Wikisource:De kroeg

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikisource:De kroeg</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1304</id>
    <revision>
      <id>219271</id>
      <parentid>218779</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T19:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>4189</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-14 */ nieuwe subkop</comment>
      <origin>219271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73869" sha1="p9kcf62z4pz4v96tsnfn471axt85ygt" xml:space="preserve">{{kroeg}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12 jan 2026 20:33 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 20:45 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19 jan 2026 21:29 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026 22:02 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26 jan 2026 22:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 feb 2026 18:43 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== Hello from Belgium (and France…) ==

Dear wikisource contributors, I’m french wikimedian who have organized the Missie Gourmande (Mission Gourmande in french), an operation to numerize the Gourmet Museum and Library (museum van de gastronomie). And we scanned some flemish books. I put their here : [[:Categorie:Missie Gourmande - Mission Gourmande]]. If I mis something or made a mistake don’t hesitate to correct. Thank you (and sorry for my bad english). [[Gebruiker:Lyokoï|Lyokoï]] ([[Overleg gebruiker:Lyokoï|overleg]]) 6 feb 2026 23:27 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 feb 2026 00:30 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 feb 2026 20:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 feb 2026 20:03 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 mrt 2026 18:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9 mrt 2026 19:53 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! ==

Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! 

Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. 

Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier.

We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan!

Met vriendelijke groet,

Team Wikimedia Nederland [[Gebruiker:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Overleg gebruiker:JansenKirsten|overleg]]) 12 mrt 2026 11:55 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 mrt 2026 20:35 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== Wikimania Parijs ==

Beste Wikimedianen,

Dit jaar vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] van 21-25 juli plaats in Parijs. Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor het hoofdprogramma dat plaatsvindt tussen 23-25 juli. Hiervoor kun je vóór 12 april een FOKA- aanvraag indienen. Meer informatie hierover vind je op [[wmnl:Wikimania_2026|de verenigingswiki]].

Vriendelijke groet,

Cristina

[[Gebruiker:C.A.Fodor|C.A.Fodor]] ([[Overleg gebruiker:C.A.Fodor|overleg]]) 23 mrt 2026 14:05 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 mrt 2026 17:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30 mrt 2026 21:25 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;</text>
      <sha1>p9kcf62z4pz4v96tsnfn471axt85ygt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esmoreit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3809</id>
    <revision>
      <id>219240</id>
      <parentid>219192</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T14:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>219240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26468" sha1="ck772rdvph1x4bomb5qdfh740v86w6r" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot;from=71 to=90 header=1 Current=&quot;Esmoreit&quot; /&gt;


De kersten coninc

Waer sidi, Robberecht, neve coen?

Comt tot mi, ic moet u spreken.

Mi dunct, dat mi mijn herte sal breken

Van groten rouwe die mi gaet an.


Robbrecht

Ay oem, hoghe gheboren man,

Waer bi sidi al dus ontstelt?


De Coninc

Van rouwen benic alsoe gequelt,

Dat ic duchte, dat mi mijn herte sal scoeren.

Mijn scoene kint hebbic verloren,

Esmoreit, den sone mijn!

Ay, ic en mochte niet droever sijn!

Al haddic verloren in dier ghelijc

Mijn goet ende oec mijn coninckrijc,

Daer omme en woudic droeven twint,

haddic behouden mijn scoene kint.

Ay mi, ay mi, den bitteren rouwe

Die ic nu lide ende oec mijn vrouwe!

Ic duchte, het sal mi costen dlijf

Ochte mijn vrouwe, dat edel wijf;

Si heeften rouwe int herte soe groet.

Mi dunct, ic ware mi liever doot

Dan ic soude liden dit torment.


Robbrecht

Ay, edel oem, wide bekint,

Nu en wilt u aldus niet mesbaren.

Ic weet wel, hoe daer es ghevaren.

Al drijft mijn moeye den rouwe sou groot,

Sine heeft daer af ghene noet;

Dat weet ic te voren wel.

Haer herte dat es tuwaert fel,

Om dat ghi out sijt van daghen.

Ic hebt haer dic wel hoeren claghen,

Dat si van mi niet en wijst.

Ic duchte, si u noch met haerre list,

Her coninc oem, dal nemen dleven.

Si sal u seker noch vergheven,

Dat weet ic te voren wale,

Ic hebbe soe menechwerf haer tale

Ghehoert in heimeliker stont;

Nochtan en ghewoeghs nie mijn mont

Meer dan u te deser ure.

Ic weet wel: si heeft die creatuere

Selve ter doot brocht,

Want si u noit wel en mocht,

Om dat ghi hebt enen grauwen baert.

Si es op enen ander vaert:

Si mint seker enen jónghen man.


De Coninc

Bi den vader die mi ghewan,

Robbrecht neve, wistic dat,

Haer en soude gehulpen bede no scat,

Ic en soudse doeden, dat felle wijf.


Robbrecht

Oem, daer settic vore mijn lijf,

Dat ic u segghe en eest niet waer.

Ic hebt gheweten over menech jaer,

Dat si u niet en es van herten vrient.


De Coninc

O wil ende waer hebbic dies verdient?

Met rechte ic dat wel claghen mach.

Mi dochte, dat ic enen ingel sach,

Als ic anesach haer edel lijf;

Ende es soe wreet dat felle wijf?

Seker, neve, dat wondert mi.

Nu gaet henen ende haeltse mi,

Ic moetse emmer spreken hoeren.


Robbrecht

Waer sidi, vrouwe hoghe gheboren?

Comt toten coninc, minen oem!

Och edel vrouwe, nemt sijns goem,

Want hi staet al buten kere.


De Vrouwe

Ay, her coninc, edel here,

Wie sal ons nu hulpen claghen

Den bitteren rouwe die wi draghen,

Dat wi hebben verloren ons kint?


De Coninc

Swijt, van gode soe moetti sijn ghescint,

Felle pute, quade vrouwe!

Al den druc ende den rouwe,

Dat hebdi mi alte male ghedaen.

Dat sal u te quade vergaen,

Want ict al gader hebbe vernomen,

Hoe die saken toe sijn comen.

Ghi gebdt die moert allene ghewracht,

Mijn scoene kint hebdi versmacht;

Dat sal u seker costen dlijf.

Ghi sijt wel dat quaetste wijf,

Die nie ter werelt lijf ontfinc.


De Vrouwe

Och edel here, edel coninc,

Hoe soudic dat vinden in mijn herte,

Dat ic hem doen soude eneghe smerte,

Die ic te mijnder herten droech?


De Coninc

Swijt, quade vrouwe, hets ghenoech

Ghesproken, ic en wils nemmeer hoeren.

Ic sal u in enen put versmoren.

Robbrecht, leitse mi ghevaen!


De Vrouwe

God, die hem ane ene cruce liet slaen,

Die soe moet mi nu verdinghen

Ende te mijnder ontscout bringhen,

Want ic hier af niet en weet.


Robbrecht

Seker, vrouwe, het mi leet.


De Vrouwe

Ay god, ontfermt u diet swaer torment,

Daer ic in ben, want ic hebbe mijn kint

Verloren, ende men tijcht mi ane die daet.

Ay, gheweldich god, daer al an staet,

Ghi waert sonder verdiente ende sonder scout

Vaste ghenaghelt ane ene hout,

Oetmoedech god, met naghelen dri;

Ontfermhertich god, nu biddic di,

Dat die waerheit noch werde vernomen

Ende ic te mijnder ontscout noch moet comen;

Dies biddic u, hemelsche coninghinne.

Ay salic nu in minen sinne

Blliven, dat sal wonder sijn.

Ay god, wie heeft sijn venijn

Aldus swaerlike op mi ghescoten?

Ay god, uut us soe comt ghevloten

Alle recht ende alle waerheit:

Nu hulpt mi noch te minen besceit,

Dat ic ontsculdich moet vonden sijn.


'''Te Damascus, achttien jaar later'''

De Jonghelinc

O Tervogant en Apolijn,

Hoe mach mijn suster, dat edel wijf,

Ghehebben alsoe reinen lijf,

Dat si ghenen man en mint

Noch in heydenesse ne genen en kint,

Die si woude hebben tot enen man?

Bi minen god Tervogan,

Si heeft emmer een edel natuere,

Ofte si mint enen creatuere

Heimelike, daer ic niet af en weet;

Want si en es emmer niet bereet

Tot eneghe man die nu leeft.

Ic waent haer Mamet al ingheeft,

Dat si heeft soe edelen aert.

Dit es mijnder liever suster bogaert.

Hier plecht haer wandelinghe te sijn.

Bi minen god Apolijn,

Ic wilder mi oec in vermeiden gaen,

Want die vaec comt mi aen;

Ic wil hier slapen ende nemen rast.


De jonge vrouwe Damiët

Ay mi, ay mi, hoe groten last

Dragic al stille int herte binnen!

Ic ben bevaen met sterken minnen,

Die ic heimelijc in mijn herte draghe.

O Apolijn, ic u dat claghe,

Dat mijn herten enen man soe mint,

Nochtan dat sijs niet en kint

Sijn gheboerte noch sijn gheslacht;

Maer het doet der minnen cracht:

Si heeft mi vast in haerren bant,

Ay, doene nuhb vader vant

Ende bracht mi den jonghelinc,

Ende gaffen mi als vondelinc,

Dat ic soude sijn suster ende moeder.

Hi waent, dat hi es mijn broeder,

Maer hi en bestaet mi twint.

Nochtan bebbickenne ghemint

Boven alle creaturen,

Want hi es edel van natueren

Ende oec van enen hoghen moede;

Hi es coenlijc, van edelen bloede,

Al was hi te vondelinghe gheleit;

Mijn herte mi van binnen seit,

Dat hi es hoghe gheboren.

O Esmoreit uutvercoren,

Edel ende vroem, scoene wigant,

Doen u mijn liever vader vant

(Dies es leden bi ghetale

Achttien jaer, dat weet ic wale),

Hebdi gheweest mijn minnekijn.

O uutvercoren deghen fijn,

Ewelijc blivic in dit verdriet,

Want ic en wils u ghewaghen niet;

Dadict, mijn vader name mi dlijf.


De Jonghelinc

O uutvercoren edel wijf,

Ende benic dan een vondelinc?

Ic waende, mijn here de coninc,

Edel wijf, hadde ghesijn mijn vader

Ende ghi mijn suster, dat wendic al gader,

Ende beide gheweest van enen bloede.

Ay, mi es nu alsoe wee te moede!

Bi minen gode Tervogan,

Ic ben wel die druefste man

Die nie ter werelt lijf ontfinc.

Ay mi, benic dan een vondelinc?

Op erde nie droever man en waert.

Ic waende sijn gheboren van hoger aert,

Maer mi dunct ic ben een vont.

Nu biddic u, edel roede mont,

Dat ghi mi al gader segt

Van inde toerde, en al ontdect,

Hoe dat mi u vader vant.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Nu benic wel alsoe droeve als ghi.

Ic en wijst niet, dat ghi mi waert soe bi,

Doen ic sprac die droeve tale.

O edel wigant, nu nemet wale:

Het quam mi uuut groter minnen vloet.


De Jonghelinc

O edel wijf, nu maect mi vroet,

Hoe die saken comen sijn.

Ic plach te segghen `suster mijn',

Maer dat moetic nu verkeren;

Enen anderen sanc moetic nu leren,

Edel wijf, ende spreken u an

Ghelijc enen vremden man.

Nochtan soe moetic ewelijc bliven

U vrient ende ghetrouwen boven allen wiven,

Die op erden sijn gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren

Ende segt mi, waer ic vonden waert.


De jonge vrouwe Damiët

Och edel jonghelinc van hogher aert,

Na dien dat ghi hebt ghehoert,

Soe willict u vertrecken voert,

Waer dat u mijn vader vant:

In sinen boegaert, scoene wigant,

Daer hi hem verwandelen ginc.


De Jonghelinc

Och edel wijf, berecht mi ene dinc:

En hoerdi daer na noit ghewaghen

Vrouwen oft joncfrouwen in horen claghen,

Dat iement een kint hadde verloren?


De jonge vrouwe Damiët

O edel jonghelinc uutvercoren,

Daer af en hebbic niet ghehoert.


De Jonghelinc

Ay, soe ben ic van cleinder gheboert,

Dat duchtic, ofte uut verren lande.

Mamet laete mi noch die scande

Verwinnen, dat ic weten moet

Wie mi desen lachter doet,

Dat ic te vondelinghe was bracht.

Nu en willic nemmermeer van enen nacht

Ten anderen verbeiden, ic en hebbe vernomen,

Van wat gheslachte dat ic ben comen

Ende wie dat mijn vader si.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, nu blijft bi mi!

Ic bids u in die ere van allen vrouwen.

Storve mijn vader, ic soude u trouwen,

Edel wigant, tot enen man;

Esmoreit, soe moghdi dan

Sijn van Damast gheweldich here.


De Jonghelinc

O edel vrouwe, die onnere

En sal u nemmermeer ghescien;

Dien lachter moet verre van u vlien,

Dat ghi sout nemen enden vondelinc.

U vader es een hoghe coninc;

Ende daer toe sidi soe scoene:

Ghi mocht met rechten draghen croene

Voer elken man die nu leeft.

Mijn herte van groten scaemde beeft,

Dat ic al dus hebbe ghevaren.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, laet u mesbaren!

Dies biddic u, edel wigant.

Al waest dat u mijn vader vant,

Dan wert u nemmermeer verweten.

Met groten vrouden onghemeten

Selen wi leven, ic ende ghi.


De Jonghelinc

O edel wijf, dies moet ic mi

Ewelijc van u beloven.

Maer nemmermee en willic hoven

Met eneghe wive die nu leeft

Ofte die de werelt binnen heeft,

Ic en sal tierst, bi Tervogan,

Den vader kinnen, die mi wan

Ende oec die moeder, die mi droech.

O roede mont, ic hebbe ghenoech

Hier ghelet, ic wille gaen varen.


De jonge vrouwe Damiët

O wil nu machic wel misbaren:

Ic blive allene in dit verdriet.

Vele spreken en doech emmer niet,

Dat soe hebbic ondervonden;

Vele spreken heeft in meneghen stonden

Dicwile beraden toren;

Bi vele spreken es die meneghe verloren.

Haddic ghesweghen al stillekijn,

Soe haddic ic vrouden moghen sijn

Bi Esmoreit al mijn leven,

Dien ic met spreken hebbe verdreven.

Met rechte machic roepen: olas!

O wil dat ic niet stom en was,

Doen ic sprac dit droeve woert.


De Jonghelinc

O edel wijf, nu willic voert.

Mamet beware u reine lijf!

Nu biddic u, wel edel wijf,

Groet mi den coninc minen here,

Want ic en sal keren nemmermere,

Ic en hebbe vonden mijn gheslacht,

Ende oec den ghenen, die mi bracht

Daer ic te vondelinghe was gheleit.


De jonge vrouwe Damiët

O scoene jonghelinc Esmoreit,

Nu biddic u doet oetmoet,

Als ghi van uwer saken sijt vroet,

Dat ghi dan wederkeert tot mi.


De Jonghelinc

O scoene joncfrouwe, van herten vri,

Dan salic laten nemmermeer,

Ic en sal met enen corten keer,

Edel wijf, tot u comen,

Als ic die waerheit hebbe vernomen,

Bi minen god Tervogant!


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, nemet desen bant;

Hier in soe waerdie ghewonden,

Esmoreit, doen ghi waert vonden;

Edel jonghelinc, dies gheloeft.

Ghi selten winden omtrent u hoeft,

Ende voerten alsoe openbaer,

Op avontuere of iement waer

Die u kinnen mochte daer an;

Ende peinst om mi, wel scoene man,

Want ic blive in groter sorghen.


'''Op Sicilië, twee jaar later'''

De Jonghelinc

Mijn god, die niet en es verborghen,

Die moet nu mijn troester sijn!

O Mamet ende Apolijn,

Mahoen ende Tervogan!

Dese scoene wapen die hier staen an,

Mochten si toe behoren mi,

Soe waer ic int herte wel vri,

Dat ic ware van edelen bloede.

Mi es emmer alsoe moede,

Om dat ic lach daer int ghewonden,

Doen ic te vondelinghe was vonden.

Ic bender seker af gheboren;

Mijn herte seghet mi te voren,

Want ic daer in ghewonden lach.

Ic nemmermeer vroude ghewinnen en mach,

Ic en hebbe vonden mijn gheslachte,

Ende die mi oec te vondelinghe brachte,

Ic souts hem danken, bi Apolijn!

Ay, mochtic noch vader ende moeder mijn

Scouwen, soe waer mi therte verclaert;

Ende waren si dan van hogher aert,

Soe waer ic te male van sorgen vri.


Sine Moeder

O edel jonghelinc, nu comt tot mi

Ende sprect jeghen mi een woert,

Want ic hebbe u van verre ghehoert

Jammerlijc claghen u verdriet.


De Jonghelinc

O scoene vrouwe, wats u ghesciet,

Dat ghi al dus lict in dit prisoen?


Sine Moeder

O edel jonghelinc, van herten coen,

Al dus moetic ligghen gevaen.

Nochtan en hebbic niet mesdaen;

Dant mi verraderen al doet.

O scoene kint, nu maect mi vroet:

Hoe sidi comen in dit lant

Ende wie gaf u dien bant?

Berecht mi dat, wel scoene jonchere.


De Jonghelinc

Bi Mamet minen here,

Vrouwe, dan sal ic u weigheren niet.

Wi moghen mallec anderen ons verdriet

Claghen, want ghi sijt ghevaen,

Ende groet verdriet es mi ghedaen,

Want ic te vondelinghe was gheleit.

Ende desen bant, in gherechter waerheit,

Daer soe lachic in ghewonden,

Lieve vrouwe, doen ic was vonden;

Ende voeren al dus openbaer,

Op avontuere oft iement waer,

Die mi kinnen mochte daer an.


Sine Moeder

Nu segt mi, wel scoene man,

Wette iet waer ghi vonden waert?


De Jonghelinc

O lieve vrouwe, enen boegaert

Te Damast, in ware dinc,

Daer soe vant mi die coninc,

Die mi op ghehouden heeft.


Sine Moeder

Ay god, die alle doeghden gheeft,

Die moet sijn ghebenedijt!

Van herten benic nu verblijdt,

Dat ic gheleeft hebbe den dach,

Dat ic mijn kint anescouwen mach.

Mijn herte mochte wel van vrouden breken:

Ic sie mijn kint, ende ic hoert spreken,

Daer ic om lide dit swaer tormint.

Sijt willecome, wel lieve kint.

Esmoreit, ic ben u moeder

Ende ghi mijn kint, dies sijt vroeder,

Want ic maecte metter hant,

Esmoreit, selve dien bant;

Daer in soe haddic u ghewonden,

Esmoreit, doen ghi waert vonden

Ende ghi mi ghenomen waert.


De Jonghelinc

O lieve moeder, segt mi ter vaert,

Hoe heet de vader die mi wan?


Sine Moeder

Dats van Ceciliën die hoghe man

Es u vader, scoene jonghelinc,

Ende van HongheriËn die coninc

Es die lieve vader mijn.

Ghi en mocht niet hogher gheboren sijn

Int kerstenrijc, verre noch bi.


De Jonghelinc

O lieve moeder, nu segt mi:

Waer omme lighdi al dus ghevaen?


Sine Moeder

O lieve kint, dat heeft ghedaen

Een verrader valsch ende quaet,

Die uwen vader gaf den raet,

Dat ic u selve hadde versmoert.


De Jonghelinc

O wi der jammerliker moert!

Die dat mijn vader, den coninck, riet,

Bracht mi oec in dit verdriet,

Dat ic te vondelinghe was gheleit.

Ay, ende of ic die waerheit

Wijste, wie dat hadde ghedaen:

Die doot soude hi daer omme ontfaen,

Bi minen god Apolijn!

Ay lieve moeder mijn,

Nu en willic langer beiden niet;

Ic wil u corten dit verdriet.

Aen minen vader den hogen baroen,

Dat ghi u bringhe uut desen prisoen,

Dat sal mine ierste bede sijn.

Danc hebbe Mamet ende Apolijn,

Ende die sceppere, die mi ghewrachte,

Dat ic hebbe vonden mijn gheslachte

Ende oec die moeder die mi droech.

Mijn herte met rechte in vrouden loech,

Doen ic anesach die moeder mijn.


Sine Moeder

Oetmoedech god, nu moetti sijn

Gheloeft, ghedanct in allen stonden

- Mijn lieve kint hebbic nu vonden,

Die mi nu verloesten sal -,

Want die vroude es sonder ghetal,

Die nu mijn herte van binnen drijft.


'''Op Sicilië'''

Robbrecht

O wil enen dief, die men ontlijft,

En mochte niet soe droeve ghesijn

Als ic nu ben int herte mijn,

Want ic duchte grote scanden.

Haddickene doot met minen handen,

Doen ickenne vercocht, soe waer hi doot.

Ay, ic hebbe den anxt soe groet,

Dat mi daer af sal comen toren,

Want comet uut, ic ben verloren,

Dat icken vercochte den Sarrasijn.


De Kersten Coninc

Gaet henen, Robbrecht, neve mijn,

tot mijnder vrouwe der coninghinnen,

Die ic ewelijc met herten moet minnen

Ende oec bliven onderdaen,

Want icxse ghehouden hebbe ghevaen

Sonder verdiente ende buten scout;

Dat rout mijnder herten menichfout,

Dat ic haer hebbe gheweest soe wreet.

Gaet henen ende haeltse mi ghereet,

Ende laetse haer scoene kint anscouwen.


Robbrecht

Her coninc here, in rechter trouwen,

Dat willic alte gherne doen.


Robbrecht

Comt, edel vrouwe, uut desen prisoen,

Daer ghi dus langhe in hebt gelegen.

Ghi selt anesien den jonghen degen,

Esmoreit den jonghelinc.

Mijn herte van binnen vroude ontfinc,

Doen ic anesach den scoenen wigant.


De Kersten Coninc

O edele vrouwe, gheeft mi u hant,

Ende wilt mi dese mesdaet vergheven,

Want ic ewelijc, al mijn leven,

Soe willic u dienere sijn.

Want die scouden die sijn mijn.

Dat hebbic nu wel vernomen,

Want Esmoreit, ons kint es comen,

Een scoen vol wassen jonghelinc.

Ic bidde u om gode, die ontfinc

Die doot van minnen: vergevet mi.


De Vrouwe

O edel here, van herten vri,

Ic wils u alte gherne vergheven,

Want alle minen druc es achterbleven

Ende al mijn toren ende al mijn leit.

Waer es mijn lieve kint Esmoreit?

Roepten mi voert ende laetten mi sien.


Robbrecht

Och edel vrouwe, dat sal u ghescien.

Waer sidi, Esmoreit, neve mijn?


De Jonghelinc

Ic ben hier, bi Apolijn!

O Mamet ende Mahoen,

Lieve vader, hoghe baroen,

Die moet u gheven goeden dach

Ende oec mijnder moeder, die ic noit en sach

Meer dan nu te deser tijt.

Ic ben al mijnder droefheit quijt

Die ic in mijn herte ontfinc.

Doen ic vernam, dat ic een vondelinc

Was, doen waert ic die droefste man,

Die nie ter werelt lijf ghewan;

Maer het es mi al ten besten vergaen.


De Kersten Coninc, Sijn Vader

O Esmoreit, doet mi nu verstaen

Ende segt mi: waer hebdi ghewoent?


De Jonghelinc

Met enen coninc, die es ghecroent

Te Damast, her vader mijn.

Hi es een edel Sarrasijn,

Die vant mi in sinen bogaert,

Ende hi heeft een dochter van hoger aert,

Die mi soe blidelijc ontfinc.

Doen mi haer vader, die coninc,

Vant, doen wert si mijn moeder

Ende hielt mi op al haren broeder,

Daer icxse ewelijc om minnen moet.

Die heeft mi al ghemaect vroet,

Hoe dat mi haer vader vant,

Ende dat ic lach in desen bant,

Doen haer vader mi haer bracht.


De Vrouwe

Dits die bant, die ic selve wrachte,

Esmoreit, wel scoene man.

Ic setter uus vader wapen an,

(Men macht noch sien in drie paertiën)

Ende oec die wapen van Hongheriën,

Om dat ghi daer uut sijt gheboren.

Soe haddic u soe uut vercoren,

Dat icken maecte tuwer eren,

Dat mi ter droefheit moeste verkeren,

Esmoreit, doen ic u verloes.

Ic bidde gode, die sijn cruce coes,

Dat hijt hèm te recht wille vergheven,

Die mi anedede dat bitter leven,

Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn.


De Jonghelinc

O lieve moeder, bi Apolijn,

En was nie ondaet noch moert,

Si en moeten comen voert,

Ende in dinde werden si gheloent.


Robbrecht

Bi den here, die was ghecroent

Met eenre croenre van doerijn!

Esmoreit, neve mijn,

Wistict, wie dat hadde ghedaen,

Die doot soude hi daer omme ontfaen,

Ofte hi ontsoncke mi in die eerde;

Ic soudene seker met minen sweerde

Dooden ofte nemen dlijf.

Ay mi, oft ic den keytijf

Wiste, die u den lachter dede,

Hi en soude mi niet in kerstenhede

Ontsitten; hi ware seker doot.


De Vrouwe

Nu willen wi leven in vrouden groet

Ende alle droefheit willen wi vergheten,

Want met vrouden onghemeten

Soe es mijn herte nu bevaen.


De Coninc

Esmoreit sone, nu laet ons gaen

Ende laet ons met vrouden sijn.

Maer Mamet ende Apolijn,

Die sou moetti nu vertiën

Ende ghelove ane mariën

Ende ane god, den oversten vader,

Die ons ghemaect heeft alle gader,

Ende al dat in die werelt leeft

Met sijnre const ghemaect heeft;

Die sonne ende die mane ende dach ende nacht

Heeft hi ghemaect met sijnder cracht,

Ende oec hemel ende ertrijc

Ende loef ende gras in dier ghelijc;

Daer soe moetti gheloven an.


De Jonghelinc

Vader here, soe biddic hem dan,

Den oversten god van den troene,

Dat hi Damiët die scoene

Beware boven al dat leeft,

Want si mi op ghehouden heeft.

Daer omme eest recht dat icse minne,

Van Damast die jonghe coninghinne,

Damiët dat edel wijf.

Ay god, bewaert haer reine lijf,

Want si es noyael ende goet;

Met rechten dat icse minnen moet

Boven alle die leven op eertrijc;

En dadicx niet, soe haddic onghelijc,

Want si es mi van herten vrient.


Robbrecht

Esmoreit neve, dat goet verdient.

Nu willen wi alle droefheit vergheten.

Met bliden moede willen wi gaen eten,

Want die tafel es bereit.


'''Te Damascus'''

De jonge vrouwe Damiët

Ay ende waer mach Esmoreit

Merren, dat hi niet en comt?

Ic duchte, dat hi es verdoemt

Ochte ghestorven quader doot;

Ofte hi es in vrouden groet,

Dat hi mi dus heeft vergheten.

Ic sal nochtan die waerheit weten,

Hoe die saken met hem staen,

Al soudic daer om die werelt doen gaen.

Waer sidi, Platus, meester vroet?


Meester

Edel vrouwe, ghetrouwe ende goet,

Tot uwen dienste ben ic bereit.


De jonge vrouwe Damiët

Meester, nu willic Esmoreit

gaen soeken van lande te lande,

Al soudic daer omme liden scande

Ende hongher ende dorst ende jeghenspoet.

Het es ene dinc dat wesen moet:

Gherechte minne dwinct mi daer tu.

Lieve meester, nu biddic u,

Dat ghijs mi niet af en gaet,

Ghi en blijft bi mi ende gheeft mi raet,

Hoe dat wine vinden moghen.


Meester

Vrouwe, nu sijt in goeden hoghen:

Na dien dat ghijs begeert

Ende ghi den jonghelinc hebdt soe weert

Soe willen wi soeken den hoeghen man.


De jonge vrouwe Damiët

Platus, meester, gawi dan

Ghelijc of wi waren pilgherijm.


'''Op Sicilië'''

Damiët

Ay, en sal hier iement sijn,

Die ons beiden iet sal gheven,

Twe pilghrijms, die sijn verdreven

Ende vanden roevers afgheset?


De Jonghelinc

Ay, daer hoeric Damiët

spreken. Hoerdicse nie?

O weerde maghet sente marie,

Ende hoe ghelijc soe sprect si hare,

Damiët der scoender care,

Van Damast die scoene coninghinne,

Die ic boven alle vrouwen minne,

Die op der eerden sijn gheboren.

Nu sprect op ende laet mi hoeren:

Ghi sprect haer boven maten ghelijc.


De jonge vrouwe Damiët

Waer ic te Damast in conincrijc,

Esmoreit, wel scoene man,

Soe soudic haer bat gheliken dan,

Maer nu sta ic al een pilgherijm.


De Jonghelinc

O Damiët, vrouwe mijn,

Ende sidi dit, wel edel wijf?

Mijn herte, mijn ziele ende mijn lijf

Met rechten in vrouden leven mach,

Want ic nie liever gast en sach,

Die noit op eertrike was gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren:

Hoe sidi comen in dit lant?


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Mi dochte, ic hadde u gheren gesien,

Maer en mocht mi niet ghescien,

Ic en moeste daer omme liden pijn.

Doen maectic mi als een pilgherijm

Ende come al dus ghedoelt doer dlant,

Ende nam Platus metter hand,

Dat hi soude mijn behoeder sijn.


De Jonghelinc

Waer side, liever vader mijn?

Comt tot hier, ghi moetse scouwen,

Die vol minnen ende vol trouwen

Haer herte tot miwaert draecht.

Het es recht dat si mi behaecht:

Si heet soe vele doer mi ghedaen.


De Coninc

Soe willicse met blider herten ontfaen.

Sijt willecome, Damiëte wel scoene,

Ghi selt in Ceciliën crone

Draghen boven al die leve:

Ic salse minen sone opgheven,

Ende ghi selt seker werden sijn wijf,

Want ic hebbe soe ouden lijf,

Dat icse nemmeer ghedragen en can.


Robbrecht

Her coninc oem, bi sente jan,

Esmoreit hi es wel weert;

Hi wert een ridder wide vermeert

Ende die wapene wel hantiert.

Desen raet dunct mi goet gevisiert,

Dat hi die crone van u ontfa.

Damiët, nu comt hier na,

Ghi selt werden jonghe coninghinne.


Meester

Hulpt Mamet! dat ic niet uut minen sinne

En come, dat verwondert mi.

O Esmoreit, edel ridder vri,

Die man brachte u in al dit verdriet.

Wat hi u seght, hine meines niet;

Hi hevet tuweert al valschen gront.

Ic cochte u jeghen hem om dusent pont

Van finen goude, dat ic hem gaf.


De Jonghelinc

Meester, nu segt mi daer af,

Hoe die saken gheleghen sijn.


Meester

O Esmoreit, bi Apolijn,

Dies es leden achttien jaer,

Dat ic quam ghereden daer,

Esmoreit, op die selve stede.

Nu hoert, wat die keitijf dede:

Daer soude hi u seker hebben versmoert;

Hi sprac tot u soe felle woert,

Dat ghi hem sijn rike sout ondergaen.

Ghi moeste hem emmer iet bestaen,

Dat hoerdic wel an sijn ghelaet.


De Jonghelinc

Meester, vertrect mi alden staet;

Dies biddic u uuter maten sere,

Want ic sta al buten kere,

Dat ic die waerheit niet en weet,

Die mijnre moeder dat groete leet

Ende mi dien lachter mochte anedoen.


Meester

O Esmoreit, bi Mahoen,

Het heeft ghedaen die selve man,

Bi minen god Tervogan,

Hi soude u hebben ghenomen dlijf,

Want hi vermaets hem, die keitijf.

Ic hoeret inde sprac hem aen,

Ende seide hem, het ware quaet gedaen,

Dat hi soude dooden den jonghen voeght,

Alsoe dat ic u jeghen hem cocht

Om dusent pont van goude roet.


De Jonghelinc

Bi den here die mi gheboet,

Die ondaet sal ghewroken sijn,

Eer ic sal eten of drincken wijn.

Nu moetti uwen indach doen.

Waer sidi vader, hoghe baroen,

Ende Robberecht die mordenaer?


Robbrecht

Bi desen here, dan es niet waer!

Esmoreit, neve mijn,

Ic hebbe oit goet ende ghetrouwe gesijn,

In was noit moerdenaer no verrader.


De Jonghelinc

Swijt, pute soene, het es noch quader,

Die ondaet die ghi hebt gewracht.

Hoe quam dat nie in u ghedacht,

Te vercopen uwes slefs gheboren bloet,

Ende maket minen vader vroet,

Dat mijn moeder hadde ghedaen?


Robbrecht

Daer willic in een crijt voer gaen,

Esmoreit, wel coene wigant,

Es hier enech man int dlant

Die mi dat wilt tiën an.


Meester

Swijt al stille, quaet tieran,

Ghi soutten hebben doot ghesteken,

Ende haddic mi niet hoeren spreken,

Daer ic ten aenganghe quam gereden.

Ic en was nie soe wel te vreden,

Als dat icken jeghen u cochte om gelt.

Ic gaeft u al onghetelt

In een foertsier was yvorijn.

Noch soude ment vinden in uwe scrijn;

Daer willic onder setten mijn lijf.


De Jonghelinc

Ay mi, Robberecht, fel keitijf,

Met rechten ic u wel haten mach!

Ghi selt nu hebben uwen doemsdach.

Al die werelt en holpe u niet.


Robbrecht hanctmen hier


'''Epiloog'''

De Jonghelinc Noch

Aldus eest menechwerf gesciet:

Quade werken comen te quaden loene,

Maer reine herten spannen croene,

Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.

Daer omme radic, heren ende vrouwen,

Dat ghi u herte in doeghden stelt;

Soe wordi in dinde met gode verselt,

Daer boven inden hoghen troene,

Daer die ingelen singhen scoene.

Dies onne ons die hemelsche vader!

Nu segt: amen, alle gader.


amen


Meester

God, die neme ons allen in hoeden!

Nu hoert, ghi wise ende ghi vroede:

Hier soe moghdi merken ede verstaen,

Hoe Esmoreit ene wrake heeft ghedaen

Over Robberecht sinen neve al hier ter stede.


''Dit toneelspel werd soms gevolgd door de [[Lippijn|sotternie van Lippijn]] ingeleid door de volgende regels'':

Elc blive sittene in sinen vrede,

Niemen en wille thuusweert gaen : 

Ende sotheit sal men u spelen gaen 

Die cort sal sijn, doe ic u weten.

Wie honger heeft, hi mach gaen eten,

Ende gaet alle dien graet neder.

Genoeghet u, soe comt alle mergen weder.


[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]
[[Categorie:Afkomstig van Project Laurens Jz Coster]]</text>
      <sha1>ck772rdvph1x4bomb5qdfh740v86w6r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219274</id>
      <parentid>219240</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T19:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>219274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23763" sha1="grlk295p2r680n593opke0eo6bhv6nu" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot;from=71 to=94 header=1 Current=&quot;Esmoreit&quot; /&gt;

Hoe die saken toe sijn comen.

Ghi gebdt die moert allene ghewracht,

Mijn scoene kint hebdi versmacht;

Dat sal u seker costen dlijf.

Ghi sijt wel dat quaetste wijf,

Die nie ter werelt lijf ontfinc.


De Vrouwe

Och edel here, edel coninc,

Hoe soudic dat vinden in mijn herte,

Dat ic hem doen soude eneghe smerte,

Die ic te mijnder herten droech?


De Coninc

Swijt, quade vrouwe, hets ghenoech

Ghesproken, ic en wils nemmeer hoeren.

Ic sal u in enen put versmoren.

Robbrecht, leitse mi ghevaen!


De Vrouwe

God, die hem ane ene cruce liet slaen,

Die soe moet mi nu verdinghen

Ende te mijnder ontscout bringhen,

Want ic hier af niet en weet.


Robbrecht

Seker, vrouwe, het mi leet.


De Vrouwe

Ay god, ontfermt u diet swaer torment,

Daer ic in ben, want ic hebbe mijn kint

Verloren, ende men tijcht mi ane die daet.

Ay, gheweldich god, daer al an staet,

Ghi waert sonder verdiente ende sonder scout

Vaste ghenaghelt ane ene hout,

Oetmoedech god, met naghelen dri;

Ontfermhertich god, nu biddic di,

Dat die waerheit noch werde vernomen

Ende ic te mijnder ontscout noch moet comen;

Dies biddic u, hemelsche coninghinne.

Ay salic nu in minen sinne

Blliven, dat sal wonder sijn.

Ay god, wie heeft sijn venijn

Aldus swaerlike op mi ghescoten?

Ay god, uut us soe comt ghevloten

Alle recht ende alle waerheit:

Nu hulpt mi noch te minen besceit,

Dat ic ontsculdich moet vonden sijn.


'''Te Damascus, achttien jaar later'''

De Jonghelinc

O Tervogant en Apolijn,

Hoe mach mijn suster, dat edel wijf,

Ghehebben alsoe reinen lijf,

Dat si ghenen man en mint

Noch in heydenesse ne genen en kint,

Die si woude hebben tot enen man?

Bi minen god Tervogan,

Si heeft emmer een edel natuere,

Ofte si mint enen creatuere

Heimelike, daer ic niet af en weet;

Want si en es emmer niet bereet

Tot eneghe man die nu leeft.

Ic waent haer Mamet al ingheeft,

Dat si heeft soe edelen aert.

Dit es mijnder liever suster bogaert.

Hier plecht haer wandelinghe te sijn.

Bi minen god Apolijn,

Ic wilder mi oec in vermeiden gaen,

Want die vaec comt mi aen;

Ic wil hier slapen ende nemen rast.


De jonge vrouwe Damiët

Ay mi, ay mi, hoe groten last

Dragic al stille int herte binnen!

Ic ben bevaen met sterken minnen,

Die ic heimelijc in mijn herte draghe.

O Apolijn, ic u dat claghe,

Dat mijn herten enen man soe mint,

Nochtan dat sijs niet en kint

Sijn gheboerte noch sijn gheslacht;

Maer het doet der minnen cracht:

Si heeft mi vast in haerren bant,

Ay, doene nuhb vader vant

Ende bracht mi den jonghelinc,

Ende gaffen mi als vondelinc,

Dat ic soude sijn suster ende moeder.

Hi waent, dat hi es mijn broeder,

Maer hi en bestaet mi twint.

Nochtan bebbickenne ghemint

Boven alle creaturen,

Want hi es edel van natueren

Ende oec van enen hoghen moede;

Hi es coenlijc, van edelen bloede,

Al was hi te vondelinghe gheleit;

Mijn herte mi van binnen seit,

Dat hi es hoghe gheboren.

O Esmoreit uutvercoren,

Edel ende vroem, scoene wigant,

Doen u mijn liever vader vant

(Dies es leden bi ghetale

Achttien jaer, dat weet ic wale),

Hebdi gheweest mijn minnekijn.

O uutvercoren deghen fijn,

Ewelijc blivic in dit verdriet,

Want ic en wils u ghewaghen niet;

Dadict, mijn vader name mi dlijf.


De Jonghelinc

O uutvercoren edel wijf,

Ende benic dan een vondelinc?

Ic waende, mijn here de coninc,

Edel wijf, hadde ghesijn mijn vader

Ende ghi mijn suster, dat wendic al gader,

Ende beide gheweest van enen bloede.

Ay, mi es nu alsoe wee te moede!

Bi minen gode Tervogan,

Ic ben wel die druefste man

Die nie ter werelt lijf ontfinc.

Ay mi, benic dan een vondelinc?

Op erde nie droever man en waert.

Ic waende sijn gheboren van hoger aert,

Maer mi dunct ic ben een vont.

Nu biddic u, edel roede mont,

Dat ghi mi al gader segt

Van inde toerde, en al ontdect,

Hoe dat mi u vader vant.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Nu benic wel alsoe droeve als ghi.

Ic en wijst niet, dat ghi mi waert soe bi,

Doen ic sprac die droeve tale.

O edel wigant, nu nemet wale:

Het quam mi uuut groter minnen vloet.


De Jonghelinc

O edel wijf, nu maect mi vroet,

Hoe die saken comen sijn.

Ic plach te segghen `suster mijn',

Maer dat moetic nu verkeren;

Enen anderen sanc moetic nu leren,

Edel wijf, ende spreken u an

Ghelijc enen vremden man.

Nochtan soe moetic ewelijc bliven

U vrient ende ghetrouwen boven allen wiven,

Die op erden sijn gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren

Ende segt mi, waer ic vonden waert.


De jonge vrouwe Damiët

Och edel jonghelinc van hogher aert,

Na dien dat ghi hebt ghehoert,

Soe willict u vertrecken voert,

Waer dat u mijn vader vant:

In sinen boegaert, scoene wigant,

Daer hi hem verwandelen ginc.


De Jonghelinc

Och edel wijf, berecht mi ene dinc:

En hoerdi daer na noit ghewaghen

Vrouwen oft joncfrouwen in horen claghen,

Dat iement een kint hadde verloren?


De jonge vrouwe Damiët

O edel jonghelinc uutvercoren,

Daer af en hebbic niet ghehoert.


De Jonghelinc

Ay, soe ben ic van cleinder gheboert,

Dat duchtic, ofte uut verren lande.

Mamet laete mi noch die scande

Verwinnen, dat ic weten moet

Wie mi desen lachter doet,

Dat ic te vondelinghe was bracht.

Nu en willic nemmermeer van enen nacht

Ten anderen verbeiden, ic en hebbe vernomen,

Van wat gheslachte dat ic ben comen

Ende wie dat mijn vader si.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, nu blijft bi mi!

Ic bids u in die ere van allen vrouwen.

Storve mijn vader, ic soude u trouwen,

Edel wigant, tot enen man;

Esmoreit, soe moghdi dan

Sijn van Damast gheweldich here.


De Jonghelinc

O edel vrouwe, die onnere

En sal u nemmermeer ghescien;

Dien lachter moet verre van u vlien,

Dat ghi sout nemen enden vondelinc.

U vader es een hoghe coninc;

Ende daer toe sidi soe scoene:

Ghi mocht met rechten draghen croene

Voer elken man die nu leeft.

Mijn herte van groten scaemde beeft,

Dat ic al dus hebbe ghevaren.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, laet u mesbaren!

Dies biddic u, edel wigant.

Al waest dat u mijn vader vant,

Dan wert u nemmermeer verweten.

Met groten vrouden onghemeten

Selen wi leven, ic ende ghi.


De Jonghelinc

O edel wijf, dies moet ic mi

Ewelijc van u beloven.

Maer nemmermee en willic hoven

Met eneghe wive die nu leeft

Ofte die de werelt binnen heeft,

Ic en sal tierst, bi Tervogan,

Den vader kinnen, die mi wan

Ende oec die moeder, die mi droech.

O roede mont, ic hebbe ghenoech

Hier ghelet, ic wille gaen varen.


De jonge vrouwe Damiët

O wil nu machic wel misbaren:

Ic blive allene in dit verdriet.

Vele spreken en doech emmer niet,

Dat soe hebbic ondervonden;

Vele spreken heeft in meneghen stonden

Dicwile beraden toren;

Bi vele spreken es die meneghe verloren.

Haddic ghesweghen al stillekijn,

Soe haddic ic vrouden moghen sijn

Bi Esmoreit al mijn leven,

Dien ic met spreken hebbe verdreven.

Met rechte machic roepen: olas!

O wil dat ic niet stom en was,

Doen ic sprac dit droeve woert.


De Jonghelinc

O edel wijf, nu willic voert.

Mamet beware u reine lijf!

Nu biddic u, wel edel wijf,

Groet mi den coninc minen here,

Want ic en sal keren nemmermere,

Ic en hebbe vonden mijn gheslacht,

Ende oec den ghenen, die mi bracht

Daer ic te vondelinghe was gheleit.


De jonge vrouwe Damiët

O scoene jonghelinc Esmoreit,

Nu biddic u doet oetmoet,

Als ghi van uwer saken sijt vroet,

Dat ghi dan wederkeert tot mi.


De Jonghelinc

O scoene joncfrouwe, van herten vri,

Dan salic laten nemmermeer,

Ic en sal met enen corten keer,

Edel wijf, tot u comen,

Als ic die waerheit hebbe vernomen,

Bi minen god Tervogant!


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, nemet desen bant;

Hier in soe waerdie ghewonden,

Esmoreit, doen ghi waert vonden;

Edel jonghelinc, dies gheloeft.

Ghi selten winden omtrent u hoeft,

Ende voerten alsoe openbaer,

Op avontuere of iement waer

Die u kinnen mochte daer an;

Ende peinst om mi, wel scoene man,

Want ic blive in groter sorghen.


'''Op Sicilië, twee jaar later'''

De Jonghelinc

Mijn god, die niet en es verborghen,

Die moet nu mijn troester sijn!

O Mamet ende Apolijn,

Mahoen ende Tervogan!

Dese scoene wapen die hier staen an,

Mochten si toe behoren mi,

Soe waer ic int herte wel vri,

Dat ic ware van edelen bloede.

Mi es emmer alsoe moede,

Om dat ic lach daer int ghewonden,

Doen ic te vondelinghe was vonden.

Ic bender seker af gheboren;

Mijn herte seghet mi te voren,

Want ic daer in ghewonden lach.

Ic nemmermeer vroude ghewinnen en mach,

Ic en hebbe vonden mijn gheslachte,

Ende die mi oec te vondelinghe brachte,

Ic souts hem danken, bi Apolijn!

Ay, mochtic noch vader ende moeder mijn

Scouwen, soe waer mi therte verclaert;

Ende waren si dan van hogher aert,

Soe waer ic te male van sorgen vri.


Sine Moeder

O edel jonghelinc, nu comt tot mi

Ende sprect jeghen mi een woert,

Want ic hebbe u van verre ghehoert

Jammerlijc claghen u verdriet.


De Jonghelinc

O scoene vrouwe, wats u ghesciet,

Dat ghi al dus lict in dit prisoen?


Sine Moeder

O edel jonghelinc, van herten coen,

Al dus moetic ligghen gevaen.

Nochtan en hebbic niet mesdaen;

Dant mi verraderen al doet.

O scoene kint, nu maect mi vroet:

Hoe sidi comen in dit lant

Ende wie gaf u dien bant?

Berecht mi dat, wel scoene jonchere.


De Jonghelinc

Bi Mamet minen here,

Vrouwe, dan sal ic u weigheren niet.

Wi moghen mallec anderen ons verdriet

Claghen, want ghi sijt ghevaen,

Ende groet verdriet es mi ghedaen,

Want ic te vondelinghe was gheleit.

Ende desen bant, in gherechter waerheit,

Daer soe lachic in ghewonden,

Lieve vrouwe, doen ic was vonden;

Ende voeren al dus openbaer,

Op avontuere oft iement waer,

Die mi kinnen mochte daer an.


Sine Moeder

Nu segt mi, wel scoene man,

Wette iet waer ghi vonden waert?


De Jonghelinc

O lieve vrouwe, enen boegaert

Te Damast, in ware dinc,

Daer soe vant mi die coninc,

Die mi op ghehouden heeft.


Sine Moeder

Ay god, die alle doeghden gheeft,

Die moet sijn ghebenedijt!

Van herten benic nu verblijdt,

Dat ic gheleeft hebbe den dach,

Dat ic mijn kint anescouwen mach.

Mijn herte mochte wel van vrouden breken:

Ic sie mijn kint, ende ic hoert spreken,

Daer ic om lide dit swaer tormint.

Sijt willecome, wel lieve kint.

Esmoreit, ic ben u moeder

Ende ghi mijn kint, dies sijt vroeder,

Want ic maecte metter hant,

Esmoreit, selve dien bant;

Daer in soe haddic u ghewonden,

Esmoreit, doen ghi waert vonden

Ende ghi mi ghenomen waert.


De Jonghelinc

O lieve moeder, segt mi ter vaert,

Hoe heet de vader die mi wan?


Sine Moeder

Dats van Ceciliën die hoghe man

Es u vader, scoene jonghelinc,

Ende van HongheriËn die coninc

Es die lieve vader mijn.

Ghi en mocht niet hogher gheboren sijn

Int kerstenrijc, verre noch bi.


De Jonghelinc

O lieve moeder, nu segt mi:

Waer omme lighdi al dus ghevaen?


Sine Moeder

O lieve kint, dat heeft ghedaen

Een verrader valsch ende quaet,

Die uwen vader gaf den raet,

Dat ic u selve hadde versmoert.


De Jonghelinc

O wi der jammerliker moert!

Die dat mijn vader, den coninck, riet,

Bracht mi oec in dit verdriet,

Dat ic te vondelinghe was gheleit.

Ay, ende of ic die waerheit

Wijste, wie dat hadde ghedaen:

Die doot soude hi daer omme ontfaen,

Bi minen god Apolijn!

Ay lieve moeder mijn,

Nu en willic langer beiden niet;

Ic wil u corten dit verdriet.

Aen minen vader den hogen baroen,

Dat ghi u bringhe uut desen prisoen,

Dat sal mine ierste bede sijn.

Danc hebbe Mamet ende Apolijn,

Ende die sceppere, die mi ghewrachte,

Dat ic hebbe vonden mijn gheslachte

Ende oec die moeder die mi droech.

Mijn herte met rechte in vrouden loech,

Doen ic anesach die moeder mijn.


Sine Moeder

Oetmoedech god, nu moetti sijn

Gheloeft, ghedanct in allen stonden

- Mijn lieve kint hebbic nu vonden,

Die mi nu verloesten sal -,

Want die vroude es sonder ghetal,

Die nu mijn herte van binnen drijft.


'''Op Sicilië'''

Robbrecht

O wil enen dief, die men ontlijft,

En mochte niet soe droeve ghesijn

Als ic nu ben int herte mijn,

Want ic duchte grote scanden.

Haddickene doot met minen handen,

Doen ickenne vercocht, soe waer hi doot.

Ay, ic hebbe den anxt soe groet,

Dat mi daer af sal comen toren,

Want comet uut, ic ben verloren,

Dat icken vercochte den Sarrasijn.


De Kersten Coninc

Gaet henen, Robbrecht, neve mijn,

tot mijnder vrouwe der coninghinnen,

Die ic ewelijc met herten moet minnen

Ende oec bliven onderdaen,

Want icxse ghehouden hebbe ghevaen

Sonder verdiente ende buten scout;

Dat rout mijnder herten menichfout,

Dat ic haer hebbe gheweest soe wreet.

Gaet henen ende haeltse mi ghereet,

Ende laetse haer scoene kint anscouwen.


Robbrecht

Her coninc here, in rechter trouwen,

Dat willic alte gherne doen.


Robbrecht

Comt, edel vrouwe, uut desen prisoen,

Daer ghi dus langhe in hebt gelegen.

Ghi selt anesien den jonghen degen,

Esmoreit den jonghelinc.

Mijn herte van binnen vroude ontfinc,

Doen ic anesach den scoenen wigant.


De Kersten Coninc

O edele vrouwe, gheeft mi u hant,

Ende wilt mi dese mesdaet vergheven,

Want ic ewelijc, al mijn leven,

Soe willic u dienere sijn.

Want die scouden die sijn mijn.

Dat hebbic nu wel vernomen,

Want Esmoreit, ons kint es comen,

Een scoen vol wassen jonghelinc.

Ic bidde u om gode, die ontfinc

Die doot van minnen: vergevet mi.


De Vrouwe

O edel here, van herten vri,

Ic wils u alte gherne vergheven,

Want alle minen druc es achterbleven

Ende al mijn toren ende al mijn leit.

Waer es mijn lieve kint Esmoreit?

Roepten mi voert ende laetten mi sien.


Robbrecht

Och edel vrouwe, dat sal u ghescien.

Waer sidi, Esmoreit, neve mijn?


De Jonghelinc

Ic ben hier, bi Apolijn!

O Mamet ende Mahoen,

Lieve vader, hoghe baroen,

Die moet u gheven goeden dach

Ende oec mijnder moeder, die ic noit en sach

Meer dan nu te deser tijt.

Ic ben al mijnder droefheit quijt

Die ic in mijn herte ontfinc.

Doen ic vernam, dat ic een vondelinc

Was, doen waert ic die droefste man,

Die nie ter werelt lijf ghewan;

Maer het es mi al ten besten vergaen.


De Kersten Coninc, Sijn Vader

O Esmoreit, doet mi nu verstaen

Ende segt mi: waer hebdi ghewoent?


De Jonghelinc

Met enen coninc, die es ghecroent

Te Damast, her vader mijn.

Hi es een edel Sarrasijn,

Die vant mi in sinen bogaert,

Ende hi heeft een dochter van hoger aert,

Die mi soe blidelijc ontfinc.

Doen mi haer vader, die coninc,

Vant, doen wert si mijn moeder

Ende hielt mi op al haren broeder,

Daer icxse ewelijc om minnen moet.

Die heeft mi al ghemaect vroet,

Hoe dat mi haer vader vant,

Ende dat ic lach in desen bant,

Doen haer vader mi haer bracht.


De Vrouwe

Dits die bant, die ic selve wrachte,

Esmoreit, wel scoene man.

Ic setter uus vader wapen an,

(Men macht noch sien in drie paertiën)

Ende oec die wapen van Hongheriën,

Om dat ghi daer uut sijt gheboren.

Soe haddic u soe uut vercoren,

Dat icken maecte tuwer eren,

Dat mi ter droefheit moeste verkeren,

Esmoreit, doen ic u verloes.

Ic bidde gode, die sijn cruce coes,

Dat hijt hèm te recht wille vergheven,

Die mi anedede dat bitter leven,

Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn.


De Jonghelinc

O lieve moeder, bi Apolijn,

En was nie ondaet noch moert,

Si en moeten comen voert,

Ende in dinde werden si gheloent.


Robbrecht

Bi den here, die was ghecroent

Met eenre croenre van doerijn!

Esmoreit, neve mijn,

Wistict, wie dat hadde ghedaen,

Die doot soude hi daer omme ontfaen,

Ofte hi ontsoncke mi in die eerde;

Ic soudene seker met minen sweerde

Dooden ofte nemen dlijf.

Ay mi, oft ic den keytijf

Wiste, die u den lachter dede,

Hi en soude mi niet in kerstenhede

Ontsitten; hi ware seker doot.


De Vrouwe

Nu willen wi leven in vrouden groet

Ende alle droefheit willen wi vergheten,

Want met vrouden onghemeten

Soe es mijn herte nu bevaen.


De Coninc

Esmoreit sone, nu laet ons gaen

Ende laet ons met vrouden sijn.

Maer Mamet ende Apolijn,

Die sou moetti nu vertiën

Ende ghelove ane mariën

Ende ane god, den oversten vader,

Die ons ghemaect heeft alle gader,

Ende al dat in die werelt leeft

Met sijnre const ghemaect heeft;

Die sonne ende die mane ende dach ende nacht

Heeft hi ghemaect met sijnder cracht,

Ende oec hemel ende ertrijc

Ende loef ende gras in dier ghelijc;

Daer soe moetti gheloven an.


De Jonghelinc

Vader here, soe biddic hem dan,

Den oversten god van den troene,

Dat hi Damiët die scoene

Beware boven al dat leeft,

Want si mi op ghehouden heeft.

Daer omme eest recht dat icse minne,

Van Damast die jonghe coninghinne,

Damiët dat edel wijf.

Ay god, bewaert haer reine lijf,

Want si es noyael ende goet;

Met rechten dat icse minnen moet

Boven alle die leven op eertrijc;

En dadicx niet, soe haddic onghelijc,

Want si es mi van herten vrient.


Robbrecht

Esmoreit neve, dat goet verdient.

Nu willen wi alle droefheit vergheten.

Met bliden moede willen wi gaen eten,

Want die tafel es bereit.


'''Te Damascus'''

De jonge vrouwe Damiët

Ay ende waer mach Esmoreit

Merren, dat hi niet en comt?

Ic duchte, dat hi es verdoemt

Ochte ghestorven quader doot;

Ofte hi es in vrouden groet,

Dat hi mi dus heeft vergheten.

Ic sal nochtan die waerheit weten,

Hoe die saken met hem staen,

Al soudic daer om die werelt doen gaen.

Waer sidi, Platus, meester vroet?


Meester

Edel vrouwe, ghetrouwe ende goet,

Tot uwen dienste ben ic bereit.


De jonge vrouwe Damiët

Meester, nu willic Esmoreit

gaen soeken van lande te lande,

Al soudic daer omme liden scande

Ende hongher ende dorst ende jeghenspoet.

Het es ene dinc dat wesen moet:

Gherechte minne dwinct mi daer tu.

Lieve meester, nu biddic u,

Dat ghijs mi niet af en gaet,

Ghi en blijft bi mi ende gheeft mi raet,

Hoe dat wine vinden moghen.


Meester

Vrouwe, nu sijt in goeden hoghen:

Na dien dat ghijs begeert

Ende ghi den jonghelinc hebdt soe weert

Soe willen wi soeken den hoeghen man.


De jonge vrouwe Damiët

Platus, meester, gawi dan

Ghelijc of wi waren pilgherijm.


'''Op Sicilië'''

Damiët

Ay, en sal hier iement sijn,

Die ons beiden iet sal gheven,

Twe pilghrijms, die sijn verdreven

Ende vanden roevers afgheset?


De Jonghelinc

Ay, daer hoeric Damiët

spreken. Hoerdicse nie?

O weerde maghet sente marie,

Ende hoe ghelijc soe sprect si hare,

Damiët der scoender care,

Van Damast die scoene coninghinne,

Die ic boven alle vrouwen minne,

Die op der eerden sijn gheboren.

Nu sprect op ende laet mi hoeren:

Ghi sprect haer boven maten ghelijc.


De jonge vrouwe Damiët

Waer ic te Damast in conincrijc,

Esmoreit, wel scoene man,

Soe soudic haer bat gheliken dan,

Maer nu sta ic al een pilgherijm.


De Jonghelinc

O Damiët, vrouwe mijn,

Ende sidi dit, wel edel wijf?

Mijn herte, mijn ziele ende mijn lijf

Met rechten in vrouden leven mach,

Want ic nie liever gast en sach,

Die noit op eertrike was gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren:

Hoe sidi comen in dit lant?


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Mi dochte, ic hadde u gheren gesien,

Maer en mocht mi niet ghescien,

Ic en moeste daer omme liden pijn.

Doen maectic mi als een pilgherijm

Ende come al dus ghedoelt doer dlant,

Ende nam Platus metter hand,

Dat hi soude mijn behoeder sijn.


De Jonghelinc

Waer side, liever vader mijn?

Comt tot hier, ghi moetse scouwen,

Die vol minnen ende vol trouwen

Haer herte tot miwaert draecht.

Het es recht dat si mi behaecht:

Si heet soe vele doer mi ghedaen.


De Coninc

Soe willicse met blider herten ontfaen.

Sijt willecome, Damiëte wel scoene,

Ghi selt in Ceciliën crone

Draghen boven al die leve:

Ic salse minen sone opgheven,

Ende ghi selt seker werden sijn wijf,

Want ic hebbe soe ouden lijf,

Dat icse nemmeer ghedragen en can.


Robbrecht

Her coninc oem, bi sente jan,

Esmoreit hi es wel weert;

Hi wert een ridder wide vermeert

Ende die wapene wel hantiert.

Desen raet dunct mi goet gevisiert,

Dat hi die crone van u ontfa.

Damiët, nu comt hier na,

Ghi selt werden jonghe coninghinne.


Meester

Hulpt Mamet! dat ic niet uut minen sinne

En come, dat verwondert mi.

O Esmoreit, edel ridder vri,

Die man brachte u in al dit verdriet.

Wat hi u seght, hine meines niet;

Hi hevet tuweert al valschen gront.

Ic cochte u jeghen hem om dusent pont

Van finen goude, dat ic hem gaf.


De Jonghelinc

Meester, nu segt mi daer af,

Hoe die saken gheleghen sijn.


Meester

O Esmoreit, bi Apolijn,

Dies es leden achttien jaer,

Dat ic quam ghereden daer,

Esmoreit, op die selve stede.

Nu hoert, wat die keitijf dede:

Daer soude hi u seker hebben versmoert;

Hi sprac tot u soe felle woert,

Dat ghi hem sijn rike sout ondergaen.

Ghi moeste hem emmer iet bestaen,

Dat hoerdic wel an sijn ghelaet.


De Jonghelinc

Meester, vertrect mi alden staet;

Dies biddic u uuter maten sere,

Want ic sta al buten kere,

Dat ic die waerheit niet en weet,

Die mijnre moeder dat groete leet

Ende mi dien lachter mochte anedoen.


Meester

O Esmoreit, bi Mahoen,

Het heeft ghedaen die selve man,

Bi minen god Tervogan,

Hi soude u hebben ghenomen dlijf,

Want hi vermaets hem, die keitijf.

Ic hoeret inde sprac hem aen,

Ende seide hem, het ware quaet gedaen,

Dat hi soude dooden den jonghen voeght,

Alsoe dat ic u jeghen hem cocht

Om dusent pont van goude roet.


De Jonghelinc

Bi den here die mi gheboet,

Die ondaet sal ghewroken sijn,

Eer ic sal eten of drincken wijn.

Nu moetti uwen indach doen.

Waer sidi vader, hoghe baroen,

Ende Robberecht die mordenaer?


Robbrecht

Bi desen here, dan es niet waer!

Esmoreit, neve mijn,

Ic hebbe oit goet ende ghetrouwe gesijn,

In was noit moerdenaer no verrader.


De Jonghelinc

Swijt, pute soene, het es noch quader,

Die ondaet die ghi hebt gewracht.

Hoe quam dat nie in u ghedacht,

Te vercopen uwes slefs gheboren bloet,

Ende maket minen vader vroet,

Dat mijn moeder hadde ghedaen?


Robbrecht

Daer willic in een crijt voer gaen,

Esmoreit, wel coene wigant,

Es hier enech man int dlant

Die mi dat wilt tiën an.


Meester

Swijt al stille, quaet tieran,

Ghi soutten hebben doot ghesteken,

Ende haddic mi niet hoeren spreken,

Daer ic ten aenganghe quam gereden.

Ic en was nie soe wel te vreden,

Als dat icken jeghen u cochte om gelt.

Ic gaeft u al onghetelt

In een foertsier was yvorijn.

Noch soude ment vinden in uwe scrijn;

Daer willic onder setten mijn lijf.


De Jonghelinc

Ay mi, Robberecht, fel keitijf,

Met rechten ic u wel haten mach!

Ghi selt nu hebben uwen doemsdach.

Al die werelt en holpe u niet.


Robbrecht hanctmen hier


'''Epiloog'''

De Jonghelinc Noch

Aldus eest menechwerf gesciet:

Quade werken comen te quaden loene,

Maer reine herten spannen croene,

Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.

Daer omme radic, heren ende vrouwen,

Dat ghi u herte in doeghden stelt;

Soe wordi in dinde met gode verselt,

Daer boven inden hoghen troene,

Daer die ingelen singhen scoene.

Dies onne ons die hemelsche vader!

Nu segt: amen, alle gader.


amen


Meester

God, die neme ons allen in hoeden!

Nu hoert, ghi wise ende ghi vroede:

Hier soe moghdi merken ede verstaen,

Hoe Esmoreit ene wrake heeft ghedaen

Over Robberecht sinen neve al hier ter stede.


''Dit toneelspel werd soms gevolgd door de [[Lippijn|sotternie van Lippijn]] ingeleid door de volgende regels'':

Elc blive sittene in sinen vrede,

Niemen en wille thuusweert gaen : 

Ende sotheit sal men u spelen gaen 

Die cort sal sijn, doe ic u weten.

Wie honger heeft, hi mach gaen eten,

Ende gaet alle dien graet neder.

Genoeghet u, soe comt alle mergen weder.


[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]
[[Categorie:Afkomstig van Project Laurens Jz Coster]]</text>
      <sha1>grlk295p2r680n593opke0eo6bhv6nu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219276</id>
      <parentid>219274</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T19:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>219276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23781" sha1="q4t4p1uaxlc73duzqylc09oby8epyyg" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot;from=71 to=94 header=1 Current=&quot;Esmoreit&quot; next=&quot;[[Lippijn]]&quot;/&gt;

Hoe die saken toe sijn comen.

Ghi gebdt die moert allene ghewracht,

Mijn scoene kint hebdi versmacht;

Dat sal u seker costen dlijf.

Ghi sijt wel dat quaetste wijf,

Die nie ter werelt lijf ontfinc.


De Vrouwe

Och edel here, edel coninc,

Hoe soudic dat vinden in mijn herte,

Dat ic hem doen soude eneghe smerte,

Die ic te mijnder herten droech?


De Coninc

Swijt, quade vrouwe, hets ghenoech

Ghesproken, ic en wils nemmeer hoeren.

Ic sal u in enen put versmoren.

Robbrecht, leitse mi ghevaen!


De Vrouwe

God, die hem ane ene cruce liet slaen,

Die soe moet mi nu verdinghen

Ende te mijnder ontscout bringhen,

Want ic hier af niet en weet.


Robbrecht

Seker, vrouwe, het mi leet.


De Vrouwe

Ay god, ontfermt u diet swaer torment,

Daer ic in ben, want ic hebbe mijn kint

Verloren, ende men tijcht mi ane die daet.

Ay, gheweldich god, daer al an staet,

Ghi waert sonder verdiente ende sonder scout

Vaste ghenaghelt ane ene hout,

Oetmoedech god, met naghelen dri;

Ontfermhertich god, nu biddic di,

Dat die waerheit noch werde vernomen

Ende ic te mijnder ontscout noch moet comen;

Dies biddic u, hemelsche coninghinne.

Ay salic nu in minen sinne

Blliven, dat sal wonder sijn.

Ay god, wie heeft sijn venijn

Aldus swaerlike op mi ghescoten?

Ay god, uut us soe comt ghevloten

Alle recht ende alle waerheit:

Nu hulpt mi noch te minen besceit,

Dat ic ontsculdich moet vonden sijn.


'''Te Damascus, achttien jaar later'''

De Jonghelinc

O Tervogant en Apolijn,

Hoe mach mijn suster, dat edel wijf,

Ghehebben alsoe reinen lijf,

Dat si ghenen man en mint

Noch in heydenesse ne genen en kint,

Die si woude hebben tot enen man?

Bi minen god Tervogan,

Si heeft emmer een edel natuere,

Ofte si mint enen creatuere

Heimelike, daer ic niet af en weet;

Want si en es emmer niet bereet

Tot eneghe man die nu leeft.

Ic waent haer Mamet al ingheeft,

Dat si heeft soe edelen aert.

Dit es mijnder liever suster bogaert.

Hier plecht haer wandelinghe te sijn.

Bi minen god Apolijn,

Ic wilder mi oec in vermeiden gaen,

Want die vaec comt mi aen;

Ic wil hier slapen ende nemen rast.


De jonge vrouwe Damiët

Ay mi, ay mi, hoe groten last

Dragic al stille int herte binnen!

Ic ben bevaen met sterken minnen,

Die ic heimelijc in mijn herte draghe.

O Apolijn, ic u dat claghe,

Dat mijn herten enen man soe mint,

Nochtan dat sijs niet en kint

Sijn gheboerte noch sijn gheslacht;

Maer het doet der minnen cracht:

Si heeft mi vast in haerren bant,

Ay, doene nuhb vader vant

Ende bracht mi den jonghelinc,

Ende gaffen mi als vondelinc,

Dat ic soude sijn suster ende moeder.

Hi waent, dat hi es mijn broeder,

Maer hi en bestaet mi twint.

Nochtan bebbickenne ghemint

Boven alle creaturen,

Want hi es edel van natueren

Ende oec van enen hoghen moede;

Hi es coenlijc, van edelen bloede,

Al was hi te vondelinghe gheleit;

Mijn herte mi van binnen seit,

Dat hi es hoghe gheboren.

O Esmoreit uutvercoren,

Edel ende vroem, scoene wigant,

Doen u mijn liever vader vant

(Dies es leden bi ghetale

Achttien jaer, dat weet ic wale),

Hebdi gheweest mijn minnekijn.

O uutvercoren deghen fijn,

Ewelijc blivic in dit verdriet,

Want ic en wils u ghewaghen niet;

Dadict, mijn vader name mi dlijf.


De Jonghelinc

O uutvercoren edel wijf,

Ende benic dan een vondelinc?

Ic waende, mijn here de coninc,

Edel wijf, hadde ghesijn mijn vader

Ende ghi mijn suster, dat wendic al gader,

Ende beide gheweest van enen bloede.

Ay, mi es nu alsoe wee te moede!

Bi minen gode Tervogan,

Ic ben wel die druefste man

Die nie ter werelt lijf ontfinc.

Ay mi, benic dan een vondelinc?

Op erde nie droever man en waert.

Ic waende sijn gheboren van hoger aert,

Maer mi dunct ic ben een vont.

Nu biddic u, edel roede mont,

Dat ghi mi al gader segt

Van inde toerde, en al ontdect,

Hoe dat mi u vader vant.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Nu benic wel alsoe droeve als ghi.

Ic en wijst niet, dat ghi mi waert soe bi,

Doen ic sprac die droeve tale.

O edel wigant, nu nemet wale:

Het quam mi uuut groter minnen vloet.


De Jonghelinc

O edel wijf, nu maect mi vroet,

Hoe die saken comen sijn.

Ic plach te segghen `suster mijn',

Maer dat moetic nu verkeren;

Enen anderen sanc moetic nu leren,

Edel wijf, ende spreken u an

Ghelijc enen vremden man.

Nochtan soe moetic ewelijc bliven

U vrient ende ghetrouwen boven allen wiven,

Die op erden sijn gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren

Ende segt mi, waer ic vonden waert.


De jonge vrouwe Damiët

Och edel jonghelinc van hogher aert,

Na dien dat ghi hebt ghehoert,

Soe willict u vertrecken voert,

Waer dat u mijn vader vant:

In sinen boegaert, scoene wigant,

Daer hi hem verwandelen ginc.


De Jonghelinc

Och edel wijf, berecht mi ene dinc:

En hoerdi daer na noit ghewaghen

Vrouwen oft joncfrouwen in horen claghen,

Dat iement een kint hadde verloren?


De jonge vrouwe Damiët

O edel jonghelinc uutvercoren,

Daer af en hebbic niet ghehoert.


De Jonghelinc

Ay, soe ben ic van cleinder gheboert,

Dat duchtic, ofte uut verren lande.

Mamet laete mi noch die scande

Verwinnen, dat ic weten moet

Wie mi desen lachter doet,

Dat ic te vondelinghe was bracht.

Nu en willic nemmermeer van enen nacht

Ten anderen verbeiden, ic en hebbe vernomen,

Van wat gheslachte dat ic ben comen

Ende wie dat mijn vader si.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, nu blijft bi mi!

Ic bids u in die ere van allen vrouwen.

Storve mijn vader, ic soude u trouwen,

Edel wigant, tot enen man;

Esmoreit, soe moghdi dan

Sijn van Damast gheweldich here.


De Jonghelinc

O edel vrouwe, die onnere

En sal u nemmermeer ghescien;

Dien lachter moet verre van u vlien,

Dat ghi sout nemen enden vondelinc.

U vader es een hoghe coninc;

Ende daer toe sidi soe scoene:

Ghi mocht met rechten draghen croene

Voer elken man die nu leeft.

Mijn herte van groten scaemde beeft,

Dat ic al dus hebbe ghevaren.


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, laet u mesbaren!

Dies biddic u, edel wigant.

Al waest dat u mijn vader vant,

Dan wert u nemmermeer verweten.

Met groten vrouden onghemeten

Selen wi leven, ic ende ghi.


De Jonghelinc

O edel wijf, dies moet ic mi

Ewelijc van u beloven.

Maer nemmermee en willic hoven

Met eneghe wive die nu leeft

Ofte die de werelt binnen heeft,

Ic en sal tierst, bi Tervogan,

Den vader kinnen, die mi wan

Ende oec die moeder, die mi droech.

O roede mont, ic hebbe ghenoech

Hier ghelet, ic wille gaen varen.


De jonge vrouwe Damiët

O wil nu machic wel misbaren:

Ic blive allene in dit verdriet.

Vele spreken en doech emmer niet,

Dat soe hebbic ondervonden;

Vele spreken heeft in meneghen stonden

Dicwile beraden toren;

Bi vele spreken es die meneghe verloren.

Haddic ghesweghen al stillekijn,

Soe haddic ic vrouden moghen sijn

Bi Esmoreit al mijn leven,

Dien ic met spreken hebbe verdreven.

Met rechte machic roepen: olas!

O wil dat ic niet stom en was,

Doen ic sprac dit droeve woert.


De Jonghelinc

O edel wijf, nu willic voert.

Mamet beware u reine lijf!

Nu biddic u, wel edel wijf,

Groet mi den coninc minen here,

Want ic en sal keren nemmermere,

Ic en hebbe vonden mijn gheslacht,

Ende oec den ghenen, die mi bracht

Daer ic te vondelinghe was gheleit.


De jonge vrouwe Damiët

O scoene jonghelinc Esmoreit,

Nu biddic u doet oetmoet,

Als ghi van uwer saken sijt vroet,

Dat ghi dan wederkeert tot mi.


De Jonghelinc

O scoene joncfrouwe, van herten vri,

Dan salic laten nemmermeer,

Ic en sal met enen corten keer,

Edel wijf, tot u comen,

Als ic die waerheit hebbe vernomen,

Bi minen god Tervogant!


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, nemet desen bant;

Hier in soe waerdie ghewonden,

Esmoreit, doen ghi waert vonden;

Edel jonghelinc, dies gheloeft.

Ghi selten winden omtrent u hoeft,

Ende voerten alsoe openbaer,

Op avontuere of iement waer

Die u kinnen mochte daer an;

Ende peinst om mi, wel scoene man,

Want ic blive in groter sorghen.


'''Op Sicilië, twee jaar later'''

De Jonghelinc

Mijn god, die niet en es verborghen,

Die moet nu mijn troester sijn!

O Mamet ende Apolijn,

Mahoen ende Tervogan!

Dese scoene wapen die hier staen an,

Mochten si toe behoren mi,

Soe waer ic int herte wel vri,

Dat ic ware van edelen bloede.

Mi es emmer alsoe moede,

Om dat ic lach daer int ghewonden,

Doen ic te vondelinghe was vonden.

Ic bender seker af gheboren;

Mijn herte seghet mi te voren,

Want ic daer in ghewonden lach.

Ic nemmermeer vroude ghewinnen en mach,

Ic en hebbe vonden mijn gheslachte,

Ende die mi oec te vondelinghe brachte,

Ic souts hem danken, bi Apolijn!

Ay, mochtic noch vader ende moeder mijn

Scouwen, soe waer mi therte verclaert;

Ende waren si dan van hogher aert,

Soe waer ic te male van sorgen vri.


Sine Moeder

O edel jonghelinc, nu comt tot mi

Ende sprect jeghen mi een woert,

Want ic hebbe u van verre ghehoert

Jammerlijc claghen u verdriet.


De Jonghelinc

O scoene vrouwe, wats u ghesciet,

Dat ghi al dus lict in dit prisoen?


Sine Moeder

O edel jonghelinc, van herten coen,

Al dus moetic ligghen gevaen.

Nochtan en hebbic niet mesdaen;

Dant mi verraderen al doet.

O scoene kint, nu maect mi vroet:

Hoe sidi comen in dit lant

Ende wie gaf u dien bant?

Berecht mi dat, wel scoene jonchere.


De Jonghelinc

Bi Mamet minen here,

Vrouwe, dan sal ic u weigheren niet.

Wi moghen mallec anderen ons verdriet

Claghen, want ghi sijt ghevaen,

Ende groet verdriet es mi ghedaen,

Want ic te vondelinghe was gheleit.

Ende desen bant, in gherechter waerheit,

Daer soe lachic in ghewonden,

Lieve vrouwe, doen ic was vonden;

Ende voeren al dus openbaer,

Op avontuere oft iement waer,

Die mi kinnen mochte daer an.


Sine Moeder

Nu segt mi, wel scoene man,

Wette iet waer ghi vonden waert?


De Jonghelinc

O lieve vrouwe, enen boegaert

Te Damast, in ware dinc,

Daer soe vant mi die coninc,

Die mi op ghehouden heeft.


Sine Moeder

Ay god, die alle doeghden gheeft,

Die moet sijn ghebenedijt!

Van herten benic nu verblijdt,

Dat ic gheleeft hebbe den dach,

Dat ic mijn kint anescouwen mach.

Mijn herte mochte wel van vrouden breken:

Ic sie mijn kint, ende ic hoert spreken,

Daer ic om lide dit swaer tormint.

Sijt willecome, wel lieve kint.

Esmoreit, ic ben u moeder

Ende ghi mijn kint, dies sijt vroeder,

Want ic maecte metter hant,

Esmoreit, selve dien bant;

Daer in soe haddic u ghewonden,

Esmoreit, doen ghi waert vonden

Ende ghi mi ghenomen waert.


De Jonghelinc

O lieve moeder, segt mi ter vaert,

Hoe heet de vader die mi wan?


Sine Moeder

Dats van Ceciliën die hoghe man

Es u vader, scoene jonghelinc,

Ende van HongheriËn die coninc

Es die lieve vader mijn.

Ghi en mocht niet hogher gheboren sijn

Int kerstenrijc, verre noch bi.


De Jonghelinc

O lieve moeder, nu segt mi:

Waer omme lighdi al dus ghevaen?


Sine Moeder

O lieve kint, dat heeft ghedaen

Een verrader valsch ende quaet,

Die uwen vader gaf den raet,

Dat ic u selve hadde versmoert.


De Jonghelinc

O wi der jammerliker moert!

Die dat mijn vader, den coninck, riet,

Bracht mi oec in dit verdriet,

Dat ic te vondelinghe was gheleit.

Ay, ende of ic die waerheit

Wijste, wie dat hadde ghedaen:

Die doot soude hi daer omme ontfaen,

Bi minen god Apolijn!

Ay lieve moeder mijn,

Nu en willic langer beiden niet;

Ic wil u corten dit verdriet.

Aen minen vader den hogen baroen,

Dat ghi u bringhe uut desen prisoen,

Dat sal mine ierste bede sijn.

Danc hebbe Mamet ende Apolijn,

Ende die sceppere, die mi ghewrachte,

Dat ic hebbe vonden mijn gheslachte

Ende oec die moeder die mi droech.

Mijn herte met rechte in vrouden loech,

Doen ic anesach die moeder mijn.


Sine Moeder

Oetmoedech god, nu moetti sijn

Gheloeft, ghedanct in allen stonden

- Mijn lieve kint hebbic nu vonden,

Die mi nu verloesten sal -,

Want die vroude es sonder ghetal,

Die nu mijn herte van binnen drijft.


'''Op Sicilië'''

Robbrecht

O wil enen dief, die men ontlijft,

En mochte niet soe droeve ghesijn

Als ic nu ben int herte mijn,

Want ic duchte grote scanden.

Haddickene doot met minen handen,

Doen ickenne vercocht, soe waer hi doot.

Ay, ic hebbe den anxt soe groet,

Dat mi daer af sal comen toren,

Want comet uut, ic ben verloren,

Dat icken vercochte den Sarrasijn.


De Kersten Coninc

Gaet henen, Robbrecht, neve mijn,

tot mijnder vrouwe der coninghinnen,

Die ic ewelijc met herten moet minnen

Ende oec bliven onderdaen,

Want icxse ghehouden hebbe ghevaen

Sonder verdiente ende buten scout;

Dat rout mijnder herten menichfout,

Dat ic haer hebbe gheweest soe wreet.

Gaet henen ende haeltse mi ghereet,

Ende laetse haer scoene kint anscouwen.


Robbrecht

Her coninc here, in rechter trouwen,

Dat willic alte gherne doen.


Robbrecht

Comt, edel vrouwe, uut desen prisoen,

Daer ghi dus langhe in hebt gelegen.

Ghi selt anesien den jonghen degen,

Esmoreit den jonghelinc.

Mijn herte van binnen vroude ontfinc,

Doen ic anesach den scoenen wigant.


De Kersten Coninc

O edele vrouwe, gheeft mi u hant,

Ende wilt mi dese mesdaet vergheven,

Want ic ewelijc, al mijn leven,

Soe willic u dienere sijn.

Want die scouden die sijn mijn.

Dat hebbic nu wel vernomen,

Want Esmoreit, ons kint es comen,

Een scoen vol wassen jonghelinc.

Ic bidde u om gode, die ontfinc

Die doot van minnen: vergevet mi.


De Vrouwe

O edel here, van herten vri,

Ic wils u alte gherne vergheven,

Want alle minen druc es achterbleven

Ende al mijn toren ende al mijn leit.

Waer es mijn lieve kint Esmoreit?

Roepten mi voert ende laetten mi sien.


Robbrecht

Och edel vrouwe, dat sal u ghescien.

Waer sidi, Esmoreit, neve mijn?


De Jonghelinc

Ic ben hier, bi Apolijn!

O Mamet ende Mahoen,

Lieve vader, hoghe baroen,

Die moet u gheven goeden dach

Ende oec mijnder moeder, die ic noit en sach

Meer dan nu te deser tijt.

Ic ben al mijnder droefheit quijt

Die ic in mijn herte ontfinc.

Doen ic vernam, dat ic een vondelinc

Was, doen waert ic die droefste man,

Die nie ter werelt lijf ghewan;

Maer het es mi al ten besten vergaen.


De Kersten Coninc, Sijn Vader

O Esmoreit, doet mi nu verstaen

Ende segt mi: waer hebdi ghewoent?


De Jonghelinc

Met enen coninc, die es ghecroent

Te Damast, her vader mijn.

Hi es een edel Sarrasijn,

Die vant mi in sinen bogaert,

Ende hi heeft een dochter van hoger aert,

Die mi soe blidelijc ontfinc.

Doen mi haer vader, die coninc,

Vant, doen wert si mijn moeder

Ende hielt mi op al haren broeder,

Daer icxse ewelijc om minnen moet.

Die heeft mi al ghemaect vroet,

Hoe dat mi haer vader vant,

Ende dat ic lach in desen bant,

Doen haer vader mi haer bracht.


De Vrouwe

Dits die bant, die ic selve wrachte,

Esmoreit, wel scoene man.

Ic setter uus vader wapen an,

(Men macht noch sien in drie paertiën)

Ende oec die wapen van Hongheriën,

Om dat ghi daer uut sijt gheboren.

Soe haddic u soe uut vercoren,

Dat icken maecte tuwer eren,

Dat mi ter droefheit moeste verkeren,

Esmoreit, doen ic u verloes.

Ic bidde gode, die sijn cruce coes,

Dat hijt hèm te recht wille vergheven,

Die mi anedede dat bitter leven,

Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn.


De Jonghelinc

O lieve moeder, bi Apolijn,

En was nie ondaet noch moert,

Si en moeten comen voert,

Ende in dinde werden si gheloent.


Robbrecht

Bi den here, die was ghecroent

Met eenre croenre van doerijn!

Esmoreit, neve mijn,

Wistict, wie dat hadde ghedaen,

Die doot soude hi daer omme ontfaen,

Ofte hi ontsoncke mi in die eerde;

Ic soudene seker met minen sweerde

Dooden ofte nemen dlijf.

Ay mi, oft ic den keytijf

Wiste, die u den lachter dede,

Hi en soude mi niet in kerstenhede

Ontsitten; hi ware seker doot.


De Vrouwe

Nu willen wi leven in vrouden groet

Ende alle droefheit willen wi vergheten,

Want met vrouden onghemeten

Soe es mijn herte nu bevaen.


De Coninc

Esmoreit sone, nu laet ons gaen

Ende laet ons met vrouden sijn.

Maer Mamet ende Apolijn,

Die sou moetti nu vertiën

Ende ghelove ane mariën

Ende ane god, den oversten vader,

Die ons ghemaect heeft alle gader,

Ende al dat in die werelt leeft

Met sijnre const ghemaect heeft;

Die sonne ende die mane ende dach ende nacht

Heeft hi ghemaect met sijnder cracht,

Ende oec hemel ende ertrijc

Ende loef ende gras in dier ghelijc;

Daer soe moetti gheloven an.


De Jonghelinc

Vader here, soe biddic hem dan,

Den oversten god van den troene,

Dat hi Damiët die scoene

Beware boven al dat leeft,

Want si mi op ghehouden heeft.

Daer omme eest recht dat icse minne,

Van Damast die jonghe coninghinne,

Damiët dat edel wijf.

Ay god, bewaert haer reine lijf,

Want si es noyael ende goet;

Met rechten dat icse minnen moet

Boven alle die leven op eertrijc;

En dadicx niet, soe haddic onghelijc,

Want si es mi van herten vrient.


Robbrecht

Esmoreit neve, dat goet verdient.

Nu willen wi alle droefheit vergheten.

Met bliden moede willen wi gaen eten,

Want die tafel es bereit.


'''Te Damascus'''

De jonge vrouwe Damiët

Ay ende waer mach Esmoreit

Merren, dat hi niet en comt?

Ic duchte, dat hi es verdoemt

Ochte ghestorven quader doot;

Ofte hi es in vrouden groet,

Dat hi mi dus heeft vergheten.

Ic sal nochtan die waerheit weten,

Hoe die saken met hem staen,

Al soudic daer om die werelt doen gaen.

Waer sidi, Platus, meester vroet?


Meester

Edel vrouwe, ghetrouwe ende goet,

Tot uwen dienste ben ic bereit.


De jonge vrouwe Damiët

Meester, nu willic Esmoreit

gaen soeken van lande te lande,

Al soudic daer omme liden scande

Ende hongher ende dorst ende jeghenspoet.

Het es ene dinc dat wesen moet:

Gherechte minne dwinct mi daer tu.

Lieve meester, nu biddic u,

Dat ghijs mi niet af en gaet,

Ghi en blijft bi mi ende gheeft mi raet,

Hoe dat wine vinden moghen.


Meester

Vrouwe, nu sijt in goeden hoghen:

Na dien dat ghijs begeert

Ende ghi den jonghelinc hebdt soe weert

Soe willen wi soeken den hoeghen man.


De jonge vrouwe Damiët

Platus, meester, gawi dan

Ghelijc of wi waren pilgherijm.


'''Op Sicilië'''

Damiët

Ay, en sal hier iement sijn,

Die ons beiden iet sal gheven,

Twe pilghrijms, die sijn verdreven

Ende vanden roevers afgheset?


De Jonghelinc

Ay, daer hoeric Damiët

spreken. Hoerdicse nie?

O weerde maghet sente marie,

Ende hoe ghelijc soe sprect si hare,

Damiët der scoender care,

Van Damast die scoene coninghinne,

Die ic boven alle vrouwen minne,

Die op der eerden sijn gheboren.

Nu sprect op ende laet mi hoeren:

Ghi sprect haer boven maten ghelijc.


De jonge vrouwe Damiët

Waer ic te Damast in conincrijc,

Esmoreit, wel scoene man,

Soe soudic haer bat gheliken dan,

Maer nu sta ic al een pilgherijm.


De Jonghelinc

O Damiët, vrouwe mijn,

Ende sidi dit, wel edel wijf?

Mijn herte, mijn ziele ende mijn lijf

Met rechten in vrouden leven mach,

Want ic nie liever gast en sach,

Die noit op eertrike was gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren:

Hoe sidi comen in dit lant?


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Mi dochte, ic hadde u gheren gesien,

Maer en mocht mi niet ghescien,

Ic en moeste daer omme liden pijn.

Doen maectic mi als een pilgherijm

Ende come al dus ghedoelt doer dlant,

Ende nam Platus metter hand,

Dat hi soude mijn behoeder sijn.


De Jonghelinc

Waer side, liever vader mijn?

Comt tot hier, ghi moetse scouwen,

Die vol minnen ende vol trouwen

Haer herte tot miwaert draecht.

Het es recht dat si mi behaecht:

Si heet soe vele doer mi ghedaen.


De Coninc

Soe willicse met blider herten ontfaen.

Sijt willecome, Damiëte wel scoene,

Ghi selt in Ceciliën crone

Draghen boven al die leve:

Ic salse minen sone opgheven,

Ende ghi selt seker werden sijn wijf,

Want ic hebbe soe ouden lijf,

Dat icse nemmeer ghedragen en can.


Robbrecht

Her coninc oem, bi sente jan,

Esmoreit hi es wel weert;

Hi wert een ridder wide vermeert

Ende die wapene wel hantiert.

Desen raet dunct mi goet gevisiert,

Dat hi die crone van u ontfa.

Damiët, nu comt hier na,

Ghi selt werden jonghe coninghinne.


Meester

Hulpt Mamet! dat ic niet uut minen sinne

En come, dat verwondert mi.

O Esmoreit, edel ridder vri,

Die man brachte u in al dit verdriet.

Wat hi u seght, hine meines niet;

Hi hevet tuweert al valschen gront.

Ic cochte u jeghen hem om dusent pont

Van finen goude, dat ic hem gaf.


De Jonghelinc

Meester, nu segt mi daer af,

Hoe die saken gheleghen sijn.


Meester

O Esmoreit, bi Apolijn,

Dies es leden achttien jaer,

Dat ic quam ghereden daer,

Esmoreit, op die selve stede.

Nu hoert, wat die keitijf dede:

Daer soude hi u seker hebben versmoert;

Hi sprac tot u soe felle woert,

Dat ghi hem sijn rike sout ondergaen.

Ghi moeste hem emmer iet bestaen,

Dat hoerdic wel an sijn ghelaet.


De Jonghelinc

Meester, vertrect mi alden staet;

Dies biddic u uuter maten sere,

Want ic sta al buten kere,

Dat ic die waerheit niet en weet,

Die mijnre moeder dat groete leet

Ende mi dien lachter mochte anedoen.


Meester

O Esmoreit, bi Mahoen,

Het heeft ghedaen die selve man,

Bi minen god Tervogan,

Hi soude u hebben ghenomen dlijf,

Want hi vermaets hem, die keitijf.

Ic hoeret inde sprac hem aen,

Ende seide hem, het ware quaet gedaen,

Dat hi soude dooden den jonghen voeght,

Alsoe dat ic u jeghen hem cocht

Om dusent pont van goude roet.


De Jonghelinc

Bi den here die mi gheboet,

Die ondaet sal ghewroken sijn,

Eer ic sal eten of drincken wijn.

Nu moetti uwen indach doen.

Waer sidi vader, hoghe baroen,

Ende Robberecht die mordenaer?


Robbrecht

Bi desen here, dan es niet waer!

Esmoreit, neve mijn,

Ic hebbe oit goet ende ghetrouwe gesijn,

In was noit moerdenaer no verrader.


De Jonghelinc

Swijt, pute soene, het es noch quader,

Die ondaet die ghi hebt gewracht.

Hoe quam dat nie in u ghedacht,

Te vercopen uwes slefs gheboren bloet,

Ende maket minen vader vroet,

Dat mijn moeder hadde ghedaen?


Robbrecht

Daer willic in een crijt voer gaen,

Esmoreit, wel coene wigant,

Es hier enech man int dlant

Die mi dat wilt tiën an.


Meester

Swijt al stille, quaet tieran,

Ghi soutten hebben doot ghesteken,

Ende haddic mi niet hoeren spreken,

Daer ic ten aenganghe quam gereden.

Ic en was nie soe wel te vreden,

Als dat icken jeghen u cochte om gelt.

Ic gaeft u al onghetelt

In een foertsier was yvorijn.

Noch soude ment vinden in uwe scrijn;

Daer willic onder setten mijn lijf.


De Jonghelinc

Ay mi, Robberecht, fel keitijf,

Met rechten ic u wel haten mach!

Ghi selt nu hebben uwen doemsdach.

Al die werelt en holpe u niet.


Robbrecht hanctmen hier


'''Epiloog'''

De Jonghelinc Noch

Aldus eest menechwerf gesciet:

Quade werken comen te quaden loene,

Maer reine herten spannen croene,

Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.

Daer omme radic, heren ende vrouwen,

Dat ghi u herte in doeghden stelt;

Soe wordi in dinde met gode verselt,

Daer boven inden hoghen troene,

Daer die ingelen singhen scoene.

Dies onne ons die hemelsche vader!

Nu segt: amen, alle gader.


amen


Meester

God, die neme ons allen in hoeden!

Nu hoert, ghi wise ende ghi vroede:

Hier soe moghdi merken ede verstaen,

Hoe Esmoreit ene wrake heeft ghedaen

Over Robberecht sinen neve al hier ter stede.


''Dit toneelspel werd soms gevolgd door de [[Lippijn|sotternie van Lippijn]] ingeleid door de volgende regels'':

Elc blive sittene in sinen vrede,

Niemen en wille thuusweert gaen : 

Ende sotheit sal men u spelen gaen 

Die cort sal sijn, doe ic u weten.

Wie honger heeft, hi mach gaen eten,

Ende gaet alle dien graet neder.

Genoeghet u, soe comt alle mergen weder.


[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]
[[Categorie:Afkomstig van Project Laurens Jz Coster]]</text>
      <sha1>q4t4p1uaxlc73duzqylc09oby8epyyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:Vincent Steenberg</title>
    <ns>3</ns>
    <id>5958</id>
    <revision>
      <id>219244</id>
      <parentid>217477</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T15:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>219244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39625" sha1="7zkwv27l3ovav3srtnvhhoj2qi354uj" xml:space="preserve">[[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg/archief1]]

== Zo zou ik het doen ==

Dag Vincent, zo zou ik het doen: [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Index%3ACourante_uyt_Italien%2C_Duytslandt%2C_%26c._1651_no_008.djvu&amp;diff=186246&amp;oldid=121035 alles in de index] en [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Courante_uyt_Italien%2C_Duytslandt%2C_%26c.%2F1651%2FNummer_8&amp;diff=186245&amp;oldid=121060 pages index met header] haalt info op uit de index. Je mag het uiteraard terugdraaien. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 aug 2024 13:49 (CEST)

:Dat kan in de toekomst, maar eerst wacht ik de header kranten- en tijdschriftartikel af. Dan wordt o.a. de datum automatisch gegenereerd. Alleen jaar van uitgifte werkt niet voor kranten. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 16 aug 2024 14:03 (CEST)
::::Je hebt de [[Index:Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c. 1651 no 008.djvu|index]] niet teruggedraaid. Het grappige is dat dan ook [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8|het overzicht(sartikel)]] niet teruggedraaid had hoeven te worden: de ''getoonde header'' boven die pagina reageert op de Indexpagina, en past zich bij latere wijziging van de headerinstructie of de indexpagina spontaan aan! Er kan dus al veel werk nu gedaan worden, vooruitlopend op de wijzigingen door @[[Gebruiker:Raketsla]] in 't ''headersjabloon''. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 aug 2024 17:07 (CEST)

== Controle ==
Dag Vincent , het was een hele puzzel om alle bestaande artikelen van P.C. Hooft te koppelen aan de bron die van Busken Huet bleek te zijn: [[Index:Busken Huet, Litterarische fantasiën en kritieken Deel 1 (1868).pdf]] kun je kijken of dat goed gedaan is. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 12:03 (CEST)

:Zie ook [[Busken Huet]]; moet ik ook [[Auteur:Pieter Cornelisz. Hooft]] aanpassen? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 12:23 (CEST)
::Je bedoelt dat je het segment {{tt|P.C. Hooft/...}} vervangt door {{tt|Litterarische fantasiën en kritieken/Deel 1/...}}. Ja, dat kan. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 aug 2024 15:10 (CEST)
::::::Ik bedoel:zal ik de artikelen (op één na alle) op de pagina [[Auteur:Pieter Cornelisz. Hooft]] ook groeperen onder 
:::* Teksten van P. C. Hooft in Busken Huet, ''[[Litterarische fantasiën en kritieken/Deel 1]]'' (1868), p.1-29 :
:::#...
:::#...
:::[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 19:35 (CEST)
::::Wacht, nu zie ik het. Het zijn gedichten die her en der in een hoofdstuk van dat boek staan en ook nog zonder titel. Dat maakt het inderdaad ingewikkeld. Misschien kun je beter met ankers werken i.p.v. losse pagina's? [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 aug 2024 20:04 (CEST)
:::::Alle artikelen waren al aangemaakt (!) en stonden onder P.C. Hooft. Maar het waren geen werken, slechts stukjes tekst.  Het was een hele puzzel met al die losse pagina's zonder bron. Met de bron erbij is de samenhang duidelijker. Zou je het geheel naar jouw inzicht willen ombouwen met behoud/versterken van de samenhang? (''Nydighe Tijt waerom ist'' hoort er niet bij, apart te houden, staat in de canon van 2015)--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 20:31 (CEST)

== Onnodige &quot; &quot; ==

Dag Vincent, '''&quot; &quot;''' zijn slechts nodig als het aangehaalde een spatie bevat. Dus in de index '''&quot;franse pagina&quot;''' met, en '''titelpagina''' zonder '''&quot; &quot;''', terwijl in de page tag  '''from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;''' gewoon '''from=1 to=1''' mag zijn. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 25 aug 2024 20:39 (CEST)

== Nieuwe gebruiker ==
Eerste bijdragen van [[Gebruiker:Ben the Bear09]], Ben the Bear is [[m:en:Bruno (bear actor)]]. Ik heb de  artikelen teruggezet naar de versies vóór diens bijdragen. Het blijken een serie onvertaalde engelstalige volksliedjes te zijn, die ik meteen maar voorgedragen heb ter verwijdering. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 30 aug 2024 23:11 (CEST)
Dag Vincent, @[[Gebruiker:Ben the Bear09]] is aan zijn eerste boek begonnen, ziet er goed uit. maar de filenaam op commons moest aangepast worden (is gedaan). Kun je de serie reeds aangemaakte pagina's (2 t/m 17) Pagina:LMge022niel02 01.pdf/..  hernoemen zonder redict in Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/.. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 aug 2024 11:10 (CEST)

:Dat wil ik wel doen, maar [[w:Wikipedia:Ga uit van goede wil|ga ook een beetje uit van goede wil]]. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 31 aug 2024 15:14 (CEST)
:Ja, hij doet god werk, maar de eerste bijdragen waren wat vreemd.--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 aug 2024 17:35 (CEST)

== Nederlands schilderkunst  ==

Dag Vincent, Kun je voor [[Johannes van Vloten/Nederlands schilderkunst]] naar de titels kijken en eventueel hernoemen: de gebruikte titel is ''Johannes van Vloten/Nederlands schilderkunst'', en voor de hoofdstukken ''Nederlands schilderkunst/...''; de eigenlijke titel is [[Nederlands schilderkunst van de 14e tot de 18e eeuw]]. Je zou de titels uniform kunnen maken. Ik heb alle bestaande tekst geconsolideerd onder index-pagina's. Maar de helft van de pagina's was nog ongedaan. Misschien heb je zin je werk daar af te maken. Groet [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 10 sep 2024 20:52 (CEST)

== Hernoeming zonder redirect ==

Dag Vincent, kun je de items in [[:Categorie:Vergeten liedjes]] hernoemen zonder redirect door de auteursnaam ''Boutens/'' te vervangen dooir de bundeltitel ''Vergeten liedjes/''. Mijn dank. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 15 sep 2024 10:46 (CEST)
:Lukjt het niet in één keer met de categorie? Helpt het, als je uitgaat van de old-edit https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Vergeten_liedjes&amp;action=edit&amp;oldid=189736  ? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 15 sep 2024 13:24 (CEST)
::Ja, dat is inderdaad handiger. Moment. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 15 sep 2024 13:34 (CEST)

== minder dan 5000 ==

Dag Vincent, we hebben intussen minder dan 5000 artikelen zonder scan! Een vraag: wikisource is gedefinieerd als internet e-bibliotheek, maar met al die krantenstukjes lijkt het een knipselbibliotheek. ''bron'' is een dubbelzinnig woord: op wikipedia betreft het de referentie naar de ''bron'' waar het feit vermeld staat, op wikisource betreft het 't brondocument dat in de e-bibliotheek is opgenomen als getranscludeerd e-document. Kunnen we ons op wikisource niet veel beter concentreren op boeken en originele teksten, in plaats van op al die feiten in referentie-bronnen. De bron waar het feit staat, is al voldoende ''bewaard'' wanneer de krant op commons is opgeslagen. ----[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 23 sep 2024 10:04 (CEST)

:Op [[Wikisource:Over Wikisource]] staat dat Wikisource bedoeld is voor &quot;Originele teksten, vrij van rechten, en die reeds gepubliceerd zijn&quot;. Ik zie geen reden om dit verder in te perken. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 23 sep 2024 11:09 (CEST)
::Het is maar hoe men interpeteert, welk soort teksten relevanter zijn voor een bibliotheek, en of we ons daar op ''concentreren''. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 23 sep 2024 11:16 (CEST)
:::ok, maar je doelt neem ik aan op alle krantenartikelen zonder scan. Dat zijn er als ik het goed heb ten minste 1846. Ik wil daar wel naar kijken als je wil. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 23 sep 2024 20:06 (CEST)
::::Nee, daar doel ik niet zozeer op. Zonder scan betreft achterstallig onderhoud. Relevant is: wat lezers hopen te vinden in wikisource... Zo was ik vorig jaar verbaasd er niets in te vinden van Vondel. Toch is er in ruim een jaar veel gedaan: 3000 oude teksten voorzien van scan (zonder scan van 8000 naar 5000) en ruim 3000 nieuwe teksten (van minder dan 14.000 naar meer dan 17.000); tegenover in de 18 jaar ervoor gemiddeld nog geen 1000 artikelen per jaar. Hoe kunnen we meer leven in wikisource krijgen?

== rode links ==

Dag Vincent, kun je nakijken wat er met deze rode links en hun koppelingen aan de hand is... Vergeten aan te maken, of moeten de link-haken verwijderd worden?
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Allegrezza (1)‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/De vier tijden van ’t Jaer (1)]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Democratia (2)]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ethica (1)‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Fama (2)‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Furore Poetico (1)]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Musen‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ontschuldinge]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Opdracht‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Rivalita (2)]]‏‎ (2 koppelingen)
Misschien weet je wat te doen met [[Speciaal:GevraagdePaginas|Niet-bestaande pagina's met koppelingen]]. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 24 sep 2024 22:24 (CEST)

:Oops. Nee, die moeten allemaal nog aangemaakt worden. Er wordt aan gewerkt. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 25 sep 2024 09:05 (CEST)

== copyrightprobleem ==

Dag Vincent, er is een mogelijk copyrightprobleem: [https://www.monarchie.be/nl/algemene-gebruiksvoorwaarden-website Monarchie] staat niet-commercieel gebruik, dit slaat op alle [[Toespraken van koning Filip van België]] ... allemaal verwijderen? «Reproductie van de teksten: voor privé- of niet-commercieel gebruik, met volgende bronvermelding:
© Koninklijk Paleis, Brussel, België.» [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 26 sep 2024 12:18 (CEST)

:Ja, dat is inderdaad niet helemaal in de geest van Wikisource. Teksten moeten rechtenvrij zijn, maar ze moeten ook vanuit Wikisource zonder hobbels verspreid kunnen worden. Dus zo'n toevoeging zoals het Belgische koninklijk huis eist lijkt me niet wenselijk. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 27 sep 2024 20:15 (CEST)
::Dus die toespraken verwijderen? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 27 sep 2024 20:48 (CEST)
:::Ik zal binnenkort gebruiker Geschiedschrijver een berichtje schrijven. Eerst even kijken wat hij of zij ervan vindt. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 27 sep 2024 21:25 (CEST)

== Lintfouten ==

Dag Vincent, ik ben begonnen met corrigeren ''[[Speciaal:Linterrors]]''. Gemakkelijk was ''Lintfouten: Oud gedrag van font-tags die een link omgeven'' ({{done}}). Kun jij eens kijken naar : ''Lintfouten: Verkeerd geneste tag met andere weergave in HTML5 dan in HTML4'', dan ga ik me verdiepen in Lintfouten: Overige problemen -&gt; ik heb systematische fouten in sjabloon:gedicht gemaakt. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 27 sep 2024 15:06 (CEST)

:Daar kijk ik ook af en toe op, en het is inderdaad soms lastig om er achter te komen wat het probleem precies is. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 27 sep 2024 20:07 (CEST)
::IK heb er nu ruim 150 opgelost: ''smaller'' of ''larger'' van vóór naar achter ''c'' of ''r'' gezet.  &lt;nowiki&gt;{{blockcenter|{{smaller|&lt;poem&gt;... &lt;/poem&gt;}}}}&lt;/nowiki&gt; vervangen door &lt;nowiki&gt;{{smaller|{{gedicht|...}}}}&lt;/nowiki&gt; scoorde ook. ''gedicht'' moet beginnen met stanza en eindigen met stanza, ertussenin alles follow. Ik heb helaas de beginstanza systematisch weggelaten. Binnen gedicht geeft ''alinea'' problemen, en misschien ''c'' ook. Wat ''grijs'' fout doet, heb ik nog niet ontdekt. Na het verwijderen van de fouten in de ''indexpagina'' moet een nul-edit gedaan worden met het hoofdnaamruimteartikel. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 27 sep 2024 20:47 (CEST)

===Leerzaam===
Van mijn fouten leer ik veel. Jij hebt één systematische lintfout: onterechte lijnspaties in vroege tag ''font'' en in latere sjabloon ''grijs.'', zie [[Speciaal:LintErrors/html5-misnesting]] Je kunt dat voorkomen door i.p.v. lijnspatie tag ''br'' te gebruiken, zie [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=De_Opmerker%2FJaargang_33%2FNummer_19%2FEdam%27s_museum&amp;diff=193286&amp;oldid=62755 dit verschil].
:Het is leuk puzzelen. Ik probeer nu te kijken hoe het uitpakt om de oude bestanden op te schonen, met name die vier manieren van &lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Inspringing&lt;br&gt;
{{idt}}Inspringing&lt;br&gt;
{{gap|1.6em}}Inspringing&lt;br&gt;
:Inspringing&lt;br&gt;
Ik bots zelf op problemen met ''sjabloon:gedicht'' bij doorlopen over pagina's en bij insluiten van andere sjablonen (ook misnesting).  
--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 1 okt 2024 21:32 (CEST)

:Officieel moet je dan geloof ik sjabloon alinea gebruiken, maar zelf vind ik sjabloon gap handiger. Dubbele punt om in te springen zou ik niet gebruiken. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 1 okt 2024 21:46 (CEST)
::Hoe moeten we aankijken tegen de gewoonte om die inspringingen te laten vervallen in de transcriptie, zoals je in veel artikelen ziet. (We hoeven niet het niveau van een fac-similé te bereiken). Overigens krijgen die oude artikelen (ook die met jouw sjabloon:grijs) vanzelf modernere opmaakcodes op het moment dat ze aan een scan gekoppeld worden.  --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 1 okt 2024 22:52 (CEST)
:::Precies ja. Het gebruik van sjabloon grijs zal in de toekomst minder worden denk ik. En sjabloon idt zou eventueel vervangen kunnen worden met sjabloon gap. Iedereen doet het net even anders en daar is niks mis mee. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 2 okt 2024 08:43 (CEST)
::Het valt op dat @[[Gebruiker:Raketsla]] in de codes veel vereenvoudigingen heeft gerealiseerd, maar dat die nog niet allemaal zijn toegepast, vooral in de oude niet-scanned teksten. Dank zij bestudering lintfouten heb ik leren omgaan met sjabloon:gedicht: aan het begin '''geen start=stanza|'''; van pagina naar pagina end=follow|, start=follow|end=follow, en aan eind start=follow|end=stanza| ; verder geen insluitingen van ''c'', ''r'' of ''alinea'' , die vervang ik nu door '''gap|...em'''. Dus nu kan ik verder met (onderhoud aan lintfouten en) Da Costa en Cats, twee lange taaie teksten. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 okt 2024 21:15 (CEST)

== Botwerk? ==

Dag Vincent, sjabloon:idt vervangen door sjabloon:gap lijkt me botwerk: het gaat om enkele duizenden vervangingen. Kun jij iemands bot inschakelen (Romaine?)? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 okt 2024 21:23 (CEST)

:Je kan toch gewoon van sjabloon idt een doorverwijzing maken naar sjabloon gap. Dit zal vast hier en daar ongewenste effecten hebben, maar idt komt vrijwel alleen op naakte teksten voor. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 3 okt 2024 21:35 (CEST)
::Nee, dat is computertechnisch een inefficiente omweg, doorverwijzingen vervangen door doel-item is altijd wenselijk. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 okt 2024 22:18 (CEST)
:::ok, een bot kan ze allemaal in één keer vervangen. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 4 okt 2024 16:27 (CEST)
::::Zoiets laat ik aan aministrateurs over. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 4 okt 2024 18:51 (CEST)

== verouderde tag  ==

Dag Vincent, tt en /tt zijn verouderd. Op [[Pagina:Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren 1654 no 008.djvu/2]] heb je er een hele serie staan. Die hebben toch geen nut meer? Kunnen die weg? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 5 okt 2024 21:00 (CEST)

:Inderdaad, ik zie nu ook allerlei waarschuwingen bij dit element. Ik zal ter vervanging proberen het sjabloon [[en:Template:Monospace]] naar hier te kopiëren. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 6 okt 2024 12:29 (CEST)
::De tt tag schijnt vervangen te kunnen worden door de kbd tag (keybord-tag). Test: sjabloon monospace {{Monospace|t’Amsterdam}} vergeleken met kbd-tag &lt;kbd&gt;t’Amsterdam&lt;/kbd&gt; --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 18:27 (CEST)
:::Dat ziet er in de mobiele weergave een beetje raar uit met een kader om de tekst. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 okt 2024 18:57 (CEST)
::::Op mijn computer zien ze er identiek uit. Vanwaar dat verschil computer/mobiel? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 19:24 (CEST)
:::::Het kader schijnt te voorschijn te komen als de kbd-tag binnen een CSS-style opmaak gebruikt wordt. Maar het is me nog niet duidelijk welke gevallen dat zijn.  --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 20:02 (CEST)
We kunnen net als in ws:en een sjabloon:tt als redirect naar sjabloon:monospace maken, zodat het gemakkelijk te onthouden is om i.p.v.tag tt sjaboon tt te gebruiken. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 22:20 (CEST)

:ja, dat is een goed idee. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 okt 2024 23:06 (CEST)

== Doorzoekbaar? ==

Dag Vincent, ik vind nooit een (hoofd)portaal als ik een item zoek via het &quot;doorzoek wikisource&quot; venster, maar ook nooit via gooigle search. Nemen zoekprogramma's geen wikisource (hoofd)portalen op in hun zoekresultaten? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 10 okt 2024 22:42 (CEST)

:Dat is een goede vraag. Het lijkt erop dat de zoekfunctie van nl.wikisource op de Hoofdnaamruimte is gericht en alle andere naamruimten lagere prioriteit geeft. Op en.wikisource is dat anders opgelost. Als je daar bijvoorbeeld [https://en.wikisource.org/w/index.php?go=Go&amp;search=Architecture op &quot;Architecture&quot; zoekt], verschijnt het bijbehorende portal bovenaan. Dat is wel een opvallend verschil. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 11 okt 2024 10:13 (CEST)
::Jouw voorbeeld uit ws:en helpt me verder: Op ws:en staan in de keuze balk '''search in:''' de standaardrubrieken: Main, portal, auteur, index, translation, op ws:nl heb ik in mijn keuzebalk  '''zoeken in''' na aanklikken: '''naamruimtes toevoegen''' ''hoofdportaal'' toegevoegd aan het standaardzoeken. Kan iemand de standaard ''zoeken in'' voor alle gebruikers  uitbreiden met &quot;hoofdportaal&quot; en &quot;auteur&quot;, zoals in ws:en? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2024 12:03 (CEST)
:::Wacht, ik kijk weer niet verder dan mijn neus lang is. Bij een standaard zoekopdracht op het woord &quot;architectuur&quot; op nl.ws krijg je [https://nl.wikisource.org/w/index.php?search=Architectuur&amp;title=Speciaal:Zoeken&amp;profile=advanced&amp;fulltext=1&amp;ns0=1&amp;ns1=1&amp;ns2=1&amp;ns3=1&amp;ns4=1&amp;ns5=1&amp;ns7=1&amp;ns8=1&amp;ns9=1&amp;ns10=1&amp;ns11=1&amp;ns12=1&amp;ns13=1&amp;ns100=1&amp;ns102=1 dit]. Het hoofdportaal komt dan als tweede resultaat. Dat verschilt dus niet zo heel veel van en.wikisource.
:::En in de mobiele versie wordt van dezelfde standaard zoekfunctie gebruik gemaakt. Dus de zoekresultaten daar zijn hetzelfde als die van de desktop versie, zolang je in die laatste maar een standaard zoekopdracht uitvoert. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 11 okt 2024 19:03 (CEST)
::::Bij mij stond alleen bibliotheek en gebruiker geactiveerd, ik heb nu enkele andere eraantoegevoegd. Jij hebt alle zoekruimtes geactiveerd. Overigens, ik wist niet dat er op wikisource zoveel portalen zijn. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2024 20:48 (CEST)
:::::ja, die knopjes heb ik altijd aanstaan bij het zoeken. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 11 okt 2024 21:01 (CEST)

== Hoe maak je een sjabloon? ==

Dag Vincent, zie [[Overleg Wikisource:Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken#Korte url mogelijk voor MMDC ?]]. IK denk dat er een interessante korte sjabloon mogelijk is, die de pagina aanzienlijk lichter zou maken. Maar hoe maak je zo'n sjabloon? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 15 okt 2024 14:18 (CEST)

== Portalen opschonen ==

Dag Vincent, er bestaan geen ws portalen meer, alleen hoofdportalen. Dus de portaalsjablonen zijn obsoleet en  [[:Categorie:Wikisource:Sjablonen portaal]] bevat meerdere elementen die verwijderd kunnen worden, of sommige eventueel hernoemd. Dat kan beter rechtstreeks door jou als expert hoofdportalen en als administrateur gedaan worden. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 22 okt 2024 17:37 (CEST)

:Dat is prima. Een aantal van deze sjablonen is niet eens meer in gebruik. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 22 okt 2024 18:49 (CEST)

== Nieuwe Tijdingen ==

Dag Vincent,
* [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari]] zou als boekje B opgenomen moeten worden in de ''inputbox'' van de zoeklijst Nieuwe Tijdinghen/1620, maar het staat naast die zoeklijst in [[Nieuwe Tijdinghen]]. Hoe werkt zo'n  inputbox? Kun jij dat voor boekje B in orde maken?
*@[[Gebruiker:OudeKranten]] vult de tekst van nummers van ''Nieuwe Tijdingen'' aan, waar nog geen index voor gemaakt is. Eerst een index maken en dan de tekst op de betreffende pagina setten, heeft voorkeur en spaart werk.  Ik heb geprobeerd twee ''Nieuwe tijdingen'' te uploaden, [[:File:Nieuwe Tijdinghen 1622-019.pdf]] vanaf google books en [[:File:Nieuwe tydinghen 1622-019.pdf]] vanaf uurl.kbr.be maar dat gaat allebei gebrekkig. De bijbehorende ws-artikelen zijn nu wel aan een bron gekoppeld, maar dat doe jij beter: Ik zie dat het jou wel lukt om vanaf ''Samengesteld asset | DAMS Antwerpen'' files op commons te plaatsen. Ik laat dat dus verder aan jou over, je mag mijn inbreng daarbij vervangen door jouw betere inbreng. Probeer eventueel met @[[Gebruiker:OudeKranten]] af te stemmen, dat jij eerst de indexen kunt maken van de nummers waar hij tranbscriptie-teksten voor wil invoegen.
[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 okt 2024 12:54 (CET)

:Geen probleem. Ik zal er na mijn vakantie zeker naar kijken. @[[Gebruiker:OudeKranten|OudeKranten]], bedankt voor uw bijdrage. De proofread extensie kan afschrikwekkend zijn, maar uw transcriptie scheelt al het nodige werk. Bedankt ook dat u dit boekje gevonden hebt. Ik heb hem duidelijk over het hoofd gezien. Groeten, [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 31 okt 2024 20:28 (CET)
::Er zijn nog 60 N.T. artikelen zonder scan... 1620 boekje B en nog 59 van de jaren daarna; die staan wel in de Inhoud onder [[Nieuwe Tijdinghen]], maar schijnen nog geen eigen categorie (per jaar) te hebben. 
::Als de bronnen eenmaal op commons staan, kunnen de teksten snel op de betreffende pagina's overgebracht worden.    
::Een mooi project voor de maanden nov-dec misschien? 60 uploads, 60 indexes (en circa 800 pagina's, schat ik) [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 okt 2024 21:17 (CET)

==  Kamerjet.nl ==

Kamerjet.nl Verwijderen en maker blokkeren. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 dec 2024 12:56 (CET)

== Betiteling  ==

Dag Vincent, 

Binnenkort begin ik aan [[Index:Hamel, Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer (Hoetink, 1920).pdf]]. De bestaande betiteling gebruikt voor het ''overzicht'' de titel [[Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer]] maar de hoofdstukken hebben subartikeltitel [[Hendrik Hamel/...]]. Dit breekt het verband ertussen. 
In de voorlopige inhoudspagina heb ik ''Hendrik Hamel/...'' aangehouden. Ook vallen de bestaande subartikelen niet samen met de inhoudsindeling van het boek. Zal ik alles omzetten naar ''Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer/...'' en voor de sub-artikelen de boekinhoud volgen? Dat maakt wel hernoemingen en verwijderingen nodig. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 14 jan 2025 19:43 (CET)

:Dat is geen probleem. Ik kan het segment {{tt|Hendrik Hamel/...}} gewoon vervangen door {{tt|Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer/...}} met of zonder een redirect achter te laten. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 14 jan 2025 19:48 (CET)
Dat is goeed, doe maar. Andere titel-correcties kunnen later. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 14 jan 2025 22:16 (CET)

== Correctie nodig ==

Dag Vincent, In ''Wetboek van Strafregt. Code Pénal (1867)'' is ''Code Pénal'' een subtitel die op de titelpagina tussen haken staat. Ter behoud van de geschiedenis wilde ik de eerdere titel [[Wetboek van Strafregt. Code Pénal (1867)]] hernoemen naar het reeds aangemaakte ''Wetboek van Strafregt (1867)'', (de hoofdstukken/subartikelen zijn ook zonder punt). Maar per vergissing liet ik de punt staan: ''Wetboek van Strafregt. (1867)''. Ik heb nu voorlopig [[Wetboek van Strafregt (1867)]] zonder punt geredirigeerd naar [[Wetboek van Strafregt. (1867)]] met punt. Kun je die twee fuseren? of de redirect omdraaien zodat de lange geschiedenis komt bij het artikel zonder punt.  [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 feb 2025 12:44 (CET)

:Hallo, Bedoel je zo? [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 8 feb 2025 19:11 (CET)
::Ja, prima. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 feb 2025 20:23 (CET)

== vandalisme ==

Te verwijderen [[Uhuis.nl]], [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 feb 2025 09:47 (CET)
:Nu te verwijderen [[Uhuis]] --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 21 feb 2025 09:09 (CET)
::Te verewijderen: [[Hoe wonen de mensen in de eigen tijd]] --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 14 mrt 2025 15:09 (CET)
:::Ook te verwijderen : [[Staatsregeling voor het Bataafse Volk 1798]] --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 19 mrt 2025 17:50 (CET)

== Index probleem ==

Dag Vincent, na re-upload van gewijzigde [[:File:Van Maerlant, Rijmbijbel (Hs 10B21, 1332).pdf]] werkt de Index niet meer op s:nl. Maar op s:fr kan [https://fr.wikisource.org/w/index.php?title=Livre:Van_Maerlant,_Rijmbijbel_(Hs_10B21,_1332).pdf&amp;action=submit LIVRE:Van Maerlant, Rijmbijbel (Hs 10B21, 1332).pdf] gewoon op test geopend worden (=prévisualiser) met pagina's zichtbaar. Kun je testen of verwijderen van [[Index:Van Maerlant, Rijmbijbel (Hs 10B21, 1332).pdf]] en daarna opnieuw creeren het probleem misschien verhelpt? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 13 mei 2025 13:12 (CEST)

:Ik kan het proberen, maar zo te zien is er wat mis met de pdf. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 mei 2025 19:52 (CEST)
::Nee, dat had dus weinig nut. Ik krijg de foutmelding &quot;Kan Open[[:w:en:Seadragon Software|Seadragon]] niet initialiseren; geen afbeelding gevonden&quot;. Dit heb ik zelf ook nog nooit meegemaakt. Ik zou de pdf opnieuw aanmaken en als dat niet werkt een image-only pdf uploaden? [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 mei 2025 20:03 (CEST)
:::Wacht even. Ik heb vandaag [[commons:File:De Tijd 1889 no 2688.pdf|deze pdf]] geupload en die wordt ook niet goed weergegeven. Dus misschien ligt het aan commons. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 mei 2025 20:51 (CEST)
:::''Jouw'' pdf doet het nadat ik ?action=purge achter het adres in de adresbalk geplaatst heb en purge toegepast heb. ''Mijn'' pdf doet het op andere wikisources wel, maar op nl-wikisource niet. Daar heb ik nog geen oplossing voor gevonden.  Groet.
::::Het probleem is opgelost door een geb ruikster van wikisource fr. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 mei 2025 14:15 (CEST)
::::Superb! 🤩[[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 16 mei 2025 20:44 (CEST)

== Een nagelaten bekentenis. ==

Dag Vincent, ik kom nog eens terug op Emants ''Een nagelaten bekentenis''. De versie op wikisource, [[Marcellus Emants - Een nagelaten bekentenis (1894)]], vermeldt: uitgegeven door Van Oorschot in 1894. Maar in 1894 bestond van Oorschot nog niet, de uitgeverij is van na de oorlog. Het betreft waarschijnlijk de derde druk van 1951, herziene spelling. Maar dan zit er toch nog copyright op voor de uitgeverij? De andere versie op wikisource [[Emants/Een nagelaten bekentenis]] vermeldt:  eerste druk, en is van 1894, maar die is nog niet aan een bron gekoppeld. Wel zijn er [https://books.google.nl/books?id=oJNVAAAAcAAJ scans] beschikbaar. Wat nu? De scan aan de eerste druk-versie toevoegen? En de Van Oorschotversie uit 1951 maskeren tot datum... ? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 mei 2025 17:21 (CEST)

:Die datum klopt inderdaad niet. Dat moet inderdaad de derde druk uit 1951 zijn. Maar volgens mij zijn beide versies auteursrechtenvrij. D.w.z. dat de hertaling inmiddels ook rechtenvrij is. De afbeelding op de voorkant is dat misschien niet, maar ik kan niet 1,2,3 achterhalen wie die gemaakt heeft, dus die kunnen we als anoniem beschouwen. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 18 mei 2025 17:41 (CEST)
[https://www.dbnl.org/tekst/_nie017195101_01/_nie017195101_01_0024.php HIER] staat vermeld :derde drukj 1951 van Oorschot. Boekomslagen hebben een eigen copyright los van de boekinhoud. Er geldt toch: &lt;Voor anonieme werken, pseudonieme werken of werken die in opdracht zijn gemaakt, bedraagt ​​de auteursrechttermijn 95 jaar vanaf het jaar van de eerste publicatie of 120 jaar vanaf de creatie, afhankelijk van wat het eerst komt&gt; ?  --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 mei 2025 21:04 (CEST)

:Dat klopt. Voor commons geldt inderdaad een periode van 95 jaar voor anonieme werken, maar je kunt dan zeggen dat je het voor &quot;lokaal gebruik&quot; bestemd is. In Nederland geldt immers een periode van 70 jaar. Ik heb ooit eens ergens gelezen dat dat toegestaan is. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 19 mei 2025 09:39 (CEST)
::Lokaal gebruik botst met de ws licentie ''commercieel gebruik toegestaan''. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 19 mei 2025 12:30 (CEST)
:::Ja, auteursrechten is vaak een eindeloos iets. In Nederland zou het ook commercieel gebruikt kunnen worden. Tenminste, dat neem ik aan. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 19 mei 2025 15:27 (CEST)

== Opheffen beveiliging ==

Dag Vincent, nu [[De Sonnetten van Shakespeare]] gekoppeld is aan de bron, is beveiliging niet meer nodig. Kun  je die opheffen? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 25 mei 2025 19:18 (CEST)

== Sjabloon Welkom ==

Dag Vincent, [[Sjabloon:Welkom]] verdient aanpassing: met name niet meer van toepassing is de alinea &lt; ''Wie voorzichtig wil beginnen met bewerken, kan eens kijken bij de Beginnetjes of de Nog te vertalen-bronnen. Wellicht kun je een artikel daar met je expertise uitbreiden.'' &gt; Misschien is er meer te verbeteren, o.a. te vermijden links naar buiten wikisource (die naar wikipedia, dat kan verwarrend zijn voor beginners). [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 6 jun 2025 21:38 (CEST)

:Sorry voor de late reactie. Privézaken. Ik zie dat je het al hebt aangepast. Bedankt daarvoor. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 jun 2025 20:14 (CEST)

== Nakijken ==

Dag Vincent, ik heb een poging gewaagd om [[Sanders &amp; Berlage/Bij de plaat]] aan de bron te koppelen. Kun je dit nakijken en veranderen wat je wenst. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 sep 2025 11:27 (CEST)

:Dankjewel. Prima. Zal ik doen. Groet, [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 8 sep 2025 11:49 (CEST)

== Schouburgh ==

Dag Vincent, 
Ik ben begonnen met [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1]] van 3 delen. Ik gebruik lange artikeltitels conform de paar titels die jij ooit aangemaakt had.
 
Vraag:&lt;s&gt; Kun je de djvu's maken en uploaden van [https://www.google.nl/books/edition/De_groote_schouburgh_der_Nederlantsche_k/Z55ZAAAAcAAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Arnold+Houbraken%22&amp;printsec=frontcover| Deel II]&lt;/s&gt; (is al Index aangemaakt) &lt;s&gt;en [https://www.google.nl/books/edition/De_groote_schouburgh_der_Nederlantsche_k/Y9g9AAAAcAAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Arnold+Houbraken%22&amp;printsec=frontcover| Deel III.]&lt;/s&gt; (pdf staat al op commons).?

Ik wil later ''Schouburg'' (Zie [[:Categorie:Schouburg]])  in alle artikeltitels vervangen door de lange naam. Ik vind ''naamrol'' niet zo'n geschikte titel, waarschijnlijk kunnen te zijner tijd die titels verwijderd worden. Maar eerst moet ik dan titels met de namen van de schilders maken, dat betekent vele honderden artikeltjes... Laat je gedachten er maar vast over gaan, of dat goed is, dan wel of je anders voorstelt. Groet [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 7 okt 2025 21:55 (CEST)

:Ja, dat ziet er goed uit. Bedankt daarvoor. Ik kan alvast kijken naar deel 2. Dan lopen we elkaar niet voor de voeten. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 8 okt 2025 09:52 (CEST)
::Jij werkt met [[sjabloon:ls]], Ik heb de gewone s gebruikt, dat gaat veel sneller en heeft geen invloed op de ''transclusie'' naar de hoofdnaamruimte. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2025 22:39 (CEST)
:::ok, prima. Lange s is geen halszaak. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 9 okt 2025 19:52 (CEST)
::::IK heb deel 2 gekoppeld aan de bron, met het vorderen van het proeflezen kunnen de oude delen stapsgewijs verwijderd worden, als eerste kan nu weg [[Schouburg/Deel II/Naamrol 1-18]]. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 okt 2025 10:46 (CET)
Dag Vincent, ik heb voor de drie delen de ''Naamlyst der schilders en Schilderessen'' gedaan, kun je nakijken of gebruikte tabelvorm goed is. Gr. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 nov 2025 16:37 (CET)

== Tussenstuk ==

Dag Vincen5t, er zijn veel ''tussenstukken'' per deel, in deel 1 noemt de auteur ze ''Tusschenrede'', en er past een bekonpte titel (omschrijving) bij. Voor de uniformiteit had ik het ''tussenstuk'' in deel 2 oook hernoemd naar Tusschenrede. Zie maar hoe je recht kunt doen aan uniformiteit voor de tussenstukken. ==[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 dec 2025 21:34 (CET)

== Te repareren ==

Dag Vincent, ik heb Schouburg/Deel II/LYST 131
hernoemd naar Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/158, maar dat is fout. Kun jij dit repareren, waarschijnlijk door de hernoeming ongedaan te maken, zonder redirect achter te laten. Daarna moet pag. 158 correct aangemaakt worden als indexpagina. Sorry voor het ongemak. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 dec 2025 17:02 (CET)

:Hallo, als het goed is, is het nu teruggedraaid.
:En dat tussenstuk zal ik ook binnenkort fixen.
:Groeten, [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 9 dec 2025 20:17 (CET)

== De enige  ==

Dag Vincent, 
Roimaine en Raketsla zijn hun moderatorrechten kwijt. Jij ben de enige overgeblevene. Kun je [[:Categorie:Wikisource:Nuweg]] leegmaken? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 13 dec 2025 13:03 (CET)

:prima. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 dec 2025 19:30 (CET)
::Doorverwijzing subpagina deel II resp. III naar deel 2 resp. 3 is overbodig, zodra alles met ''schouburg'' opgeschoond is. Ook de categorie kan hernoemd worden. ~~----
:::Beide pagina's zijn 15 jaar oud. Dus de mogelijkheid bestaat dat er extern naar gelinkt wordt. Vandaar dat ik de doorverwijzing voor beide weer hersteld heb. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 14 dec 2025 10:51 (CET)

== Nuweg ==

Dag Vincent, op nuweg zijn twee artikelen snel te verwijderen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 feb 2026 17:09 (CET)
:OK. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 9 feb 2026 17:55 (CET)
==Spam==
Dag Vincent, de [[Gebruiker:MarkTrevino81]] heeft zijn pagina met spamreclame aangemaakt. Kun je de geschiedenis wissen, zodat er geen spam meer zichtbaar is, en als dat mag, de gebruikerspagina verwijderen. En kun je ook ''nuweg'' legen? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 30 mrt 2026 17:22 (CEST)</text>
      <sha1>7zkwv27l3ovav3srtnvhhoj2qi354uj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219251</id>
      <parentid>219244</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T16:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Spam */ Reactie</comment>
      <origin>219251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39756" sha1="mz5tet6f1448jwl7gqrl8yqbu93c83m" xml:space="preserve">[[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg/archief1]]

== Zo zou ik het doen ==

Dag Vincent, zo zou ik het doen: [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Index%3ACourante_uyt_Italien%2C_Duytslandt%2C_%26c._1651_no_008.djvu&amp;diff=186246&amp;oldid=121035 alles in de index] en [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Courante_uyt_Italien%2C_Duytslandt%2C_%26c.%2F1651%2FNummer_8&amp;diff=186245&amp;oldid=121060 pages index met header] haalt info op uit de index. Je mag het uiteraard terugdraaien. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 aug 2024 13:49 (CEST)

:Dat kan in de toekomst, maar eerst wacht ik de header kranten- en tijdschriftartikel af. Dan wordt o.a. de datum automatisch gegenereerd. Alleen jaar van uitgifte werkt niet voor kranten. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 16 aug 2024 14:03 (CEST)
::::Je hebt de [[Index:Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c. 1651 no 008.djvu|index]] niet teruggedraaid. Het grappige is dat dan ook [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8|het overzicht(sartikel)]] niet teruggedraaid had hoeven te worden: de ''getoonde header'' boven die pagina reageert op de Indexpagina, en past zich bij latere wijziging van de headerinstructie of de indexpagina spontaan aan! Er kan dus al veel werk nu gedaan worden, vooruitlopend op de wijzigingen door @[[Gebruiker:Raketsla]] in 't ''headersjabloon''. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 aug 2024 17:07 (CEST)

== Controle ==
Dag Vincent , het was een hele puzzel om alle bestaande artikelen van P.C. Hooft te koppelen aan de bron die van Busken Huet bleek te zijn: [[Index:Busken Huet, Litterarische fantasiën en kritieken Deel 1 (1868).pdf]] kun je kijken of dat goed gedaan is. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 12:03 (CEST)

:Zie ook [[Busken Huet]]; moet ik ook [[Auteur:Pieter Cornelisz. Hooft]] aanpassen? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 12:23 (CEST)
::Je bedoelt dat je het segment {{tt|P.C. Hooft/...}} vervangt door {{tt|Litterarische fantasiën en kritieken/Deel 1/...}}. Ja, dat kan. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 aug 2024 15:10 (CEST)
::::::Ik bedoel:zal ik de artikelen (op één na alle) op de pagina [[Auteur:Pieter Cornelisz. Hooft]] ook groeperen onder 
:::* Teksten van P. C. Hooft in Busken Huet, ''[[Litterarische fantasiën en kritieken/Deel 1]]'' (1868), p.1-29 :
:::#...
:::#...
:::[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 19:35 (CEST)
::::Wacht, nu zie ik het. Het zijn gedichten die her en der in een hoofdstuk van dat boek staan en ook nog zonder titel. Dat maakt het inderdaad ingewikkeld. Misschien kun je beter met ankers werken i.p.v. losse pagina's? [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 aug 2024 20:04 (CEST)
:::::Alle artikelen waren al aangemaakt (!) en stonden onder P.C. Hooft. Maar het waren geen werken, slechts stukjes tekst.  Het was een hele puzzel met al die losse pagina's zonder bron. Met de bron erbij is de samenhang duidelijker. Zou je het geheel naar jouw inzicht willen ombouwen met behoud/versterken van de samenhang? (''Nydighe Tijt waerom ist'' hoort er niet bij, apart te houden, staat in de canon van 2015)--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 aug 2024 20:31 (CEST)

== Onnodige &quot; &quot; ==

Dag Vincent, '''&quot; &quot;''' zijn slechts nodig als het aangehaalde een spatie bevat. Dus in de index '''&quot;franse pagina&quot;''' met, en '''titelpagina''' zonder '''&quot; &quot;''', terwijl in de page tag  '''from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;''' gewoon '''from=1 to=1''' mag zijn. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 25 aug 2024 20:39 (CEST)

== Nieuwe gebruiker ==
Eerste bijdragen van [[Gebruiker:Ben the Bear09]], Ben the Bear is [[m:en:Bruno (bear actor)]]. Ik heb de  artikelen teruggezet naar de versies vóór diens bijdragen. Het blijken een serie onvertaalde engelstalige volksliedjes te zijn, die ik meteen maar voorgedragen heb ter verwijdering. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 30 aug 2024 23:11 (CEST)
Dag Vincent, @[[Gebruiker:Ben the Bear09]] is aan zijn eerste boek begonnen, ziet er goed uit. maar de filenaam op commons moest aangepast worden (is gedaan). Kun je de serie reeds aangemaakte pagina's (2 t/m 17) Pagina:LMge022niel02 01.pdf/..  hernoemen zonder redict in Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/.. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 aug 2024 11:10 (CEST)

:Dat wil ik wel doen, maar [[w:Wikipedia:Ga uit van goede wil|ga ook een beetje uit van goede wil]]. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 31 aug 2024 15:14 (CEST)
:Ja, hij doet god werk, maar de eerste bijdragen waren wat vreemd.--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 aug 2024 17:35 (CEST)

== Nederlands schilderkunst  ==

Dag Vincent, Kun je voor [[Johannes van Vloten/Nederlands schilderkunst]] naar de titels kijken en eventueel hernoemen: de gebruikte titel is ''Johannes van Vloten/Nederlands schilderkunst'', en voor de hoofdstukken ''Nederlands schilderkunst/...''; de eigenlijke titel is [[Nederlands schilderkunst van de 14e tot de 18e eeuw]]. Je zou de titels uniform kunnen maken. Ik heb alle bestaande tekst geconsolideerd onder index-pagina's. Maar de helft van de pagina's was nog ongedaan. Misschien heb je zin je werk daar af te maken. Groet [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 10 sep 2024 20:52 (CEST)

== Hernoeming zonder redirect ==

Dag Vincent, kun je de items in [[:Categorie:Vergeten liedjes]] hernoemen zonder redirect door de auteursnaam ''Boutens/'' te vervangen dooir de bundeltitel ''Vergeten liedjes/''. Mijn dank. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 15 sep 2024 10:46 (CEST)
:Lukjt het niet in één keer met de categorie? Helpt het, als je uitgaat van de old-edit https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Vergeten_liedjes&amp;action=edit&amp;oldid=189736  ? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 15 sep 2024 13:24 (CEST)
::Ja, dat is inderdaad handiger. Moment. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 15 sep 2024 13:34 (CEST)

== minder dan 5000 ==

Dag Vincent, we hebben intussen minder dan 5000 artikelen zonder scan! Een vraag: wikisource is gedefinieerd als internet e-bibliotheek, maar met al die krantenstukjes lijkt het een knipselbibliotheek. ''bron'' is een dubbelzinnig woord: op wikipedia betreft het de referentie naar de ''bron'' waar het feit vermeld staat, op wikisource betreft het 't brondocument dat in de e-bibliotheek is opgenomen als getranscludeerd e-document. Kunnen we ons op wikisource niet veel beter concentreren op boeken en originele teksten, in plaats van op al die feiten in referentie-bronnen. De bron waar het feit staat, is al voldoende ''bewaard'' wanneer de krant op commons is opgeslagen. ----[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 23 sep 2024 10:04 (CEST)

:Op [[Wikisource:Over Wikisource]] staat dat Wikisource bedoeld is voor &quot;Originele teksten, vrij van rechten, en die reeds gepubliceerd zijn&quot;. Ik zie geen reden om dit verder in te perken. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 23 sep 2024 11:09 (CEST)
::Het is maar hoe men interpeteert, welk soort teksten relevanter zijn voor een bibliotheek, en of we ons daar op ''concentreren''. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 23 sep 2024 11:16 (CEST)
:::ok, maar je doelt neem ik aan op alle krantenartikelen zonder scan. Dat zijn er als ik het goed heb ten minste 1846. Ik wil daar wel naar kijken als je wil. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 23 sep 2024 20:06 (CEST)
::::Nee, daar doel ik niet zozeer op. Zonder scan betreft achterstallig onderhoud. Relevant is: wat lezers hopen te vinden in wikisource... Zo was ik vorig jaar verbaasd er niets in te vinden van Vondel. Toch is er in ruim een jaar veel gedaan: 3000 oude teksten voorzien van scan (zonder scan van 8000 naar 5000) en ruim 3000 nieuwe teksten (van minder dan 14.000 naar meer dan 17.000); tegenover in de 18 jaar ervoor gemiddeld nog geen 1000 artikelen per jaar. Hoe kunnen we meer leven in wikisource krijgen?

== rode links ==

Dag Vincent, kun je nakijken wat er met deze rode links en hun koppelingen aan de hand is... Vergeten aan te maken, of moeten de link-haken verwijderd worden?
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Allegrezza (1)‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/De vier tijden van ’t Jaer (1)]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Democratia (2)]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ethica (1)‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Fama (2)‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Furore Poetico (1)]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Musen‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ontschuldinge]]‏‎ (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Opdracht‏‎]] (2 koppelingen)
*[[Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Rivalita (2)]]‏‎ (2 koppelingen)
Misschien weet je wat te doen met [[Speciaal:GevraagdePaginas|Niet-bestaande pagina's met koppelingen]]. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 24 sep 2024 22:24 (CEST)

:Oops. Nee, die moeten allemaal nog aangemaakt worden. Er wordt aan gewerkt. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 25 sep 2024 09:05 (CEST)

== copyrightprobleem ==

Dag Vincent, er is een mogelijk copyrightprobleem: [https://www.monarchie.be/nl/algemene-gebruiksvoorwaarden-website Monarchie] staat niet-commercieel gebruik, dit slaat op alle [[Toespraken van koning Filip van België]] ... allemaal verwijderen? «Reproductie van de teksten: voor privé- of niet-commercieel gebruik, met volgende bronvermelding:
© Koninklijk Paleis, Brussel, België.» [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 26 sep 2024 12:18 (CEST)

:Ja, dat is inderdaad niet helemaal in de geest van Wikisource. Teksten moeten rechtenvrij zijn, maar ze moeten ook vanuit Wikisource zonder hobbels verspreid kunnen worden. Dus zo'n toevoeging zoals het Belgische koninklijk huis eist lijkt me niet wenselijk. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 27 sep 2024 20:15 (CEST)
::Dus die toespraken verwijderen? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 27 sep 2024 20:48 (CEST)
:::Ik zal binnenkort gebruiker Geschiedschrijver een berichtje schrijven. Eerst even kijken wat hij of zij ervan vindt. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 27 sep 2024 21:25 (CEST)

== Lintfouten ==

Dag Vincent, ik ben begonnen met corrigeren ''[[Speciaal:Linterrors]]''. Gemakkelijk was ''Lintfouten: Oud gedrag van font-tags die een link omgeven'' ({{done}}). Kun jij eens kijken naar : ''Lintfouten: Verkeerd geneste tag met andere weergave in HTML5 dan in HTML4'', dan ga ik me verdiepen in Lintfouten: Overige problemen -&gt; ik heb systematische fouten in sjabloon:gedicht gemaakt. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 27 sep 2024 15:06 (CEST)

:Daar kijk ik ook af en toe op, en het is inderdaad soms lastig om er achter te komen wat het probleem precies is. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 27 sep 2024 20:07 (CEST)
::IK heb er nu ruim 150 opgelost: ''smaller'' of ''larger'' van vóór naar achter ''c'' of ''r'' gezet.  &lt;nowiki&gt;{{blockcenter|{{smaller|&lt;poem&gt;... &lt;/poem&gt;}}}}&lt;/nowiki&gt; vervangen door &lt;nowiki&gt;{{smaller|{{gedicht|...}}}}&lt;/nowiki&gt; scoorde ook. ''gedicht'' moet beginnen met stanza en eindigen met stanza, ertussenin alles follow. Ik heb helaas de beginstanza systematisch weggelaten. Binnen gedicht geeft ''alinea'' problemen, en misschien ''c'' ook. Wat ''grijs'' fout doet, heb ik nog niet ontdekt. Na het verwijderen van de fouten in de ''indexpagina'' moet een nul-edit gedaan worden met het hoofdnaamruimteartikel. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 27 sep 2024 20:47 (CEST)

===Leerzaam===
Van mijn fouten leer ik veel. Jij hebt één systematische lintfout: onterechte lijnspaties in vroege tag ''font'' en in latere sjabloon ''grijs.'', zie [[Speciaal:LintErrors/html5-misnesting]] Je kunt dat voorkomen door i.p.v. lijnspatie tag ''br'' te gebruiken, zie [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=De_Opmerker%2FJaargang_33%2FNummer_19%2FEdam%27s_museum&amp;diff=193286&amp;oldid=62755 dit verschil].
:Het is leuk puzzelen. Ik probeer nu te kijken hoe het uitpakt om de oude bestanden op te schonen, met name die vier manieren van &lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Inspringing&lt;br&gt;
{{idt}}Inspringing&lt;br&gt;
{{gap|1.6em}}Inspringing&lt;br&gt;
:Inspringing&lt;br&gt;
Ik bots zelf op problemen met ''sjabloon:gedicht'' bij doorlopen over pagina's en bij insluiten van andere sjablonen (ook misnesting).  
--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 1 okt 2024 21:32 (CEST)

:Officieel moet je dan geloof ik sjabloon alinea gebruiken, maar zelf vind ik sjabloon gap handiger. Dubbele punt om in te springen zou ik niet gebruiken. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 1 okt 2024 21:46 (CEST)
::Hoe moeten we aankijken tegen de gewoonte om die inspringingen te laten vervallen in de transcriptie, zoals je in veel artikelen ziet. (We hoeven niet het niveau van een fac-similé te bereiken). Overigens krijgen die oude artikelen (ook die met jouw sjabloon:grijs) vanzelf modernere opmaakcodes op het moment dat ze aan een scan gekoppeld worden.  --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 1 okt 2024 22:52 (CEST)
:::Precies ja. Het gebruik van sjabloon grijs zal in de toekomst minder worden denk ik. En sjabloon idt zou eventueel vervangen kunnen worden met sjabloon gap. Iedereen doet het net even anders en daar is niks mis mee. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 2 okt 2024 08:43 (CEST)
::Het valt op dat @[[Gebruiker:Raketsla]] in de codes veel vereenvoudigingen heeft gerealiseerd, maar dat die nog niet allemaal zijn toegepast, vooral in de oude niet-scanned teksten. Dank zij bestudering lintfouten heb ik leren omgaan met sjabloon:gedicht: aan het begin '''geen start=stanza|'''; van pagina naar pagina end=follow|, start=follow|end=follow, en aan eind start=follow|end=stanza| ; verder geen insluitingen van ''c'', ''r'' of ''alinea'' , die vervang ik nu door '''gap|...em'''. Dus nu kan ik verder met (onderhoud aan lintfouten en) Da Costa en Cats, twee lange taaie teksten. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 okt 2024 21:15 (CEST)

== Botwerk? ==

Dag Vincent, sjabloon:idt vervangen door sjabloon:gap lijkt me botwerk: het gaat om enkele duizenden vervangingen. Kun jij iemands bot inschakelen (Romaine?)? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 okt 2024 21:23 (CEST)

:Je kan toch gewoon van sjabloon idt een doorverwijzing maken naar sjabloon gap. Dit zal vast hier en daar ongewenste effecten hebben, maar idt komt vrijwel alleen op naakte teksten voor. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 3 okt 2024 21:35 (CEST)
::Nee, dat is computertechnisch een inefficiente omweg, doorverwijzingen vervangen door doel-item is altijd wenselijk. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 okt 2024 22:18 (CEST)
:::ok, een bot kan ze allemaal in één keer vervangen. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 4 okt 2024 16:27 (CEST)
::::Zoiets laat ik aan aministrateurs over. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 4 okt 2024 18:51 (CEST)

== verouderde tag  ==

Dag Vincent, tt en /tt zijn verouderd. Op [[Pagina:Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren 1654 no 008.djvu/2]] heb je er een hele serie staan. Die hebben toch geen nut meer? Kunnen die weg? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 5 okt 2024 21:00 (CEST)

:Inderdaad, ik zie nu ook allerlei waarschuwingen bij dit element. Ik zal ter vervanging proberen het sjabloon [[en:Template:Monospace]] naar hier te kopiëren. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 6 okt 2024 12:29 (CEST)
::De tt tag schijnt vervangen te kunnen worden door de kbd tag (keybord-tag). Test: sjabloon monospace {{Monospace|t’Amsterdam}} vergeleken met kbd-tag &lt;kbd&gt;t’Amsterdam&lt;/kbd&gt; --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 18:27 (CEST)
:::Dat ziet er in de mobiele weergave een beetje raar uit met een kader om de tekst. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 okt 2024 18:57 (CEST)
::::Op mijn computer zien ze er identiek uit. Vanwaar dat verschil computer/mobiel? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 19:24 (CEST)
:::::Het kader schijnt te voorschijn te komen als de kbd-tag binnen een CSS-style opmaak gebruikt wordt. Maar het is me nog niet duidelijk welke gevallen dat zijn.  --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 20:02 (CEST)
We kunnen net als in ws:en een sjabloon:tt als redirect naar sjabloon:monospace maken, zodat het gemakkelijk te onthouden is om i.p.v.tag tt sjaboon tt te gebruiken. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 okt 2024 22:20 (CEST)

:ja, dat is een goed idee. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 20 okt 2024 23:06 (CEST)

== Doorzoekbaar? ==

Dag Vincent, ik vind nooit een (hoofd)portaal als ik een item zoek via het &quot;doorzoek wikisource&quot; venster, maar ook nooit via gooigle search. Nemen zoekprogramma's geen wikisource (hoofd)portalen op in hun zoekresultaten? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 10 okt 2024 22:42 (CEST)

:Dat is een goede vraag. Het lijkt erop dat de zoekfunctie van nl.wikisource op de Hoofdnaamruimte is gericht en alle andere naamruimten lagere prioriteit geeft. Op en.wikisource is dat anders opgelost. Als je daar bijvoorbeeld [https://en.wikisource.org/w/index.php?go=Go&amp;search=Architecture op &quot;Architecture&quot; zoekt], verschijnt het bijbehorende portal bovenaan. Dat is wel een opvallend verschil. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 11 okt 2024 10:13 (CEST)
::Jouw voorbeeld uit ws:en helpt me verder: Op ws:en staan in de keuze balk '''search in:''' de standaardrubrieken: Main, portal, auteur, index, translation, op ws:nl heb ik in mijn keuzebalk  '''zoeken in''' na aanklikken: '''naamruimtes toevoegen''' ''hoofdportaal'' toegevoegd aan het standaardzoeken. Kan iemand de standaard ''zoeken in'' voor alle gebruikers  uitbreiden met &quot;hoofdportaal&quot; en &quot;auteur&quot;, zoals in ws:en? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2024 12:03 (CEST)
:::Wacht, ik kijk weer niet verder dan mijn neus lang is. Bij een standaard zoekopdracht op het woord &quot;architectuur&quot; op nl.ws krijg je [https://nl.wikisource.org/w/index.php?search=Architectuur&amp;title=Speciaal:Zoeken&amp;profile=advanced&amp;fulltext=1&amp;ns0=1&amp;ns1=1&amp;ns2=1&amp;ns3=1&amp;ns4=1&amp;ns5=1&amp;ns7=1&amp;ns8=1&amp;ns9=1&amp;ns10=1&amp;ns11=1&amp;ns12=1&amp;ns13=1&amp;ns100=1&amp;ns102=1 dit]. Het hoofdportaal komt dan als tweede resultaat. Dat verschilt dus niet zo heel veel van en.wikisource.
:::En in de mobiele versie wordt van dezelfde standaard zoekfunctie gebruik gemaakt. Dus de zoekresultaten daar zijn hetzelfde als die van de desktop versie, zolang je in die laatste maar een standaard zoekopdracht uitvoert. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 11 okt 2024 19:03 (CEST)
::::Bij mij stond alleen bibliotheek en gebruiker geactiveerd, ik heb nu enkele andere eraantoegevoegd. Jij hebt alle zoekruimtes geactiveerd. Overigens, ik wist niet dat er op wikisource zoveel portalen zijn. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2024 20:48 (CEST)
:::::ja, die knopjes heb ik altijd aanstaan bij het zoeken. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 11 okt 2024 21:01 (CEST)

== Hoe maak je een sjabloon? ==

Dag Vincent, zie [[Overleg Wikisource:Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken#Korte url mogelijk voor MMDC ?]]. IK denk dat er een interessante korte sjabloon mogelijk is, die de pagina aanzienlijk lichter zou maken. Maar hoe maak je zo'n sjabloon? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 15 okt 2024 14:18 (CEST)

== Portalen opschonen ==

Dag Vincent, er bestaan geen ws portalen meer, alleen hoofdportalen. Dus de portaalsjablonen zijn obsoleet en  [[:Categorie:Wikisource:Sjablonen portaal]] bevat meerdere elementen die verwijderd kunnen worden, of sommige eventueel hernoemd. Dat kan beter rechtstreeks door jou als expert hoofdportalen en als administrateur gedaan worden. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 22 okt 2024 17:37 (CEST)

:Dat is prima. Een aantal van deze sjablonen is niet eens meer in gebruik. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 22 okt 2024 18:49 (CEST)

== Nieuwe Tijdingen ==

Dag Vincent,
* [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari]] zou als boekje B opgenomen moeten worden in de ''inputbox'' van de zoeklijst Nieuwe Tijdinghen/1620, maar het staat naast die zoeklijst in [[Nieuwe Tijdinghen]]. Hoe werkt zo'n  inputbox? Kun jij dat voor boekje B in orde maken?
*@[[Gebruiker:OudeKranten]] vult de tekst van nummers van ''Nieuwe Tijdingen'' aan, waar nog geen index voor gemaakt is. Eerst een index maken en dan de tekst op de betreffende pagina setten, heeft voorkeur en spaart werk.  Ik heb geprobeerd twee ''Nieuwe tijdingen'' te uploaden, [[:File:Nieuwe Tijdinghen 1622-019.pdf]] vanaf google books en [[:File:Nieuwe tydinghen 1622-019.pdf]] vanaf uurl.kbr.be maar dat gaat allebei gebrekkig. De bijbehorende ws-artikelen zijn nu wel aan een bron gekoppeld, maar dat doe jij beter: Ik zie dat het jou wel lukt om vanaf ''Samengesteld asset | DAMS Antwerpen'' files op commons te plaatsen. Ik laat dat dus verder aan jou over, je mag mijn inbreng daarbij vervangen door jouw betere inbreng. Probeer eventueel met @[[Gebruiker:OudeKranten]] af te stemmen, dat jij eerst de indexen kunt maken van de nummers waar hij tranbscriptie-teksten voor wil invoegen.
[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 okt 2024 12:54 (CET)

:Geen probleem. Ik zal er na mijn vakantie zeker naar kijken. @[[Gebruiker:OudeKranten|OudeKranten]], bedankt voor uw bijdrage. De proofread extensie kan afschrikwekkend zijn, maar uw transcriptie scheelt al het nodige werk. Bedankt ook dat u dit boekje gevonden hebt. Ik heb hem duidelijk over het hoofd gezien. Groeten, [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 31 okt 2024 20:28 (CET)
::Er zijn nog 60 N.T. artikelen zonder scan... 1620 boekje B en nog 59 van de jaren daarna; die staan wel in de Inhoud onder [[Nieuwe Tijdinghen]], maar schijnen nog geen eigen categorie (per jaar) te hebben. 
::Als de bronnen eenmaal op commons staan, kunnen de teksten snel op de betreffende pagina's overgebracht worden.    
::Een mooi project voor de maanden nov-dec misschien? 60 uploads, 60 indexes (en circa 800 pagina's, schat ik) [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 okt 2024 21:17 (CET)

==  Kamerjet.nl ==

Kamerjet.nl Verwijderen en maker blokkeren. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 31 dec 2024 12:56 (CET)

== Betiteling  ==

Dag Vincent, 

Binnenkort begin ik aan [[Index:Hamel, Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer (Hoetink, 1920).pdf]]. De bestaande betiteling gebruikt voor het ''overzicht'' de titel [[Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer]] maar de hoofdstukken hebben subartikeltitel [[Hendrik Hamel/...]]. Dit breekt het verband ertussen. 
In de voorlopige inhoudspagina heb ik ''Hendrik Hamel/...'' aangehouden. Ook vallen de bestaande subartikelen niet samen met de inhoudsindeling van het boek. Zal ik alles omzetten naar ''Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer/...'' en voor de sub-artikelen de boekinhoud volgen? Dat maakt wel hernoemingen en verwijderingen nodig. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 14 jan 2025 19:43 (CET)

:Dat is geen probleem. Ik kan het segment {{tt|Hendrik Hamel/...}} gewoon vervangen door {{tt|Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer/...}} met of zonder een redirect achter te laten. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 14 jan 2025 19:48 (CET)
Dat is goeed, doe maar. Andere titel-correcties kunnen later. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 14 jan 2025 22:16 (CET)

== Correctie nodig ==

Dag Vincent, In ''Wetboek van Strafregt. Code Pénal (1867)'' is ''Code Pénal'' een subtitel die op de titelpagina tussen haken staat. Ter behoud van de geschiedenis wilde ik de eerdere titel [[Wetboek van Strafregt. Code Pénal (1867)]] hernoemen naar het reeds aangemaakte ''Wetboek van Strafregt (1867)'', (de hoofdstukken/subartikelen zijn ook zonder punt). Maar per vergissing liet ik de punt staan: ''Wetboek van Strafregt. (1867)''. Ik heb nu voorlopig [[Wetboek van Strafregt (1867)]] zonder punt geredirigeerd naar [[Wetboek van Strafregt. (1867)]] met punt. Kun je die twee fuseren? of de redirect omdraaien zodat de lange geschiedenis komt bij het artikel zonder punt.  [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 feb 2025 12:44 (CET)

:Hallo, Bedoel je zo? [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 8 feb 2025 19:11 (CET)
::Ja, prima. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 feb 2025 20:23 (CET)

== vandalisme ==

Te verwijderen [[Uhuis.nl]], [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 20 feb 2025 09:47 (CET)
:Nu te verwijderen [[Uhuis]] --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 21 feb 2025 09:09 (CET)
::Te verewijderen: [[Hoe wonen de mensen in de eigen tijd]] --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 14 mrt 2025 15:09 (CET)
:::Ook te verwijderen : [[Staatsregeling voor het Bataafse Volk 1798]] --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 19 mrt 2025 17:50 (CET)

== Index probleem ==

Dag Vincent, na re-upload van gewijzigde [[:File:Van Maerlant, Rijmbijbel (Hs 10B21, 1332).pdf]] werkt de Index niet meer op s:nl. Maar op s:fr kan [https://fr.wikisource.org/w/index.php?title=Livre:Van_Maerlant,_Rijmbijbel_(Hs_10B21,_1332).pdf&amp;action=submit LIVRE:Van Maerlant, Rijmbijbel (Hs 10B21, 1332).pdf] gewoon op test geopend worden (=prévisualiser) met pagina's zichtbaar. Kun je testen of verwijderen van [[Index:Van Maerlant, Rijmbijbel (Hs 10B21, 1332).pdf]] en daarna opnieuw creeren het probleem misschien verhelpt? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 13 mei 2025 13:12 (CEST)

:Ik kan het proberen, maar zo te zien is er wat mis met de pdf. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 mei 2025 19:52 (CEST)
::Nee, dat had dus weinig nut. Ik krijg de foutmelding &quot;Kan Open[[:w:en:Seadragon Software|Seadragon]] niet initialiseren; geen afbeelding gevonden&quot;. Dit heb ik zelf ook nog nooit meegemaakt. Ik zou de pdf opnieuw aanmaken en als dat niet werkt een image-only pdf uploaden? [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 mei 2025 20:03 (CEST)
:::Wacht even. Ik heb vandaag [[commons:File:De Tijd 1889 no 2688.pdf|deze pdf]] geupload en die wordt ook niet goed weergegeven. Dus misschien ligt het aan commons. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 mei 2025 20:51 (CEST)
:::''Jouw'' pdf doet het nadat ik ?action=purge achter het adres in de adresbalk geplaatst heb en purge toegepast heb. ''Mijn'' pdf doet het op andere wikisources wel, maar op nl-wikisource niet. Daar heb ik nog geen oplossing voor gevonden.  Groet.
::::Het probleem is opgelost door een geb ruikster van wikisource fr. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 mei 2025 14:15 (CEST)
::::Superb! 🤩[[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 16 mei 2025 20:44 (CEST)

== Een nagelaten bekentenis. ==

Dag Vincent, ik kom nog eens terug op Emants ''Een nagelaten bekentenis''. De versie op wikisource, [[Marcellus Emants - Een nagelaten bekentenis (1894)]], vermeldt: uitgegeven door Van Oorschot in 1894. Maar in 1894 bestond van Oorschot nog niet, de uitgeverij is van na de oorlog. Het betreft waarschijnlijk de derde druk van 1951, herziene spelling. Maar dan zit er toch nog copyright op voor de uitgeverij? De andere versie op wikisource [[Emants/Een nagelaten bekentenis]] vermeldt:  eerste druk, en is van 1894, maar die is nog niet aan een bron gekoppeld. Wel zijn er [https://books.google.nl/books?id=oJNVAAAAcAAJ scans] beschikbaar. Wat nu? De scan aan de eerste druk-versie toevoegen? En de Van Oorschotversie uit 1951 maskeren tot datum... ? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 mei 2025 17:21 (CEST)

:Die datum klopt inderdaad niet. Dat moet inderdaad de derde druk uit 1951 zijn. Maar volgens mij zijn beide versies auteursrechtenvrij. D.w.z. dat de hertaling inmiddels ook rechtenvrij is. De afbeelding op de voorkant is dat misschien niet, maar ik kan niet 1,2,3 achterhalen wie die gemaakt heeft, dus die kunnen we als anoniem beschouwen. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 18 mei 2025 17:41 (CEST)
[https://www.dbnl.org/tekst/_nie017195101_01/_nie017195101_01_0024.php HIER] staat vermeld :derde drukj 1951 van Oorschot. Boekomslagen hebben een eigen copyright los van de boekinhoud. Er geldt toch: &lt;Voor anonieme werken, pseudonieme werken of werken die in opdracht zijn gemaakt, bedraagt ​​de auteursrechttermijn 95 jaar vanaf het jaar van de eerste publicatie of 120 jaar vanaf de creatie, afhankelijk van wat het eerst komt&gt; ?  --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 mei 2025 21:04 (CEST)

:Dat klopt. Voor commons geldt inderdaad een periode van 95 jaar voor anonieme werken, maar je kunt dan zeggen dat je het voor &quot;lokaal gebruik&quot; bestemd is. In Nederland geldt immers een periode van 70 jaar. Ik heb ooit eens ergens gelezen dat dat toegestaan is. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 19 mei 2025 09:39 (CEST)
::Lokaal gebruik botst met de ws licentie ''commercieel gebruik toegestaan''. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 19 mei 2025 12:30 (CEST)
:::Ja, auteursrechten is vaak een eindeloos iets. In Nederland zou het ook commercieel gebruikt kunnen worden. Tenminste, dat neem ik aan. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 19 mei 2025 15:27 (CEST)

== Opheffen beveiliging ==

Dag Vincent, nu [[De Sonnetten van Shakespeare]] gekoppeld is aan de bron, is beveiliging niet meer nodig. Kun  je die opheffen? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 25 mei 2025 19:18 (CEST)

== Sjabloon Welkom ==

Dag Vincent, [[Sjabloon:Welkom]] verdient aanpassing: met name niet meer van toepassing is de alinea &lt; ''Wie voorzichtig wil beginnen met bewerken, kan eens kijken bij de Beginnetjes of de Nog te vertalen-bronnen. Wellicht kun je een artikel daar met je expertise uitbreiden.'' &gt; Misschien is er meer te verbeteren, o.a. te vermijden links naar buiten wikisource (die naar wikipedia, dat kan verwarrend zijn voor beginners). [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 6 jun 2025 21:38 (CEST)

:Sorry voor de late reactie. Privézaken. Ik zie dat je het al hebt aangepast. Bedankt daarvoor. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 jun 2025 20:14 (CEST)

== Nakijken ==

Dag Vincent, ik heb een poging gewaagd om [[Sanders &amp; Berlage/Bij de plaat]] aan de bron te koppelen. Kun je dit nakijken en veranderen wat je wenst. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 sep 2025 11:27 (CEST)

:Dankjewel. Prima. Zal ik doen. Groet, [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 8 sep 2025 11:49 (CEST)

== Schouburgh ==

Dag Vincent, 
Ik ben begonnen met [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1]] van 3 delen. Ik gebruik lange artikeltitels conform de paar titels die jij ooit aangemaakt had.
 
Vraag:&lt;s&gt; Kun je de djvu's maken en uploaden van [https://www.google.nl/books/edition/De_groote_schouburgh_der_Nederlantsche_k/Z55ZAAAAcAAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Arnold+Houbraken%22&amp;printsec=frontcover| Deel II]&lt;/s&gt; (is al Index aangemaakt) &lt;s&gt;en [https://www.google.nl/books/edition/De_groote_schouburgh_der_Nederlantsche_k/Y9g9AAAAcAAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Arnold+Houbraken%22&amp;printsec=frontcover| Deel III.]&lt;/s&gt; (pdf staat al op commons).?

Ik wil later ''Schouburg'' (Zie [[:Categorie:Schouburg]])  in alle artikeltitels vervangen door de lange naam. Ik vind ''naamrol'' niet zo'n geschikte titel, waarschijnlijk kunnen te zijner tijd die titels verwijderd worden. Maar eerst moet ik dan titels met de namen van de schilders maken, dat betekent vele honderden artikeltjes... Laat je gedachten er maar vast over gaan, of dat goed is, dan wel of je anders voorstelt. Groet [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 7 okt 2025 21:55 (CEST)

:Ja, dat ziet er goed uit. Bedankt daarvoor. Ik kan alvast kijken naar deel 2. Dan lopen we elkaar niet voor de voeten. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 8 okt 2025 09:52 (CEST)
::Jij werkt met [[sjabloon:ls]], Ik heb de gewone s gebruikt, dat gaat veel sneller en heeft geen invloed op de ''transclusie'' naar de hoofdnaamruimte. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2025 22:39 (CEST)
:::ok, prima. Lange s is geen halszaak. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 9 okt 2025 19:52 (CEST)
::::IK heb deel 2 gekoppeld aan de bron, met het vorderen van het proeflezen kunnen de oude delen stapsgewijs verwijderd worden, als eerste kan nu weg [[Schouburg/Deel II/Naamrol 1-18]]. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 okt 2025 10:46 (CET)
Dag Vincent, ik heb voor de drie delen de ''Naamlyst der schilders en Schilderessen'' gedaan, kun je nakijken of gebruikte tabelvorm goed is. Gr. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 nov 2025 16:37 (CET)

== Tussenstuk ==

Dag Vincen5t, er zijn veel ''tussenstukken'' per deel, in deel 1 noemt de auteur ze ''Tusschenrede'', en er past een bekonpte titel (omschrijving) bij. Voor de uniformiteit had ik het ''tussenstuk'' in deel 2 oook hernoemd naar Tusschenrede. Zie maar hoe je recht kunt doen aan uniformiteit voor de tussenstukken. ==[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 dec 2025 21:34 (CET)

== Te repareren ==

Dag Vincent, ik heb Schouburg/Deel II/LYST 131
hernoemd naar Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/158, maar dat is fout. Kun jij dit repareren, waarschijnlijk door de hernoeming ongedaan te maken, zonder redirect achter te laten. Daarna moet pag. 158 correct aangemaakt worden als indexpagina. Sorry voor het ongemak. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 dec 2025 17:02 (CET)

:Hallo, als het goed is, is het nu teruggedraaid.
:En dat tussenstuk zal ik ook binnenkort fixen.
:Groeten, [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 9 dec 2025 20:17 (CET)

== De enige  ==

Dag Vincent, 
Roimaine en Raketsla zijn hun moderatorrechten kwijt. Jij ben de enige overgeblevene. Kun je [[:Categorie:Wikisource:Nuweg]] leegmaken? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 13 dec 2025 13:03 (CET)

:prima. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 13 dec 2025 19:30 (CET)
::Doorverwijzing subpagina deel II resp. III naar deel 2 resp. 3 is overbodig, zodra alles met ''schouburg'' opgeschoond is. Ook de categorie kan hernoemd worden. ~~----
:::Beide pagina's zijn 15 jaar oud. Dus de mogelijkheid bestaat dat er extern naar gelinkt wordt. Vandaar dat ik de doorverwijzing voor beide weer hersteld heb. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 14 dec 2025 10:51 (CET)

== Nuweg ==

Dag Vincent, op nuweg zijn twee artikelen snel te verwijderen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 feb 2026 17:09 (CET)
:OK. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 9 feb 2026 17:55 (CET)
==Spam==
Dag Vincent, de [[Gebruiker:MarkTrevino81]] heeft zijn pagina met spamreclame aangemaakt. Kun je de geschiedenis wissen, zodat er geen spam meer zichtbaar is, en als dat mag, de gebruikerspagina verwijderen. En kun je ook ''nuweg'' legen? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 30 mrt 2026 17:22 (CEST)

:ok. [[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]] ([[Overleg gebruiker:Vincent Steenberg|overleg]]) 30 mrt 2026 18:41 (CEST)</text>
      <sha1>mz5tet6f1448jwl7gqrl8yqbu93c83m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Filosofie</title>
    <ns>100</ns>
    <id>10431</id>
    <revision>
      <id>219267</id>
      <parentid>218174</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T19:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>219267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2383" sha1="dy92jigodwx7iiputck3yymbusb75et" xml:space="preserve">{{Infobox hoofdportaal
| afbeelding = P philosophy.png
| informatie = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[w:Filosofie|filosofie]]. [[Hoofdportaal:Overzicht van alle hoofdportalen|Overzicht van alle hoofdportalen]]
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Algemeen|Algemeen]]

== Inleidingen - Hand- en leerboeken ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Inleidingen|Inleidingen]]

== Metafysica en ontologie ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Metafysica en ontologie|Metafysica en ontologie]]

== Logica en kennisleer - Wetenschapsleer ==
=== Algemeen ===
*Beth, E.W. (1944) ''Geschiedenis der logica'', Den Haag: Servire.
*Schmid, J.J. von (1942) ''Inleiding in de logica'', Den Haag: Servire.

=== Logica ===
*Balen, Petrus à (1684) ''De verbetering der gedagten: of waare logica, leerende, hoe elk alle dingen in klaarheit sal begrijpen, is sekerheit oordeelen, en met geluk ont-houden: waar in ’t onderscheit van de oude en nieuwe denkkonst, en de voortreffelijkheit van de laatste boven d’eerste is te sien'', Tot Rotterdam: Pieter Tonneman.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Tot Rotterdam|‘Tot Rotterdam, by Pieter Tonneman, Papierverkoper, wert uytgegeven: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Opzoomer, C.W. (1867) ''Het wezen der kennis. Een leesboek der logika'', Amsterdam: Gebhard.

=== Wetenschapsleer ===
*Hoogveld, J.H.E.J. (1933) ''Beginselen der wetenschapsleer'', 's-Hertogenbosch: Malmberg.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Huysmans, Rud. (2 november 1933) [[De Tijd/Jaargang 89/Nummer 27237/Avondblad/Studie der wijsbegeerte|‘Studie der wijsbegeerte. Een nieuwe inleiding’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

== Geschiedenis van de filosofie ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Geschiedenis|Geschiedenis van de filosofie]]

== Ethiek ==
*Ketner, C.H. (1933) ''Goed en slecht. Een inleiding in de ethiek'', Amsterdam: De Arbeiderspers.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**A.V.G. (19 mei 1934) [[Bataviaasch Nieuwsblad/Jaargang 49/Nummer 137/Boekbespreking|‘Boekbespreking. Vragen der wijsbegeerte’]], ''Bataviaasch Nieuwsblad'', vijfde blad, [p.&amp;nbsp;2].

{{hoofdportalen}}

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal filosofie]]

[[de:Philosophie]]
[[fr:Portail:Philosophie]]</text>
      <sha1>dy92jigodwx7iiputck3yymbusb75et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lippijn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25139</id>
    <revision>
      <id>219261</id>
      <parentid>83776</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T18:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Middeleeuwse teksten]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>219261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9062" sha1="nfwzddxgv63si18fw1wfm5l9tcepelz" xml:space="preserve">{{Infobox document
| naam             = Sotternie van Lippijn
| auteur           = 
| genre            = Sotternie (klucht}
| taal             = Middelnederlands
| datum            = 14e eeuw
| vertaler         = 
| bron             = [https://books.google.com/books?id=iFJcAAAAMAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=De+middelnederlandsche+dramatische+poe+zie&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiiu6W4wYDkAhWym-AKHRQhAwcQ6AEwAXoECAAQAg#v=onepage&amp;q=De%20middelnederlandsche%20dramatische%20poe%20zie&amp;f=false De Middelnederlandsche dramatische poezie Henri Ernst Moltzer, J. B. Wolters, 1875]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}  

Het toneelspel [[Esmoreit]] werd soms gevolgd door de '''sotternie van Lippijn''' ingeleid door de volgende regels:

:Elc blive sittene in sinen vrede,
:Niemen en wille thuusweert gaen : 
:Ende sotheit sal men u spelen gaen 
:Die cort sal sijn, doe ic u weten.
:Wie honger heeft, hi mach gaen eten,
:Ende gaet alle dien graet neder.
:Genoeghet u, soe comt alle mergen weder.

== Hier beghint die sotternie.==

;Hier beghint dwijf.
:Hem! seght hem! god hebs al deel!
:Ic wil gaen driven min riveel
:Met minen suete lieve int gras.
:Hets lanc leden dat ic met hem niet en was.
:5 Hem! segt hem! waer sidi, Lippijn?

;Lippijn.
:Ic ben hier, wat saelt sijn?

;Sijn wijf.
:Lippijn, ghi moet gaen ahlen borre ende vier,
:Ende ic sal wedercomen scier
:Ende bringhen ons iet dat wi selen eten.

;Lippijn
:10 Bi der doot ons heren, ghi selet vergheten,
:Ghi pleeght soe dicwile lange te merren.

;Sijn wijf.
:Wat, Lippijn, ghi en mogher u niet erren,
:Want ic hebbe dicwile vele te doene:
:Eer ic ghehoere mine sermoene,
:15 Soe vallet hoghe op den dach,
:Ende eer ic ten vlesschuus comen mach,
:Soe copic oec gherne goeden coep,
:Dan so moetic beiden tot den loop
:Es ghedaan vanden bedranghe:
:20 Alsoe comet toe, dat ic merre soe langhe,
:Goede Lippijn, ghie moetet al weten.

;Lippijn.
:Awarijt, ghi souwes mi vele ontmeten,
:Ende ic en weter wat toe segghen.
:Gaet henen, ic sal ons vier anleggen
:25 Ende halen borre ende scueren den pot,
:Want alsoe moet mi hulpen god,
:Ic hebbe mi oeit te slavenien geset.

;Sijn wijf.
:Goede Lippijn, wast die scotelen met
:Ende kerijt ons den vloer scoene.

;Lippijn.
:30 Goede, nu hoert, dat u god loene!
:Ende mer daer bi niet. Al hebbic al mijn dage
:Gheweest uwe aerme slave,
:Mi dunckt ic moetse noch sijn al mijn leven.

;Sijn wijf.
:Swijt, god moet u lachter geven,
:35 Dat ghi soe langhe leeft, dats mi leet.
:En es dit niet een scoen bescheet?
:Waer mach mi merren, mijns herten druut?
:Het gheet hem al te galgen uut,
:Dat hi mi al dus te vondelinge set.

;Haer lief.
:40 Minnekijn, hets messelijc wat mi let:
:Hebdi daer gheweest herde lange?

;Lippijns wijf.
:Jaic, mijn herte es soe wranghe,
:Dat ic us soe langen niet en sach.

;Haer lief.
:Laat ons gaen drinken een goet gelach,
:45 Mijn uutvercoren minnekijn,
:Wi selen moch tavont met vrouden sijn
:Lichteleec. Nu comt hier naer!

:----
;Lippijn
:O wi, here, es dat waer?
:Bi gode, ic hebs ghenoegh gesien,
:50 Want si leet metten bloeten knien
:Ende hi esser tusschen gecropen;
:Bi der doot ons heren, hi esser in geslopen,
:Siet, met deser doeren, ende gheeft mi te verstane
:Dat si te messen pleght te gane,
:55 Ende leer ende droeylt met enen anderen man
:Ende maect van mi enen pol her Jan.
:Si seet, si gheet int vleeschuus:
:Bi sente Jan, ic sal haer dit abuus
:Noch tavont tengoede maken.
:60 Canic an enen stoc gheraken,
:Ic sal haer touwen soe haer vel,
:Dat haer rouwen sal dit spel,
:Dat si met hem heeft bedreven.

;De comere
:Wat Lippijn! god moet us goeden dach geven.
:65 Hoe steet met u? hoe sidi te ghemake?

;Lippijn.
:Ey, Trise! ic woude mi therte brake
:Van groten rouwe die ic drive.
:Ic en hadt nemmermeer minen wive
:Betrout, dat si mi heeft ghedaen.
;De comere.
:70 Lippijn, nu doet mi verstaen,
:Hoe ende oec in wat manieren?

;Lippijn.
:Dies ic mi eweleec moet scofieren:
:Si leget ende droeylt met enen anderen man.

;De comere.
:Awarijt, dats een dinc dat ic niet en can
:75 Gheloeven van uwen wive:
:Ic kinse alsoe reine van live,
:Si en daets om al die werelt niet.

;Lippijn.
:Dat een man met sinen ogen siet
:Dats hem nochtan quaet tongheven.

;De comere.
:80 Lippijn, alsoe met eren leven,
:Bi sien es die meneghe bedroghen.

;Lippijn.
:Wat, neen, dit en es niet gheloghen,
:Want ic hebse selve ghesien
:Ligghen metten bloeten knien
:85 Ende gingen hem beide te werke stellen.

;De comere.
:Wat, Lippijn, dat en soudi niet vertellen,
:U wijf waer daer bi gheonneert:
:U ogen sijn al verkeert
:Van drincken ende van ouden dagen.
:90 Goede Lippijn, en wilt des niet ghewagen:
:U wijf waer daer bi gescent.

;Lippijn.
:Wat duvel, seldi mi maken blent
:Van dingen die ic selve sach?
:Ic sach dat si averecht lach
:95 Ende hi raepter op haar slippen.

;De  comere.
:Ey swijt, goede Lippijn,
:En was anders niet dan u dochte.
:En hoerde ghi noit seggen van alfsgedrochte
:Dat die liede pleghet te bedrieghen?
:100 De viant geeft luttel om een lieghen
:Om toren te maken tusschen man ende wijf.
:Ic wilder over setten mijn lijf.
:(En waest niet) een elvinne dat ghi saecht.

;Lippijn.
:Wat duvel, heeft god die werelt gheplaecht
:105 Met alven ende met elvinnen?
:En soudic dan mijn wijf niet kinnen?
:Dat ware emmer een messeleec dinc.
:Ic sach dat si met hem ginc,
:Hi namse in sinen aerm ende tracse naer.

;De comere.
:110 Lippijn, loghen en was noit waer:
:Daer toe kinnic te wel u wijf,
:Want si heeft alsoe reine lijf,
:Si en daets om al de werelt niet van goude roet.
:Maer dalfsghedrochte es alsoe groet,
:115 Dat den menegen maect soe blint,
:Dat hi hemselven niet en kint,
:Hoe soude hi dan enen andren ghekinnen?

;Lippijn
:Bi der doot ons heren, ghi maect mi al uuten zinnen.
:Wat duvel, es mi nu gesciet?
:120 Benic blint ende sie ic niet?
:Des wonders ghelijc en sagic nie,
:Ende ic sie wel alle dese lie
:Die hier sitten al omtrent:
:Entrouwen, sie en benic al niet blint,
:125 Al soudijs mi gherne maken vroet.

;De comere.
:Lippijn, wetti wat ghi doet?
:Ic biddu dat ghijs nemmermeer en segt
:Ende ghi u wijf mete eren dect.
:Het es ene elvinne die u quelt,
:130 Si heeft u ghesichte al ontstelt,
:U ogen staen al ontset.

;Lippijn.
:Ey goede, eest dat, dat mi let?
:Mi dochte emmer dat icse sach.

;De comere.
:Het was ene elvinne dat daer lach:
:135 Dat willic u sweren op een cruus.
:U wijf sit noch in daer huus:
:Dat willic wedden om een bier.

;Lippijn.
:Ende si hiet mi gaen halen borre ende vier,
:Si seide si soude daen om eten.

;De comere.
:140 Wat, Lippijn, wildi die waerheit weten,
:Soe sidi seker te male verleidt:
:Ene elvinne heeft haar nette gespreidt,
:Dat sie ic wel, om u te vaen.
:Comt met mi, wi selen voer u dore gaen:
:145 U wijf sit noch bi haren viere.

;Lippijn.
:Wat! benic droncken van den biere,
:Ochte vlieghen dalve achter straten?

:----
;De comere
:Wat, ghevadere en mochdi ons niet in laten?

;Lippijns wijf.
:Wet key, jaic, wie es daer?

;De comere.
:150 Wat, Lippijn, en seidic u niet waer?

;Lippijn.
:Benedijste god van hemelrijc,
:Soe en saghic noit des wonders ghelijc.
:Ic sie wel, die scouwen die sijn mijn.

;De comere.
:Wat seidic u, lieve Lippijn?
:155 Maer ghi en woudes niet wesen vroet.
:Mijn gevadere es ghetrouwe ende goet,
:Al soudier gerne een hoere af maken.

;Lippijns wijf.
:God gheve hem ramp in sine kaken!
:Heeft hi hem van mi dies beclaecht?

;De comere.
:160 Jay, ende dat ghi bi enen anderen man laecht:
:Dies heeft hi mi ghedaen een beclach.

;Lippijn.
:Awarijt, mi dochte dat ict sach,
:Maer ic laets mi nu ghenoeghen:
:Trise caent wel in beste voegen.
:165 Maer al hadt mi mijn lijf ghedaen.
:Soe waerdi heden morgen op ghestaen
:Ende hiet mi halen vier ende borre.

;Lippijns wijf.
:Swijt, wel vule corre,
:Beghindi mi anderen man ane te tien?

;Lippijn.
:170 Seker, woudic die waerheit lien,
:So saghic, of mijn ogen waren mi verkeert.
:Maer Trise heeft mi alsoe geleert
:Ende seet, dat mi een alf heeft bedroghen.

;Lippijns wijf.
:Waer omme hebdi mi dan geloghen
:175 Ende doet mi scande over al?

;Lippijn.
:Ey minnekijn. ic ben diet beteren sal,
:Hebbic iet messeit ofte mesdaen.

;Lippijns wijf.
:Ghi selter nochtan smeten omme ontfaen,
:Vul, out, quaet grijsaert!

;De comere.
:180 Bi onsen here, hi waers wel waert,
:Dat wine onder voete gingen leggen.

;Lippijn.
:Lieve wijf, in en saels nemmeer seggen:
:Ic en wiste niet, dat ic was in dolen.

;Lippijns wijf.
:Ei, men sal u leren gaen ter scolen.

::''Hier vechtensi.''

:185 Ghi goede liede, dit hebben wi
:Ghespelt al in een boerdement.
:Si leven noch wel, si u bekent,
:Die dese gheliken wel hebben gesien.
:Wet dat menech boerden ghescien,
:190 Daer dusdaneghe mere niet af en gaet.
:Daer bi biddic u dat ghi ontfaet
:In dancke ons fobitasie.
:Ic bidde den coninc vol van gratie,
:Die vander maghet was gheboren,
:195 Dat hem niement en wille storen
:Van dat hi hier heeft gesien ende gehoert.
:Staet op, ghi moget wel gaen voert,
:Want wi moeten alle scheiden:
:Ons here god moet ons allen geleiden.

::''Amen''

[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]</text>
      <sha1>nfwzddxgv63si18fw1wfm5l9tcepelz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Delen van Duitsland</title>
    <ns>100</ns>
    <id>43569</id>
    <revision>
      <id>219214</id>
      <parentid>219024</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen verplaatst</comment>
      <origin>219214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51919" sha1="b7j9414ksqpwvlztp5a0dvs4n19cq75" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van delen van Duitsland
| afbeelding   = Quaternion Eagle by Jost de Negker.jpg
| alt          = Quaternionadelaar uit 1510 van het Heilige Roomse Rijk met de wapens van de belangrijkste Duitse vorstendommen
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van delen van Duitsland en [[w:nl:Deelstaten van Duitsland|bondslanden]].
}}
== Graafschap Hanau ==
;Willem I van Hessen-Kassel (1743-1821)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Frankfort den 26 January|‘Frankfort den 26 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Graafschap Rantzau ==
;Christian Detlev zu Rantzau (1670-1721)
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Hamburg den 19 January|‘Hamburg den 19 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Graafschap Rietberg ==
;Jan III van Rietberg
*Anoniem ([10 februari 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/10 februari/Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij|‘Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij’, alinea 11]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].

== Graafschap Schaumburg ==
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Het Crijchsvolck vanden Coninc van Denemercken|‘Het Crijchsvolck vanden Coninc van Denemercken […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Graefschap Schouwenburgh’).

== Graafschap Solms-Laubach ==
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Graafschap Sponheim ==
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art1al3|‘Wt Amsterdam ix. Oct.’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art4|‘Wt Oppenheym 9. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Hanau den 9 January|‘Hanau den 9 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Groothertogdom Berg ==
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Hanau-Münzenberg ==
;Catharina Belgica van Nassau (1578-1648)
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/In de Pfalts|‘In de Pfalts staet alles in vorige terminis, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘de Gravinne van Hanau’).
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Die Gravinne van Hanou|‘Die Gravinne van Hanou […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Gottorp ==
;Frederik August van Oldenburg (1711-1785)
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Hamburg den 14 Maert|‘Hamburg den 14 Maert’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Fredrik August van Holsteyn Gottorf’).

;Hedwig Sophia van Zweden (1681-1708)
*Anoniem (18 februari 1700) [[Amsterdamsche Courant/1700/Nummer 21/Sleswig den 11 February|‘Sleswig den 11 February’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘de Hertoginne van Holsteyn Gottorp’).

== Hertogdom Kleef ==
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ceulen den 29. dito|‘Wt Ceulen den 29. dito. [= 29 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/De Clevische, ende Gulicksche Landen|‘De Clevische, ende Gulicksche Landen, ende Vorstendommen, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Palts-Zweibrücken ==
=== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ===
;17e eeuw
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Vorsten en leden van vorstenhuizen ===
;Frederik van Palts-Zweibrücken (1616-1661)
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Johan II van Palts-Zweibrücken (1584-1635)
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/Wt Ceulen, den 20. dito|‘Wt Ceulen, den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Pommeren ==
=== Historische figuren ===
;Pascovius, Friedrich (1600-1670)
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Hamburgh, den 14 dito|‘Uyt Hamburgh, den 14 dito. [= 14 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hertogdom Saksen-Coburg (1596-1633) ==
;Johan Casimir van Saksen-Coburg (1564-1633)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Saksen-Coburg en Gotha ==
;Lodewijk August van Saksen-Coburg en Gotha
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214/Hertog August van Saksen Coburg Gotha|‘Hertog August van Saksen Coburg Gotha [...]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hertogdom Saksen-Eisenach (1596-1638) ==
;Johan Ernst van Saksen-Eisenach (1566-1638)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Saksen-Lauenburg ==
;Frans Karel van Saksen-Lauenburg (1594-1660)
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art4al3|‘Wt Lyptzich vanden 10. ditto. [= 10 september 1620]’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Hoptman Sachsen Louenberch’).

== Hertogdom Saksen-Meiningen ==
;Adelheid van Saksen-Meiningen (1792-1849)
*Anoniem (1 september 1834) [[Utrechtsche Courant/1834/Nummer 105/Frankfort den 27 Augustus|‘Frankfort den 27 Augustus’, alinea 2]], ''Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

Bernhard II van Saksen-Meiningen (1800-1882)
*Anoniem (1 september 1834) [[Utrechtsche Courant/1834/Nummer 105/Frankfort den 27 Augustus|‘Frankfort den 27 Augustus’, alinea 2]], ''Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hessen-Rheinfels ==
;Karel van Hessen-Wanfried (1649-1711)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Ceulen den 2 Maert|‘Ceulen den 2 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Carel van Hessen-Rhijnfels’)

== Keurvorstendom Trier ==
=== Vorsten ===
;Lothar van Metternich (1551-1623)
*Anoniem (5 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 december (2)#art1al8|‘Cataloghe vande Coninghen, Princen, Graeven, ende andere Vorsten, met den Keyser Ferdinandvs II. opentlijck houdende tegen de Vnie der Caluinisten, ende alle Adherente Protestanten’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Johan Schweicthard Eerts Bisschop tot Mens, Lotharius Eerts-Bisschop tot Trier, Ferdinandus Eerts-Bisschop te Ceulen, Hans Georg, Hertoch van Saxen, Maximiliaen, Palts-Grave aenden Rhijn, Hertoch in Oueren, ende neder Beyeren, Ludwig, Lant-grave tot Hessen (1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert|''Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert aenden Cheur-Vorst Pfaltsz-Grave'', […]]], Hantwerpen: Abraham Verhoeuen.

== Koninkrijk Hannover ==
*Anoniem (29 juni 1852) [[Groninger Courant/Jaargang 111/Nummer 52/Duitschland|‘Duitschland’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Mecklenburg-Schwerin ==
;Christiaan Lodewijk I van Mecklenburg-Schwerin (1623-1692)
*Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Regensburg den 20 dito|‘Regensburg den 20 dito. [= 20 januari 1670]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Helena van Mecklenburg-Schwerin (1814-1858)
*Anoniem (8 augustus 1839) [[De Noordbrabanter/1839/Nummer 95/Het vertrek van den Hertog van Orléans|‘Parijs, den 4den Augustus. Het vertrek van den Hertog van Orléans voor de reis naar het zuiden van Frankrijk is op Vrijdag den 9den dezer bepaald. […]’]], ''Noord-Brabander'', [p.&amp;nbsp;1].

== Mecklenburg-Strelitz ==
;Louise van Mecklenburg-Strelitz (1776-1810)
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Berlyn den 15 van Sprokkelmaand|‘Berlyn den 15 van Sprokkelmaand [= 15 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (6 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 54/Berlyn den 25 van Sprokkelmaand|‘Berlyn den 25 van Sprokkelmaand [= 25 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Nassau-Saarbrücken ==
;Lodewijk Crato van Nassau-Saarbrücken (1663-1713)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/’s Gravenhage den 4 Maert|‘’s Gravenhage den 4 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Nedersaksische Kreis ==
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Oock verstontmen van Hamburgh|‘Oock verstontmen van Hamburgh […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Oettingen-Wallerstein ==
;Wolfgang IV van Oettingen-Wallerstein (1626-1708)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Adrianopolen den 29 January|‘Adrianopolen den 29 January’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Palts-Zweibrücken ==
;Johan II van Palts-Zweibrücken (1584-1635)
*Iohan George Hertoghe van Saxen ende Keurvorst (25 september 1620) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (3)|Copye vande Antwoorde geschreuen by den Keurvorst van Saxen, aenden Pfaltz-Graeff Jan, Stadt-houder tot Heydelberch]]'', T’Hantwerpen: By Abraham Verhoeven.

== Prinsaartsbisdom Bremen ==
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt Hamburgh den 3 dito|‘Uyt Hamburgh den 3 dito. [= 3 september 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Prinsbisdom Augsburg ==
;Hendrik V van Köringen (1570-1646)
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (2)#art1|‘Wt Dilinghen den 13. Julij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

== Prinsbisdom Bamberg ==
;Johann Gottfried von Aschhausen (1575-1622)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (2)#art3|‘Wt Weenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

== Prinsbisdom Fulda ==
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Mentz den 27. April, 1621|‘VVt Mentz den 27. April, 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Prinsbisdom Münster ==
;17e eeuw
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Eenige Compagnie Ruyters|‘Eenige Compagnie Ruyters met een deel voet volc zijn op naer het Stift van Munster, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Onse Ruyterije|‘Onse Ruyterije […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Prinsbisdom Paderborn ==
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/Wt Ceulen, den 17. April|‘Wt Ceulen, den 17. April’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Prinsbisdom Passau ==
;17e eeuw
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/VVt Ceulen, den 15. Augusti|‘VVt Ceulen, den 15. Augusti’, alinea 3-4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Pruisisch Opper-Gelre ==
*Anoniem (6 oktober 1769) [[Opregte Groninger Courant/1769/Nummer 80/Berlyn den 23 September|‘Berlyn den 23 September’]], ''Opregte Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Rijksstad Neurenberg ==
;17e eeuw
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Furtz den 19. dito|‘Wt Furtz den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Rügen (eiland) ==
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Straelsont den 3 September|‘Straelsont den 3 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Sleeswijk-Holstein ==
;Frederik III van Sleeswijk-Holstein-Gottorp (1597-1659)
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Dresden den 20. dito|‘Wt Dresden den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Die Hertoch van Holsteyn’).

== Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Plön ==
;Johan Adolf van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Plön (1634-1738)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/’s Gravenhage den 27 July|‘’s Gravenhage den 27 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Hertog van Holstein Pleun’).

== Voor-Pommeren ==
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Hamburgh, den 14 dito|‘Uyt Hamburgh, den 14 dito. [= 14 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Vorstendom Brunswijk-Wolfenbüttel-Bevern ==
;Elisabeth Christine van Brunswijk-Bevern (1715-1797)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Berlyn den 26 January|‘Berlyn den 26 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Vorstendom Hohenzollern-Sigmaringen ==
=== Vorsten en leden van vorstenhuizen ===
;Eitel Frederik van Hohenzollern-Sigmaringen (1582-1625)
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art3|‘Wt Colen 9. Octobris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (vermeld als ‘den Graue van Hohenzoller’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Aughsburgh den 3. Martij|‘Wt Aughsburgh den 3. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘de nieuwe Cardinael van Hooghenzaller’).

== Vorstendom Palts-Neuburg ==
;Wolfgang Willem van Palts-Neuburg (1578-1653)
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (2)#art2|‘VVt Munchen daer t’hoff van den Hertoch van Beyeren is’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (vermeld als ‘Princeps Neoburgensis’).
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Augsburgh den 19. dito|‘Wt Augsburgh den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Vorstendom Palts-Simmers ==
=== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ===
;17e eeuw
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Vorsten en leden van vorstenhuizen ===
;Lodewijk Filips van Palts-Simmern (1602-1655)
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art3|‘VVt den Haghe den 20. Nouember’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘den Broeder van den Pals-grave’).
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Vorstendom Schwarzenberg ==
;Joseph I van Schwarzenberg (1722-1782)
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Weenen den 3 January|‘Weenen den 3 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Zweeds Pommeren ==
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Van de Maynstroom den 9 dito|‘Van de Maynstroom den 9 dito. [= 9 oktober 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Hamburgh, den 14 dito|‘Uyt Hamburgh, den 14 dito. [= 14 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Overige bondslanden en regio’s ==
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Anhalt-Bernburg|Anhalt-Bernburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Anhalt-Dessau|Anhalt-Dessau]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Vorstendom Ansbach|Ansbach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Baden|Baden]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Markgraafschap Baden-Baden|Baden-Baden]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Baden-Durlach|Baden-Durlach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Beieren|Beieren]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Mark Brandenburg|Brandenburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Brunswijk-Lüneburg|Brunswijk-Lüneburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Brunswijk-Wolfenbüttel|Brunswijk-Wolfenbüttel]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hertogdom Gulik|Gulik]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hessen-Darmstadt|Hessen-Darmstadt]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hessen-Kassel|Hessen-Kassel]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hohenlohe-Weikersheim|Hohenlohe-Weikersheim]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hohenzollern-Hechingen|Hohenzollern-Hechingen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Keurvorstendom Keulen|Keulen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Keurvorstendom Mainz|Mainz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Nassau-Siegen|Nassau-Siegen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Neder-Lausitz|Neder-Lausitz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Oost-Friesland|Oost-Friesland]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Opper-Lausitz|Opper-Lausitz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Opper-Palts|Opper-Palts]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Palts|Palts]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Palts-Neuburg|Palts-Neuburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Pruisen|Pruisen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Saksen|Saksen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Saksen-Altenburg|Saksen-Altenburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Saksen-Weimar|Saksen-Weimar]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Solms-Braunfels|Solms-Braunfels]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Solms-Rödelheim|Solms-Rödelheim]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Prinsbisdom Spiers|Spiers]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Waldeck-Pyrmont|Waldeck-Pyrmont]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Württemberg|Württemberg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Prinsbisdom Würzburg|Würzburg]]

== Plaatsen; afzonderlijk ==
;Ahrweiler
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Arwijler’).

;Altrip
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt den Palts den 27. dito|‘VVt den Palts den 27. dito. [= 27 april 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Auerbach, Hessen
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt der Bergstraten, den 2. December|‘VVt der Bergstraten, den 2. December’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bad Soden am Taunus
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3#art3|‘VVt Franckfort in Decembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Baruth bei Bautzen
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art1|‘Tijdinghe vvt Bohemen van des vyants Hooft-leger by Gorlits’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Baruth bei Bautzen vermeld als ‘Barut’).

;Bayerbach (Rottal-Inn)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al15|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 15]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8 (vermeld als ‘Bayrbach’).

;Bensheim
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt der Bergstraten, den 2. December|‘VVt der Bergstraten, den 2. December’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Berlijn
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Berlijn den 14 November|‘Berlijn den 14 November’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (3 april 1937) [[De Telegraaf/Jaargang 45/Nummer 16746/Avondblad/Berlijn beleefde eens een periode van Nederlandsche cultuur|‘Berlijn beleefde eens een periode van Nederlandsche cultuur. Groot was de invloed van Louise van Oranje. Uiteindelijk is niet veel meer van dit alles te merken’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Biberach an der Riß
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Bischofsheim (Maintal)
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Bisschopsheym’).

;Bischofswerda
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art4|‘VVt Dresden den 4. Sept’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Bislich
*Anoniem ([augustus 1620]) ''[[Eygentlicke afbeeldinge van het Legher Ed. H. M. Heeren Staten ende sijn Princelijcke Exelentie, met alle ghelegentheydt van dien|Eygentlicke afbeeldinge van het Legher Ed. H. M. Heeren Staten ende sijn Princelijcke Exelentie, met alle ghelegentheydt van dien. Midtsgaders de Afbeeldinghe der Stadt Weesel, ende de om leggende plaetsen, daer hem onse partyen houden]]'' [nieuwsprent], Leyden: Niclaes Geelkerck.

;Bonn
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem ([ca. 3] november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 3 november#art1|‘Tijdinghe wt Ceulen, ende des Marquis Spinola Legher, 24. Octobris. 1620’, alinea 3-4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Braubach
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al4|‘Wt Ceulen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Braunschweig
*Anoniem (16 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 juli (1)#art4|‘Wt Ceulen van 21. ditto. [= 21 juni 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Bremen
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Hamborgh den 19 Augusti|‘Hamborgh den 19 Augusti’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bretzenheim
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2|‘VVt Ments van 10. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7 (vermeld als ‘Breizenheim’).

;Brounevelt (= Braunfels?)
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Franckfort den 5. Martij|‘Wt Franckfort den 5. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Seckbach’).

;Büderich (Werl)
*Kaiser, F. (1855) [[Album der Natuur/1855/Bovennatuurlijk Krijgsheer, Kaiser|‘Het bovennatuurlijk krijgsheer, gezien bij Büderich den 22 Januarij 1854’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;123-127.

;Buxtehude
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt Hamburgh den 3 dito|‘Uyt Hamburgh den 3 dito. [= 3 september 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

;Darmstadt-Arheiligen
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 20. dito|‘VVt Franckfoort den 20. dito. [= 20 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Demmin
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Van de Maynstroom den 9 dito|‘Van de Maynstroom den 9 dito. [= 9 oktober 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (Demmin vermeld als ‘Dommin’).

;Diez-Freiendiez
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Dillenburg
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Dillingen an der Donau
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3al2|‘Wt Vlm 2. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Dortmund
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Durlach
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVtten Pals den 18. dito|‘VVtten Pals den 18. dito. [= 18 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Tourlach’).

;Düsseldorf
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Edingen-Neckarhausen
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVtte Berghstraet den 4. dito|‘VVtte Berghstraet den 4. dito. [= 4 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Neckerhuysen’).
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVtten Pals den 14. dito|‘VVtten Pals den 14. dito. [= 14 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Neckerhuysen’).
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVtten Pals den 18. dito|‘VVtten Pals den 18. dito. [= 18 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Neckerhuysen’).

;Emmerik
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (2)#art1al6|‘Hollandsche nieuwe Tijdinghen, te weten, hoemen in Hollandt de strenge Placcaten, die tegen de Arminianen ghemaeckt sijn, soeckt in ’t werck te stellen, ende te executeren, met hun het prediken te beletten, ende de Predikanten te vanghen’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al11|‘Wt Ceulen’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (5 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 september#art1al9|‘Verhael hoe dat zijn Excellentie Marquis Spinola is over den Rhijn ghemarcheert, ende ghetrocken naer Franckfort’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Engers
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al2|‘Wt Ceulen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/28 augustus/VVt Ceulen den 25 dito|‘VVt Ceulen den 25 dito. [= 25 augustus 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Tol Engens’).

;Enkheim (Bergen-Enkheim)
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Enckenheym’).

;Enkirch
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (3)#art1|‘Tijdinghe wt Pfalts-Grauen Lant, wt den Legher van sijn Exc. den Marquis Spinola. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3.

;Erfurt
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Neurenburch den 26 dito|‘Wt Neurenburch den 26 dito. [= 26 mei 1640]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Effort’).

;Erfurt; Karl Wilhelm Adam van Breitbach-Bürresheim (....-1770)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Frankfort den 26 January|‘Frankfort den 26 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Flamersheim
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ceulen den 29. dito|‘Wt Ceulen den 29. dito. [= 29 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Frankfurt-Bockenheim
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Frankfurt-Fechenheim
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Fechenheym’).

;Frankfurt-Hausen
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Frankfurt-Rödelheim
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Frankfurt-Schwanheim
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Frankfurt-Seckbach
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Seckbach’).

;Friedberg (Hessen)
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Francfoort den 19 dito|‘VVt Francfoort den 19 dito. [= 19 januari 1621]’, alinea 3-4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Geldern
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Dordrecht den 3 dito|‘Wt Dordrecht den 3 dito. [= 3 juni 1640]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Gelnhausen
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Francfoort den 19 dito|‘VVt Francfoort den 19 dito. [= 19 januari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Gernsheim (Gentsheym)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].

;Greifswald
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Van de Maynstroom den 9 dito|‘Van de Maynstroom den 9 dito. [= 9 oktober 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (Greifswald vermeld als ‘Grijpswolde’).

;Griethausen
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Maestricht|‘Wt Maestricht’, alinea 3-6]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (Griethausen vermeld als ‘Griethuysen’).

;Guben
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art3|‘VVt Spemberg in der Lausnitz’, alinea 2-3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Gulik
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Guylich’).

;Guntersblum
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Franckfoort, den 11. October|‘VVt Franckfoort, den 11. October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Günzburg
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3al2|‘Wt Vlm 2. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5al4|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Hadamar
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Halle (Saale)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Leipsigh den 6. Martij|‘Wt Leipsigh den 6. Martij’]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Frankfort den 8 September|‘Frankfort den 8 September’, alinea 4]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Hanau
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 20. dito|‘VVt Franckfoort den 20. dito. [= 20 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Francfoort den 19 dito|‘VVt Francfoort den 19 dito. [= 19 januari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Havelberg
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Van den Rijn den 14 November|‘Van den Rijn den 14 November’, alinea 2]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Herrstein
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVtte Palts den 26. dito|‘VVtte Palts den 26. dito. [= 26 maart 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Harsteyn’).

;Heilbronn
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/Wt Ceulen, den 20. dito|‘Wt Ceulen, den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Worms den 20. dito|‘Wt Worms den 20. dito. [= 20 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Heylbrun’).

;Ihringen
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art5|‘Wt den Elsas 3. Mey’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.

;Kastellaun
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art5|‘VVt Oppenheym den 19. Nouembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8 (Kastellaun vermeld als ‘Castelhoen’).

;Kaub
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 2. October|‘VVt Franckfoort den 2. October’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Coub’).
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al7|‘Tijdinghe vvt den Legher van syn Excellentie Marquis Ambrosius Spinola, 1620’, alinea 7]] en [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al13|13]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Kehl
*Anoniem (7 januari 1730) [[Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Regensburg den 29 December|‘Regensburg den 29 December’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Koblenz
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2|‘Wt Ceulen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Langenau
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3|‘Wt Vlm 2. Junij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Laubach
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Lauingen
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3al2|‘Wt Vlm 2. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Lausitz
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art5|‘VVt Buddissin 29. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Leipheim
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5al3|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Lindau (Bodensee)
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Venetien den 18. dito|‘Wt Venetien den 18. dito. [= 18 november 1620]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Lingen (Ems)
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/Die van Wesel|‘Die van Wesel zijn met eenich krijchs-volck noch versterckt, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Linghen’).

;Lippstadt
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Lipstadt den 18 Augusti|‘Lipstadt den 18 Augusti’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].

;Löbau
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art2|‘Wt Gorlitz’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Löbau vermeld als ‘Lubau’).
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art5|‘VVt Buddissin 29. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Lohr am Main
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Mentz den 27. April, 1621|‘VVt Mentz den 27. April, 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Lohr’).

;Lübeck; geschiedenis van de joden
*Anoniem (29 juni 1852) [[Groninger Courant/Jaargang 111/Nummer 52/Duitschland|‘Duitschland’, alinea 8]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Lüneburg
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Oock verstontmen van Hamburgh|‘Oock verstontmen van Hamburgh […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Lunenburgh’).
*Anoniem (6 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 97/Hamburg, den 29 November|‘Hamburg, den 29 November’]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Maagdenburg
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Berlyn den 11 Maert|‘Berlyn den 11 Maert’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Mainz
*Anoniem (18 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 september#art1|‘Nieuvve Tijdinghe vvt den Leger by Mentz’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/De Courrier du bas Rhin|‘De Courrier du bas Rhin maakt melding van de gewelddadigheden waaraan zich de soldaten der pruisische garnizoenen in de geanexeerde landen en steden schuldig maken. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

;Mommenheim
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2|‘VVt Ments van 10. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7 (vermeld als ‘Momenheimb’).

;Mühlhausen (Thüringen)
*Anoniem ([ca. 29 mei] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 29 mei#art2al2|‘Van Breslauw wt der Slesien’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Johan Schweicthard Eerts Bisschop tot Mens, Lotharius Eerts-Bisschop tot Trier, Ferdinandus Eerts-Bisschop te Ceulen, Hans Georg, Hertoch van Saxen, Maximiliaen, Palts-Grave aenden Rhijn, Hertoch in Oueren, ende neder Beyeren, Ludwig, Lant-grave tot Hessen (1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert|''Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert aenden Cheur-Vorst Pfaltsz-Grave'', […]]], Hantwerpen: Abraham Verhoeuen.

;München
*Anoniem (20 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 197/Duitschland|‘Duitschland’, alinea 5]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Munster
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Nackenheim
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2|‘VVt Ments van 10. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7 (vermeld als ‘Nackheim’).

;Neuenhain (Bad Soden am Taunus)
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3#art3|‘VVt Franckfort in Decembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Neurenberg
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Furtz den 19. dito|‘Wt Furtz den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Ceulen den 3. Meert|‘Wt Ceulen den 3. Meert’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Niederraden (Oberraden)
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Oberwesel
*Anoniem (7 november 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 45/Uyt Ceulen den 3 dito|‘Uyt Ceulen den 3 dito. [= 3 november 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Osthofen
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Mentz den 18. dito|‘Wt Mentz den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Oosthoven’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Oosthoven’).

;Passau
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art8al2|‘Wt Praghe den xxvi. ditto. [= 26 januari 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Passau vermeld als ‘Passauw’).
*Anoniem (8 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 augustus#art2|‘Wt Regenspurg den 11. Julij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.

;Peterswörth
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5al4|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Rectz (= Rhens?)
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al4|‘Wt Ceulen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Rees
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al11|‘Wt Ceulen’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Rhede (Borken)
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Eenige Compagnie Ruyters|‘Eenige Compagnie Ruyters met een deel voet volc zijn op naer het Stift van Munster, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Renen’).

;Rheinberg
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art2|‘Wt Ceulen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Rockenhausen
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art5|‘VVt Oppenheym den 19. Nouembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8 (Rockenhausen vermeld als ‘Reckenhausen’).

;Saalfeld/Saale
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Bremen den 30 dito|‘Wt Bremen den 30 dito. [= 30 mei 1640]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Sandhofen
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Sankt Goar
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al9|‘Tijdinghe vvt den Legher van syn Excellentie Marquis Ambrosius Spinola, 1620’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Schlüchtern
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Schweinsdorf (Freital)
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Simmern/Hunsrück
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al13|‘Tijdinghe vvt den Legher van syn Excellentie Marquis Ambrosius Spinola, 1620’, alinea 13]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Zummeren’).

;Sinte Guwer (= Sankt Goar?)
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al5|‘Wt Ceulen’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Sinzig
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Sintsig’).

;Stralsund
*Anoniem (6 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 54/Straalsund den 21 van sprokkelmaand|‘Straalsund den 21 van sprokkelmaand [= 21 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Sulzbach (Taunus)
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3#art3|‘VVt Franckfort in Decembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Sulzbach vermeld als ‘Sultzelach’).

;Torgau
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Die van Leypsich vermelden|‘Die van Leypsich vermelden […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Traben-Trarbach
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art5|‘VVt Oppenheym den 19. Nouembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (3)#art1|‘Tijdinghe wt Pfalts-Grauen Lant, wt den Legher van sijn Exc. den Marquis Spinola. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3.

;Varel
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Also den 17 February 1741 een vreemde Joodin vermoord gevonden is|‘Also den 17 February 1741, in de Graefl. Bentingse Heerschap Varel, een vreemde Joodin […] vermoord gevonden is […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vendersheim
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Vreden
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Eenige Compagnie Ruyters|‘Eenige Compagnie Ruyters met een deel voet volc zijn op naer het Stift van Munster, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Vreen’).

;Waldsassen
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Greslits in Bohemen|‘VVt Greslits in Bohemen’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Waltsaxen’).

;Walsdorf (Hessen)
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Westerburg
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Westhofen
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Mentz den 18. dito|‘Wt Mentz den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Westhoven’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘West-hoven’).

;Wetzlar
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Francfoort den 18. April|‘VVt Francfoort den 18. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Wetselaer’).

;Wismar
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Cleve den 7 September|‘Cleve den 7 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Wolfebbüttel
*Anoniem (16 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 juli (1)#art4|‘Wt Ceulen van 21. ditto. [= 21 juni 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Würzburg
*Anoniem ([10] april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/april#art1al15|‘Wt Weenen xj. Meert 1620’, alinea 15]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p. 3-8 (Würzburg vermeld als ‘Wirtzbourgh’).

;Zittau
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (1)#art3al3|‘Wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Zittau vermeld als ‘Sitta’).
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Overige plaatsen
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Alzey|Alzey]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Augsburg|Augsburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Bacharach|Bacharach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Bautzen|Bautzen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Breisach am Rhein|Breisach am Rhein]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Frankenthal (Palts)|Frankenthal (Palts)]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Frankfurt am Main|Frankfurt am Main]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Görlitz|Görlitz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hamburg|Hamburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Heidelberg|Heidelberg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Keulen|Keulen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Kirchberg (Rijnland-Palts)|Kirchberg (Rijnland-Palts)]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Ladenburg|Ladenburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Oppenheim|Oppenheim]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Philippsburg|Philippsburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Schenkenschanz|Schenkenschanz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Speyer|Speyer]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Trier|Trier]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Wezel|Wezel]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Worms|Worms]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>b7j9414ksqpwvlztp5a0dvs4n19cq75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Hongarije</title>
    <ns>100</ns>
    <id>43761</id>
    <revision>
      <id>219203</id>
      <parentid>200801</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T12:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>219203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32751" sha1="0x329a9ig9n32hjp286wl3jmzooul84" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Hongarije
| afbeelding   = A Szent Korona elölről 2.jpg
| alt          = De Heilige of Stefanskroon van Hongarije
| beschrijving = Bronnen bij de [[w:Geschiedenis van Hongarije|geschiedenis van Hongarije]].
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== 17e eeuw ===
;Algemeen
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/VVt VVeenen den 22. dito|‘VVt VVeenen den 22. dito [= 22 mei 1619]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem (19 juni 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/19 juni/VVt Prage, den 2. dito|‘VVt Prage, den 2. dito. [= 2 juni 1619]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem (2 mei 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/2 mei/VVt Venetien den 17. April|‘VVt Venetien den 17. April’, alinea 5]], ''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (4 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 augustus#art2|‘Wt Weenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/Wt Weenen den 5. dito|‘Wt Weenen den 5. dito. [= 5 augustus 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/28 augustus/VVt Weenen den 12 dito|‘VVt Weenen den 12 dito. [= 12 augustus 1620]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Weenen den 2. dito|‘VVt Weenen den 2. dito. [= 2 september 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem ([20 september 1620]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/20 september/VVt VVeenen den 4. dito|‘VVt VVeenen den 4. dito. [= 4 september 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt VVeenen den 26. dito|‘VVt VVeenen den 26. dito. [= 26 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Praghe den 29. September|‘VVt Praghe den 29. September’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Hongaarse opstanden, 1619-1626
*Anoniem (30 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 april#art5|‘Wt Weenen in Oosten-rijck. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem ([ca. 29 mei] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 29 mei#art4al2|‘Wt Weenen 4. Mey 1620’, alinea 2-3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (12 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 juni#art3|‘Wt Weenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (14 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 augustus#art1al10|‘Tijdinghe wt weenen’, alinea 10]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al8|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 8]], [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al10|10]] en [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al11|11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (26 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/26 augustus#art1al3|‘Met Brieuen wt weenen van x. Augusti’, alinea 3-4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (1)#art1|‘VVt VVeenen den 26. Augusti 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art2|‘VVt Presburgh den 7. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (2)#art3|‘VVt VVeenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art2|‘Tijdinghe vt Weenen vanden 10. Sept. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/Men heeft mede tijdinghe|‘Men heeft mede tijdinghe […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art1|‘Tijdinghe wt weenen in Oostenrijck’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al4|‘Wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Weenen den 1 October|‘VVt Weenen den 1 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al6|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 6-7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art5|‘VVt Brussel 15, October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art1|‘Tijdinghe wt weenen in Oostenrijck xxviij. Oct. 1620’, alinea 2-3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 11. dito|‘Wt Weenen den 11. dito. [= 11 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 15. dito|‘Wt Weenen den 15. dito. [= 15 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVeenen, den 22 November|‘VVt VVeenen, den 22 November’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art1|‘Tydinghe vvt VVeenen van December, 1620’, alinea 3-5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;2-4.
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Ips den 5. dito|‘Wt Ips den 5. dito. [= 5 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt VVeenen, den 9. dito|‘VVt VVeenen, den 9. dito. [= 9 januari 1621]’, alinea 2-3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Brin in Moravien den 26. December|‘Wt Brin in Moravien den 26. December’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Weenen den 9. Ianuarij|‘Wt Weenen den 9. Ianuarij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 6]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Weenen den 13. Ianuarij|‘Wt Weenen den 13. Ianuarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 2. Februarij|‘Wt Weenen den 2. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito [= 3 februari 1621]’, alinea 2 en 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt VVeenen, den 7. dito|‘VVt VVeenen, den 7. dito. [= 7 februari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Weenen den 9. Februarij|‘Wt Weenen den 9. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 9. Februarij|‘Wt Weenen den 9. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 17. dito|‘Wt Weenen den 17. dito [= 17 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Weenen den 24. Februarij|‘Wt Weenen den 24. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Praghe den 2. Martij|‘Wt Praghe den 2. Martij’ alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Weenen den 17. Martij|‘Wt Weenen den 17. Martij’, alinea 4-5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Hongaarse opstanden; vredesonderhandelingen in Bratislava
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art2al4|‘Wt Weenen in Oostenrijck 18. Januarij 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art4al3|‘Wt Cracouw in Polen’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.

;Hongaarse opstanden; vrede met Gabriël Bethlen
*Anoniem (27 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/27 februari#art5|‘Wt den Legher van Duytslandt, met eenen Extraordinaris Courier ghearriveert den xxiij. Februarij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (27 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/27 februari#art6|‘Wt Weenen in oostenrijck 5. Februarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem ([10] april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/april#art1al5|‘Wt Weenen xj. Meert 1620’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Hongaarse opstanden; diplomatieke missie naar Istanbul
*Anoniem ([ca. 26 mei 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/Extract wt sekere Missive geschreuen wt Constantinopelen#art1|‘Wt Constantinopelen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Hongaarse opstanden; inname van Marchegg door het keizerlijke leger
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (2)#art1al3|‘Tijdinghe wt weenen, van den 13. Mey 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Hongaarse opstanden; strooptocht van de Kozakken, juni 1620
*Anoniem ([ca. 22 juli] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 22 juli#art1al2|‘Waerachtighe Tijdinghen wt Weenen den 29. Junio 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Hongaarse opstanden; Franse ambassadeurs bezoeken Gabriël Bethlen
*Anoniem (6 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/6 november#art3|‘Wt Weenen in Oostenrijck’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Hongaarse opstanden; beleg van het kasteel van Bratislava
*Anoniem (6 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/6 november#art3|‘Wt Weenen in Oostenrijck’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Hongaarse opstanden; vredesonderhandelingen in Hainburg
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito. [= 3 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Heylbrun den 10. Martij|‘Wt Heylbrun den 10. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Breslauw den 1. Martij|‘Wt Breslauw den 1. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Weenen den 10. Martij|‘Wt Weenen den 10. Martij’, alinea 2-4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Weenen den 17. Martij|‘Wt Weenen den 17. Martij’, alinea 3, 5 en 6]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Wt VVeenen den 24. dito|‘Wt VVeenen den 24. dito. [= 24 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/VVt VVeenen, den 7. April|‘VVt VVeenen, den 7. April’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt VVeenen den 21. April. 1621|‘VVt VVeenen den 21. April. 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVeenen den 28. April|‘VVt VVeenen den 28. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/Door dien den Keyser|‘Door dien den Keyser gheen Perdoen voor alle de Geconfedereerde in Hongheren heeft willem vergunnen […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Hongaarse opstanden; inval in Moravië, maart 1621
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Breslauw den 11. Martij|‘Wt Breslauw den 11. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Hongaarse opstanden; inname van Bratislava door het keizerlijke leger, 1621
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVeenen den 28. April|‘VVt VVeenen den 28. April’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/Wt VVeenen den 6. Mey|‘Wt VVeenen den 6. Mey’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt VVeenen den 12. dito|‘VVt VVeenen den 12. dito. [= 12 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Inval door de kozakken
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art4al2|‘Wt Cracouw in Polen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.

;Hongaarse landdag, april 1620
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (1)#art1|‘Gheschreuen wt weenen den viij. April’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.

;Hongaarse landdag in Banská Bystrica, mei-juni 1620
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art1al3|‘Wt Weenen in Oostenrijck 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (2)#art1|‘Tijdinghe wt weenen, van den 13. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (12 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 juni#art3al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art1al2|‘wt weenen in Oostenrijck. Met Tijdinghe van den lesten Mey 1620’, alinea 2-3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (16 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 juli (1)#art1al4|‘wt weenen in Oostenrijck. Gheschreven den 12. Junij’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art2|‘Wt Nieuwensol vanden 12. Junij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art3al2|‘Wt Weenen 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art6al2|‘Wt Praghe 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (2)#art3|‘Wt Duytslant van Nieuwsol 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (2)#art4|‘Wt Weenen van xxiiij. Junij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (21 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 juli#art1al5|‘Wt Praghe. Gheschreven den xxix. Junij’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem ([ca. 22 juli] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 22 juli#art1al7|‘Waerachtighe Tijdinghen wt Weenen den 29. Junio 1620’, alinea 7-9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (1)#art1al5|‘Wt Weenen met brieven van 8. Julio 1620. van diuersche plaetsen’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Tartaren in Turks Hongarije, ca. mei 1620
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art4al2|‘Wt Preslauw in der Slesien’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.

;Hongaarse landdag, juli 1620
*Anoniem (8 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 augustus#art1|‘Tijdinge wt Neuwensol alwaer den Hongherschen Landt-dach vergaert is, met Bethlehem Gabor. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (14 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 augustus#art1al9|‘Tijdinghe wt weenen’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (18 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (1)#art2al2|‘Tijdinghe wt Niewensol van 18. ditto. [= 18 juli 1620]’, alinea 2-3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al6|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 6]] en [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al9|9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (2)#art2al7|‘Wt Praghe den 7. Augusti’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.
*Anoniem (12 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 september#art1al5|‘Wt Weenen 20. Augusti’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art2|‘VVt Nieuvvensol in Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.

;Verkiezing van Gabriël Bethlen tot koning van Hongarije, 20 augustus 1620
*Anoniem (12 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 september#art1al8|‘Wt Weenen 20. Augusti’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Hongaarse landdag, 5 (?) november 1620
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art1al4|‘Tijdinghe wt weenen in Oostenrijck xxviij. Oct. 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 15. dito|‘Wt Weenen den 15. dito. [= 15 november 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Invallen door de Kozakken, februari 1621
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito [= 3 februari 1621]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Kuruc, 1671-1711
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Weenen den 13 Augusti|‘Weenen den 13 Augusti’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Vorsten en leden van vorstenhuizen ==
=== 18e eeuw ===
;Maria Theresia van Oostenrijk (1717-1780)
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Regensburg den 9 Maert|‘Regensburg den 9 Maert’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘de Koningin van Ongaryen’).

=== 19e eeuw ===
;Frans Jozef I van Oostenrijk (1830-1916)
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 4/Frans Joseph bij zijne krooning tot koning van Hongarije|‘Frans Joseph bij zijne krooning tot koning van Hongarije’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 4, p.&amp;nbsp;25-26.

== Historische figuren ==
=== 17e eeuw ===
;Balvi (= István Pálffy II (1585-1646)?)
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Weenen den 9. Februarij|‘Wt Weenen den 9. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Batthyány, Ferenc II
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (2)#art3al4|‘VVt VVeenen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Budian’).
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Weenen den 13. Ianuarij|‘Wt Weenen den 13. Ianuarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘den Budiani’).
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Weenen den 9. Februarij|‘Wt Weenen den 9. Februarij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Budiani’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 9. Februarij|‘Wt Weenen den 9. Februarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Budiani’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Weenen den 24. Februarij|‘Wt Weenen den 24. Februarij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Budiani’).
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Weenen den 17. Martij|‘Wt Weenen den 17. Martij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Budiani’).

;Esterházy, Nikolaus (1582/1583-1645)
*Anoniem (12 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 september#art1al11|‘Wt Weenen 20. Augusti’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (2)#art3al4|‘VVt VVeenen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Esterhasi’).
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al4|‘Wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Weenen den 1 October|‘VVt Weenen den 1 October’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Hester Hasi’).
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al6|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 6-7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Weenen den 13. Ianuarij|‘Wt Weenen den 13. Ianuarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 2. Februarij|‘Wt Weenen den 2. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito [= 3 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Excerhez (= Nikolaus Esterházy?)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al10|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 10]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Forgách, Zsigmond (1559-1621)
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art2|‘VVt Presburgh den 7. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVeenen den 28. April|‘VVt VVeenen den 28. April’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Heer Palatinus Forgatsch’).
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/Wt VVeenen den 6. Mey|‘Wt VVeenen den 6. Mey’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Heere Palatino’).

;György, Szécsi (''fl''. 1619-1621)
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt VVeenen den 21. April. 1621|‘VVt VVeenen den 21. April. 1621’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Setschi Gheorgh’).
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVeenen den 28. April|‘VVt VVeenen den 28. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Setschi’).
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/Wt VVeenen den 6. Mey|‘Wt VVeenen den 6. Mey’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Setschi’).
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt VVeenen den 12. dito|‘VVt VVeenen den 12. dito. [= 12 mei 1621]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Setsschi’).

;Hommonnay (= George III Druget?)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al7|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Omenay (= George III Druget?)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al9|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Pálffy, Jan (....-1646)
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVeenen den 28. April|‘VVt VVeenen den 28. April’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Hans Palvi’).

;Thurzó, Imre (1598-1621)
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (2)#art3|‘Wt Duytslant van Nieuwsol 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (4 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 augustus#art2|‘Wt Weenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Emmerich Turso’).
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Praghe den 1. dito|‘VVt Praghe den 1. dito. [= 1 oktober 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Graef Emerico Thurso’).
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt VVeenen den 21. April. 1621|‘VVt VVeenen den 21. April. 1621’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Grave Emerico Thurso’).

;Thurzó, Szaniszló (1576-1625)
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt VVeenen den 21. April. 1621|‘VVt VVeenen den 21. April. 1621’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Stenzel Thurso’).

;Zrinski, Jurai V (1599-1626)
*Anoniem ([20 september 1620]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/20 september/VVt VVeenen den 4. dito|‘VVt VVeenen den 4. dito. [= 4 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Graef van Serin’).
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (2)#art3al4|‘VVt VVeenen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Grave van Serin’).

=== 18e eeuw ===
;Esterházy, Nicolaas I Jozef (1714-1790)
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Weenen den 3 January|‘Weenen den 3 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Vorst Esterhasy van Galantha’).

=== 19e eeuw ===
;Trefort, Ágoston
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Oostenrijk|‘Oostenrijk’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

=== 20e eeuw ===
;Andrássy, Gyula II (1860-1929)
*Anoniem (30 januari 1906) [[Het Nieuws van den Dag/1906/Nummer 11069/Graaf Julius Andrassy|‘Graaf Julius Andrassy had Zaterdag andermaal eene audiëntie van drie kwartier bij den Keizer, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

;Justh, Gyula (1850-1917)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De politieke toestand in Hongarije|‘De politieke toestand in Hongarije’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Kossuth, Ferenc (1841-1914)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De politieke toestand in Hongarije|‘De politieke toestand in Hongarije’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Lukács, László (1850-1922)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De politieke toestand in Hongarije|‘De politieke toestand in Hongarije’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

== Delen van Hongarije en comitaten; afzonderlijk ==
=== Plaatsen; afzonderlijk ===
;Boedapest
*Anoniem (30 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 april#art5|‘Wt Weenen in Oosten-rijck. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (vermeld als ‘Pesth’).

;Esztergom
*Anoniem (30 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 april#art5|‘Wt Weenen in Oosten-rijck. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (vermeld als ‘Strigonium’).
*Anoniem (30 oktober 1783) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October|‘Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Gran’).

;Győr
*Anoniem (14 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 augustus#art1al6|‘Tijdinghe wt weenen’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (vermeld als ‘Raab’).
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art2|‘VVt Presburgh den 7. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art2al2|‘Tijdinghe vt Weenen vanden 10. Sept. 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt VVeenen, den 7. dito|‘VVt VVeenen, den 7. dito. [= 7 februari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Raab’).

;Komárom
*Anoniem ([ca. 29 mei] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 29 mei#art4al3|‘Wt Weenen 4. Mey 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Komárom vermeld als ‘Comorra’).
*Anoniem (12 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 september#art1al11|‘Wt Weenen 20. Augusti’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8 (Komárom vermeld als ‘Comorra’).
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art2|‘VVt Presburgh den 7. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art2|‘Tijdinghe vt Weenen vanden 10. Sept. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/Men heeft mede tijdinghe|‘Men heeft mede tijdinghe […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Komárom vermeld als ‘Comorra’).

;Kőszeg (Guns)
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito [= 3 februari 1621]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Nagykanizsa
*Anoniem (23 november 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Dinsdageditie, nummer 47/Lintz den 9 November|‘Lintz den 9 November’]], ''Oprechte Haerlemse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Canischa’).

;Sopron
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt VVeenen den 12. dito|‘VVt VVeenen den 12. dito. [= 12 mei 1621]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Oedenburgh’).

;Szeged
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Weenen den 16 July|‘Weenen den 16 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Segedin’).

;Vác (Waitzen)
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVeenen, den 22 November|‘VVt VVeenen, den 22 November’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportalen]]</text>
      <sha1>0x329a9ig9n32hjp286wl3jmzooul84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Frankrijk/Historische figuren/17e eeuw</title>
    <ns>100</ns>
    <id>67291</id>
    <revision>
      <id>219254</id>
      <parentid>212009</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T17:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>219254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29103" sha1="el8mcil0ffaa4tq66j7887tws4lr3tn" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = 17e-eeuwse historische figuren uit Frankrijk
| afbeelding   = Eight Famous 17th-century Frenchmen.jpg
| alt          = Acht beroemde 17e-eeuwse Fransen
| beschrijving = Bronnen bij politieke figuren en figuren van landelijk-historisch belang die leefden in Frankrijk in de 17e eeuw.
}}
;Albert, Honoré d' (1581-1649), hertog van Chaulnes
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art3al4|‘Wt Parijs den 7. Ianuarij 1621’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (vermeld als ‘Monsieur de Cadinet’).
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Parijs den 8. Maert|‘Wt Parijs den 8. Maert’, alinea 5]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Den Hertogh van Chaune’).

;Barbier, Louis (1593-1670)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1al6|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’, alinea 6]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘Monsieur l’Abé de la Riviere’).

;Bassompierre, François de (1579-1646)
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVt Venetien den 16. dito|‘VVt Venetien den 16. dito. [= 16 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (François de Bassompierre vermeld als ‘Monsieur van Pasampier’).

;Béthune, Maximilien II de (1588-1634)
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (1)#art4|‘Wt Parijs. 8. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7 (vermeld als de ‘Marquis van Rosnij’).

;Béthune, Philippe de (ca. 1566-1649)
*Anoniem (18 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (2)#art1al6|‘Wt weenen in Oostenrijck’, alinea 6]], [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (2)#art1al8|8]] en [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (2)#art1al9|9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Bordes d'Espoeny, Philippe de (1639-1702)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Straesburg den 20 July|‘Straesburg den 20 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Boufflers, Louis-François de (1644-1711)
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Ehrenbretsteyn den 17 September|‘Ehrenbretsteyn den 17 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Ceulen den 19 September|‘Ceulen den 19 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Luyk den 19 September|‘Luyk den 19 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Bourbon-Condé, Armand van (1629-1666)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1al8|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’, alinea 8]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘de Prins van Conty’).

;Bourbon-Condé, Hendrik II van (1588-1646)
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (1)#art2|‘Nieuwe tijdinghe van Parijs den xxvij. Februarij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Bourbon-Condé, Lodewijk II van (1621-1686)
*Anoniem (7 november 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 45/Uyt Parijs den 28 dito|‘Uyt Parijs den 28 dito. [= 28 oktober 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Hertog van Anguyen’).
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Luyck, den 20 dito|‘Uyt Luyck, den 20 dito. [= 20 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘den Prince van Condé’).
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1al2|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’, alinea 2-4 en 7]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘De Prins van Condé’).
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art2al5|‘Vyt s’ Graven-Hage den 6. Martij 1653’, alinea 5]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘de Prins van Condé’).
*Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Parijs den 24 dito|‘Parijs den 24 dito. [= 24 januari 1670]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Straesburgh den 2 September|‘Straesburgh den 2 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Straesburg den 3 September|‘Straesburg den 3 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bourbon-Soissons, Lodewijk van (1604-1641)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Metz den 28. Februarij|‘Wt Metz den 28. Februarij’]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Den Grave van Soissons’).
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Parijs den 8. Maert|‘Wt Parijs den 8. Maert’, alinea 7]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Comte de Soison’).

;Brancas, Georges de (1565-1657)
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/Wt Vranckrijck|‘Wt Vranckrijck werdt gheschreven, […]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (Georges de Brancas vermeld als ‘Monsieur de Vilirs’).

;Catinat, Nicolas (1637-1712)
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Milaen den 6 September|‘Milaen den 6 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Chalon du Blé, Nicolas (1652-1730)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Parijs den eersten Maert|‘Parijs den eersten Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Marquis d’Uxelles’).

;Choiseul, César de (1602-1675), 1e hertog van Choiseul
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Uyt Reims in Champaigne den 3 October|‘Uyt Reims in Champaigne den 3 October’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Mareschal Plessy Praslin’).

;Colbert, Jean-Baptiste (1619-1683)
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Parijs den 27 Augustus (2)|‘Parijs den 27 Augustus’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Créquy, François de (1629-1687)
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Ceulen den 6 September|‘Ceulen den 6 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Maestricht den 7 September|‘Maestricht den 7 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Crespin du Bec, François René (1621-1688)
*Anoniem (9 november 1666) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1666/Nummer 45/Parijs den 29 October (2)|‘Parijs den 29 October’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Marquis de Vardes’).

;Crevant, Louis de, hertog van Humières (ca. 1628-1694)
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Gent den 27 October|‘Gent den 27 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Duquesne, Abraham (ca. 1610-1688)
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Parijs den 27 Augustus (1)|‘Parijs den 27 Augustus’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Monsr. du Quesne’).
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Parijs den 26 October|‘Parijs den 26 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Durfort, Henri de (1625-1704), 1e hertog van Duras
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Straesburgh den 2 September|‘Straesburgh den 2 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Duval, Henri, graaf van Dampierre (1580-1620)
*Anoniem ([30 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/30 november/VVt VVeenen, den 11. dito|‘VVt VVeenen, den 11. dito [= 11 november 1618]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'' (als ‘De Grave van Dampier’).
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (2)#art3al2|‘Den xix. Febr. wt Weenen 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘den Graeff van Tampier’).
*Anoniem ([10] april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/april#art1al4|‘Wt Weenen xj. Meert 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (10 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/10 april#art2al3|‘Wt Weenen den xviij. Meert 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-6.
*Anoniem (28 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 april (2)#art1al2|‘Wt Weenen den eersten April 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (2 mei 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/2 mei/VVt Praghe den 17. April|‘VVt Praghe den 17. April’, alinea 3 en 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Dampier’).
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (1)#art1|‘Gheschreuen wt weenen den viij. April’, alinea 1 en 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (2)#art1|‘Met seker tydinghe vvt VVeenen in Oosten-rijck, den 17 April 1620. van den grooten slach ende victorie die s’Keysers volck heeft vercreghen teghen de Rebellen van Bohemen den 12. April 1620. onder t’beleyt vanden Generaelen Graeff van Bucquoy’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art1al7|‘Wt Weenen den xxij. April 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art1|‘Wt Weenen in Oostenrijck 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (12 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 juni#art1al6|‘Wt weenen in Oostenrijck’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (16 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 juli (2)#art2al2|‘Wt Keysers legher van Heytersdorff den xvj. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (26 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/26 augustus#art1al12|‘Met Brieuen wt weenen van x. Augusti’, alinea 12]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/28 augustus/VVt Weenen den 12 dito|‘VVt Weenen den 12 dito. [= 12 augustus 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Grave van Dampir’).
*Anoniem (12 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 september#art1al2|‘Uut Weenen 20. Augusti’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Praghe, den 7 dito|‘VVt Praghe, den 7 dito. [= 7 september 1620]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Dampier’).
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (1)#art2al2|‘Extract vvt sekeren Brieff tot Lintz, gheschreuen den 28. deſer. [= 28 augustus 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art1al2|‘Tijdinghe vvt Praghe, van 1. September’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art2al4|‘VVt Presburgh den 7. September’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Weenen den 1 October|‘VVt Weenen den 1 October’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al6|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art5|‘VVt Brussel 15, October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (6 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/6 november#art3|‘Wt Weenen in Oostenrijck’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art1|‘Tijdinghe wt weenen in Oostenrijck xxviij. Oct. 1620’, alinea 3-4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Estrées, Jean d’ (1624-1707), graaf van Estrées
*Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Parijs den 24 dito|‘Parijs den 24 dito. [= 24 januari 1670]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘de Grave d’Eſtres’).

;Fabert, Abraham de (1599-1662)
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Lutzenburgh, den 8 February|‘Wt Lutzenburgh, den 8 February’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Heer Faber’).

;Fouquet, Nicolas (1615-1680)
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Parijs, den 15 dito|‘Uyt Parijs, den 15 dito. [= 15 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (17 januari 1662) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1662/Nummer 3/Vyt Parys, den 11 dito|‘Vyt Parys, den 11 dito. [= 11 januari 1662]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Gassion, Jean de (1609-1647)
*Anoniem (7 november 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 45/Uyt Comine den 23 dito|‘Uyt Comine den 23 dito. [= 23 oktober 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

;Gonzaga, Carlo I (1580-1637), hertog van Nevers
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (2)#art5|‘Van Parijs den 5. Meert 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Grimaldi, Annibale, graaf van Beuil (ca. 1565-1621)
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Venetien den 5. Februarij, 1621|‘Wt Venetien den 5. Februarij, 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Graef van Boglio’).
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Venetien, den 8. dito|‘VVt Venetien, den 8. dito. [= 8 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘die Grave van Boglio’).

;Guise, Frans van (1612-1639)
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (1)#art2|‘Nieuwe tijdinghe van Parijs den xxvij. Februarij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Frans van Guise vermeld als ‘den oudtsten Sone vanden Hertoch van Guise’).

;Guise, Karel I van (1571-1640)
*Anoniem (27 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/27 februari#art4|‘Met Brieuen van Parijs xv. Februarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.

;Harcourt, Hendrik van (1601-1666)
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt ’t Leger van Termes in Catalonien den 20 dito|‘Uyt ’t Leger van Termes in Catalonien den 20 dito. [= 20 augustus 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

;Joyeuse, Antoine Français de, graaf van Grandpré (1602-1658)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1al3|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’, alinea 3]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘de Graef van Grand Prè’).

;L'Aubespine, Charles de (1580-1653)
*Anoniem (18 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (2)#art1al6|‘Wt weenen in Oostenrijck’, alinea 6]] en [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (2)#art1al9|9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (vermeld als ‘Monsieur de Preaux’).

;La Ferté-Senneterre, Henri de (1599-1681)
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Wt Mouson den 11 dito|‘Wt Mouson den 11 dito. [= 11 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (vermeld als ‘Den Marquiz la Ferte Seneterre’).
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1al6|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’, alinea 6]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘de Marquis de la Ferté Senesterre’).
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Van den Rhijnstroom, den 16 dito|‘Van den Rhijnstroom, den 16 dito. [= 16 februari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Mareschal de la Ferte’).

;La Feuillade, François d’Aubusson de (1631-1691)
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Straesburgh den 2 September|‘Straesburgh den 2 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Maestricht den 7 September|‘Maestricht den 7 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;La Mothe-Houdancourt, Philippe de (1605-1657)
*Anoniem (17 januari 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 3/Uyt Lyons den 31 dito|‘Uyt Lyons den 31 dito. [= 31 december 1644]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

;La Tour d'Auvergne, Henri de, burggraaf van Turenne (1611-1675)
*Anoniem (8 maart 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 11/Wt Parijs den 26 dito|‘Wt Parijs den 26 dito. [= 26 februari 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Mareschal van Turenne’).
*Anoniem (8 maart 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 11/Wt Mommede den 28 dito|‘Wt Mommede den 28 dito. [= 28 februari 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Wt Ceulen den 17 dito|‘Wt Ceulen den 17 dito. [= 17 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Den Ghenerael Turenne’).
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Lutzenburgh, den 8 February|‘Wt Lutzenburgh, den 8 February’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Mareschal Turenne’).

;La Trémoïlle, Henri III de (1598-1674)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Parijs den 8. Maert|‘Wt Parijs den 8. Maert’, alinea 6]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Duc de Tremouille’).
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art2al5|‘Vyt s’ Graven-Hage den 6. Martij 1653’, alinea 5]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘De Prins van Tarente’).

;Le Peletier, Claude (1631-1711)
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Parijs den 26 October|‘Parijs den 26 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Longueville, Hendrik II van (1595-1663)
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Parys, den 14 dito|‘Wt Parys, den 14 dito. [= 14 februari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2].

;Lorraine-Vaudémont, Charles Henri de (1649-1723)
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Ceulen den 6 September|‘Ceulen den 6 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Lotharingen, Francesca van (1592-1669)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘de Hertoginne van Mercoeur’).

;Luynes, Charles de (1578-1621)
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/Wt Vranckrijck|‘Wt Vranckrijck werdt gheschreven, […]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Mancini, Philippe Jules (1641-1707)
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Parys, den 14 dito|‘Wt Parys, den 14 dito. [= 14 februari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Maucint’ [sic]).

;Mayenne, Hendrik van (1578-1621)
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius|‘Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''] (als ‘Ducq de Meyne’).

;Mazarin, Jules (1602-1661)
*Anoniem (7 november 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 45/Uyt Parijs den 28 dito|‘Uyt Parijs den 28 dito. [= 28 oktober 1645]’, alinea 3]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Wt Antwerpen den 22 dito|‘Wt Antwerpen den 22 dito. [= 22 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Parijs, den 15 dito|‘Uyt Parijs, den 15 dito. [= 15 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘de Cardinael Mazarijn’).
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Parys, den 14 dito|‘Wt Parys, den 14 dito. [= 14 februari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2].

;Montmorency, Frans van (1628-1695)
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Cortryk den 18 September|‘Cortryk den 18 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Marchal de Luxenburg’).

;Mouchy, Charles de, markies van Hocquincourt (1599-1658)
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Parys, den 14 dito|‘Wt Parys, den 14 dito. [= 14 februari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Den Mareschal van Horquincourt’).

;Nogaret de Foix, Louis-Charles de (1627-1658)
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Bordeaux, den 6 February|‘Uyt Bordeaux, den 6 February’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Hertogh van Candale’).

;Nogaret de La Valette, Louis de (1593-1639)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Parijs den 8. Maert|‘Wt Parijs den 8. Maert’, alinea 2]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Cardinael de la Valette’).

;Nogoret de La Valette, Jean Louis de
*Anoniem (15 mei 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/15 mei/VVt Ceulen, den 11. May|‘VVt Ceulen, den 11. May’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'' (als ‘de Hertoch van Espernon’).

;Nompar de Caumont, Jacques (1558-1652)
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art4|‘VVt Parijs den 18. Nouember’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (vermeld als ‘Mons de La Force’).

;Palts-Simmern, Anna Henriëtta van (1648-1723)
*Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Parijs den 24 dito|‘Parijs den 24 dito. [= 24 januari 1670]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘de Hertoginne van Enguien’).

;Pas Feuquières, Isaac de (1618-1688)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1al7|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’, alinea 7]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘De Marquis de Fesquiere’).

;Pidou de Saint Olon, François (1640-1720)
*Anoniem (23 november 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Dinsdageditie, nummer 47/Genoua den 30 October|‘Genoua den 30 October’]], ''Oprechte Haerlemse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Puysieulx, Roger Brûlart de (1640-1719)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Solothurn den 17 July|‘Solothurn den 17 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Basel den 19 July|‘Basel den 19 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Geneve den 19 July|‘Geneve den 19 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Richelieu, Kardinaal de (1585-1642)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Parijs den 8. Maert|‘Wt Parijs den 8. Maert’, alinea 2 en 4]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Cardinael Hertogh’).

;Rohan, Hendrik II van (1579-1638)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Basel den 6. Maert|‘Wt Basel den 6. Maert’, alinea 2]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1].

;Roquelaure, Gaston-Jean-Baptiste de (1617-1683)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art1|‘Uyt Parijs den 28. February 1653’]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7.

;Rouxel, Jacques, graaf van Grancey (1603-1680)
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Wt Turin, den 30 dito|‘Wt Turin, den 30 dito. [= 30 januari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1].

;Saint-Nectaire, Henri François de (1657-1703)
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Parijs den 27 Augusti|‘Parijs den 27 Augusti’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Hertog de la Ferté’).

;Savoye, Eugenius van (1663-1736)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Weenen den 16 July|‘Weenen den 16 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Souches, Jean-Louis Raduit de (1608-1682)
*Anoniem (9 november 1666) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1666/Nummer 45/Weenen den 25 October|‘Weenen den 25 October’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Tellier, François-Michel le (1641-1691)
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Parijs den 27 Augustus (2)|‘Parijs den 27 Augustus’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Monsr. de Louvois’).
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Rijssel den 29 Augustus|‘Rijssel den 29 Augustus’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Monsr. de Louvois’).
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Gent den 29 Augusti|‘Gent den 29 Augusti’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Marquis de Louvois’).

;Valois, Karel van, hertog van Angoulême (1573-1650)
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (1)#art2|‘Nieuwe tijdinghe van Parijs den xxvij. Februarij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Karel van Valois vermeld als ‘den Hertoch van Angoulesme’).

;Vauban, Sébastien Le Prestre de (1633-1707)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Straesburg den 20 July|‘Straesburg den 20 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Vendôme, Frans van (1616-1669), hertog van Beaufort
*Anoniem (9 november 1666) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1666/Nummer 45/Parijs den 29 October (1)|‘Parijs den 29 October’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Villars, Claude Louis Hector de (1653-1734)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Straesburg den 20 July|‘Straesburg den 20 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>el8mcil0ffaa4tq66j7887tws4lr3tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Oostenrijk/Historische figuren</title>
    <ns>100</ns>
    <id>72819</id>
    <revision>
      <id>219202</id>
      <parentid>218958</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T12:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>219202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17661" sha1="oorwgar8mplgbyswh22246k1257vp65" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Oostenrijk; historische figuren
| afbeelding   = Eight Famous Austrians.jpg
| alt          = Acht beroemde Oostenrijkers
| beschrijving = Bronnen bij historische, Oostenrijkse figuren
}}
== 17e eeuw ==
;Althann, Michael von (1574-1638)
*Anoniem ([ca. 29 mei] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 29 mei#art4al6|‘Wt Weenen 4. Mey 1620’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Michael von Althann vermeld als ‘Den Graeff van Altheim’).
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 12. November|‘Wt Weenen den 12. November’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Michael von Althann vermeld als ‘den Grave van Altheim’).

;Breuner von Asparn, Johann Graf (1570-1633)
*Anoniem ([20 september 1620]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/20 september/VVt VVeenen den 4. dito|‘VVt VVeenen den 4. dito. [= 4 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Hans Breyner’).
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Weenen den 2. dito|‘VVt Weenen den 2. dito. [= 2 september 1620]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Bremer’).
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (2)#art3al4|‘VVt VVeenen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Hans Preuner’)

;Breyner, Hans
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art1al5|‘Tydinghe vvt VVeenen van December, 1620’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;2-4.

;Collonitsch (= Johann Georg von Kollonitsch (ca. 1580-1636)?)
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art2al5|‘Wt Praghe van Junij 1620’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Colloredo, Hieronymus von (1582-1638)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Basel den 6. Maert|‘Wt Basel den 6. Maert’]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Colloredo’).

;Dietrichstein, Franz von
*Anoniem (22 juni 1618) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/22 juni/VVt Prage, den 9 dito|‘VVt Prage, den 9 dito’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'' (vermeld als ‘Cardinael van Diderichsteen’).
*Anoniem (19 juni 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/19 juni/VVt Weenen den 1. Iunij|‘VVt Weenen den 1. Iunij’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art1|‘Wt Weenen den xxij. April 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (4 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 augustus#art1al3|‘Wt weenen’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem ([ca. 11 augustus] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 11 augustus#art1al4|‘Wt Weenen den xvj. Julij. 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art2|‘Wt Olmitz in Morauia 1. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art1|‘Tydinghe vvt VVeenen van December, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;2-4.
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 17. dito|‘Wt Weenen den 17. dito [= 17 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Cardinael van Dieterichsteyn’).
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito. [= 3 maart 1621]’, alinea 6]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Die Heer Cardinael van Dieterichsteyn’).

;Fürstenberg, Wratislaw I van (1594-1631)
*Anoniem (5 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 december (2)#art1al27|‘Cataloghe vande Coninghen, Princen, Graeven, ende andere Vorsten, met den Keyser Ferdinandvs II. opentlijck houdende tegen de Vnie der Caluinisten, ende alle Adherente Protestanten’, alinea 27]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Heberstorff, Adam von (1585-1629)
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Prage, den 4 dito|‘VVt Prage, den 4 dito. [= 4 september 1620]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Colonel Hebersdorf’).

;Hohenfeld, Ludwig von (1576-1644)
*Anoniem (21 augustus 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (2)#art1|‘Wt Saltsburgh den tweeden Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Khlesl, Melchior
*Anoniem (15 mei 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/15 mei/VVt Weenen den 27. Dito|‘VVt Weenen den 27. Dito. [= 27 april 1619]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''. (als ‘Clesel’).

;Kollonitsch, Ernst von (....-1639)
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt VVeenen, den 7. dito|‘VVt VVeenen, den 7. dito. [= 7 februari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Heere Ernst van Collonits’).

;Kuffsteiner, Johann Jakob (1577-1633)
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (1)#art1al3|‘VVt VVeenen den 26. Augusti 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.

;Kurtz von Senftenau, Johann Jakob (1583-1645)
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art1al6|‘Wt Weenen den xxij. April 1620’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Lampl von Fronsburg, Jakob (1576-1624)
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (1)#art1al3|‘VVt VVeenen den 26. Augusti 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (vermeld als Lampel).

;Landau, Georg von (''fl''. 1611-1621)
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art1|‘Wt weenen in Oostenrijck. Met Tijdinghe van den lesten Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (2)#art2al6|‘Wt Praghe den 7. Augusti’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt VVeenen, den 7. dito|‘VVt VVeenen, den 7. dito. [= 7 februari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Heere Georg van Landaw’).

;Liechtenstein, Karel I van (1569-1627)
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art1al3|‘Wt weenen in Oostenrijck. Met Tijdinghe van den lesten Mey 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (2)#art4|‘Wt Weenen van xxiiij. Junij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (24 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/24 juli#art2al3|‘Wt Weenen vanden tweeden Julij’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 3. Ianuarij|‘Wt Weenen den 3. Ianuarij’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (15 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Praghe den 8. dito|‘Wt Praghe den 8. dito. [= 8 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 3. Ianuarij|‘Wt Weenen den 3. Ianuarij’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Prage den 25. dito|‘Wt Prage den 25. dito. [= 25 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Vorst van Lichtensteyn’).
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Praghe den 2. Martij|‘Wt Praghe den 2. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Vorst van Lichtensteyn’).

;Liechtenstein, Maximiliaan van (1578-1645)
*Anoniem (28 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 april (2)#art1|‘Wt Weenen den eersten April 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 17. dito|‘Wt Weenen den 17. dito [= 17 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Heere Maximiliaen van Lichtensteyn’).

;Meggau, Leonhard Helfried van (1577-1644)
*Anoniem (18 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (2)#art1al6|‘Wt weenen in Oostenrijck’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (vermeld als ‘den Heere Grave van Meccau’).
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 3. Ianuarij|‘Wt Weenen den 3. Ianuarij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 2. Februarij|‘Wt Weenen den 2. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Grave van Meggou’).
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Weenen den 9. Februarij|‘Wt Weenen den 9. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Heere van Meggou’).

;Mollart, Jakob von
*Anoniem (28 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 april (2)#art2|‘Wt Weenen in April 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-8 (vermeld als ‘den Heere van Mollartz’).
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art2|‘Wt Praghe van Junij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Puchheim, Johann Christph II, graaf van
*Anoniem ([22 juni 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/22 juni/VVt Prage, den 9 dito|‘VVt Prage, den 9 dito. [=9 juni 1618]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''. (als ‘Bucheym’).
*Anoniem (30 november 1618) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/30 november/VVt VVeenen, den 11. dito|‘VVt VVeenen, den 11. dito. [= 11 november 1618]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'' (als ‘Grave van Buchaimb’).
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/VVt VVeenen den 22. dito|‘VVt VVeenen den 22. dito [= 22 mei 1619]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''] (als ‘Grave van Bucheym’).

;Starhemberg, Ernst Rüdiger von (1638-1701)
*Anoniem (30 oktober 1783) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October|‘Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Heer Generael Velt-Marschalck den Grave van Starrenberg’).

;Starhemberg, Gotthard von (1563-1622)
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (1)#art2al2|‘Extract vvt sekeren Brieff tot Lintz, gheschreuen den 28. deſer. [= 28 augustus 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (vermeld als ‘Godaert van Starenberch’).

;Starhemberg, Konrad Balthasar von (1612-1687)
*Anoniem (21 februari 1654) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1654/Nummer 8/Van den Rhijnstroom, den 16 dito|‘Van den Rhijnstroom, den 16 dito. [= 16 februari 1654]’]], ''Tijdinge uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Den Graef van Starenbergh’).

;Teufel, Georg (...-1642)
*Anoniem (12 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 juni#art3al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art1al3|‘wt weenen in Oostenrijck. Met Tijdinghe van den lesten Mey 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (2)#art4|‘Wt Weenen van xxiiij. Junij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (18 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 augustus (1)#art2|‘Tijdinghe wt Niewensol van 18. ditto. [= 18 juli 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art2al2|‘Tijdinghe vt Weenen vanden 10. Sept. 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (1)#art1|‘Wt VVeenen. den 1. October’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (vermeld als ‘den Baron van Teufuel’).

;Teuffenbach, Friedrich von (1585-1621)
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art3al6|‘Wt Praghe’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/VVt Ceulen, den 15. Augusti|‘VVt Ceulen, den 15. Augusti’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Trauttmannsdorff (''fl''. 1620)
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (3)#art1al2|‘Wt Praghe den 17. April 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.

;Tschernembl, Georg Erasmus von (1567-1626)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al18|‘Met Brieven wt weenen van v. Augusti’, alinea 18]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8 (vermeld als ‘T’shernembel’).
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (1)#art2al2|‘Extract vvt sekeren Brieff tot Lintz, gheschreuen den 28. deſer. [= 28 augustus 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (vermeld als ‘t’schernemel’).

== 18e eeuw ==
;Kaunitz, Dominik Andreas von (1655-1705)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Weenen den 20 February|‘Weenen den 20 February’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘den Grave van Caunits’).

;Rappach, Karl Ernst (1649-1719)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Weenen den 20 February|‘Weenen den 20 February’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Reisenach, Franz Johann von (1730-1807)
*Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Nederlanden|‘Nederlanden’, alinea 10]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (2 juli 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 79/'s Hage den 30 Juny|‘’s Hage den 30 Juny’, alinea 3]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Wallis, Franz Wenzel von (1696-1774)
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Neiss in Silesien den 16 February|‘Neiss in Silesien den 16 February’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Windisch-Graetz, Leopold Johann Victorin von (1686-1746)
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/’s Gravenhage den 24 January|‘’s Gravenhage den 24 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Graef van Windisgratz’).

== 19e eeuw ==
;Beust, Ferdinand von (1809-1886)
*Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/Naar men verneemt|‘Naar men verneemt zal bij de ontmoeting, welke Keizer Napoleon met den Keizer van Oostenrijk te Salzburg zal hebben, geen fransch minister tegenwoordig zijn. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

;Buol, Karl Ferdinand von (1797-1865)
*Anoniem (25 april 1854) [[De Tijd/1854/Nummer 2129/Parijs, 21 April|‘Parijs, 21 April’, alinea 7]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;3].

;Cobenzl, Ludwig von (1753-1809)
*Anoniem (11 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 59/Sterfberigten|‘Sterfberigten’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Haymerle, Heinrich von (1828-1881)
*Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/Weenen, 23 April|‘Weenen, 23 April’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].

;Johan Salvator van Oostenrijk
*Anoniem (12 oktober 1913) [[Het Vaderland/Jaargang 45/Nummer 243/De verkoop van Johann Orth's bibliotheek|‘De verkoop van Johann Orth's bibliotheek’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, B, [p.&amp;nbsp;2].

;Schwarzenberg, Karl Philipp zu (1771-1820)
*Anoniem (6 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 54/Petersburg den 8 van Sprokkelmaand|‘Petersburg den 8 van Sprokkelmaand [= 8 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Stadion, Philipp von (1763-1824)
*Anoniem (18 februari 1814) [[Nederlandsche Staatscourant/1814/Nummer 41/Uit de engelsche dagbladen|‘Uit de engelsche dagbladen, […]’, alinea 3]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Stürgkh, Karl von (1859-1916)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/Verwarde toestanden|‘Verwarde toestanden’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Stürmer, Ignaz von (1750/1752-1829)
*Anoniem (9 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 57/Konstantinopolen den 20 van Louwmaand|‘Konstantinopolen den 20 van Louwmaand [= 20 januari 1809]’, alinea 2]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== 20e eeuw ==
;Streeruwitz, Ernst (1874-1952)
*Anoniem (19 juli 1929) [[De Indische Courant/Jaargang 8/Nummer 252/Moordaanslag|‘Moordaanslag’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>oorwgar8mplgbyswh22246k1257vp65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Mark Brandenburg</title>
    <ns>100</ns>
    <id>76950</id>
    <revision>
      <id>219211</id>
      <parentid>205584</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>219211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="m49pc0u796som29fqdfr13yy2h8t986" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van het mark&amp;shy;graaf&amp;shy;schap Bran&amp;shy;den&amp;shy;burg
| afbeelding   = Mark Brandenburg um 1618 auf heutige Ländergrenzen übertragen.png
| alt          = omvang van Brandenburg in 1618 vergeleken met de huidige grenzen
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van het [[w:nl:Mark Brandenburg|markgraafschap Brandenburg]].
}}
== Vorsten en leden van vorstenhuizen ==
;Frederik I van Pruisen (1657-1713)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Berlyn den 22 July|‘Berlyn den 22 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Ceurvorst’).
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Brussel den 20 September|‘Brussel den 20 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Heer Keurvorst van Brandenburg’).

;Frederik Willem I van Brandenburg (1620-1688)
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Konincks-berghen den 11 Augusti|‘Konincks-berghen den 11 Augusti’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (9 november 1666) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1666/Nummer 45/Maeghdenburgh den 25 October|‘Maeghdenburgh den 25 October’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Leypzich den 19 Octob.|‘Leypzich den 19 Octob.’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Ceurvorst van Brandenburg’).

;Georg Willem van Brandenburg (1595-1640)
*Anoniem ([ca. 22 juli] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 22 juli#art1al11|‘Waerachtighe Tijdinghen wt Weenen den 29. Junio 1620’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.

;Sophie Charlotte van Hannover (1668-1705)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Hamburg den 2 Maert|‘Hamburg den 2 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Ceurvorſtinne van Brandenburg’)

== Historische figuren ==
;Hoverbeck, Johann Dietrich von (1652-1714)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Warschau den 11 July|‘Warschau den 11 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

[[Categorie:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>m49pc0u796som29fqdfr13yy2h8t986</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/192</title>
    <ns>104</ns>
    <id>83167</id>
    <revision>
      <id>219258</id>
      <parentid>215253</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T18:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1647" sha1="aaochceols48gnax5zjx49364gxxfe5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH||''Schilders en Schilderessen''.|165}}&lt;/noinclude&gt;niet verdrieten, moet ik hier by ten voorbeelt verhalen.&lt;br&gt;{{gap}}Ik was toenmaals onder zyne Discipelen de oudste Leerling, geplaatst boven zyn Schilderkamer, d’andere in een vertrek beneden over de middelplaats, daar wy, ik van boven, en zy van beneden, elkander dikwils toespraken, wanneer hy was uitgegaan. Zy vryden my ook by tyden wel eens om een tros muskadel druiven, daar ik hen aan konde helpen, wyl de Wyngaart tot boven het Zoldervenster was opgegroeit; het welk ik zoo voorzichtig niet konde doen, of het wierd door vallen van losse druiven en bladen ontdekt door de meit, en haren Meester aangebracht; die daar op by my kwam en zeide: dat hy wel konde bemerken dat wy genegen waren om by malkander te wezen, en dat ik met uit het venster hun toe te roepen, ongenoegen mocht geven aan de Buuren, als of men hun vryheit bespiedde, (zonder eens van de Druiven te melden) waarom hy geraden vond my by hen te laten zitten, gelyk geschiedde. Wat raad nu? de pas om aan druiven te geraken, waar van ons de Muskadelsmaak nog de tong kittelde, was hier door afgesneden, en de Wyngaard was te hoog van stam om ’er van den grond by te konnen reiken. Overzulks werd ’er met gemeen overleg goedgekeurt, een Pennemes boven aan den stok van een Raagbol te binden, om de trossen te bereikqn en af te snyden. De vond was goed, maar de stok te kort, des was men genoodzaakt een ledig biervat te gebruiken om daar op te staan, dat my by loting te beurt viel, en twee anderen aan wederzyde te staan, om in hunne schortekleeden de trossen, die afdropen, zonder kwetzen te vangen, mitsgaders&lt;noinclude&gt;{{RH||L 3|de}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aaochceols48gnax5zjx49364gxxfe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85351</id>
    <revision>
      <id>219275</id>
      <parentid>219114</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T19:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>219275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="oel4qex1yiywye0kz6n9b1uklxl28ic" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{larger|{{sp|INHOUD.}}}}}}
 

{{r|Bladz.}}
{{dotlist||{{asc|INLEIDING}}|I.}}
{{dotlist||{{gap|05.em}}§ 1. {{asc|KERKELIJK (GEESTELIJK) DRAMA. (MYSTERIE EN MIRAKELSPEL.)}}| I.}}
{{dotlist||{{gap|05.em}}§ 2. {{asc|WERELDLIJK DRAMA (ABELE SPELEN, SOTTERNIEN, CLUYTEN)}}| XXXIV.}}
{{dotlist||{{asc|EEN ABEL SPEL VAN [[Esmoreit|ESMOREIT]], SCONINCS SONE VAN CECILIEN, ENDE ENE SOTTERNIE DAER NA VOLGHENDE}}|{{pli|1|70}}.}}
{{dotlist||hier beghint die sotternie ([[Lippijn|{{asc|LIPPIJN}}]])|{{pli|60|70}}.}}
EEN ABEL SPEL ENDE EEN EDEL DINC VAN DEN HERTOGHE VAN BRUYSWIJC, HOE HI WERT MINNENDE DES ROEDELIOENS DOCHTER VAN ABELANT, ENDE ENE SOTTERNIE NA VOLGHENDE 75.
&lt;br&gt;hier beghint die sotternie (BUSKENBLASER) 126.
&lt;br&gt;EEN ABEL SPEL VAN LANSELOET VAN DENEMERKEN, HOE HI WERT MINNENDE ENE JONCFROU, DI MET SYNDER MOEDER DIENDE, ENDE ENE SOTTERNIE NA VOLGHENDE 141.
&lt;br&gt;Hier beghint die sotternie (HEXE) 183.
&lt;br&gt;ENE SOTTE BOERDE ENDE ENE GOEDE SOTTERNIE (DRIE DAGHE HERE) 190.
&lt;br&gt;ENE SOTTE BOERDE ENDE ENE GOEDE SOTTERNIE (TRUWANTEN) 210.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oel4qex1yiywye0kz6n9b1uklxl28ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85375</id>
    <revision>
      <id>219201</id>
      <parentid>219193</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T12:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>219201</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11576" sha1="78wawzis9yu0smk16dzs2t5bp7901jb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;
{| style=&quot;width:100%;&quot;
| style=&quot;width:40%;vertical-align:bottom;&quot; | {{xx-larger|Oprechte Haerlemse}}
| style=&quot;width:20%;&quot; | [[Bestand:Oprechte Haerlemsche Courant vol 1737 no 006 coat of arms.jpg|100px|center]]
| style=&quot;width:40%;vertical-align:bottom;text-align:right;&quot; | {{xx-larger|N{{sup|o}}. 44.}}
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
{{xx-larger|Saturdaegse Courant.}}
|}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|BARBARYE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{initiaal|Z}}Alee den 30 Augusti. Na dat wy met het Scheepje de Johanna Cornelia van Amsterdam waren tzeyl gegaen, de wil hebbende na de Canarisse Eylanden, en gekomen waren op de hoogte van 38 Graden en 25 Minuten buyten de Portugaelse Kust, zagen wy des morgens een Rover met 12 Stucken en 10 Bassen, welcke 150 Mannen op had: hy toonde ons een Algiersse Vlag, en wy de Prince; hy sont aen ons sijn Sloep, roepende, maekt een Tou klaer, wy zijn Algiersse: 2 Man van haer tot ons over komende, vraegden na onse Turckse Vry-Brief, die wy toonden; wy vroegen oock nae haer Pas, maer sy antwoorden, dat de Schipper dan aen Boort komen most, doch dat sulks onnodig was, also wy wel tien konden, dat sy Algiersse waren: sy voeren daer op wel na Boort, doch quamen naderhandt met haer Boot wederom, en dwongen ons door haer Houwers en Pistoolen om te wijcken; sy dooden een van ons Volk en visten de rest, die over Boort sprongh, op. Van dese Somer zijn hier wel 14 Hollantse en 3 Engelsse Schepen opgebracht.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|TURCKYE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Smirna den eersten September. In het Canael van Xio onthouden sig 11 Schepen; sommige willen, dat het Fransse, en andere, dat het Rovers zijn. Hier is men seer ontstelt over de groote Nederlage voor Weenen, voor welcke Stadt de Turcken seggen, dat wel 100000 Mannen, en onder deselve seer veel groote Personagien, gebleven zijn.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|ITALIE}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{gap}}Genoua den 9 Octob. Tot Porto Longone zijn reets 29 Spaensse Galeyen van Napels gearriveert.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{gap}}Roma den 9 October. Den Poolssen Secretaris Talenti heeft van den Paus het Ridderschap van St. Pieter, ’t welck 150 Scudi jaerlijckx kan opbrengen, en dan noch een Pensioen van 200 Scudi in Spangien, bekomen: Den Prins van Palestrina heeft hem oock een Gout Crucifix voor sijn Coningh gegeven. De Spaensse Zee-Armade is voorbv Civita Vecchia gepasseert.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Livorno den 11 October. Den 6 deser is alhier gearriveert het Schip Maria Rosa, Capit. Thomas Achtien, Engelsman, komende van Londen, mancquerende van daer 65, van Cadix 40, Mallaga 39, Alicanten 20, en Barcelona 8 dagen. Den 8 dito ’t Schip de Liefde, Cap. Adriaen Broin, Hollander, komende en mancquerende van Smirna 33 dagen, van Corfu van den 15 September, en van Messina van den eersten deser. En op heden ’t Schip Thomas en Pieter, Capit. Richard Lene, Engelsman, komende van Alessandretta in 42, en van Messina in 12 dagen.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{gap}}Livorno den 11 October. Met het Schip de Liefde, van Smirna met het Convoy van Capiteyn Marrevelt vertrocken, en alleen hier gearriveert, heeft men tydinge, dat deselve boven Corfu heeft ontmoet twee Tripoleesse Rovertjes, by haer hebbende een Venetiaensse Prijs met Hout, welcke gemelde Capiteyn Marrevelt haer weder afgenomen, en 50 Turcken gevangen gekregen had, doch sonder Gevecht; maer dat hy, tot Messina gekomen, verstaen hebbende de Stilstant van Wapenen, die tusschen de Hollanders en Tripolesen gemaeckt is, niet alleen het Scheepje ontslagen had, maer oock nae Tripoli is gaen convoyeren, om het selve van de Maltheser Galeyen te bevryden, ’t welck de oorsaeck is, dat deselve Capiteyn hier noch niet is gekomen.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}Venetien den 15 October. Den 5 deser is alhier gearriveert het Schip St. Spiridion, Capit. Francisco Picolo, komende van Constantinopolen en Smirna. Den 6 dito de Koopmans Galey St. Antonio di Padoua, Cap. Francisco Dragazzo, komende van Spalatro. Den 13 ’t Schip Madonna di Faranamani, Capit. Jacob Predicari, komende van Zanten: Item de Pinck St. Zorzi, Capit. Zafiri Policala, komende van Tripoli di Barbaria en Zanten: Item ’t Fregat St. Antonio di Padoua, Capit. Gerolamo Banovich, komende van Trapani: En dan noch ’t Schip Madonna de Sisia, Schipper Vizzo Micalici, komende van Cefalonien.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Venetien den 15 October. Men heeft hier eenige advysen uyt Constantinopolen, dat de outste Prince, Broeder van den Grooten Sultan, met de nagelaten Schat van de Sultane, sijn overleden Moeder, eenigh Volck aen neemt, om sig op de Throon van ’t Ottomannisse Rijck te stellen, als pretenderende, dat deselve hem toekomt. Van Zanten heeft men advys, dat den Grooten Sultan weder tot Adrianopolen is gearriveert.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|ENGELAN|0.5em}}T, &amp;c.}}}}
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Van Newmarket heeft men advys, dat den Coningh tot Audley-end door verscheyde Edelluyden opgewacht is geweest, welcke hem alle congratuleerden over sijn verlossingh van het laetste schrickelijck Complot. De Sherifs van Nortfolck, Suffolck en Cambridge hebben des anderendaegs sijn Majesteyt mede wesen opwachten. Op Woensdagh begonden de Sessien in de Old-Baly, alwaer des Conings Commissie, constituerende den Lord Major tot Rechter van dat Hof, als te voren, wiert gelesen: alle de Rechters, en verscheyde van de Aldermans, zijn daer in oock geconstitueert, om Pleydoyen van de Kroon, van Oyer en Terminer, en van ’t vrylaten uyt de Gevangenis, te mogen houden: Vervolgens nam den Lord Chef-Justicier Jeofferyes sijn plaets aen de rechter handt van den Lord Mayor. In dese Sessien heeft men een Indictement opgestelt tegens een Constapele die over eenige tijdt een Capiteyn van de Trainbands in ’t storen van een Vergadering abuseerde. De Persoon, welcke voor eenige tijdt Mr. Welch in Cancelary-lane doode, is alleen schuldigh aen Man-slag bevonden. De Weduwe van de geene, die in de Executie van de Lord Russel wiert gedoot, heeft een Appel tegens de Persoon, die het gedaen heeft, ingebracht. Eenen Mr. Fletcher, zijnde een Doctor, die men beschulgt, dat het storen van een Vergaderingh verhindert heeft, is in 100 Ponden Boete gecondemneert, en gevangen geset, tot dat hy dese Somme sal hebben betaelt. Van de Gevangens, die zedert eenige dagen met behendigheyt uyt Gatehouse zijn gevlucht, heeft men ’er weder een gekregen. Voorleden Woensdagh nach ontstont een Brandt aen de lage zyde van St. Jaems, welcke, voor dat die geblust konde werden, eenige kleyne Huysen en Stallen consumeerde. Tot Mansfeild en in ’t Graefschap Darby is de laetste Aertbeving mede geweest, durende ruym een half uur; in de eerste Plaets is weynig schade geschiet, doch in ’t Graefschap is een Dorp geweest, alwaer de Huysen altemael omgeworpen en verstroyt zijn; 5 a 6 Huysen waren met Familien en alles door de Aerde als ingeswolgen. De Sessien in de Old-Baly zijn noch niet ge-eyndigt.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Den 19 deser is sijn Koninckl. Hoogheyt na Newmarket vertrocken; men meent, dat het Hof daer wel eenigen tijdt mocht blijven, ten zy het weder daer in eenige verandering brengt. Haer Koninckl. Hoogheyt en de Princesse Anna bevinden sig noch alhier, soo men meent, om by de Koninginne over de doot van haer Broeder de Condoleantie af te leggen. Men heeft wel opmercking gehad, dat de Aldermans, als sy met den Lord Mayor gingen, haer gewoonlijcke Klederen niet aengedaen hadden; doch nu, dat sy weder herstelt zijn, gaen sy als voor heen gekleet.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Men heeft advys, dat des Conings vloot, gecommandeert door den Lord Darthmouth, tot Tanger is gearriveert, soo dat men in ’t korte staet te horen, wat deselve sal ondernemen. Men heeft hier eenig advys, dat de Fransse Troupen, op de instantie van onsen Coningh, uyt Vlaenderen sullen trecken; ’t welck waer zijnde, een groote Pas tot een Vrede in de Christenheyt soude konnen geven.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sc|Duytsland}} en d’aengrensende {{sc|Rycken}}.}}}}
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October. Na dat Barkan door ons is ingenomen, t’eenemael geruineert en afgebrant, hebben sijn Konincklijcke Majesteyt van Poolen en den Heer Hertog van Lottharingen ’s anderen daegs het Te Deum Laudamus laten singen, en van beyde syden de Stucken Geschut drie mael met scherp op Gran laten lossen. Op gisteren avont zijn de Schepen tot de Schip brug aengekomen, welcke een uur van Gran tot in een Eylandt sal geslagen werden; en soo dra als men aldaer een Cortijne opgerecht sal hebben, sal de andere helft van de Schip-brugge oock gelegt, de Volckeren daer over gebracht, en Gran geattacqueert werden. Op morgen verwacht men de Ceur-Beyersse en Franckisse Troupen in ’t Leger, doch de Cavallerye van die Volckeren gaet weder in ’t Rijck na huys, alsoo ’er groot gebreck aen Voeragie, die wel 3 a 4 Mijlen verre gehaelt moet werden, is. Op heden zijn de Ceur-Brandenburgse Volckeren oock by de Konincklijcke Armee gekomen, doch niet in soo grooten getal, als men wel gemeent hadde. Het laetste verlies van den Vyant werde nu alleen op 6000 Man gereeckent, en bevinden sig by de Keyserl. en Koninckl. Armeen 1200 Gevangenen, benevens den Bassa van Silistrien; den Bassa van Aleppo is doot gebleven: van de Keyserl: Volckeren is weynig Volck doot en gequetst. Na men tyding heeft soude den Grooten Visier met 24000 Man van Ossen na Gran in aentocht zijn geweest, doch op de tyding van ’t slaen der sijne weder te rugge na Ossen getrocken wesen, na dat alvoorens een stercke Besetting in Gran hadde gelegt. Den Heer Hertog van Lottharingen gaet dickwils met den Heer Generael Velt-Marschalck den Grave van Starrenberg en andere hooge Officiers uyt, om de half-geleyde Schip brug te recognoseeren. De Turcken schieten gedurig met haer Geschut uyt Gran in ons Leger, maer konnen niet raken: De Janitsaren schieten mede met Dobbel haecken van onder de Stadts Muren op de Ruyters, welcke haer Paerden in den Donauw laten drincken.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{gap}}Weenen den 17 October. Men heeft alhier de naem van onsen Bisschop, een algemeen Jubilé, ’t welck door den Paus toegestaen is, om voor de geluckige Progressen van de Christelijcke Wapemem tegens de Turcken te bidden, gepubliceert. Daer werdt noch gedurig veel Voorraet na ’t Keyserl. Hof gevoert, alsoo ’t selve geresolveert is, om van de Winter tot Lints te blyven.
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{gap}}Wurtzburg den 20 October. Men meent, dat de Franckise Cavallery weder herwaerts sal komen, doch d’Infantery noch eenigen tijdt in Ongaryen blyven campeeren, en dan in Moravien in de Winter quartieren trecken. In de voorledene Weeck is veel Buyt, die de onse in ’t ontset van Weenen bekomen hebben, hier door gepasseert, bestaende die van den Generael Wachtmr. Thungen in 2 Kameelen, 4 Buffels, en 72 Ongarise Ossen, en die van den Oversten Luyt. Cob in een Turckse Wagen, van 2 groote Buffels getrocken, waer in {{SIC|genige|eenige}} Turckse Kleederen waren,&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78wawzis9yu0smk16dzs2t5bp7901jb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219206</id>
      <parentid>219201</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>219206</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11580" sha1="e35c3fl8bq2ot8rx5eaodygnxyv64r8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;
{| style=&quot;width:100%;&quot;
| style=&quot;width:40%;vertical-align:bottom;&quot; | {{xx-larger|Oprechte Haerlemse}}
| style=&quot;width:20%;&quot; | [[Bestand:Oprechte Haerlemsche Courant vol 1737 no 006 coat of arms.jpg|100px|center]]
| style=&quot;width:40%;vertical-align:bottom;text-align:right;&quot; | {{xx-larger|N{{sup|o}}. 44.}}
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
{{xx-larger|Saturdaegse Courant.}}
|}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|BARBARYE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{initiaal|Z}}Alee den 30 Augusti. Na dat wy met het Scheepje de Johanna Cornelia van Amsterdam waren tzeyl gegaen, de wil hebbende na de Canarisse Eylanden, en gekomen waren op de hoogte van 38 Graden en 25 Minuten buyten de Portugaelse Kust, zagen wy des morgens een Rover met 12 Stucken en 10 Bassen, welcke 150 Mannen op had: hy toonde ons een Algiersse Vlag, en wy de Prince; hy sont aen ons sijn Sloep, roepende, maekt een Tou klaer, wy zijn Algiersse: 2 Man van haer tot ons over komende, vraegden na onse Turckse Vry-Brief, die wy toonden; wy vroegen oock nae haer Pas, maer sy antwoorden, dat de Schipper dan aen Boort komen most, doch dat sulks onnodig was, also wy wel tien konden, dat sy Algiersse waren: sy voeren daer op wel na Boort, doch quamen naderhandt met haer Boot wederom, en dwongen ons door haer Houwers en Pistoolen om te wijcken; sy dooden een van ons Volk en visten de rest, die over Boort sprongh, op. Van dese Somer zijn hier wel 14 Hollantse en 3 Engelsse Schepen opgebracht.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|TURCKYE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Smirna den eersten September. In het Canael van Xio onthouden sig 11 Schepen; sommige willen, dat het Fransse, en andere, dat het Rovers zijn. Hier is men seer ontstelt over de groote Nederlage voor Weenen, voor welcke Stadt de Turcken seggen, dat wel 100000 Mannen, en onder deselve seer veel groote Personagien, gebleven zijn.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|ITALIE}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{gap}}Genoua den 9 Octob. Tot Porto Longone zijn reets 29 Spaensse Galeyen van Napels gearriveert.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{gap}}Roma den 9 October. Den Poolssen Secretaris Talenti heeft van den Paus het Ridderschap van St. Pieter, ’t welck 150 Scudi jaerlijckx kan opbrengen, en dan noch een Pensioen van 200 Scudi in Spangien, bekomen: Den Prins van Palestrina heeft hem oock een Gout Crucifix voor sijn Coningh gegeven. De Spaensse Zee-Armade is voorbv Civita Vecchia gepasseert.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Livorno den 11 October. Den 6 deser is alhier gearriveert het Schip Maria Rosa, Capit. Thomas Achtien, Engelsman, komende van Londen, mancquerende van daer 65, van Cadix 40, Mallaga 39, Alicanten 20, en Barcelona 8 dagen. Den 8 dito ’t Schip de Liefde, Cap. Adriaen Broin, Hollander, komende en mancquerende van Smirna 33 dagen, van Corfu van den 15 September, en van Messina van den eersten deser. En op heden ’t Schip Thomas en Pieter, Capit. Richard Lene, Engelsman, komende van Alessandretta in 42, en van Messina in 12 dagen.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{gap}}Livorno den 11 October. Met het Schip de Liefde, van Smirna met het Convoy van Capiteyn Marrevelt vertrocken, en alleen hier gearriveert, heeft men tydinge, dat deselve boven Corfu heeft ontmoet twee Tripoleesse Rovertjes, by haer hebbende een Venetiaensse Prijs met Hout, welcke gemelde Capiteyn Marrevelt haer weder afgenomen, en 50 Turcken gevangen gekregen had, doch sonder Gevecht; maer dat hy, tot Messina gekomen, verstaen hebbende de Stilstant van Wapenen, die tusschen de Hollanders en Tripolesen gemaeckt is, niet alleen het Scheepje ontslagen had, maer oock nae Tripoli is gaen convoyeren, om het selve van de Maltheser Galeyen te bevryden, ’t welck de oorsaeck is, dat deselve Capiteyn hier noch niet is gekomen.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}Venetien den 15 October. Den 5 deser is alhier gearriveert het Schip St. Spiridion, Capit. Francisco Picolo, komende van Constantinopolen en Smirna. Den 6 dito de Koopmans Galey St. Antonio di Padoua, Cap. Francisco Dragazzo, komende van Spalatro. Den 13 ’t Schip Madonna di Faranamani, Capit. Jacob Predicari, komende van Zanten: Item de Pinck St. Zorzi, Capit. Zafiri Policala, komende van Tripoli di Barbaria en Zanten: Item ’t Fregat St. Antonio di Padoua, Capit. Gerolamo Banovich, komende van Trapani: En dan noch ’t Schip Madonna de Sisia, Schipper Vizzo Micalici, komende van Cefalonien.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Venetien den 15 October. Men heeft hier eenige advysen uyt Constantinopolen, dat de outste Prince, Broeder van den Grooten Sultan, met de nagelaten Schat van de Sultane, sijn overleden Moeder, eenigh Volck aen neemt, om sig op de Throon van ’t Ottomannisse Rijck te stellen, als pretenderende, dat deselve hem toekomt. Van Zanten heeft men advys, dat den Grooten Sultan weder tot Adrianopolen is gearriveert.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|ENGELAN|0.5em}}T, &amp;c.}}}}
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Van Newmarket heeft men advys, dat den Coningh tot Audley-end door verscheyde Edelluyden opgewacht is geweest, welcke hem alle congratuleerden over sijn verlossingh van het laetste schrickelijck Complot. De Sherifs van Nortfolck, Suffolck en Cambridge hebben des anderendaegs sijn Majesteyt mede wesen opwachten. Op Woensdagh begonden de Sessien in de Old-Baly, alwaer des Conings Commissie, constituerende den Lord Major tot Rechter van dat Hof, als te voren, wiert gelesen: alle de Rechters, en verscheyde van de Aldermans, zijn daer in oock geconstitueert, om Pleydoyen van de Kroon, van Oyer en Terminer, en van ’t vrylaten uyt de Gevangenis, te mogen houden: Vervolgens nam den Lord Chef-Justicier Jeofferyes sijn plaets aen de rechter handt van den Lord Mayor. In dese Sessien heeft men een Indictement opgestelt tegens een Constapele die over eenige tijdt een Capiteyn van de Trainbands in ’t storen van een Vergadering abuseerde. De Persoon, welcke voor eenige tijdt Mr. Welch in Cancelary-lane doode, is alleen schuldigh aen Man-slag bevonden. De Weduwe van de geene, die in de Executie van de Lord Russel wiert gedoot, heeft een Appel tegens de Persoon, die het gedaen heeft, ingebracht. Eenen Mr. Fletcher, zijnde een Doctor, die men beschulgt, dat het storen van een Vergaderingh verhindert heeft, is in 100 Ponden Boete gecondemneert, en gevangen geset, tot dat hy dese Somme sal hebben betaelt. Van de Gevangens, die zedert eenige dagen met behendigheyt uyt Gatehouse zijn gevlucht, heeft men ’er weder een gekregen. Voorleden Woensdagh nach ontstont een Brandt aen de lage zyde van St. Jaems, welcke, voor dat die geblust konde werden, eenige kleyne Huysen en Stallen consumeerde. Tot Mansfeild en in ’t Graefschap Darby is de laetste Aertbeving mede geweest, durende ruym een half uur; in de eerste Plaets is weynig schade geschiet, doch in ’t Graefschap is een Dorp geweest, alwaer de Huysen altemael omgeworpen en verstroyt zijn; 5 a 6 Huysen waren met Familien en alles door de Aerde als ingeswolgen. De Sessien in de Old-Baly zijn noch niet ge-eyndigt.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Den 19 deser is sijn Koninckl. Hoogheyt na Newmarket vertrocken; men meent, dat het Hof daer wel eenigen tijdt mocht blijven, ten zy het weder daer in eenige verandering brengt. Haer Koninckl. Hoogheyt en de Princesse Anna bevinden sig noch alhier, soo men meent, om by de Koninginne over de doot van haer Broeder de Condoleantie af te leggen. Men heeft wel opmercking gehad, dat de Aldermans, als sy met den Lord Mayor gingen, haer gewoonlijcke Klederen niet aengedaen hadden; doch nu, dat sy weder herstelt zijn, gaen sy als voor heen gekleet.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Men heeft advys, dat des Conings vloot, gecommandeert door den Lord Darthmouth, tot Tanger is gearriveert, soo dat men in ’t korte staet te horen, wat deselve sal ondernemen. Men heeft hier eenig advys, dat de Fransse Troupen, op de instantie van onsen Coningh, uyt Vlaenderen sullen trecken; ’t welck waer zijnde, een groote Pas tot een Vrede in de Christenheyt soude konnen geven.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sc|Duytsland}} en d’aengrensende {{sc|Rycken}}.}}}}
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October. Na dat Barkan door ons is ingenomen, t’eenemael geruineert en afgebrant, hebben sijn Konincklijcke Majesteyt van Poolen en den Heer Hertog van Lottharingen ’s anderen daegs het Te Deum Laudamus laten singen, en van beyde syden de Stucken Geschut drie mael met scherp op Gran laten lossen. Op gisteren avont zijn de Schepen tot de Schip brug aengekomen, welcke een uur van Gran tot in een Eylandt sal geslagen werden; en soo dra als men aldaer een Cortijne opgerecht sal hebben, sal de andere helft van de Schip-brugge oock gelegt, de Volckeren daer over gebracht, en Gran geattacqueert werden. Op morgen verwacht men de Ceur-Beyersse en Franckisse Troupen in ’t Leger, doch de Cavallerye van die Volckeren gaet weder in ’t Rijck na huys, alsoo ’er groot gebreck aen Voeragie, die wel 3 a 4 Mijlen verre gehaelt moet werden, is. Op heden zijn de Ceur-Brandenburgse Volckeren oock by de Konincklijcke Armee gekomen, doch niet in soo grooten getal, als men wel gemeent hadde. Het laetste verlies van den Vyant werde nu alleen op 6000 Man gereeckent, en bevinden sig by de Keyserl. en Koninckl. Armeen 1200 Gevangenen, benevens den Bassa van Silistrien; den Bassa van Aleppo is doot gebleven: van de Keyserl: Volckeren is weynig Volck doot en gequetst. Na men tyding heeft soude den Grooten Visier met 24000 Man van Ossen na Gran in aentocht zijn geweest, doch op de tyding van ’t slaen der sijne weder te rugge na Ossen getrocken wesen, na dat alvoorens een stercke Besetting in Gran hadde gelegt. Den Heer Hertog van Lottharingen gaet dickwils met den Heer Generael Velt-Marschalck den Grave van Starrenberg en andere hooge Officiers uyt, om de half-geleyde Schip brug te recognoseeren. De Turcken schieten gedurig met haer Geschut uyt Gran in ons Leger, maer konnen niet raken: De Janitsaren schieten mede met Dobbel haecken van onder de Stadts Muren op de Ruyters, welcke haer Paerden in den Donauw laten drincken.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{gap}}Weenen den 17 October. Men heeft alhier, in de naem van onsen Bisschop, een algemeen Jubilé, ’t welck door den Paus toegestaen is, om voor de geluckige Progressen van de Christelijcke Wapemem tegens de Turcken te bidden, gepubliceert. Daer werdt noch gedurig veel Voorraet na ’t Keyserl. Hof gevoert, alsoo ’t selve geresolveert is, om van de Winter tot Lints te blyven.
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{gap}}Wurtzburg den 20 October. Men meent, dat de Franckise Cavallery weder herwaerts sal komen, doch d’Infantery noch eenigen tijdt in Ongaryen blyven campeeren, en dan in Moravien in de Winter quartieren trecken. In de voorledene Weeck is veel Buyt, die de onse in ’t ontset van Weenen bekomen hebben, hier door gepasseert, bestaende die van den Generael Wachtmr. Thungen in 2 Kameelen, 4 Buffels, en 72 Ongarise Ossen, en die van den Oversten Luyt. Cob in een Turckse Wagen, van 2 groote Buffels getrocken, waer in {{SIC|genige|eenige}} Turckse Kleederen waren,&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e35c3fl8bq2ot8rx5eaodygnxyv64r8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219207</id>
      <parentid>219206</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>219207</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11580" sha1="g2gj6ktcn99j5jowbjsxvralb7sgu8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;
{| style=&quot;width:100%;&quot;
| style=&quot;width:40%;vertical-align:bottom;&quot; | {{xx-larger|Oprechte Haerlemse}}
| style=&quot;width:20%;&quot; | [[Bestand:Oprechte Haerlemsche Courant vol 1737 no 006 coat of arms.jpg|100px|center]]
| style=&quot;width:40%;vertical-align:bottom;text-align:right;&quot; | {{xx-larger|N{{sup|o}}. 44.}}
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
{{xx-larger|Saturdaegse Courant.}}
|}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|BARBARYE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{initiaal|Z}}Alee den 30 Augusti. Na dat wy met het Scheepje de Johanna Cornelia van Amsterdam waren tzeyl gegaen, de wil hebbende na de Canarisse Eylanden, en gekomen waren op de hoogte van 38 Graden en 25 Minuten buyten de Portugaelse Kust, zagen wy des morgens een Rover met 12 Stucken en 10 Bassen, welcke 150 Mannen op had: hy toonde ons een Algiersse Vlag, en wy de Prince; hy sont aen ons sijn Sloep, roepende, maekt een Tou klaer, wy zijn Algiersse: 2 Man van haer tot ons over komende, vraegden na onse Turckse Vry-Brief, die wy toonden; wy vroegen oock nae haer Pas, maer sy antwoorden, dat de Schipper dan aen Boort komen most, doch dat sulks onnodig was, also wy wel tien konden, dat sy Algiersse waren: sy voeren daer op wel na Boort, doch quamen naderhandt met haer Boot wederom, en dwongen ons door haer Houwers en Pistoolen om te wijcken; sy dooden een van ons Volk en visten de rest, die over Boort sprongh, op. Van dese Somer zijn hier wel 14 Hollantse en 3 Engelsse Schepen opgebracht.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|TURCKYE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Smirna den eersten September. In het Canael van Xio onthouden sig 11 Schepen; sommige willen, dat het Fransse, en andere, dat het Rovers zijn. Hier is men seer ontstelt over de groote Nederlage voor Weenen, voor welcke Stadt de Turcken seggen, dat wel 100000 Mannen, en onder deselve seer veel groote Personagien, gebleven zijn.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|ITALIE}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{gap}}Genoua den 9 Octob. Tot Porto Longone zijn reets 29 Spaensse Galeyen van Napels gearriveert.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{gap}}Roma den 9 October. Den Poolssen Secretaris Talenti heeft van den Paus het Ridderschap van St. Pieter, ’t welck 150 Scudi jaerlijckx kan opbrengen, en dan noch een Pensioen van 200 Scudi in Spangien, bekomen: Den Prins van Palestrina heeft hem oock een Gout Crucifix voor sijn Coningh gegeven. De Spaensse Zee-Armade is voorbv Civita Vecchia gepasseert.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Livorno den 11 October. Den 6 deser is alhier gearriveert het Schip Maria Rosa, Capit. Thomas Achtien, Engelsman, komende van Londen, mancquerende van daer 65, van Cadix 40, Mallaga 39, Alicanten 20, en Barcelona 8 dagen. Den 8 dito ’t Schip de Liefde, Cap. Adriaen Broin, Hollander, komende en mancquerende van Smirna 33 dagen, van Corfu van den 15 September, en van Messina van den eersten deser. En op heden ’t Schip Thomas en Pieter, Capit. Richard Lene, Engelsman, komende van Alessandretta in 42, en van Messina in 12 dagen.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{gap}}Livorno den 11 October. Met het Schip de Liefde, van Smirna met het Convoy van Capiteyn Marrevelt vertrocken, en alleen hier gearriveert, heeft men tydinge, dat deselve boven Corfu heeft ontmoet twee Tripoleesse Rovertjes, by haer hebbende een Venetiaensse Prijs met Hout, welcke gemelde Capiteyn Marrevelt haer weder afgenomen, en 50 Turcken gevangen gekregen had, doch sonder Gevecht; maer dat hy, tot Messina gekomen, verstaen hebbende de Stilstant van Wapenen, die tusschen de Hollanders en Tripolesen gemaeckt is, niet alleen het Scheepje ontslagen had, maer oock nae Tripoli is gaen convoyeren, om het selve van de Maltheser Galeyen te bevryden, ’t welck de oorsaeck is, dat deselve Capiteyn hier noch niet is gekomen.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}Venetien den 15 October. Den 5 deser is alhier gearriveert het Schip St. Spiridion, Capit. Francisco Picolo, komende van Constantinopolen en Smirna. Den 6 dito de Koopmans Galey St. Antonio di Padoua, Cap. Francisco Dragazzo, komende van Spalatro. Den 13 ’t Schip Madonna di Faranamani, Capit. Jacob Predicari, komende van Zanten: Item de Pinck St. Zorzi, Capit. Zafiri Policala, komende van Tripoli di Barbaria en Zanten: Item ’t Fregat St. Antonio di Padoua, Capit. Gerolamo Banovich, komende van Trapani: En dan noch ’t Schip Madonna de Sisia, Schipper Vizzo Micalici, komende van Cefalonien.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Venetien den 15 October. Men heeft hier eenige advysen uyt Constantinopolen, dat de outste Prince, Broeder van den Grooten Sultan, met de nagelaten Schat van de Sultane, sijn overleden Moeder, eenigh Volck aen neemt, om sig op de Throon van ’t Ottomannisse Rijck te stellen, als pretenderende, dat deselve hem toekomt. Van Zanten heeft men advys, dat den Grooten Sultan weder tot Adrianopolen is gearriveert.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|ENGELAN|0.5em}}T, &amp;c.}}}}
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Van Newmarket heeft men advys, dat den Coningh tot Audley-end door verscheyde Edelluyden opgewacht is geweest, welcke hem alle congratuleerden over sijn verlossingh van het laetste schrickelijck Complot. De Sherifs van Nortfolck, Suffolck en Cambridge hebben des anderendaegs sijn Majesteyt mede wesen opwachten. Op Woensdagh begonden de Sessien in de Old-Baly, alwaer des Conings Commissie, constituerende den Lord Major tot Rechter van dat Hof, als te voren, wiert gelesen: alle de Rechters, en verscheyde van de Aldermans, zijn daer in oock geconstitueert, om Pleydoyen van de Kroon, van Oyer en Terminer, en van ’t vrylaten uyt de Gevangenis, te mogen houden: Vervolgens nam den Lord Chef-Justicier Jeofferyes sijn plaets aen de rechter handt van den Lord Mayor. In dese Sessien heeft men een Indictement opgestelt tegens een Constapele die over eenige tijdt een Capiteyn van de Trainbands in ’t storen van een Vergadering abuseerde. De Persoon, welcke voor eenige tijdt Mr. Welch in Cancelary-lane doode, is alleen schuldigh aen Man-slag bevonden. De Weduwe van de geene, die in de Executie van de Lord Russel wiert gedoot, heeft een Appel tegens de Persoon, die het gedaen heeft, ingebracht. Eenen Mr. Fletcher, zijnde een Doctor, die men beschulgt, dat het storen van een Vergaderingh verhindert heeft, is in 100 Ponden Boete gecondemneert, en gevangen geset, tot dat hy dese Somme sal hebben betaelt. Van de Gevangens, die zedert eenige dagen met behendigheyt uyt Gatehouse zijn gevlucht, heeft men ’er weder een gekregen. Voorleden Woensdagh nach ontstont een Brandt aen de lage zyde van St. Jaems, welcke, voor dat die geblust konde werden, eenige kleyne Huysen en Stallen consumeerde. Tot Mansfeild en in ’t Graefschap Darby is de laetste Aertbeving mede geweest, durende ruym een half uur; in de eerste Plaets is weynig schade geschiet, doch in ’t Graefschap is een Dorp geweest, alwaer de Huysen altemael omgeworpen en verstroyt zijn; 5 a 6 Huysen waren met Familien en alles door de Aerde als ingeswolgen. De Sessien in de Old-Baly zijn noch niet ge-eyndigt.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Den 19 deser is sijn Koninckl. Hoogheyt na Newmarket vertrocken; men meent, dat het Hof daer wel eenigen tijdt mocht blijven, ten zy het weder daer in eenige verandering brengt. Haer Koninckl. Hoogheyt en de Princesse Anna bevinden sig noch alhier, soo men meent, om by de Koninginne over de doot van haer Broeder de Condoleantie af te leggen. Men heeft wel opmercking gehad, dat de Aldermans, als sy met den Lord Mayor gingen, haer gewoonlijcke Klederen niet aengedaen hadden; doch nu, dat sy weder herstelt zijn, gaen sy als voor heen gekleet.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}Londen den 22 October. Men heeft advys, dat des Conings vloot, gecommandeert door den Lord Darthmouth, tot Tanger is gearriveert, soo dat men in ’t korte staet te horen, wat deselve sal ondernemen. Men heeft hier eenig advys, dat de Fransse Troupen, op de instantie van onsen Coningh, uyt Vlaenderen sullen trecken; ’t welck waer zijnde, een groote Pas tot een Vrede in de Christenheyt soude konnen geven.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sc|Duytsland}} en d’aengrensende {{sc|Rycken}}.}}}}
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}Uyt het Keyserlijcke Velt-Leger by Barkan den 12 October. Na dat Barkan door ons is ingenomen, t’eenemael geruineert en afgebrant, hebben sijn Konincklijcke Majesteyt van Poolen en den Heer Hertog van Lottharingen ’s anderen daegs het Te Deum Laudamus laten singen, en van beyde syden de Stucken Geschut drie mael met scherp op Gran laten lossen. Op gisteren avont zijn de Schepen tot de Schip brug aengekomen, welcke een uur van Gran tot in een Eylandt sal geslagen werden; en soo dra als men aldaer een Cortijne opgerecht sal hebben, sal de andere helft van de Schip-brugge oock gelegt, de Volckeren daer over gebracht, en Gran geattacqueert werden. Op morgen verwacht men de Ceur-Beyersse en Franckisse Troupen in ’t Leger, doch de Cavallerye van die Volckeren gaet weder in ’t Rijck na huys, alsoo ’er groot gebreck aen Voeragie, die wel 3 a 4 Mijlen verre gehaelt moet werden, is. Op heden zijn de Ceur-Brandenburgse Volckeren oock by de Konincklijcke Armee gekomen, doch niet in soo grooten getal, als men wel gemeent hadde. Het laetste verlies van den Vyant werde nu alleen op 6000 Man gereeckent, en bevinden sig by de Keyserl. en Koninckl. Armeen 1200 Gevangenen, benevens den Bassa van Silistrien; den Bassa van Aleppo is doot gebleven: van de Keyserl: Volckeren is weynig Volck doot en gequetst. Na men tyding heeft soude den Grooten Visier met 24000 Man van Ossen na Gran in aentocht zijn geweest, doch op de tyding van ’t slaen der sijne weder te rugge na Ossen getrocken wesen, na dat alvoorens een stercke Besetting in Gran hadde gelegt. Den Heer Hertog van Lottharingen gaet dickwils met den Heer Generael Velt-Marschalck den Grave van Starrenberg en andere hooge Officiers uyt, om de half-geleyde Schip brug te recognoseeren. De Turcken schieten gedurig met haer Geschut uyt Gran in ons Leger, maer konnen niet raken: De Janitsaren schieten mede met Dobbel haecken van onder de Stadts Muren op de Ruyters, welcke haer Paerden in den Donauw laten drincken.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{gap}}Weenen den 17 October. Men heeft alhier, in de naem van onsen Bisschop, een algemeen Jubilé, ’t welck door den Paus toegestaen is, om voor de geluckige Progressen van de Christelijcke Wapenen tegens de Turcken te bidden, gepubliceert. Daer werdt noch gedurig veel Voorraet na ’t Keyserl. Hof gevoert, alsoo ’t selve geresolveert is, om van de Winter tot Lints te blyven.
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{gap}}Wurtzburg den 20 October. Men meent, dat de Franckise Cavallery weder herwaerts sal komen, doch d’Infantery noch eenigen tijdt in Ongaryen blyven campeeren, en dan in Moravien in de Winter quartieren trecken. In de voorledene Weeck is veel Buyt, die de onse in ’t ontset van Weenen bekomen hebben, hier door gepasseert, bestaende die van den Generael Wachtmr. Thungen in 2 Kameelen, 4 Buffels, en 72 Ongarise Ossen, en die van den Oversten Luyt. Cob in een Turckse Wagen, van 2 groote Buffels getrocken, waer in {{SIC|genige|eenige}} Turckse Kleederen waren,&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2gj6ktcn99j5jowbjsxvralb7sgu8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85376</id>
    <revision>
      <id>219210</id>
      <parentid>219135</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>219210</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13263" sha1="q751g9bq1uvvha286nm9s97njpmf694" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;en veel Ongarise Ossen; boven dien soude den selven Generael Wachtmr. noch een schoone Turckse Zabel bekomen hebben.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{gap}}Leypzich den 19 Octob. Onsen Ceurvorst sal sig, na men meent, nu al tot Potzdam by den Ceurvorst van Brandenburg bevinden, van der selver Abouchement wert seer verscheyden gesproken, en oordeelen eenige, dat het over de Holsteynsse saecken sal wesen, doch andere, wegens de tegenwoordige conjuncture van tijt. Den Vorst van Anhalt, by sig hebbende een Suite van 100 Paerden, en 3 Kameelen, nevens eenige gevangene Turcken, welcke aen hem door den Keyser zijn vereert, is over Dessau te rug na sijn Ceurvorstel: Doorl: van Brandenburg vertrocken: desselfs Gemalinne is met den Prince van Nassauw, Erf-Stadhouder van Vrieslandt, in der haest na Dietz, aen de Laen, vertrocken, alsoo haer Suster, en de oude Votftinne van Nassauw, nevens haer Dochter, aen de Kinder pokjes aldaer sieck leggen; zy werden echter binnen 4 Weken weder tot Dessau verwacht, als wanneer het Byleger van hooggem. Prince van Nassau, Erf-Stadhouder van Vrieslant, met de Princesse van Anhald sal gehouden werden.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{gap}}Coppenhage den 19 October. De Fransse Oorlogs-Vloot gingh heden voor 8 dagen onder zeyl; haer Commandeur, voerende de vlagge, gaf negen schooten, en wierdt door onsen Admirael Generael met 9 schooten weder beantwoordt. Gisteren arriveerde alhier den Heer Generael Guldenleeuw.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{gap}}Coppenhage den 19 October. Onse Vloot wert vast opgeleyt, behalvens eenige kleyne Scheepjes, welcke noch in Zee sullen kruyssen, om te beletten, dat ’er geen Transport van Volck geschiedt. Uyt Vranckrijck werden groote Remisen verwacht. Onse wervingen buyten ’s Landts, en voornamentlijck in Pruyssen, Coerlant, en op andere Plaetsen, gaen noch sterck voort, gevende verscheyde Ceur-Brandenburghse Capiteynen haer Volck aen de onse over.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Regensburg den 21 October. De Deputatie van wegens ’t Rijck aen den Heer Grave van Windisgratz is noch niet geschiet, alsoo de Ceurvorstel. Gedeputeerden niet eer daer toe willen resolveren, voor dat sy bescheyt dien aengaende van haer Principalen hebben. Ondertusschen blyven deselve echter noch de voortsetting van de onafgedane Quæstie quomodo &amp; quamdiu? in puncto Armistitii, recommanderen.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{gap}}Ceulen den 16 October. Zedert het vertreck van de Gedeputeerden deser Stadt na ’t K. Hof, is het hier geheel stil geweest. Den Heer Bosch, Ceur-Brandenburgsen Gesant, en den Baron Godens, bevinden sigh alhier.
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{gap}}Hamburg den 16 October. De Matrosen, die in Holsteyn geworven zijn, werden tot Coppenhage geëmbarqueert, om na Kiel en soo verder nae Altena gevoert te werden. De Sweden werven in Pruyssen en Coerlant seer sterck.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|VRANCKRYC|0.5em}}K.}}}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Parijs den 26 October. Men verwacht Monsr. du Quêne hier in ’t kort ten Hove, om wegens de saecken van Algiers een pertinent Verhael aen den Coning te geven. De Spaenssen doen na de kant van Catalonien veel Volckx komen, en zijn onlangs 800 van hare Ruyters door Puicerda gepasseert, ’t welck al eenige alarm aen onse Guarnisoenen tot Mont-Louis en Prat heeft gegeven. Men gelooft, dat de Staten van Languedocq voor dit Jaer 2 Millioenen en 300000 Ronden tot een Don Gratuit aen den Coningh sullen geven, behalven noch iets voor d’onkosten van ’t Koninglijck Canael, en de communicatie, die men van ’t ged. Canael tot aen de Rivier de Aude maeckt. Men wil oock, dat den President Riquet met Monsr. de Saignelay wegens ’ ged. Canael en de Haven van Cette handelt, en dat de laetste de eerste sal rembourseren; men hoopt, dat dan de Wercken aen ’t ged. Canael beter sullen gaen, also daer alles nu by na begint omver te vallen, en ’t Canael als sig selfs te stoppen. Van Toulouse heeft men veel Salpeter na Rochefort gebracht, om Buskruyt voor de Zee-Vloot daer van te maken. Monsr. Pelletier heeft aen den Coningh een exacte staet van de saecken, soo als Monsr. Colbert die met sijn doodt gelaten heeft, gegeven, en segt men, dat daer uyt bevonden is, dat aen ’t een en ’t ander wel 110 Miilioenen schuldig is. Men spreekt, als of sijn Majesteyt een Voyagie na Vlaenderen sal doen, maer onseker.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|NEDERLANDE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}Gent den 27 October. Voorleden Sondag, ten 4 uren, wierden de Poorten alhier gesloten, om een Escorte na Audenaerde te doen. Den Mareschal d’Humieres leyt noch tot Lessines; hy heeft van Doornick de rest van d’Artillery, Pontons, Munitie, en andere Oorloghs-Instrumenten, nae sijn Leger tot Lessines ontboden. Den Prince van Vaudemont, hebbende in Bergen in Henegouwen en Aeth eenige Cavallery en Dragonders geleyt, is voorleden Saturdag weder tot Brussel aengekomen. Den Franssen Intendant tot Maubeuge heeft alle de roode Wijnen voor de Nederlandtse Kooplieden gearresteert.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Brussel den 27 October. Na de wederkomst van den Heer de Tilladet, die den Koningh van Vranckrijck na Engelandt gesonden heeft, wert seer verlanght, alsoo men alsdan hoopt te vernemen, wat uytslag de tegenwoordige Franse Proceduren in dese Landen sullen hebben. Ondertusschen betonen de Franssen genoeghsaem in alle hare Actien, dat sy weynigh genegentheyt tot Oorlog hebben, maer dat sy ons alleen door hare Extorsien soecken te bederven. D’Onse van Luxemburg hebben de Casteeltjes van Bertrange en Cantery, en de Franssen die van Remich en Wasserbillich, laten springen. Men is noyt soo besig ten Hove wegens de saeken van de Militie geweest als tegenwoordig. Onse Troupen vermeerderen dagelijcks. De remontering van de Cavallery advanceert oock ongemeen, en heeft sijn Excellentie den Heer Marquis de Grana aen een gedeelte van deselve nieuwe Klederen laten uytdeelen. De Hollantse Cavallerye en Infanterye onthout sig noch tot Hombeecq by Mechelen, houdende de Officiers een goede Krijgs-discipline onder deselve. De Franssen onthouden sig mede tot Lessines, alschoon eergisteren het gerucht liep, dat den Mareschal d’Humieres ordre gekregen had, om sigh in de geconquesteerde Landen te retireren. Niet-tegenstaende ged. Mareschal aen de Fransse Onderdanen seer scherp verboden heeft, om aen onse Intendanten niets te betalen, soo laten deselve echter niet na, om Geldt te brengen. De Formulieren van de Passepoorten zijn reeds onder de Pers. De Franssen hebben tot Maubeuge de Wijnen van een seecker Koopman deser Stadt, nae dat sy eerst de Rechten van ’t uytgaen daer van hadden doen betalen, geconfisqueert. De Franssen en Switsers beginnnen seer te verlopen, zijnde van de morgen noch 19 op een mael hier gekomen. De drie Burgers, die hier van Antwerpen zijn gevangen gebracht, om dat sy Autheurs van ’t laetste Tumult aldaer waren, hebben op Maendag in den Raedt van Brabant haer Sententie ontfangen, zijnde een gecondemneert, om onthooft, een andere om opgehangen, en de derde om uytgebannen te werden, met Confiscatie van alle hunne Goederen; in gevolge van dien wierdt op gisteren het Schavot en de Galg opgericht, en was ’er oock al veel Volck op de been, om haer te sien executeren; doch sijn Excellentie, door de Magistraet van Antwerpen seer sterck daer toe aengesocht zijnde, heeft haer het Leven geschoncken.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{gap}}Brussel den 27 October. Monsr. de Montal heeft die van Halle laten sommeeren, om de rest van haer opgeleyde Contributien te komen betalen, of dat hy, by faute van dien, gem. Plaets sal laten springen. Den Mareschal d’Humieres heeft diergelijcke dreygementen aen die van Nienove laten doen. De Franssen hebben ordre gegeven, om op alle onse Partyen, die zy sullen ontmoeten, Vuur te geven. De Dragonders van Salcedo tot Aeth hebben eenige Fransse Officiers en Soldaten geattrappeert, en goede buyt bekomen. Daer is een Regiment Ruyters van hier na Charleroy gesonden.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}’s Gravenhage den 28 October. Wegens de Vergaderinge van de Heeren Staten van Hollant en West-Vrieslant is als noch niet veranderlijckx te berichten. Sijn Keyserl. Majesteyt heeft soo wel aen haer Hoog Mog: als aen sijn Hoogheyt den Heere Prince van Orange by Missive het ontset van Weenen, als ’t doenmaels verkregen en noch gevolgde succes der Christen-Wapenen tegens die van de Turcken, bekent gemaeckt, lauderende daer by seer de Officien, die haer Hoog Mog: ten besten van de gemeene saecke adhiberen, en dat deselve ten dien eynde bereyts 8000 Man, tot voldoeninge harer Traktaten, in de Spaensse Nederlanden hebben gesonden, hopende dat deselve daer in verder sullen continueren.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}Amsterdam den 29 October. Schipper Floris Luytjes, komende met sijn Schip uyt de Oost-Zee van Parnou, is op gisteren alhier gearriveert; hy rapporteert ’s Landts Vloot gesien te hebben by Schagen, 20 Seylen sterck, den Heer Admirael Willem Bastiaensz. voor uyt zeylende met een favorabele Windt, en cours stellende na Gottenburg. Gemelde Schipper segt voorts, dat op Lezouw heeft sien sitten een Hollantse Fluyt, die men verstaet een Ballast-Schip te zijn: hy had oock op het selve Rif sien sitten een Schip, waer aen noch witte Vleugels gebleven waren, soo dat men wil, dat het selve wel een Frans Oorlogh-schip mocht geweest zijn, doch sulcks werdt niet gecrediteert. Van het Engels Schip de Henrietta Maria werdt geschreven, dat het selve by Napels verbrandt is. Van de Muscovisse Vloot is sedert laetst noch een Schip binnen gekomen, soo dat nu maer 3 Schepen mancqueren, als de Boer, de St. Jores en de Bonte Koe.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}Amsterdam den 29 Octob. het Retour-schip ’t Huys te Stryen is mede behouden binnen gekomen. Tot Genoua is aengekomen ’t Schip de Marta, Schipper Joost Gillesz. ’t Scheepje de Koopman van Enchuysen, komende van Curassou, en horende tot Enchuysen, is in de Maze binnen gelopen, zijnde aen sijn Ronthout beschadigt. Noch is elders een Lorrendrayer gearriveert, welck tyding brengt, dat de Spaensse Vloot na Nova Spangien tot Vera Cruys was aengekomen: Oock was hy by den bekenden Zee-Rover, genaemt van Hoorn, geweest, welcke 4 Schepen en 2 Branders by sig hadde. Tot Havre de Grace is gearriveert een Schip, genaemt de Triton, ’t welk op de hoogte van 48 Graden by onse 5 laetst gearriveerde Retourschepen had geweest, waer uyt soude hebben verstaen, dat het Frans Schip de Son tot Bantam was blyven leggen. Men heeft hier eenig gerucht gehad, als of de Engelsse Mamora hadden ingenomen; doch also de Engelsse Brieven melden, dat de Engelsse Vloot tot Tanger gearriveert is, en hier van niet weten, wert ’t selve niet aengenomen.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{gap}}Burgermeesteren en Regeerders tot Oost- en West-Zaendam notificeren, dat op haer aenstaende Jaer-Marckt, die staet gehouden te werden den 14 November, niet sullen getollereert werden eenige Comedianten, Koordedanssers, Vertoningen, Quacksalvers, &amp;c.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}
{{gap}}Also binnen Zutphen overleden is eenen Willem Claesz., geboortig, soo men bericht wert, tot Aurick, in Oost-Vrieslandt, en sig tot Zutphen voorn. lange Jaren geneert hebbende met het opmaken, droogen en verkopen van Beeste-Hair, sonder dat aldaer iemant is, die na den Bloede sig desselfs Nalatenschap kan aenmatigen; soo wert versocht alle die gene, die na Rechten vermeynen naeste Erfgenamen van hem te zijn, sig ten spoedigsten aen de Secretarye aldaer met behoorlijke Arrestatien en suffisante Documenten te willen vervoegen.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{gap}}Tot Rotterdam, by Pieter Tonneman, Papierverkoper, wert uytgegeven: De verbetering der Gedachten, omtrent Waerheyt en Valsheyt; of nieuwe Logica, om alles wel te begrijpen, te oordeelen, en t’onthouden: door Doctor Petrus à Balen. In 8.
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{gap}}Op den 27 October is tot Haerlem verloren een Obligatie, ten laste van den Lande van Hollant en West-Vrieslant, ten Comptoire van de Heer Mr. Salomon van Echten, Ontfanger over Haerlem, staende in blanco, in dato den 20 Augusti 1674, No. 3., Fo. 1623, ter Somme van 821 Gl: 7 st., zijnde van de Capitale Leening: Die deselve gevonden heeft, geliefese te behandigen aen de Beurs-Knegt tot Amsterdam, of tot Haerlem by de Weduwe van Abrah. Serengiers, in de groote Hout-straet, by ’t Verwulft, sal een Vereering genieten.
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{gap}}Werdt bekent gemaeckt, dat met het begin van November maer een Kaegh van Leyden op Amsterdam, als oock van Amsterdam op Leyden, ’s morgens ten 9 uren sal afvaren, sullende daer in tot den laetsten February werden gecontinueert.
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{lijn}}
{{c|{{larger|Gedruckt tot Haerlem, by {{sp|ABRAHAM CASTELEY}}N, Stads-Drucker, op de Marckt, in de Blye Druck. Den 30 October, 1683.}}}}
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q751g9bq1uvvha286nm9s97njpmf694</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219219</id>
      <parentid>219210</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typos</comment>
      <origin>219219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13263" sha1="50fun7dykcc9w3kq1h2elm7nof79ppl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;en veel Ongarise Ossen; boven dien soude den selven Generael Wachtmr. noch een schoone Turckse Zabel bekomen hebben.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{gap}}Leypzich den 19 Octob. Onsen Ceurvorst sal sig, na men meent, nu al tot Potzdam by den Ceurvorst van Brandenburg bevinden, van der selver Abouchement wert seer verscheyden gesproken, en oordeelen eenige, dat het over de Holsteynsse saecken sal wesen, doch andere, wegens de tegenwoordige conjuncture van tijt. Den Vorst van Anhalt, by sig hebbende een Suite van 100 Paerden, en 3 Kameelen, nevens eenige gevangene Turcken, welcke aen hem door den Keyser zijn vereert, is over Dessau te rug na sijn Ceurvorstel: Doorl: van Brandenburg vertrocken: desselfs Gemalinne is met den Prince van Nassauw, Erf-Stadhouder van Vrieslandt, in der haest na Dietz, aen de Laen, vertrocken, alsoo haer Suster, en de oude Votftinne van Nassauw, nevens haer Dochter, aen de Kinder pokjes aldaer sieck leggen; zy werden echter binnen 4 Weken weder tot Dessau verwacht, als wanneer het Byleger van hooggem. Prince van Nassau, Erf-Stadhouder van Vrieslant, met de Princesse van Anhald sal gehouden werden.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{gap}}Coppenhage den 19 October. De Fransse Oorlogs-Vloot gingh heden voor 8 dagen onder zeyl; haer Commandeur, voerende de vlagge, gaf negen schooten, en wierdt door onsen Admirael Generael met 9 schooten weder beantwoordt. Gisteren arriveerde alhier den Heer Generael Guldenleeuw.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{gap}}Coppenhage den 19 October. Onse Vloot wert vast opgeleyt, behalvens eenige kleyne Scheepjes, welcke noch in Zee sullen kruyssen, om te beletten, dat ’er geen Transport van Volck geschiedt. Uyt Vranckrijck werden groote Remisen verwacht. Onse wervingen buyten ’s Landts, en voornamentlijck in Pruyssen, Coerlant, en op andere Plaetsen, gaen noch sterck voort, gevende verscheyde Ceur-Brandenburghse Capiteynen haer Volck aen de onse over.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Regensburg den 21 October. De Deputatie van wegens ’t Rijck aen den Heer Grave van Windisgratz is noch niet geschiet, alsoo de Ceurvorstel. Gedeputeerden niet eer daer toe willen resolveren, voor dat sy bescheyt dien aengaende van haer Principalen hebben. Ondertusschen blyven deselve echter noch de voortsetting van de onafgedane Quæstie quomodo &amp; quamdiu? in puncto Armistitii, recommanderen.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{gap}}Ceulen den 26 October. Zedert het vertreck van de Gedeputeerden deser Stadt na ’t K. Hof, is het hier geheel stil geweest. Den Heer Bosch, Ceur-Brandenburgsen Gesant, en den Baron Godens, bevinden sigh alhier.
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{gap}}Hamburg den 26 October. De Matrosen, die in Holsteyn geworven zijn, werden tot Coppenhage geëmbarqueert, om na Kiel en soo verder nae Altena gevoert te werden. De Sweden werven in Pruyssen en Coerlant seer sterck.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|VRANCKRYC|0.5em}}K.}}}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Parijs den 26 October. Men verwacht Monsr. du Quêne hier in ’t kort ten Hove, om wegens de saecken van Algiers een pertinent Verhael aen den Coning te geven. De Spaenssen doen na de kant van Catalonien veel Volckx komen, en zijn onlangs 800 van hare Ruyters door Puicerda gepasseert, ’t welck al eenige alarm aen onse Guarnisoenen tot Mont-Louis en Prat heeft gegeven. Men gelooft, dat de Staten van Languedocq voor dit Jaer 2 Millioenen en 300000 Ronden tot een Don Gratuit aen den Coningh sullen geven, behalven noch iets voor d’onkosten van ’t Koninglijck Canael, en de communicatie, die men van ’t ged. Canael tot aen de Rivier de Aude maeckt. Men wil oock, dat den President Riquet met Monsr. de Saignelay wegens ’ ged. Canael en de Haven van Cette handelt, en dat de laetste de eerste sal rembourseren; men hoopt, dat dan de Wercken aen ’t ged. Canael beter sullen gaen, also daer alles nu by na begint omver te vallen, en ’t Canael als sig selfs te stoppen. Van Toulouse heeft men veel Salpeter na Rochefort gebracht, om Buskruyt voor de Zee-Vloot daer van te maken. Monsr. Pelletier heeft aen den Coningh een exacte staet van de saecken, soo als Monsr. Colbert die met sijn doodt gelaten heeft, gegeven, en segt men, dat daer uyt bevonden is, dat aen ’t een en ’t ander wel 110 Miilioenen schuldig is. Men spreekt, als of sijn Majesteyt een Voyagie na Vlaenderen sal doen, maer onseker.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|{{larger|{{sp|NEDERLANDE|0.5em}}N.}}}}
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}Gent den 27 October. Voorleden Sondag, ten 4 uren, wierden de Poorten alhier gesloten, om een Escorte na Audenaerde te doen. Den Mareschal d’Humieres leyt noch tot Lessines; hy heeft van Doornick de rest van d’Artillery, Pontons, Munitie, en andere Oorloghs-Instrumenten, nae sijn Leger tot Lessines ontboden. Den Prince van Vaudemont, hebbende in Bergen in Henegouwen en Aeth eenige Cavallery en Dragonders geleyt, is voorleden Saturdag weder tot Brussel aengekomen. Den Franssen Intendant tot Maubeuge heeft alle de roode Wijnen voor de Nederlandtse Kooplieden gearresteert.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Brussel den 27 October. Na de wederkomst van den Heer de Tilladet, die den Koningh van Vranckrijck na Engelandt gesonden heeft, wert seer verlanght, alsoo men alsdan hoopt te vernemen, wat uytslag de tegenwoordige Franse Proceduren in dese Landen sullen hebben. Ondertusschen betonen de Franssen genoeghsaem in alle hare Actien, dat sy weynigh genegentheyt tot Oorlog hebben, maer dat sy ons alleen door hare Extorsien soecken te bederven. D’Onse van Luxemburg hebben de Casteeltjes van Bertrange en Cantery, en de Franssen die van Remich en Wasserbillich, laten springen. Men is noyt soo besig ten Hove wegens de saeken van de Militie geweest als tegenwoordig. Onse Troupen vermeerderen dagelijcks. De remontering van de Cavallery advanceert oock ongemeen, en heeft sijn Excellentie den Heer Marquis de Grana aen een gedeelte van deselve nieuwe Klederen laten uytdeelen. De Hollantse Cavallerye en Infanterye onthout sig noch tot Hombeecq by Mechelen, houdende de Officiers een goede Krijgs-discipline onder deselve. De Franssen onthouden sig mede tot Lessines, alschoon eergisteren het gerucht liep, dat den Mareschal d’Humieres ordre gekregen had, om sigh in de geconquesteerde Landen te retireren. Niet-tegenstaende ged. Mareschal aen de Fransse Onderdanen seer scherp verboden heeft, om aen onse Intendanten niets te betalen, soo laten deselve echter niet na, om Geldt te brengen. De Formulieren van de Passepoorten zijn reeds onder de Pers. De Franssen hebben tot Maubeuge de Wijnen van een seecker Koopman deser Stadt, nae dat sy eerst de Rechten van ’t uytgaen daer van hadden doen betalen, geconfisqueert. De Franssen en Switsers beginnnen seer te verlopen, zijnde van de morgen noch 19 op een mael hier gekomen. De drie Burgers, die hier van Antwerpen zijn gevangen gebracht, om dat sy Autheurs van ’t laetste Tumult aldaer waren, hebben op Maendag in den Raedt van Brabant haer Sententie ontfangen, zijnde een gecondemneert, om onthooft, een andere om opgehangen, en de derde om uytgebannen te werden, met Confiscatie van alle hunne Goederen; in gevolge van dien wierdt op gisteren het Schavot en de Galg opgericht, en was ’er oock al veel Volck op de been, om haer te sien executeren; doch sijn Excellentie, door de Magistraet van Antwerpen seer sterck daer toe aengesocht zijnde, heeft haer het Leven geschoncken.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{gap}}Brussel den 27 October. Monsr. de Montal heeft die van Halle laten sommeeren, om de rest van haer opgeleyde Contributien te komen betalen, of dat hy, by faute van dien, gem. Plaets sal laten springen. Den Mareschal d’Humieres heeft diergelijcke dreygementen aen die van Nienove laten doen. De Franssen hebben ordre gegeven, om op alle onse Partyen, die zy sullen ontmoeten, Vuur te geven. De Dragonders van Salcedo tot Aeth hebben eenige Fransse Officiers en Soldaten geattrappeert, en goede buyt bekomen. Daer is een Regiment Ruyters van hier na Charleroy gesonden.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}’s Gravenhage den 28 October. Wegens de Vergaderinge van de Heeren Staten van Hollant en West-Vrieslant is als noch niet veranderlijckx te berichten. Sijn Keyserl. Majesteyt heeft soo wel aen haer Hoog Mog: als aen sijn Hoogheyt den Heere Prince van Orange by Missive het ontset van Weenen, als ’t doenmaels verkregen en noch gevolgde succes der Christen-Wapenen tegens die van de Turcken, bekent gemaeckt, lauderende daer by seer de Officien, die haer Hoog Mog: ten besten van de gemeene saecke adhiberen, en dat deselve ten dien eynde bereyts 8000 Man, tot voldoeninge harer Traktaten, in de Spaensse Nederlanden hebben gesonden, hopende dat deselve daer in verder sullen continueren.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}Amsterdam den 29 October. Schipper Floris Luytjes, komende met sijn Schip uyt de Oost-Zee van Parnou, is op gisteren alhier gearriveert; hy rapporteert ’s Landts Vloot gesien te hebben by Schagen, 20 Seylen sterck, den Heer Admirael Willem Bastiaensz. voor uyt zeylende met een favorabele Windt, en cours stellende na Gottenburg. Gemelde Schipper segt voorts, dat op Lezouw heeft sien sitten een Hollantse Fluyt, die men verstaet een Ballast-Schip te zijn: hy had oock op het selve Rif sien sitten een Schip, waer aen noch witte Vleugels gebleven waren, soo dat men wil, dat het selve wel een Frans Oorlogh-schip mocht geweest zijn, doch sulcks werdt niet gecrediteert. Van het Engels Schip de Henrietta Maria werdt geschreven, dat het selve by Napels verbrandt is. Van de Muscovisse Vloot is sedert laetst noch een Schip binnen gekomen, soo dat nu maer 3 Schepen mancqueren, als de Boer, de St. Jores en de Bonte Koe.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}Amsterdam den 29 Octob. het Retour-schip ’t Huys te Stryen is mede behouden binnen gekomen. Tot Genoua is aengekomen ’t Schip de Marta, Schipper Joost Gillesz. ’t Scheepje de Koopman van Enchuysen, komende van Curassou, en horende tot Enchuysen, is in de Maze binnen gelopen, zijnde aen sijn Ronthout beschadigt. Noch is elders een Lorrendrayer gearriveert, welck tyding brengt, dat de Spaensse Vloot na Nova Spangien tot Vera Cruys was aengekomen: Oock was hy by den bekenden Zee-Rover, genaemt van Hoorn, geweest, welcke 4 Schepen en 2 Branders by sig hadde. Tot Havre de Grace is gearriveert een Schip, genaemt de Triton, ’t welk op de hoogte van 48 Graden by onse 5 laetst gearriveerde Retourschepen had geweest, waer uyt soude hebben verstaen, dat het Frans Schip de Son tot Bantam was blyven leggen. Men heeft hier eenig gerucht gehad, als of de Engelsse Mamora hadden ingenomen; doch also de Engelsse Brieven melden, dat de Engelsse Vloot tot Tanger gearriveert is, en hier van niet weten, wert ’t selve niet aengenomen.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{gap}}Burgermeesteren en Regeerders tot Oost- en West-Zaendam notificeren, dat op haer aenstaende Jaer-Marckt, die staet gehouden te werden den 14 November, niet sullen getollereert werden eenige Comedianten, Koordedanssers, Vertoningen, Quacksalvers, &amp;c.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}
{{gap}}Also binnen Zutphen overleden is eenen Willem Claesz., geboortig, soo men bericht wert, tot Aurick, in Oost-Vrieslandt, en sig tot Zutphen voorn. lange Jaren geneert hebbende met het opmaken, droogen en verkopen van Beeste-Hair, sonder dat aldaer iemant is, die na den Bloede sig desselfs Nalatenschap kan aenmatigen; soo wert versocht alle die gene, die na Rechten vermeynen naeste Erfgenamen van hem te zijn, sig ten spoedigsten aen de Secretarye aldaer met behoorlijke Arrestatien en suffisante Documenten te willen vervoegen.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{gap}}Tot Rotterdam, by Pieter Tonneman, Papierverkoper, wert uytgegeven: De verbetering der Gedachten, omtrent Waerheyt en Valsheyt; of nieuwe Logica, om alles wel te begrijpen, te oordeelen, en t’onthouden: door Doctor Petrus à Balen. In 8.
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{gap}}Op den 27 October is tot Haerlem verloren een Obligatie, ten laste van den Lande van Hollant en West-Vrieslant, ten Comptoire van de Heer Mr. Salomon van Echten, Ontfanger over Haerlem, staende in blanco, in dato den 20 Augusti 1674, No. 3., Fo. 1623, ter Somme van 821 Gl: 7 st., zijnde van de Capitale Leening: Die deselve gevonden heeft, geliefese te behandigen aen de Beurs-Knegt tot Amsterdam, of tot Haerlem by de Weduwe van Abrah. Serengiers, in de groote Hout-straet, by ’t Verwulft, sal een Vereering genieten.
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{gap}}Werdt bekent gemaeckt, dat met het begin van November maer een Kaegh van Leyden op Amsterdam, als oock van Amsterdam op Leyden, ’s morgens ten 9 uren sal afvaren, sullende daer in tot den laetsten February werden gecontinueert.
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{lijn}}
{{c|{{larger|Gedruckt tot Haerlem, by {{sp|ABRAHAM CASTELEY}}N, Stads-Drucker, op de Marckt, in de Blye Druck. Den 30 October, 1683.}}}}
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50fun7dykcc9w3kq1h2elm7nof79ppl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85413</id>
    <revision>
      <id>219204</id>
      <timestamp>2026-03-30T12:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219204</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="a94q6ea7ur9jt811p4df7waacewm14w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|Meester}}.

{{sup|200}} Houdt&lt;ref&gt;''Houdt'' d. i. volkomen hetzelfde als het Fr. ''tenez, voilà''.&lt;/ref&gt;, vrient, daer es gelt,
Ende gheeft mi den jonghelinc.
Maer berecht mi ene dinc :
Hoe es sijn name ? doet mi bekant.

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Esmoreyt het die jonghe wigant,
{{sup|205}} Alsoe es die name sijn.

{{gap|5em}}{{sp|Meester}}.

Soe sal hi ewelijc payijn,
Bliven, dies moghdi wesen vroet,
Mamet die mi bewaren moet,
Ende ic vare wech met minen gast.

{{gap|6em}}_______

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

{{sup|210}}En trouwen, nu es mijn herte ontlast
Van dies&lt;ref&gt;''Dies'' d. i. ''datgene waarvoor''. De afhankelijke zin ''dies ic stont in groter
sorghen (vreeze)'' wordt geheel beheerscht door ''van''.&lt;/ref&gt; ic stont in groter sorghen,
Want ewelije blijft hi verborghen
In heydenesse, dies benic wijs,
Want die stede van Balderijs
{{sup|215}}Leghet doer Torkien in verren lande.
God die moet hem geven scande!
Hoe sere hadde hi mi ontstelt!
Nu willic gaen ende doen dit gelt
Heimelijc in miere ghewout&lt;ref&gt;''Nu willic gaen ende doen dit gelt heimelijc in miere ghewout'' d. i. ''nu zal ik dit geld naar een verborgen plaatsje brengen waar niemand er bij kan''.&lt;/ref&gt;,
{{sup|220}}Want het es al edel gout.
Al en bleve mi nemmermeer
Dlantschap&lt;ref&gt;''Dlantschap'' d. i. ''het Rijk''&lt;/ref&gt;, nochtan waric een heer
Met desen gelde dat ic hebbe ontfaen.
Ic hebt na minen wille wel ghedaen,
Want oec sal mi nu bliven dlant.

{{gap|6em}}_______
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a94q6ea7ur9jt811p4df7waacewm14w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Weenen den 17 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85414</id>
    <revision>
      <id>219205</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="540" sha1="obffephr6r8op4kg5ctrzavflqniwbn" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Weenen den 17 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s19 tosection=s19/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>obffephr6r8op4kg5ctrzavflqniwbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Wurtzburg den 20 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85415</id>
    <revision>
      <id>219208</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="544" sha1="2km8gxrcau98a3gtwl9p8ofefjlyg1i" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Wurtzburg den 20 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;1-2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=1 to=2 fromsection=s20 tosection=s1/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>2km8gxrcau98a3gtwl9p8ofefjlyg1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Leypzich den 19 Octob.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85416</id>
    <revision>
      <id>219209</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="539" sha1="ccvoaz9jasmpjagpi23n92ur6faxk3f" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Leypzich den 19 Octob.’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s2 tosection=s2/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>ccvoaz9jasmpjagpi23n92ur6faxk3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85417</id>
    <revision>
      <id>219212</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219212</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="98x3qbl3yiqest7dl4zd7j4us6s2e7h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|Meester}}.

Waer sidi, hoghe gheborne wigant,
Van Damast gheweldich coninc ?
Nu comt ende siet den jonghelinc
Die gheboren es van edelen bloede.

{{gap|5em}}{{sp|De coninc}}.

{{sup|230}}Nu en was mi nie soe wel te moede&lt;ref&gt;Aldus in het Handschrift. D{{asc|E VRIES}} leest hier, zooals er ook ongetwijfeld moet staan:
::::Nie en was mi soe w. t. m.&lt;/ref&gt;,
Alst es van desen hoghen prosent&lt;ref&gt;''Prosent'' d. i. ''present, geschenk''.&lt;/ref&gt;.
Ic salne ophouden&lt;ref&gt;''Ophouden'' d. i. ''opvoeden, opkweeken.'' M{{asc|AERLANT}} ''Wapene Martijn'' (ed.{{asc|VERWIJS}}) vs. 970:
::::Ghedanct si soes (''zij'' d. i. ''Maria, des'') dusentfout 
::::Dat soene ''uphilt'' met soghe,
::::Die ons benam dat helsce cout!
Zie ''M. Lp.'' I vs. 1933, waar wordt verhaald, dat Hecuba haar kind aan een »wisen knecht&quot; gaf, om het uit te besteden bij iemand
::::Diet ''ophielde'' tot sinen jaren.
In dezelfde beteekenis komen ''onderhouden'' en ''houden'' voor. Verg. {{asc|CLARISSE}} ''Hem. d. Hem.'' bl. 226/7 en 280.&lt;/ref&gt; voor mijn kint ;
Mine dochter salicken bevelen.

{{gap|5em}}{{sp|Meester}}.

Wattan&lt;ref&gt;''Wattan'' d. i. ''welnu, dat kan gaan'', nam. dat gij den jongeling aanneemt als uw zoon. Zie {{asc|DE JAGER}} ''Archief voor N. Taalkunde'' II bl. 148, waar onze plaats wordt verklaard.&lt;/ref&gt;, her coninc, ghi selt helen
{{sup|235}}Voer uwe dochter al gader,
Wie sijn moeder es ende sijn vader:
Dat en seldi haer vertrecken niet,
Want u mochte daer af verdriet
Comen hier namaels over lanc&lt;ref&gt;''Over lanc'' beteekent hier ''na langen tijd'', verg. ''Floris'' vs. 2723:
::::Daer na sprac hi ''over lanc'',
en ''Rein. Gloss.'' Het beteekent evenzeer ''reeds lang te voren'', zooals b. v. ''Wal.'' vs. 8246:
::::Haddi moghen versterven
::::Hi ware over lanc versleghen.
Deze schijnbaar tegenstrijdige beteekenis wordt in het ''Gloss.'' op ''L. Sp.'' duidelijk verklaard: in uitdrukkingen als ''over lanc, over vele jaren'', die zoowel van het verledene als van het toekomende worden gebruikt, »geldt de
gewone beteekenis van ''super'': de afstand van tijd, waarover men, voorwaarts of achterwaarts, heenblikt&quot; : verg. vs. 344 alhier.&lt;/ref&gt;,
{{sup|240}}Want vrouwen sijn van herten wanc&lt;ref&gt;''Wanc'' d. i. ''wankelmoedig'', immers »''varium et mutabile semper femina''&quot;?&lt;/ref&gt;.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>98x3qbl3yiqest7dl4zd7j4us6s2e7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Anhalt-Dessau</title>
    <ns>100</ns>
    <id>85418</id>
    <revision>
      <id>219213</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>219213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1845" sha1="nkp1zhabj2l0j7hg5gepknftrx1wz6y" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van het vor&amp;shy;sten&amp;shy;dom Anhalt-Dessau
| afbeelding   = Map of Anhalt (1793).svg
| alt          = omvang van het vorstendom Anhalt-Dessau in 1793 (roze)
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van het [[w:nl:Vorstendom Anhalt-Dessau (1606-1807)|vorstendom Anhalt-Dessau]].
}}
== Vorsten en leden van vorstenhuizen ==
;Henriëtte Amalia van Anhalt-Dessau (1666-1726)
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Leypzich den 19 Octob.|‘Leypzich den 19 Octob.’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Princesse van Anhald’).
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Leeuwaerden den 2 Maert|‘Leeuwaerden den 2 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Mevrouwe de Princesse Douariere van Nassau’).

;Henriëtte Catherine van Nassau (1637-1708)
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Leypzich den 19 Octob.|‘Leypzich den 19 Octob.’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘desselfs Gemalinne’).

;Johan George II van Anhalt-Dessau (1627-1693)
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Leypzich den 19 Octob.|‘Leypzich den 19 Octob.’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Vorst van Anhalt’).

;Marie Eleonore van Anhalt-Dessau (1671-1756)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Leeuwaerden den 2 Maert|‘Leeuwaerden den 2 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Hertoginne van Radzivil’).

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>nkp1zhabj2l0j7hg5gepknftrx1wz6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Coppenhage den 19 October (1)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85419</id>
    <revision>
      <id>219215</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="etwcpfg160roecd8kvidqn46dyhm8fw" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Coppenhage den 19 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s3 tosection=s3/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>etwcpfg160roecd8kvidqn46dyhm8fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Coppenhage den 19 October (2)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85420</id>
    <revision>
      <id>219216</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="rl63g27z0jtgr6zwcpd5gb46dt97kxw" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Coppenhage den 19 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s4 tosection=s4/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>rl63g27z0jtgr6zwcpd5gb46dt97kxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Regensburg den 21 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85421</id>
    <revision>
      <id>219217</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="e6o32h4xf4gq4xfclmwws9uydjlx2ee" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Regensburg den 21 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s5 tosection=s5/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>e6o32h4xf4gq4xfclmwws9uydjlx2ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Ceulen den 26 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85422</id>
    <revision>
      <id>219218</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="aorjsvjmy70byg50uah2abybaayai7h" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Ceulen den 16 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>aorjsvjmy70byg50uah2abybaayai7h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219220</id>
      <parentid>219218</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vincent Steenberg heeft de pagina [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Ceulen den 16 October]] hernoemd naar [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Ceulen den 26 October]] zonder een doorverwijzing achter te laten: typo</comment>
      <origin>219218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="aorjsvjmy70byg50uah2abybaayai7h" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Ceulen den 16 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>aorjsvjmy70byg50uah2abybaayai7h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219221</id>
      <parentid>219220</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T13:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>219221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="o2q0kn0xwogkq9xqmwmexm3ascl961b" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Ceulen den 26 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>o2q0kn0xwogkq9xqmwmexm3ascl961b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Hamburg den 26 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85423</id>
    <revision>
      <id>219222</id>
      <timestamp>2026-03-30T13:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="539" sha1="83ryuixbgkzu0pa1xcgswxafecf9vk5" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Hamburg den 26 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s7 tosection=s7/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>83ryuixbgkzu0pa1xcgswxafecf9vk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/288</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85424</id>
    <revision>
      <id>219223</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219223</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="nkg7latsd9ybo3xy76qhrylmum2kq3x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|270|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;wijd vat met water gevuld. Na eenigen tijd ziet men dat het vocht in de buis gestegen is en kan men tevens waarnemen, dat dit stijgen met eene zekere kracht plaats heeft. Hieruit is dus af te leiden, dat er door het vlies onophoudelijk water uit het vat door de blaas heen in de buis stroomt; men heeft dit endosmose genoemd; aan den anderen kant ontvangt het water iets van de opgeloste suiker of gom en dit noemt men ''exosmose''. Doet men in het buitenste vat de suiker- of gomoplossing en in de buis water, dan heeft hetzelfde verschijnsel plaats, want de buis zal eenigen tijd daarna suiker of gom bevatten, en de oplossing in het vat daardoor en omdat de buis eenig water afgestaan heeft, slapper zijn geworden. Door deze osmotische werking neemt men tegenwoordig aan, dat de voedingsvochten door de plant opgenomen en verspreid worden. Niet de vaten oefenen deze werking uit, maar de cellen. Elke cel is een rondom gesloten blaasje, dat bestaat uit een vliesje, waarin zelfs door de sterkste vergrooting geene openingen zijn waar te nemen en dat opgevuld is met verschillende opgeloste en onopgeloste stoffen. Stel u nu voor, dat het celvlies met de zoo straks over de glazen buis gespannen blaas overeenkomt en het verschijnsel van het opvoeren van het voedingsvocht is verklaard. De cellen, die zich aan de uiteinden der wortelvezeltjes bevinden, nemen de vochten uit den bodem op (endosmose), verwerken die, behouden er van wat zij noodig hebben en geven dat wat zij niet meer noodig hebben, of het overvloedige, weder af (exosmose). Hetgeen door deze cellen uitgestoten of doorgelaten wordt, nemen de volgende op, die 't evenzoo verwerken, en ditzelfde herhaalt zich in elke cel, heeft van cel tot cel plaats, van den wortel door den stam, de takken en twijgen, en de deelen, die zich daaruit ontwikkelen, knoppen, bladeren, bloemen, vruchten en zaad.

In de lente heeft er evenwel meer plaats, en wij mogen dus bij het derde punt nog wel eens stil staan, namelijk bij het ontkiemen van de zaden. Wij zijn nogtans aan het zien daarvan zoo gewoon, — het schijnt zoo alledaags, — het spreekt zoo van zelf, dat in het voorjaar alles ontkiemen moet, dat het opsporen van de reden daarvan wel eens achterwege blijft of er niet over gedacht wordt. Zagen wij, dat de&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nkg7latsd9ybo3xy76qhrylmum2kq3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/289</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85425</id>
    <revision>
      <id>219224</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="fvjyww0iazzbpb85n3pv2zxnn1ti4rx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|271}}&lt;/noinclude&gt;ontwikkeling en ontplooijing der knoppen in een naauw verband staat met de sapbeweging in de plant en de verhoogde temperatuur van den dampkring, — de ontkieming is zonder deze niet mogelijk, terwijl het zonlicht hierop ook een bepaalden invloed uitoefent.

Wij weten dat het zonlicht uit drie soorten van stralen bestaat, namelijk: warmtestralen, lichtende stralen en scheikundig werkende stralen, en tevens dat deze drie noodig zijn om datgene voort te brengen, wat wij eene plant noemen.

De plant eischt de ''warmtestralen'' bij al hare levensverrigtingen, omdat door warmte alle scheikundige omzetting in de plant versneld wordt; zij eischt de ''scheikundig werkende stralen'' om de ontkieming te bevorderen, en zij eischt de ''lichtende stralen'', omdat deze het zijn, die in de plant het koolstofzuur in zuurstof en koolstof ontleden en dus haar groei bevorderen; want koolstof is noodig om de cellen te vermeerderen, om bladeren, bloemen en vruchten te vormen. Zij eischt èn de ''scheikundig werkende'' èn de ''lichtende'' stralen, omdat beiden vereenigd het zijn, die gloed en kleuren voortbrengen, waarvan de tropenwereld als overvloeit.

Opmerkelijk is het, dat noch in het voorjaar, noch in de andere jaargetijden deze drie soorten van stralen evenveel werking op de plant uitoefenen, maar dat afwisselend nu de eene, dan de andere de hoofdrol vervult en de beide overige meer ondergeschikte rollen waarnemen. Zoo zijn b. v. in het voorjaar de scheikundige stralen de heerschende, en later de lichtende en verwarmende, terwijl in den zomer alle drie gelijken tred houden. In den herfst daarentegen verminderen weder de lichtende en scheikundige stralen en vermeerderen de warmtestralen. Dat deze wisseling.met den stand der zon in verband staat, is niet onwaarschijnlijk, en is dit zoo, dan vinden wij hier al weder eene eenvoudige natuurkracht, die dat alles te voorschijn roept; de plant wordt daardoor eene schakel in het groote kosmische leven, — en de aarde niet alleen haar voedster, maar ook de luchtzee, waarin zij met hare takken, bladeren, bloemen en vruchten, als 't ware, ook geworteld is.

Hebben wij gezien, dat de zon een grooten invloed uitoefent op het plantenleven, beiden brengen er het hunne toe bij om onzen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fvjyww0iazzbpb85n3pv2zxnn1ti4rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/290</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85426</id>
    <revision>
      <id>219225</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1987" sha1="hqlw02ok3jkscwzqx997xur3zpbqejo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|272|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;dampkring te veranderen, te zuiveren, te verbeteren. Wij weten reeds, dat het koolstofzuur als het hoofdvoedsel van de plant is te beschouwen en door de lichtende stralen ontleed wordt in koolstof, tot vorming harer weefsels en in zuurstof, die door de bladeren aan den dampkring weder wordt teruggegeven,—maar 's nachts ontwikkelen alle groene plantendeelen koolstofzuur en nemen daarentegen zuurstof op.

Wordt het ons daardoor niet eenigzins duidelijk, waarom men in de vrije natuur bij dag eene zoo zuivere lucht inademt, en de avondlucht daarentegen ongezond is of althans anders op ons gemoed werkt, ons anders stemt?
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
Hoewel nu de verschillende deelen, die aan eene plant voorkomen, onder gelijken invloed in betrekking tot den dampkring staan, zoo nemen toch deze verschillende deelen niet allen dezelfde stoffen er uit op. De bladeren b.v. nemen er meer koolstofzuur uit op; de bloemen meer zuurstof, terwijl deze laatste ook meer zuurstof noodig hebben. De dampkringslucht en de planten komen ten deze dan ook weder elkander te hulp, want in de nalente vindt men de meeste bloemen, en dit is juist de tijd, dat de bladeren de meeste zuurstof ontwikkelen. In den zomer en in den herfst houdt het opnemen en uitstooten van zuurstof en koolstofzuur gelijken tred.

Zouden wij wel te veel zeggen, wanneer wij uitroepen: in de natuur is veel te zien, veel op te merken, veel te denken, veel dat op ons gevoel werkt. Wij kunnen ja! de lente beschrijven, wij kunnen ons poëtisch over haar, over planten en over vogelen- en insektenheir uitdrukken, maar gevoelen kunnen wij dit alles niet; wij moeten het zien, want waar duizende stemmen van liefde spreken, duizende stemmen van liefde zingen, daar staat de wetenschap wel eenigzins stil en daarom nog eens: die de lente wil leeren kennen, moet haar in de vrije natuur onderzoeken, beschrijven en bezingen.

Zou {{sc|bilderdijk}} dat gedaan hebben, toen hij zong:&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hqlw02ok3jkscwzqx997xur3zpbqejo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/291</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85427</id>
    <revision>
      <id>219226</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1785" sha1="ro5cu2rvq3puolz4smvy608m7z4hmst" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|273}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
„Vloeit thands Zefir door de dalen, 
:Kronkelt bosch en heuvels rond; 
Stroomt, Ò Beekjens, langs uw boorden!
Heden wringt het strenge Noorden 
:U geen breidel in den mond.

Rijst en keert terug in 't leven, 
:Dor geboomt en slapend kruid!
Schiet uw wortels, voedt uw aderen,
Dekt uw naakten stam met bladeren, 
:Groeit, en groent, en bot nu uit!

Breekt uw banden, frissche bloemen! 
:Kleedt den boomgaard, kleedt den grond! 
Komt en wierookt duizend geuren 
Bij uw duizenden van kleuren! 
:Viert des Jaarkrings morgenstond!

Vreest geen zengend zomergloeijen, 
Ducht geen stikkend najaarsbroeijen: 
:Zon en hemel lacht u aan: 
Daar heur vuur u stooft in 't groeijen 
Zal zijn regen u besproeijen, 
:Niet, baldadig nederslaan.&quot; &lt;/poem&gt;
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
De boog, dien de zon aan den hemel beschrijft, is hoe langer hoe grooter geworden en de warmte, die zij ons door hare loodregt neêrvallende stralen toezendt, is vermeerderd, — het is de 21ste Junij, — zij staat thans het verst van ons af, de langste dag is aangebroken, — een zonnejaar is voleindigd, — de {{sc|zomer}} roept ons het welkom toe.

De noordpoolstreken zwelgen licht en warmte met volle teugen in, — de zuìdpool-landen liggen in een donkeren nacht bedolven. Het licht der zon is veranderd; — de overheerschende scheikundige werking heeft opgehouden en de scheikundige stralen zijn thans met de lichtende stralen in evenwigt; — de grootste pligt, dien de natuur aan de plant heeft opgelegd, moet thans vervuld worden.

Wat de lente uit de opgenomen stoffen vormde, moet niet alleen onderhouden, — het moet ook verder ontwikkeld worden, het moet den hoogsten trap van ontwikkeling bereiken.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh|{{gap|2em}}1863.||18{{gap|2em}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ro5cu2rvq3puolz4smvy608m7z4hmst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/292</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85428</id>
    <revision>
      <id>219227</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2215" sha1="9090fzyufprl65zb0e8dece94o5h4cl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;
{{rh|274|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;Het groenend loof is thans als met bloemen overladen; het huwelijk is voltrokken, — de plant is moeder geworden. Den bruidstooi heeft zij afgelegd, — het maagdelijk schoon opgeofferd, en hoewel nog hier en daar eene enkele dartelt, eene enkele nog de coquette speelt, ook voor haar is het huwelijksbootje reeds opgetuigd. De opgewondenheid heeft opgehouden, de prikkelbaarheid is veranderd en de levenslustige jongeling is ook man geworden.

Er worden geene nieuwe loten meer ontwikkeld en de meeste jonge takjes gaan langzamerhand tot hout over; het opstijgen der sappen is minder overvloedig geworden; de in den winter verzamelde voedingsstoffen zijn omgewerkt en gebruikt tot het vormen van nieuwe deelen, van takjes, bladeren, bloemen en jonge vruchtjes. In één woord: het leven is kalmer, inniger, meer gelijkmatig geworden. Het helder en vrolijk groen, de zacht-mollige tint, dat liefelijke beeld van de lente, het is anders geworden; de vadsigheid, de teergevoeligheid is geweken en eene donkerder tint, een krachtiger bouw is thans waar te nemen.

Doch genoeg hiervan, trachten wij liever een zomer te schetsen, zooals hij behoort te zijn, een b.v., zooals wij in het jaar 1857 hebben gehad.

De zon gloeit en brandt! Alles wat ademt hunkert naar schaduw; de hondsdagen zijn begonnen. De graangewassen worden al rijper en menig landbouwer berekent reeds zijn oogst, doch wenscht nog wel regen voordat hij met het maaijen begint. Ook de aarde wenscht regen en smacht naar het alles verkwikkende levensvocht. De dampkring is buitengewoon verhit en toont ons, dat de evenals stoom opgedreven dampen zich onmogelijk kunnen verdigten. De hemel is gelijk aan een gelijkmatig blaauw gewelf, waarin niet de minste schakering is waar te nemen. De boom, met zijne wortels diep in de aarde bevestigd, ziet er nog welvarend uit en geeft ons geheel den indruk weder, dien een kapitalist op ons maakt; — maar die andere sukkelaars, zij die van zoodanige achterdeurtjes geen denkbeeld hebben, — de struikjes en kruiden, — zij lijden gebrek, hebben behoefte aan het noodige voedsel, hebben dorst,

En toch, 's avonds den dood nabij, zijn ze 's morgens weder opgekwikt&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9090fzyufprl65zb0e8dece94o5h4cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85429</id>
    <revision>
      <id>219228</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="a8vl2hda2szmbu6snia2g6makrli69m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Seidi hare sijn hoghe gheslachte,
Ende dan Venus in haer wrachte,
Ende worde minnende den jongen man&lt;ref&gt;''Ende worde minnende den jongen man:'' dit slaat op ''uwe dochter'', niet, gelijk men volgens ons spraakgebruik zou vermoeden, op Venus zelve. »Het
is een doorgaande regel bij de beste schrijvers, dat het persoonlijke pronomen in den eersten naamval, wanneer het of zelf of het naamwoord welks plaats het vervangt, in casu obliquo is voorafgegaan, wordt weggelaten&quot;:
''Brief aan Dr. W. J. A. Jonckbloet'' door D{{sup|r}}. {{asc|M. DE VRIES}}, Leiden 1845 bl.
17 vlgg. Bij de daar aangehaalde min of meer gecompliceerde plaatsen zie men de volgende uit ''Ferg''. vs. 223 :
::::Doe reden si vort ende sagen (d. i. ''zagen hem'') staen
::::Te voet, ''ende hadde'' (nam. ''hij'') den hert ontdaen;
vs. 426:
::::Het was hem utermaten leit (leed)
::::''Ende riep'' (nam. ''hij'');
''Lorr.'' vs. 1849:
::::Yoen den coninc, diese sach,
::::Sloech op therte een swaer slach
::::''Ende viel'' (niet de slach maar ''Yoen'') neder in onmacht;
verg. beneden vs. 976, waar ''ghi'' van wege het voorafgaande ''uwes selfs'' is
weggelaten; ''Lippijn'' vs. 53, 85, enz. enz.&lt;/ref&gt;,
Soe mochte si hem segghen dan
{{sup|245}} Hoe dat hi ware comen hier;
Want, her coninc, der minnen vier
Mochte in uwer dochter openbaren&lt;ref&gt;''Openbaren'' d. i. ''openbaar worden''. Het komt ook voor als transitief ''openbaar maken'' b. v. in ''’s Graven waerheit openbaren'', en als reflexief, met 't vnw. ''hem'' of ''haer'', in de beteekenis van ''zich vertoonen'', b.v. ''Rijmb.'' vs. 24235:
:::::''Openbare di'' daer voor die liede,
''manifesta te mundo''.&lt;/ref&gt;,
Als hi ware comen te sinen jaren&lt;ref&gt;''Te sinen jaren'' d. i. ''op leeftijd'', zooals wij zouden zeggen.&lt;/ref&gt;.
Daer omme en segt haer ghene dinc
{{sup|250}} Dan dat hi es een vondelinc :
Te min so salder haer gheligghen an&lt;ref&gt;''Gheliggen an'' d. i. ''aan gelegen liggen'', zie ''L.Sp. Gloss.''&lt;/ref&gt;.

{{gap|5em}}{{sp|De coninc.}}

Platus, Platus, bi Tervogant&lt;ref&gt;''Tervogant'': zie {{asc|HOFFMANN}} ''Hor. Belg.'' VI bl. 217.&lt;/ref&gt;,
Het dunct mi goet dat ghi mi segt.
Laet ons dit ewelijc ghedect
{{sup|255}}Sijn&lt;ref&gt;''Laet ons dit ewelijc ghedect sijn'' d. i. ''laat ons dit eeuwig verborgen houden. Ghedect'' is best te vergelijken met ons gesloten, {{asc|SERRURE}} vertaalt dan ook: ''Cachons éternellement ce mystère à ma fille''.&lt;/ref&gt;, dese sake, voer die dochter mijn,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a8vl2hda2szmbu6snia2g6makrli69m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/293</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85430</id>
    <revision>
      <id>219229</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2136" sha1="tfsheaq84rwekkobeui9vhnq24o7rdt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|275}}&lt;/noinclude&gt;en staan weder frisch en gezond voor ons; maar het zonlicht komt en het zonlicht gaat, en 's avonds treuren zij weder om het zoo noodige levensvocht. De warmte, de felle hitte wil niet dat er wolken gevormd worden; maar juist aan dien onwil is het toe te schrijven, dat de plant des avonds en des nachts eene verkwikking ontvangt door den dauw.

Wat zonder hem te gronde zou gaan, blijft leven, en hoe rustiger de luchtzee is, des te overvloediger zal het dauwen. Want wanneer de zon achter de kiemen gedoken is, dan straalt de lucht hare warmte naar den strakken hemel uit, zij wordt daar afgekoeld, verdigt zich en valt weder op de aarde neder. Hier komt zij met eene warme, als het ware met vocht doordrongen luchtlaag in aanraking, die laag wordt daardoor afgekoeld, ook het in dampen veranderde vocht, en als verkwikkende kristaldroppen vallen zij op het groen en op de aarde neder.

Dat niet alleen de planten, maar ook alle andere ligchamen medewerken om den dauw te vormen, is duidelijk; want allen stralen des avonds de op den dag opgeslorpte warmte tegen den helderen hemel uit en werken dus daardoor ook mede om de hen omgevende lucht af te koelen en te verdigten. In hoog opgegroeid graan of gras zullen wij dan ook het eerst den dauw waarnemen, omdat de verdigte lucht tusschen de graan- en grasgewassen meer van de buitenlacht is afgesloten en dus eene grootere of dikkere luchtlaag afge koeld wordt.

Door het vormen van den dauw worden de het naast bij de aarde zich bevindende luchtlagen het meest afgekoeld, en hieruit is dan ook het bevriezen van vele planten of plantendeelen in de voorjaarsnachten te verklaren, want na heldere voorjaarsdagen daalt des avonds of des nachts de temperatuur van den dampkring soms verre beneden de temperatuur van de planten.

Wanneer wij de gegevens nagaan, die voorhanden moeten zijn om dauw te vormen, namelijk aanhoudende warmte, een heldere hemel en eene rustige dampkringslucht, dan zal het ons niet meer verwonderen, dat wij in het jaar 1857, toen er zoo vele achtereenvolgende warme en heldere dagen geweest zijn en het zoo weinig&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfsheaq84rwekkobeui9vhnq24o7rdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85431</id>
    <revision>
      <id>219230</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2330" sha1="bs47qciqzp6tuxo9c5ub8byw2x0qc2h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
So machics in vreden sijn&lt;ref&gt;''Machics in vreden sijn'' d. i. ''kan ik dienaangaande gerust wezen''. ''Vrede''
is ook ''rust'' en vandaar ''gerustheid''. Zoo laten everzwijn en stier en ezel den leeuw op zijn ouden dag geen rust, weemoedig klaagt hij (''Aesopet'' XVI vs. 15):
::::Nu doen si mi onwerdichede
::::. . . . . . . . . . . . .
::::Ende daer toe mede clenen ''vrede'';
en als {{asc|POTTER}} ''M. Lp.'' II vs. 2521 verhaalt, dat Susanna zich luttel verontrustte over de dreigementen van die »twee valsche papen&quot; (vs. 2495), doet hij het in deze bewoordingen:
:::Hoir (''huns'') dreyghens set si hoir (''zich'') ''te vreden'' 
d. i. zij stelt zich gerust ten opzichte van enz. enz. De laatste plaats expliceert tevens den tweeden nval in ''machics'' d. i. ''mach ic des''.&lt;/ref&gt;.

{{gap|6em}}______

Waer sidi, dochter Damiet?
Comt tot mi onghelet&lt;ref&gt;''Onghelet'' d. i. ''onverwijld, dadelijk''.&lt;/ref&gt;,
Ic moet u spreken, bi Mahoen!

{{gap|5em}}{{sp|Damiet}}.

{{sup|260}}Vader, dat willic gherne doen.
Nu segt mi, wats uw ghebot?

{{gap|5em}}{{sp|De coninc}}.

Damiet, bi minen god,
Anesiet hier desen roeden mont&lt;ref&gt;''Roeden mont''. Verg. vs. 474 en ons »lief smoeltje,&quot; »lief bakkesje,&quot; ofschoon deze en dergelijke zegswijzen thans alleen op vrouwen worden toegepast : zie verder {{asc|HOFFMANN}} ''Hor. Belg.'' V bl. 42.&lt;/ref&gt;,
Desen jonghelinc, dit es een vont&lt;ref&gt;''Vont'' d. i. ''vonst'', hier voor ''vondeling''.&lt;/ref&gt;,
{{sup|265}}Mamet heeften mi verleent.
Ic hoerden daer hi hadde gheweent,
Daer ic in die boegaert wandelen ginc,
Daer vandic desen jonghelinc
Onder enen cederenboem.
{{sup|270}}Damiet, nu nemes goem&lt;ref name=Nemes&gt;''Nemes goem'' d. i. ''geef des acht, zorg voor hem''. ''Goom nemen'' met den
tweeden nval is ''acht geven, zorg dragen'', zie {{asc|HUYDEC}}. ''Proeve'' II blz. 205 noot ''c''. In 't voorbijgaan merk ik op, dat de daar aangehaalde etymologie van bruidegom van {{asc|TEN KATE}} (''Aenleiding'' II bl. 608) geen steek houdt; ''bruidegom'' is niet ''verzorger van de bruid, custos van de bruid'', maar ''guma''
(Goth. ''man'') ''van de bruid'' ({{asc|DIEFENBACH}} ''Vergleich. Wörterb. der Goth. Sprache'' II bl. 417), ''manbruid'' dus eigenlijk ; ''goom'' nu in ''goom nemen'' heeft
met ''guma'' wel gemeenen oorsprong maar is een andere vorm, beide zijn&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bs47qciqzp6tuxo9c5ub8byw2x0qc2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/294</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85432</id>
    <revision>
      <id>219231</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="lrwhhq14mvanwx6cd2pqpo0a7089tmr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|276|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;geregend heeft, ons toch nog met een ruimen oogst hebben mogen verblijden. Want hoewel de voortdurende droogte ons angstig maakte, moest toch door het rustige van den dampkring des nachts weder opgefrischt worden, wat op den dag verflenst was.

Het karakteristieke kenmerk van den zomer is gelegen in het ontwikkelen van die vruchten, waarvan in de lente reeds de aanleg voorhanden was, en hebben wij de lentedagen als de bruidsdagen van de plant bestempeld, de zomer heeft regt zich een edeler titel toe te eigenen. Maak hieruit echter niet de gevolgtrekking, dat de lente uitsluitend de bloeitijd is, de zomer bij uitnemendheid als het tijdvak is aan te merken, waarin de vruchten hare volmaking te gemoet gaan: verre van daar! Want in elk jaargetijde vindt men plantenontwikkeling, vindt men bloemen en onrijpe en rijpe vruchten, zoodat men dan ook altijd bij de planten geboorte, kinderjaren, huwelijk en nog eens geboorte kan waarnemen; maar in den zomer neemt men de vruchtvorming het meest waar, en daarom heeft men regt den zomer de gezegende bij uitnemendheid te noemen.

Het vormen van het St. Jans-lot neemt men ook in den zomer waar, zooals b.v. bij eiken, linden, populieren, enz. Deze loten ontstaan evenwel niet, omdat er dan weder nieuwe knoppen gevormd worden, maar wel omdat dan de knoppen weder deelen ontplooijen en ontwikkelen, die in het voorjaar in den knoptoestand gebleven zijn.

Sommige boomen hebben nog de eigenschap om in dezen tijd van het jaar de uiteinden van sommige takken af te werpen, zooals dat b.v. de linden, ijpen, treurwilgen, platanen, enz. doen; dat hierdoor de lengtegroei van die takjes verbroken wordt is duidelijk, omdat de eindknoppen er thans aan ontbreken. In het volgende voorjaar ontwikkelt zich nu, ter plaatse waar de takjes afgeworpen zijn, niet een eindknop, maar twee eindknoppen en hieruit ontstaan dus ook twee takjes, die gaffelvormig geplaatst zijn; het raadselachtige, dat sommigen in de onregelmatige vertakkingen van de boomen meenen op te merken,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lrwhhq14mvanwx6cd2pqpo0a7089tmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/295</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85433</id>
    <revision>
      <id>219232</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2179" sha1="bklhndjgk4x8f5rnm4ezu11kh5ctutm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|277}}&lt;/noinclude&gt;is hierdoor opgelost en tevens reden gegeven, waarom een bosch dat ondoordringbaar looverdak verkrijgt, waaronder wij op een warmen zomerdag zoo gaarne vertoeven.

Dat in of na warme zomers sommige boomen, die hunne eindknoppen afgeworpen hebben, nog wel eens voor de tweede maal bloeijen, wordt meer dan eens waargenomen. Zoo heeft men in 1846 te Beek bij Nijmegen de tamme kastanje in November voor de tweede maal bloeijende waargenomen; in 1857 bloeiden te Neerbosch jonge vruchtdragende appelboompjes voor de tweede maal en heeft ook in dat jaar de framboos voor de tweede maal vrucht gedragen. Dat deze werkzaamheid in het plantenleven een grooten invloed op de vorming van de houtringen heeft, is duidelijk, vooral nu wij reeds weten, dat tijdens den bloeitijd er een verhoogd leven in de plant werkzaam is. Dit is dan ook de reden, dat planten, die voor de tweede maal bloeijen, ook in hetzelfde jaar twee nieuwe houtringen zullen maken of één, die de overigen in dikte overtreft, en hieruit volgt dus ook, dat boomen, die de eindknoppen afgeworpen hebben, meer in de dikte zullen groeijen, dan zij, die dat niet gedaan hebben.

Wij zien hieruit, dat in het plantenleven telkens nieuwe tooneelen opgevoerd worden, en toch zijn zij allen zoo onafgebroken aan elkander verbonden, dat men, even als overal in de natuur, moeijelijk bepalen kan, waar het eene eindigt, het andere begint. Wie de natuur goed heeft gadegeslagen, zal ons dit moeten toestemmen, en hoewel wij, systematici als wij zijn, hier en daar splitsingen maken, rijken afzonderen en zoo meer, zoo zullen wij toch altijd het hoogst gebrekkige onzer scheidingen en indeelingen moeten erkennen; de natuur toch stoort zich weinig aan onze stelsels, hoewel het beter is te zeggen, dat wij van de natuur nog zoo weinig kennen, dat het ons vooralsnog niet mogelijk is goede stelselmatige indeelingen te maken. Alleen dit zij genoeg om ons daarvan te overtuigen, dat de beginsels, de kiemen van alle georganiseerde ligchamen zoo op elkander gelijken, zoo indrukwekkend met elkander overeenstemmen, dat onze scherpste waarnemingen daar nog schipbreuk op lijden. {{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bklhndjgk4x8f5rnm4ezu11kh5ctutm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/296</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85434</id>
    <revision>
      <id>219233</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2191" sha1="j5pzukzttl1rsap1hrt96tdtufltb5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|278|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;Dit nu daargelaten, zoo is het niet moeijelijk de verschillende tijdperken van 's menschen leven ook in de plant terug te vinden; wij kunnen nu wel niet bepaald opgeven, waar het eene begint, het andere eindigt, want evenals bij ons hangt dit er van af, of zij vroeg en welvarend, dan wel laat en armoedig zijn begonnen te leven, of zij namelijk vroeg oud en nog laat jeugdig zijn gebleven. Toch kenmerkt de lente zich als het leven in de kiem en van de kindscheid, als de bloeitijd en de jeugd; de voorzomer als de tijd van de vruchtvorming of den mannelijken leeftijd, en de nazomer en de voorherfst als de tijd van de volgroeijing der vrucht of van den ouderdom.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
De tijd nadert, dat wederom voor de tweede maal in het jaar dag en nacht even lang zullen zijn, dat voor het noordelijk halfrond de herfst, voor het zuidelijk de lente zal beginnen; het is de 23ste September. De zon heeft op dien dag voor het laatst de beide polen verlicht; zij gaat van de noordpool af en keert zich naar de zuidpool, waardoor deze zich in een overvloed van licht zal baden en gene in stikdonkeren nacht zal begraven worden.

Sedert den 21sten Junij hebben wij eene overmatige warmte genoten en is het dus wonder, dat de herfstzon de meest verwarmende stralen naar beneden zendt. Teregt heeft dit de natuur zoo begrepen, want het gewigtigste, dat zij te volbrengen heeft, het rijpen van de vruchten, moet in den herfst plaats hebben.

Er zijn wel is waar ook vruchten, die in den zomer reeds rijp worden, zooals kersen, bessen, abrikozen, pruimen, rogge, tarwe, sommige peeren, enz., maar toch is hij die tijd bij uitnemendheid, die tijd, die onze voorraadschuren voor den aanstaanden winter zal moeten vullen, die tijd dat de natuur open tafel houdt. Gaan wij langs weide en wegen, door bosch of boomgaard, langs akker of beemd, overal wordt een horen van overvloed uitgestort, en hoewel de veldspin hare webben weeft, de wind door de stoppels waait, toch wordt de appel rood, de peer geel, de druif met dauw berijpt, dan eerst wordt het voornaamste volksvoedingsmiddel ingezameld en kan men zeggen de
{{sc|herfst}} is begonnen. {{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j5pzukzttl1rsap1hrt96tdtufltb5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/297</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85435</id>
    <revision>
      <id>219234</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="op7cl0h94av45ltapm26fo7kmd8q6pg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|279}}&lt;/noinclude&gt;Het schoonste en bewonderenswaardigste tijdvak uit het plantenleven is dat, waarin de vruchten tot rijpheid worden gebragt en hoewel men hiervan nu eene bepaling kan geven door te zeggen, dat zij rijp worden, omdat er omzetting van stof plaats heeft, even als alles in het bewerktuigde rijk door omzetting gevormd wordt, zoo is het nog niet lang geleden, dat wij bekend gemaakt werden met de stoffen, die deze omzetting veroorzaken.

De scheikundige {{sc|fremy}} was het, die dat nog niet ontgonnen veld bebouwd heeft en een schat van proefnemingen heeft hem in staat gesteld om te kunnen verklaren, wat er bij het rijp worden der vruchten moet plaats hebben. Stellen wij er belang in dat ook na te gaan, dan moet ik u verzoeken, met mij weder naar de lente terug te keeren.

Wij weten, dat in de lente alle nieuwe, dus jeugdige plantendeelen uit het zetmeel ontstaan en wel omdat deze stof door eene scheikundige omzetting in gom, suiker en celstof wordt veranderd, waaruit én nieuwe cellen gevormd worden én de bestaande haar onderhoud ontvangen. Wij weten ook dat deze omzetting plaats heeft door eene andere stikstofbevattende stof, het diastase, en dat. men deze stof steeds in de nabijheid der knoppen vindt. Wij hebben dit geheele omzettingsproces vergeleken met de omzetting, waardoor het brooddeeg tot brood gevormd wordt, en gevonden, dat het diastase in het levende laboratorium even zoo werkt, als de gist bij het bakken van brood.

Ook in de vruchten vinden wij twee stoffen, die in eene naauwe betrekking tot elkander staan en ook wederkeerig op elkander werken, namelijk het pektose en pektase.

Wat het zetmeel is in de overige plantendeelen, dat is het pektose in de vruchten, want wordt het pektase omgezet, dan beginnen de vruchten rijp te worden. Het pektase werkt bij deze, als het diastase bij het zetmeel, als gist bij het brood. Door de zuren, die men in de vruchten altijd in groote hoeveelheden voorhanden vindt, wordt het pektose in eene andere stof omgezet; het pektin, dat bij afsluiting (of beperkten toevoer) der dampkringslucht door bet pektase in twee andere stoffen, het pektosinzuur en pektinzuur, wordt veranderd; onder&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>op7cl0h94av45ltapm26fo7kmd8q6pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/298</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85436</id>
    <revision>
      <id>219235</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="1nwu5965i6b7t710pmzhji87z9f9kjs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|280|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;
de onafgebroken inwerking van het pektase en de zuren wordt er eindelijk nog metapektin en metapektinzuur gevormd, en al deze stoffen ontstonden uit het pektose.

Hoewel er nu veel overeenkomst is op te merken tusschen de omzetting van het zetmeel en het pektose door het diastase en het pektase, zoo zijn de produkten, die er uit ontstaan, nog al verschillend en om van anderen te zwijgen, zullen wij hier alleen opnoemen het vormen van hout en de vorming van vruchten.

Bij het vormen van hout toch is het doel der natuur den inhoud der cellen om te zetten, de daardoor gevormde stoffen zoo digt mogelijk bij de knoppen op te hoopen en de cellen zelve tot hout te vervormen. Bij het vormen der vruchten is het einddoel der natuur eene houtvorming tegen te gaan en de cellen dus in een eetbaren toestand te vervormen; in hunnen inhoud wordt dan ook geen zetmeel opgehoopt, maar eene eigenaardige soort van plantengelei, het metapektinzuur, gevormd. Tijdens het rijp worden van de vruchten zijn de celhuidjes dan ook zeer teeder van weefsel en doorschijnend en is het zetmeel er uit verdwenen; in rijpe vruchten, zooals appels, peren en andere, is het dan ook reeds omgezet in gom en suiker en dat wel onder den invloed van de steeds in de vruchten voorhanden plantenzuren.

Wanneer de vruchten rijp zijn, vinden wij er twee stoffen in, die veel van elkander verschillen, en ieder voor zich eene geheele reeks van verbindingen kunnen vormen; het zijn het zoo straks genoemde zetmeel en de pektose. Het zetmeel vormt eene reeks van in water oplosbare zelfstandigheden, zoo als gom en suiker; het pektose eene rij van in water onoplosbare, in zuren en in organische zouten oplosbare stoffen, zoo als pektine, parapektine, metapektine, pektosinzuur, pektinzuur, parapektinzuur en metapektinzuur, allen te zamen geleiachtige stoffen.

Met het zetmeel vormt het pektose eene vaste stof, en dit is dan ook de reden, dat onrijpe vruchten steeds hard zijn. Onder den invloed van de warmte der zon en van de organische zuren en zouten worden beiden omgezet, en wel het zetmeel in suiker en het pektose in metapektinzuur. Deze twee nu gevormde stoffen werken dan&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1nwu5965i6b7t710pmzhji87z9f9kjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85437</id>
    <revision>
      <id>219236</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="d5n7hg414cdzt1vbzdxkt6s6idtljdr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;ref name=Nemes&gt;kennelijk verwant met 't Goth. ''gaumjan'' d.i. ''zien, waarnemen'' ({{asc|DIFF}}. t. a. pl.
bl. 387). ''Gomen'' is ''opmerken, opletten: begomen'' desgelijks.&lt;/ref&gt;&lt;poem&gt;
Ende houtten op als uwen broeder:
Ghi moet sijn suster ende moeder,
Esmoreyt heyt dese jonghen man.

{{gap|5em}}{{sp|Damiet}}.

Vader here&lt;ref&gt;''Vader here'', evenals in het Fransch ''monsieur mon père''. In 't Mnl. was
''here'' de gewone aanroep, zelfs een dief werd aangesproken met ''here dief'', b. v. ''Ferg.'' vs. 1671, 1675, 1758 alwaar ''heer''dief! vule pautenier!&quot;&lt;/ref&gt;, bi Tervogant,
{{sup|275}}Noit en sachic scoender kint.
Heeften ons Mamet ghesent&lt;ref&gt;''Ghesent. Zenden'' werd oudtijds zwak vervoegd, zooals trouwens uit ''gezant'' ten overvloede kan blijken.&lt;/ref&gt;,
Dies willic hem dancken ende Apolijn:
Ic wil gerne suster ende moeder sijn.
O uutvercoren jonghe figuere&lt;ref&gt;''Figuere'' d. i. ''gestalte. M. Lp.'' I vs. 2246 :
::::Om te sien die schone ''figuren''
::::Die dair ghinghen optie veste.&lt;/ref&gt;,
{{sup|280}} Du best die scoenste creatuere
Die ic met oghen nie ghesach.
Met rechten ic Mamet dancken mach
Dat ic sal hebben enen broeder:
Ic wil gerne sijn suster ende moeder.
{{sup|285}}o Esmoreyt, wel scoene jonghelinc,
Hoe sere verwondert mi dese dinc
Dat ghi waert vonden sonder hoede,
Want ghi dunct mi van edelen bloede
Bi&lt;ref&gt;''Bi'' d. i. ''wegens, naar, ratione habita''. Deze beteekenis van bi komt duidelijk uit in ''bi dien'' (ook wel ''bedie'' of ''bedi'') d. i. ''wegens dat, daarom''. Verg. vs. 297 ''waer bi''.&lt;/ref&gt; de ghewaden die ghi hebt an.
{{sup|290}}Nu comt met mi, wel&lt;ref&gt;''Wel'' als »bijw. voor bijv. naamw. geplaatst heeft nagenoeg de kracht van het huidige zeer&quot;. {{asc|DAVID}} ''Rijmb. Gloss.''&lt;/ref&gt; scoene man,
Ic sal u als minen broeder doen&lt;ref&gt;''Doen'' d. i. ''behandelen''. »Weinig werkwoorden zijn er — zegt {{asc|CLARISSE}} ''Hem. d. Hem.'' bl. 241 — die, zoo algemeen van eigenlijke en eerste beteekenis
zijnde, op zooveel bijzondere werkzaamheden overgebragt en daarvoor gebruikt worden.&quot; ''Iemand doen'' mogen we niet meer zeggen, wij hebben
nog : ''de kamer doen ; de glazen doen ; den gang, de stoep, de plaat, de straat doen,'' enz. enz.&lt;/ref&gt;.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5n7hg414cdzt1vbzdxkt6s6idtljdr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219238</id>
      <parentid>219236</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T14:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>219238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2215" sha1="kgj2e5lyxnghk850uwsnafg3h49sove" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=Nemes&gt;kennelijk verwant met 't Goth. ''gaumjan'' d.i. ''zien, waarnemen'' ({{asc|DIFF}}. t. a. pl.
bl. 387). ''Gomen'' is ''opmerken, opletten: begomen'' desgelijks.&lt;/ref&gt;&lt;poem&gt;
Ende houtten op als uwen broeder:
Ghi moet sijn suster ende moeder,
Esmoreyt heyt dese jonghen man.

{{gap|5em}}{{sp|Damiet}}.

Vader here&lt;ref&gt;''Vader here'', evenals in het Fransch ''monsieur mon père''. In 't Mnl. was
''here'' de gewone aanroep, zelfs een dief werd aangesproken met ''here dief'', b. v. ''Ferg.'' vs. 1671, 1675, 1758 alwaar ''heer''dief! vule pautenier!&quot;&lt;/ref&gt;, bi Tervogant,
{{sup|275}}Noit en sachic scoender kint.
Heeften ons Mamet ghesent&lt;ref&gt;''Ghesent. Zenden'' werd oudtijds zwak vervoegd, zooals trouwens uit ''gezant'' ten overvloede kan blijken.&lt;/ref&gt;,
Dies willic hem dancken ende Apolijn:
Ic wil gerne suster ende moeder sijn.
O uutvercoren jonghe figuere&lt;ref&gt;''Figuere'' d. i. ''gestalte. M. Lp.'' I vs. 2246 :
::::Om te sien die schone ''figuren''
::::Die dair ghinghen optie veste.&lt;/ref&gt;,
{{sup|280}} Du best die scoenste creatuere
Die ic met oghen nie ghesach.
Met rechten ic Mamet dancken mach
Dat ic sal hebben enen broeder:
Ic wil gerne sijn suster ende moeder.
{{sup|285}}o Esmoreyt, wel scoene jonghelinc,
Hoe sere verwondert mi dese dinc
Dat ghi waert vonden sonder hoede,
Want ghi dunct mi van edelen bloede
Bi&lt;ref&gt;''Bi'' d. i. ''wegens, naar, ratione habita''. Deze beteekenis van bi komt duidelijk uit in ''bi dien'' (ook wel ''bedie'' of ''bedi'') d. i. ''wegens dat, daarom''. Verg. vs. 297 ''waer bi''.&lt;/ref&gt; de ghewaden die ghi hebt an.
{{sup|290}}Nu comt met mi, wel&lt;ref&gt;''Wel'' als »bijw. voor bijv. naamw. geplaatst heeft nagenoeg de kracht van het huidige zeer&quot;. {{asc|DAVID}} ''Rijmb. Gloss.''&lt;/ref&gt; scoene man,
Ic sal u als minen broeder doen&lt;ref&gt;''Doen'' d. i. ''behandelen''. »Weinig werkwoorden zijn er — zegt {{asc|CLARISSE}} ''Hem. d. Hem.'' bl. 241 — die, zoo algemeen van eigenlijke en eerste beteekenis
zijnde, op zooveel bijzondere werkzaamheden overgebragt en daarvoor gebruikt worden.&quot; ''Iemand doen'' mogen we niet meer zeggen, wij hebben
nog : ''de kamer doen ; de glazen doen ; den gang, de stoep, de plaat, de straat doen,'' enz. enz.&lt;/ref&gt;.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kgj2e5lyxnghk850uwsnafg3h49sove</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/299</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85438</id>
    <revision>
      <id>219237</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="8mzu7placnfuc5hbzbf4vef90ujzogq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|281}}&lt;/noinclude&gt;mede om de nog voorhanden plantenzuren in te wikkelen en zijn dus ook oorzaak, dat de vruchten haar eigen smaak hebben en een karakteristieken geur bezitten.

Bij de graangewassen en alle zetmeel bevattende vruchten, wortels en knollen is het einddoel der natuur deze stof onveranderd te bewaren en daarom houdt dan ook na de volledige afzetting van het zetmeel de groei van de plant op; worden deze deelen weder aan den bodem toevertrouwd, dan wordt, om de voeding te bevorderen, het zetmeel weder omgezet en, zoo als wij reeds weten, gom en suiker daaruit gevormd.

Hoe warmer zomer, hoe warmer najaar, des te vroeger worden de vruchten rijp en des te beter zijn ze ook, omdat de voedingsvochten dan ook overvloediger toegevoerd worden en de cellen dus overvoed worden. Dit is de reden dat men dan ook vruchten en granen, wortels en knollen zal inoogsten met dunne schillen of basten, de vruchten meer suiker, de andere meer zetmeel bevatten, terwijl omgekeerd een natte en koude zomer en herfst dikke celwanden,

dikke basten, minder suiker, minder zetmeel zullen voortbrengen.

Mij dunkt, ik hoor u vragen, hoe krijgen de vruchten hare verschillende geuren en smaak? Het is niet twijfelachtig, dat de meeste vlugtige stoffen, die in den vorm van vlugtige oliën onze vruchten dien aangenamen geur mededeelen, produkten zijn, ontstaan door ontleding van den inhoud der cellen en wel dat zij uit de ontleding van zeer eenvoudige stoffen ontstaan. Of echter het planteneiwit hierbij ook eene rol speelt en of verschillende cellen op de verscheidenheid der gevormde stoffen eenigen invloed uitoefenen, dit ligt vooralsnog in het uitgebreide veld der hypothesen. Dat er cellen zijn, die bepaalde stoffen voortbrengen, en dat, wanneer deze veranderd worden, er ook weder andere stoffen gevormd worden, hiervoor zijn voorbeelden genoeg aan te halen.

De geur en smaak, die ananas en perzik, abrikoos en druif, kers en bes, enz., hebben, zijn zij verschuldigd aan verschillende eigenaardige&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8mzu7placnfuc5hbzbf4vef90ujzogq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/300</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85439</id>
    <revision>
      <id>219239</id>
      <timestamp>2026-03-30T14:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2130" sha1="qt2omp8w21mz65ir1glqrg2cyhagyjh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|282|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER,|}}&lt;/noinclude&gt;vlugtige stoffen, die in sommige cellen afgezonderd worden, evenals zetmeel en legumine, chinine, salicine en andere stoffen in sommige planten, in sommige cellen gevormd worden.

Alle vervormingen, die wij aan de planten waarnemen, — takjes, bladeren, bloemen, vruchten — zijn hun ontstaan verschuldigd aan vervormingen der cellen; zoo vele malen wij dus nieuwe plantendeelen zien ontwikkelen, zoo vele malen moet er ook vervorming, verandering van den inhoud der cellen hebben plaats gehad.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
Wanneer de boom zijne vruchten tot rijpheid heeft gebragt, eindigt hij ook schijnbaar zijn leven. Het loof begint te ontkleuren en dat wel soms door het rood heen tot het geel, en het is dan, alsof het avondrood nog eens dien bladerendos wil beschijnen, voordat de boom zijne krachteloos geworden aanhangsels doet vallen.

Het bladgroen, tof nu in overvloed in de bladeren opgehoopt, wordt omgezet, want het bladblaauw, dat de overhand over het bladgeel had, wordt al minder en minder en eindelijk heeft het bladgeel het bladblaauw geheel verdrongen en hebben de bladeren daardoor, zooals duidelijk is, hunne groene kleur verloren. Of de herfstzon hierop een grooten invloed uitoefent, is nog niet met zekerheid uitgemaakt, maar zoo veel is zeker, dat, wanneer de bladeren geel worden, er ook eene minder opgewekte levenswerkzaamheid bij de plant is waar te nemen en zij dan haar jaarlijkschen levensloop als afgesponnen rekent. Het ontkleurde loof sterft af, maar voor dat plaats heeft, doorloopt het, zoo als wij zoo even gezegd hebben, nog eens de kleuren, die het bij zijne ontwikkeling heeft doorloopen, doch nu teruggaande van groen, door rood tot geel, zooals wij dat b.v. duidelijk kunnen waarnemen bij eiken, wilgen en populieren.

Kan dit herfstloof soms een landschap tooverachtig schoon maken, in de gematigde streken van Amerika moet dit alle beschrijving te boven gaan, wanneer daar het donkerste loof bezaaid is met roode en gele bladeren, even alsof het met bloemen getooid was.

Wij staan thans voor het derde tooneel van den herfst, — het loof&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qt2omp8w21mz65ir1glqrg2cyhagyjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/301</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85441</id>
    <revision>
      <id>219243</id>
      <timestamp>2026-03-30T15:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2339" sha1="9gt2fljai3jg4lw29d3d9q3a7ksvyou" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST.|283}}&lt;/noinclude&gt;valt, — de winter staat voor de deur! — Dan ontvangt het dier eene dikkere vacht en trekt de vogel zijn winterkleed aan, maar dan ontvangt de plant ook eene andere bekleeding. De vogels hebben hun voorjaars-, zomer- en winterkleed, ook de plant kan op zijne verschillende bekleeding roemen; wij kennen reeds haar schitterend lenteof bruiloftskleed, wanneer overvloed van bloemen te gelijk met het frischste groen haar versieren; wij kennen haar zomerkleed, digt en donker, soms lederachtig, als ware het om te beletten, dat de nog al te jeugdige vruchtjes zouden verschroeijen, en wij kennen haar herfst kleed, zoo even nog door ons geschetst, wanneer rood en geel de plaats van het krachtige groen gaan innemen, — en haar winterkleed, dat is door geen uitwendigen tooi zigtbaar, want dan reeds worden wij somber gestemd door het gerinkel der kale takken en doen zij ons aan iets doods denken, — en toch is het voorhanden, want het sieraad van de aanstaande lente, de knoppen — zij zijn omhuld met schubben, die of met hars doortrokken of op de eene of andere wijze met wol bekleed zijn.

De boom, die bij ons het eerst zijn bladerendos aan den bodem, waaruit hij ze ontving, terug geeft, hoewel ze hem bijna het laatst toegedeeld werd, is de linde; de liguster behoudt de bladeren nog een gedeelte van den winter, terwijl het loof van beuk en eik wel verdroogt, maar niet afvalt. Eik en beuk geven niet eerder interest aan moeder natuur, voordat zij weder nieuwe stoffen toevoert en in het voorjaar de knoppen uit het sluimerende leven wekt.

Wat zal hiervan wel de reden zijn? Omdat niet alle bladeren even vast aan de takken of assen bevestigd zijn, en dus, hoe losser zij er aan gehecht zijn, des te spoediger vallen zij af en omgekeerd. Onze wilde kastanje b.v. verliest eerst zijne bladvlakten en dan de bladstelen, niet om de jeugd genoegen te geven, — maar omdat deze zoo innig aan de takken verbonden zijn. Andere planten (zooals b.v. ''Spiraea Aruncus'' L.), verliezen eerst alle bladeren en dan steel voor steel, terwijl zij eindelijk lid voor lid van den stengel loslaten, totdat zij geheel onttakeld zijn en de plaats, waar zij stonden, niet meer is aan te wijzen, — alleen een onderaardsch gedeelte bewaart de knoppen en behoedt het geslacht voor uitsterven.{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9gt2fljai3jg4lw29d3d9q3a7ksvyou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/302</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85442</id>
    <revision>
      <id>219245</id>
      <timestamp>2026-03-30T15:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219245</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1364" sha1="bbr4d6wfliprt1szy3mk162p5l4q5wm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|284|HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER, ENZ.|}}&lt;/noinclude&gt;Wij zijn aan het laatste tijdperk genaderd — de bladeren zijn gevallen, met massa's liggen zij om stam en struik. Zij zijn nog geel, de wind rinkelt ze droog en zwiept ze voor zich henen, even alsof het hem hinderde, dat zij daar zoo rustig lagen; dat voortstuwen, dat over elkander vliegen breekt ze, — de wind houdt op, — de regen valt neder, en de verbrokkelde fragmenten worden doorweekt en op elkander gepakt. Geen scheikundig proces, door de levenskracht gesteund, is nu meer werkzaam, — neen, het is alleen de doode stof, die door de scheikunde beroerd en omgezet wordt; alle vliezen, alle vezels worden de eene voor, de andere na ontleed, totdat zij stof zijn geworden, stof dat ze waren, voordat de boom het opgelost als voedsel opnam.

Blijft daar rusten, wordt doorweekt en wordt verder verwerkt, totdat het voorjaar komt, — dan brengt gij, doode stof, weder leven, vreugde, zegeningen en genietingen voort, — en ligt gij bladeren weder op de aarde neder, hebt gij weder uwen jaarlijkschen levensloop volbragt, hebt gij natuur weder velen een blik in uwe soms ondoorgrondelijke, maar bij nasporing bewonderenswaardige, eenvoudige werkplaatsen doen slaan, dan vertrouwen wij, dat ook anderen wat zij zagen, wat zij opmerkten aan ons willen, aan ons zullen mededeelen.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbr4d6wfliprt1szy3mk162p5l4q5wm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/303</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85443</id>
    <revision>
      <id>219246</id>
      <timestamp>2026-03-30T15:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2066" sha1="i19kqwz0217inqb9j4aypx9el7yzrm8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{dhr}}
{{c|{{larger|DE TRUFFELS.}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}

Men vindt de truffels in het zuiden van Europa onder de aarde, groeijende op de wortels van den haagbeuk, beuk, hazelaar, tammen en wilden kastanjeboom, de Aleppische den, de sering enz., maar het meest op wortels van soorten van eiken, in welk laatste geval zij een eigenaardigen geur erlangen, welken zij missen, wanneer zij zich op de wortels van andere boomen ontwikkeld hebben. In een belangrijk stuk over de natuurlijke gesteldheid van den ''Mont-ventoux'' in Provence, van den bekenden kruidkundige {{sc|ch. martens}}, in de ''Revue des deux mondes'' van 1 April 1863 komen eenige berigten over dit gewas voor, welke de aandacht waardig zijn van hen, die deze specerij gaarne gebruiken en die zeker ook gaarne zullen willen weten, wat het eigenlijk is, dat zij, als een toevoegsel van weelde, bij hunne spijzen gebruiken.

De truffels behooren onder die afdeeling der ''zwammen'' of ''paddestoelen'', welke eenen meestal rondachtigen vorm hebben en de zaadjes, waardoor zij zich vermeerderen, in het ''inwendige'' van hun weefsel dragen, zooals de ''bovist'' en aanverwante soorten van het geslacht ''Lycoperdon'' of Wolfsveest. {{sc|Tulasne}} heeft een doorwrocht werk over de natuurlijke geschiedenis der truffels geschreven en aangetoond, dat het geslacht ''Tuber'' of Truffel 21 verschillende soorten bevat. Vier daar van worden meest onderling verward en te zamen begrepen onder den naam van de gewone of zwarte truffel. Twee daarvan rijpen in den herfst en worden tegen het begin van den winter ingezameld. Dat zijn de eigentlijk gezegde ''zwarte'' en de ''winter-truffels'', waarvan de eerste de geurigste is en het hoogst geschat, herkenbaar aan vele ruwe of scherpe oneffenheden aan hare oppervlakte. Het inwendig weefsel is vrij vast, roodachtig-zwart, geteekend met witte aderen, die roodachtig worden, als de zwam oud wordt. Deze soort is algemeen in Italie, in Provence en Poitou en komt ook, hoewel zelden, voor in de omstreken van Parijs en in Engeland. De iets minder waardige&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i19kqwz0217inqb9j4aypx9el7yzrm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/304</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85444</id>
    <revision>
      <id>219247</id>
      <timestamp>2026-03-30T15:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="064rsfos45l8d9p8xgbx2mk0j6i3cn2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|286|DE TRUFFELS.|}}&lt;/noinclude&gt;''winter-truffel'' komt meest altoos tusschen de echte soort voor. Haar vleesch is wit en later zwartachtig met witte aderen.

Twee andere truffelsoorten krijgen in den zomer reeds hare volkomene ontwikkeling, komen in Italie en bij Parijs voor en worden ook ingezameld en gedroogd verzonden. Eindelijk heeft men ook nog de witte truffel van Piémont, welke {{sc|napoleon}} boven de zwarte verkoos. De andere soorten van dit geslacht zijn niet eetbaar.

In Nederland komen, zoo ver ik weet, geene truffels voor, althans niet in die hoeveelheid en van die goede hoedanigheid, dat het de moeite loont ze te verzamelen.

In het algemeen zijn deze zwammen eigen aan kalkachtige of leemkalkige gronden. Zij leven alleen tusschen de wortelvezels van boomen, vooral van drie soorten van eiken: den gewonen eik en twee soorten, welke hun blad ook 's winters behouden, namelijk de altoos-groene eik (''Quercus virens'') en de kermès-eik (''Quercus coccifera''). Naarmate de boomen ouder worden, neemt de wasdom der truffels toe, doch als de boomen zeer groot worden en den grond geheel beschaduwen, vermindert de opbrengst weder.

De vermenigvuldiging dezer soorten heeft plaats op dezeìfde wijze als bij andere zwammen. Als zij rijp zijn, bevatten zij een groot aantal zeer fijne kiemkorrels (''sporae''), uit welke witte zwamdraden (''mycelium'') uitspruiten, evenals het wit, waardoor men de gewone eetbare paddestoelen vermeerdert&lt;ref&gt;Zie deze kweeking beschreven in het ''Tijdschrift voor Nijverheid'', XII, bl. 91— 95. (Haarlem 1848).&lt;/ref&gt;. Uit die onderaardsche zwamdraden ontwikkelen zich later de truffels, welke als het ware de vruchten zijn van dezen onderaardschen wortelstok. De regens van Julij en Augustus zijn voor de truffelvorming zeer voordeelig en verzekeren gewoonlijk een goeden oogst.

Men heeft ook de truffels opzettelijk aangekweekt. Reeds in de 17de eeuw werden te Antwerpen proeven genomen om de truffels te kweeken. Zij werden toen reeds gegeten en waren bekend als ''aardbuylen'' of ''tartufli''. {{sc|Van steenbeeck}}, schrijver van een bekend werk over de paddestoelen (''Toneel der Campernoelien''), liet de truffels in 1662


hen |&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>064rsfos45l8d9p8xgbx2mk0j6i3cn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219248</id>
      <parentid>219247</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T15:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>219248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="osir5dlp1s3q72n365lfwu3jaumflni" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|286|DE TRUFFELS.|}}&lt;/noinclude&gt;''winter-truffel'' komt meest altoos tusschen de echte soort voor. Haar vleesch is wit en later zwartachtig met witte aderen.

Twee andere truffelsoorten krijgen in den zomer reeds hare volkomene ontwikkeling, komen in Italie en bij Parijs voor en worden ook ingezameld en gedroogd verzonden. Eindelijk heeft men ook nog de witte truffel van Piémont, welke {{sc|napoleon}} boven de zwarte verkoos. De andere soorten van dit geslacht zijn niet eetbaar.

In Nederland komen, zoo ver ik weet, geene truffels voor, althans niet in die hoeveelheid en van die goede hoedanigheid, dat het de moeite loont ze te verzamelen.

In het algemeen zijn deze zwammen eigen aan kalkachtige of leemkalkige gronden. Zij leven alleen tusschen de wortelvezels van boomen, vooral van drie soorten van eiken: den gewonen eik en twee soorten, welke hun blad ook 's winters behouden, namelijk de altoos-groene eik (''Quercus virens'') en de kermès-eik (''Quercus coccifera''). Naarmate de boomen ouder worden, neemt de wasdom der truffels toe, doch als de boomen zeer groot worden en den grond geheel beschaduwen, vermindert de opbrengst weder.

De vermenigvuldiging dezer soorten heeft plaats op dezeìfde wijze als bij andere zwammen. Als zij rijp zijn, bevatten zij een groot aantal zeer fijne kiemkorrels (''sporae''), uit welke witte zwamdraden (''mycelium'') uitspruiten, evenals het wit, waardoor men de gewone eetbare paddestoelen vermeerdert&lt;ref&gt;Zie deze kweeking beschreven in het ''Tijdschrift voor Nijverheid'', XII, bl. 91— 95. (Haarlem 1848).&lt;/ref&gt;. Uit die onderaardsche zwamdraden ontwikkelen zich later de truffels, welke als het ware de vruchten zijn van dezen onderaardschen wortelstok. De regens van Julij en Augustus zijn voor de truffelvorming zeer voordeelig en verzekeren gewoonlijk een goeden oogst.

Men heeft ook de truffels opzettelijk aangekweekt. Reeds in de 17de eeuw werden te Antwerpen proeven genomen om de truffels te kweeken. Zij werden toen reeds gegeten en waren bekend als ''aardbuylen'' of ''tartufli''. {{sc|Van steenbeeck}}, schrijver van een bekend werk over de paddestoelen (''Toneel der Campernoelien''), liet de truffels in 1662&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>osir5dlp1s3q72n365lfwu3jaumflni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/305</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85445</id>
    <revision>
      <id>219249</id>
      <timestamp>2026-03-30T15:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="gjw2immz0n1e3g5vslasl7i12cxpzkl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE TRUFFELS.|287}}&lt;/noinclude&gt;opzettelijk van Florence komen en plantte ze in zijn tuin. Later is dit door vele anderen beproefd en is de bijzondere kweekwijze derzelve bekend gemaakt&lt;ref&gt;Zie ''De la culture des truffes'' par {{sc|al. de bornholz}}, Paris 1826; ''Tijdschrift voor Nijverheid'', XII, bl. 90—91.&lt;/ref&gt;. {{sc|Aug rousseau}}, van Carpentras, in het zuiden van Frankrijk, heeft op 2 bunders kiezelaardigen kalkgrond eikels gezaaid van den gewonen eik, aan welks voet truffels gevonden waren. Na verloop van 8 jaren vond men aan den voet der goed opgeslagen eiken 8 Ned. ponden truffels op het bunder, welke opbrengst sedert steeds is toegenomen. Thans wint de heer {{sc|rousseau}}
door elkander 260 N. ponden van eene oppervlakte van 5 bunders of 52 N. ponden van het bunder. Daar nu het pond aldaar met 15 franken betaald wordt, kan men rekenen, dat een stuk slechte grond met 15-jarige eiken bezet jaarlijks 780 franken of, na aftrek van eenige geringe onkosten, zuiver 740 franken van het bunder opbrengt, eene som, die men anders nooit op zulken grond met zoo weinig moeite zoude kunnen verkrijgen.

In deze ''truffière'' van {{sc|rousseau}} heeft men nog de volgende opmerkingen gemaakt: 1°. dat de truffels overvloediger, meer gelijk van grootte en geuriger waren aan den voet der altoos groene eiken dan aan dien der gewone eiken; 2°. dat zij altoos voorkomen aan de wortels der boomen, die ook in het vorig jaar truffels hadden voortgebragt. Deze boomen waren met een wit kruis gemerkt en de zeug, die men tot het ontdekken der truffels gebruikte, rigtte zich altijd naar die boomen en opende daar eene groote vore in den grond. Zoodra de truffels gezien werden, kreeg het varken een tik op den snuit en ontving eenige eikels of een aardappel tot belooning. Het varken ruikt de truffels door den grond heen. Er zijn ook wel enkele soorten van honden, die tot dezelfde jagt kunnen gebruikt worden; maar deze wijzen alleen de plaats aan, waar de truffels gevonden worden; het varken doet meer en graaft ze ook dadelijk uit; maar men moet dan bij de hand wezen, daar het dier de truffel voor geen geweld weder loslaat, als het die eens in den bek heeft.

Van hoeveel belang dit voortbrengsel vooral voor het zuiden van&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gjw2immz0n1e3g5vslasl7i12cxpzkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/306</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85446</id>
    <revision>
      <id>219250</id>
      <timestamp>2026-03-30T15:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>219250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1813" sha1="52m875jkvqgoxagv8snfil15fwrvoh9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|288|DE TRUFFELS.|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;truffels&quot;/&gt;Frankrijk zij, moge blijken uit de omstandigheid, dat op de markt te Carpentras, van 1 December tot het laatst van Februarij, thans jaarlijks wel voor 2 millioenen franken verkocht worden en verzonden door geheel Europa. De gemeenten van Bedoin, Villes, Blauvac, Monieux en Methamis verpachten eene uitgestrektheid van 2700 bunders truffeldragende bosschen voor niet minder dan 13,250 franken. Men kon rekenen, dat 1000 bunders van zulk eikenhout, dat zeer goed groeit, binnen weinige jaren, alleen voor de truffels, verpacht zullen worden voor 18,000 franken. Intusschen groeit het hout voort en, als na 20 of 30 jaren de grond te veel beschaduwd wordt om veel truffels meer op te leveren, kan het bosch tot brandhout enz. verkocht of geheel vernieuwd worden.
{{r|[[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]{{gap|6em}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
&lt;section end=&quot;truffels&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;meikevers&quot;/&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|MEIKEVERS.}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
In welke ontzettende hoeveelheden niet alleen sprinkhanen, maar ook meikevers vaak in het zuidoosten van Europa voorkomen, moge blijken uit het berigt uit Kronstadt (in Zevenbergen), medegedeeld in de ''Agronomische Zeitung'' van 1860, p. 397, volgens hetwelk op den 8 Mei van genoemd jaar aan de bergen, welke aan de Alt-rivier aldaar gelegen zijn, een onweder ontstaan is, waarbij gansche wolken van meikevers tegen het gebergte van den Tömöscher-pas aandreven. De massa was zoo groot, dat een daar reizend gezelschap er naauwelijks konde doordringen en de paarden niet te houden waren. Ook de lengte van dit heir van meikevers was aanzienlijk.
{{r|[[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]{{gap|6em}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;section end=&quot;meikevers&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52m875jkvqgoxagv8snfil15fwrvoh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Parijs den 26 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85447</id>
    <revision>
      <id>219252</id>
      <timestamp>2026-03-30T16:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="7sllrvzccwxtozn4ojrsvvdwp8oo1ad" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Parijs den 26 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s9 tosection=s9/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>7sllrvzccwxtozn4ojrsvvdwp8oo1ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Gent den 27 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85448</id>
    <revision>
      <id>219253</id>
      <timestamp>2026-03-30T16:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="e6k3lvrupqki77c6xc6cfr8xyj0v1ds" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Gent den 27 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s11 tosection=s11/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>e6k3lvrupqki77c6xc6cfr8xyj0v1ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Brussel den 27 October (1)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85449</id>
    <revision>
      <id>219255</id>
      <timestamp>2026-03-30T17:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="5ex7lqsff7tacphgyqdb35xnf7pv8vu" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Brussel den 27 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s12 tosection=s12/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>5ex7lqsff7tacphgyqdb35xnf7pv8vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>219256</id>
      <parentid>219255</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T17:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vincent Steenberg heeft de pagina [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Brussel den 27 October]] hernoemd naar [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Brussel den 27 October (1)]] zonder een doorverwijzing achter te laten</comment>
      <origin>219255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="5ex7lqsff7tacphgyqdb35xnf7pv8vu" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Brussel den 27 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s12 tosection=s12/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>5ex7lqsff7tacphgyqdb35xnf7pv8vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Brussel den 27 October (2)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85450</id>
    <revision>
      <id>219257</id>
      <timestamp>2026-03-30T17:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="k3sqvchvwbg9x4l8ec4at7m40s2d4gp" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Brussel den 27 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s13 tosection=s13/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>k3sqvchvwbg9x4l8ec4at7m40s2d4gp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/’s Gravenhage den 28 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85451</id>
    <revision>
      <id>219259</id>
      <timestamp>2026-03-30T18:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="njc09jpik3lnz1ex62m460p1m7gmveb" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘’s Gravenhage den 28 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s14 tosection=s14/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>njc09jpik3lnz1ex62m460p1m7gmveb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Amsterdam den 29 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85452</id>
    <revision>
      <id>219260</id>
      <timestamp>2026-03-30T18:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="543" sha1="7ixudo1huist702h4je7zo53d4zl0h0" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Amsterdam den 29 October’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s15 tosection=s15/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>7ixudo1huist702h4je7zo53d4zl0h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Amsterdam den 29 Octob.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85453</id>
    <revision>
      <id>219262</id>
      <timestamp>2026-03-30T18:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="biau94r28cwm154n7h3cpvnpydfug1y" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Amsterdam den 29 Octob.’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s16 tosection=s16/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>biau94r28cwm154n7h3cpvnpydfug1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Burgermeesteren en Regeerders tot Oost- en West-Zaendam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85454</id>
    <revision>
      <id>219263</id>
      <timestamp>2026-03-30T18:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="607" sha1="igphn7a0obt0z3kv9ejn2w7uj7gtujy" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Burgermeesteren en Regeerders tot Oost- en West-Zaendam notificeren, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s17 tosection=s17/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>igphn7a0obt0z3kv9ejn2w7uj7gtujy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Also binnen Zutphen overleden is</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85455</id>
    <revision>
      <id>219264</id>
      <timestamp>2026-03-30T18:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="o6xzcj43z4t3k1v1pg53r2i5hil5kw3" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Also binnen Zutphen overleden is eenen Willem Claesz., […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s18 tosection=s18/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>o6xzcj43z4t3k1v1pg53r2i5hil5kw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Tot Rotterdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85456</id>
    <revision>
      <id>219265</id>
      <timestamp>2026-03-30T18:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="kek7y3y1bj7rsb86mm9dt1mi1zujo95" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Tot Rotterdam, by Pieter Tonneman, Papierverkoper, wert uytgegeven: […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s19 tosection=s19/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>kek7y3y1bj7rsb86mm9dt1mi1zujo95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85457</id>
    <revision>
      <id>219266</id>
      <timestamp>2026-03-30T19:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1835" sha1="s7nqjty42gaww2t72erpz9vce0v8udf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

Waer sidi, Robberecht, neve coen&lt;ref&gt;''Neve coen.'' Thans wordt nog ''lief'' postpositive gebruikt : ''neef lief;
vader lief''.&lt;/ref&gt;?
Comt tot mi, ic moet u spreken.
Mi dunct dat mi mijn herte sal breken
{{sup|295}}Van groten rouwe die mi gaet an&lt;ref&gt;''Gaet an'' d. i. ''overkomt. Aengaen'' met den derden nv. beteekent o. a. ook ''gaan tot, naderen, aanklampen, aan boord komen'', van daar, bij uitbreiding van allerlei aandoeningen en ervaringen gezegd, ook ''aantasten, aangrijpen,
aandoen. Mnl. Wb. Bliscap. toren, onmacht enz. gaat iemand aan''.&lt;/ref&gt;.

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Ay oem, hoghe gheboren man,
Waer bi sidi al dus ontstelt?

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

Van rouwen benic alsoe ghequelt,
Ic duchte dat mi mijn herte sal scoeren&lt;ref&gt;''Scoeren'' d. i. ''scheuren''.&lt;/ref&gt;:
{{sup|300}}Mijn scoene kint hebbic verloren,
Esmoreyt den sone mijn !
Ay, ic en mochte niet droever sijn !
Al haddic verloren in dier ghelijc&lt;ref&gt;''In dier ghelijc'' d. i. ''op gelijke wijze. Ghelyc'' of ''gelike'' is een znw. dat ''beeld, evenbeeld, gelijkenis, gedaante'' te kennen geeft.&lt;/ref&gt;
Mijn goet ende oec mijn conincrije,
{{sup|305}}Daer omme en woudic droeven twint&lt;ref&gt;''Twint'' d. i. ''eene kleinigheid'', oorspronkelijk ''een oogwenk'', verg. {{asc|DE
JAGER}} ''Latere verscheidenheden'' bl. 148 vlgg. De vertaling moet wezen: ''dat zou me geen zier kunnen schelen''.&lt;/ref&gt;,
Haddic behouden mijn scoene kint.
Ay mi ! ay mi ! den bitteren rouwe,
Die ic nu lide ende oec mijn vrouwe !
Ic duchte, het sal mi costen dlijf
{{sup|310}}Ochte mijn vrouwe dat edel wijf,
Si heeften rouwe int herte soe groet.
Mi dunct, ic ware mi liever doet
Dan ic soude liden dit torment&lt;ref&gt;''Torment'' d. i. ''foltering''.&lt;/ref&gt;

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Ay ! edel oem, wide bekint,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7nqjty42gaww2t72erpz9vce0v8udf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Op den 27 October</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85458</id>
    <revision>
      <id>219268</id>
      <timestamp>2026-03-30T19:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="595" sha1="jhj17pljncxie2xggvby3pzasei4hph" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Op den 27 October is tot Haerlem verloren een Obligatie, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s20 tosection=s20/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>jhj17pljncxie2xggvby3pzasei4hph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Werdt bekent gemaeckt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85459</id>
    <revision>
      <id>219269</id>
      <timestamp>2026-03-30T19:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>219269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="qe7cmchcyv24qyzadtvvprqwyssg6vd" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Werdt bekent gemaeckt, dat met het begin van November maer een Kaegh van Leyden op Amsterdam […] sal afvaren, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', 30 oktober 1683, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1683 Saturday ed no 44.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s21 tosection=s21/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1683]]</text>
      <sha1>qe7cmchcyv24qyzadtvvprqwyssg6vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85460</id>
    <revision>
      <id>219270</id>
      <timestamp>2026-03-30T19:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2549" sha1="3ynf73ilg83hq8g7h2qd81t2qlp4g14" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{sup|315}} Nu en wilt u aldus niet mesbaren&lt;ref&gt;''Mesbaren'' d. i. ''misbaar maken, Rein.'' vs. 3204 :
:::::met haren welpkinen (''jongen'')
::::Die sere wenen ende ''mesbaren''.
''Hem (zich) mesbaren'' beteekent noodwendig hetzelfde, indien althans de vorm kan worden gerechtvaardigd; ik vond een tweede voorbeeld alleen als variant van ''Rijmb.'' vs. 30024, waar in plaats van
::::ende sere ''mesbaren'' begonden,
ook wordt gelezen :
::::ende hem ''mesbaren'' begonden.
Ik zou voorstellen ''u'' hier te schrappen en aan den afschrijver cadeau te doen.&lt;/ref&gt;,
Ic weet wel hoe daer es ghevaren&lt;ref&gt;''Ic weet wel hoe daer es ghevaren'' d. i. ''je sais bien ce qui en est''. Men vergelijke hierbij de uitdrukkingen: ''hoe daar gedanst, gezongen, gesprongen is'' en dergelijke. Het vers beteekent dus: ''ik weet wel hoe daar te werk is
gegaan, hoe het daar gesteld is geweest''.&lt;/ref&gt;.
Al drijft&lt;ref&gt;''Drijft. Drijven'' werd in het Mnl. vaak zóó gebruikt, dat »het — om de woorden van {{asc|JONCKBLOET}} te gebruiken (''Rein. Gloss.'') — met een subst. verbonden meestal te zamen door één werkwoord te vertalen&quot; is, b. v. ''claghe
driven'' d. i. ''klagen ; bliscap d.; baraet (bedrog) d.; mesbare d.; onghevoech (ongepaste dingen) d.; hongher d.; sijn ghenoecht d. (sijn genoegen eten) M. Lp.'' I vs. 691; ''sijn wille d.; gescrey d.; gheween ende hantgeslach driven'', enz. enz.&lt;/ref&gt; mijn moeye den rouwe soe groet,
Sine heeft daer af ghene noet&lt;ref&gt;''Noet'' d. i. ''behoefte''. De dichter wil zeggen, dat haar verdriet voorgewend is, hare tranen krokodillentranen zijn.&lt;/ref&gt;:
Dat weet ic te voren wel.
{{sup|320}}Haer herte dat es tuwaert fel&lt;ref&gt;''Fel'' d. i. ''boos, boosaardig, arglistig''; ook ''nijdig, wreed. Felheit'' is ''wreedheid, moedwil; fel'' (znw.) hetzelfde b. v. in ''sonder fel''.&lt;br&gt;''Tuwaert. Te—waert'' is in het Mnl. in de beteekenis van het Eng. ''towards'' zeer gewoon ; trouwens wij hebben nog ''te mijwaarts'' enz. &lt;/ref&gt;,
Om dat ghi out sijt van daghen.
Ic hebt haer dic wel hoeren claghen&lt;ref&gt;''Claeghen'' d. i. ''betreuren''. Het komt voor met den tweeden of den vierden nval van de zaak waarover en den derden van den persoon aan wien, of met eenig voorzetsel als b. v. ''claghen omme''.&lt;/ref&gt;,
Dat si van mi niet en wijst&lt;ref&gt;''Dat si van mi niet en wijst'' d. i. ''zonder te weten dat ik er getuige van was''.&lt;/ref&gt;.
Ic duchte, si u noch met hare list,
{{sup|325}}Her coninc oem, sal nemen dleven.
Si sal u seker noch vergheven :
Dat weet ic te voren wale.
Ic hebbe soe menechwerf haer tale
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ynf73ilg83hq8g7h2qd81t2qlp4g14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85461</id>
    <revision>
      <id>219272</id>
      <timestamp>2026-03-30T19:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="59cuusefqo92ruqyp2u7esml16ykqf1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Ghehoert in heimeliker stont&lt;ref&gt;''In heimeliker stont d. i. heimelijk''.&lt;/ref&gt;;
{{sup|330}} Nochtan en ghewoeghs&lt;ref&gt;''Ghewoeghs'' d. i. ''gewaagde des''. Zie {{asc|VERWIJS}} ''Bloeml.'' IV (''Korte Mnl.
Spraakkunst'' bl. 221.&lt;/ref&gt; nie mijn mont
Meer dan nu te deser ure.
Ic weet wel, si heeft die creatuere
Selve ter doet brocht,
Want si u noit wel en mocht
{{sup|335}}Om dat ghi hebt enen grauwen baert.
Si es op ene ander vaert &lt;ref&gt;''Si es op ene ander vaert'' d. i. ''zij gaat een anderen weg op''.&lt;/ref&gt;,
Si mint seker enen jonghen man.

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

Bi den vader die mi ghewan,
Robbrecht neve, wistic dat,
{{sup|340}} Haer en soude ghehulpen bede no scat,
Ic en &lt;ref&gt;''Ic en'' enz. d. i. ''of ik'' enz.&lt;/ref&gt; soudse doeden, dat felle wijf.

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Oem, daer settic vore &lt;ref&gt;''Daer settic vore mijn lijf'' d. i. ''ma tête répond de'' enz. enz. Verg. vs. 991:
::::daer willic ''onder setten'' mijn lijf;
''[[Lippijn]]'' vs. 102 :
::::ic wilder ''oversetten'' mijn lijf;
waarvoor elders ''te pande setten'' of ''te borghe setten'', b. v. ''Winter ende Somer'', vs. 362:
::::ic ''sette te borghe'' al mijn lant
::::ende mijn lijf ende al mijn goet;
''vore setten sijn lijf'' is in beteekenis aan ''onder''- en ''oversetten'' gelijk, en geeft
alzoo te kennen: ''er voor instaan met''.&lt;/ref&gt; mijn lijf,
Dat ic u segghe en eest niet waer.
Ic hebt gheweten over menech jaer,
{{sup|345}}Dat si u niet en es van herten vrient.

{{gap|5em}}{{De kerstenconinc}}.

O wi ! ende waer hebbic dies verdient &lt;ref&gt;''Verdient. Verdienen'' met den tweeden nval is zeer gewoon, zie ''Rijmb. Gloss.''&lt;/ref&gt;?
Met rechte ic dat wel claghen mach.
Mi dochte dat ic enen ingel sach
Als ic anesach haer edel lijf,
{{sup|350}}Ende es soe wreet dat felle wijf?
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>59cuusefqo92ruqyp2u7esml16ykqf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85462</id>
    <revision>
      <id>219273</id>
      <timestamp>2026-03-30T19:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="a7e76rw5h4nwz5dck6qifyiqyb6j5iq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Seker, neve, dat wondert&lt;ref&gt;''Wondert. Het wondert'' wordt gebruikt met den tweeden nval der zaak en den derden des persoons als impersonale, of als intransitief met de zaak
waarover in den eersten nval, b. v. ''mij wondert deze of die zaak''.&lt;/ref&gt; mi.
Nu gaet henen ende haeltse mi,
Ic moetse emmer &lt;ref&gt;''Emmer'' d. i. ''in elk geval''.&lt;/ref&gt; spreken hoeren.

{{gap|6em}}_______

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Waer sidi, vrouwe hoghe gheboren?
{{sup|355}}Comt toten coninc minen oem!
Och edel vrouwe, nemt sijns goem,
Want hi staet al buten kere &lt;ref&gt;''Buten kere'' d. i. ''buiten zich zelven, door hartstocht bedwelmd. Wap. Mart. Gloss.''&lt;/ref&gt;.

{{gap|6em}}_______

{{gap|5em}}{{sp|De vrouwe}}.

Ay her coninc, edel here,
Wie sal ons nu hulpen claghen
{{sup|360}} Den bitteren rouwe die wi draghen,
Dat wi hebben verloren ons kint!

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

Swijt, van gode soe moetti sijn ghescint&lt;ref&gt;''Ghescint'' d. i. ''verdoemd. Scenden'', vroeger als afgeleid woord zwak vervoegd evenals ''zenden'', had in het verl. dw. ''gescent, gescint'' en ''gescant'', ons ''geschonden''.&lt;/ref&gt;,
Felle pute&lt;ref&gt;''Pute'' d. i. ''hoer.''&lt;/ref&gt;, quade vrouwe,
Al den druc ende den rouwe
{{sup|365}}Dat hebdi mi alte male ghedaen ;
Dat sal u te quade vergaen&lt;ref&gt;''Te quade vergaen'' d. i. ''opbreken. Vergaen'' d. i. ''gebeuren, uitvallen'', ons ''gaan. Beatr.'' vs. 81 :
::::Nu hort, hoeter (''hoe het haar'') na ''verghinc''.
De beteekenis wordt hoofdzakelijk bepaald door de wijze van ''vergaen'', b. v. ''ten besten vergaen; qualike v.; ten quaetsten v.; M. Lp.'' vs. 819:
::::Watmen mit ghecken wil bestaen (''ondernemen'')
::::Moet ymmer ''gheckelic vergaen'';
''vergaen te goede ; wel v.; ongheplaecht v.'', enz. enz.&lt;/ref&gt;,
Want ict al gader hebbe vernomen
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a7e76rw5h4nwz5dck6qifyiqyb6j5iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85463</id>
    <revision>
      <id>219277</id>
      <timestamp>2026-03-31T11:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="20mx53dhyc37a3rpmn5pz2x57fti18j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Hoe die saken toe sijn comen&lt;ref&gt;''Toe comen'' d. i. ''toegegaan'' van ''toecomen'' d. i. ''zugehen, geschehen'', zooals {{asc|HOFFMANN}} vertaalt.&lt;/ref&gt;:
Ghi hebdt die moert&lt;ref&gt;''Moert'' d. i. ''schanddaad''. Bij {{asc|STOKE}} VIII vs. 954 is sprake van ''verraad'', zooals uit het voorgaande duidelijk blijkt: dat ''verraad'' heet ''mort''; in ''Die Dietsche Doctrinale'' (ed. {{asc|JONCKBLOET}}) wordt het woord ''mort'' in gelijken zin gebezigd vs. 3096:
::::Aldus can tghelt, wet (''weet'') wel dat,
::::Den melden (''milde'') gheven grote ere,
::::Ende den vrecken grote onnere,
::::Ende den verradere alsoe voert
::::Toebringhen meneghe ''mort''.
''Hem, d. Hem'', vs. 1751 wordt ''gierigheid'' genoemd: ''mordadicheit''.&lt;br&gt;''Gewracht'' d. i. ''gepleegd'' van het w.w. werken en niet, zooals de uitgever van ''Ferg.'', de heer {{asc|VISSCHER}}, waande, van ''wroeghen''.&lt;/ref&gt; allene ghewracht,
{{sup|370}}Mijn scoene kint hebdi versmacht&lt;ref&gt;''Versmacht'' van versmachten'' d. i. ''ombrengen''. In den ''Roman der Lorreinen'' breekt »een groet oude duvel&quot; een ridder den nek (vs. 992 vlgg.)
::::Ende lieten liggen doet.
Wat later wordt dat feit aldus verteld:
::::Dien die duvel inder nacht
::::Dus jammerlike hadde ''versmacht''.
Verg. ''versmoren''; vs. 156, 380, 941 ook in den zin van ''ombrengen''.&lt;/ref&gt;:
Dat sal u seker costen dlijf.
Ghi sijt wel dat quaetste wijf
Die nie&lt;ref&gt;''Nie'' d. i. ''ooit'', het Fransche ''jamais''.&lt;/ref&gt; ter werelt lijf ontfinc.

{{gap|5em}}{{sp|De vrouwe}}.

Och edel here, edel coninc,
{{sup|375}} Hoe soudic dat vinden&lt;ref&gt;''Vinden'' d. i. ''uitdenken.'' Zoo b. v. ''raet vinden; vinden ende dichten'', enz.&lt;/ref&gt; in mijn herte
Dat ic hem doen soude eneghe smerte.
Die ic te&lt;ref&gt;''Te'' d. i. ''bij'', hier bij in den zin van ons ''onder''.&lt;/ref&gt; mijnder herten droech?

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

Swijt, quade vrouwe, hets ghenoech
Ghesproken&lt;ref&gt;''Hets ghenoech ghesproken'' d. i. ''er is'' enz. Verg. {{asc|DE JAGER}} ''Taalk. Magazijn'' II bl. 68 vlgg., en de daar aangehaalde plaats van {{asc|HUYDECOPER}}.&lt;/ref&gt;, ic en wils nemmeer hoeren.
{{sup|380}}Ic sal u in enen put versmoren.
Robbrecht, leitse mi ghevaen&lt;ref&gt;''Leitse ghevaen'' d, i. ''voer haar gevangen weg''.&lt;/ref&gt;!
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20mx53dhyc37a3rpmn5pz2x57fti18j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85464</id>
    <revision>
      <id>219278</id>
      <timestamp>2026-03-31T11:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2583" sha1="jgaaqf6ml193bfx3lgsah0yuwrz2q1z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|De vrouwe}}.

God die hem ane ene cruce liet slaen,
Die soe moet mi nu verdinghen&lt;ref&gt;''Verdinghen'' d. i. eig. ''vrijpleiten'', hier ''verlossen''. Wat {{asc|HOFFMANN}}
schrijft »''verdinghen'' für ''verdedinghen'', in Schutz nehmen, vertheidigen&quot; is minder juist. »''Verdingen'' is afkomstig van ''dingen'' — schrijft {{asc|DE VRIES}}  ''Taalk. Mag.'' van {{asc|DE JAGER}} IV bl. 56 — d. i. ''spreken''. Gelijke kracht heeft ''ver'' in ''verbidden'' d. i. ''door bidden overhalen'' en in het oude ''verspreken'' d. i. ''bepraten'' eig. ''door spreken overhalen''.&quot; ''Verbidden'' hebben wij nog; ''verspreeken'' gebruikt {{asc|HOOFT}}: »hadd' hem de stadsgebouwmeester niet ''versprooken''&quot;, hetgeen {{asc|VERWIJS}} ''Ned. Klassieken'' II bl. 100 no. 11 terecht met ''door woorden teruggehouden'' vertolkt. Verg. {{asc|OUDEMANS}} ''Wb. op de gedichten van
Bredero'' bl. 450. K{{asc|IL}}. heeft nog ''versmeken'' d. i. ''door smeken overhalen'',
door hem als ''eblandiri, exorare, precibus flectere'' verklaard.&lt;/ref&gt;
Ende te mijnder onscout&lt;ref&gt;''Onscout'' d. i. ''onschuld''.&lt;/ref&gt; bringhen,
{{sup|385}}Want ic hier af niet en weet.

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Seker, vrouwe, hets mi leet.

{{gap|5em}}{{sp|De vrouwe}}.

Ay god, ontfermt&lt;ref&gt;''Ontfermt u dit torment. Ontfermen'' heeft in den regel den tweeden nval der zaak waarover, zoowel indien het reflexief als indien het intransitief wordt gebruikt. Het komt ook als impersonale voor met tweeden nval der zaak en derden des persoons, b. v.: ''het ontfermt mij des''.&lt;br&gt;Met den vierden nval, zooals hier, schijnt het minder dikwijls te worden aangetroffen.&lt;/ref&gt; u dit swaer torment
Daer ic in ben, want ic hebbe mijn kint
Verloren, ende men tijcht mi ane die daet.
{{sup|390}} Ay, gheweldich god, daer al an staet &lt;ref&gt;''Daer al an staet'': zie ''Mnl. Wb.'' bl. 50 al. 5.&lt;/ref&gt;,
Ghi waert sonder verdiente&lt;ref&gt;''Verdiente'' is ''hetgeen men heeft verdiend'' v. d. ''elken sine verdiente gheven'' d. i. ''aan ieder geven hetgeen hem toe komt''. Het wordt in gunstigen en in ongunstigen zin gebruikt, dus als ''verdienste'' en als ''schuld''. ''Roman van
Heinric en Margriete van Limborch'' (ed. {{asc|L. PH. C. V. D. BERGH}}) vs. 2158:
::::Daer ic nu sere ben versmaedt,
::::''Sonder verdiente'';
''L. Sp.'' 14 vs. 55 is ''sonder hare verdiente'' van iets goeds gezegd. Zie het ''Gloss. L. Sp.''&lt;/ref&gt; ende sonder scout
Vaste ghenaghelt ane ene hout,
Oetmoedech&lt;ref name=Oot&gt;''Oetmoedech'' d. i. ''genadig. Ootmoet'' is in het Mnl. 1º. »genade'', het&lt;/ref&gt; god, met naghelen dri,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jgaaqf6ml193bfx3lgsah0yuwrz2q1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85465</id>
    <revision>
      <id>219279</id>
      <timestamp>2026-03-31T11:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>219279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="rpp9o1edicn05a3gvkvsvisqea7qlex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=Oot&gt;gevoel van den vergevensgezinden rechter&quot; en bij uitbreiding ''goedheid'', {{asc|DE
VRIES}} ''L. Sp. Gloss.'' in voce; {{asc|HUYD}}. ''Stoke'' III bl. 206. {{asc|JAN VAN HEELU}}
draagt zijn werk gen. ''Slag van Woeringen'' (ed. {{asc|WILLEMS}} in de ''Collection de Chroniques belges inédites'') op der edelre vrouwen Margrieten&quot; en verzoekt haar vs. 15 :
::::Dat sijt ''met ootmoede'' wille ontfaen;
''L. Sp.'' III 27 vs. 50:
::::God die sal dan sinen ''ootmoet''
::::Tons waert (''tot ons'') keren enz.;
''doer oetmoet bidden; op oetmoet bidden; iemands oetmoet soeken'': deze en dergelijke spreekwijzen stellen gezegde beteekenis in het helderst licht;
2°. ''Ootmoed'' zooals het thans wordt gebruikt, d. i. de deugd die {{asc|V. d. L. O. H.}} vs. 1926 »vrouwe alre docht&quot; wordt genaamd, m. a. w. ''onderworpenheid, nederigheid, hulde. Rijmb.'' vs. 2434 worden ''omoede ende ooc suverhede'' samen verbonden; vs. 22194 wordt het een bewijs van Jezus' ''omoed'' genoemd, dat hij zich van Johannes heeft laten doopen; vs. 24007 vlg.
leert Jezus zijne discipelen ''omoedechede pleghen''; vs. 24883 zegt hij dat het hemelrike niet anders te beërven is dan ''met omoeden'' (''Hist. Schol.'' heeft ''nisi per humilitatem'') enz. enz. ''Hulde'' beteekent het b. v. ''Lorr.'' II vs. 1541.&lt;/ref&gt;&lt;poem&gt;
Ontfermhertich&lt;ref&gt;''Ontfermhertich'' d. i. ''barmhartig''.&lt;/ref&gt; god, nu biddic di,
{{sup|395}}Dat die waerheit noch werde vernomen
Ende ic te mijnder onscout moet comen :
Dies biddicu, hemelsche coninghinne.
Ay, salic nu in minen sinne 
Bliven&lt;ref&gt;''In minen sinne bliven'' d. i. ''bij mijn verstand blijven'', verg. vs. 154.&lt;/ref&gt;, dat sal wonder sijn.
{{sup|400}}Ay god, wie heeft sijn venijn
Aldus swaerlike&lt;ref&gt;''Swaerlike'' d. i. ''hatelijk, boosaardig, méchamment'' volgens {{asc|SERRURE}}. ''Swaer sijn ende haten'' is een van die tautologische uitdrukkingen, waarvan
het eene lid het andere verklaart, zie ''Lorr.'' I vs. 873.&lt;/ref&gt; op mi ghescoten ?
Ay god, uut u soe comt ghevloten&lt;ref&gt;''Ghevloten'' van ''vlieten'' d. i. ''vloeien''.&lt;/ref&gt;
Alle recht ende alle waerheit :
Nu hulpt mi noch te minen besceit&lt;ref name=Besceit&gt;''Besceit'' d. i. ''uitwijzing, beslissing, vonnis. Wap. Mart.'' vs. 729:
::::Dit orloghe hevet ghevelt,
::::Alsmen hare den twist vertelt,
::::Vrouwe Redene bi ''bescede'';
''L. Sp.'' IV 10 vs. 5:
::::Want die vader gaf hem gheheel (''Kristus'' nam.)
::::Macht te doene dat oordeel
::::Na ''sinen'' wisen ''bescheide'',
::::Alse Cristus selve seide:&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rpp9o1edicn05a3gvkvsvisqea7qlex</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>