
* Computer based training: een cursus op de computer volgen (leren, vragen beantwoorden)
* Webbased learning: gebruik maken van een webbrowser

Voordelen:
* Zelfstandig werken in een context
* Mogelijkheid tot differentiatie
* Eigen tempo
* Leerlingen worden betrokken bij de leerstof
* Ontwikkelt de zelfredzaamheid van de leerling
* Komt ook ten goede van de VOETen (vakoverschrijdende eindtermen)
* Het leren selecteren van informatie
* Het voorhanden hebben van een grote hoeveelheid authentieke documenten van alle niveau's
* Degelijke begeleiding door de leerkracht zodat de leerlingen niet verdwaald kunnen raken in de enorme hoeveelheid informatie die hen omringt
* De leerkracht moet zelf ook een degelijke basiskennis hebben van ICT
* De school moet voldoende infrastructuur bieden op gebied van ICT
* Omdat er al zoveel bestaat op het internet, leren de leerlingen de waarde van slim kopiëren en daar een eigen betekenis aangeven.

=== Efficiëntie ===
ICT wordt gebruikt om op een (meer) efficiënte wijze onderwijsdoelen te realiseren, om de leraar te ondersteunen in het onderwijsleerproces, om een krachtige leeromgeving uit te bouwen. ICT kan men eveneens inzetten als zelfstandig leermiddel dat onderwijsactiviteiten kan uitvoeren en waarbij de rol van de leraar wijzigt van overdrager van kennis in de richting van begeleider van leerprocessen. In dit laatste geval wordt ICT een middel om onderwijs en leren te herdenken en een middel om nieuwe onderwijsmethodes te introduceren.


{{Bron|bronvermelding=
• https://www.bzl.be/cursussen/index.asp?id=inh-wat.htm

• https://nl.wikipedia.org/wiki/Begeleid_zelfstandig_leren

• https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_computer_simulation_software
 
• Struyven, K. &amp; Janssens, S. (2007). Begeleid zelfstandig leren via activerende werk- en toetsvormen: handleiding voor leerkrachten en onderwijskundigen. Antwerpen: De Boeck.

• https://wetenschappen.gemeenschapsonderwijs.net/dag%20wiswet/biologie/B4%20BZLpdf.pdf

• https://www.vlor.be/advies/advies-inzake-het-gebruik-van-ict-het-secundair-onderwijs
}}

== Achtergrond ==
Het gebruik van technologie in het onderwijs is van alle tijden. Zo was het gebruik van de wastafel al een hele revolutie ten opzichte van de perkamentrollen. Door de eeuwen heen hebben verschillende nieuwe technologieën hun intrede gedaan in het onderwijs. Een constante valt hierbij op; het is niet eenvoudig om de nieuwe technologie ingang te doen vinden in het onderwijs en dit is vaak een werk van lange termijn. Toch zijn we tegenwoordig op een keerpunt aanbeland, onderwijs zonder leermachines (een mechanisch apparaat dat de leerlingen de mogelijkheid biedt iets te leren) wordt meer en meer ondenkbaar. 

Met het gebruik van radio en de televisie in het onderwijs of de {{Wp|onderwijsfilm|onderwijsfilm}} ontstond volgens velen het begin van de onderwijstechnologie.&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Saettler, L. P. | Titel = '''The evolution of American educational technology''' | Datum = 2004 | Uitgever = IAP| {{ISBN|}}= 1593111398}}&lt;/ref&gt; Anderen koppelen dit aan de opkomst van de leermachine.&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Benjamin, T.L. | Titel = '''A history of teaching machines''' | Datum = 1988 | Uitgever = American Psychologist,, vol. 43, nr. 9 | Bladzijdes = 703 - 712}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Mirande, M | Titel = '''De onstuitbare opkomst van de leermachine. Over de precaire verhouding tussen technologie en onderwijs in de periode 1925-2005''' | Datum = 2006 | Plaats = Assen | Uitgever = Van Gorcum}}&lt;/ref&gt; Weer anderen zien in de introductie van de computer in het onderwijs, als geavanceerde leermachine, het ontstaan van de onderwijstechnologie&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Van Merienboer, J. en Kanselaar G. | Titel = '''Waar staan we na 25 jaar onderwijstechnologie in Vlaanderen, Nederland en de rest van de wereld''' | Datum = 2008 | Plaats = Groningen, Universiteit Twente | Uitgever = Pedagogische Studiën: Tijdschrift voor onderwijskunde en opvoedkunde, vol.83, nr.4 | Bladzijdes = 279 - 280}}&lt;/ref&gt; 

=== Radio en Televisie ===
Het begin van de onderwijstechnologie wordt door vele auteurs vroeg in de 20ste eeuw gesitueerd. Toen werd de radio immers voor het eerst ingezet om onderwijs te verzorgen in die gebieden waar grote afstanden overbrugd moesten worden, zoals Australië, Canada en de Verenigde Staten van Amerika. 
Na de Tweede Wereldoorlog werd deze rol overgenomen door de televisie. De televisie had als voordeel dat ze, in vergelijking met de radio, rijkere informatie bood die echter wel gepaard ging met hogere productie- en gebruikerskosten. 
Aanvankelijk werd zowel televisie als radio met enthousiasme ontvangen omdat zij mogelijkheden leken te bieden die het onderwijs konden verbeteren. Vergelijkend mediaonderzoek heeft echter nooit ondubbelzinnig positieve effecten op het leren aangetoond. Vandaag richt onderzoek zich vooral op de condities waaronder de televisie een bruikbaar medium is. Zo wordt in Vlaams-Nederlands context bijvoorbeeld de optimale expositietijd van ondertitels bestudeerd. 
Het voordeel van de radio en televisie bleek uiteindelijk niet zozeer van didactische, maar vooral van organisatorische aard: het werd mogelijk om grote groepen studenten te bereiken in afgelegen gebieden.

Toch bleven al deze toepassingen eerder een randverschijnsel en dan nog voornamelijk in het hoger onderwijs. Vanaf het begin van de jaren 90 vinden er heel wat ontwikkelingen plaats in de informatie - en communicatietechnologie. De onderwijstechnologie in de jaren tachtig en negentig richtte zich hoofdzakelijk op;

- Het wegwerken van deficiënties (voornamelijk in de wiskunde en het Nederlands)&lt;br&gt;
- Uitbreiden van oefenmogelijkheden (werkcolleges en practica's werden vernieuwd, oefenprogramma's voor statistiek, wiskunde, taal en boekhouden werden geïntroduceerd.)&lt;br&gt;
- Het efficiënt toetsen van studieresultaten.&lt;br&gt;

=== Leermachines ===
De eerste ‘leermachines’ werden in de jaren 20 van de 20ste eeuw ontwikkeld. Pressey vond een machine uit die a) informatie presenteert b) de leerling de mogelijkheid biedt hierop te antwoorden c) terugkoppeling geeft op de reactie van de leerling. Dit bleef wel beperkt tot meerkeuzevragen. Enkel wanneer een vraag juist werd beantwoord, verscheen de volgende en bij het beantwoorden van 10 juiste vragen kwam er een snoepje uit de machine gerold. Pressey ging zijn machine aanprijzen op tal van beurzen maar niemand zat hier echt op te wachten. Uiteindelijk werd ze dan toch gecommercialiseerd maar dit was geen succes. Leerkrachten vreesden dat de leermachines hen zouden vervangen. Deze vrees is niet specifiek voor deze periode maar zal steeds weerkeren. Ondanks het uitblijven van succes, verrichtte Pressey onderzoek naar de effecten van leermachines en voorspelde hij een industriële evolutie in het onderwijs. Maar het liep niet zo een vaart. Pressey’s machine was geen succes maar zijn belang schuilt erin dat hij de uitvinder was van het idee van de leermachine.

De stemming tegenover leermachines was eind jaren '50 sterk veranderd, mede door de ontwikkelingen op het gebied van ruimtevaart en de wedloop hierin tussen de USSR en de USA. De Russen hadden Laika in de ruimte geschoten en dus moest er in de USA geïnvesteerd worden in onderwijs om in allerlei ontwikkelingen een pioniersrol te spelen. Verschillende leermachines werden op de markt gebracht, allen gebaseerd op de theorie van Skinner. Deze was vooral gericht op het onderwijzen van gedragsdoelen, het opdelen van de leerstof in kleine eenheden, het vermijden van onjuiste antwoorden en het bevestigen van juiste antwoorden. Het grote verschil met de machine van Pressey, die door de leerling bestudeerde teksten overhoorde, was dat deze nieuwe machines nieuw materiaal aanboden. De meerkeuzevragen werden ook vervangen door open vragen. 

Toch zou de interesse voor deze leermachines vanaf de tweede helft van de jaren 60 weer tanen. Door het gebruik kwam er ook meer kritiek op leermachines, vooral het argument dat de leerling minder persoonlijke aandacht kreeg, speelde een rol. Ook de beperkte reikwijdte van de machine werd duidelijker (enkel geschikt voor kleine eenheden informatie). En sommigen vreesden dat de machines zouden gebruikt kunnen worden om leerlingen te indoctrineren en meer algemeen doemde het schrikbeeld van de alomtegenwoordige machine op. Tegenstanders wezen op het gevaar van docentarme scholen maar dit werd meteen weerlegd met het feit dat leerkrachten zich konden concentreren op belangrijkere dingen. Een sterk argument tegen was dat dergelijke machines voorbij zouden gaan aan de verschillen in cognitief functioneren tussen leerlingen (al zouden er later wel leermachines ontwikkeld worden die hierop inspeelden). Deze episode bleek uiteindelijk niet meer dan een rage. Of zoals het door Benjamin werd omschreven: ''‘If past behaviour is a predictor of future behaviour, then it seems unlikely that computers or any other teaching machines will play more than a supporting role in the classroom.’''.&lt;ref&gt;(Benjamin, T.L., A history of teaching machines, in: American Psychologist, 1988, vol. 43, nr. 9, pp. 703-712)&lt;/ref&gt;

=== Personal Computers ===
De eerste “personal computers” verschenen in de late jaren 70. Eerst werden ze enkel gebruikt door hobbyisten met een zeer technisch profiel, maar met de tijd werden ze voorzien van meer en meer software om productiviteit te verhogen, te programmeren of te spelen. In 1982 werd “de computer” benoemd tot “de machine van het jaar” door de Times Magazine.

Leermachines steken op dat moment terug de kop op, maar zijn nu getransformeerd in een computer. Deze waren meer geschikt voor didactische doeleinden en ook vele nieuwe programma’s voor computerondersteunend onderwijs zagen het daglicht. Toch bleef dit soort onderwijs eerder een randverschijnsel en dan nog voornamelijk in het hoger onderwijs. Vanaf het begin van de jaren 90 vinden er heel wat ontwikkelingen plaats in de informatie - en communicatietechnologie en lijkt het erop dat dit niet meer uit het onderwijs weggedacht kan worden.


Het computerondersteunend onderwijs in de jaren tachtig en negentig richtte zich hoofdzakelijk op;

- Het wegwerken van deficiënties (voornameijk in de wiskunde en het Nederlands)&lt;br&gt;
- Uitbreiden van oefenmogelijkheden (werkcolleges en practica's werden vernieuwd, oefenprogramma's voor statistiek, wiskunde, taal en boekhouden werden geïntroduceerd.)&lt;br&gt;
- Het efficiënt toetsen van studieresultaten.&lt;br&gt;
Daarbij dient opgemerkt dat e-learning vandaag de dag zich voor een deel op dezelfde doelen richt.&lt;ref&gt;VAN HOUT H., TEN DAM G.: Vernieuwing in het Hoger Onderwijs; Onderwijskundig handboek. 2006, p. 159&lt;/ref&gt;

=== Internet ===
Wat communicatie betreft, kunnen ook verschillende vormen van internetgebruik onderscheiden worden. Zo krijgen studenten dankzij asynchrone vormen van communicatie, zoals e-mail, ‘listservs’ en ‘threaded discussions’, de mogelijkheid om ook buiten contacturen docenten te benaderen en informatie uit te wisselen met medestudenten. Synchrone vormen van communicatie, waaronder chats en videoconferencing, bieden studenten te mogelijkheid om medestudenten of anderen buiten de eigen onderwijsinstelling gelijktijdig te betrekken bij de leeractiviteiten. Deze nieuwe communicatiemogelijkheden leidden tot een hernieuwde belangstelling voor onderzoek naar samenwerkend leren. Zo ontwikkelde Computer Supported Collaborative Learning (CSCL) zich tot een belangrijk onderzoeksgebied. Hierin wordt onder meer onderzocht hoe constructie van kennis ondersteund kan worden.

Vanaf het midden van de jaren 1990 komt het accent minder op de computer als zelfstandig medium te liggen, maar meer op het internet en de communicatie- en informatiemogelijkheden die daarmee beschikbaar kwamen. Het internet werd aanvankelijk vooral als een nieuwe mogelijkheid om plaats- en tijdsonafhankelijk onderwijs aan te bieden – een alternatief voor het aloude “correspondentiemodel” binnen het afstandsonderwijs. Naast het afstandonderwijs, bood het internet ook voor het traditioneel contactonderwijs nieuwe mogelijkheden die vooral te maken hadden met:
*Het ontsluiten van steeds grotere hoeveelheden informatie.
*Communiceren en samenwerken.

Met betrekking tot informatie kunnen drie vormen van gebruik onderscheiden worden. Ten eerste ontwikkelde het World Wide Web zich tot een ongelimiteerde gegevensverzameling en werd daarmee een verlengstuk van de schoolbibliotheek of het “studielandschap” en de verbinding met de wereld buiten de school.
Ten tweede werd het internet ook voor traditioneel contactonderwijs meer en meer gebruikt om cursusinformatie beschikbaar te stellen aan studenten. Hoewel dit aanvankelijk via ‘bulletin boards’ gebeurde, werd later meer en meer gebruik gemaakt van speciale elektronische leeromgevingen, zoals Blackboard en WebCT. 
Ten derde bood het internet nieuwe mogelijkheden om studenten of medewerkers op de werkplek de nodige informatie voor een correcte taakuitvoering aan te bieden.

== Vogelvlucht ==
In vogelvlucht beschrijven we het gebruik van de computer als onderwijsmiddel.

=== Indeling ===
Wanneer een [[onderwijsarchitect]] ICT introduceert zal hij kiezen voor een combinatie van CBO en CGO. Dit om te voorkomen dat men in de evaluatie roept; '&quot;prima reductie in arbeid maar weinig toevoegend&quot; of juist &quot;mooie vernieuwing maar wat een tijd heeft ons dat gekost&quot;. 
 
=== Instrument ===
Voor sommigen is ICT een doel (informatici). Voor de meeste mensen in het dagelijks gebruik een middel om bijvoorbeeld stukken als deze te fabriceren. Sterrenkundigen bijvoorbeeld gebruiken echter de computer ook als instrument voor het verwerken van data, het uitvoeren van specifieke software programma’s en het waarnemen van de hemel. Voorbeelden hiervan zijn het digitaal naslagwerk https://www.pd.astro.it/themoon/index.html, het door Sterrenkundige geschreven Groningen Image Processing System en het project &quot;Telescope in Education”.

'''Zoekmachines''' zijn websites die het zoeken op het internet naar specifieke of algemene informatie vergemakkelijken. Top 10; Lycos, Northernlight, Google, Alltheweb, Altavista, Hotbot, Infoseek, Yahoo, Excite en Go2. Zoekmachines moeten gevoed worden met zoektermen. Zoektermen kunnen worden gecombineerd door booleans (logische connectoren AND, OR, NOT) tot een query die beter afgebakend of meer ingeperkt is. Sommige zoekmachines staan 'fuzzy connectoren' toe (NEAR, SAME e.d.). De zoekmachines onderscheiden zich in kwaliteit; de query, de opsporing, de indexering, de rangschikking en de presentatie. Er zijn metazoekmachines, gespecialiseerde zoekmachines en zoekmachines voor een bepaald taalgebied. De gewone zoekmachines leveren de beste resultaten.
 
Het zoeken van geschikte informatie in ICT systemen of op het web is een proces dat systematisch dient te gebeuren om succesvol te zijn. De systematiek die wordt gepresenteerd zorgt ervoor dat het proces reproduceerbaar en evalueerbaar wordt. Bepaal eerst de zoekdoelen. Doe dit in productterm definities en criteria. Leidt deze zoekdoelen af naar een lijst van zoektermen voor zoekmachines. Vul deze initiële lijst met zoektermen al experimenterend aan. De treffers worden geordend naar geschiktheid beschreven zodanig dat een ander inzicht heeft in de beoordeling die hier toe geleid hebben. Treffers die voor andere doeleinden geschikt zouden zijn worden gemerkt. Als steeds vaker een eerder bezochte pagina opduikt dan zijn de meeste treffers gepasseerd. Internet pagina's met een minder fraaie lay-out kunnen toch goede informatie of annotated links bevatten. Denk aan het doorklikken van  deze links. De treffers en de rangschikking daarvan door zoekmachines is bedrieglijk. Kijk verderop in de lijst en varieer met de zoektermen en zoekmachines!

De kwaliteit van de geboden informatie op het Web of informatiesystemen varieert sterk. Het beoordelen van de kwaliteit gaat aan de hand van bestaande richtlijnen voor het beoordelen van schriftelijke informatie en specifieke kenmerken van webbronnen. De kwaliteit van de informatie wordt afgemeten aan de correctheid, de betrouwbaarheid, de objectiviteit, de actualiteit, de volledigheid en de nauwkeurigheid.
 
=== CGO ===
Computer Gestuurd Onderwijs kent een opvolgende mate van complexiteit van het systeem in de aansturing van het leerproces. De meest eenvoudige vorm is Drill &amp; Practice (kennisdrilling door overhoring), gevolgd door een onderwijsdialoog (verwerving en toepassing kennis zie bijvoorbeeld https://amazing-space.stsci.edu/hdf-top-level.html) en simulaties (geven inzicht in het procesverloop door model zie bijvoorbeeld
https://astro.ph.unimelb.edu.au/central/Mirrors/binary/binary.htm). 
 
=== Drill &amp; Practice ===
Drill &amp; Practice is een methode waarin door overhoring kennis wordt gedrild. Deelnemers mogen pas verder met het curriculum wanneer ze aangetoond hebben het getoetste begrip zich eigen te hebben gemaakt. Drill &amp; Practice heeft een zeer nauwe verwantschap met lineaire geprogrammeerde instructie. Zie als voorbeeld https://amazing-space.stsci.edu/trading-top-level.html. 
 
=== Geprogrammeerde Instructie ===
Geprogrammeerde instructie is een individuele onderwijsvorm waarbij de leerstof in kleine, essentiële pakketjes (schakels) aan de student aangeboden wordt. De student krijgt pas na het correct beantwoorden van één of meerdere vragen over een schakel een volgende schakel aangeboden. Als het antwoord niet correct is, krijgt de student onmiddellijk feedback door bijkomende, aangepaste of meer uitgewerkte informatie. Vervolgens krijgt hij een nieuwe poging (nieuwe of dezelfde vraag) om zijn kennis of vaardigheid te tonen. Kortom, er zijn meerdere (langere en kortere) wegen, maar Rome bereiken we allemaal. HTML (zeker wanneer deze combineren met scripttalen) biedt voldoende functionaliteit om een geprogrammeerde instructie te bouwen. Bij lineaire geprogrammeerde instructie moet men elke schakel in vastgestelde pad doorlopen. Bij vertakte geprogrammeerde instructie zijn er meerdere paden afgestemd op de antwoorden, die de studenten geven op de vragen (moeilijkere, abstractere of gemakkelijkere schakels). Voorbeeld op het internet; prijselasticiteit https://docent.ehsal.be/onderwijsvernieuwing/prijselasticiteit/index.html
 
=== GCGO ===
We spreken van Geavanceerd Computer Gestuurd Onderwijs wanneer de computer “intelligent” lijkt te worden. Dit zien we al een beetje ontstaan bij het m.b.v. de computer interactief aanleren van oplossingsmethodieken. Als het systeem het probleemoplossend gedrag van experts daadwerkelijk kan nabootsen dan hebben we het over expertsystemen. In expertsystemen zitten de expertregels die deskundigen bij probleem oplossen hanteren expliciet opgeslagen. Wanneer de computer als coach kan optreden dan hebben we het over Intelligente Computer Gestuurd Onderwijs (ICGO). Flightsimulators bijvoorbeeld lijken dit niveau te benaderen of robots. Door de enorme hoeveelheid gegevens die zijn geordend en opgeslagen en de slimme wijze van zoeken daarin, maakt zoekmachines ook steeds intelligenter ogend.

=== Leeromgeving ===
Krachtige leeromgevingen worden gekenmerkt door actieve samenwerking, de realistische authentieke context waarin men vooral kijkt naar concrete toepassing van het geleerde, intrinsieke motivatie (leren vanuit belangstelling niet vanwege beloning) van en zelfverantwoordelijk leren door de studerende. Er is een duidelijk zicht op de functionaliteit van het leren en het geleerde. De rol van de docent zal van coachende en begeleidende aard zijn in plaats van het overdragen van informatie.

Men spreekt van elektronische leeromgeving (ELO) wanneer ICT voor de benodigde transformatie van leerprocessen zorgt. 
 
Computer Supported Collaborative Learning (CSCL) is leren in een krachtige leeromgeving waarin studenten samenwerken met behulp van de computer.  De constructuvistische grondgedachte achter het concept is dat kennis in allerlei situaties wordt opgebouwd en dat studenten samen beschikken over een grote hoeveelheid kennis. Reflectie op eigen leren en handelen door het uitwisselen ideeën, het onderling vergelijken van leerstrategieën en het beargumenteren van het gevolgde leerproces en bijbehorende leerresultaat. Probleemgestuurd onderwijs is een onderwijsvorm die CL (Collaborative Learning) toepast. Wanneer dit door de computer wordt ondersteund dan kunnen we spreken van CSCL.
 
=== Voordelen ===
Reacties met anderen of met de computer kunnen in rust (minder dominantie verschillen, meer diepgang) worden gegeven en verwerkt. Middelen daarbij zijn e-mail, chatten, videoconferencing en internet (globalisering). Door virtuele en audiovisuele middelen als multimedia en simulaties wordt het onderwijs meer levensecht en op toepassing en ervaring gericht. Men leert vanuit een concrete context en intrinsieke motivatie. Begeleiding door een computer is individueel waardoor men meer gestimuleerd wordt zelfstandig en actief te leren. De computer is als begeleider oneindig geduldig, altijd beschikbaar ongebonden door tijd of afstand en kan meerdere perspectieven op het geleerde volgen. De student kan in zijn eigen tempo en niveau de leerstof doornemen en krijgt onmiddellijk feedback over zijn leervoortgang.
 
=== Afkortingen === 
De volgende afkortingen worden in relatie met computer ondersteund onderwijs frequent gebruikt. Links de Engelse benaming en rechts het Nederlandse equivalent. 
* CAI=Computer Assisted Instruction=CGO=Computer Gestuurd Onderwijs 
* CMI=Computer Managed Instruction=CBO=Computer Beheerd Onderwijs 
* CSCL=Computer Supported Collaborative Learning= Samenwerkend Leren met de computer    
* CSL=Computer Supported Learning=COO=Computer Ondersteund Onderwijs 
* ELE=Electronic Learning Environment=ELO=Elektronische Leeromgeving 
* ICT=Information Communication Technology=ICT=Informatie-Communicatie Technologie 

{{Opmaak
 | Voettekst
 | Referentie = *Mirande, M. De onstuitbare opkomst van de leermachine. Over de precaire verhouding tussen technologie en onderwijs in de periode 1925-2005, Van Gorcum, Assen, 2006.
*Benjamin, T.L., A history of teaching machines, in: American Psychologist, 1988, vol. 43, nr. 9, pp. 703-712
}}</text>
      <sha1>ryqotx1rwtmqjlrxgtoygj6ow8eqegh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424922</id>
      <parentid>424921</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43075" sha1="mv7j8h3zpesnvejtzjwgzg50ev82jq4" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Een onderwijstechnoloog is de architect en beheerder van een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]. In een moderne onderwijsomgeving gaat de rol van de onderwijstechnoloog verder dan het simpelweg ondersteunen bij ICT-gebruik; het is de persoon die de digitale infrastructuur ontwerpt waarin het leren plaatsvindt. 

De kernopdracht van de onderwijstechnoloog is het implementeren van een [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] (zoals '''Freell''') om leerdoelen en processen om te zetten in werkende systemen. Hierbij staat de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] centraal als het standaardformaat voor de uitwisseling en presentatie van leermiddelen.

Hosting, Onderwijs en Ontwerp zijn de kernvaardigheden. Hosting verwijst naar het beheren van de servers en platforms die de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] ontsluiten. Onderwijs behelst de kennis van didactische methoden die vertaald moeten worden naar algoritmes. Ontwerp focust op de [[Onderwijswiki/Architectuur|Architectuur]] van het platform om [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]] technisch mogelijk te maken.

De onderwijstechnoloog moet zichzelf trainen in competenties die nodig zijn om met ICT een leerarchitectuur te creëren. Dit betekent: leren om leren te definiëren door middel van algoritmes.

Belangrijke technologieën en concepten voor de onderwijstechnoloog:
* '''[[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]''': De overkoepelende omgeving waarin alle componenten samenkomen.
* '''[[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]]''': Het modulaire formaat voor leereenheden.
* '''[[Onderwijstaal/Freell|Freell]]''': De declaratieve taal voor het beschrijven van leerpaden.
* '''[[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto (Lua)]]''': Voor het bouwen van complexe logica binnen de wiki-omgeving.
* '''LRS (Learning Record Stores)''': Voor het beheren en analyseren van leerdata via de Experience API (xAPI).
* '''LTI (Learning Tools Interoperability)''': Voor de naadloze integratie van externe tools in het platform.
* '''Moodle''': Een voorbeeld van een open-source platform dat vaak als basis dient.
* '''Sandbox''': Een experimentele omgeving voor het testen van nieuwe algoritmes en ontwerpen.
* '''Blockchain''': Voor het veilig en gedecentraliseerd vastleggen van certificaten en resultaten.

== Waarde ==
ICT kent een breed toepassingsdomein en vele mogelijkheden. Hoe wordt ICT concreet gebruikt in het onderwijs? Hoe kan men ICT gebruiken in het onderwijs? Hoe wordt ICT in de eindtermen opgevat? Waarom zou onderwijstechnologie gebruikt  moeten worden in ons onderwijs. Dat zijn vragen waarop dit boek een antwoord tracht te geven.

De voordelen van het gebruik van technologie in het onderwijs zijn legio. Onderwijstechnologie wordt bijvoorbeeld gezien als de manier bij uitstek om in te spelen op de leefwereld van de leerlingen. Met ICT trek je met andere woorden de aandacht van de leerlingen en motiveer je hen. Het gebruik van ICT maakt een les voor de leerlingen aantrekkelijker en boeiender. Daarom is het een goed idee een theoretisch vak in een digitaal jasje te steken. Aangezien leerlingen zich slechts korte tijd kunnen concentreren, is het afwisselen van werkvormen en het daarin verwerken van ICT een manier om leerlingen aandachtig te houden. Daarnaast werkt het gebruik van digitale leermiddelen voor sommige leerlingen zeker drempelverlagend. Het gebruik van technologie biedt eveneens de mogelijkheid om leerstof concreter te maken bijvoorbeeld aan de hand van audiovisuele ondersteuning. Als leerkracht kan je ook verder gaan: onderwijstechnologie biedt de mogelijkheid het leerproces in handen van de leerlingen te geven. Dan kunnen ze werken aan hun persoonlijke kennisontwikkeling en dit op hun eigen tempo. Dit verhoogt de zelfstandigheid en de zelfredzaamheid van de leerlingen. ICT in het onderwijs biedt dus meer dan een medium voor praktische informatie. Door technologie te implementeren in het onderwijs leren leerlingen daarenboven op verschillende manieren om te gaan met informatie: hun technologische en creatieve geesten krijgen de nodige stimulans. Bovendien bieden sommige toepassingen de leerlingen de mogelijkheid tot zelfevaluatie, bvb. door videoanalyse of onlinetestjes.

=== 21st century ===
Een ander voordeel is dat het gebruik van onderwijstechnologie vernieuwend kan werken voor de leerkracht. Als gevolg daarvan kunnen zowel leerkrachten als leerlingen ervaren dat er een zekere overbrugging van de generatiekloof, die hen doorgaans scheidt, tot stand komt. De leerkracht kan digitaal leermateriaal ook gemakkelijk aanpassen en actualiseren.

De overgang naar een kennismaatschappij plaatst de scholen bovendien voor een grote uitdaging. De leerlingen
moeten niet langer enkel kennis assimileren maar moeten leren omgaan met enorme hoeveelheden informatie. Dat
vraagt bijgevolg een vernieuwing van het onderwijsproces. ICT kan dit veranderingsproces mee op gang brengen.

Ten slotte speelt technologie in al haar vormen een belangrijke rol in de huidige samenleving. Door op vroege leeftijd - en bijgevolg op school - gebruik te maken van ICT, worden de technologische vaardigheden van de leerlingen verbeterd. Zo worden ze voorbereid op de arbeidsmarkt. 

Belangrijk hierbij is de notie 'technologische vaardigheden'. Vaak blijkt dat ICT in het onderwijs gekoppeld is aan bepaalde platformen zoals bijvoorbeeld Windows, die duur zijn in aankoop en in updates. Dit terwijl er kosteloze alternatieven bestaan: Open Source Software. De technologische vaardigheden die worden beoogd, dienen om de leerlingen in staat te stellen om ook met deze OSS om te gaan en om te vermijden dat hun vaardigheden gekoppeld blijven aan een bepaalde toepassing van een bepaalde producent. Over de Open Source Software volgt meer in een later hoofdstuk.

=== Leerefficiëntie ===
De implementatie van technologie in het onderwijs biedt de leerlingen de mogelijkheid tot actief (vb. door de leerlingen tijdens het jaar actief te laten bezig zijn met de leerstof), constructief (vb. aan de hand van het gebruik van een discussieforum), coöperatief, authentiek (dat is beter dan fictieve voorbeelden in een boek: de leerlingen zoeken échte sites met voorbeelden), zelfgestuurd en informeel leren.

=== Individualisatie  ===
Naast een verhoging van de leerefficiëntie kan onderwijstechnologie tevens een onderwijs op maat bieden voor elke student. Niet iedereen heeft dezelfde leerstijl, leertempo en sturing van het leerproces nodig. Onderwijstechnologie kan dan ook de mogelijkheid bieden om deze drie factoren op de individuele leerling af te stemmen, waarbij elke leerling de voor hem of haar gepaste leerstijlondersteunende middelen – zoals audio-, visueel- en/of tekstmateriaal – en het voor hem of haar gepaste tempo kan uitkiezen en volgen. Zo zorgt men ervoor dat de differentiatie binnen de klas niet uit het oog verloren wordt.

=== Faciliteren ===
Een van de andere voordelen is dat het leren niet langer tijds- en plaatsgebonden is. Leerlingen kunnen waar en wanneer ze maar willen bezig zijn met de schoolse activiteiten. Hierdoor wordt ook tegemoet gekomen aan de verschillende leertempo's van leerlingen. Dit kan ook handig zijn wanneer leerlingen bijvoorbeeld wegens opname in het ziekenhuis gedurende een langere termijn de lessen niet kunnen bijwonen. Daarnaast biedt het ook een versterking van communicatie zowel tussen leerlingen en leerkrachten als tussen leerlingen onderling. Hierbij kan het zowel gaan om asynchrone communicatie, zoals bijvoorbeeld e-mail, fora en leerplatvormen, alsook om synchrone communicatie, zoals de chat. Hierdoor kunnen documenten doorgespeeld worden, wat tijd spaart bij het schrijfwerk van de leerling. Maar niet alleen leerling of leerkracht is er bij gebaat. Ook het contact tussen leerkracht - leerling en ouders wordt door deze ICT vormen versterkt.

=== Toegankelijkheid ===
Onderwijstechnologie kan tevens ingezet worden om leerlingen met beperkingen de mogelijkheid te bieden om samen met leeftijdsgenoten dezelfde leerstof te verwerken. Leerlingen met visuele beperkingen kunnen geholpen worden door audio-ondersteuning van de leerstof en leerlingen met auditieve beperkingen kunnen geholpen worden door visuele ondersteuning. Ook leerlingen die een motorische stoornis hebben of beperkt zijn in hun bewegingsvrijheid, hebben op deze manier toegang tot de leerstof die, zoals hierboven reeds vermeld werd, niet plaatsgebonden is.

=== Leervoorsprong ===
Naast een enorme hulp voor leerlingen met leerproblemen, biedt onderwijstechnologie ook veel mogelijkheden voor leerlingen met een leervoorsprong of zogenaamde 'hoogbegaafde' of 'hoogintelligente' leerlingen. Het is niet altijd eenvoudig om hoogbegaafdheid te detecteren en de meningen over wat deze term precies inhoudt, zijn vaak verdeeld. Wel is duidelijk dat leerlingen die veel sneller nieuwe leerstof kunnen verwerken dan hun klasgenootjes, in het klassieke onderwijs vaak uit de boot vallen.
ICT kan een hulpmiddel bieden om hoogbegaafdheid op te sporen en om leerlingen die in klasverband niet voldoende intellectueel geprikkeld worden een extra uitdaging te bieden.

=== Verrijking ===
Nog een voordeel is dat digitale leerstof gedeeld kan worden met leerlingen en leerkrachten over de hele wereld. Dit biedt de mogelijkheid tot internationale samenwerking tussen docenten en tussen studenten. Digitale leermiddelen kunnen ook steeds hergebruikt worden.
Het gebruik van technologie in het onderwijs kan eveneens motiverend werken voor jongeren, die onderwijs steeds meer gaan ervaren als ''edutainment''. Het visualiseren van de leerstof zorgt er vaak voor dat leerlingen de les sneller in zich opnemen. Men kan interactieve oefeningen maken, rollenspelen spelen in virtuele omgevingen of bepaalde zaken, die anders moeilijk te tonen zijn vanwege de kosten (vb. vlieguren), het gevaar (vb. nucleaire training), milieubelasting (vb. chemische experimenten) of de praktische onmogelijkheid (vb. tocht doorheen de bloedsomloop) ervan, in simulatie ervaren. Zo kunnen de leerlingen bijvoorbeeld aan de hand van Google Earth makkelijk en volledig gratis een virtueel bezoek brengen aan plaatsen over heel de wereld. Tot slot leren de studenten quasi al spelend om te gaan met ICT waardoor ze, al dan niet onbewust, worden voorbereid op de arbeidsmarkt en op de noden van de huidige computermaatschappij.

=== Sociaaleconomisch ===
Het raadplegen van leerstof van thuis uit vereist dat iedereen in het bezit is van een computer en dat iedereen toegang heeft tot het internet. Iedereen dient te beschikken over dezelfde technologische snufjes en nieuwste ontwikkelingen die men zal willen hanteren bij de verwerking van huistaken en presentaties. Dit kan leiden tot een verminderde sociaaleconomische kloof tussen leerlingen.

=== Plagiaatbestrijding ===
In het onderwijs bestaat het gevaar dat de gemakzucht bij de leerlingen het overneemt en er heel wat taken en werkjes rechtstreeks van elkaar of het internet geplukt worden, zonder dat hierbij doordacht te werk wordt gegaan en zonder persoonlijke inbreng van de leerlingen zelf. Zo ontstaat het gevaar en de verleiding, bewust of onbewust, tot het plegen van plagiaat. Er zijn ICT-middelen op de markt om plagiaat na te gaan, wat dan weer voordelig is voor leerkrachten.

=== Multi-tasking ===
Het internet biedt ook heel wat afleidingen. Dat hoeft geen nadeel te zijn ten opzichte van de kans  dat leerlingen minder geconcentreerd met de leerstof bezig zijn. Immers het kan de docent uitdagen de competitie aan te gaan waardoor uiteindelijk de leerling de leerstof waardeert. Afleidingen kan men ook positief zien namelijk in het leren aansluiten van de docent bij het leren via multi-tasking dat beter past bij het jonge brein en ook nog effectiever mits er goed gebruik van wordt gemaakt. Het idee van dat je effectief leert als je netjes op volgorde een gewone cursus of een klassiek handboek doorloopt is immers achterhaald. Het multi-tasken stimuleert eveneens de docent om meer oog te hebben voor verschillen en het sociale en fysieke aspect van de leerling.

=== Flexibiliteit ===
Een kenmerkt van succesvol leren is dat het leerplan is bestand tegen verstoringen. Onderwijstechnologie vraagt de nodige, vaak gevoelige, apparatuur, die wegens omstandigheden tijdelijk onbruikbaar kan zijn (vb. problemen met internetverbinding). Ook de lokalen zelf moeten voorzien worden van de nodige faciliteiten om het werken met de technologie mogelijk te maken (vb. internetverbinding, beamer, projectiescherm, ...). Door deze gevaren en ervaringen wordt de onderwijsarchitect uitgedaagd om beter na te denken over de flexibiliteit van het leerplan. Men kan en mag er niet van uitgaan dat leerlingen zonder problemen met onderwijstechnologie kunnen werken. 

=== ICT-deskundigheid ===
Het leren van ICT basiskennis en -vaardigheden in onderwijs heeft vooral sociale en economische motieven. Om in de samenleving van vandaag/morgen te kunnen functioneren hebben mensen behoefte aan algemene kennis en bekendheid met computers. De economische wereld heeft werknemers nodig die kunnen omgaan met ICT. De leerplannen van basisonderwijs en secundair onderwijs omvatten doelen in verband met kennis over ICT en het kunnen gebruiken van ICT. ICT maakt hier deel uit van onderwijsinhouden. 

Vaak kennen leerlingen meer van ICT dan de leerkracht. Daarom is het noodzakelijk dat de leerkracht over voldoende kennis beschikt m.b.t. de technologie die hij wenst te gebruiken. Men mag als leerkracht eveneens geen slaaf worden van de technologie. ICT is leuk wanneer men die op gepaste wijze kan inbrengen in de les. De overvloed aan informatie op het internet en de toegankelijkheid hiervan brengt tevens met zich mee dat leerlingen snel in aanraking komen met foutieve informatie. De leerkracht moet daarom aan de leerlingen meegeven wat betrouwbare bronnen zijn en hoe zij een (internet)bron (bijvoorbeeld Wikipedia) kritisch kunnen benaderen.

Een laatste, zeker niet te onderschatten nadeel, is het feit dat leerlingen steeds meer blootgesteld worden aan bepaalde gevaren die het internet met zich meebrengt. De persberichten staan bol van de voorvallen waarbij onvoldoende gecontroleerd internetgebruik door kinderen en jongeren heeft geleid tot gevallen van misbruik, vaak door volwassenen met onkuise bedoelingen. Men moet zich de vraag stellen in hoeverre jongeren zich hiervan bewust zijn en op welke manier ze het beste beschermd kunnen worden. Ouders kunnen zeker niet op ieder moment een oogje in het zeil houden. Vaak hebben leerlingen immers een eigen computer in hun kamer of staat de computer in een afgesloten studieruimte. 

Deze gevaren daagt de docent uit om zijn deskundigheid met betrekking tot ICT te ontwikkelen. De leerkracht die gebruik maakt van technologie in het onderwijs heeft tevens als taak zijn leerlingen te wijzen op gevaren. Hoe beter de leerling geïnformeerd is, hoe kleiner de kans op gevaar.

=== Rendement ===
Hét rendement van ICT in het onderwijs kan in zijn algemeenheid moeilijk besproken worden. Er zijn echter wel veel ICT-toepassingen die een evident nut en rendement kennen en die vaak verouderde leermiddeltjes vervangen, zoals bijvoorbeeld digitale encyclopedieën, internet en e-mail, rekenmachientjes en spreadsheets. Ook simulatieprogramma's hebben bewezen leerlingen voor te bereiden op ''the real thing''. Onderzoek laat vaak een positief rendement van ICT in het onderwijs zien. Leerlingen blijken uit de inzet van ICT meer te leren, sneller te leren en vooral, met meer plezier te leren. 
Bovendien wordt van de relatief nieuwe ''[[Onderwijstechnologie/Elektronische leeromgevingen|elektronische leeromgeving]]'' een hoge bijdrage aan het rendement van het onderwijs verwacht; doordat deze nieuwe mogelijkheden in communicatie met zich meebrengt. Bovendien wordt vanuit onderwijskundige invalshoek aangehaald dat via ICT meer kan worden aangesloten op de kenmerken van de individuele leerling. Dit maakt het onderwijs veel effectiever.

Het rendement van ICT in het onderwijs is echter van verschillende factoren afhankelijk. De belangrijkste zijn:
* De mate waarin ICT aansluit bij de kenmerken van de leerlingen.
* De ICT-training van de leerkracht en de wijze waarop zij ICT inzetten binnen het leerproces. De leerkracht mag wat betreft zijn kennis van technologie zeker niet onderdoen voor de  leerling.
* De kwaliteit en kwantiteit van de hardware (bv: technologische problemen).
* De eigenschappen van de software (zoals controle door de leerlingen, opties voor het geven van feedback, e.d.).
* De beschikbaarheid van de software (gratis software vs. betalende software).
* Het werken in groepen en de onderlinge samenwerking van leerlingen.
* De communicatiemogelijkheden met docent en leerlingen.
* Toegang tot externe informatie.

=== Samenwerking ===
Wanneer leerlingen samenwerken, kunnen ze van elkaar leren op het gebied van kennis en vaardigheden.  Er is echter een groot verschil met samenwerkend leren. Dit betekent dat leerlingen samenwerken volgens een aantal structuren en basisprincipes.  
Er wordt hierbij vermeden dat leerlingen van elkaar kunnen profiteren door niets te doen en al het werk door anderen te laten verrichten.

Samenwerkend leren is een vorm van actief leren waarbij leerlingen leren door gezamenlijk groepsopdrachten uit te voeren.  De leerkracht structureert hierbij dan het leerproces of begeleidt hen bij het zelf structuren van dat leerproces.
Volgens Johnson en Johnson kent samenwerkend leren 5 basiselementen:
* Positieve wederzijdse afhankelijkheid: de studenten zijn onderling afhankelijk van elkaar om de taak goed te volbrengen.
* Individuele verantwoordelijkheid: elke leerling is zelf verantwoordelijk voor de hem/haar toebedeelde taak.
* Stimulerende, onderlinge interactie: leerlingen stimuleren en motiveren elkaar tijdens het uitvoeren van de opdracht.
* Aandacht voor individuele samenwerkingsvaardigheden: leerlingen spreken elkaar hierop aan en ook de begeleider biedt ondersteuning.
* Aandacht voor groepsprocessen: het samenwerkingsproces wordt in de gaten gehouden door de leerlingen zelf, alsook door de begeleider.

Valcke (2007) beschrijft in diens boek 10 voorwaarden voor samenwerkend leren, gebaseerd op Johnson en Johnson EN Slavin. Concreet stelt Valcke (2007) in diens boek dat alle doelen gelijk moeten zijn voor alle groepsleden, waarbij iedereen, als groep dan ook verantwoordelijk is voor deze te bereiken. Anderzijds oppert Valcke (2007) er ook voor dat ieder groepslid ook een individuele verantwoordelijkheid dient te dragen. Dit vraagt gelijke kansen voor iedereen, hetgeen ook wel gestimuleerd kan worden door competitie in het groepswerk te creëren. Een ander belangrijk aspect betreft dat groepsleden bepaalde deeltaken op zich moeten kunnen nemen, waarbij dan ook rekening gehouden kan worden met de individuele verschillen. Samenwerkend leren vereist ook een goede vorm van communicatie, zowel tussen groepsleden als tussen groepsleden en de instructieverantwoordelijke. Deze laatste dient dan ook de communicatieprocessen in de groepen op te volgen.


=== Zelfstandig leren ===
Binnen begeleid zelfstandig leren (BZL), komen drie belangrijke termen naar voor:
# ''begeleid'' betreft de mogelijkheid tot ondersteuning voor de leerlingen. 
# ''zelfstandig'' slaat op de verantwoordelijkheid die de leerlingen dragen bij het leren. 
# ''leren'' betekent de activiteiten van de studenten gericht op het vergroten van de kennis.

Het betreft een lesmethode waarbij leerlingen geheel zelfstandig leerstof en/of leerinhouden verwerken, met begeleiding van de leerkracht. Concreet vervult de leerkracht de rol van coach, die ondersteuning biedt aan de leerlingen waar nodig. Deze ondersteuning kan naast de leerkracht ook geboden worden door leerlingen, peers of externe bronnen.
Onderwijstechnologie kan ook in het kader van begeleid zelfstandig leren zijn bijdrage kennen.

Om de implementatie van begeleid zelfstandig leren in de klas te bewerkstelligen, raden Struyven en Janssens (2007) het gebruik van activerende werkvormen aan. Begeleid Zelfstandig Leren en activerende werkvormen worden gekenmerkt door de volgende drie karakteristieken: (1)'activering' of zelfsturing van de student; (2) gebruik van authentieke, levensechte taken en (3) begeleiding door de leerkracht.

=== Activerende werkvormen ===
Onder activerende werkvormen wordt verstaan, werkvormen (opdrachten, taken,…) die de leerlingen motiveren om actief en op zelfstandige basis aan de slag te gaan (Struyven en Janssens, 2007).
Concreet kunnen we drie kenmerken van activerende werkvormen onderscheiden:
# de leerlingen zoeken zelfstandig informatie op en verrichten zelfstandig studeerwerk
# de leerlingen werken rond levensechte taken, met een duidelijke context
# de leerlingen worden ondersteund door de leerkracht als coach.

Voorbeelden:
* Simulaties, zoals ASCEND
* Educatieve games
* Website om digitaal materiaal voor BZL aan te maken: https://www.bzl.be/cursussen/index.asp
* Webquests, voorbeeld via eXe
* Aanmaken van een online leerplatform
* Learning management systemen en Learning content management: Moodle
* Computer based training: een cursus op de computer volgen (leren, vragen beantwoorden)
* Webbased learning: gebruik maken van een webbrowser

Voordelen:
* Zelfstandig werken in een context
* Mogelijkheid tot differentiatie
* Eigen tempo
* Leerlingen worden betrokken bij de leerstof
* Ontwikkelt de zelfredzaamheid van de leerling
* Komt ook ten goede van de VOETen (vakoverschrijdende eindtermen)
* Het leren selecteren van informatie
* Het voorhanden hebben van een grote hoeveelheid authentieke documenten van alle niveau's
* Degelijke begeleiding door de leerkracht zodat de leerlingen niet verdwaald kunnen raken in de enorme hoeveelheid informatie die hen omringt
* De leerkracht moet zelf ook een degelijke basiskennis hebben van ICT
* De school moet voldoende infrastructuur bieden op gebied van ICT
* Omdat er al zoveel bestaat op het internet, leren de leerlingen de waarde van slim kopiëren en daar een eigen betekenis aangeven.

=== Efficiëntie ===
ICT wordt gebruikt om op een (meer) efficiënte wijze onderwijsdoelen te realiseren, om de leraar te ondersteunen in het onderwijsleerproces, om een krachtige leeromgeving uit te bouwen. ICT kan men eveneens inzetten als zelfstandig leermiddel dat onderwijsactiviteiten kan uitvoeren en waarbij de rol van de leraar wijzigt van overdrager van kennis in de richting van begeleider van leerprocessen. In dit laatste geval wordt ICT een middel om onderwijs en leren te herdenken en een middel om nieuwe onderwijsmethodes te introduceren.


{{Bron|bronvermelding=
• https://www.bzl.be/cursussen/index.asp?id=inh-wat.htm

• https://nl.wikipedia.org/wiki/Begeleid_zelfstandig_leren

• https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_computer_simulation_software
 
• Struyven, K. &amp; Janssens, S. (2007). Begeleid zelfstandig leren via activerende werk- en toetsvormen: handleiding voor leerkrachten en onderwijskundigen. Antwerpen: De Boeck.

• https://wetenschappen.gemeenschapsonderwijs.net/dag%20wiswet/biologie/B4%20BZLpdf.pdf

• https://www.vlor.be/advies/advies-inzake-het-gebruik-van-ict-het-secundair-onderwijs
}}

== Achtergrond ==
Het gebruik van technologie in het onderwijs is van alle tijden. Zo was het gebruik van de wastafel al een hele revolutie ten opzichte van de perkamentrollen. Door de eeuwen heen hebben verschillende nieuwe technologieën hun intrede gedaan in het onderwijs. Een constante valt hierbij op; het is niet eenvoudig om de nieuwe technologie ingang te doen vinden in het onderwijs en dit is vaak een werk van lange termijn. Toch zijn we tegenwoordig op een keerpunt aanbeland, onderwijs zonder leermachines (een mechanisch apparaat dat de leerlingen de mogelijkheid biedt iets te leren) wordt meer en meer ondenkbaar. 

Met het gebruik van radio en de televisie in het onderwijs of de {{Wp|onderwijsfilm|onderwijsfilm}} ontstond volgens velen het begin van de onderwijstechnologie.&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Saettler, L. P. | Titel = '''The evolution of American educational technology''' | Datum = 2004 | Uitgever = IAP| {{ISBN|}}= 1593111398}}&lt;/ref&gt; Anderen koppelen dit aan de opkomst van de leermachine.&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Benjamin, T.L. | Titel = '''A history of teaching machines''' | Datum = 1988 | Uitgever = American Psychologist,, vol. 43, nr. 9 | Bladzijdes = 703 - 712}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Mirande, M | Titel = '''De onstuitbare opkomst van de leermachine. Over de precaire verhouding tussen technologie en onderwijs in de periode 1925-2005''' | Datum = 2006 | Plaats = Assen | Uitgever = Van Gorcum}}&lt;/ref&gt; Weer anderen zien in de introductie van de computer in het onderwijs, als geavanceerde leermachine, het ontstaan van de onderwijstechnologie&lt;ref&gt;{{Citeer boek | Achternaam = Van Merienboer, J. en Kanselaar G. | Titel = '''Waar staan we na 25 jaar onderwijstechnologie in Vlaanderen, Nederland en de rest van de wereld''' | Datum = 2008 | Plaats = Groningen, Universiteit Twente | Uitgever = Pedagogische Studiën: Tijdschrift voor onderwijskunde en opvoedkunde, vol.83, nr.4 | Bladzijdes = 279 - 280}}&lt;/ref&gt; 

=== Radio en Televisie ===
Het begin van de onderwijstechnologie wordt door vele auteurs vroeg in de 20ste eeuw gesitueerd. Toen werd de radio immers voor het eerst ingezet om onderwijs te verzorgen in die gebieden waar grote afstanden overbrugd moesten worden, zoals Australië, Canada en de Verenigde Staten van Amerika. 
Na de Tweede Wereldoorlog werd deze rol overgenomen door de televisie. De televisie had als voordeel dat ze, in vergelijking met de radio, rijkere informatie bood die echter wel gepaard ging met hogere productie- en gebruikerskosten. 
Aanvankelijk werd zowel televisie als radio met enthousiasme ontvangen omdat zij mogelijkheden leken te bieden die het onderwijs konden verbeteren. Vergelijkend mediaonderzoek heeft echter nooit ondubbelzinnig positieve effecten op het leren aangetoond. Vandaag richt onderzoek zich vooral op de condities waaronder de televisie een bruikbaar medium is. Zo wordt in Vlaams-Nederlands context bijvoorbeeld de optimale expositietijd van ondertitels bestudeerd. 
Het voordeel van de radio en televisie bleek uiteindelijk niet zozeer van didactische, maar vooral van organisatorische aard: het werd mogelijk om grote groepen studenten te bereiken in afgelegen gebieden.

Toch bleven al deze toepassingen eerder een randverschijnsel en dan nog voornamelijk in het hoger onderwijs. Vanaf het begin van de jaren 90 vinden er heel wat ontwikkelingen plaats in de informatie - en communicatietechnologie. De onderwijstechnologie in de jaren tachtig en negentig richtte zich hoofdzakelijk op;

- Het wegwerken van deficiënties (voornamelijk in de wiskunde en het Nederlands)&lt;br&gt;
- Uitbreiden van oefenmogelijkheden (werkcolleges en practica's werden vernieuwd, oefenprogramma's voor statistiek, wiskunde, taal en boekhouden werden geïntroduceerd.)&lt;br&gt;
- Het efficiënt toetsen van studieresultaten.&lt;br&gt;

=== Leermachines ===
De eerste ‘leermachines’ werden in de jaren 20 van de 20ste eeuw ontwikkeld. Pressey vond een machine uit die a) informatie presenteert b) de leerling de mogelijkheid biedt hierop te antwoorden c) terugkoppeling geeft op de reactie van de leerling. Dit bleef wel beperkt tot meerkeuzevragen. Enkel wanneer een vraag juist werd beantwoord, verscheen de volgende en bij het beantwoorden van 10 juiste vragen kwam er een snoepje uit de machine gerold. Pressey ging zijn machine aanprijzen op tal van beurzen maar niemand zat hier echt op te wachten. Uiteindelijk werd ze dan toch gecommercialiseerd maar dit was geen succes. Leerkrachten vreesden dat de leermachines hen zouden vervangen. Deze vrees is niet specifiek voor deze periode maar zal steeds weerkeren. Ondanks het uitblijven van succes, verrichtte Pressey onderzoek naar de effecten van leermachines en voorspelde hij een industriële evolutie in het onderwijs. Maar het liep niet zo een vaart. Pressey’s machine was geen succes maar zijn belang schuilt erin dat hij de uitvinder was van het idee van de leermachine.

De stemming tegenover leermachines was eind jaren '50 sterk veranderd, mede door de ontwikkelingen op het gebied van ruimtevaart en de wedloop hierin tussen de USSR en de USA. De Russen hadden Laika in de ruimte geschoten en dus moest er in de USA geïnvesteerd worden in onderwijs om in allerlei ontwikkelingen een pioniersrol te spelen. Verschillende leermachines werden op de markt gebracht, allen gebaseerd op de theorie van Skinner. Deze was vooral gericht op het onderwijzen van gedragsdoelen, het opdelen van de leerstof in kleine eenheden, het vermijden van onjuiste antwoorden en het bevestigen van juiste antwoorden. Het grote verschil met de machine van Pressey, die door de leerling bestudeerde teksten overhoorde, was dat deze nieuwe machines nieuw materiaal aanboden. De meerkeuzevragen werden ook vervangen door open vragen. 

Toch zou de interesse voor deze leermachines vanaf de tweede helft van de jaren 60 weer tanen. Door het gebruik kwam er ook meer kritiek op leermachines, vooral het argument dat de leerling minder persoonlijke aandacht kreeg, speelde een rol. Ook de beperkte reikwijdte van de machine werd duidelijker (enkel geschikt voor kleine eenheden informatie). En sommigen vreesden dat de machines zouden gebruikt kunnen worden om leerlingen te indoctrineren en meer algemeen doemde het schrikbeeld van de alomtegenwoordige machine op. Tegenstanders wezen op het gevaar van docentarme scholen maar dit werd meteen weerlegd met het feit dat leerkrachten zich konden concentreren op belangrijkere dingen. Een sterk argument tegen was dat dergelijke machines voorbij zouden gaan aan de verschillen in cognitief functioneren tussen leerlingen (al zouden er later wel leermachines ontwikkeld worden die hierop inspeelden). Deze episode bleek uiteindelijk niet meer dan een rage. Of zoals het door Benjamin werd omschreven: ''‘If past behaviour is a predictor of future behaviour, then it seems unlikely that computers or any other teaching machines will play more than a supporting role in the classroom.’''.&lt;ref&gt;(Benjamin, T.L., A history of teaching machines, in: American Psychologist, 1988, vol. 43, nr. 9, pp. 703-712)&lt;/ref&gt;

=== Personal Computers ===
De eerste “personal computers” verschenen in de late jaren 70. Eerst werden ze enkel gebruikt door hobbyisten met een zeer technisch profiel, maar met de tijd werden ze voorzien van meer en meer software om productiviteit te verhogen, te programmeren of te spelen. In 1982 werd “de computer” benoemd tot “de machine van het jaar” door de Times Magazine.

Leermachines steken op dat moment terug de kop op, maar zijn nu getransformeerd in een computer. Deze waren meer geschikt voor didactische doeleinden en ook vele nieuwe programma’s voor computerondersteunend onderwijs zagen het daglicht. Toch bleef dit soort onderwijs eerder een randverschijnsel en dan nog voornamelijk in het hoger onderwijs. Vanaf het begin van de jaren 90 vinden er heel wat ontwikkelingen plaats in de informatie - en communicatietechnologie en lijkt het erop dat dit niet meer uit het onderwijs weggedacht kan worden.


Het computerondersteunend onderwijs in de jaren tachtig en negentig richtte zich hoofdzakelijk op;

- Het wegwerken van deficiënties (voornameijk in de wiskunde en het Nederlands)&lt;br&gt;
- Uitbreiden van oefenmogelijkheden (werkcolleges en practica's werden vernieuwd, oefenprogramma's voor statistiek, wiskunde, taal en boekhouden werden geïntroduceerd.)&lt;br&gt;
- Het efficiënt toetsen van studieresultaten.&lt;br&gt;
Daarbij dient opgemerkt dat e-learning vandaag de dag zich voor een deel op dezelfde doelen richt.&lt;ref&gt;VAN HOUT H., TEN DAM G.: Vernieuwing in het Hoger Onderwijs; Onderwijskundig handboek. 2006, p. 159&lt;/ref&gt;

=== Internet ===
Wat communicatie betreft, kunnen ook verschillende vormen van internetgebruik onderscheiden worden. Zo krijgen studenten dankzij asynchrone vormen van communicatie, zoals e-mail, ‘listservs’ en ‘threaded discussions’, de mogelijkheid om ook buiten contacturen docenten te benaderen en informatie uit te wisselen met medestudenten. Synchrone vormen van communicatie, waaronder chats en videoconferencing, bieden studenten te mogelijkheid om medestudenten of anderen buiten de eigen onderwijsinstelling gelijktijdig te betrekken bij de leeractiviteiten. Deze nieuwe communicatiemogelijkheden leidden tot een hernieuwde belangstelling voor onderzoek naar samenwerkend leren. Zo ontwikkelde Computer Supported Collaborative Learning (CSCL) zich tot een belangrijk onderzoeksgebied. Hierin wordt onder meer onderzocht hoe constructie van kennis ondersteund kan worden.

Vanaf het midden van de jaren 1990 komt het accent minder op de computer als zelfstandig medium te liggen, maar meer op het internet en de communicatie- en informatiemogelijkheden die daarmee beschikbaar kwamen. Het internet werd aanvankelijk vooral als een nieuwe mogelijkheid om plaats- en tijdsonafhankelijk onderwijs aan te bieden – een alternatief voor het aloude “correspondentiemodel” binnen het afstandsonderwijs. Naast het afstandonderwijs, bood het internet ook voor het traditioneel contactonderwijs nieuwe mogelijkheden die vooral te maken hadden met:
*Het ontsluiten van steeds grotere hoeveelheden informatie.
*Communiceren en samenwerken.

Met betrekking tot informatie kunnen drie vormen van gebruik onderscheiden worden. Ten eerste ontwikkelde het World Wide Web zich tot een ongelimiteerde gegevensverzameling en werd daarmee een verlengstuk van de schoolbibliotheek of het “studielandschap” en de verbinding met de wereld buiten de school.
Ten tweede werd het internet ook voor traditioneel contactonderwijs meer en meer gebruikt om cursusinformatie beschikbaar te stellen aan studenten. Hoewel dit aanvankelijk via ‘bulletin boards’ gebeurde, werd later meer en meer gebruik gemaakt van speciale elektronische leeromgevingen, zoals Blackboard en WebCT. 
Ten derde bood het internet nieuwe mogelijkheden om studenten of medewerkers op de werkplek de nodige informatie voor een correcte taakuitvoering aan te bieden.

== Vogelvlucht ==
In vogelvlucht beschrijven we het gebruik van de computer als onderwijsmiddel.

=== Indeling ===
Wanneer een [[onderwijsarchitect]] ICT introduceert zal hij kiezen voor een combinatie van CBO en CGO. Dit om te voorkomen dat men in de evaluatie roept; '&quot;prima reductie in arbeid maar weinig toevoegend&quot; of juist &quot;mooie vernieuwing maar wat een tijd heeft ons dat gekost&quot;. 
 
=== Instrument ===
Voor sommigen is ICT een doel (informatici). Voor de meeste mensen in het dagelijks gebruik een middel om bijvoorbeeld stukken als deze te fabriceren. Sterrenkundigen bijvoorbeeld gebruiken echter de computer ook als instrument voor het verwerken van data, het uitvoeren van specifieke software programma’s en het waarnemen van de hemel. Voorbeelden hiervan zijn het digitaal naslagwerk https://www.pd.astro.it/themoon/index.html, het door Sterrenkundige geschreven Groningen Image Processing System en het project &quot;Telescope in Education”.

'''Zoekmachines''' zijn websites die het zoeken op het internet naar specifieke of algemene informatie vergemakkelijken. Top 10; Lycos, Northernlight, Google, Alltheweb, Altavista, Hotbot, Infoseek, Yahoo, Excite en Go2. Zoekmachines moeten gevoed worden met zoektermen. Zoektermen kunnen worden gecombineerd door booleans (logische connectoren AND, OR, NOT) tot een query die beter afgebakend of meer ingeperkt is. Sommige zoekmachines staan 'fuzzy connectoren' toe (NEAR, SAME e.d.). De zoekmachines onderscheiden zich in kwaliteit; de query, de opsporing, de indexering, de rangschikking en de presentatie. Er zijn metazoekmachines, gespecialiseerde zoekmachines en zoekmachines voor een bepaald taalgebied. De gewone zoekmachines leveren de beste resultaten.
 
Het zoeken van geschikte informatie in ICT systemen of op het web is een proces dat systematisch dient te gebeuren om succesvol te zijn. De systematiek die wordt gepresenteerd zorgt ervoor dat het proces reproduceerbaar en evalueerbaar wordt. Bepaal eerst de zoekdoelen. Doe dit in productterm definities en criteria. Leidt deze zoekdoelen af naar een lijst van zoektermen voor zoekmachines. Vul deze initiële lijst met zoektermen al experimenterend aan. De treffers worden geordend naar geschiktheid beschreven zodanig dat een ander inzicht heeft in de beoordeling die hier toe geleid hebben. Treffers die voor andere doeleinden geschikt zouden zijn worden gemerkt. Als steeds vaker een eerder bezochte pagina opduikt dan zijn de meeste treffers gepasseerd. Internet pagina's met een minder fraaie lay-out kunnen toch goede informatie of annotated links bevatten. Denk aan het doorklikken van  deze links. De treffers en de rangschikking daarvan door zoekmachines is bedrieglijk. Kijk verderop in de lijst en varieer met de zoektermen en zoekmachines!

De kwaliteit van de geboden informatie op het Web of informatiesystemen varieert sterk. Het beoordelen van de kwaliteit gaat aan de hand van bestaande richtlijnen voor het beoordelen van schriftelijke informatie en specifieke kenmerken van webbronnen. De kwaliteit van de informatie wordt afgemeten aan de correctheid, de betrouwbaarheid, de objectiviteit, de actualiteit, de volledigheid en de nauwkeurigheid.
 
=== CGO ===
Computer Gestuurd Onderwijs kent een opvolgende mate van complexiteit van het systeem in de aansturing van het leerproces. De meest eenvoudige vorm is Drill &amp; Practice (kennisdrilling door overhoring), gevolgd door een onderwijsdialoog (verwerving en toepassing kennis zie bijvoorbeeld https://amazing-space.stsci.edu/hdf-top-level.html) en simulaties (geven inzicht in het procesverloop door model zie bijvoorbeeld
https://astro.ph.unimelb.edu.au/central/Mirrors/binary/binary.htm). 
 
=== Drill &amp; Practice ===
Drill &amp; Practice is een methode waarin door overhoring kennis wordt gedrild. Deelnemers mogen pas verder met het curriculum wanneer ze aangetoond hebben het getoetste begrip zich eigen te hebben gemaakt. Drill &amp; Practice heeft een zeer nauwe verwantschap met lineaire geprogrammeerde instructie. Zie als voorbeeld https://amazing-space.stsci.edu/trading-top-level.html. 
 
=== Geprogrammeerde Instructie ===
Geprogrammeerde instructie is een individuele onderwijsvorm waarbij de leerstof in kleine, essentiële pakketjes (schakels) aan de student aangeboden wordt. De student krijgt pas na het correct beantwoorden van één of meerdere vragen over een schakel een volgende schakel aangeboden. Als het antwoord niet correct is, krijgt de student onmiddellijk feedback door bijkomende, aangepaste of meer uitgewerkte informatie. Vervolgens krijgt hij een nieuwe poging (nieuwe of dezelfde vraag) om zijn kennis of vaardigheid te tonen. Kortom, er zijn meerdere (langere en kortere) wegen, maar Rome bereiken we allemaal. HTML (zeker wanneer deze combineren met scripttalen) biedt voldoende functionaliteit om een geprogrammeerde instructie te bouwen. Bij lineaire geprogrammeerde instructie moet men elke schakel in vastgestelde pad doorlopen. Bij vertakte geprogrammeerde instructie zijn er meerdere paden afgestemd op de antwoorden, die de studenten geven op de vragen (moeilijkere, abstractere of gemakkelijkere schakels). Voorbeeld op het internet; prijselasticiteit https://docent.ehsal.be/onderwijsvernieuwing/prijselasticiteit/index.html
 
=== GCGO ===
We spreken van Geavanceerd Computer Gestuurd Onderwijs wanneer de computer “intelligent” lijkt te worden. Dit zien we al een beetje ontstaan bij het m.b.v. de computer interactief aanleren van oplossingsmethodieken. Als het systeem het probleemoplossend gedrag van experts daadwerkelijk kan nabootsen dan hebben we het over expertsystemen. In expertsystemen zitten de expertregels die deskundigen bij probleem oplossen hanteren expliciet opgeslagen. Wanneer de computer als coach kan optreden dan hebben we het over Intelligente Computer Gestuurd Onderwijs (ICGO). Flightsimulators bijvoorbeeld lijken dit niveau te benaderen of robots. Door de enorme hoeveelheid gegevens die zijn geordend en opgeslagen en de slimme wijze van zoeken daarin, maakt zoekmachines ook steeds intelligenter ogend.

=== Leeromgeving ===
Krachtige leeromgevingen worden gekenmerkt door actieve samenwerking, de realistische authentieke context waarin men vooral kijkt naar concrete toepassing van het geleerde, intrinsieke motivatie (leren vanuit belangstelling niet vanwege beloning) van en zelfverantwoordelijk leren door de studerende. Er is een duidelijk zicht op de functionaliteit van het leren en het geleerde. De rol van de docent zal van coachende en begeleidende aard zijn in plaats van het overdragen van informatie.

Men spreekt van elektronische leeromgeving (ELO) wanneer ICT voor de benodigde transformatie van leerprocessen zorgt. 
 
Computer Supported Collaborative Learning (CSCL) is leren in een krachtige leeromgeving waarin studenten samenwerken met behulp van de computer.  De constructuvistische grondgedachte achter het concept is dat kennis in allerlei situaties wordt opgebouwd en dat studenten samen beschikken over een grote hoeveelheid kennis. Reflectie op eigen leren en handelen door het uitwisselen ideeën, het onderling vergelijken van leerstrategieën en het beargumenteren van het gevolgde leerproces en bijbehorende leerresultaat. Probleemgestuurd onderwijs is een onderwijsvorm die CL (Collaborative Learning) toepast. Wanneer dit door de computer wordt ondersteund dan kunnen we spreken van CSCL.
 
=== Voordelen ===
Reacties met anderen of met de computer kunnen in rust (minder dominantie verschillen, meer diepgang) worden gegeven en verwerkt. Middelen daarbij zijn e-mail, chatten, videoconferencing en internet (globalisering). Door virtuele en audiovisuele middelen als multimedia en simulaties wordt het onderwijs meer levensecht en op toepassing en ervaring gericht. Men leert vanuit een concrete context en intrinsieke motivatie. Begeleiding door een computer is individueel waardoor men meer gestimuleerd wordt zelfstandig en actief te leren. De computer is als begeleider oneindig geduldig, altijd beschikbaar ongebonden door tijd of afstand en kan meerdere perspectieven op het geleerde volgen. De student kan in zijn eigen tempo en niveau de leerstof doornemen en krijgt onmiddellijk feedback over zijn leervoortgang.
 
=== Afkortingen === 
De volgende afkortingen worden in relatie met computer ondersteund onderwijs frequent gebruikt. Links de Engelse benaming en rechts het Nederlandse equivalent. 
* CAI=Computer Assisted Instruction=CGO=Computer Gestuurd Onderwijs 
* CMI=Computer Managed Instruction=CBO=Computer Beheerd Onderwijs 
* CSCL=Computer Supported Collaborative Learning= Samenwerkend Leren met de computer    
* CSL=Computer Supported Learning=COO=Computer Ondersteund Onderwijs 
* ELE=Electronic Learning Environment=ELO=Elektronische Leeromgeving 
* ICT=Information Communication Technology=ICT=Informatie-Communicatie Technologie 

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>mv7j8h3zpesnvejtzjwgzg50ev82jq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39792</id>
    <revision>
      <id>424920</id>
      <parentid>424689</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1030" sha1="s5nvu7six5dnj9p45jdyv0nosz7tv0x" xml:space="preserve">{{Opmaak
| Titel = Onderwijstechnoloog
| Object = Boek
| Bron = Educationtechnology.png
| Definitie = Een [[w:nl:Onderwijstechnoloog|onderwijstechnoloog]] is de architect en beheerder van een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]], gespecialiseerd in de technische implementatie van een [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]].
| Beschrijving = Dit boek behandelt de rol van de onderwijstechnoloog bij het ontwerpen, bouwen en beheren van digitale leeromgevingen. De focus ligt op het creëren van een robuuste infrastructuur voor [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]], waarbij gebruik wordt gemaakt van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] als centraal formaat. Een onderwijstechnoloog slaat de brug tussen pedagogische behoeften (het 'wat') en technologische realisatie (het 'hoe').
| Formaat = html
| Voortgang = 100
| Support = Signaleer
| Referentie = wikipedia
| Collectie = Onderwijsplatform
| Onderdeel = Inleiding, Profiel, Platform, Onderwijstaal, Leerbox, Toegankelijkheid, Hosting, Ontwerp, Theorie, Praktijk, Auteursrecht
}}</text>
      <sha1>s5nvu7six5dnj9p45jdyv0nosz7tv0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424934</id>
      <parentid>424920</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1030" sha1="l37q59thenw21qinibawioypyqe1j6o" xml:space="preserve">{{Opmaak
| Titel = Onderwijstechnoloog
| Object = Boek
| Bron = Educationtechnology.png
| Definitie = Een [[w:nl:Onderwijstechnoloog|onderwijstechnoloog]] is de architect en beheerder van een [[Onderwijsplatform|onderwijsplatform]], gespecialiseerd in de technische implementatie van een [[Onderwijstaal|onderwijstaal]].
| Beschrijving = Dit boek behandelt de rol van de onderwijstechnoloog bij het ontwerpen, bouwen en beheren van digitale leeromgevingen. De focus ligt op het creëren van een robuuste infrastructuur voor [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]], waarbij gebruik wordt gemaakt van de [[Onderwijstaal/Leerbox|leerbox]] als centraal formaat. Een onderwijstechnoloog slaat de brug tussen pedagogische behoeften (het 'wat') en technologische realisatie (het 'hoe').
| Formaat = html
| Voortgang = 100
| Support = Signaleer
| Referentie = wikipedia
| Collectie = Onderwijsplatform
| Onderdeel = Inleiding, Profiel, Platform, Onderwijstaal, Leerbox, Toegankelijkheid, Hosting, Ontwerp, Theorie, Praktijk, Auteursrecht
}}</text>
      <sha1>l37q59thenw21qinibawioypyqe1j6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Profiel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39836</id>
    <revision>
      <id>424923</id>
      <parentid>424537</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>Tekst vervangen door &quot;{{Opmaak}} De onderwijstechnoloog is een interdisciplinaire professional die de wereld van ICT en onderwijs verenigt. In tegenstelling tot een pure IT-beheerder, begrijpt de onderwijstechnoloog de pedagogische impact van technische keuzes.  == De Onderwijsarchitect == Een belangrijk aspect van het profiel is de rol van [[onderwijsarchitect]]. De technoloog ontwerpt de systemen niet alleen op basis van technische specificaties, maar op basis van een visie op leren. * '…&quot;</comment>
      <origin>424923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="6zhdu1ybcpdv6z7h5b1opc9p0k2vmcv" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
De onderwijstechnoloog is een interdisciplinaire professional die de wereld van ICT en onderwijs verenigt. In tegenstelling tot een pure IT-beheerder, begrijpt de onderwijstechnoloog de pedagogische impact van technische keuzes.

== De Onderwijsarchitect ==
Een belangrijk aspect van het profiel is de rol van [[onderwijsarchitect]]. De technoloog ontwerpt de systemen niet alleen op basis van technische specificaties, maar op basis van een visie op leren.
* '''Systeemdenken''': Het platform zien als een samenhangend geheel van modules, data en interacties.
* '''Standaardisatie''': Het bewaken van formaten zoals de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] om interoperabiliteit te garanderen.
* '''Vrijheid''': De technische voorwaarden scheppen voor [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]], waarbij de leerder regie heeft over het eigen proces.

== Digitale Kloof en Inclusie ==
De onderwijstechnoloog is zich bewust van de '''digitale kloof'''. Dit is niet alleen een kwestie van toegang tot hardware (1e graad), maar vooral van vaardigheden en de mogelijkheid om technologie effectief te gebruiken (2e graad).
* '''Toegankelijkheid''': Zorgen dat het platform inclusief is (zie [[Toegankelijkheid]]).
* '''Emancipatie''': Technologie inzetten als middel voor zelfontplooiing, ook in ontwikkelingslanden of voor kwetsbare groepen.

== Competenties ==
Een moderne onderwijstechnoloog beheerst de volgende domeinen:
# '''Onderwijsplatform Management''': Het beheren van de levenscyclus van het [[Platform]].
# '''[[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] Specialist''': Het kunnen lezen en schrijven van pedagogische scripts (Freell).
# '''Full-stack Development''':
#* '''Front-end''': [[HTML]], [[Cascading Style Sheets|CSS]] en [[Programmeren in JavaScript|Javascript]] om de [[Onderwijswiki/View|View]]-laag te bouwen.
#* '''Back-end''': Servers, databases (MariaDB, PostgreSQL) en [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] scripts binnen [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]].
# '''Data &amp; Analytics''': Werken met LRS en xAPI om leerprocessen in kaart te brengen.

== Ethiek en Veiligheid ==
De technoloog bewaakt de veiligheid van de leeromgeving. Dit omvat niet alleen cybersecurity, maar ook het beschermen van de integriteit van de leerder tegen zaken als cyberpesten of onethisch gebruik van data.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>6zhdu1ybcpdv6z7h5b1opc9p0k2vmcv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424924</id>
      <parentid>424923</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2352" sha1="mqywaqx73xl4eg8h85qt7kxfvac5fej" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
De onderwijstechnoloog is een interdisciplinaire professional die de wereld van ICT en onderwijs verenigt. In tegenstelling tot een pure IT-beheerder, begrijpt de onderwijstechnoloog de pedagogische impact van technische keuzes.

== De Onderwijsarchitect ==
Een belangrijk aspect van het profiel is de rol van [[onderwijsarchitect]]. De technoloog ontwerpt de systemen niet alleen op basis van technische specificaties, maar op basis van een visie op leren.
* '''Systeemdenken''': Het platform zien als een samenhangend geheel van modules, data en interacties.
* '''Standaardisatie''': Het bewaken van formaten zoals de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] om interoperabiliteit te garanderen.
* '''Vrijheid''': De technische voorwaarden scheppen voor [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]], waarbij de leerder regie heeft over het eigen proces.

== Digitale Kloof en Inclusie ==
De onderwijstechnoloog is zich bewust van de '''digitale kloof'''. Dit is niet alleen een kwestie van toegang tot hardware (1e graad), maar vooral van vaardigheden en de mogelijkheid om technologie effectief te gebruiken (2e graad).
* '''Toegankelijkheid''': Zorgen dat het platform inclusief is (zie [[Onderwijstechnoloog/Toegankelijkheid]]).
* '''Emancipatie''': Technologie inzetten als middel voor zelfontplooiing, ook in ontwikkelingslanden of voor kwetsbare groepen.

== Competenties ==
Een moderne onderwijstechnoloog beheerst de volgende domeinen:
# '''Onderwijsplatform Management''': Het beheren van de levenscyclus van het [[Onderwijstechnoloog/Platform]].
# '''[[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] Specialist''': Het kunnen lezen en schrijven van pedagogische scripts (Freell).
# '''Full-stack Development''':
#* '''Front-end''': [[HTML]], [[Cascading Style Sheets|CSS]] en [[Programmeren in JavaScript|Javascript]] om de [[Onderwijswiki/View|View]]-laag te bouwen.
#* '''Back-end''': Servers, databases (MariaDB, PostgreSQL) en [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] scripts binnen [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]].
# '''Data &amp; Analytics''': Werken met LRS en xAPI om leerprocessen in kaart te brengen.

== Ethiek en Veiligheid ==
De technoloog bewaakt de veiligheid van de leeromgeving. Dit omvat niet alleen cybersecurity, maar ook het beschermen van de integriteit van de leerder tegen zaken als cyberpesten of onethisch gebruik van data.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>mqywaqx73xl4eg8h85qt7kxfvac5fej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Praktijk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39837</id>
    <revision>
      <id>424932</id>
      <parentid>424791</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118316" sha1="fwm14781d8loo8l9xg8oe4n1fw2t1an" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
== Begeleiding ==
Bij de inzet van ICT in het onderwijs komen vanuit de gebruikers verzoeken voor een meer onderwijskundige en didactische ondersteuning. Op allerlei fronten wordt hier hard aan gewerkt. Men kan denken aan informatieve websites, onderzoeksprojecten, specifieke groepstrainingen. Het doel van deze begeleiding is de docent te ontwikkelen in zijn of haar vaardigheid het eigen onderwijs te evalueren en te ontwerpen wanneer ICT, als faciliterend middel voor het leerproces, in wordt gezet.

Nadeel van deze ondersteuningsvormen is dat het onderwijs een complex samenspel is van onderwijsdoelen, onderwijsactiviteiten, invloeden uit de omgeving, wensen en behoeften van de docent zelf en zijn studenten. Het “zomaar” overnemen van generieke voorbeelden herbergt het gevaar dat deze binnen de specifieke onderwijssituatie van de docent niet volledig tot zijn recht komen. Om deze transfer zelf te kunnen maken vergt van de docent een flinke expertise op het gebied van onderwijs en de inzet van ICT daarbinnen.

Hierbij is de laatste jaren de opkomst van serious games en MUVEs in het voortgezet onderwijs interessant te noemen. Vooral de actieve betrokkenheid van leerlingen bij hun eigen leerproces en de intensieve interactie met de computer is opvallend net als de grote motivatie van leerlingen. Als het gaat om de docenten dan is er een grote behoefte aan begeleiding en hulp om deze middelen slim in te zetten en de leerlingen te begeleiden bij het gebruik daarvan.

== Begeleiders ==

Deze vaststelling heeft geleid tot de gedachte aan individuele ondersteuning door een adviseur die de expertiseclaim van de docent overneemt. Dit zou een onderwijstechnoloog die eveneens een onderwijsdeskundige is kunnen oppakken. Echter ook het ontwerpen is een vak apart. En de beste hulp is er als de docent middels een ontwerp wordt geholpen aan een effectieve en efficiënte inzet van ICT. Dit is het terrein van een [[Onderwijsarchitect|onderwijsarchitect]] met voldoende specialisatie op het gebied van Digitale Didactiek. (Of die laatste term eigenlijk wel kan daarover zijn de meningen verdeeld.)

Naast de adviseur is het van belang dat ook anderen de docent ondersteunen bij de invoering van ICT in zijn onderwijs. Daarbij kan men denken aan ICT-ers die klaar staan bij technische vragen en aan organisatorische ondersteuning (de manager of coördinator). Ook medewerkers van het project of afdeling dat ICT in het onderwijs invoert zijn nodig voor een goede implementatie.

== Fasering ==

Het ondersteuningstraject start vaak met een intake. Deze intake kan het gevolg zijn van 
* een individuele benadering van de Onderwijs&amp;ICT afdeling, 
* het bijwonen van een voorlichtingsbijeenkomst waarin collegae uit hetzelfde vakgebied hun ervaring met een ICT-invoeringstraject uitwisselen,
* als reactie op publicaties bijvoorbeeld op de website of nieuwsbrieven 
* of andere informatiebronnen.

In een intakegesprek wordt achterhaald wat de precieze behoefte van de docent is en wordt door de adviseur mogelijke oplossingsrichtingen voorgesteld. De adviseur schrijft een gespreksverslag dat wordt opgestuurd naar de docent voor afstemming. Het afgestemd verslag dient als uitgangspunt bij een tweede gesprek waarin de oplossingsrichting wordt uitgewerkt in een ontwerp. De adviseur zal hiervoor alle aspecten die van belang zijn achterhalen. Als ook het ontwerp is afgestemd, wordt in overleg met de verantwoordelijk manager een plan opgesteld hoe het ontwerp met ICT-ondersteuning wordt gerealiseerd.

== Feedback ==
Hoe zorgt men voor open, warm en begripvol elektronische feedback? Immers dit levert handgrepen om binnen elektronische feedback de genegenheid tot leren te stimuleren. Want bij elektronische feedback bestaat het gevaar dat onbedoeld een negatieve spiraal van defensieve beschuldigingen en aantijgingen kan ontstaan. Dit gebeurt door gebrek aan nuancerende informatie zoals mimiek, houding, toon, snelheid en hardheid van praten. Elektronische feedback heeft als impliciet voordeel dat men uitgenodigd wordt over het formuleren van de feedback na te denken. Immers men is genoodzaakt feedback te schrijven met vaak enige vertraging tussen ontvangst en verzenden. Online communiceren heeft verder beheervoordelen en kan een oplossing bieden voor plaats en tijd problemen. Door juist gebrek aan alternatieve informatie bij synchrone elektronische communicatie (chat) uit houding, mimiek et cetera kan een docent studenten gelijker benaderen.

Zorg bij het geven van feedback op een opdracht, een vraag, binnen een discussie, bij kritiek, bij opmerkingen en suggesties, bij meningsverschillen, bij mededelingen dat minimaal één van de drie Rogeriaanse elementen (bekrachtiging, empathie en openheid) wordt opgenomen. De kwaliteit van feedback en de relatie met de lerende zal er beter worden maar het vergt wel meer tijd.

Escalerende vijandigheid zijn bekende problemen in online communicatie&lt;ref name=''KIESLER''&gt;{{citeer boek | Achternaam = Kiesler, S. en Sproull, L. | Titel= Group decision making and communication technology | Datum = 1992 | Uitgever = Organizational behavior and human decision processes, 52 | Bladzijdes = 96 -123}}&lt;/ref&gt;. Het begint met iemand die onopzettelijk taal gebruikt die, door afwezigheid van verzachtende lichaamstaal, door de ontvanger als vijandig wordt opgevat. In het artikel van Rogers&lt;ref name=''ROGERS''&gt;{{citeer boek | Achternaam = Rogers, C.  | Titel= he interpersonal relationship: The core of guidance | Datum = 1962 | Uitgever = Harvard Educational Review, 32 | Bladzijdes = 416 - 429}}&lt;/ref&gt; worden drie Rogeriaanse elementen van communicatie genoemd die de  feedback bereiken die voorkomen dat taalgebruik onbedoeld aanvallend is. Deze zijn: 
# bekrachtiging, 
# empathie en 
# openheid. 

Voorbeelden van bekrachtiging zijn: je bent een fijne student, empathie: ik begrijp waar jij mee zit en openheid: ik vind het ook moeilijk. Bekrachtiging nodigt uit tot openheid, openheid nodigt uit tot begrip en begrip nodigt tot bekrachtiging, op deze ontstaat een positieve cyclus van feedback. Stel een student levert via de DLO een opdracht in en schrijft in het begeleidende bericht.

* '''Student''': ''Hierbij de uitwerking van opdracht 5, ik ben er niet helemaal tevreden over maar gezien de tijd kon ik er niet meer van maken.''
* '''Docent negatief''': ''Het is onacceptabel dat jij weer te weinig tijd aan de opdracht hebt besteed.''
:De feedback is negatief omdat er, vooral door het woord weer, een aanval op de persoon van de student wordt ingezet. De docent betrekt niet door gebruik van “ik vind of ervaar” de feedback op zichzelf (zijn opvattingen, emoties) en laat geen enkele blijk zien van begrip. De feedback is voorbeeld van ongeldig verklaren van de persoon van de student, onbegrip en een afstandelijke onpersoonlijke houding. 
* '''Docent neutraal''': ''Ik kan de opdracht niet goedkeuren en verwacht een aanvulling op grond van onderstaande opmerkingen.''
: De feedback kan neutraal bedoeld zijn. Door gebrek aan Rogeriaanse elementen (positief of negatief) in het commentaar en het niet zichtbaar zijn van non-verbale informatie, kunnen we dat niet met zekerheid vaststellen. De betrokken student is net als de meeste studenten onzeker over de ontvangst van de docent van een opdracht. Juist deze grote groep studenten heeft baat bij goede feedback. Feedback waarbij hen niet de emoties van de docent wordt onthouden. De kans is groot dat door zijn onzekerheid hij de feedback als negatief zal interpreteren.
* '''Docent positief''': ''Ik begrijp dat je door beperking van tijd niet de opdracht naar eigen tevredenheid hebt kunnen maken, maar wel hebt ingeleverd: beter iets dan niets. Soms heb ik te weinig tijd een opdracht van goede feedback te voorzien, doe het dan snel en ben dan eveneens teleurgesteld achteraf. Ik zou graag van je willen vernemen wat je nu verder verwacht. Mijn houding is dat ik, dan maar eventueel achteraf, alsnog de tijd moet investeren om te zorgen dat het product goed komt.'' 
: De docent toont in de feedback begrip (“ik begrijp”, “eveneens”), verklaart de student geldig door zijn argumenten en mening waardevol te achten, en heeft een open houding door ook zijn sterke maar ook zwakke kanten te laten zien. 

== Evaluatie ==

Een onderwijstechnoloog kan middels een gebruikerstest achterhalen of de ICT technologie de docent op de juiste wijze heeft ondersteund. Een studentevaluatie kan helpen bij het vaststellen of de lerenden echt baat hebben gehad door de inzet van ICT. Een onderwijstechnoloog kan ICT als middel, doel of als onderwerp zien.

== Middel ==

Een elektronische leeromgeving (elo) is een technische voorziening die de interactie faciliteert tussen het proces van het leren, de communicatie die nodig is voor het leren en de organisatie van het leren. Vandaar dat een ELO een gangbaar product is dat een onderwijstechnoloog oplevert, uitbouwt of onderhoudt.

Een besturingssysteem zoals Linux kan voor de school bijvoorbeeld een middel zijn dure licenties te mijden, om illegale software te vermijden of om in te spelen op de markt.

== Onderwerp ==

In plaats van ICT als middel of doel kan de onderwijstechnoloog ook ICT als onderwerp zien. Dus het onderwijzen over aspecten van ICT. ICT als vakgebied zelf in het onderwijs.

== Gebruikerstest ==

In een gebruikerstest wordt een docent met betrekking tot  een bepaald vak over het gebruik van ICT gepolst.

Als eerste wordt nagegaan of de gebruiker akkoord is met de test. Daarna worden de procedures doorgenomen wat betreft de test maar ook ten aanzien van die voor het gebruik van ICT. Belangrijk is dat wordt gestart met een zo duidelijk mogelijke beschrijving van de doelen waar de ICT een ondersteunende rol bij diende te spelen en hoe die rol eruit ziet.

Vervolgens kan de test onder andere de volgend vragen beantwoorden
* Gedraagt het systeem zich als vereist?
* Hoe is de beheerbaarsheid, flexibiliteit en onderhoudbaarheid van het gebruikte systeem?
* Hoe veilig is het systeem en hoe werkt de beveiliging?
* Hoe staat het met de connectiviteit, de infrastructuur en de portabiliteit
* Hoe wordt er gezorgd voor continuïteit?
* Wat kan men zeggen ten aanzien van de controleerbaarheid en testbaarheid?
* Hoe makkelijk kan de gedane inspanning worden herbruikt in andere settings?
* Hoe gebruikersvriendelijk is het systeem?
* Hoe aantrekkelijk en uniform is het systeem?
* Wat zijn de ervaringen betreffende duidelijkheid, doelgerichtheid en doelmatigheid?
* Hoe vriendelijk wordt het systeem ontvangen?
* Ten aanzien van de doelen wat zijn de opbrengsten van het gebruik van de ICT geweest?

== Studentevaluatie ==

Een voorbeeld van een vragenlijst voor een evaluatie door studenten is:

- '''Organisatie'''
* Wat vond je van de opzet van het gebruik van ICT voor het onderwijs?
# Zeer goed
# Goed
# Matig
# Slecht
: Graag toelichten waarom:
* In hoeverre was het onderwijs overzichtelijk ingedeeld?
# Erg overzichtelijk
# Overzichtelijk
# Weinig overzichtelijk
# Onoverzichtelijk

- '''Gebruik'''
* Hoe zinvol vond je het gebruik van ICT?
# Erg zinvol
# Zinvol
# Weinig zinvol
# Onzinning
* In hoeverre was het digitale materiaal tijdig beschikbaar?
# Altijd
# Meestal wel
# Soms
# Niet
* Wat had de docent nog meer met ICT kunnen doen?
* Wat is het totaal aantal uren dat je online hebt besteed?
* Waar werkte je meestal met ICT?
# Op de onderwijsinstelling
# Thuis
# Ergens anders
# Ongeveer evenveel op de onderwijsinstelling als thuis/ergens anders.
* Kwam je verder nog problemen tegen tijdens het gebruik van de Nestorcursus; zo ja, welke?

- '''Communicatie'''
* Welke communicatievormen middels ICT zijn in jullie groep gebruikt?
# Forum
# VLC
# Email
# Bestandsuitwisseling
# Andere
* Hoe verliep de communicatie van jullie groep met de docent?
# Zeer goed
# Goed
# Matig
# Slecht
* Op welke wijze verliep deze communicatie meestal?
# via de ELO
# via email 
# mondeling
# telefonisch
# anders
* Hoe verliep de communicatie met medegroepsleden over het uitwerken van de opdrachten?
# Zeer goed
# Goed
# Matig
# Slecht
* Op welke wijze verliep deze communicatie meestal?
# via de ELO
# via email 
# mondeling
# telefonisch
# anders
* Kun je aangeven wat voor redenen er waren om niet via telecommunicatie middelen te communiceren?

- '''Oordeel'''
* Met welk cijfer (0-10) zou je het hele onderwijs beoordelen?
* Met welk cijfer (0-10) zou je de inzet van ICT beoordelen?

== Toepassing ==
== Monkey Labs ==
Is eigenlijk een game.

Uitgeverij ''Die Keure'' en ''Larian Studios'' ontwikkelden ''Monkey Labs'', een game die het wiskundeonderwijs kan ondersteunen. De game wordt geleverd bij de handboeken ''Van Basis Tot Limiet'' voor de 1ste graad.

''Monkey Labs'' is een 3D-game waarin je aapjes moet bevrijden. Om die apen te bevrijden, moet je ze verslaan in een wiskundespelletje. Maar de game is zo ontwikkeld dat het niveau van de apen aangepast wordt aan het niveau van de leerling en het wordt steeds moeilijker. Op die manier kan de leerkracht erin slagen om wiskundeonderwijs op maat voor elke leerling te voorzien. Bovendien maakt het spel ook voortdurend diagnoses over het beheersingsniveau van de leerling. Op die manier heeft de leerkracht ook zicht op de prestaties van zijn/haar leerlingen.

* http://www.larian.com/monkeylabs.php
* http://www.educatief.diekeure.be/vbtl


== Geogebra ==

=== Wat kan je doen met Geogebra? ===
Geogebra is een wiskundepakket dat meetkunde, algebra en analyse combineert.

Enerzijds is Geogebra een dynamisch meetkundepakket. Je kan constructies uitvoeren met punten, vectoren, lijnstukken, rechten en kegelsneden en je kan deze tekenobjecten daarna dynamisch wijzigen.

Anderzijds kunnen functies, vergelijkingen en coördinaten rechtstreeks worden ingevoerd. Met Geogebra is het dus ook mogelijk om met variabelen te werken voor getallen, te rekenen met vectoren en punten, afgeleiden en integralen van functies te berekenen en er zijn ook commando's voorzien om bijv. nulpunten of extrema te berekenen.

Deze twee standpunten zijn typisch voor Geogebra: een uitdrukking in het algebravenster correspondeert met een object in het tekenvenster en omgekeerd.

=== Voorbeelden ===
Dit zijn enkele educatieve voorbeelden:
[http://www.geogebra.org/en/examples/ladder_wall/ladder_wall.html]
[http://www.geogebra.org/en/examples/integral/loweruppersum.html]

Voor meer voorbeelden neem je best een kijkje op de wiki van Geogebra : [http://www.geogebra.org/en/wiki/index.php/Main_Page].

== Lichamelijke Opvoeding ==
=== Videoanalyse ===
De dag van vandaag wordt er in meer en meer vakken gebruik gemaakt van ICT om de lessen te ondersteunen. Dit geldt ook voor LO waar gespecialiseerde software voor bewegingsanalyse stilaan wordt geïntegreerd.

De beste manier om bewegingsvaardigheden aan te leren is door visuele informatie: demonstratie bij mondelinge informatie. Video kan hierbij een grote rol spelen. Coaches maken nu reeds gebruik van video’s om spelsituaties te verklaren en het spel van tegenstrevers te analyseren.
Gespecialiseerde bedrijven, bv Dartfish, hebben software ontwikkeld die de analyses makkelijker maken voor zowel teamsporten als voor de individuele sporter.
Deze bedrijven hebben hun aandacht nu ook op het onderwijs gericht zodat de mogelijkheid bestaat dat de leerlingen zichzelf zien bewegen en uit hun fouten kunnen leren.

Om een videoanalyse te kunnen maken tijdens een les LO heb je een digitale videocamera nodig, een laptop om de beelden van de camera te importeren, software om de beelden te verwerken en eventueel een beamer om de beelden te projecteren..

Voordelen:
* Opgenomen beelden in slow motion tonen zodat er visuele feedback kan gegeven worden om zo correcties en aandachtspunten aan te reiken.
* Split screen: het naast elkaar zetten van twee opnames, bv. aan de ene kant het ideale voorbeeld en aan de andere kant de uitvoering van de leerling. Om de progressie te evalueren kunnen er ook twee uitvoeringen van de leerling  getoond worden.
* Beelden kunnen ook over elkaar gezet worden.
* Stroboscopisch stilzetten van beelden.
* Presentatie van een bewegingsanalyse kan als lesmateriaal gebruikt worden.
* Digitaal portfolio per leerling waarbij ze hun progressie gedurende het schooljaar kunnen zien.

Nadelen:
* Enige ICT-kennis is vereist.
* Aanschaffen van de nodige middelen.
* Diefstalonveilige situatie: materiaal is makkelijk mee te nemen
* Sommige leerlingen zien zichzelf niet graag op beeld of gaan zich aanstellen

Referenties:
* http://www.zandsteeg.org/natnl/videoanalyse.pdf
* http://www.fontys.nl/supportal/videoanalyse.in.de.les.lo.140122.htm


== Optojump ==
Optojump is een uiterst precies optisch meetinstrument waar de vluchttijd, contacttijd, de lengte van de pas/sprong en de verticale en horizontale snelheid kan gemeten worden aan de hand van een infraroodveld

Om het Optojumpmeetinstrument te kunnen gebruiken tijdens de lessen LO, heb je het meetinstrument nodig. Dit bestaat uit twee optische staven die op de grond tegenover elkaar geplaatst worden en die met een laptop of vaste PC worden verbonden. Verder heb je de software Racetime 2 time nodig.

Voordelen:
* Het aantal sprongen/passen, de contacttijd, de vluchttijd, de hoogte in cm, het ritme, specifieke energie, specifieke kracht, de totale energie,en de totale kracht kunnen gemeten worden.
* Het instrument kan ook aan beide zijden van  een loopband geplaatst worden. Het programma registreert dan de contacttijden, de vluchttijden en de lengte van de stappen terwijl de atleet loopt. Hier kunnen de sprints en de shuttle (beep-)test geëvalueerd worden.
* Dit toestel heeft de mogelijkheid om op een uiterst precieze manier de versnelling te bestuderen in alle sporten waar een optimale explosiviteit mee gepaard gaat.

Nadelen:
* Het hoge prijskaartje
* Gezien de specifieke werking van dit apparaat is het niet interessant om het in het reguliere onderwijs te gebruiken. Topsportscholen kunnen echter wel baat hebben bij het gebruik ervan.

Referenties: 
* http://www.microgate.it/eng/timing_sport/optojump_home.asp
* http://www.finishlynx.com/products/measure_n_monitor/optojump/index.htm


== Nike + iPod ==
De set van nike en iPod is samengesteld uit een zender en een ontvanger. De zender of de sensor maak je vast aan je veters of je stopt hem in de holte van je speciale nike-schoen. De ontvanger klik je vast aan je nano (model van iPod). Het moet dit model zijn anders werkt het niet.

Het geheel ziet eruit als een stappenteller maar dit concept is gebaseerd op een acceleratiemeter. Deze meter meet de tijd dat je voet op de grond staat en de stand van je voeten tijdens het lopen. De som van alle tijdens de gelopen afstand, geeft jou een betrouwbare afstands- en snelheidsweergave weer.

De nike + iPod sport kit berekent 4 parameters:

*het aantal verbruikte calorieën
*de afstand
*het tempo
*de tijd

Zodra je gestart bent met de inspanning hoef je in principe niet de hele tijd te kijken naar je iPod-scherm . De iPod fluistert op regelmatige tijdstippen de informatie in je oor, zoals 2km, 15min, 150 ca. 

Alles kan natuurlijk afgelezen worden op het scherm van je iPod, maar dan moet je beginnen te werken met je iPod tijdens het lopen en dit is niet altijd even handig. 

Tevens bestaat er een speciale armband waar je je iPodin  kan steken. Dit is handig, omdat het risico zo wordt verkleind dat je per ongeluk op een van de knoppen drukt en zo je gegevens verliest of de registratie van je gegevens stillegt.

Na de inspanning kunnen de parameters afstand, tijd, tempo en calorieën afgelezen worden in de rubriek vorige ''workout''. Dezelfde gegevens, maar dan van vroegere inspanningen, zijn terug te vinden in het menu ''recente workouts''.

Het aantal gegevens is beperkt op je iPod. Zodra je hem aansluit op je computer, start het programma iTunes automatisch op. Alles wordt dan naar de website gebracht. Alle gegevens (tijd, afstand, tempo en calorieën) worden dan weergegeven op een lijngrafiek. Natuurlijk kan je deze gegevens ook gewoon bekijken op je iPod. Er is wel nog een leuk extraatje verbonden aan de website. Je kan namelijk de tussenresultaten bekijken wanneer je met je muis op de tijdstippen in de grafiek klikt, zo krijg je de snelheid op de tussenliggende kilometers te zien.

Tijdens het lopen hoor je natuurlijk ook je zelf gekozen muziek.

Voordelen:
* je hebt veel informatie (afstand, tijd, tempo en calorieën)
* het wordt in je oor gefluisterd
* je favoriete muziek tijdens de inspanning
* na de afloop kan je je gegevens koppelen aan de computer
* je kan je resultaten vergelijken met elkaar

Nadelen:
* het is zeer duur
* het is in het Engels (zelfs wanneer je het heb ingesteld in het Nederlands)
* het is tijdrovend 
* je moet wat handig zijn om er mee overweg te kunnen

Het is zeker bruikbaar in het onderwijs maar het is zeer duur (niet iedereen beschikt erover en je kan het niet verplicht maken). Tevens zal de leerkracht er veel tijd over doen om alle gegevens van de leerlingen te controleren en op te slaan. Tevens zal de leerkracht een beetje handig moeten zijn om met dit concept te werken. 

Referenties:
* http://www.apple.com/nl/ipod/nike/run.html
* http://www.ictnieuws.net/recensies_detail.php?ID=37

== Wii Fit ==
De Wii Fit is een uitvinding van Nintendo. Het is een spel waarbij je verschillende fitnessoefeningen kan doen. Het is ontwikkeld voor de Nintendo Wii en het wordt gespeeld door middel van het Wii Balance Board. Dit Board is een bewegingsgevoelige weegschaal die kan registreren hoe het met je evenwicht gesteld is. Daarnaast kan het ook nog je BMI (Body Mass Index) berekenen. Het leuke aan de Wii Fit is dat je kan controleren hoe het met je conditie gesteld is. Zo kan je door middel van de Body Test (waar je gewicht en balans wordt berekend) je Wii Fit Age berekenen. Dit laat het verschil zien tussen je werkelijke leeftijd en de leeftijd die bij je gemeten testresultaten hoort. Met andere woorden, je kan op die manier controleren of je lichaam goed in conditie is volgens je leeftijd. Voor het verbeteren van je conditie kan je gebruik maken van: Yoga-oefeningen, Spieroefeningen en nog zoveel meer. De vooruitgang die je maakt kan je dan opvolgen door middel van grafieken. Er zijn grafieken voor het gewicht, de BMI en de Wii Fit Age.

Voordelen:
*Informatie m.b.t. de algemene conditie (BMI, evenwicht en Wii Fit Age).
*Na afloop krijg je via grafiek je eventuele vorderingen te zien m.b.t. je algemene conditie.
*Je kan je resultaten vergelijken met elkaar, iedereen kan namelijk registreren op de Wii Fit waardoor iedereen ook zijn eigen individuele resultaten heeft.
*Je hoeft helemaal niet zo handig te zijn om het te kunnen installeren.
*Alle berekeningen gebeuren door de Wii zelf dus het vraagt niet veel tijd.

Nadelen:
*Het is duur
*Het is in het Engels
*Je kan slechts 1 Wii Balance Board installeren per Wii

De Wii Fit is zeker bruikbaar in het onderwijs in die mate dat je het kan gebruiken als een leerlingopvolgsysteem. Je kan namelijk nagaan hoe het met de conditie van je leerlingen gesteld is en dus ingrijpen wanneer er effectief leerlingen zijn met problemen.
Probleem is wel dat het enorm duur is. Daarom is het voor scholen ook aan te raden om bijvoorbeeld een aankoop te doen van bijvoorbeeld 5 Wii’s. Daarna kan je de leerlingen klas per klas bij jou laten komen en op die manier hun conditie testen. 
Naast het gebruik van de Wii Fit als leerlingopvolgsysteem is het ook een goede leerschool voor de leerlingen zelf. Op die manier worden zij geconfronteerd met hun eigen mogelijkheden of beperkingen. Dit kan een aanzet zijn voor bepaalde leerlingen om gezonder te gaan leven of om eventueel aan sport te gaan doen.

De Wii Fit is geen klinisch gevalideerd toestel, dus moet men uiterst voorzichtig zijn met de interpretatie van de resultaten. Het is eerder een speelse manier om de bevolking (zowel jong als oud) te sensibiliseren wat de gezondheid betreft.
De Wii Fit is niet echt geschikt om te integreren in een les Lichamelijke Opvoeding wanneer er veel studenten aan deelnemen. Deze hebben vaak niet het nodige respect voor het materiaal, door de aantrekkingskracht van de spelconsole zouden andere aspecten van de les wel eens vergeten kunnen worden. 
Het zou beter zijn indien de Wii Fit beschikbaar is voor leerlingen die niet kunnen deelnemen aan de les LO om op een andere manier toch in beweging te kunnen zijn. 
Een andere mogelijkheid is dat de Wii Fit ter beschikking staat van leerlingen die in de avondstudie dienen te blijven en al hun huiswerk reeds gemaakt hebben. Op die manier zullen zij gemotiveerder hun huiswerk maken en daarna niet de medeleerlingen storen die nog aan het werk zijn.

Referenties:
* http://ms2.nintendo-europe.com/wiifit/nlNL/
* http://nl.wikipedia.org/wiki/Wii_Fit


== Online lesvoorbereiding ==
http://www.sports-media.org is een site voor leerkrachten en toekomstige leerkrachten LO. Het bevat naast nuttige informatie en evenementen ook een grote database met lesvoorbereidingen voor zowel kleuter-, lager- als secundair onderwijs. Men kan deze gratis raadplegen als men eerst zelf een lesvoorbereiding toevoegt, wanneer de ingezonden lesvoorbereiding kwalitatief goed bevonden wordt, kan men elke lesvoorbereiding in de database downloaden.
Dit is een mogelijkheid voor leerkrachten die al lesgeven om nieuwe ideetjes op te doen. Het gevaar schuilt erin dat andere leerkrachten systematisch hiervan lesvoorbereidingen overnemen om klakkeloos in hun eigen lessen toe te passen. Daardoor zullen deze leerkrachten hun eigenheid verliezen en niet op een zelfstandige manier hun lessen voorbereiden.

Referenties:
* http://www.sports-media.org/


== Playbook Software ==
Er bestaan verschillende softwareprogramma's die bedoeld zijn voor coaches van ploegsporten zoals voetbal, volleybal, basketbal e.d.. Deze programma's kunnen echter ook zeer handig zijn voor leerkrachten LO. Men kan er oefeningen op voorbereiden en het bevat ook meestal een database met standaard-oefeningen. Er bestaan tal van verschillende playbooks met een prijsklasse tussen 30$ en 200$. Op http://www.jes-soft.com/ vindt men playbooks voor basketbal, volleybal, baseball, american football, hockey, en waterpolo. Deze kunnen gratis gedownload worden en gebruikt worden voor een bepaalde periode, daarna moet je bijbetalen voor de extra opties, maar de basisfuncties kan men blijven gebruiken.

Een voorbeeld hiervan vind je op onderstaande link
* http://www.jes-soft.com/playbook/screen.html

Voordelen:
*men kan oefeningen opslagen en in verschillende categorieën onderverdelen
*het is een eenvoudig te gebruiken manier om oefeningen op te stellen
*het heeft een animatiescherm waarop men de oefening kan volgen
*een teksteditor om de oefenigen te beschrijven
*een export- en importfunctie om oefeningen met andere gebruikers uit te wisselen
*afdrukken van afbeeldingen in hoge kwaliteit 
*mogelijkheid tot het maken van een lijst van oefeningen voor een bepaalde les
*gemakkelijk te gebruiken
*duidelijke weergave van de oefeningen
*men kan complexe oefeningen aan de leerlingen tonen (mits de aanwezigheid van een laptop)
*men kan een lesvoorbereiding makkelijk afprinten

Nadelen:
*de meeste playbooks zijn redelijk duur

Referenties:
* http://www.jes-soft.com/
* http://www.playmanager.com/


== Voedingsanamnese ==
Leerlingen die in het Technisch Secundair Onderwijs de opleiding Lichamelijke Opvoeding en Sport volgen, krijgen in de 2&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; graad wekelijks 2 uren Theorie van de Lichamelijke Opvoeding. In de leerplannen wordt onder andere gevraagd om aan volgende zaken te werken:

* De leerplandoelstelling: De leerlingen kunnen inzicht verwerven in de principes van voeding bij fysieke inspanningen, sportbeoefening en topsportprestaties. 
* De leerinhoud: indeling van de voedingsstoffen, algemene regels, invloed op de spijsvertering en gebruik maken van maaltijdwijzer, PC en CD-ROM.  
Om dit zo concreet en levendig mogelijk te maken, ga ik de leerlingen een voedingsanamnese (analyse van wat iemand eet) laten maken.

Bij de start van de lessenreeks krijgen de leerlingen een taak zijnde: noteer gedurende 1 dag al het voedsel dat opgenomen wordt. Zij noteren heel duidelijk op een daarvoor voorzien sjabloon wat en hoeveel zij eten. Om deze taak te vereenvoudigen, krijgen de leerlingen een aantal documenten met info over maten en gewichten en hoe een voedingsanamnese te maken. Daarnaast krijgen zij een aantal documenten met daarop verschillende 'print screens' om de verwerking van de voedingsanamnese te vereenvoudigen. Tijdens één van de daaropvolgende lessen wordt er een les gegeven in een ICT lokaal. Alle leerlingen krijgen een PC ter beschikking en samen wordt er naar volgende site gesurft. www.voedingsmiddelentabel.nl. Op deze site kunnen de leerlingen individueel berekenen hoeveel calorieën zij die dag hebben opgenomen. Nadien volgt een verwerking van het energieverbruik en de samenstelling van de voeding (eiwitten, koolhydraten en vetten). Al deze gegevens kan de leerling op een eenvoudige wijze op deze site terugvinden.

Voordelen:
*Door in eerste instantie de leerlingen hun eigen voeding te laten opschrijven, wek je de interesse op en laat je hen stilstaan bij hun eigen eetgewoontes.
*Leerlingen kunnen individueel alles berekenen.
*Leerlingen kunnen op eigen niveau werken.
*De leerkracht loopt rond en geeft feedback waar nodig (prima differentiatie).
*Het programma is heel kindvriendelijk

Nadelen:
*Thuis noteren verloopt soms stroef, niet ernstig genoeg.
*Controle van wat leerlingen thuis eten, is onbestaand (kan dus uit de duim gezogen zijn).
*Beschikt de school niet over genoeg computers dan is dit niet mogelijk.
*Vooraf moet je als leerkracht goed voorbereid zijn (pc minded is een troef)

Referenties:
* http://www.voedingsmiddelentabel.nl
* http://www.gemeenschapsonderwijs.be/sites/portaal_nieuw/SO/Lessentabellen/Lessentabellen/sport%20-%20BSO-TSO.pdf

== Hartslagmeter == 
De afgelopen jaren is het bewustzijn van de slechte fysieke conditie van onze jeugd steeds groter geworden. Ondanks talrijke pogingen om de jongeren terug op het goede spoor te zetten om een gezonde en fysiek actieve levensstijl aan te nemen is er nog steeds weinig beterschap merkbaar. Veel jongeren vertonen een sedentaire levensstijl door een gebrek aan mogelijkheden, succes of zelfmotivatie om fysiek actief te zijn. Programma’s die gebruik maken van een hartslagmonitor blijken een goed middel te zijn om dit fenomeen te bestrijden. Cardiovasculaire fitnessprogramma’s met hartslagmeters, aangeboden in de lessen Lichamelijke Opvoeding, promoten namelijk individuele begeleiding en leggen een grotere verantwoordelijkheid bij de leerlingen. Fysieke activiteit wordt onderverdeeld in vier dimensies: frequentie (#sessies/week), intensiteit (energievrijgave gecorrigeerd voor lichaamsgrootte), tijd (minuten) en type (kwalitatieve beschrijving van het soort activiteit). Van deze vier dimensies is het meten van de intensiteit van een activiteit vaak het moeilijkste voor een leerkracht. Leerkrachten meten de intensiteit van hun activiteiten bij leerlingen namelijk meestal door het observeren van hun leerlingen. Deze methode blijkt echter zeer subjectief te zijn. Sommige leerlingen blijken bijvoorbeeld vrij hoge hartslagwaarden te bereiken zonder dit fysiek uit te laten schijnen, wat het inschatten moeilijk maakt. Om een duidelijker beeld te krijgen over de intensiteit waaraan leerlingen sporten, kan het gebruik van een hartslagmeter gedurende de lessen Lichamelijke Opvoeding bijgevolg zeer nuttig zijn! Volgens www.gezondheid.infoblog.be lijdt 1 op 5 kinderen aan Obesitas. Dit komt er op neer in het onderwijs, dat 20% van de leerlingen een overgewicht heeft! 

'''Het bepalen van de hartslagzones'''

De beste methode om de hartslagzones van een persoon te bepalen, is door een progressieve inspanningstest uit te voeren onder begeleiding van een sportarts. Aangezien het onmogelijk is om alle leerlingen een dergelijke inspanningstest te laten ondergaan, kan men in een onderwijscontext gebruik maken van de formule van Karvonen om de verschillende hartslagzones bij leerlingen te bepalen.
Formule van Karvonen:
HFopt = HFrust + (HFmax – Hfrust) * gewenste intensiteits%
                      
HFrust = de rusthartslag
         Polsslag nemen als men ’s morgens wakker wordt

HFmax = de maximale hartslag
        Hartslag na een maximale inspanningsproef
        Schatting: 220 – leeftijd

Vervolgens kan men de verschillende hartslagzones gaan bepalen die naar de verschillende soorten trainingen verwijzen:
65-65% : Recuperatie training
65-70% : LSD training (Long Slow Distance)
70-75% : Extensieve uithouding
75-85% : Intensieve uithouding
85-90% : Tempo-interval
90-95% : Intensieve interval


'''Het gebruik van een hartslagmeter in de lessen Lichamelijke Opvoeding'''

In de evaluatie voor de lessen Lichamelijke Opvoeding wordt voornamelijk belang gehecht aan de participatie van de leerlingen. Bij het observeren van lessen Lichamelijke Opvoeding kan men jammer genoeg vaak hetzelfde verschijnsel terug zien, namelijk dat een minderheid van de leerlingen meer actief betrokken zijn in de activiteit in vergelijking met anderen. Oorzaak hiervan is vaak gelegen in het gedifferentieerde niveau van fysieke fitheid van leerlingen in eenzelfde klas waardoor de motivatie van de ‘minder getalenteerde’ leerlingen fel afneemt.
Effectieve instructie over een gezonde levensstijl met sportbeoefening en een grotere betrokkenheid bij lichaamsbeweging zijn bijgevolg enkele belangrijke werkpunten voor leerkrachten LO om dit grote verschil in de toekomst zo veel mogelijk weg te werken of te beperken. Aan de ene kant zou dit de motivatie van iedere student om fysiek actief te zijn, moeten bevorderen. Aan de andere kant zou het de leerkrachten een beter inzicht moeten geven over de fysieke mogelijkheden van zijn/haar leerlingen, wat het mogelijk maakt om effectievere instructies te geven naar de toekomst toe. Als het doel van de leerkracht is om alle studenten te laten werken naar gelang hun potentieel, kan het gebruik van een hartslagmeter een grote hulp zijn. Het kan de leerkracht namelijk helpen bij het plannen van activiteiten, verwerken van gegevens en opstellen van instructies, net zoals een wiskunde leerkracht gradueel de moeilijkheidsgraad van zijn lessen opbouwt. 
In de Verenigde Staten is men zich al een tijdje bewust van de mogelijkheden die de technologie hen te bieden heeft. POLAR, een wereldwijd bekend merk voor hartslagmeters, biedt namelijk speciale programma’s aan die het gebruik van hartslagmeters gedurende de lessen Lichamelijke Opvoeding stimuleert. Om de scholen warm te maken, worden er onder andere speciale workshops aangeboden. Nadeel van deze toepassing blijft echter het prijskaartje!


Referenties:
* http://education.polarusa.com/education/default.asp
* http://www.3athlon.be/www/content/view/23/21/
* Using heart rate monitors for effective teaching and curricular accountability in physical education: a commentary. L. G. Driscoll, B. Conner – Gray; Vahperd Journal, Spring, 2008.
* Preventing obesity and increasing aerobic fitness with heart rate monitors in PE class: initial findings. L. G. Driscoll, M. T. Stimpson, Y. Miyazaki; Vahperd Journal, Spring 2007.

== SportsTracker ==
SportsTracker is een tool voor mensen die hun sportactiviteiten willen monitoren op een eenvoudige wijze, die bovendien gratis is! Deze open source software, onder GNU General Public License uitgegeven, is niet-sportspecifiek opgegesteld wat toelaat om verschillende sporten in 1 overzicht te plaatsen.
Het feit dat SportsTracker gratis is en eenvoudig in gebruik is een grote troef voor toepassing in het onderwijs. Het laat de leerkracht toe om leerlingen op zelfstandige basis te laten kennismaken met trainingsdagboeken, planning en periodisering en het belang van HF-metingen bij training. Tevens kan het leerlingen die kampen met overgewicht helpen om hun gewicht, fysieke activiteit én voedingsgewoonten in kaart te brengen (als notitie) en zo in overleg met de leerkracht LO/ de leerkracht die instaat voor gezondheidsbeleid een levensstijl te ontwikkelen die hun lichamelijk welzijn ten goede komt.

Voordelen:
* verschillende sporten in te voeren
* per sport verschillende trainingstypes in te voeren.
* uw hartslag per training in te voeren.
* notities in de kalender toe te voegen (vb. trainingsschema's en wedstrijden).
* uw lichaamsgewicht in te voeren ( hierbij kunnen opmerkingen worden ingegeven zoals vb.: ziekte, afvallen om in een lagere gewichtsklasse te komen,...).
* bij het gebruik van een hartslagmeter met pc-link uw HF tijdens training bij te houden in uw SportsTracker.
* Uw afgelegde weg per training in uw SportsTracker te importeren met behulp van HF-meter met ingebouwde GPS (vb. Garmin edge).
* Statistieken per sport op te roepen.
* De statistieken grafisch weer te geven in diagrammen. (cummulatieve afstand, trainingsduur, HF, gewicht,...).
* Zoals reeds aangehaald is het vrije software, dus gratis in gebruik en aanpassingen zijn mogelijk.
* Het is niet noodzakelijk om dure apparaten aan te kopen, (vb. HF-meters, ipods, speciale schoenen,...) De hartslag kan ook handmatig worden ingegeven en de afgelegde afstand ook.(plan je te lopen route via google maps of een andere routeplanner).
* Alle sporten kunnen afzonderlijk ingegeven worden en worden herkend in de statistieken aan hun specifieke kleur.
* Het gebruik van opmerkingen en notities laat de sporter toe te melden hoe ze zich voelen, wat belangrijk kan zijn om &quot;overtraining&quot; op te sporen
.
Nadelen:
* In het begin zal het invoeren van je sporten, wedstrijdmomenten, trainingsschema's en trainingstypes redelijk tijdsintensief zijn. Eens deze klus geklaard is loopt het programma daarentegen als een trein.
* U moet een pc te uwer beschikking hebben om de gegevens na uw training in te geven.

Referenties:
* http://www.saring.de/sportstracker/index.html
* http://maps.google.com/maps?oe=UTF-8&amp;gfns=1&amp;q=f&amp;um=1&amp;ie=UTF-8&amp;sa=N&amp;hl=nl&amp;tab=wl


== Geschiedenis == 
Het is niet altijd eenvoudig het vak geschiedenis te koppelen aan informatica-gebruik. De meeste informatie voor deze leerstof is immers terug te vinden in bronnen die reeds bestonden voor iemand ooit een computer gezien had, laat staan gebruikt. Daarom lijkt het mij nuttig enige ideeën op een rijtje te zetten die het gebruik van ICT tijdens lessen geschiedenis iets meer vanzelfsprekend maken. In eerste instantie wordt een overzicht gegeven van het vinden van informatie via ICT. In een tweede stuk worden enkele ideeën aangeboden voor het concrete toepassen van ICT tijdens de lessen.

Het gebruiken van informatica kan leerlingen helpen informatie terug te vinden, zoals hierboven aangereikt, is dit net de minst evidente toepassing van ICT voor geschiedenis. Gelukkig bestaat er een grote hoeveelheid historische informatie die zowel op het internet als via cd-roms makkelijk raadpleegbaar is. Een voordeel hiervan is dat de gegevens veel makkelijker toegankelijk zijn en er geen zoektocht in bibliotheken, referentiewerken en kaartenbakken voor nodig is. De hoeveelheid van het materiaal kan in vele omstandigheden zelfs een hindernis vormen voor het efficiënt vinden van de benodigde informatie. De leerkracht moet daarom zijn leerlingen bijstaan en begeleiden. Het is in dat opzicht interessant het materiaal te beperken tot die teksten die in het Nederlands zijn opgesteld. Op die manier wordt de grote hoop informatie iets of wat overzichtelijker en kan men er zeker van zijn dat de leerlingen alle teksten begrijpen. Studenten kunnen zo beter structureren en opdrachten efficiënt afhandelen. Een andere mogelijkheid is om de teksten te sorteren op grond van hun publicatiedatum.
Bij het gebruiken van internet is het voor de leerkracht zeer belangrijk de leerlingen een kritische houding bij te brengen. Ze moeten immers leren welke informatie ze kunnen vertrouwen en welke niet. Dit is uiteraard steeds erg belangrijk, maar bij het medium internet is zo’n instelling onontbeerlijk. 
Als leerkrachten rekening houden met al deze richtlijnen, kunnen de leerlingen door het gebruik van ICT meer informatie opsteken dan enkel louter historische.

Geschiedenis is een vak dat voor vele middelbare scholieren zeer theoretisch blijft. ICT kan helpen om de kennis van het verleden concreter te maken door historische games en simulaties te gebruiken. Dergelijke games bieden leerlingen de kans om in aanraking te komen met het leven uit een andere periode; ze leren de beperkingen en eigenaardigheden van die tijd aan den lijve ondervinden. Zo moeten ze bijvoorbeeld een opdracht uitvoeren zoals het inladen van een VOC schip in Indië en het vervolgens veilig naar Amsterdam laten varen en de lading daar verkopen. Extra historische informatie kan bij zo’n spel gegeven worden waardoor de kennis van de periode of handelingen er enkel op vooruit kan gaan. Echte historisch kennis of vaardigheden worden hierbij slechts in mindere mate opgedaan, inleving daarentegen wordt er sterk door bevorderd. 

Een voorbeeld van een interessant computerspel waarbij leerlingen hun tijdsbesef kunnen oefenen is Jacht door de eeuwen. In het spel kan men met een tijdsmachine doorheen de eeuwen reizen, de bedoeling is door middel van ruilen een geheime sleutel te bekomen. De leerlingen moeten er bij deze reis op letten de juiste kleding aan te trekken en ruilobjecten mee te nemen die voor de mensen in de betreffende periode aantrekkelijk zijn. Bovendien moet men zich ook voorzien van hulpmiddelen om zich te helpen bij rampen die kunnen voorkomen in een bepaalde periode. 

In het Britse geschiedenisonderwijs heeft men een cd-rom ontwikkeld die de inleving kan bevorderen door middel van simulatie: The Troubled Century. Leerlingen kunnen zich in verschillende belangrijke sleutelmomenten van de 20e eeuw inleven. Ze kunnen bijvoorbeeld de rol van adviseur van de Duitse keizer of Britse premier invullen voor de periode waarin de eerste wereldoorlog uitbrak. In een ander onderdeel kunnen ze een van de onderhandelaars zijn in Versailles in 1918. In deze functie krijgen ze vragen voorgeschoteld waarop ze een antwoord moeten kunnen geven. Allerlei verschillende aspecten van de oorlog komen zo aan bod en leerlingen laten op deze manier zien welke inzichten zij verworven hebben in de dynamiek van die gebeurtenis. Niet enkel feitenkennis, maar ook onderliggende structuren die op lange termijn van belang zijn worden zo aangeraakt.

Referenties: 
* WILSCHUT (Arie), VAN STRAATEN (Dick) en VAN RIESSEN (Marcel). Geschiedenisdidactiek. Handboek voor de vakdocent. Bussum, Uitgeverij Coutinho, 2004, pp. 197-212.
* Ministerie van OC en W (2002). &quot;Zin en onzin over het rendement van ICT in het onderwijs.&quot;
* http://www.awbruna.nl/catalog/eeuwen.htm
* http://www.toolfactory.com/news/view?id=66

== CIRCE-Project ==
De klassieke talen, Latijn en Grieks, hebben vaak af te rekenen met een nogal oubollig imago. De term klassiek verwijst immers niet alleen naar de Griekse en Romeinse oudheid, maar staat ook synoniem voor een traditionele benaderingswijze. Toch is het gebruik van ICT lang niet onverenigbaar met het onderwijs van de klassieke talen, zoals onder meer geïllustreerd wordt door het CIRCE-project.

CIRCE is een Engels acroniem dat staat voor &quot;Classics &amp; ICT Resource Course for Europe&quot;. Het project werd uitgewerkt door een partnerschap van leerkrachten Latijn en Grieks uit België, Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Het initiatief is opgericht vanuit de centrale vraag hoe computertechnologie het onderwijs in de klassieke talen en cultuur in het Europa van vandaag kan verrijken en richt zich op “al wie de kwaliteit van zijn/haar werk wil verhogen door gebruik te maken van moderne technologieën.”[http://www.circe.be/content/view/61/245/lang,nl/]
 
Op de website www.circe.be vindt u onder meer een aantal casestudies over de integratie van ICT in het klassieke talenonderwijs, een uitgebreid fotoarchief, een onderdeel over relevante websites en software, een artikel over het gebruik en het installeren van specifieke lettertypes, maar ook voorbeelden van lesvoorbereidingen. Geïnteresseerden kunnen zich op de website bovendien inschrijven voor een cursus die elk jaar georganiseerd wordt in één van de partnerlanden. 
CIRCE  is ook terug te vinden op Facebook.

== Latijn ==

Wie denkt dat Latijn en ICT niet te combineren vallen, heeft het grandioos mis of is gewoon erg ouderwets! Op het internet zijn verscheidene websites te vinden die teksten, vertalingen, cultuur, grammatica en oefeningen aanbieden voor het vak Latijn.[http://www.everyoneweb.com/OneEzelsbruggetjePerChild/]

* Wat de teksten betreft kan het voor de leerkracht erg handig zijn om bijvoorbeeld een digitale versie te gebruiken in plaats van de teksten te gebruiken uit de Loeb-, Budé- of Toebneredities. Wie deze teksten graag gratis opzoekt, kan terecht op volgende websites:
* http://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus:collection:Greco-Roman&amp;redirect=true.
* http://www.thelatinlibrary.com/.

Wat interessant is aan '''Perseus''', is dat ze de teksten aanbiedt en bovendien bij elk woord een grammaticale verklaring en vertaling voorziet. De website is wel in het Engels geschreven en lijkt een beetje rommelig, maar is erg wetenschappelijk onderbouwd qua bronnen en commentaren.
De '''Latin Library''' is ook een Engelse site die allerlei Latijnse teksten weergeeft, maar is niet zo wetenschappelijk als Perseus. Het nadeel van deze twee websites is dat een kritisch apparaat ontbreekt.

Verder is er nog een Open Sourceprogramma, '''Diogenes''' genaamd, om Latijnse teksten en hun grammaticale en lexicale uitleg te raadplegen. Het progamma zelf is gratis te downloaden op volgende site: http://www.dur.ac.uk/p.j.heslin/Software/Diogenes/index.php. De teksten zelf zijn gepubliceerd bij de Thesaurus Linguae Graecae en de Packard Humanities Institute, maar zijn jammer genoeg niet gratis te verkrijgen. Zonder de teksten ben je dus niets met het programma Diogenes. Op deze site kan je de teksten na betaling verkrijgen: http://www.tlg.uci.edu/. Je kan TLG wel eerst eens uitproberen.

Vandaag de dag kan men veel literatuur vinden in verband met de Latijnse en Griekse Oudheid. Een '''overzicht met Nederlandse vertalingen''' en commentaren van Latijnse werken is altijd handig voor een leerkracht Klassieke Talen: DE RYNCK, P., Welkenhuyse, A. ''De Oudheid in het Nederlands'', Uitgeverij Ambo, 1997. Op het internet kan men van dit boek de lijst met vertalingen raadplegen door te zoeken op auteur: http://www.dbnl.org/tekst/rync001oudh01_01/.

Voor wie graag op de hoogte blijft van het laatste nieuws, filmpjes, recensies en bijscholingen omtrent Latijn, is er een '''blog''' beschikbaar op vivaclassica op blogspot. Het filmpje in verband met Bart De Wever en de regeringsvorming “Hoe goed kent De Wever zijn Latijn” is een aanrader. Voor wie onmiddellijk het filmpje wil bekijken: http://www.gva.be/dossiers/gemeenteraad/hoe-goed-kent-de-wever-zijn-latijn.aspx.


Wie graag een keertje lacht met grapjes in verband met Latijn en Grieks, moet deze verzamelsite vol met '''cartoons''' raadplegen: http://www.stilus.nl/cartoons/index.htm. De website biedt ook een overzicht van reclame aangaande de Romeinse en Griekse oudheid.

Het Latijn is absoluut GEEN dode taal! Voor chatliefhebbers bestaat er zelfs een '''Locutorium Latinum''' (Latijnse chatruimte), die opgestart werd door de '''Circulus Latinus Panormitanus''', die bovendien volledig in het Latijn geschreven is, dus ook alle teksten, instructies en contacten met de CLP-webmaster of de chatmoderator. Vooral bedoeld voor die-hards, maar zeker ook interessant om een keertje te integreren in de derde graad Latijn. De leerlingen kunnen via de chatruimte kennismaken met Latijnse themazinnen, wat het inzicht in grammatica en tekststructuur verbetert. Voor wie interesse heeft: http://www.cirlapa.org/locutorium/index.php.

Vooraleer men naar de chatruimte kan gaan, moet men eerst registreren via “''Nomen da''”. Daar wordt dan gevraagd naar je ''Agnomen'' (= gebruikersnaam), een ''Signum arcanum'' (= paswoord) en je ''inscriptio electronica'' (= e-mailadres). Andere gegevens, zoals je voornaam, je geslacht, leeftijd, nationaliteit, stad, functie en homepagina, zijn facultatief te vermelden. Eens je geregistreerd bent, krijg je een e-mail, waarbij je moet klikken op een link. Daarna kan je telkens inloggen via “''Intra''”, waar er gevraagd wordt naar je ''Agnomen'' en ''Signum arcanum''. 

Zodra je aangemeld bent bij het Locutorium, zie je een pagina met frames, waarvan de linkerkant bestemd is voor berichten die de gebruikers kunnen lezen. Aan de rechterkant heb je de mogelijkheid om met de mensen die online zijn privégesprekken te voeren. De onderkant van het scherm bevat een ruimte om in te schrijven, een knop om je tekst te versturen (Immitte) en uiteraard ook de mogelijkheid om emoticons te kiezen. Je komt onmiddellijk in contact met mensen uit diverse landen, maar slechts één taal primeert: het Latijn. Blijkbaar nog steeds een lingua franca anno 2010!

* Handig om snel wat extra informatie op te zoeken in verband met Latijn is het '''Portaal Latijn''' op Wikipedia: 
http://nl.wikipedia.org/wiki/Portaal:Latijn.
* In Finland bestaat er een radiozender, de '''Nuntii Latini''', die nieuwsberichten in het Latijn uitzendt. De website post zelfs recente nieuwsberichten in het Latijn. Zie: http://www.yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/.
* Voor wie het gevoel wil hebben een echte Latijnse 'gazet' te lezen, is er '''Ephemeris''', die dagelijks wordt bijgewerkt met het laatste nieuws: http://ephemeris.alcuinus.net/index.php.
* De '''Duitse HipHopgroep Ista''' rapt in het Latijn. De enkele demo's van de liedjes en de lyrics zijn te vinden op volgende website: http://www.ista-latina.de/index.php.

== Cultuur ==
Degenen die geen duur ticket willen betalen om Rome te bezoeken kunnen tegenwoordig terecht op het internet, meerbepaald bij '''Google Earth'''. Sinds kort is het zelfs mogelijk om van heel veel gebouwen uit het '''oude Rome van 320 n.Chr.''' reconstructies in 3D te bewonderen. Het project '''Rome Reborn''', dat al elf jaar bezig is om Rome in 3D te doen herleven, was hiervoor een samenwerking aangegaan met Google. Op volgende website: http://earth.google.nl/intl/nl/rome/ kan je een spectaculair YouTubefilmpje afspelen, dat je warm maakt om deze extra applicatie bij Google Earth te downloaden en te gaan verkennen. Eens je Google Earth, of de updateversie 4.3, geïnstalleerd hebt, dien je het programma te openen en linksboven bij ‘Zoeken’ Rome in te tikken. Linksonder kan je dan bij ‘Lagen’ de optie ‘Galerij’ aanklikken en op ‘Het oude Rome in 3D’ klikken. Vervolgens moet je inzoomen tot je de gele icoontjes van antieke momenten ziet verschijnen, waarop je dient te klikken om een bouwwerk van naderbij te kunnen bekijken of om er informatie over op te vragen. Je moet er wel rekening mee houden dat het programma veel tijd nodig heeft om de afbeeldingen op te halen. Rustig navigeren is hierbij dus aangewezen als je niet wil dat de hele zaak vastloopt.

Voor de liefhebbers van het gamen bestaat er sinds 2009 een '''onlinegame''', '''Grepolis''' genaamd. Het spel kan gratis online gespeeld worden, mits registratie, en kan een meerwaarde bieden aan de vakken Latijn of Grieks, vooral in de eerste graad, omdat het volledig geïnspireerd is op de Klassieke Oudheid wat betreft de gebouwen, schepen, het oorlog voeren en dergelijke. Bovendien scherpt de onlinegame het inzicht in tactiek en het vermogen om samen te werken - in dit geval spelen - van de leerlingen aan. Nieuwsgierigen kunnen dit YouTubefilmpje bekijken: http://www.youtube.com/watch?v=1wemrGq1UC0. Voor wie meteen wil beginnen gamen, kan terecht op volgende site: http://nl.grepolis.com.

Wat eveneens steeds handig is tijdens de lessen Latijn of Grieks, is een '''Klassiek lexicon'''. Deze website vormt dan ook een uitstekende aanvulling op de woordenboeken uit de klas en is bovendien erg praktisch voor de leerlingen omdat ze het ook thuis kunnen raadplegen: http://www.ancientlibrary.com/index.php.

== iPhone als woordenboek ==
Wie over een iPhone beschikt kan dankzij de applicatie &quot;Word Lens&quot; tekst omzetten van het Spaans naar het Engels en omgekeerd. Dit kan van pas komen wanneer je de betekenis van een woord in één van deze talen niet zou kennen: even vertalen met je iPhone en je kan weer verder. Concreet moet je de tekst enkel filmen en speciale software herkent de tekst en zet deze om. De vertaling is niet altijd helemaal correct, maar je kunt wel begrijpen wat er staat. De ontwikkelaar van de software wil ook nog andere talen toevoegen aan de toepassing, die net geen vijf dollar kost. Een demonstratie van de toepassing vind je [http://www.youtube.com/watch?v=h2OfQdYrHRs hier].
{{bron|bronvermelding=http://www.klasse.be/leraren/index.php?id=18516}}

== Economische wetenschappen ==

In het leerplan nummer 2006/042 van de richting '''Economie''' in het ASO van het Vlaamse Gemeenschapsonderwijs wordt zeer expliciet verwezen naar de integratie van ICT om de leerlingen te leren :

   * het leerproces in handen te nemen;
   * zelfstandig en actief te leren omgaan met les- en informatiemateriaal;
   * op eigen tempo te werken en een eigen parcours te kiezen (ter bevordering van differentiatie en individualisatie).

Het nastreven van die competentie veronderstelt onderwijsvernieuwing en aangepaste onderwijsleersituaties.
In de eerste graad moeten leerlingen onder begeleiding elektronische informatiebronnen kunnen raadplegen. In de tweede en nog meer in de derde graad moeten zij &quot;spontaan&quot; gegevens opzoeken, ordenen, selecteren en raadplegen uit diverse informatiebronnen. Daartoe dienen internet en databanken. De leerling komt dan via zoekopdrachten en verwerkingstaken tot zijn eigen &quot;gestructureerde leerstof&quot;. Hij moet leren op een kritische wijze omgaan met al deze informatie.

De resultaten van individuele of groepsopdrachten kunnen gekoppeld worden aan een presentatie met de hulp van een presentatieprogramma. Het inzicht kan verhoogd worden d.m.v. visualisatie, grafische voorstellingen, simulaties, schema's, stilstaande en bewegende beelden...
Resultaten en informatie kunnen uitgewisseld worden via e-mail, blackboard, chatten, nieuwsgroepen en discussiefora. Op die manier biedt ICT de mogelijkheid om interscolaire projecten op te zetten, maar ook om communicatie tussen leraar en leerling (uitwisselen van cursusmateriaal, planningsdocumenten, toets- en examenvragen...) en leraren onderling (uitwisseling lesmateriaal...) te bevorderen.

== GPS ==

=== Inleiding tot de GPS ===

Wandelaars maken steeds meer gebruik van de GPS. Maar hoe werkt dit toestel en wat zijn de toepassingsdomeinen?

GPS staat voor Global Positioning System. Dit systeem, dat onderhouden wordt door het Amerikaans Ministerie van Defensie, bestaat uit 24 satellieten die elke dag 2 omwentelingen rond de aarde afleggen op 20.000 km boven het aardeoppervlak. 

Elke GPS satelliet zendt zijn eigen satellietefemeriden uit, dit bevat een beschrijving van de baan van de satelliet. Uit deze satellietefemeriden en de gemeten tijdsinterval van het GPS signaal kunnen positie, snelheid en tijd door een GPS ontvangsttoestel bepaald worden. Als men het tijdsinterval met de lichtsnelheid vermenigvuldigt, verkrijgt men de afstand tot de satelliet.

Om de geografische positie van het ontvangsttoestel op zeeniveau te bepalen, heeft men signalen van minstens 3 satellieten nodig. De ontvangen gegevens worden omgezet tot drie bollen, met als middelpunt de positie van de GPS satelliet en als straal de afstand tot de satelliet. Het snijpunt van de 3 bollen geeft twee posities weer. Het toestel neemt aan dat het zich ongeveer op zeeniveau bevindt, op deze manier wordt het meest onwaarschijnlijke punt verworpen en krijgt men de positie van het GPS ontvangsttoestel. 
Het GPS ontvangsttoestel ontvangt meestal de gegevens van minstens 4 GPS satellieten. Een 4de satelliet kan eventuele fouten van de gemeten looptijden corrigeren. Indien men zich boven het zeeniveau bevindt, bijvoorbeeld in hoge bergen, heeft men de gegevens van de vierde satelliet ook nodig om een juiste plaatsbepaling te hebben.

[[Afbeelding:ConstellationGPS.gif|frame|Aantal satellieten waarvan de signalen ontvangen worden.]]

Men kan de GPS niet als een elektronisch kompas beschouwen. Als men ter plekke ronddraait, zal het noorden meedraaien. Dit komt omdat de gegevens die van de satellieten verkregen worden niet veranderen. De kompasfunctie is slechts betrouwbaar als men zich verplaatst.

Bij het gebruik van de GPS mag men niet vergeten dat slechts de richting van de eindpositie aangeduid wordt. De GPS houdt hierbij geen rekening met hindernissen als rivieren, weiden, bergen, … Het is duidelijk dat bij het gebruik van een GPS vaardigheden als kaartlezen nog van belang zijn.

Het GPS systeem heeft zeer veel toepassingsdomeinen zoals transport, tunnelaanleg en fietsen. Maar ook wetenschappelijke toepassingen, denk maar aan bijvoorbeeld cartografie, biologie en geologie.

=== Applicaties binnen het onderwijs ===

Als men naar alle toepassingsgebieden kijkt, is het niet verbijsterend dat GPS gebruik binnen het onderwijs geïntegreerd kan worden. Het kan immers helpen bij het vervullen van de '''vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen'''. Dit kan binnen projectweken, schoolklassen maar ook binnen een welbepaald vak.

Uitstappen met de GPS in de hand kunnen geïntegreerd worden binnen vakken als lichamelijke opvoeding, aardrijkskunde, informatica, biologie en geschiedenis. Ziehier enkele voorbeelden:

*LO:
**Laat ze in groepjes van 3 van hetzelfde niveau een oriëntatieloop afleggen.
**Dankzij het enthousiasme dat kinderen vertonen bij het gebruik van de GPS, zet men ze sneller aan tot stappen.

*Aardrijkskunde:
**De eigen omgeving door middel van fiets- of wandeltochten zelfstandig verkennen. Op welbepaalde plaatsen worden dan opdrachten vervuld.
**Op een actieve manier werken met:
***lengte- en breedtegraad
***hoogteprofiel
***plaatsbepaling
***kaarten: een welbepaalde plaats op de kaart vinden
***afstand-, tijd-, omtrek- en oppervlaktemetingen
**Begrippen leren als satellieten, signalen, kompas, waypoint en coördinaten
**GPS toepassingsgebieden verkennen. Bvb:
***geofysica
***meteorologie: men onderzoekt de effecten van de atmosfeer op de GPS signalen om het weer te voorspellen

*Informatica:
**Een gelopen route kan bewaard worden om op de computer te verwerken. Men leert hierbij zowel de computer als het internet te gebruiken. Het kaartlezen komt hierbij ook van pas.
**GPS leren gebruiken.


GPS gebruik heeft heel wat '''voordelen''':
*Enthousiasme: Leerlingen leren de omgeving op een moderne manier verkennen. Wat voor een groter enthousiasme zorgt.
*Controle: Aangezien de afgelegde route bewaard kan worden, kan de leerkracht nagaan of de leerlingen op het juiste pad gebleven zijn. 
*Samenwerking: leerlingen verplaatsen zich in groep met 1 GPS. Samen verkennen ze een gebied en voeren ze opdrachten uit. 
*Verschillende doelgroepen: elke route kan een ander thema zijn en voor een andere doelgroep bedoeld zijn.


Toch zijn er ook enkele '''nadelen''':
*Men is afhankelijk van batterijen. 
*Elektronica kan onverwachts stuk gaan.
*De hoogteweergave is een wiskundige benadering, er wordt dus niet altijd rekening gehouden met het werkelijke aardeoppervlak. 
*Veel leerkrachten kennen de techniek en de toepassingsgebieden van de GPS niet en vertonen er weinig interesse naar.
*Bij grote groepen zijn er niet altijd voldoende GPS apparaten beschikbaar.


Er werden speciale GPS programma’s gemaakt voor het onderwijs. De KNBLO-wandelsport organisatie uit Nederland stemde een programma af voor leerlingen van het 5de leerjaar tot het 2de middelbaar onder de naam &quot;GPS Moves&quot;. Aan de hand van &quot;GPS Moves&quot; leer je je omgeving op een heel andere manier kennen. Leerlingen leren hoe gebruik te maken van de GPS en trekken nadien in groepjes zelf op pad om de theorie in praktijk om te zetten. 

=== GPS Moves ===
GPS Moves bestaat origineel uit drie lesuren waarin de leerlingen over de GPS en het gebruik ervan leren. Nadien leren ze zelf hun omgeving op een ludieke manier (ver)kennen. In het eerste lesuur wordt een presentatie gegeven over de GPS, nadien voeren de leerlingen een buitenopdracht uit. Ze dienen daarbij op zoek te gaan naar gemarkeerde punten en een paar vragen te beantwoorden. Tijdens deze eerste les leren de leerlingen meer over begrippen als satellieten, signalen, kompas, waypoiny, route en de werking van het GPS-toestel. Tijdens de tweede les verkennen de leerlingen in kleine groepjes de directe omgeving aan de hand van hun GPS-toestel en een kaart. Onderweg maken ze opnieuw opdrachten. Bij de derde les ten slotte, gaan de leerlingen in de klas aan de slag met hun verkende route op het internet.

Via volgende link kunnen leerkrachten een power-point presentatie vinden dat het Global Positioning System op eenvoudige wijze uitlegt.
*http://web.archive.org/web/20070111085404/http://www.gps.oma.be/pdf/pres_alg_nl.pdf
*http://web.archive.org/web/20070111085506/http://www.gps.oma.be/pdf/pres_opendeur_nl.pdf

{{bron|bronvermelding=
*http://www.gpsmoves.nl/
*http://www.scoutsengidsenvlaanderen.be/actie/technieken/orientatie/gps-praktijk
*http://www.wandel.nl/pagina/wandelsport/gps-wandelen
*http://www.educatracks.nl/gpsenonderwijs.html
*http://www.cfa.harvard.edu/space_geodesy/ATLAS/
*http://www.gps.oma.be/nl/lbesch_nl_ok_css.htm#ruimtesegment
*http://www.go-gps.nl/pages/gps/gps_hoe_0.php
}}

== Voorbeelden ==
Enkele voorbeelden van onderwijstechnologen en voorbeelden van adviezen van een onderwijstechnoloog

== Neurale blockchain ==
[[File:EduBlock.png|thumb|Neural Blockchain]]
Een onderwijstechnoloog zou een [[w:Blockchain|blockchain]] kunnen inrichten als opslag voor leerprocessen en leerarchitecturen (gedistribueerde opslag lijkt op ons brein). Als de opzet eruit ziet als een neuraal netwerk dan kunnen we spreken van een lerende blockchain. De volgende kenmerken kunnen in een lerende blockchain worden gerealiseerd:
* '''Gepersonaliseerd''': Het delen van onderwijsontwerpen middels een blockchain is ter inspiratie en  ondersteuning bij het ontwerpen van het eigen leren of onderwijs. Het is ondoenlijk en  onnodig daarvoor alle verzamelde blokken onderwijs (leerobjecten) bij langs te lopen. Een  slimme selectie van best practices uit de grote bulk is nodig. Slim in de zin dat de selectie zo  goed mogelijk aansluit bij de wensen en eigenschapen van de persoon die ontwerpt, uitvoert  en/of die het onderwijs gaat volgen. Vergelijk dit met Google die persoonlijke suggesties doet  over welke links het beste passen bij de zoekopdracht en de persoon die ze intypt.  
* '''Waarde propositie''': Voor het bepalen van welke leerobjecten het beste kunnen worden gesuggereerd, dient de  waarde van dat leerobject voor een specifieke doelgroep te worden voorspelt. Pas achteraf zal  blijken of die waarde propositie de juiste is. Onderwijsarchitectuur is geen harde wetenschap.  Hetzelfde geldt voor de gepersonaliseerde suggesties die Google aan zijn gebruikers voorlegt.  En zelfs wat voor het gros geldt, hoeft juist niet voor de specifieke betrokkenen in kwestie waar  te zijn. De behoefte namelijk bij het zelf willen bedenken en bepalen, zal juist te vinden zijn  bij de buitenbeentjes en die niet goed mee kunnen in het bestaande aanbod.  
* '''Neuraal netwerk:''': Google “leert” van zijn fouten en successen. Dat lijkt haaks te staan op de technologie van  een Blockchain waarin juist vertrouwen is gebaseerd op transparante en strakke procedures.  Deze paradox kunnen we oplossen door in de Blockchain alleen de manier van leren precies  met elkaar af te spreken en de uitkomsten daarvan, de expertregels die daaruit voortvloeien,  op te nemen in de Blockchain zelf. De manier die voor het grijpen ligt is de Blockchain zelf  als neuraal netwerk te beschouwen, waarin elke node een neuron voorstelt en de onderlinge  verbindingen de synapsen zijn. Naarmate een neuron meer bijdraagt aan betrouwbare  waarde propositie van een leerobject, des te sterker worden zijn synapsen in het netwerk.  
* '''Overdracht''': Een onderwijsontwerper maakt op een node een leerobject. Een node is een bekende  identiteit die toestemming heeft om op het netwerk transacties op de Blockchain aan te  bieden en in te zien. Een leerobject is een zelfstandig blok onderwijs, dat op zijn beurt weer  kan zijn opgebouwd uit andere leerobjecten of van een ander leerobject zijn afgeleid. Een  node biedt de onderwijsontwerper de mogelijkheid het leerobject te delen met anderen. De  waarde van het leerobject kan zo worden overgedragen aan gebruikers van andere nodes. In  welke mate dit gebeurt is afhankelijk van de waarde van het leerobject voor de mogelijke  gebruiker en de tegenprestatie die de onderwijsontwerper verwacht.  
* '''Ontvankelijkheid''': Het leerobject, de onderwijsontwerper en de gevraagde tegenprestatie worden als geldige  transactie in de Blockchain opgenomen indien de expertregels in diezelfde Blockchain dit  toelaten. Het gaat dan om de expertregels die de Blockchain uit eerdere ervaringen heeft  geleerd en opgeslagen. In dit geval leerervaringen met betrekking tot welke leerobjecten bij voorbaat ongeschikt zijn. Een leerobject dient een reële kans tot concreet gebruik te hebben.  
* '''Waardebepaling''': De geldigheid van een toevoeging wordt alleen in het geval van consensus onder de nodes  vastgesteld. Als het leerobject wordt toegelaten tot het grootboek van de Blockchain dan gaan  de nodes, dat wil zeggen de neuronen uit het neuraal netwerk, op deze mutatie elk hun eigen  beoordeling loslaten. Hoe mag men vrij bepalen. Elke node zal zo als een uniek neuron  vanuit een eigen perspectief en belang reageren op de waarde van de “prikkel” (= het  aangeboden leerobject). Elke reactie gaat door het neurale netwerk en wordt toegevoegd aan  de Blockchain, tot een node middels expertregels die in de Blockchain zelf zijn opgeslagen, op  grond van deze reacties tot een breed gedragen (consensus bij andere nodes) besluit kan  komen omtrent de waardes van het leerobject voor specifieke doelgroepen.  
* '''Beloning''': Zowel de neuronen die op tijd hebben gevuurd en wiens reactie tot het nemen van het  waardebesluit bij hebben gedragen, als de node dit als eerste heeft “besloten” als de nodes die  de geldigheid van het besluit hebben bevestigd, worden elk beloond met het versterken van  hun synapsen. Ze krijgen voor toekomstige besluiten een meer bepalende stem in ratio tot  hun bijdrage tot het huidige besluit.
* '''Feedback''': Het daadwerkelijk gebruik van het leerobject en de uiteindelijke waardering door de  gebruikers zal worden geanalyseerd tot deze voldoende betrouwbaar (statistiek) de eerdere  waardebepalingen bevestigd of ontkracht. Omdat in de Blockchain de reacties van de  neuronen/nodes zijn opgeslagen, evenals de mutaties in de kracht van de onderlinge  verbindingen (ieders stem in het geheel), kan men op grond van de data-analyse eerder  toegekende beloningen (synapsen) naar boven of beneden bijstellen (versterken of  verzwakken). Deze feedback maakt dat de Blockchain als een lerend netwerk gaat opereren.  
* '''ANN''': Over het leren door een artifical neural network (ANN) is theoretisch veel materiaal  beschikbaar. De Blockchain is hierover bij zijn ontstaan duidelijk en consequent, zodat elke  deelnemer vooraf de regels kent wat betreft de ontwikkeling van de Blockchain als lerend  netwerk. Hoe die ontwikkeling echter zal zijn, is voor iedere deelnemer nog onbekend terrein.  Dat maakt dat de deelnemers een avontuur aangaan met door onbekend gebied op het  terrein van onderwijsarchitectuur. Het enige wat zeker is dat het ontwerpen van onderwijs  steeds beter zal worden en de manier waarop je dat doet steeds meer bekend wordt.  
* '''Design Protocol''': Het is belangrijk niet alleen de waardebepaling van inhoud van de leerobjecten als  leeropbrengst te beschouwen, maar ook de beste wijze (het protocol) van het opslaan van  leerobjecten zelf. We kunnen deze toepassing nog duurzamer maken door meteen aan het  begin uit te gaan van hoe je in het algemeen allerlei designs van mensen wilt opslaan  ongeacht of dit nu voor onderwijs is of voor andere gebieden. Dit zou vanuit de BlockChain  filosofie een vervanging kunnen zijn voor instituten waarin je door het deponeren van je  ontwerpen je rechten als auteur veilig stelt. A Design contract die als bewijs dient voor de  rechthebbende.  
* '''Taxonomie''': Als we kijken naar de key attributes kunnen we deze Blockchain applicatie indelen of  classificeren als hoog scorend op ownership, flexible governance, stateful application (zeg  maar de mate van cookies), het gebruik van private channels en de gerichtheid op amateur gebruik.

== Onderwijstechnologen ==
Voorbeelden van bekende onderwijstechnologen zijn:
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Afbeelding:Asb-dec01-armsfolded.jpg|150px|thumb|left|[http://en.wikipedia.org/wiki/Amy_S._Bruckman Amy Bruckman]]]
|align=&quot;center&quot;|[[Afbeelding:Stephen Molyneux.jpg|150px|thumb|left|[http://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_Molyneux Stephen Molyneux]]]
|align=&quot;left&quot;|
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Murray_Goldberg Murray Goldberg]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Kaufman Roger Kaufman]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Ned_Kock Ned Kock]
* [[w:Gordon_Pask|Gordon Pask]]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Sugata_Mitra Sugata Mitra]
|}

[[en:Educational_technologist]]

== SLB ==

'''Wenselijk'''

: De begeleiders wensen meer deskundigheidsbevordering/scholing, betere faciliteiten, meer draagvlak bij docenten en studenten, goede instrumenten/hulpmiddelen, aantrekkelijk lesmateriaal en een goede afbakening van de taken van de SLB-er. Het management wenst dat de begeleiders de aanwezige vrijheid beter gebruiken om zelf invulling aan de rol van SLB-er te geven.

'''Werkelijk'''

: SLB-er is een containerbegrip voor allerlei uiteenlopende rollen. Allereerst is er de studieloopbaanbegeleider. Daarnaast kent men de studievaardighedentrainer, de studieadviseur en de studievoortgangbewaker. Elke rol vraagt specifieke en verschillende persoonlijke eigenschappen en vaardigheden waardoor excelleren in alle rollen tegelijk moeilijk is. De negatieve geluiden van SLB-ers en managers zijn volgens de onderwijsdeskundige dan ook het gevolg van een niet optimale koppeling van mensen met hun specifieke capaciteiten aan de gevraagde taken. Bij de good practices hoort men deze klachten nauwelijks, omdat men zich daar bekwaam genoeg acht om zelf zaken op te lossen. Een ondersteunende omgeving is mooi, maar moet geen voorwaarde worden.

'''Voorstel'''

: In het rapport over de dieptestudie naar SLB, adviseert men maatwerk per opleiding betreffende de invulling van SLB. De onderwijsdeskundige zou dit maatwerk willen doortrekken naar het micro niveau, de begeleider, door het containerbegrip te splitsen in de genoemde SLB-rollen en deze te koppelen aan de uniciteit van de persoon. De studieloopbaanbegeleider wordt het eerste aanspreekpunt voor de student. De studieloopbaanbegeleider kan de student doorverwijzen. De studievaardigheden dienen ondergebracht te worden bij de modules. De deelnemende docenten worden desgewenst ondersteund door een studievaardighedentrainer. Door het studievolgsysteem te verbeteren is geen aparte studievolger nodig, doordat er vanzelf een signaal wordt gegeven als er iets aan de hand is. 

: De studieadviseur kan (opnieuw) geïntroduceerd worden als iemand die de studenten door de bomen het bos laat zien. De tactiek van het op hun deskundigheid en kracht inzetten van mensen zorgt ervoor dat de betrokkenen de ruimte die er is voor eigen invulling innemen en zich daartoe bekwaam genoeg achten. Alleen goed informeren over de aanwezige vrijheid is niet voldoende. Pas nadat per rol de vereiste deskundigheid is vastgesteld en blijkt dat, na verdeling, er in de personele inzet hiaten bestaan, kan men op maat kijken wat er aan scholing of begeleiding nodig is.

'''Adviezen 6, 8, 10-13.'''

=== Management ===

'''Wenselijk'''

: Het management hecht aan tevredenheid van de betrokkenen, het verbeteren van de studievoortgang, goede studiekeuzes en een eenvoudig te beheren systeem; optimale inzet van mensen en bewaking van kwaliteit en voortgang. Een pragmatische aanpak, geen gedonder. Wat goed is behouden en niet vasthouden aan wat niet werkt.

'''Werkelijk'''

: Er bestaat een groot verschil tussen de sturingsstijl van degenen die SLB opzetten (aan het handje houden) en die van de andere betrokkenen, de managers, studenten en uitvoerders (zelfsturing). Dit uit zich in verschillen in oplossingsstrategiën; organisatie versus motivatie. De wens van degenen die SLB hebben opgezet is echter wel de zelfsturingsaanpak.

'''Voorstel'''

: Het voorstel is om SLB vraaggestuurd te laten zijn. De student kiest zijn eigen SLB-er en vraagt zelf om ondersteuning indien nodig. Omdat de student in het begin nog niet weet wat hij mist is er een verplichte kennismaking gedurende meerdere bijeenkomsten met de studieloopbaanbegeleider. Daarna moet de studieloopbaanbegeleider werken aan een studielange en zinvolle relatie met de student.

: De studieloopbaanbegeleider wordt op deze wijze stevig geprikkeld om zijn of haar taak, het verbeteren van de studieprestatie voor de student, steeds weer te bewijzen. De prestatiedruk wordt nog verder vergroot als de extrinsieke beloning (de ECTS toebedeling) elders wordt aangewend. De voorgestelde aanpak doet recht aan de te leren loopbaancompetentie en is beter te managen dan de logistiek van verplichte opdrachten. Deze opdrachten kunnen optioneel en op maat ingezet worden ter ondersteuning van een specifieke leervraag van de student.

: Het management kan problemen met betrekking tot de inzet van SLB-ers op deze wijze beter oplossen dan in de huidige situatie. De selectie van de SLB-ers wordt eenvoudiger en de inzet wordt bijna zelfregulerend door het zichtbaarder maken van de prestaties.

'''Adviezen 2, 5 en 12, 13, 14.'''

=== Student ===

'''Wenselijk'''

: Studenten hebben belang bij SLB omdat ze een ''studax'' willen worden: een student die zich uitstekend zelf met zijn studie en loopbaan weet te redden. De eigenschappen van een studax zijn dat hij zeer goed aanvoelt wat er van hem wordt verwacht, uitstekend kan nagaan hoe hij er betreffende de verwachtingen voorstaat, slimme activiteiten weet te plannen waarmee hij aan de gestelde verwachting kan voldoen en bijzonder goed kan showen aan die verwachtingen te voldoen.

'''Werkelijk'''

: De algemene doelstelling van het onderwijsinstituut kan de indruk wekken dat de student nog moet leren een zelfbewuste, verantwoordelijke, ondernemende en ‘lifelong learning’ professional te worden. Dit ligt echter veel genuanceerder. In het basisonderwijs laten jonge kinderen deze competenties al zien.

: Het heeft geen zin een ervaren chauffeur het autorijden uit te leggen als hij op een slipcursus zit. We hebben het dus over het uitbreiden en verdiepen van de genoemde competenties. Deze nuancering strookt echter niet altijd met het beeld dat SLB-ers en docenten hebben en tonen van studenten. En wat men verwacht dat krijgt men ook! De huidige opzet van het curriculum en de materialen en in het bijzonder die van SLB, versterken deze verwachting. Het is dusdanig complex en uitgebreid dat het al een studie op zich is je deze eigen te maken, terwijl dit helemaal niet nodig is en bovendien zeer demotiverend werkt. In het reguliere onderwijs worden in de projecten de doelen, oefeningen, feedback en toetsing van de SLB compententies aangeboden. De studenten worden hierbij begeleid door projectcoaches.

'''Voorstel'''

: Onderschat de student niet! In een vraaggestuurde aanpak kan op maat worden ingezoomd op die onderdelen die voor de specifieke student verdere verdieping vragen. Van de rest hoeft hij alleen maar globale notie te hebben. Crux is wel dat studenten hun leervragen op tijd kunnen formuleren. Dit vraagt het aanbieden van praktijksituaties waarin men bijvoorbeeld valkuilen tegenkomt! Laat ze dus vanaf het begin studie- of loopbaankeuzes maken en geef ze het stuur in handen. Laat ze ervaren dat ze slippen en kom pas in actie als ze hierover niét bij je komen piepen. Deze praktijksituaties vinden vooral plaats in de projecten en de projectcoaches moeten deze aanbieden. Verder signaleren zij dat een student extra ondersteuning nodig heeft zonder dat hij er zelf (al eerder) om heeft gevraagd.

'''Adviezen 1, 2, 5, 6, 9 en 14.'''

=== Leeromgeving ===

'''Wenselijk'''

: Alle deelnemers wensen een leeromgeving die naadloos aansluit bij de behoefte die vanuit een goede implementatie van SLB wordt gevraagd.

'''Werkelijk'''

: Uit alle reacties blijkt dat de leeromgeving en met name de digitale, onvoldoende faciliteert. Er zijn voldoende verbetervoorstellen die deze tekortkomingen kunnen oplossen. Daarnaast is er veel goed materiaal, onder anderen in de vorm van opdrachten, dat niet generiek en dwingend maar vraaggestuurd gebruikt kan worden.

'''Voorstel'''

: De verbetervoorstellen die in diverse rapporten genoemd worden doorvoeren. Een gebrekkige leeromgeving mag niet als oorzaak van een niet goed functionerend SLB gezien worden!

'''Adviezen 11 en 14'''

=== Sturing ===

'''Wenselijk'''

: Studenten krijgen sturingsinformatie om zelf het roer te nemen over hun studieloopbaan. Belangrijk in een effectief onderwijsproces is dat de wijzen waarop ze deze sturingsinformatie krijgen, namelijk via testen, feedback en toetsen, niet door elkaar gebruikt worden en dat vanaf het eerste moment de juiste attitude wordt aangesproken. Uit het plan van aanpak blijkt dat het beschrijven van meetbare grootheden op grond waarvan men de SLB aanpak kan toetsen gewenst is. De indruk die in de gesprekken wordt gewekt is dat het niet duidelijk is of men resultaat- of procesgericht moet of wil sturen.

'''Werkelijk'''

: In de huidige opzet zijn de SLB opdrachten voor de goede studenten een test om te laten zien wat ze al kunnen. Ruimte voor feedback of toetsing lijkt nauwelijks aanwezig.

'''Voorstel'''

: Gezien de voorgaande voorstellen met betrekking tot studieprestatie en vraaggerichtheid adviseert de onderwijsdeskundige om resultaatgericht te werken. Resultaatgericht in die zin dat de studieprestatie voor iedere student op een voldoende niveau dient te zijn. Voldoende betekent voor de student dan dat men de eigen studieloopbaan dusdanig kan aansturen dat dit geen negatieve uitwerking heeft op de studievoortgang (en daarop volgende loopbaan). Dit kan men eenvoudig vaststellen door te kijken naar de studieresultaten en het tempo waarin die worden gehaald. Voldoende betekent voor het onderwijs dat een student die adequaat is geselecteerd voor de studie en de gevraagde inspanningen pleegt, het onderwijs binnen de gestelde tijd met goed gevolg moet kunnen afronden. Daarnaast dient men te kijken naar de mate van switchen van studie. In de eerste maanden is het geen slecht teken als dit gebeurt maar juist een indicatie dat de opleiding er alles aan doet om de student op de juiste plaats te krijgen. Na een jaar geven wisselingen aan dat de student onvoldoende vaardig is gemaakt om te leren middels vallen en opstaan door op gedane keuzes terug te blikken vanuit een andere bril dan de beleefde, emoties te sturen, vooruit te kijken, te plannen, een spiegel voor te houden.

: Als genoemde prestatienormen niet worden gehaald kan er sprake zijn van onvoldoende studiemotivatie, een verkeerde studiekeuze, gebrekkige studievaardigheden, matige reflectieve vaardigheden, enzovoort. Dus een reden voor de intensivering van de SLB (of een aanpassing van de selectieprocedure). Voor studenten waar de studieresultaten en studietevredenheid voldoende zijn zal op dat moment volgens een resultaatgerichte aanpak (de lat ligt voor iedereen even hoog) minder of geen SLB nodig zijn tot eventueel later in de studie door verandereringen in het onderwijs (stage) of veranderende privé omstandigheden alsnog studieprestatie problemen optreden. Ruimte voor intensivering wordt zodoende gecreëerd voor die momenten en studenten die het echt nodig hebben. Studenten zullen door de differentiatie in persoon en in de tijd meer het persoonlijk nut van SLB ervaren.

: Testen doe je aan het begin van een traject om verschillen tussen studenten duidelijk te maken en ze op grond daarvan te informeren of ze toegelaten kunnen worden tot het onderwijs en om helder te krijgen welke differentiaties binnen de studentenpopulatie aanwezig zijn. Daarna volgen zo veel mogelijk momenten van effectieve feedback. Pas als de student ervan overtuigd is dat het onderwijs tot het gewenste resultaat heeft geleid, verifiëren we dat met een toets. Resumerend: bij testen is het doel het achterhalen van verschillen, bij feedback is het doel het leren zo effectief mogelijk te sturen (dus vallen/fouten maken juichen we toe) en bij toetsen is het doel juist jezelf en de student op de borst te slaan (we zijn met zijn allen opgestaan).

'''Adviezen 1-2, 5 en 14, 15.'''

=== Activiteiten ===

'''Wenselijk'''

: De kernactiviteit die van studenten wordt gevraagd is reflecteren. Kernvraag is en blijft wat het onderwijsinstituut verstaat onder reflectie.

'''Werkelijk'''

: Bij het onderwijsinstituut circuleren verschillende definities van het begrip reflectie. Men verstaat onder de studieloopbaancompetentie veelal de activiteiten die men onderneemt bij het zelf verantwoording leren nemen voor de studie (en daarop volgende loopbaan) zoals plannen, kiezen, beargumenteren, terugblikken, expliciteren, betogen, analyseren of oplossen. Deze activiteiten kunnen bij een brede definitie ook geschaard worden onder reflectie.

: Overige studievaardigheden worden nu vaak niet vakoverstijgend (terugkerend in meerdere modules) maar vakoverstijgend (apart, niet geïntegreerd) ingezet.

'''Voorstel'''

: Reflectievaardigheden ziet de onderwijsdeskundige als metacognitieve vaardigheden die van betekenis zijn voor de competentie om de eigen ontwikkeling planmatig ter hand te nemen. Reflectie nemen we als kernactiviteit van SLB en de hierboven genoemde activiteiten hangt hij hieronder. Zo wordt SLB eenvoudig en krachtig: het leren reflecteren. Aangezien reflectie ook vaak als beroepscompetentie gevraagd wordt, slaat hij twee vliegen in één klap en is integratie gewaarborgd.

: Overige, vaak technische vaardigheden zoals presenteren en schrijven, kunnen als activiteiten ingebed worden in de bestaande vakken. De docent kan op verzoek begeleid worden door een trainer.

'''Adviezen 3, 7 en 8.'''

=== Werkvormen ===

'''Wenselijk'''

: Alle betrokkenen wensen en waarderen werkvormen die de studieprestaties verhogen.

'''Werkelijk'''

: Intervisie is een vorm van begeleiding waarbij collega’s elkaar ondersteunen en helpen hun functioneren te verbeteren (definitie van de Landelijke Vereniging voor Supervisie en andere Begeleidingsvormen). Let wel: een intervisiegroep heeft drie tot zes deelnemers, die allen op vrijwillige basis betrokken zijn bij de intervisie. Intervisie kan ons inziens alleen goed werken tussen mensen die gewend zijn zichzelf en anderen te helpen met reflecteren en vanuit hun beroepsuitoefening gewend zijn methodisch te denken en te werken. Daarom twijfelen wij aan de effectiviteit van intervisie voor het ontwikkelen van reflectie en/of methodisch werken; het vereist wat men nog wil ontwikkelen. De huidige manier van intervisie lijkt meer weg te hebben van intercollegiale consultatie. Dit is vooral voor het ontwikkelen van technische vaardigheden (presenteren, schrijven) een goede werkvorm.

: Het maken van de verplichte opdrachten wordt als weinig zinvol ervaren. Afhankelijk van de kwaliteiten van de SLB-er worden de individuele gesprekken met de begeleider meer of minder gewaardeerd. Het plenair uitleggen van de opzet van de studie is een optie maar geeft ook aan dat de bestaande documentatie niet voldoende helder en duidelijk is.

'''Voorstel'''

: Het domein van de studieloopbaanbegeleider is het ondersteunen bij het leren reflecteren. Hierbij adviseren wij de supervisie setting: één begeleider op maximaal 2 studenten (triadische vorm). Als de studieloopbaanbegeleider in de gelegenheid is te kiezen voor een buddy-systeem, een oudere jaars in combinatie met een jongere jaars, dan bereikt men dat de oudere jaars wordt uitgenodigd uit te leggen (meest effectieve activiteit om te leren) in een taal die dichter zal staan bij de jongere jaars. De buddy's staan elkaar bij in het dagelijkse terwijl de studieloopbaanbegeleider er is voor zaken waar ze niet uitkomen. Compenseer de docenten die in hun module aandacht besteden aan het ontwikkelen van studievaardigheden en die zich daarin laten begeleiden door een trainer, met de vrijgekomen ECTS. Bestaande werkvormen als de intercollegiale consultatie, opdrachten en lessen door oudere jaars, passen goed bij het trainen van de technische vaardigheden. Vermijd, door een andere benaming, intervisie als een containerbegrip te gebruiken en een verkeerde indruk bij buitenstaanders te scheppen. Verbeter de eenvoud en presentatie van de studies bij of biedt informatie vraaggericht aan.

'''Adviezen 3, 4, 6, 7, 8 en 14.'''

== Elektronische leeromgeving Sterrenkunde ==

Dit ontwerp behelst de ontwikkeling van een elektronische leeromgeving voor de afdeling Sterrenkunde aan een faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen. Totdat een beter passende naam is bedacht doop ik deze elektronische leeromgeving tot GALE. Het ontwerp van GALE is een stap in de richting van effectieve en efficiënte computerondersteuning van het Sterrenkundig onderwijs.

De ontwikkeling van GALE is het resultaat van een project. De definitie, plaats, doelen, deelprojecten, plan, uiteindelijke uitvoering en de evaluatie van dit project wordt eerst beschreven en daarmee de volledige fasering van een didactisch ontwikkelproces; de voorbereiding, de uitvoering en de evaluatie. De conclusies uit de evaluatie vormen weer de basis voor de voorbereiding van de elektronische leeromgeving; de tweede cyclus in de ontwikkelspiraal van computerondersteund Sterrenkunde onderwijs.

Het ontwikkelen van een elektronische leeromgeving is niet alleen een didactisch maar ook een technisch proces. Vandaar dat in de voorbereiding zowel didactische als technische overwegingen en keuzen een rol spelen. De voorbereiding van de elektronische leeromgeving kunnen we opdelen in een analysefase en een ontwerpfase. In de analyse fase wordt informatie ingewonnen en geanalyseerd die van toepassing is op de te ontwikkelen elektronische leeromgeving.

De vragen hoe de gegevens uit de analyse dienen te worden gebruikt, wat dit uiteindelijk moet opleveren en waarom voor deze interpretatie is gekozen wordt  beantwoord tijdens de ontwerpfase. Eerst wordt gekeken wat de elektronische leeromgeving moet kunnen. De functies van het systeem worden beschreven vanuit didactisch onderwijskundige overwegingen. Deze subfase noemen we het functioneel ontwerp.

In het technisch ontwerp worden technische keuzen voor het realiseren van de didactische en onderwijskundige wensen uit het functioneel ontwerp gemaakt. Het technisch ontwerp beschrijft het bouwwerk dat de gewenste functionaliteit levert. En de daarvoor benodigde bouwmaterialen en gereedschappen.

Omdat een voorbeeld meer doet spreken dan een beschrijving is er een prototype ontworpen en de opzet, de bouw en de werking (functies) van dit prototype beschreven. Het ontwerp van de leeromgeving is de start voor de realisatie daarvan.

=== Situatieschets ===

Het ontwerp van de elektronische leeromgeving Sterrenkunde (ELO) is het resultaat van een pilotproject bedoeld om Sterrenkunde (werk)colleges te migreren naar een krachtige elektronische leeromgeving die via het Web toegankelijk is. Het pilotproject vormt een onderdeel van een faculteitsbreed informatiecommunicatie technologie (ICT) en computerondersteunend onderwijs (COO) project. De ICT/COO pilotprojecten faciliteren één van de geprioriteerde thema’s; integratieve werkvormen, ict en practica, ict en simulaties, begeleiding en instructie van docenten en studiebegeleiding. Uitgangspunten bij de pilotprojecten zijn een sleutelrol door de vakdocent en de mogelijkheid van hergebruik door andere cursussen en opleidingsinstituten. &quot;Interactieve Web-based werkcolleges&quot; is als pilotproject gestationeerd onder integratieve werkvormen. Dit thema omvat het verder ontwikkelen van gecombineerde werkvormen in een activerende leeromgeving. Gecombineerde werkvormen houden in dat meer theoretisch-cognitieve onderwijsactiviteiten, zoals klassieke hoorcolleges, en meer praktisch-toepassingsgerichte onderwijsactiviteiten, zoals werkcolleges, worden samengebracht. In de activerende leeromgeving staat centraal het direct toepassen van de leerstof, het ontwikkelen van probleemoplossende vaardigheden en het oefenen van praktische vaardigheden.

In de huidige situatie zijn de Sterrenkunde werkcolleges gestoeld op de klassieke vorm van het collectief bespreken van problemen. De hoorcolleges zetten aan tot een passieve en consumptieve werkhouding. Het pilotproject &quot;Interactieve Web-based werkcolleges&quot; is bedoeld de studenten door (elektronische) interactie te motiveren en activeren tot meer zelfstandigheid en zelfverantwoordelijkheid. Voor het pilotproject “Interactieve web-based werkcolleges” is een werkplan opgesteld waar eindresultaten en deelresultaten zijn genoemd. Kernpunten uit deze doelen zijn het
* toegankelijker,
* attractiever,
* efficiënter en
* effectiever
maken van (werk)colleges door bestaande onderwijscomponenten te migreren naar een elektronische leeromgeving (ELO) en aan te vullen met nieuwe COO werkvormen. Ingrediënten die in het werkplan voor zo’n Elo worden genoemd zijn 
* elektronische voorbeelden, 
* verwijzingen naar elektronisch beschikbare bronnen, 
* praktische oefeningen ondersteund door computerprogramma´s, 
* automatisering van student-docent en student-student interactie, 
* een toolbox voor docenten om de ELO te vullen met onderwijsmateriaal 
* en inbedding van ICT en/of COO in bestaande colleges.

=== Uitgangspunten ===

Er was behoefte aan een evenwichtig curriculum. Een doel van de Sterrenkunde opleiding is dat na afronding de studenten doorgroeicompetent zijn. Dat betekent dat studenten bereid en in staat zijn zich voortdurend te ontwikkelen binnen de Sterrenkunde en verwante Natuurwetenschappen. Dit vraagt van de studenten dat ze hebben geleerd zelfstandig en zelfverantwoordelijk te leren en te denken. Kenmerkend voor onderwijs dat hierop gericht is, is een geleidelijke verschuiving in de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van het leren. Er vindt een graduele overgang van externe naar interne sturing plaats. Dit is terug te vinden in de Sterrenkunde opleiding. Aanvankelijk wordt daarin een zichtbare sturing aan de inhoud en vorm van het onderwijs gegeven. De vakken worden in collegevorm gegeven waarbij de leerdoelen en de leermethoden worden bepaald door de docent. Als de opleiding vordert wordt de rol van de docent steeds meer een begeleidende en ondersteunende. Van de studenten wordt verwacht dat ze steeds zelfstandiger worden en steeds meer verantwoording voor hun leren nemen. Daarbij verandert de onderwijsmethode mee met de ontwikkeling van de studenten. Daardoor worden ze steeds weer opnieuw uitgedaagd verder te groeien in hun zelfverantwoordelijk en zelfstandig leren en denken.

De effectiviteit van onderwijs kan worden beperkt door het onderwijsrooster. Indien meer dan één vak per onderwijsperiode wordt aangeboden en ge­toetst, en indien de geplande lessen en zelfstudieactiviteiten onevenwichtig over de beschikbare tijd zijn verdeeld zal de effectiviteit mede worden bepaald door kenmer­ken van het onder­wijs- en tenta­menprogramma. Een niet studeerbare rooste­ring van lessen, zelfstudie en tentamens kan het effect van de vervulling van onderwijs­functies groten­deels teniet doen. De elektronische leeromgeving dient dus middelen aan te reiken om het curriculum roostertechnisch te beheren.

In de Sterrenkunde zijn complexe cognitieve oplossingsstrategieën een van de te verwerven beroepsvaardigheden. Uitgangspunt voor de elektronische leeromgeving is dat het aanleren daarvan zo wordt ondersteund dat de student zelfgestuurd de complexe cognitieve vaardigheden kan eigen maken. Daarbij wordt gebruikt gemaakt van een methode die wetenschappelijk als effectief en efficiënt is gebleken. Een methode die vooral in de wereld van het leren programmeren en statische vaardigheden gebruikt wordt. In de methode wordt de leerstof gepresenteerd in een aantal componenten. Eerst wordt een introductie over hoe de oplossingsstrategie werkt beschreven. Daarna worden illustratieve voorbeelden van complexe problemen en bijbehorende oplossingen gegeven. Deze voorbeelden dienen door de studenten te worden aangepast om nieuwe complexe problemen op te lossen. Daarbij begint men met het aanbieden van incomplete, gestructureerde en begrijpbare oplossingen voor die complexe problemen die de student dient te volmaken. Langzamerhand vertoont de aangeboden oplossing steeds groter gaten, tot uiteindelijk de student de gehele oplossingsstrategie zelf kan bedenken en hanteren. Bij deze opdrachten dient de student niet alleen de oplossing te geven maar uit te leggen hoe en te verdedigen waarom de gekozen oplossingsstrategie werkt.

Leren door samenwerking en om samen te werken werd als uitgangspunt gesteld. Het samen vervullen van leeractiviteiten heeft grote voordelen. Welke rol kan de elektronische leeromgeving daarin spelen. We kunnen daarbij denken aan een virtuele leergemeenschap.  Een virtuele gemeenschap definiëren we als een groep mensen die actief zijn op een gemeenschappelijk gebied. Zij informeren elkaar, werpen vragen op, discussiëren, stellen elkaar vragen, geven elkaar feedback, consulteren elkaar en maken gezamenlijk producten. Afhankelijk van de samenstelling van de leergemeenschap kunnen binnen de gemeenschap verschillende typen relaties bestaan bijvoorbeeld de relatie tussen gelijkwaardige professionals, tussen senior en junior, coach en gecoachte.
 
Een virtuele gemeenschap heeft met name een toegevoegde waarde als het samenwerkend leren niet of slechts deels kan worden gerealiseerd middels het face-to-face contact of als voorbereiding hierop. Het face-to-face contact kan bemoeilijkt worden doordat deelnemers niet of moeilijk aanwezig kunnen zijn voor onderling contact. De aanwezigheidsbeperking kan ontstaan door de beschikbaarheid (een lastig af te stemmen agenda) en/of een grote fysieke afstand tussen de deelnemers. De virtuele gemeenschap kan zorgen voor een plaats- en tijdonafhankelijke uitvoering.

De fysieke afstand kan worden overbrugd door moderne communicatiefaciliteiten (telefonisch vergaderen, chatten, video conferencing, webcams). De computer als communicatiemiddel heeft als onderscheidend voordeel dat het beheer en organiseren van de communicatie flexibeler kan worden opgezet en eenvoudiger geadministreerd.

De beschikbaarheid kan worden vergroot door asynchrone communicatie. Asynchrone communicatie tussen een groep is beheersmatig zonder hulp van de computer een omslachtige bezigheid. Wederom geldt dat de computer als communicatiemiddel het onderscheidend voordeel heeft dat het beheer en organiseren van de communicatie flexibeler kan worden opgezet en eenvoudiger geadministreerd.

In de Sterrenkunde praktijk zien we een combinatie van synchrone en asynchrone communicatie tijdens de cursussen. Daarmee wordt recht gedaan aan de verschillen in voorkeuren communicatiewijzen die er bestaan tussen deelnemers. De groepen zijn klein, er is geen probleem voor studenten bij elkaar te komen, de beschikbaarheid voor en gebruiksvaardigheid door de studenten van geschikte communicatie tools is groot. Het lijkt dus wenselijk het virtuele communiceren te stimuleren als voorbereiding op het face to face contact, maar daar hoeft voorlopig de elektronische leeromgeving geen aparte gereedschappen voor te leveren.

=== Project ===
[[Bestand:Bijbrengen GALE omzetting college.png|thumb|right|Werkwijze omzetting college]]
Dit schema geeft de werkwijze weer waarop het bestaande college werd omgezet. Het college werd eerst in afzonderlijke onderdelen geknipt die na aanpassing en aanvulling (samengevat in Computer Supported Collaborative Learning)  in een nieuwe structuur werden opgenomen.

Om deze omzetting succesvol te bereiken op een manier waarop ook de studenten de eerder genoemde onderwijsdoelen zouden bereiken, is gekozen voor het opzetten van projectonderwijs. De projectorganisatie lag boven op een indeling van de deelnemers in sub-projecten die elk een onderdeel uit het ontwerp realiseerden. De projectorganisatie was er ter afstemming en integratie van deze onderdelen. Voordat de studenten daadwerkelijk de aan hun toegewezen onderdelen gingen bouwen, moesten ze hun activiteiten bedenken en plannen in een werkplan. De studenten werden begeleid door een viertal docenten.

De activiteiten begonnen met een aanmelding van de studenten voor het werkcollege  middels een webformulier waarin naast het aangeven van algemene gegevens over de student oordeelkundige vragen over de vooraf bestudeerde studiematerialen werden gesteld. Middels deze aanmelding werd afgedwongen dat de studenten goed voorbereid op het eerste werkcollege kwamen. In de eerste bijeenkomst is er een indeling gemaakt van de groepen die de diverse deelproblemen gaan aanpakken. Er werd in een onderwijsleergesprek besloten dat iedere groep er probeert achter te komen wat het probleem is dat die groep moet oplossen en hoe de groep dat gaat aanpakken. De volgende bijeenkomst stond dus ook in het teken van het rapporteren hierover door de verschillende deelprojecten.  Men gaf in het rapport het idee dat zij hadden over hun opdracht en de vragen die men daaromtrent had. Ook oefende men een aantal vaardigheden die voor het succesvol uitvoeren van de sub-projecten noodzakelijk zijn (maken van een concept map, omgaan met de ICT voorzieningen). Men sprak af dat de volgende keer iedere groep een werkplan opstelt voor het toegewezen onderdeel. In de daaropvolgende bijeenkomst rapporteerde iedere groep dan ook over het de voortgang van het uitwerken of verkennen van het vormgeven van het toebedeelde deelproject.

Met het verschaffen van duidelijke doelstellingen met en aan elkaar kon de resterende tijd voornamelijk op afstand worden (bij)gestuurd. Deadline was voor iedere groep de afsluitende bijeenkomst. Doel van de bijeenkomst was om vast te stellen of aan de oorspronkelijke doelstellingen van het werkcollege is voldaan en een gemeenschappelijk cijfer te bepalen. De studenten presenteerden hun product en vertellen over sterke en zwakke punten met het eigen werkplan in het achterhoofd. Als beloning voor ieders inspanning werd het uiteindelijk succesvol bereikte geïntegreerd product getoond; een computer ondersteund college “Inleiding in de Sterrenkunde”. Deze prestatie verdiende een feestelijke afsluiting.

Als voorbereiding op het nieuwe studiejaar werd een ander vak grondig geanalyseerd en in nauwe samenspraak met de betrokken docent herontworpen. De vooraf onduidelijke leerdoelen werden geformuleerd en gestructureerd in subdoelen. Dit leidde tot een evenwichtiger college dat qua structuur en inhoud beter aansloot bij de student. Ook werden er onderdelen ingevoerd die de studenten meer zou prikkelen tot samenwerking en tot zelfsturing van het leerproces. Getracht werd de werkpraktijk van een Sterrenkundige zo dicht mogelijk te benaderen door bijvoorbeeld waarneemvoorstellen te schrijven en zelf waarneming te gaan doen.

De voorstellen waren zo opgezet dat een zo minimaal mogelijke inspanning van de docent gevraagd werd. Dit bleek echter niet voldoende drempelverlagend te zijn. Onderwijs moet nu eenmaal zwaar concurreren met onderzoekstaken. In het onderzoek ligt meestal het hart van de docent en hij wordt daar in het huidig universitair stelsel ook nog steeds het meest voor beloond. Voor het vak betekende dit helaas dat de docent geen heil zag in verdere consultatie of begeleiding. Dit deelproject kon dus helaas als verloren worden beschouwd.

=== Voorbereiding ===

Het resultaat van het ICT-COO werkcollege werd het trimester daarop al uitgevoerd. “Inleiding in de Sterrenkunde” werd gegeven met behulp van computer ondersteuning. Het accent van de docent lag vooral op het gebruik van de hulpmiddelen leerhiërarchie, discussieforum en carrousselrapportage van een Sterrenkundig dilemma en het flexibel kunnen selecteren en indelen van de collegeonderwerpen op verzoek van de studenten. Dit paste binnen de doelstelling de studenten Sterrenkunde gestructureerd te laten verkennen en ze daarvoor te motiveren.  Voor een meer gedetailleerd verslag van de ondernomen activiteiten verwijzen we naar de notulen.

Het “computerpracticum Sterrenkunde” viel in dezelfde periode als “Inleiding in de Sterrenkunde”. In het computerpracticum werd gekozen voor het prikkelen van een meer zelfstandige en zelfverantwoordelijke manier van leren dan in het eerste jaar, namelijk door taakgestuurd onderwijs. Dat is onderwijs waarin studenten taken krijgen waaraan ze moeten werken. Dit kan gepaard gaan met veel of relatief weinig verdere ondersteuning.

De studenten kregen eenvoudige taken die een Sterrenkundige in zijn dagelijkse praktijk uitvoert. De taken zijn gebaseerd op drill &amp; practice. Indien de taak nog niet volledig wordt beheerst dient de student de taak (practice) bij te stellen (drill). De taken zijn individueel en zijn, doordat de student voor het eerst in aanraking hiermee komt, nog gesloten van karakter . De studenten krijgen bij elke taak informatie over het leerdoel, functie, instructie, resultaat, tijd en evaluatie. De taken werden sterk door de docent geleid door instructie materiaal, zelfstudie materiaal, mondelinge nabespreking van elke taak waarin men tussentijds wordt beoordeeld. Expliciete aandacht werd gegeven aan wat goed ging, motiverende voorbeelden en ervaringsverhalen werden verteld en haalbare verbeteringen werden gevraagd.

De opzet van het computerpracticum was zo dat de ondersteuning langzaam werd afgebouwd. Het doel was dat de student uiteindelijk de basis Sterrenkundige computervaardigheden zelfstandig kan uitvoeren of verder eigen kan maken. De taken werden individueel getoetst maar mochten in samenwerking worden uitgevoerd. De ondersteuning was zowel digitaal (studiemateriaal en asynchrone communicatie) als middels individuele gespreksafspraken (synchrone communicatie). Tijdens de college-uren waren de studiebegeleider en student-assistent beschikbaar voor ondersteuning.

Er was gekozen voor deze methodiek omdat we procedures en kennis wilden aanleren door te doen en te voldoen aan vooraf gestelde criteria ten aanzien van resultaat en werkwijze. Taken helpen leerprincipes gestalte te geven en stimuleren het studeergedrag doordat ze 
# helpen voorkennis te activeren, de studenten de nieuwe leerstof laten opnemen samen met informatie over de situatie waarin die nieuwe leerstof gebruikt moet worden, 
# helpen de nieuwe leerstof te structureren waarbij deze structuren worden mee opgeslagen in het geheugen waardoor 
# het terughalen (herinneren) gemakkelijker wordt. 
# taken zorgen ervoor dat de studenten de leerstof actief verwerken. 
# daarmee zorgen ze voor meer verbindingen in het geheugen, meer wegen waarlangs de nieuwe informatie gevonden kan worden. 
# taken zijn voor de meeste studenten motiverend omdat ze aansluiten bij de dagelijkse bezigheden van een Sterrenkundige.

De voorlaatste projectactiviteit, voor het ontwerpen van de elo, is een analyse van het vak Statische Methoden. De docent wilde graag projectmatig werken. In het bestaande onderwijs waren de opdrachten kort en gesloten, het smaakte naar taakgestuurd onderwijs. Dit vergde van de docent veel tijd voor de voor- en nabereiding. Dit was voor hem een reden om een komend studiejaar niet meer de onderwijstaak op zich te nemen. De oplossing was zijn wens te realiseren en daadwerkelijk projectonderwijs in te voeren. Toen de docent te horen kreeg wat dit inhield werd hem ook duidelijk dat deze aanpak een beperking van zijn onderwijstaak kon inhouden. Immers hij hoeft nu niet onbekende thema´s of  vraagstukken zelf eerst uit te zoeken, maar kan dit nu gieten in een projectopdracht. Samen met de studenten zetten ze een project op wat zou moeten leiden tot de vervullen van de zelf gestelde opdracht. Uit de evaluatie van het ICT-COO werkcollege bleek al dat deze vorm van projectmatig onderwijs volgen efficiënt en effectief is. De docent kan als deelnemer een model zijn voor de studenten en laten zien hoe hij als professional zelfstandig en zelfverantwoordelijk vraagstukken, vakgebieden en problemen in de sterrenkunde oplost. De vaardigheid die dit vraagt was exact de vaardigheid die de docent graag op zijn studenten wou overbrengen. Het onderwijs werd door deze verandering niet alleen efficiënter (bereidingstijd) maar ook attractiever (betrokkenheid student en docent), toegankelijker (samen een opdracht definiëren) en effectiever (de leeractiviteiten zijn exact gelijk aan de te leren vaardigheid).

=== Techniek ===

* De uitwisseling van informatie uit de elektronische leeromgeving met de gebruikers vindt plaats via het World Wide Web, kortweg Web genoemd. Dé taal die wordt gebruikt voor het maken van pagina’s voor het Web is HTML. HTML is een markuptaal. Markuptalen zijn talen die bestaan uit woorden (tags) waarmee men elementen uit een document specificeert, indeelt en identificeert. Deze tags hebben een begin en een eind.
* XML (eXtensible Markup Language) is het universele formaat voor gestructureerde documenten en data op het Web. XML is een metamarkuptaal. De meta duidt aan dat de taal niet bestaat, zoals bij HTML, uit een vaste serie tags die een vast aantal elementen beschrijft. XML is daarentegen een serie regels voor het definiëren van tags. En wordt gebruikt om een syntaxis te specificeren om andere bestaande of nieuwe markuptalen vast te stellen. Met XML als leidraad kan men altijd voor elk element uit een document met een speciale betekenis, een passend woord bedenken. Een verzameling van deze woorden vormt dan een taal. MathML is bijvoorbeeld een op XML gebaseerde taal voor het aanwijzen van de betekenis van onderdelen van een wiskundige formule.
* Sterrenkunde docenten kunnen via de ELO leermaterialen aanleveren om deze via het Web te publiceren. Deze materialen zijn geschreven in HTML of XHTML. Er is naast HTML gekozen voor XHTML omdat hierdoor de mogelijkheid ontstaat HTML netjes (W3C standaard) met andere XML applicaties te integreren. De integratie zorgt voor een eenvoudige samenvoeging van de bestaande mogelijkheden en materialen in HTML met de nieuwe gewenste mogelijkheden die XML biedt. Gewenste uitbreidingen die XML biedt zijn het gebruik van wiskundige notaties op het Web middels MathML, het ordenen van leereenheden middels EML en het speciferen van een eigen XML syntax genaamd SML.
* SML maakt het mogelijk om zelf het gebruik van elementen die binnen HTML, MathML of EML omslachtig zijn te generen, mogelijk te maken.  Hierbij wordt gedacht aan het eenvoudig aanroepen van centraal beheerde applets voor weergave van bijvoorbeeld DVI documenten, LaTex of WebTex teksten en interactieve elementen.
* MathML maakt het mogelijk om de structuur van mathematische expressies te encoderen zodat deze kan worden weergeven, aangepast en gedeeld over het World Wide Web. MathML is krachtig en uitbreidbaar maar te complex voor gewoon gebruik. Daarom is een project gestart bij Sterrenkunde waarin wordt onderzocht hoe het gebruik van MathML door tools kan worden ondersteund.
* EML is een onderwijstaal om alle onderdelen van een onderwijsproces gestructureerd op te slaan. Los van het uiteindelijk medium en didactische aanpak. Vanuit deze opslag kan de elektronische leeromgeving cursus(onderdel)en afleveren met een bepaalde didactische invulling. Voor de ELO van Sterrenkunde zullen we starten met het adopteren van woorden uit de taal om bestaande bouwstenen ofwel leercomponenten (dictaten, toetsen, leerdoelen, toelatingseisen, taken)  en gebouwen ofwel leereenheden (cursussen, colleges) samengesteld uit deze leercomponenten, te archiveren. Ook zal er een voorstel komen welke leercomponenten en leereenheden in de toekomst zijn gewenst.
* Pas na de realisatie van een softwaretool kon de onderwijstechnoloog aangeboden materialen (HTML en XHTML) middels een archiveringsinterface in EML opslaan. En later de opgeslagen informatie presenteren volgens de betekenis zoals gegeven door EML aan de inhoud zoals gespecificeerd door XHTML. Hij maakte bij het kiezen van software talen een onderscheid tussen een taal specifiek geschikt voor webcommunicatie en een taal optimaal voor het uitvoeren van handelingen op gegevens. In het eerste geval viel de keuze op PHP, in het tweede geval voor Python.
* PHP is een gratis, open-source, compleet, cross-platform, stabiel, snel, duidelijk, eenvoudig te leren en goed te combineren embedded server-side webscripting taal. Met PHP kan men code insluiten (embedden)  in gewone webpagina’s. Deze code wordt pas geïnterpreteerd (scripting) en verwerkt door de leverancier van de webpagina’s (server-side) op het moment dat deze door gebruikers worden opgevraagd. Dat betekent dat de webpagina’s dynamisch worden samengesteld. Geheel aangepast aan de specifieke gebruiker die zelf overigens niets van dit proces merkt. Hij/zij ontvangt steeds een doodgewone HTML pagina.
* Python (http://www.python.org) is de ondersteunende taal die de Sterrenkundige informatica docenten hebben gekozen om de studenten het programmeren te leren. Python wordt niet alleen in het onderwijs maar ook in het dagelijks werk aan het instituut steeds meer toegepast.  Men heeft gekozen voor Python omdat de taal vrij beschikbaar is, makkelijk te gebruiken is op verschillende computersystemen, de vele toepassingen die de taal biedt, de mogelijkheid de taal naar believen uit te breiden, maar bovenal door zijn eenvoud.
* Bij het vertalen van aangeboden materialen zal Python de grootste rol spelen. De interface die deze vertaling ondersteunt door bijvoorbeeld van de gebruiker nodige meta-informatie te verzoeken, zal in PHP worden gebouwd. Bij het interpreteren van EML documenten zal een in Python gebouwde vertaler een PHP document produceren. Dit document zal door de webserver worden omgezet in een webpagina (HTML). De uiteindelijke gebruiker zit niets van deze tussenstappen. Samenvattend zorgt de software ervoor dat aangeboden materialen in HTML of XHTML worden omgezet in EML brondocumenten die vervolgens als webpagina (HTML) weer worden aangeboden. Vanzelfsprekend is wat er in gaat duidelijke anders van opmaak en structuur als er uit gaat. Toch blijft de opmaak van de inhoud wel volledig in handen van de producerende docent.
* Omdat de onderwijstechnoloog in het feite met de ELO een webapplicatie, een computer programma dat gebruikers via het web benaderen, aan het ontwerpen is achtte hij het zinvol te overwegen dit te doen binnen een raamwerk dat daarvoor uitermate geschikt is. Zo dacht hij aan ZOPE als omgeving om de ELO te ontwikkelen. Omdat  Zope open source licentie heeft kon hij dit zonder problemen ophalen (http://www.zope.org/) gebruiken en zelf aanpassen.

=== Functies ===

In de elektronische leeromgeving voor Sterrenkunde moet het volgende probleem worden opgelost; &quot;Hoe zorgen we voor een consistente, uniforme maar bovenal onderwijsondersteunende opzet?&quot; Onder onderwijsondersteuning verstaan we het helpen bij het realiseren van onderwijsactiviteiten en het aanreikenen van leermiddelen. Onderwijsactiviteiten en leermiddelen vervullen functies voor het leren van de studenten. Zo vervult een hoorcollege o.a. de functies &quot;presenteren en toegan­kelijk maken van de leerstof&quot;. Opdrachten kunnen de functie &quot;gelegenheid geven om te oefenen&quot; vervullen. Naarmate deze zogenaamde onderwijsfuncties adequater worden vervuld zal het onderwijs effectiever en efficiënter zijn. De elektronische leeromgeving moet deze te ondersteunen met als doel de effectiviteit, efficiëntie, attractiviteit en toegankelijkheid van het onderwijs te bevorderen.

Onderwijsondersteuning mag niet betekenen dat docenten worden geconfronteerd met veel extra inspanningen. De ondersteuning van de ELO moet zodanig zijn dat de drempel laag is en blijft. Immers de motivatie wordt geremd als docenten door mistige beloningen in de verre toekomst niet een hoge directe investering kunnen rechtvaardigen. Inspanningen moeten zich dus direct terug betalen. Dat betekent dat het bestaande leermateriaal zonder veel bewerkingen moet kunnen worden opgenomen en verder ontwikkeld in de ELO. En dat het opnemen zelf in ieder geval efficiëntie bevorderend werkt. Krachtiger wordt de stimulans onderwijs via de ELO aan te bieden als het onderwijs daardoor eveneens effectiever, attractiever en toegankelijker wordt. Om de elektronische leeromgeving aantrekkelijk te maken is het belangrijk dat de wensen die docenten hebben geuit ondersteund worden door elektronische leeromgeving. In de paragraaf uitgangspunten wordt geïnventariseerd hoe deze wensen door de elektronische leeromgeving in vervulling kunnen worden gegaan.

Om nog meer houvast voor het ontwerp van de elektronische leeromgeving te krijgen is nagedacht over mogelijke werkwijze van docenten daarmee. Deze werkwijzen zijn beschreven in scenario’s. Deze scenario’s, samen met de  onderwijsfuncties, de uitgangspunten en de doelstellingen uit de analyse kunnen worden vertaald in ontwerpdoelen. De meest passende ontwikkelfase is eerst de migratie van bestaande onderwijsmiddelen naar een elektronisch leeromgeving is. Men is nog niet aan het toevoegen van nieuwe onderwijscomponenten toe. De elektronische leeromgeving voor Sterrenkunde heeft daarom in eerste aanzet een verzameling leerobjecten die docenten al hebben ontwikkeld en gebruiken als bouwstenen voor de inrichting van het eigen onderwijs. De elektronische leeromgeving heeft dan als voordeel dat bestaande middelen toegankelijker worden, effectiever en efficiënter worden ingezet, aangevuld en ingedeeld en dat het onderwijs daarmee eveneens attractiever wordt. In de pagraaf elementen worden deze onderwijscomponenten beschreven.

In de uitgangspunten starten we vanuit de onderwijsfuncties. Hoofd­functies zijn oriënte­ren, gelegenheid geven tot oefenen, controleren van het leerresultaat en geven van terugkoppeling daar­over. Daarnaast kunnen nog drie andere functies worden onder­schei­den: inzicht geven in de doelstellin­gen, aansluiten op het beginni­veau van studenten en motive­ren/activeren.

De leeromgeving ondersteunt het curriculum door leerwegen van studenten eenvoudig te kunnen beheren en overzichtelijk te presenteren. Hiervoor dienen niet de sterrenkundige thema´s maar de leerdoelen (kennis en vaardigheden) als uitgangspunt te dienen. Leren is namelijk een doelgericht proces. Bekendheid met het doel bevor­dert het leren. Doelstel­lin­gen behoren te worden gepresenteerd in een voor studenten herken­ba­re vorm. Zij kunnen dan toewer­ken naar de leerresultaten die van hun worden verwacht. Vooral het &quot;toe­werken naar&quot; is essentieel. Dat gaat geleide­lijk. Tussendoelen zijn daarom noodza­kelijk. Bij de doelstellingen moet tevens het gewenste beheersingsni­veau worden aangege­ven: de eisen die worden gesteld aan de leerresul­taten. Dit geldt zowel voor een toets als voor een practi­cumver­slag, scrip­tie of iets dergelijks. Bekend­heid met de eisen bevor­dert het leren. Met het bekend maken van de doelen moeten dus ook de eisen die eraan worden gesteld kenbaar worden gemaakt. Het is dus van belang dat de elektronische leeromgeving handvatten aanbied om leerdoelen uit het curriculum te beheren en toe te wijzen aan onderdelen. Naast een beschrijving van de leerdoelen kunnen voorbeelden van  tentamens, opdrachten en uitwerkingen daarvan een belangrijke steun zijn.  Door overzichtelijk beheer van leerdoelen en voorbeelden daarvan worden overlappingen en hiaten opgelost, het leerpad wordt gestroomlijnd, waardoor het curriculum doelgerichter en doelmatiger wordt.

Een curriculum kan worden beschouwd als een leereenheid en is zelf weer opgebouwd uit leereenheden (cursus, colleges, werkcolleges, projecten). Binnen ieder leereenheid leren studenten begrippen, theorieën en (vakspe­cifieke) werkwijzen om problemen aan te pakken. De onderwijsfunctie ori­ënteren houdt in dat deze begrippen, theorieën en werkwijzen aan studenten worden gepresenteerd en toegankelijk worden gemaakt. De elektronische leeromgeving dient een zodanig beheer van deze leereenheden te bieden dat het (her)gebruik zo efficiënt en effectief mogelijk is. Daarnaast dienen de leereenheden attractief te worden gepresenteerd en eenvoudig te kunnen worden benaderd door de studenten. Voor docenten geldt dat nieuwe leereenheden gemakkelijk moeten kunnen worden toegevoegd. Deze flexibele invulling van curriculumonderdelen geeft de docent en student de mogelijkheid doelmatig aan te sluiten op individuele interesses (motiveren) en op eerder verwor­ven kennis (aansluiten).

De mogelijkheid van zelftoetsing vervult belangrijk functies; gelegenheid geven tot oefenen en het controleren en terugkoppelen over de voortgang tijdens de studie. Als de zelftoetsing belonend is in de zin van voorbereiding op de eindtoets of verplicht onderdeel vormt van de eindbeoordeling, dan wordt ook de extrinsieke motivatie van de studenten geprikkeld. De docenten staan welwillend tegenover het ontwikkelen van zelftoetsen voor hun studenten. Belangrijk daarbij is dat daarvoor een handige, snelle maar flexibele tool beschikbaar is. Gezien de ervaring van de docenten zou een tekstcommando georiënteerde oplossing waarin geprogrammeerde toetsing mogelijk is uitkomst bieden.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>fwm14781d8loo8l9xg8oe4n1fw2t1an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Ingrediënt uitgelicht per maand</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42604</id>
    <revision>
      <id>424946</id>
      <parentid>413678</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>lf</comment>
      <origin>424946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="2wqfgopyo356qimma0hau1ibl4wuck9" xml:space="preserve">&lt;div&gt;
==Uitgelicht ingrediënt==
&lt;div style=&quot;float: right; clear: right; margin: 0 1em 0 1em; border: 1px solid #c0c0c0;&quot;&gt;&lt;!--

--&gt;[[Afbeelding:{{#Switch:{{{1|{{LOCALMONTH1}}}}}&lt;!-- afbeelding--&gt;
|1=Cuboid sugar.jpg‎
|2=Gewürznelken.jpg‎
|3=Tofu-beijingchina.jpg‎
|4=Italian olive oil 2007.jpg‎
|5=Satureja-montana-flowers.JPG
|6=Strawberry ice cream dessert.jpg‎
|7=Butter block.JPG‎
|8=Lobster meal.jpg
|9=Tomato.jpg
|10=Garlic.jpg
|11=Ei01.jpg‎
|12=Marinated_olives.jpg‎
}}|175x175px]]&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;{{#Switch:{{#Expr:({{{1|{{LOCALMONTH}}}}}+0)}}  &lt;!-- tekst --&gt;
|1='''[[Kookboek/Suiker|Suiker]]''' is een veel gebruikt ingrediënt. Het komt overeen met een van de primaire smaken. Het wordt gebruikt als zoetstof, conservering en om structuur aan het gerecht te geven.
|2='''[[Kookboek/Kruidnagel|Kruidnagel]]''' wordt voornamelijk gebruikt in de Indonesische keuken. Het wordt gebruikt voor bijvoorbeeld speculaas en stoofgerechten.
|3='''[[Kookboek/Vervanger|Vervangers]]''' worden in de keuken gebruikt wanneer het origineel niet gewenst is. Denk bijvoorbeeld aan tofu in plaats van vlees voor mensen die vegetarisch eten.
|4='''[[Kookboek/Olijfolie|Olijfolie]]''' is een veelzijdige olie die kan worden gebruikt bij het bakken, braden, in dressing of geheel zelfstandig om gerechten te besprenkelen. Olijfolie is rijk aan vitamines A, D en E.
|5='''[[Kookboek/Bonenkruid|Bonenkruid]]''' kan vrij algemeen gebruikt worden, maar wordt speciaal gebruikt voor [[Kookboek/Peulvruchten|peulvruchten]], zoals [[Kookboek/Tuinboon|tuinbonen]] en [[Kookboek/Doperwt|erwten]]. Bonenkruid wordt in de voedselbereiding heel fijn gesneden.
|6='''[[Kookboek/Roomijs|Roomijs]]''' past prima in de zomer. Roomijs is eenvoudig zelf te maken en met wat meer fantasie kan het ook gebruikt worden om nog lekkerdere gerechten te maken, als Dame blanche.
|7='''[[Kookboek/Boter|Boter]]''' is een belangrijk ingrediënt. Niet alleen wordt het gebruikt voor bakken, maar het kan gerechten ook lekker smeuïg maken.
|8='''[[Kookboek/Kreeft|Kreeft]]''' is een ingrediënt dat elke gelegenheid doet stralen. Niet alleen is het gezond en erg lekker, elk gerecht met kreeft garandeert een succes.
|9='''[[Kookboek/Tomaat|Tomaten]]''' kwamen rond 1500 naar Europa, maar braken pas in de tweede helft van de 19&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; eeuw door als ingrediënt. Tegenwoordig worden ze op talloze manieren toegepast.
|10='''[[Kookboek/Knoflook|Knoflook]]''' is een bolgewas, verwant aan ui en bieslook. De knoflook wordt traditioneel in de Mediterraanse en Franse keuken ingezet. Het heeft inmiddels ook zijn plaats in de keuken der Lage Landen gevonden.
|11='''[[Kookboek/Ei|Eieren]]''' worden vanouds door de mensen gegeten. Het is een bron van eiwit. Een ei wordt als zodanig gegeten, maar wordt nog meer gebruikt in vele gerechten.
|12=Een '''[[Kookboek/Olijf|olijf]]''' is bij uitstek een vrucht die als snack kan worden gegeten. Juist rondom de feestdagen! Als toevoeging aan gerechten, bijvoorbeeld aan brood, wordt het ook ingezet.
|#default={{Fout|Ongeldige waarde &quot;{{{1|}}}&quot; in Sjabloon:Ingrediënt uitgelicht per maand}}
}}


[[Kookboek/Ingrediënten|Meer ingrediënten]] ►
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{Clear both}}{{Sjablooninfo|1=
;Gebruik
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Ingrediënt uitgelicht per maand}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft het ingrediënt van de huidige maand.
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Ingrediënt uitgelicht per maand|&lt;1 t/m 12&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft het ingrediënt van de opgegeven maand.
}}

[[Categorie:Sjablonen kookboek]]
[[Categorie:Sjablonen data]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wqfgopyo356qimma0hau1ibl4wuck9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Hosting</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43135</id>
    <revision>
      <id>424930</id>
      <parentid>424529</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2128" sha1="0nowo0mqkaafy7v93wz45rmin2gudey" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
De onderwijstechnoloog is verantwoordelijk voor het fundament van het [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]. Dit omvat de hosting, beveiliging en schaalbaarheid van de digitale leeromgeving.

== De Onderwijsserver ==
Een eigen onderwijsserver biedt de ultieme [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrijheid]] om het platform in te richten volgens de specifieke behoeften van de [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]].

=== Componenten van de Server ===
* '''Webserver''': Apache of Nginx vormt de ruggengraat voor de ontsluiting van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerboxen]].
* '''Databases''': MariaDB, PostgreSQL of MongoDB voor de opslag van leerdata en resultaten.
* '''Runtime Environments''': PHP voor webapplicaties, [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] voor wiki-modules en Java voor specifieke educatieve tools.
* '''Versiebeheer''': Gebruik van Git en GitHub om de architectuur van het platform transparant en deelbaar te maken.

== Moderne Technologieën ==
=== Blockchain in het Onderwijs ===
Blockchain biedt mogelijkheden voor een gedecentraliseerd onderwijsmodel:
* '''Certificering''': Veilig en onvervalst vastleggen van diploma's en resultaten (bijv. via Blockcerts).
* '''Zelf-soevereine Identiteit''': De leerder heeft volledige controle over zijn eigen digitale identiteit en resultaten.

=== Standaarden voor Interoperabiliteit ===
De server moet standaarden ondersteunen om de uitwisseling van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] mogelijk te maken:
* '''SCORM / cmi5''': Traditionele standaarden voor e-learning content.
* '''xAPI''': De moderne standaard voor het vastleggen van leerervaringen in een LRS.
* '''LTI''': Voor de integratie van externe leermiddelen.

== Management van het Platform ==
Hosting gaat verder dan alleen de techniek; het gaat om het beheer van de gehele architectuur. De technoloog zorgt voor:
# '''Beveiliging''': Beschermen van persoonsgegevens en de integriteit van de leeromgeving.
# '''Performance''': Zorgen dat de [[Onderwijswiki/View|View]] snel en soepel laadt voor de leerder.
# '''Onderhoud''': Updaten van libraries en frameworks om de stabiliteit te garanderen.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>0nowo0mqkaafy7v93wz45rmin2gudey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Ontwerp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43137</id>
    <revision>
      <id>424931</id>
      <parentid>424533</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8654" sha1="0o80hbdtae1vmtnb0okp562zzwjx56t" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Het ontwerpen van een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]] is een avontuur in onderwijsarchitectuur. De onderwijstechnoloog bouwt de omgevingen (bijvoorbeeld in Minecraft, MediaWiki of Moodle) waarin het leren plaatsvindt. 

== Omhulsel ==
Een goed ontworpen platform is een omhulsel voor de [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]]. Het moet de flexibiliteit bieden om de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] in verschillende contexten te presenteren. Het ontwerp moet uitgaan van [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrijheid]], waarbij het systeem de leerder ondersteunt in plaats van beperkt.

== Filosofie ==
Onderwijstechnologen laten zich inspireren door historische visies op onderwijs. Figuren als Einstein en Twain benadrukten het belang van creativiteit en zelfontdekking. Het ontwerp van de digitale architectuur moet deze &quot;heilige nieuwsgierigheid&quot; koesteren door open structuren en interactieve werelden aan te bieden.

Hieronder volgt een overzicht van inspirerende uitspraken die de ontwerpfilosofie van de onderwijstechnoloog kunnen voeden:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Naam !! Uitspraak
|-
| Albert Einstein || &quot;Het is een wonder dat de moderne onderwijsmethoden de heilige nieuwsgierigheid naar onderzoek nog niet volledig hebben verstikt.&quot;
|-
| Alice Duer Miller || &quot;We onderdrukken eerst de nieuwsgierigheid van het kind en bieden dan speciale coaching voor zijn academische moeilijkheden.&quot;
|-
| Alice James || &quot;Ik vraag me af of ik meer of minder een dwaas zou zijn geweest als ik onderwijs had gehad.&quot;
|-
| Anne Sullivan || &quot;Ik begin te vermoeden dat alle ingewikkelde en speciale onderwijssystemen gebouwd zijn op de aanname dat elk kind een soort idioot is die moet leren denken.&quot;
|-
| Benjamin Franklin || &quot;Hij was zo geleerd dat hij een paard in negen talen kon benoemen; zo onwetend dat hij een koe kocht om op te rijden.&quot;
|-
| Bertrand Russell || &quot;Mensen worden onwetend geboren, niet dom; ze worden dom gemaakt door onderwijs.&quot;
|-
| C. C. Colton || &quot;Examens zijn formidabel, zelfs voor de best voorbereiden, want de grootste dwaas kan meer vragen dan de wijste man kan beantwoorden.&quot;
|-
| Chuang Tzu || &quot;Beloning en straf is de laagste vorm van onderwijs.&quot;
|-
| David P. Gardner || &quot;Veel van wat voor onderwijs doorgaat, is niet meer dan ritueel. Het feit is dat we worden opgevoed zonder dat we het weten.&quot;
|-
| Dolly Parton || &quot;Ik haatte school. Zelfs vandaag de dag, als ik een schoolbus zie, word ik gewoon depressief. Die arme kleine kinderen.&quot;
|-
| Edward M. Forster || &quot;Met lepeltjes voeden leert ons op lange termijn niets anders dan de vorm van de lepel.&quot;
|-
| Elbert Hubbard || &quot;Je kunt een jongen naar de universiteit leiden, maar je kunt hem niet laten denken.&quot;
|-
| Emma Goldman || &quot;Aangezien elke inspanning in ons onderwijsleven erop gericht lijkt te zijn om van het kind een wezen te maken dat vreemd is aan zichzelf, produceert het noodzakelijkerwijs individuen die vreemd zijn aan elkaar en in eeuwigdurende vijandschap met elkaar leven.&quot;
|-
| Finley Peter Dunne || &quot;Het maakt niet veel uit wat je studeert, zolang je het maar niet leuk vindt.&quot;
|-
| Florence King || &quot;Al kunnen lezen als je op school komt is als al gebalsemd aankomen bij de begrafenisondernemer: mensen beginnen zich zorgen te maken over hun baan.&quot;
|-
| George Bernard Shaw || &quot;Er is niets op aarde bedoeld voor onschuldige mensen zo verschrikkelijk als een school.&quot;
|-
| George Saville, Markies van Hallifax || &quot;De ijdelheid van het onderwijzen verleidt een man vaak om te vergeten dat hij een domkop is.&quot;
|-
| Gilbert K. Chesterton || &quot;Onderwijs is de periode waarin je wordt geïnstrueerd door iemand die je niet kent, over iets wat je niet wilt weten.&quot;
|-
| H. H. Munro || &quot;Maar, goede hemel, je moet hem eerst onderwijzen. Je kunt niet verwachten dat een jongen slecht is totdat hij naar een goede school is geweest.&quot;
|-
| H. L. Mencken || &quot;De gemiddelde schooldirecteur is en moet altijd in essentie een ezel zijn, want hoe kan men zich een intelligent persoon voorstellen die zich bezighoudt met zo'n kinderachtige bezigheid.&quot;
|-
| Helen Beatrix Potter || &quot;Gelukkig ben ik nooit naar school gestuurd; het zou wat van de originaliteit hebben weggevaagd.&quot;
|-
| Henry David Thoreau || &quot;Wat doet onderwijs vaak? Het maakt een rechte sloot van een vrije, meanderende beek.&quot;
|-
| Ivan Illich || &quot;De openbare school is de gevestigde kerk van de seculiere samenleving geworden.&quot;
|-
| John Dewey || &quot;Het is onze huidige opvatting van onderwijs dat het niets is dan het vullen van een vat en dat het een vat is dat gevuld moet worden.&quot;
|-
| John Holt || &quot;Omdat leraren bang zijn voor de emoties van de kinderen die zij onderwijzen, hebben zij geleerd hun eigen emoties te vrezen.&quot;
|-
| Jonathan Kozol || &quot;Als we de muren van onze klaslokalen afbreken, zien we de muren van de gevangenissen die opdoemen op hun plaats.&quot;
|-
| Jules Henry || &quot;Als de school een voorbereiding is op het leven, is het leven ook een voorbereiding op de school; als de school een model van het leven is, is het leven ook een model van de school.&quot;
|-
| Karl Kraus || &quot;Kinderen spelen soldaatje. Dat bewijst niet dat soldaten kinderachtig zijn, maar dat kinderen soldaten zijn.&quot;
|-
| Karl Wilhelm Friedrich von Schlegel || &quot;De school: een plaats waar Papa betaalt en Junior speelt.&quot;
|-
| Lillian Hellman || &quot;Wat ik geleerd heb, heb ik geleerd door het af te kijken. Ik was nooit veel op school.&quot;
|-
| Lord Chesterfield || &quot;In de school van de wereld leert men niet door de vinger te luisteren, maar door de ervaring te zien.&quot;
|-
| Mark Twain || &quot;Ik heb nooit iemand enige geestelijke hulp zien vinden in het kunnen bewijzen dat anderen ongelijk hebben.&quot;
|-
| Martin H. Fischer || &quot;Onderwijs is het proces van het onderscheiden van het nutteloze, om het waardeloze weg te gooien.&quot;
|-
| Michel de Montaigne || &quot;Wij houden van de professor omwille van de kennis die wij hem toekennen; en kennis omwille van de professor die wij haar toekennen.&quot;
|-
| Nelson Algren || &quot;Een Amerikaanse universiteit is gewoon een vierjarige kleuterschool voor knapen die te groot zijn voor kniebroeken.&quot;
|-
| P. J. O'Rourke || &quot;Zelfs als u geen kinderen hebt, betaalt u toch voor scholen. Dit is oneerlijk. Als ik geen kinderen heb, waarom zou ik dan betalen voor uw kinderen?&quot;
|-
| Ralph Waldo Emerson || &quot;We zijn studenten van woorden: we worden begraven onder woorden, bedolven onder woorden, opgeblazen door woorden.&quot;
|-
| Robert Frost || &quot;Onderwijs is het vermogen om naar bijna alles te luisteren zonder je kalmte of zelfvertrouwen te verliezen.&quot;
|-
| Robert Louis Stevenson || &quot;Deze school ervaring heeft een blijvende indruk op mij achtergelaten. Het heeft een onuitwisbaar stempel op mijn geest achtergelaten.&quot;
|-
| Samuel Butler || &quot;Een leraar moet een behoorlijk leeg hoofd hebben om er altijd in te slagen zich te vullen met de inhoud van andere hoofden.&quot;
|-
| Sydney J. Harris || &quot;Het doel van onderwijs is om een lege geest te vervangen door een open geest.&quot;
|-
| Thomas Szasz || &quot;Elke daad van bewuste leren vereist de bereidheid om iets van jezelf te verliezen en iets anders op te geven.&quot;
|-
| Tom Robbins || &quot;Als we kleine kinderen naar school sturen, geven we ze allemaal dezelfde potloden, maar we zouden ze eigenlijk allemaal een andere kleur moeten geven.&quot;
|-
| William Glasser || &quot;Wat studenten op school leren is voornamelijk van geen enkel belang en is al bijna volledig vergeten tegen de tijd dat ze het schoolgebouw verlaten.&quot;
|-
| William Saroyan || &quot;De meeste mensen moeten op de universiteit om te leren hoe onbeduidend ze zijn.&quot;
|}

== Minecraft == 
Minecraft biedt een unieke kans om onderwijsarchitectuur te verkennen. Door het bouwen van virtuele werelden, kunnen onderwijstechnologen complexe concepten visualiseren en studenten een interactieve leerervaring bieden. Minecraft stimuleert creativiteit, probleemoplossing en samenwerking, waardoor het een krachtig hulpmiddel is in het onderwijs.

== MediaWiki ==
MediaWiki, het platform achter Wikipedia, kan worden gebruikt om educatieve inhoud te creëren en te delen. Door een eigen wiki te bouwen, met templates, extensies en [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] als script (via [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]]), kunnen onderwijstechnologen samen met leraren en leerlingen een rijke kennisdatabase ontwikkelen.

== Moodle ==
Moodle is een veelzijdig leerbeheersysteem dat helpt bij het structureren van onderwijsmateriaal. Onderwijstechnologen kunnen Moodle gebruiken om cursussen te ontwikkelen die interactief, aanpasbaar en schaalbaar zijn. Belangrijk is de mogelijkheid om plugins te bouwen die de eigen onderwijsarchitectuur ondersteunen en verbinden met de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]].

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>0o80hbdtae1vmtnb0okp562zzwjx56t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Basisboek internet/Inleiding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43751</id>
    <revision>
      <id>424919</id>
      <parentid>417309</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T15:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Aanvullende literatuur</comment>
      <origin>424919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12817" sha1="9m4gg9jbc5zs1kioq0q283qpe3pyl34" xml:space="preserve">{{Basisboek internet}}
[[File:Submarine cable map umap.png|thumb|280px|Onderzeese internetkabels]]
'''Internet''' is een wereldwijd netwerk van computers, kabels, organisaties en afspraken waardoor miljarden mensen in de hele wereld met elkaar verbonden kunnen zijn. Het biedt een breed spectrum aan faciliteiten en mogelijkheden, waaronder toegang tot websites met een groot aanbod van informatie en diensten, e-mail en directe onderlinge communicatie, waaronder telefoon, video-bellen en chatten. 

In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan bod: het ontstaan van internet, zijn organisatie en enkele basisbegrippen.

== Geschiedenis ==
Het internet is vanaf 1969 ontwikkeld in de Verenigde Staten van Amerika. In eerste instantie was het alleen bedoeld om computers van onderzoeksinstituten (zoals van universiteiten en het Amerikaanse Ministerie van Defensie) met elkaar te verbinden. Ook onderzoekers uit het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk gingen meedoen, later ook andere landen (uit Nederland haakte het Centrum Wiskunde &amp; Informatica (CWI) in 1986 aan&lt;ref&gt;{{Wp|Centrum Wiskunde &amp; Informatica}}; zie ook [https://informatieprofessional.nl/het-nl-domein-bestaat-40-jaar-stabiele-kracht-binnen-het-internet/ artikel in IP, 27 april 2026]&lt;/ref&gt;). 
[[File:Gopher mit mozilla.png|thumb|250px|Voorbeeld internetpagina vóór WWW]]

Vanaf 1991 werden standaardtechnieken en software (HTTP en HTML) ontwikkeld waarmee links in documenten konden worden aangebracht. Die software was bovendien voor elke computer en elk besturingssysteem geschikt. Hierdoor werd het World Wide Web (WWW) mogelijk, waarmee het surfen en de vormgeving van de getoonde websites aanzienlijk verbeterden. Het WWW is dus &quot;slechts&quot; een van de onderdelen van het internet. Andere onderdelen zijn onder andere e-mail, documenten uitwisselen en telefonie.

In 1993 stelde de Amerikaanse overheid het internet ook open buiten onderzoeks- en onderwijsorganisaties, zodat bedrijven en individuen er gebruik van konden gaan maken. Dit was de start van het internet zoals we het nu kennen. 

In het begin moesten particulieren inbellen om gebruik te kunnen maken van het internet. Dit betekende dat er op dat moment geen ander telefoonverkeer in huis mogelijk was: er was namelijk in de regel één telefoonaansluiting in huis met één vast telefoontoestel; ook liep de telefoonrekening aanzienlijk op. [[w:nl:Internetprovider|Internetproviders]] vonden hier al snel oplossingen voor: via de (tv- en radio-)kabel (1995), een verbeterde techniek voor internet via de telefoon ([[w:nl: Asymmetric digital subscriber line|ADSL]], 1997) en via glasvezels (vanaf 2004). Deze nieuwe technieken zorgden er niet alleen voor dat internet goedkoper werd, maar ook steeds sneller.

Hoewel er al eerder smartphones waren, brak die in 2007 pas echt door met de introductie van de [[w:nl: iPhone|iPhone]] door Apple. Hierdoor kon je overal internetten en was je niet meer gebonden aan een pc of laptop. 
Iets soortgelijks geldt voor [[w:nl:Tabletcomputer|tabletcomputers]]: in 2010 brak het concept door met de [[w:iPad|iPad]] van Apple. 

=== Content ===
De mogelijkheden voor het gebruik van internet ontwikkelden zich ook razendsnel. Zoekmachines volgden elkaar op totdat [[w:nl: Google Zoeken|Google Search]] in 1997 werd gelanceerd en al snel de meest gebruikte zoekmachine ter wereld werd. De eerste commerciële website werd in 1994 gelanceerd. Ook de eerste [[w:Sociale media|sociale media]] werden in 1994 opgezet. Vanaf de introductie door de Rabobank in 1997 werd [[w:Internetbankieren|internetbankieren]] populair. In 2001 begon de online encyclopedie Wikipedia, waardoor mensen uit de hele wereld gemakkelijk zelf konden bijdragen aan het verzamelen en vastleggen van informatie en kennis, ook in hun eigen taal (de Nederlandstalige [[w:Hoofdpagina|Wikipedia]] startte ook in 2001). Wikipedia werd een van de meest gebruikte websites voor (betrouwbare) informatie. Later kreeg Wikipedia enkele zusters, waaronder [[c:Main_Page|Wikimedia Commons]] (beeldbank), [[wikivoyage:nl:Hoofdpagina|Wikivoyage]] (reisinformatie) en Wikibooks (studieboeken). 

Op internet kunnen ook allerlei soorten bestanden worden uitgewisseld, via zogenaamde [[w:nl: Peer-to-peer|peer-to-peer netwerken]]. Ook bestanden waar auteursrechten op rusten werden uitgewisseld, zoals hedendaagse muziek. [[w:nl:Napster|Napster]] (opgericht in 1999) was de bekendste website die dat mogelijk maakte. Na een rechtszaak in 2001 werd Napster verboden en zo werd duidelijk dat toch niet alles op internet is toegestaan. In 2006 werd [[w:nl:Spotify|Spotify]] opgericht, geen peer-to-peer netwerk, maar een bedrijf. Spotify maakte het mogelijk om legaal naar muziek (en later podcasts) te luisteren.

Andere peer-to-peer websites die zeer populair werden, bieden mogelijkheden tot het uitwisselen van zelfgemaakte foto's (zoals [[w:nl:Flickr|Flickr]], gestart in 2004) en video's (zoals [[w:nl:YouTube|YouTube]], gestart in 2006). 

Via het [[w:nl:Internet der dingen|Internet der dingen]] kun je apparaten op afstand in de gaten houden of bedienen. Het kwam op in de beginjaren van de 21 eeuw. 

Tijdens de Corona-crisis (2020-2023) bleken de mogelijkheden voor thuiswerken via internet en bijeenkomsten via [[w:nl:Videoconferentie|Videoconferentie]] zo ver gevorderd, dat ze uitkomst brachten in het werkzame en persoonlijke leven. Zo kon kantoorpersoneel gewoon doorwerken zonder andere mensen lijfelijk te hoeven ontmoeten, en kon het contact met familie en vrienden gemakkelijk blijven voortbestaan. 

== Nadelen ==
Er bleken ook nadelen aan het internet te kleven: [[w:nl: Computercriminaliteit|criminelen]] ontdekten het als vervanger voor fysieke inbraken, verspreidden [[w:nl:computervirus|computervirussen]], [[w:nl:Hacken|hackten]] computers, gijzelden computers, boekten banktegoeden over naar hun eigen bankrekeningen, en maakten mensen het leven ook op andere manieren zuur. Bovendien kon de communicatie tussen criminelen nu ook gemakkelijk via internet verlopen (via [[w:nl:Telegram (applicatie)|Telegram]]) en kon men gemakkelijk gelijkgestemden vinden, zoals voor criminele klussen in de echte wereld. 

Maar ook gewone mensen konden pesten, valse beschuldigingen, bedreigingen, leugens en nepnieuws uiten via sociale media, privé-gegevens en naaktfoto's van anderen verspreiden, gemakkelijker toegang krijgen tot kinderporno, en tal van andere ongewenste acties bewerkstelligen. Ook schendingen van auteursrechten komen op internet zeer veel voor, uit onwetendheid maar ook expres, denk alleen maar aan alle foto's die zonder toestemming van de fotografen worden verspreid en muziek die zonder toestemming van de makers onder filmpjes op YouTube worden gezet. 

Zelfs staten bleken cybercrime te gebruiken om hun vijanden te pesten en te kijken hoe ver ze kunnen gaan (China, Rusland). 
Kortom: alle overtredingen die  in de echte wereld al duizenden jaren voorkwamen, konden nu ook via internet verlopen en dan ook nog eens veel gemakkelijker en op wereldwijde schaal. Criminelen uit Afrika, Rusland, China zijn bovendien lastig op te sporen en te veroordelen. De capaciteit van handhavers (zoals politie, justitie, rechtbanken, toezichthouders, gevangeniswezen) bleek tegen deze criminaliteit dan ook niet bestand.

Een nadeel voor leveranciers van content is, dat de hele wereld hun content kan zien en gebruiken, maar dat die gebruikers geen kosten vergoeden (van computers en programma's in de lucht houden tot salariskosten voor hun internetmedewerkers). En hoe meer gebruikers, hoe hoger de kosten, zeker als die gebruikers niet interessant zijn voor hen (zoals inwoners van landen waar zij geen producten leveren). Sommige bedrijven proberen dan ook ongewenste doelgroepen te weren. Bijvoorbeeld: op basis van [[Basisboek_internet/Inleiding#IP-adres|IP-adres]] en [https://lite.ip2location.com/ip-address-ranges-by-country?lang=nl IP-adresbereiken per land] kun je inwoners van een bepaald land uitsluiten.

== Organisatie ==
Kenmerkend voor het internet is dat er geen centraal bestuur is. Wel zijn er enkele non-profit organisaties die de belangrijkste internet-protocollen en de naamruimtes (zoals domeinnamen (.nl en .be) en IP-adressen) beheren. Voor een overzicht van betrokken organisaties: zie [[w:en:List of Internet organizations|List of Internet organizations]] in de Engelstalige Wikipedia.

=== Protocollen ===
Protocollen op internet (verzamelnaam: [[w:TCP/IP|TCP/IP]]) zorgen ervoor dat computers die op het internet zijn aangesloten, met elkaar kunnen communiceren, voor allerlei verschillende doeleinden. Het zijn afspraken, die gelden voor alle computers en andere apparaten op het internet, ongeacht de leverancier, het merk of het land. Er zijn bijvoorbeeld verschillende protocollen voor het World Wide Web, e-mail-verkeer, chatten en voor berichtenverkeer in nieuwsgroepen, zie het hoofdstuk [[Basisboek internet/Faciliteiten|Faciliteiten]]. Meer informatie: [https://kennisbank.dexc.nl/bouwstenen-principes-transport/de-basis-internet Kennisbank Data Exchange].

=== IP-adres ===
Een onderdeel van een internet-protocol is een [[w:nl:IP-adres|IP-adres]] (IP = Internet Protocol). Een IP-adres bestaat uit een rij cijfers en punten, of uit cijfers, kleine letters en dubbele punten (afhankelijk van het protocol). Elke computer heeft een eigen, uniek IP-adres, waaraan een computer herkenbaar is in het netwerk en op internet. Het wordt onder andere gebruikt om te onthouden waar informatie vandaan komt en/of waar die moet worden afgeleverd. Je kunt je eigen IP-adres achterhalen via de website [https://whatismyipaddress.com/ What is my IP adress?].

=== Domeinnamen ===
Een [[w:nl:Domeinnaam|domeinnaam]] is een unieke naam op het internet, meestal gebruikt voor websites. Voorbeeld: ''wikibooks.org''. 

Eigenlijk bestaat een domeinnaam uit een IP-adres, met cijfers en andere tekens. Maar die zijn moeilijk te onthouden. Daarom gebruiken we domeinnamen, die door het systeem (het [[w:nl:Domain Name System|Domeinnaamsysteem]], DNS) over en weer worden vertaald naar en van IP-adressen. 
[[File:Domains.jpg|thumb|Domein-extensies]]
Een domeinnaam bevat in ieder geval:
* Een landcode in de extensie, bijvoorbeeld  .be (voor België), .nl (voor Nederland) en .sr (voor Suriname); en/òf
* Een generieke code die niet bij een bepaald land hoort, zoals .com (voor commerciële zaken), .gov (voor overheden) en .org (voor overige organisaties). In domeinnamen van het Verenigd Koninkrijk (.uk) en enkele andere landen kunnen beide codes voorkomen (bijvoorbeeld [https://www.ox.ac.uk/ ox.ac.uk], waarbij &quot;.ac&quot; staat voor academische instelling of educatief project). In domeinnamen van de Verenigde Staten komen in de regel alleen de generieke codes voor en niet de landcode.

Meer informatie (in begrijpelijke taal): [https://www.sidn.nl/nl-domeinnaam/wat-is-een-domeinnaam ''Domeinnaam'' van SIDN].

=== URL ===
[[File:Safari 3 URL bar.png|Voorbeeld van een URL]]&lt;br&gt;
''Voorbeeld van een URL''

Een [[w:nl:Uniform Resource Locator|Uniform Resource Locator]], beter bekend als URL, is het adres van een webpagina op internet dat helemaal bovenaan in de balk staat. Het kan trouwens ook van een e-mailadres zijn, maar die zie je in de regel niet. In een URL komt altijd de domeinnaam voor, maar hij bevat nog meer. Hij begint met het protocol waarmee de URL te vinden is, zoals [[w:nl:Hypertext Transfer Protocol|http]] of [[w:nl:Hypertext Transfer Protocol Secure|https]]. Daarna volgt vaak ''www'' en tenslotte de domeinnaam. Daarachter kan nog een gedeelte volgen voor de specifieke webpagina, zoals ''home'', ''contact'' of een subpagina over een specifiek onderwerp. De verschillende gedeeltes zijn gescheiden door dubbele punten, slashes, punten en hekjes. Bijvoorbeeld: https://nl.wikibooks.org/wiki/Basisboek_internet#Inhoudsopgave, met vooraan https, dan de domeinnaam, gevolgd door ''Basisboek_internet'' en de specifieke pagina ''Inhoudsopgave''.

== Volgende hoofdstukken ==
In de volgende hoofdstukken wordt dieper ingegaan op:
#[[Basisboek internet/Toegang|Toegang tot internet]] - benodigde hardware en software
#[[Basisboek internet/Faciliteiten|Faciliteiten]] - toepassingen, zoals WWW, e-mail en andere communicatie op afstand
#[[Veilig op het internet]]
#{{Wp|Nettiquette}} - etiquette op het internet
#[[Basisboek internet/Zoeken op internet|Zoeken op internet]]

== Bronnen en meer informatie ==
* Zie ook 
** Wikbook-hoofdstuk [[In mensentaal/Internet|In mensentaal/Internet]]
** [https://www.netkwesties.nl/464/wie-heerst-over-internet.htm Wie heerst over internet] over organisatie en geschiedenis van internet (in eenvoudige taal)

'''Bronnen'''&lt;br&gt;
* De in de tekst vermelde links/websites
* [[w:en:History of the Internet|History of the Internet]] in de Engelstalige Wikipedia

'''Referenties'''

{{Sub}}</text>
      <sha1>9m4gg9jbc5zs1kioq0q283qpe3pyl34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Lerarenkamer/Nieuwsbrieven 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>44120</id>
    <revision>
      <id>424918</id>
      <parentid>424749</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T13:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>11625</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nieuwsbrief 150 Wikimedia Nederland */ — nieuwe sectie</comment>
      <origin>424918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136299" sha1="kyhqk7yorkxaxj2s0mvu45ce7tz08ug" xml:space="preserve">&lt;!-- Deze regel laten staan aub. --&gt;{{Niet te koppelen}}{{TOC beperkt|2|2|klein}}[[Categorie:Wikibooks|Nieuws]]

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12 jan 2026 20:33 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15 jan 2026 16:19 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 20:45 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19 jan 2026 21:29 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026 22:01 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26 jan 2026 22:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== Nieuwsbrief 147 Wikimedia Nederland ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[File:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr &gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van januari 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Wikipedia een kwart eeuw oud &lt;/div&gt;
&lt;hr &gt;&lt;br &gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Wikipedia is een kwart eeuw oud!|Wikipedia is een kwart eeuw oud!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Terugblik Nieuwjaarsbijeenkomst|Terugblik Nieuwjaarsbijeenkomst]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Papiamentstalige Wikipedia viert mijlpaal van 5000 artikelen|Papiamentstalige Wikipedia viert mijlpaal van 5000 artikelen]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Japan-collectie Wereldmuseum Leiden op Wikimedia Commons|Japan-collectie Wereldmuseum Leiden op Wikimedia Commons]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Wist je dat…|Wist je dat…]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Agenda|Agenda]]
&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|-
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 27 jan 2026 16:36 (CET) (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=29359176 --&gt;

== This Month in Education: January 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 1 • January 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto &quot;25x25&quot; llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 jan 2026 19:26 (CET)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29951116 --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 29 jan 2026 07:31 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 feb 2026 18:43 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 feb 2026 00:30 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 feb 2026 20:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17 feb 2026 09:03 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 feb 2026 20:03 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== Nieuwsbrief 148 Wikimedia Nederland ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[File:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van februari 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Maart staat in het teken van Gendergap en lhbtiq+ op Wikipedia &lt;/div&gt;
&lt;hr &gt;&lt;br &gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Meer zichtbaarheid in maart: Gendergap en lhbtiq+ op Wikipedia|Meer zichtbaarheid in maart: Gendergap en lhbtiq+ op Wikipedia]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Beelddonatie Nederlandse boekgeschiedenis|Beelddonatie Nederlandse boekgeschiedenis]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Wikipedia Schrijfwedstrijd|Wikipedia Schrijfwedstrijd]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Unieke luchtfoto’s van Aruba uit de jaren ’70 vrij beschikbaar|Unieke luchtfoto’s van Aruba uit de jaren ’70 vrij beschikbaar]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Wist je dat…|Wist je dat…]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Agenda - Zien we jou binnenkort?|Agenda - Zien we jou binnenkort?]]
&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|-
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 24 feb 2026 13:41 (CET) (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30007246 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 mrt 2026 18:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== This Month in Education: February 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 2 • February 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 mrt 2026 12:56 (CET)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30155806 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9 mrt 2026 19:52 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10 mrt 2026 05:15 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 mrt 2026 20:35 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Upcoming deployment of CampaignEvents extension to Wikibooks&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,

We are writing to inform you that the [[mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be deployed to all Wikibooks projects during the week of '''23 March 2026'''.
This follows last year’s broader rollout across Wikimedia projects. We realized that Wikibooks was not included at the time, and we’re now addressing that to ensure consistency across all communities.

The CampaignEvents extension provides tools to support event and campaign organization on-wiki, including features like on-wiki event registration and collaboration lists(global event list).

We welcome any questions, feedback, or concerns you may have. We are also happy to support anyone interested in trying out the tools. 
''Apologies if this message is not in your preferred language. If you’re able to help translate it for your community, please feel free to do so.''
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|overleg]]) 19 mrt 2026 19:22 (CET)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Udehb-WMF@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target&amp;oldid=30284073 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 mrt 2026 17:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== Nieuwsbrief 149 Wikimedia Nederland ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[File:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van maart 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Save the date: 20 juni verjaardagsfeest Wikipedia
  &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Save the date: 20 juni verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar!|Save the date: 20 juni verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Hiphop in Nederland: The Wiki Files|Hiphop in Nederland: The Wiki Files]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Beursaanvraag geopend voor Wikimania 2026|Beursaanvraag geopend voor Wikimania 2026]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Publiek Domeindag 2026|Publiek Domeindag 2026]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Adopteer een Kamerlid|Adopteer een Kamerlid]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Suriname Tijdmachine Mapathon|Suriname Tijdmachine Mapathon]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Afsluiting van de #100wikiwomen-challenge|Afsluiting van de #100wikiwomen-challenge]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Agenda|Agenda]]
&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|-
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 24 mrt 2026 13:03 (CET) (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30007246 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30 mrt 2026 21:25 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 31 mrt 2026 12:08 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 --&gt;

== This Month in Education: March 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 3 • March 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors|Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 apr 2026 12:21 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30317659 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 apr 2026 18:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 apr 2026 17:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20 apr 2026 17:00 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 apr 2026 08:50 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 26 apr 2026 02:57 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== This Month in Education: April 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 4 • April 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 apr 2026 18:01 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30406002 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 apr 2026 20:06 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== Nieuwsbrief 150 Wikimedia Nederland ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[File:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr &gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van april 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Papiamentstalige Wikipedia viert 20e verjaardag
  &lt;/div&gt;
&lt;hr &gt;&lt;br &gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Papiamentstalige Wikipedia viert 20e verjaardag|Papiamentstalige Wikipedia viert 20e verjaardag]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Internationale hackathon in Arnhem gaat terug naar root(s)|Internationale hackathon in Arnhem gaat terug naar root(s)]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Vier 25 jaar Wikipedia!|Vier 25 jaar Wikipedia!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#31 dagen, 31 nieuwe verhalen|31 dagen, 31 nieuwe verhalen]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#E-coaching voor Wikimedia-gemeenschap|E-coaching voor Wikimedia-gemeenschap]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Spiekbriefjes|Spiekbriefjes]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Zien we jou binnenkort?|Zien we jou binnenkort?]]&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|-
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 30 apr 2026 15:19 (CEST) (CET) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30335849 --&gt;</text>
      <sha1>kyhqk7yorkxaxj2s0mvu45ce7tz08ug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46264</id>
    <revision>
      <id>424960</id>
      <parentid>422721</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* E-mail */ Tips zijn ook geschikt voor sociale media</comment>
      <origin>424960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20253" sha1="cqyqdacnu79qnlsoxy33oudcc2tmw7r" xml:space="preserve">[[Bestand:Books! Books!.jpg|thumb|Teveel boeken om uit te kiezen]]
{{Index Informatievoorziening}}
De hoeveelheid informatie in de wereld is inmiddels zo gigantisch geworden, dat één mens slechts een fractie van alles tot zich kan nemen, hoe lang men ook leeft en hoeveel men ook per dag leest. Er is bovendien niet één systeem of opslagplaats waar alle informatie is te vinden: informatie is verspreid en versnipperd over talloze bronnen. 

== Gevolgen ==
Dit heeft vooral gevolgen voor individuen. Hoewel de rest van dit Wikbook vooral gaat over organisaties die in de informatievoorziening actief zijn, verruimen we hier onze blik. We richten ons hier in eerste instantie op individuen, omdat zij de meeste gevolgen ervan ondervinden. Wel beperken we ons tot de privé-situatie (in organisaties kunnen eigen regels gelden voor het gebruik van informatie, e-mail en social media). Gevolgen kunnen zijn:
* Er komt veel meer informatie op je pad dan je kunt behappen. Als oplossing kies je voor het versmallen van je blik: je leest, hoort en ziet alleen nog maar wat op je weg komt: je huidige interessegebieden. Je komt in een {{Wp|Filterbubbel|bubbel}}.
* Als je bepaalde informatie nodig hebt, is het is moeilijk om te vinden wat je zoekt, het is als een speld in een hooiberg. Informatie zoeken kost daardoor in de regel veel tijd. 
* Na bijna elke online zoekactie krijg je veel te veel zoekresultaten, hoe goed je ook je best doet op een scherpe zoekvraag. Met een beetje geluk staat wat je zoekt bovenaan, maar het is ook mogelijk dat de gezochte informatie op pagina 19 staat; en wie scrolt er naar pagina 19? Als gevolg daarvan stop je met zoeken en lezen als de informatie die je vindt, aanvaardbaar genoeg is om niet verder te hoeven zoeken.
* Bovendien zijn de resultaten die je krijgt te vaak ook nog veel te lang van stof. 
* Je moet soms in meerdere bronnen achter elkaar zoeken om eindelijk te vinden wat je zoekt.

We noemen dit '''informatie-overload''' of '''{{Wp|Informatiestress}}''', en ook wel '''infobesitas''' en '''datasmog'''. 

Er bestaan twee vormen van informatie-overload&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Bron: {{Wp|en:Information_overload#Effects of information overload| Effects of information overload}} in de Engelstalige Wikipedia, geraadpleegd op 8-3-2026&lt;/ref&gt; : 
# ''uitkomstoverbelasting'': er zijn te veel informatiebronnen (niet alleen databanken, maar ook bijvoorbeeld losse documenten en websites); èn
# ''tekstuele overbelasting'': de teksten zijn te lang, weiden teveel uit en zijn niet to-the-point.
Beide komen hier aan bod.

== Oplossingen ==
Je moet dus kiezen aan welke informatie je wel en aan welke je geen aandacht wilt besteden. Hoe minder tijd je kwijt bent aan niet-gewenste informatie, hoe meer tijd je overhoudt om (andere) leuke of nuttiger activiteiten te doen.

Let op: de meeste oplossingen kosten eerst tijd, het profijt komt pas daarna. Ze vergen ook zelfdiscipline en doorzettingsvermogen, maar laat dat je niet afschrikken. 

Er is eerst een paragraaf over algemene maatregelen die je kunt nemen om de informatie-overload te beperken. Daarna volgt een paragraaf specifiek over e-mail.

=== Algemeen ===
* '''Beperk''' informatie in je huishouden, zowel papieren als digitale:
** '''Selecteer''' streng, maak keuzes, zorg dat er een behapbare hoeveelheid informatie binnenkomt, zowel fysiek als digitaal. Bedenk wat je wel en niet wilt lezen, horen, zien en meemaken. Waaraan wil je je kostbare tijd besteden? En vooral: waaraan niet? Zeg die laatste soort op, annuleer die. Je voorkeuren kunnen overigens in de loop van je leven veranderen, evalueer dus regelmatig, bijvoorbeeld een keer per jaar of als er een omschakeling in je leven is (zoals gaan studeren, verhuizen, gaan samenwonen, scheiding, gezinsuitbreiding, kinderen het huis uit, ander werk, andere hobby of pensionering). Enkele tips:
*** Laat je niet leiden door {{Wp|Fear of missing out|FOMO}} (fear of missing out): jammer dan, dan weet je het maar niet of weet je het later. Als je vriend(inn)en of familieleden je er op aanspreken dat je een bericht niet hebt gelezen: leg uit dat je niet zoals veel anderen gestresst en overbelast wilt raken en daarom een strenge selectie hanteert. Overleg met hen hoe je belangrijke berichten niet over het hoofd ziet.
*** Ontvolg mensen op Facebook, X (Twitter) en andere social media die te vaak iets melden dat niet interessant is.
*** Beoordeel jaarlijks je abonnementen op kranten, tijdschriften en andere informatie. Wees daarbij kritisch: wat voldoet nog, wat lees en gebruik je nog? Zeg de rest op. 
*** Plak een sticker op je brievenbus dat je geen reclamedrukwerk wilt (zie [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bescherming-van-consumenten/vraag-en-antwoord/wat-kan-ik-doen-tegen-ongewenste-reclame-en-folders-in-mijn-brievenbus ongewenste reclame] van de Rijksoverheid). 
*** Bedenk hoe je kunt voorkomen dat je veel meer tijd kwijt bent met scrollen op je smartphone dan je wilt, stel bijvoorbeeld een maximum tijd daarvoor in, dan móét je wel selecteren en kritisch zijn.
** '''Filter''' en sorteer inkomende informatie. Of het nu gaat om papieren informatie (krant, tijdschrift, post) of om digitale informatie zoals e-mail: maak stapeltjes en stel prioriteiten. Gooi weg wat direct weg kan, werp daar hooguit één blik op. Behandel belangrijke post direct, zoals rekeningen en aanmaningen. En de rest valt daar tussenin. Als je tijd hebt kun je die ook direct afhandelen, anders doe je die later.
*** Kies een webbrowser die advertenties onderdrukt of waarop je advertenties kunt blokkeren via extensies.
** '''Orden''' en groepeer informatie die je wilt bewaren: plaats alles over hetzelfde onderwerp bij elkaar. Zet romans bij elkaar en plaats studieboeken op onderwerp, berg losse informatie, zoals artikelen en aantekeningen, op in ordners en stop digitale informatie die je wilt bewaren in mappen, maak daarvoor een voor jou logische mappenstructuur, zowel in je e-mail als op je C- of D-schijf op je computer. Zorg dat elk bestand of andere informatie in een van de mappen past. Als je later wilt saneren, is het ook gemakkelijker als je map voor map kunt beoordelen, met alles over een onderwerp bij elkaar, dan wanneer je allemaal totaal verschillende losse informatie moet beoordelen.
*** Dit geldt ook voor foto’s en filmpjes: selecteer allereerst alleen de mooiste of meest bijzondere foto’s en filmpjes om te bewaren en gooi de rest direct weg. Stop ze in geordende mappen, bijvoorbeeld op jaar en/of onderwerp. 
** '''[[Informatievoorziening/Collectiebeleid#Saneren|Saneer]]''' informatie die niet meer nodig is, die je toch niet meer gebruikt: 
*** Gooi direct iets weg als het niet voor jou van belang is, digitaal of op papier.
*** Boeken, tijdschriften en kranten zijn in de regel nog wel in te zien of op te vragen in bibliotheken. Dus die kun je met een gerust hart wegdoen. Boeken kunnen naar een {{Wp|Openbare boekenkast|boekenkastje in de wijk}}, de kringloop, tweedehands zaak of -webwinkel, of in de {{Wp|Papier- en kartonafval|papierbak}}. Tijdschriften en kranten kunnen direct de papierbak in nadat ze zijn gelezen. Knip eventueel interessante artikelen uit om later nog eens te lezen, en berg die op in een map over dat onderwerp.
**** NB Check wel oudere publicaties in {{Wp|Worldcat}} (in ieder geval publicaties van vóór het digitale tijdperk) vóórdat je die wegdoet. Als een publicatie daar niet in voorkomt, schenk die dan aan een geschikte bibliotheek. De Nederlandse {{Wp|KB}} wil graag boeken en andere publicaties uit of over Nederland die nog niet in hun catalogus staan, zie [https://www.kb.nl/uitgevers/opnamecriteria-depot-van-nederlandse-publicaties opnamecriteria]; lokale archieven kunnen belangstelling hebben voor publicaties die daarbuiten vallen èn aan hun eigen selectiecriteria voldoen. 
*** Saneer ook digitale informatie die niet meer nodig is. Saneer regelmatig de inhoud van de mappen op je pc of laptop (op je C- of D-schijf). 
* Informatie '''zoeken''': maak je de tips eigen die vermeld staan in [[Basisboek internet/Zoeken op internet|Zoeken op internet]]. Oefen veel.
* Neem ook kennis van '''informatie buiten je bubbel''':
** Lees dagelijks bijvoorbeeld een (landelijke of regionale) krant en/of een tijdschrift (zelfs de Donald Duck kan je inzichten buiten je bubbel bieden). Artikelen daarin zijn samenvattingen van wat er aan de hand is in de wereld, maar die artikelen gaan niet alleen maar over je bubbel, ze verruimen ook je blik. In het algemeen worden artikelen uit kranten en tijdschriften als betrouwbaar beschouwd, beweringen worden gecheckt en vaak ook nog dubbel gecheckt.
*** In de openbare bibliotheek kun je gratis kranten en tijdschriften lezen, ook als je geen lid bent. 
*** Als je een abonnement overweegt: kijk in diezelfde bibliotheek welke krant of tijdschrift je het meest aanspreekt. Let bij een krant bijvoorbeeld op taalgebruik (gemakkelijk of te moeilijk), en de hoeveelheid artikelen over sport, economie, buitenland, wetenschap, media, cultuur, politiek en meningen. Kies een krant afhankelijk van je voorkeuren (als je veel over sport wilt lezen, zul je andere krant kiezen dan wanneer je meer hecht aan wetenschap of cultuur).  Neem eerst een proefabonnement op een krant. Als dat afgelopen is, kun je een echt abonnement nemen of nog op dezelfde manier een andere krant uitproberen. 
** Sta open voor andere meningen, opvattingen, invalshoeken, e.d., zonder vooroordelen. Ga bijvoorbeeld naar discussie-avonden waar tegengestelde meningen te horen zijn en waar je kunt meediscussiëren. Ook de opiniepagina van een krant biedt vaak stof tot nadenken. Of zoek bewust iemand of een groepje op met een andere politieke voorkeur dan jijzelf. Vraag hen vooral waarom ze iets totaal anders vinden dan jij, maar maak geen ruzie; het is OK om van mening te verschillen.

=== E-mail ===
Bovenstaande tips gelden ook voor e-mail en je volle inbox, en kunnen ook worden toegepast op sociale media. Bijzonderheden:
* Beperk het checken van e-mails. Zet piepjes en pop-ups uit die aangeven dat er een nieuwe e-mail is. Bekijk je inbox minimaal 1 en maximaal 3 keer per dag, niet continu. 
* Zorg voor zo min mogelijk inkomende e-mails in je inbox, bij voorkeur alleen die waar je zelf om hebt gevraagd en waar je (nog steeds) iets aan hebt. 
** Beperk het aantal attenderingen en nieuwsbrieven. Welke wil je blijven ontvangen? Welke bronnen zijn waardevol? Welke niet? Welke vertrouw je niet volledig? Wat worden en zijn jouw criteria? Je kunt niet alles bijhouden en lezen, en dat hoeft ook niet. Maak een keuze aan de hand van bijvoorbeeld jouw interesses. Pas dat aan in je bronnen, zoals sociale media, websites van bedrijven en andere organisatie. Zeg attenderings- en reclamemails op die je niet (meer) wilt ontvangen. Evalueer dit ieder jaar: heb je nog steeds dezelfde interesses, weet je inmiddel genoeg over een onderwerp, zijn er interesses bijgekomen?
** Ga in plaats van het ontvangen van teveel attenderingen op jouw vakgebied, op zoek naar zogenaamde 'schifters' of 'moderators' op jouw vakgebied. Dit zijn autoriteiten op een bepaald vakgebied, die het belangrijkste nieuws selecteren en doorgeven, bijvoorbeeld via LinkedIn, een website van een universiteit of research-instituut of een eigen website.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Tip van Nano Schering in 'Gooi alle pr-mailtjes resoluut weg' / Renée Braams. - In: ''Intermediair'', d.d. 30 juli 1998, p. 37&lt;/ref&gt;  Volg hen (ze hebben vaak ook duizenden volgers) of abonneer je via andere kanalen op hun nieuws. 
** In plaats van reclame als bron te gebruiken: ga juist zelf op zoek als je iets nieuws nodig hebt. Lees recenties/reviews, zodat je weet wat wel en niet de moeite waard is. Laat je niet beïnvloeden door influencers, reclame of nieuwsbrieven en klik niet bijna gedachteloos op een product uit een e-mail, later blijkt het te vaak een prul te zijn (zie [[Huishouden/Financiën#Winkelen|Winkelen]] in het Wikibook Huishouden voor meer tips). Dit is ook een manier om buiten je bubbel informatie te vinden.
* Filter en sorteer inkomende e-mails. Maak stapeltjes en stel prioriteiten. 
** Behandel belangrijke informatie direct, zoals rekeningen en aanmaningen. 
** Verplaats e-mails met 'nice-to-know’ informatie (&quot;aardig om te weten&quot;, in tegenstelling tot 'need-to-know') naar een aparte map om later te lezen, op een moment dat het beter uitkomt. 
*** Laat e-mails met updates van sociale media en reclame direct al automatisch instromen in speciale mappen, zodat ze niet eens in je inbox terecht komen. Bekijk ze bijvoorbeeld 1x per week of als je er tijd voor hebt en gooi ze daarna direct weg. 
** Gooi weg wat direct weg kan, werp daar hooguit één blik op. Bewaren zorgt alleen maar voor een volle en onoverzichtelijke inbox en/of het snel opgebruiken van je maximale ruimte. 
** Beantwoord direct mails die minder dan twee minuten kosten. Stuur bijvoorbeeld een bedankje als dat van toepassing is. Meld of je wel of niet komt als je een uitnodiging ontvangt en vraag of er nog een verlanglijstje is als je niet weet welk cadeau je kunt meenemen. Geef antwoord op vragen. Als het een verzoek betreft waaraan je niet kunt voldoen: antwoord vriendelijk maar kort, weid niet uit, verwijs eventueel naar weblinks of anderen die het verzoek eventueel wel kunnen beantwoorden.
** Probeer af te komen van nieuwe soorten e-mails die je niet interesseren (vaak staat daarvoor helemaal onderaan een speciale knop of link; mail anders om uitgeschreven te worden, maar let daarbij wel op: het kan ook gaan om een poging om je e-mail-adres te verifiëren, als je terugmailt, heeft de afzender dan “beet”). 
* E-mails die je als afgehandeld beschouwt, kun je weggooien of archiveren. Een uitnodiging wil je nog bewaren totdat het feest voorbij is; ook bevestigingen van bestellingen bewaar je in ieder geval totdat je het product hebt ontvangen. Veel andere mails wil je nog wel bewaren, maar hoeven niet in je inbox te blijven staan. 
** Orden je e-mails die je wilt bewaren, plaats ze in de mappenstructuur. Als het goed is, biedt je e-mail-programma een mappenstructuur om e-mails te archiveren en bewaren. Maak daar gebruik van! Anders zie je binnen de kortste keren door de bomen het bos niet meer. Deel de mappen zo in dat het voor jou handig is. Bewijzen zul je altijd enkele jaren willen bewaren, bijvoorbeeld bewijzen dat je hebt betaald, dat je een product hebt ontvangen (kan nog wel eens helpen bij verzekeringskwesties), contracten en andere zakelijke post. Maak ook een map “Tijdelijk” met mails die je na verloop kunt weggooien, dat ruimt gemakkelijk op. Mails kun je ook in meer dan één map opbergen, als die over meer dan één onderwerp gaan. Zo heb je altijd alle mails bij elkaar die over hetzelfde onderwerp gaan.
** Archiveer ook verzonden e-mails die je wilt bewaren in de mappenstructuur. 
* Schoon je e-mails, maak dagelijks je inbox leeg en ga regelmatig je mappen langs om oude e-mails te verwijderen die inmiddels overbodig zijn geworden.

== Informatie-overload voorkomen ==
Hoe kun je er zelf voor zorgen dat je zo weinig mogelijk bijdraagt aan de informatie-overload?
* Beperk het aantal blogs, posts, e-mails en andere bijdragen op internet tot alleen degene die echt nuttig voor anderen kunnen zijn. Beperk in e-mails het aantal ontvangers tot degenen die de boodschap echt moeten krijgen (of zelf aangegeven hebben dat ze dergelijke e-mails altijd willen ontvangen), gebruik de cc-functie helemaal niet of met mate.
* Kies steeds een goede titel die de lading dekt. Wat is de kern van je boodschap? 
* Beperk het aantal ontvangers tot degenen voor wie jouw boodschap echt interessant kan zijn en vermijd cc’s. Kies het juiste podium: 
** Gebruik een {{Wp|Instant messaging|app voor instant messaging}} (zoals WhatsApp) voor directe interactie, urgente en korte vragen en informele afstemming. Kies daarvoor de juiste persoon of app-groep. Voor dringende berichten of vragen kun je ook telefoneren.
** Gebruik e-mail als er geen direct antwoord nodig is, voor langere, gedetailleerde teksten, het versturen van kleine en middelgrote bijlagen en voor gedetailleerde, formele of juridisch bindende zaken. En voor mensen die je niet kunt appen. 
** Gebruik een foto-site als {{Wp|Instagram}} (alleen voor volgers, maar wel openbaar) of {{Wp|Flickr}} (kwalitatieve foto’s voor de hele wereld, ook voor hergebruik door anderen, let op de juiste licentie bij het uploaden) om foto’s te delen. Een klein aantal foto’s kun je ook per e-mail of app voor instant messaging versturen. Grotere hoeveelheden foto's (en grote documenten) kun je via speciale diensten versturen, zie [https://www.consumentenbond.nl/digitaalgids/digitaalgids-uitgelicht/alternatieven-voor-wetransfer Overzicht Consumentenbond].
** Gebruik een blog voor discussies, meningen of inzichten die je wilt delen. Of gebruik daarvoor een ander medium waarbij je gemakkelijk posts kunt plaatsen zonder dat de hele discussie weer wordt meegestuurd. 
* Houd bijdragen kort, val gerust met de deur in huis, zonder poespas. Bij een langer verhaal: geef bovenaan een korte samenvatting of conclusie (een of twee regels) en begin pas daaronder je hele verhaal, zodat lezers kunnen kiezen of ze je hele verhaal wel willen lezen. Zet het belangrijkste vooraan, zowel in de mail als in elke alinea, gebruik witregels en tussenkopjes zodat lezers snel kunnen scrollen naar passages waarin ze geïnteresseerd zijn, en sluit af met een conclusie. Of bied alleen een iets langere samenvatting (van één korte alinea) en laat het hele verhaal met de details achterwege.
* Let op je taalgebruik. Pas de stijl aan aan je doelgroep. Zorg dat je doelgroep de tekst (of ander medium) gemakkelijk kan begrijpen. Gebruik korte zinnen. Knip langere zinnen op in twee of meer kortere. Vermijd moeilijke woorden. 
* Let op spelling, leestekens en hoofd- en kleine letters: zoals je het op school hebt geleerd. Beperk eigenheden en afwijkingen tot een minimum, bijvoorbeeld alleen in je naam of ondertekening. Het gaat alleereerst om het duidelijk overbrengen van je boodschap. Lezers moeten een tekst vlot kunnen doorlezen, zonder ruis die alleen maar voor vertraging in het lezen zorgt. Ruis wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door spelfouten, tierlantijnen, alleen maar kleine letters en geen leestekens. Dit zorgt voor het stokken van het leesproces bij lezers die dit niet gewend zijn. Dat wil je niet.
* Als je bijdragen openbaar zijn: zorg dat ze goed vindbaar zijn, vermeld trefwoorden, plaats er links naar toe op andere, verwante webpagina’s. En vermeld iets over jezelf dat vertrouwen biedt voor hetgeen je hebt te vertellen (bijvoorbeeld je opleiding voor en/of het soort ervaring met het onderwerp van je bijdragen). Plus een manier om met je in contact te komen.

== Organisaties in de informatievoorziening ==
Organisaties die in de informatievoorziening actief zijn, kunnen meehelpen informatiestress te voorkomen door:
* Hun collecties to the point te laten zijn, gericht op de doelstellingen. Voorkom overlap en duplicaten zoveel mogelijk. Selecteer het beste wat per onderwerp beschikbaar is.
* Op tijd te saneren.
* Gebruiksvriendelijke zoekmachines te bieden, waarmee ook het vinden en navigeren in de catalogus een fluitje van een cent wordt.
* Informatie te bundelen, zowel binnen de organisatie als daarbuiten. Goede voorbeelden daarvan:
** {{Wp|Worldcat}}: een bron waarmee je met één-druk-op-de-knop talloze bibliotheekcatalogi wereldwijd kunt doorzoeken.
** [https://www.archieven.nl/nl/  Archieven.nl] waarmee je op diezelfde manier vele Nederlandse archieven kunt doorzoeken.
** {{Wp|Europeana}} waarin toegang tot het digitale culturele erfgoed van Europa wordt gebundeld.
** Laat de website van een VVV hèt portaal zijn voor alle toeristische informatie over een stad of streek. Werk daarbij samen met de gemeente of streek, zodat er één portaal is en de gemeente of streek niet ook nog eens een soortgelijke website heeft, waardoor bezoekers op twee plekken moeten zoeken.
** Binnen zo’n organisatie kun je informatie per onderwerp bundelen, zie [[Informatievoorziening/Terugvindbaar maken|Terugvindbaar maken]] en [[Informatievoorziening/Contentcuratie|Contentcuratie]].

== Bronnen en referenties ==
{{Sub}}</text>
      <sha1>cqyqdacnu79qnlsoxy33oudcc2tmw7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Toegankelijkheid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46573</id>
    <revision>
      <id>424929</id>
      <parentid>424092</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2574" sha1="fkeu9km189zkr41zrxfabx8ia0a49r8" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Toegankelijkheid is een fundamentele eis voor elk [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]. De onderwijstechnoloog zorgt ervoor dat technologie barrières wegneemt in plaats van opwerpt. In het kader van [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrij leren]] betekent dit dat leermiddelen in de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] toegankelijk moeten zijn voor alle leerlingen, ongeacht hun fysieke of cognitieve beperkingen.

== ICT en leerstoornissen ==
Meer dan 10 procent van de kinderen kampt met een leerstoornis, zoals dyslexie, dyscalculie of ADHD/Autisme. Voor deze leerlingen is ICT niet zomaar een hulpmiddel, maar vaak een noodzakelijke voorwaarde om onderwijs te kunnen volgen.

=== Dyslexie en Voorleessoftware ===
Voor leerlingen met dyslexie is voorleessoftware onmisbaar. Deze software ondersteunt bij het lezen, spellen en begrijpend lezen door teksten auditief en visueel te markeren.
* '''Sprint / Sprinto''': Voorleessoftware die vaak via een USB-stick werkt, ideaal voor mobiel gebruik op verschillende computers.
* '''Kurzweil 3000''': Een geavanceerd pakket dat tekst scant, voorleest en specifieke studiehulpmiddelen biedt (zoals markeren en samenvatten).
* '''ReadingPen''': Een scanner die woorden of zinnen direct voorleest en vertaalt.

=== Woordvoorspelling ===
Software zoals '''Skippy''' helpt leerlingen met dyslexie of motorische problemen door woorden te voorspellen tijdens het typen. Dit verhoogt de schrijfsnelheid en vermindert spellingfouten, waardoor de focus kan liggen op de inhoud van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]].

=== Dyscalculie en ADHD ===
* '''Dyscalculie''': Specifieke rekensoftware helpt bij het visualiseren van getalbegrip.
* '''ADHD/Autisme''': Structuur-apps en digitale planners helpen bij het organiseren van de dagtaak. In een goed ontworpen [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]] zijn deze hulpmiddelen geïntegreerd in de interface.

== Projecten in Vlaanderen ==
* '''Surfplank''': Een handleiding en softwarepakket (met demo's van Sprint en Kurzweil) om scholen te ondersteunen bij leerzorg via ICT.
* '''Digibib''': Een project dat handboeken omzet in voorleesbare en invulbare digitale bestanden.

== Implementatie in de Leerbox ==
Een onderwijstechnoloog implementeert toegankelijkheid door:
# '''Structuur''': Gebruik van semantische HTML in de [[Onderwijswiki/View|View]]-laag.
# '''Flexibiliteit''': Mogelijkheid om lettertypes en kleuren aan te passen (CSS).
# '''Multi-modaal''': Dezelfde content aanbieden in tekst, audio en video binnen één [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]].

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>fkeu9km189zkr41zrxfabx8ia0a49r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Platform</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46624</id>
    <revision>
      <id>424925</id>
      <timestamp>2026-04-30T19:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Opmaak}} Een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]] is het geheel van technologische voorzieningen die het leerproces, de communicatie en de organisatie van het leren ondersteunen. In de traditionele onderwijskunde staat dit bekend als de '''Elektronische Leeromgeving (ELO)'''. Waar de ELO zich vaak beperkte tot een afgeschermde omgeving voor content-distributie, fungeert een modern platform als het 'besturingssysteem' voor onderwijs, waarbij de Onderwijs…'</comment>
      <origin>424925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2718" sha1="ts8682dfmxeuwet6osfxosm2fybyh29" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]] is het geheel van technologische voorzieningen die het leerproces, de communicatie en de organisatie van het leren ondersteunen. In de traditionele onderwijskunde staat dit bekend als de '''Elektronische Leeromgeving (ELO)'''. Waar de ELO zich vaak beperkte tot een afgeschermde omgeving voor content-distributie, fungeert een modern platform als het 'besturingssysteem' voor onderwijs, waarbij de [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrijheid]] van de leerder centraal staat.

== Definitie en Functie ==
Een ELO is een technische voorziening die de interactie faciliteert tussen:
* '''Het leerproces''': De presentatie van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]], opdrachten en feedback.
* '''Communicatie''': Interactie tussen leerders en coaches (synchroon en asynchroon).
* '''Organisatie''': Het beheer van leerwegen, inschrijvingen en resultaten.

== Architectuur van het Platform ==
De onderwijstechnoloog ontwerpt het platform als een gelaagd systeem:
# '''Infrastructuur''': De serveromgeving (zie ook [[Hosting]]).
# '''Data-laag''': De opslag van [[Onderwijstaal/Leerbox|leerboxen]] en leerlinggegevens (LRS).
# '''Logica-laag''': De verwerking van regels, vaak aangedreven door [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] scripts binnen [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]].
# '''Presentatie-laag''': De [[Onderwijswiki/View|View]] die de gebruikerservaring bepaalt.

== Functionele Componenten ==
Een volwaardig platform biedt gereedschappen voor:
* '''Interactie''': Berichten, chat, fora, wiki's en blogs.
* '''Administratie''': Leerlingvolgsysteem (LVS), kalenders en jaarplannen.
* '''Evaluatie''': Toetsen, portfolio's en remediëring.

== Overzicht van Systemen ==
De technoloog kiest het systeem dat het beste aansluit bij de [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]]:
* '''Open Source''': 
** [[Moodle]]: Zeer krachtig en uitbreidbaar via plugins.
** MediaWiki: Ideaal voor collaboratieve kennisopbouw en interactieve modules (via Scribunto).
** Sakai: Geschikt voor grote academische instellingen.
* '''Commerciële Systemen''':
** Smartschool: Veelgebruikt in het basis- en secundair onderwijs in Vlaanderen.
** Blackboard / Canvas: Wereldwijde standaarden in het hoger onderwijs.
** Fronter / TeleTOP: Klassieke systemen die de basis legden voor moderne ELO's.

== Integratie en Interoperabiliteit ==
Een modern platform maakt gebruik van standaarden om vendor lock-in te voorkomen:
* '''LTI (Learning Tools Interoperability)''': Voor naadloze integratie van externe tools.
* '''xAPI''': Voor het vastleggen van leerervaringen buiten het platform.
* '''[[Onderwijswiki/Interface|Interface]]''': Een veilige API voor interactie tussen verschillende systemen.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>ts8682dfmxeuwet6osfxosm2fybyh29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424933</id>
      <parentid>424925</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>/* Architectuur van het Platform */</comment>
      <origin>424933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="tmgf79hihz6eg8amxgbw2qbqvh804x8" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Een [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]] is het geheel van technologische voorzieningen die het leerproces, de communicatie en de organisatie van het leren ondersteunen. In de traditionele onderwijskunde staat dit bekend als de '''Elektronische Leeromgeving (ELO)'''. Waar de ELO zich vaak beperkte tot een afgeschermde omgeving voor content-distributie, fungeert een modern platform als het 'besturingssysteem' voor onderwijs, waarbij de [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrijheid]] van de leerder centraal staat.

== Definitie en Functie ==
Een ELO is een technische voorziening die de interactie faciliteert tussen:
* '''Het leerproces''': De presentatie van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]], opdrachten en feedback.
* '''Communicatie''': Interactie tussen leerders en coaches (synchroon en asynchroon).
* '''Organisatie''': Het beheer van leerwegen, inschrijvingen en resultaten.

== Architectuur ==
De onderwijstechnoloog ontwerpt het platform als een gelaagd systeem:
# '''Infrastructuur''': De serveromgeving (zie ook [[Hosting]]).
# '''Data-laag''': De opslag van [[Onderwijstaal/Leerbox|leerboxen]] en leerlinggegevens (LRS).
# '''Logica-laag''': De verwerking van regels, vaak aangedreven door [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] scripts binnen [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]].
# '''Presentatie-laag''': De [[Onderwijswiki/View|View]] die de gebruikerservaring bepaalt.

== Functionele Componenten ==
Een volwaardig platform biedt gereedschappen voor:
* '''Interactie''': Berichten, chat, fora, wiki's en blogs.
* '''Administratie''': Leerlingvolgsysteem (LVS), kalenders en jaarplannen.
* '''Evaluatie''': Toetsen, portfolio's en remediëring.

== Overzicht van Systemen ==
De technoloog kiest het systeem dat het beste aansluit bij de [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]]:
* '''Open Source''': 
** [[Moodle]]: Zeer krachtig en uitbreidbaar via plugins.
** MediaWiki: Ideaal voor collaboratieve kennisopbouw en interactieve modules (via Scribunto).
** Sakai: Geschikt voor grote academische instellingen.
* '''Commerciële Systemen''':
** Smartschool: Veelgebruikt in het basis- en secundair onderwijs in Vlaanderen.
** Blackboard / Canvas: Wereldwijde standaarden in het hoger onderwijs.
** Fronter / TeleTOP: Klassieke systemen die de basis legden voor moderne ELO's.

== Integratie en Interoperabiliteit ==
Een modern platform maakt gebruik van standaarden om vendor lock-in te voorkomen:
* '''LTI (Learning Tools Interoperability)''': Voor naadloze integratie van externe tools.
* '''xAPI''': Voor het vastleggen van leerervaringen buiten het platform.
* '''[[Onderwijswiki/Interface|Interface]]''': Een veilige API voor interactie tussen verschillende systemen.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>tmgf79hihz6eg8amxgbw2qbqvh804x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Onderwijstaal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46625</id>
    <revision>
      <id>424926</id>
      <timestamp>2026-04-30T19:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Opmaak}} Een onderwijstechnoloog is niet slechts een ICT-beheerder; hij of zij is de vertaler van pedagogisch ontwerp naar technische realiteit. Om dit effectief te kunnen doen, is kennis van de [[Onderwijstaal/Onderwijstaal|Onderwijstaal]] essentieel.  == Realisatie == In de serie [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] wordt beschreven '''wat''' er nodig is voor een krachtige leeromgeving. De onderwijstechnoloog beantwoordt de vraag '''hoe''' dit platform technisc…'</comment>
      <origin>424926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="hse67rr5en89axqrbxmkgvreugytjhv" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Een onderwijstechnoloog is niet slechts een ICT-beheerder; hij of zij is de vertaler van pedagogisch ontwerp naar technische realiteit. Om dit effectief te kunnen doen, is kennis van de [[Onderwijstaal/Onderwijstaal|Onderwijstaal]] essentieel.

== Realisatie ==
In de serie [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] wordt beschreven '''wat''' er nodig is voor een krachtige leeromgeving. De onderwijstechnoloog beantwoordt de vraag '''hoe''' dit platform technisch wordt gerealiseerd. 
* '''[[Onderwijstaal/Vrijheid|Vrijheid]]''': Hoe bouwen we een systeem dat flexibel genoeg is voor individuele leerpaden?
* '''[[Onderwijstaal/Conversie|Conversie]]''': Hoe zetten we bestaande data om naar een formaat dat de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] begrijpt?
* '''[[Onderwijstaal/Toepassing|Toepassing]]''': Welke API's zijn nodig om de leermiddelen te ontsluiten?

== Freell ==
[[Onderwijstaal/Freell|Freell]] is de taal die wordt gebruikt om het leren te beschrijven. Voor de onderwijstechnoloog betekent dit:
* '''Parsers bouwen''': Het kunnen inlezen van Freell-definities om de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]]-structuur te genereren.
* '''Data-integriteit''': Controleren of de pedagogische regels correct worden vertaald naar database-schema's.
* '''Automatisering''': Gebruik van [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]] om dynamische content te genereren op basis van Freell-parameters.

== Architectuur ==
De technoloog gebruikt de [[Onderwijswiki/Architectuur|Architectuur]] van de onderwijswiki om bouwstenen te creëren die herbruikbaar zijn. Hierdoor wordt het platform meer dan een verzameling bestanden; het wordt een levend systeem dat meegroeit met de behoeften van de [[Onderwijsplatform/Leerder|leerder]].

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>hse67rr5en89axqrbxmkgvreugytjhv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424927</id>
      <parentid>424926</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T19:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <origin>424927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1725" sha1="rkmu7dbdxo0taog6oe2hv98xdrebf6k" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
Een onderwijstechnoloog is niet slechts een ICT-beheerder; hij of zij is de vertaler van pedagogisch ontwerp naar technische realiteit. Om dit effectief te kunnen doen, is kennis van de [[Onderwijstaal/Onderwijstaal|Onderwijstaal]] essentieel.

== Realisatie ==
In de serie [[Onderwijstaal|Onderwijstaal]] wordt beschreven '''wat''' er nodig is voor een krachtige leeromgeving. De onderwijstechnoloog beantwoordt de vraag '''hoe''' dit platform technisch wordt gerealiseerd. 
* '''[[Onderwijstaal/Vrijheid|Vrijheid]]''': Hoe bouwen we een systeem dat flexibel genoeg is voor individuele leerpaden?
* '''[[Onderwijstaal/Conversie|Conversie]]''': Hoe zetten we bestaande data om naar een formaat dat de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] begrijpt?
* '''[[Onderwijstaal/Toepassing|Toepassing]]''': Welke API's zijn nodig om de leermiddelen te ontsluiten?

== Freell ==
'''Freell''' is de taal die wordt gebruikt om het leren te beschrijven. Voor de onderwijstechnoloog betekent dit:
* '''Parsers bouwen''': Het kunnen inlezen van Freell-definities om de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]]-structuur te genereren.
* '''Data-integriteit''': Controleren of de pedagogische regels correct worden vertaald naar database-schema's.
* '''Automatisering''': Gebruik van [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]] om dynamische content te genereren op basis van Freell-parameters.

== Architectuur ==
De technoloog gebruikt de [[Onderwijswiki/Architectuur|Architectuur]] van de onderwijswiki om bouwstenen te creëren die herbruikbaar zijn. Hierdoor wordt het platform meer dan een verzameling bestanden; het wordt een levend systeem dat meegroeit met de behoeften van de [[Onderwijsplatform/Leerder|leerder]].

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>rkmu7dbdxo0taog6oe2hv98xdrebf6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijstechnoloog/Leerbox</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46626</id>
    <revision>
      <id>424928</id>
      <timestamp>2026-04-30T19:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Opmaak}} De [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] is de atomaire eenheid van het [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]. Voor de onderwijstechnoloog is de Leerbox een container die content, metadata en logica combineert.  == Structuur == Technisch gezien wordt een Leerbox gedefinieerd door: * '''Inhoud''': De eigenlijke tekst of media, gestructureerd in [[Onderwijswiki/Wikitext|Wikitext]] of HTML. * '''Metadata''': Gegevens over niveau, vakgebied en leerdoelen,…'</comment>
      <origin>424928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1801" sha1="0x116imp75l8to8c67r6ar7ohh0af7i" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
De [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]] is de atomaire eenheid van het [[Onderwijsplatform|Onderwijsplatform]]. Voor de onderwijstechnoloog is de Leerbox een container die content, metadata en logica combineert.

== Structuur ==
Technisch gezien wordt een Leerbox gedefinieerd door:
* '''Inhoud''': De eigenlijke tekst of media, gestructureerd in [[Onderwijswiki/Wikitext|Wikitext]] of HTML.
* '''Metadata''': Gegevens over niveau, vakgebied en leerdoelen, vaak opgeslagen via [[Onderwijswiki/Model|Model]]-submodules.
* '''Logica''': Interactieve elementen die worden aangestuurd door [[Onderwijswiki/Lua|Lua]] via [[Onderwijswiki/Scribunto|Scribunto]].

== Beheer ==
De onderwijstechnoloog beheert de levenscyclus van een Leerbox:
# '''Creatie''': Ontwerpen van templates die de input van onderwijsontwikkelaars omzetten naar het juiste formaat.
# '''Opslag''': Zorgen voor een schaalbare database-architectuur waarin miljoenen leerboxen efficiënt doorzocht kunnen worden.
# '''Verspreiding''': Het ontsluiten van leerboxen via de [[Onderwijswiki/Interface|Interface]] naar verschillende [[Onderwijswiki/View|Views]] (browser, app, print).

== Interoperabiliteit ==
Om de [[Onderwijstaal/Vrijheid|vrijheid]] van de leerder te garanderen, moet de Leerbox uitwisselbaar zijn. De technoloog implementeert standaarden zoals:
* '''xAPI''': Om de interactie met een Leerbox vast te leggen in een LRS.
* '''LTI''': Om een Leerbox te kunnen embedden in externe systemen zoals Moodle of Canvas.

== Onderwijstechnoloog ==
De onderwijstechnoloog bewaakt de technische kwaliteit van de [[Onderwijstaal/Leerbox|Leerbox]]. Dit omvat laadsnelheid (performance), [[Toegankelijkheid|toegankelijkheid]] en de correcte werking van de onderliggende [[Onderwijswiki/Library|libraries]].

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>0x116imp75l8to8c67r6ar7ohh0af7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:WSBN.json</title>
    <ns>10</ns>
    <id>46627</id>
    <revision>
      <id>424952</id>
      <timestamp>2026-05-01T10:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Erik Baas maakte de pagina [[Sjabloon:WSBN.json]] aan met behulp van een niet-standaard inhoudsmodel &quot;JSON&quot;: experiment</comment>
      <origin>424952</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="2" sha1="mbqvfsr1gawa9eid5wppvmaes442iwf" xml:space="preserve">{}</text>
      <sha1>mbqvfsr1gawa9eid5wppvmaes442iwf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424953</id>
      <parentid>424952</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T10:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>probeersel</comment>
      <origin>424953</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="155" sha1="cy4gt1meaj4zuhh92gq2z654mq5x862" xml:space="preserve">{
	&quot;boeken&quot;: {
		&quot;123&quot;: {
			&quot;titel&quot;: &quot;xxx&quot;,
			&quot;auteur&quot;: &quot;Jan&quot;,
			&quot;fase&quot;: 2
		},
		&quot;124&quot;: {
			&quot;titel&quot;: &quot;yyy&quot;,
			&quot;auteur&quot;: &quot;Piet&quot;,
			&quot;fase&quot;: 3
		}
	}
}</text>
      <sha1>cy4gt1meaj4zuhh92gq2z654mq5x862</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:WSBN.json</title>
    <ns>8</ns>
    <id>46628</id>
    <revision>
      <id>424954</id>
      <timestamp>2026-05-01T10:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>probeersel</comment>
      <origin>424954</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="155" sha1="cy4gt1meaj4zuhh92gq2z654mq5x862" xml:space="preserve">{
	&quot;boeken&quot;: {
		&quot;123&quot;: {
			&quot;titel&quot;: &quot;xxx&quot;,
			&quot;auteur&quot;: &quot;Jan&quot;,
			&quot;fase&quot;: 2
		},
		&quot;124&quot;: {
			&quot;titel&quot;: &quot;yyy&quot;,
			&quot;auteur&quot;: &quot;Piet&quot;,
			&quot;fase&quot;: 3
		}
	}
}</text>
      <sha1>cy4gt1meaj4zuhh92gq2z654mq5x862</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Netwerken/Sociale media</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46629</id>
    <revision>
      <id>424961</id>
      <timestamp>2026-05-01T11:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken: * {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen. * {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers.  * {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenote…'</comment>
      <origin>424961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4973" sha1="o61zxlkedlqf428c8a7h32kkxmxb679" xml:space="preserve">{{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken:
* {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen.
* {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers. 
* {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenoten over wat er zoal gaande is in de wijk.
* {{Wp|WhatsApp}}: voor berichtenverkeer via smartphones binnen zelfgekozen groepen, van familie en vrienden tot collega's en actiegroepen.
Om met uw netwerk(en) in contact te blijven: reageer op berichten, al gelang naar het platform en de groep altijd, vaak of naar keuze. En reageren hoeft niet direct, het is beter voor uw mentale gezondheid om niet meer dan drie keer per dag tijd op uw smartphone te kijken of uw e-mail te lezen; maak dat ook aan uw connecties duidelijk (zie ook [[Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload|Informatie-overload]] in het Wikibook Informatievoorziening).
En stuur regelmatig zelf een bericht, al of niet met foto's of andere bijlagen. Daarbij is het essentieel om beleefd en positief te blijven, weinig te klagen en geen kwaad over anderen te spreken. Meld vakantiebelevenissen alleen achteraf, zodat inbrekers niet via het platform te weten kunnen komen dat u weg bent. Actualiseer uw profiel als daar aanleiding voor is.

'''Waarschuwing:''' Voor alle platforms geldt: big brother kijkt mee, inclusief kwaadwillenden. Wees je daarvan bewust! Deel alleen wat (ooit) in de openbaarheid mag komen en kies een ander medium (persoonlijk contact, e-mail, telefoon) voor wat privé moet blijven. Stel met deze gedachte in het achterhoofd uw profiel in op social media. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. 

== LinkedIn ==
{{Wp|LinkedIn}} is bedoeld voor vakmensen en andere professionals (van mbo'ers tot academici), werkgevers, recruters,  {{Wp|Freelance|zzp'ers}} en organisaties. Zij kunnen vacatures en klussen aanbieden of zich beschikbaar stellen voor banen en werkzaamheden. Men kan ook op de hoogte blijven van en discussiëren over (ontwikkelingen in) het eigen vakgebied, attenderingen plaatsen en ontvangen voor vakgerelateerde bijeenkomsten (zoals congressen en studiedagen) en werkgerelateerde vragen stellen aan vakgenoten. 

LinkedIn kan de basis zijn voor een professioneel netwerk. Hiervoor is een account nodig. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. 

De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere vakgerelateerde bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. 

Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. 

'''Waarschuwing''': accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en met wie u op deze manier verbonden wilt zijn. Doe bij anderen eerst onderzoek naar hun betrouwbaarheid (kijk bijvoorbeeld naar het profiel, kijk of er met de uitnodiger gezamenlijke connecties zijn en doe daar navraag). Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen crimineel gedrag op LinkedIn vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, stop ze dus op tijd. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]].</text>
      <sha1>o61zxlkedlqf428c8a7h32kkxmxb679</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>424962</id>
      <parentid>424961</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>{{Sub}}</comment>
      <origin>424962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4982" sha1="tibjwzvgr00nr5yyzpi7r4np9xzughb" xml:space="preserve">{{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken:
* {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen.
* {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers. 
* {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenoten over wat er zoal gaande is in de wijk.
* {{Wp|WhatsApp}}: voor berichtenverkeer via smartphones binnen zelfgekozen groepen, van familie en vrienden tot collega's en actiegroepen.
Om met uw netwerk(en) in contact te blijven: reageer op berichten, al gelang naar het platform en de groep altijd, vaak of naar keuze. En reageren hoeft niet direct, het is beter voor uw mentale gezondheid om niet meer dan drie keer per dag tijd op uw smartphone te kijken of uw e-mail te lezen; maak dat ook aan uw connecties duidelijk (zie ook [[Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload|Informatie-overload]] in het Wikibook Informatievoorziening).
En stuur regelmatig zelf een bericht, al of niet met foto's of andere bijlagen. Daarbij is het essentieel om beleefd en positief te blijven, weinig te klagen en geen kwaad over anderen te spreken. Meld vakantiebelevenissen alleen achteraf, zodat inbrekers niet via het platform te weten kunnen komen dat u weg bent. Actualiseer uw profiel als daar aanleiding voor is.

'''Waarschuwing:''' Voor alle platforms geldt: big brother kijkt mee, inclusief kwaadwillenden. Wees je daarvan bewust! Deel alleen wat (ooit) in de openbaarheid mag komen en kies een ander medium (persoonlijk contact, e-mail, telefoon) voor wat privé moet blijven. Stel met deze gedachte in het achterhoofd uw profiel in op social media. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. 

== LinkedIn ==
{{Wp|LinkedIn}} is bedoeld voor vakmensen en andere professionals (van mbo'ers tot academici), werkgevers, recruters,  {{Wp|Freelance|zzp'ers}} en organisaties. Zij kunnen vacatures en klussen aanbieden of zich beschikbaar stellen voor banen en werkzaamheden. Men kan ook op de hoogte blijven van en discussiëren over (ontwikkelingen in) het eigen vakgebied, attenderingen plaatsen en ontvangen voor vakgerelateerde bijeenkomsten (zoals congressen en studiedagen) en werkgerelateerde vragen stellen aan vakgenoten. 

LinkedIn kan de basis zijn voor een professioneel netwerk. Hiervoor is een account nodig. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. 

De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere vakgerelateerde bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. 

Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. 

'''Waarschuwing''': accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en met wie u op deze manier verbonden wilt zijn. Doe bij anderen eerst onderzoek naar hun betrouwbaarheid (kijk bijvoorbeeld naar het profiel, kijk of er met de uitnodiger gezamenlijke connecties zijn en doe daar navraag). Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen crimineel gedrag op LinkedIn vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, stop ze dus op tijd. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]].

{{Sub}}</text>
      <sha1>tibjwzvgr00nr5yyzpi7r4np9xzughb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Netwerken - inhoud</title>
    <ns>14</ns>
    <id>46630</id>
    <revision>
      <id>424963</id>
      <timestamp>2026-05-01T11:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boekcat | |onderwerp=[[Netwerken]] |detailomschrijving= |broodkruimel=[[:Categorie:Alles|Alles]] &amp;rarr; [[:Categorie:Boek|Boek]] &amp;rarr; [[:Categorie:Boek naar thema|Boek naar thema]] &amp;rarr; [[:Categorie:Samenleving|Samenleving]] &amp;rarr; '''{{PAGENAME}}''' |overig= }}  [[Categorie:Samenleving]] [[Categorie:Inhoud]]'</comment>
      <origin>424963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="38w130zfpkv18edz734eklb6f0p77qm" xml:space="preserve">{{Boekcat
|
|onderwerp=[[Netwerken]]
|detailomschrijving=
|broodkruimel=[[:Categorie:Alles|Alles]] &amp;rarr; [[:Categorie:Boek|Boek]] &amp;rarr; [[:Categorie:Boek naar thema|Boek naar thema]] &amp;rarr; [[:Categorie:Samenleving|Samenleving]] &amp;rarr; '''{{PAGENAME}}'''
|overig=
}}

[[Categorie:Samenleving]]
[[Categorie:Inhoud]]</text>
      <sha1>38w130zfpkv18edz734eklb6f0p77qm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>