Hoofdportaal:Taal- en letterkunde

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Taal- en letterkunde</title>
    <ns>100</ns>
    <id>13410</id>
    <revision>
      <id>220141</id>
      <parentid>212989</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T19:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>220141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31699" sha1="57lssqjgllu7xah9oxberchuogifex7" xml:space="preserve">{{Infobox hoofdportaal
| afbeelding = P literature.svg
| informatie = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over letterkunde. [[Hoofdportaal:Overzicht van alle hoofdportalen|Overzicht van alle hoofdportalen]].
}}
== Taal- en letterkunde; algemeen ==
=== Taalwetenschap; algemeen ===
==== Geschiedenis van de taalwetenschap ====
*Anoniem (10 augustus 1881) [[Het Nieuws van den Dag/1881/Nummer 3515/Bij gelegenheid van het Taal- en Letterkundig Congres te Breda|‘Bij gelegenheid van het Taal- en Letterkundig Congres te Breda, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].

==== Taalkundigen ====
Hierbij: filologen, linguïsten
;Scaliger, Josephus Justus (1540-1609)
*Anoniem (14 augustus 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11286/Geleerde bullebijters der 16e eeuw|‘Geleerde bullebijters der 16e eeuw’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;9.
*Wijk, W.E. van (17 mei 1958) ‘Reissouvenir meer dan vier eeuwen bewaard. Leidse Universiteitsbibliotheek krijgt nieuwe aanwinst’, ''Het Vaderland'', p.&amp;nbsp;13 en 17.

;Schoppe, Caspar (1576-1649)
*Anoniem (14 augustus 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11286/Geleerde bullebijters der 16e eeuw|‘Geleerde bullebijters der 16e eeuw’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;9.

;Schrijnen, Jos. (1869-1938)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Maandag|‘Maandag aanvaardde te Utrecht dr. J. Schrijnen […] het bijzonder hoogleeraarsschap in de vergelijkende klassieke taalstudie en de cultuurgeschiedenis der Christelijke oudheid, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;6.

==  Literatuurwetenschap ==
=== Literaire techniek (inhoud) ===
==== Lyriek ====
*Smits, Arn. (1829) ''Vérskunde [Ars metrica]'', ’s Bosch: bij de Gebroeders Langenhuysen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Algemene kritiek en geschiedenis van de letterkunde ==
=== Tijdschriften en overige seriële publicaties ===
*''De Beweging''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8-9 juli 1916) [[De Avondpost/1916/Nummer 9560/Avond-editie/Uit de Tijdschriften|‘Uit de Tijdschriften’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, p. C2.
*''Boekenschouw. Geïllustreerd letterkundig maandschrift voor godsdienst, wetenschap en kunst'' (1906-1942).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Bij Het Nederlandsche Boekhuis te Tilburg, is in voorbereiding|‘Bij Het Nederlandsche Boekhuis te Tilburg, is in voorbereiding: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.
*''De Nederlandsche Spectator'' (1856-1908).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 september 1885) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 23/Nummer 36/Het nummer van den 2. Augustus van den Nederlandschen Spectator|‘Het nummer van den 2. Augustus van den Nederlandschen Spectator […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*''De Nieuwe Gids''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8-9 juli 1916) [[De Avondpost/1916/Nummer 9560/Avond-editie/Uit de Tijdschriften|‘Uit de Tijdschriften’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, p. C2.
*''De Stem'' (1921-1940).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] en B.[onset] (januari 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 1/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 1, p.&amp;nbsp;10-15.

=== Verzamelde opstellen ===
*Crenio, Thoma (red.; 1691) ''Fasciculus dissertationum historico-critico-philologicarum'' […], Rotterdami: Apud Petrum vander Slaart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 april 1691) [[Opregte Haarlemsche Courant/1691/Donderdageditie, nummer 17/Tot Rotterdam|‘Tot Rotterdam by Pieter van der Slaart is gedruckt en wert uytgegeven: […] [advertentie]’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ===
==== Ca. 1880-heden ====
*Drijkoningen, F. ''et al''. (1982) ''Historische avantgarde : programmatische teksten van het Italiaans futurisme, het Russisch futurisme, Dada, het constructivisme, het surrealisme, het Tsjechisch poëtisme'', Amsterdam: Huis aan de drie grachten, {{ISBN|9063881614}}.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**T. van Deel (19 augustus 1982) ‘In verzet tegen de traditie’, ''Trouw'', Boeken, p.&amp;nbsp;10.
*Sakheim, Arthur (1919) ''Expressionismus, Futurismus, Aktivismus. 3 Vorträge'', Hamburg: Bimini-Verl.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (oktober 1919) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 12/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 12, p.&amp;nbsp;140-144, met name 142-143.

;Dadaïsme
*Bonset, I.K. (juni 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 8/Over het nieuwe vers en het aaneengeknoopte touw|‘Over het nieuwe vers en het aaneengeknoopte touw’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 8, p.&amp;nbsp;70-72.
*Bonset, I.K. (januari 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 1/Inleiding tot de nieuwe verskunst|‘Inleiding tot de nieuwe verskunst [1]’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 1, p.&amp;nbsp;1-5.
*Bonset, I.K. (februari 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 2/Inleiding tot de nieuwe verskunst|‘Inleiding tot de nieuwe verskunst [2]’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 2, p.&amp;nbsp;24-26.
*Boomsma, Graa (24 juli 1979) ‘Dada in Zürich, Berlijn, Parijs en... Alkmaar’, ''De Waarheid'', p.&amp;nbsp;4.

== Catalaanse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Catalaanse letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Salvat-Papasseit, Joan (1894-1924)
*[Doesburg, Theo van] (februari 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 4/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 4, p.&amp;nbsp;24-28 [eigenlijk 36-40].

== Duitse taal- en letterkunde ==
*[[Hoofdportaal:Taal- en letterkunde/Duits]]

== Engelse taal- en letterkunde ==
*[[Hoofdportaal:Taal- en letterkunde/Engels]]

== Taal- en letterkunde van het Esperanto ==
=== Taal- en letterkunde van het Esperanto; algemeen ===
*Witteryck, A.J. (1902) ''[[Het Esperanto|Het Esperanto. Zegepralende oplossing van het vraagstuk der Wereldtaal, gegeven door Dr Zamenhof]]'', Brugge: A.-J. Witteryck-Delplace.

=== Taalkunde van het Esperanto ===
==== Geschiedenis van de taal ====
*Boon, N. (30 november 1911) [[Tubantia/Jaargang 40/Nummer 140/Esperanto|‘Esperanto’]], ''Tubantia'', 3e blad, [p.&amp;nbsp;1].
*N.B. (8-9 juli 1916) [[De Avondpost/1916/Nummer 9560/Avond-editie/Esperanto|‘Esperanto’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, p.&amp;nbsp;C2.

== Franse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Franse letterkunde ===
==== Algemeen ====
===== Tijdschriften en overige seriële publicaties =====
*''L'art libre'' (1919-1922).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (juli 1919) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 9/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 9, p.&amp;nbsp;104-108, met name 105-106.
**Redactie (november 1919) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 1/Overzichtelijke beschouwing bij de intrede van den derden jaargang|'Overzichtelijke beschouwing bij de intrede van den derden jaargang']], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 1, p.&amp;nbsp;1-5, met name 3-4.
**[Theo van Doesburg] (februari 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 4/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 4, p.&amp;nbsp;24-28 [eigenlijk 36-40].
*''Littérature'' (1919-1924).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (oktober 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 10/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 10, p.&amp;nbsp;152-159.
*''Lumière'' (1919-1923).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (november 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 12/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 12, p.&amp;nbsp;102-103.
*''Projecteur'' (21 mei 1920).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (juli 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 9/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 9, p.&amp;nbsp;78-80, met name 79.
*''La vie des lettres et des arts'' (1920-1926).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (juni 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 6/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 6, p.&amp;nbsp;87-93, met name 88-89.
**[Theo van Doesburg] (oktober 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 10/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 10, p.&amp;nbsp;152-159, met name 155.

==== Inleidingen - Hand- en leerboeken ====
===== Bijzondere onderwerpen =====
;Prix Goncourt
*H.B. (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Academie Goncourt en de prefect|‘De Academie Goncourt en de prefect’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1600-ca. 1880 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Balzac, Honoré de (1799-1850)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Zooals men weet|‘Zooals men weet, is het grafmonument van Honoré de Balzac […] gerestaureerd. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Hugo, Victor (1802-1885)
*Anoniem (27 februari 1878) [[Opregte Haarlemsche Courant/1878/Nummer 50/Heden, 26 Februarij|‘Heden, 26 Februarij, viert Victor Hugo zijnen zes-en-zeventigsten verjaardag. […]’]], ''Opregte Woensdagsche Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Legouvé, Ernest (1807-1903)
*Anoniem (18 januari 1867) [[Rotterdamsche Courant/1867/Nummer 16/Parijs 16 Januarij|‘Parijs 16 Januarij’, alinea 8]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Mérimée, Prosper (1803-1870)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Prosper Mérimée|‘Prosper Mérimée […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Méry, Joseph
*Anoniem (1 januari 1852) [[Rotterdamsche Courant/Jaargang 1852/Nummer 1/Twee Fransche schrijvers van naam, de heeren Méry en Gérard de Nerval|‘Twee Fransche schrijvers van naam, de heeren Méry en Gérard de Nerval, […]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Nerval, Gérard de
*Anoniem (1 januari 1852) [[Rotterdamsche Courant/Jaargang 1852/Nummer 1/Twee Fransche schrijvers van naam, de heeren Méry en Gérard de Nerval|‘Twee Fransche schrijvers van naam, de heeren Méry en Gérard de Nerval, […]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Prévost-Paradol, Lucien-Anatole (1829-1870)
*Anoniem (18 januari 1867) [[Rotterdamsche Courant/1867/Nummer 16/Parijs 16 Januarij|‘Parijs 16 Januarij’, alinea 7]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Apollinaire, Guillaume (1880-1918)
*[Theo van Doesburg] en Gino Severini (december 1918) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 2/Guillaume Apollinaire|‘Guillaume Apollinaire. †’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 2, p.&amp;nbsp;14.

;Baie, Eugène (1874-1964)
*Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Nederland en België|‘Nederland en België’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Bailly, Auguste (1878-1967)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/August Bailly|‘August Bailly […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Bernard, Tristan (1866-1947)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De nieuwe roman van Tristan Bernard|‘De nieuwe roman van Tristan Bernard […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Chambe, René (1889-1983)
*Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/De jury|‘De jury heeft den Grand Prix littéraire […] toegekend aan René Chambe […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Doff, Neel (1858-1942)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Prix populiste|‘De Prix populiste […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Fabre, Paul
*Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/De jury|‘De jury heeft den Grand Prix littéraire […] toegekend aan René Chambe […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;France, Anatole (1844-1924)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Aan het huis 19 Quai Malaquais te Parijs|‘Aan het huis 19 Quai Malaquais te Parijs, waar Anatole France zijn eerste levensjaren heeft gewoond, is een gedenkplaat onthuld. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Georges-Michel, Michel (1883-1985)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/We hebben reeds melding gemaakt|‘We hebben reeds melding gemaakt, dat Michel Georges-Michel van plan was dit jaar één boek per maand uit te geven. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Malraux, André (1901-1976)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De nieuwe roman van André Malraux|‘De nieuwe roman van André Malraux […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Mauriac, François (1885-1970)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Van François Mauriac verschijnt|‘Van François Mauriac verschijnt […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Pollès, Henri (1909-1994)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Prix populiste|‘De Prix populiste […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Porto-Riche, Georges de (1849-1930)
*Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/Georges de Porto-Riche|‘Georges de Porto-Riche ernstig ongesteld’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;9].

;Simenon, Georges (1903-1989)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Georges Simenon|‘Georges Simenon vervolgt zijn nieuwe serie […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Supervielle, Jules (1884-1960)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Jules Supervielle|‘Jules Supervielle […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Tzara, Tristan
*Anoniem (12 februari 1926) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 83/Nummer 43/Avondblad/&quot;Wij nu&quot; en Tristan Tzara|‘„Wij nu” en Tristan Tzara’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1.
*[Doesburg, Theo van] ([ca. oktober] 1922) [[Mécano/Nummer 3/Chroniek-Mécano|'Chroniek-Mécano']], ''Mécano'', No 3 Rouge, Rood, Rot, Red, z.p.

;Vivier, Robert (1894-1989)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Prix populiste|‘De Prix populiste […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Zaccone, Pierre (1817-1895)
*Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/In Bretagne|‘In Bretagne heeft, naar gemeld wordt, de Parijsche romanschrijver Pierre Gaccone een eigenaardig tooneelspelersgezelschap ontdekt, […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Zola, Émile
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/Frankrijk/Het proces Zola|‘Het proces Zola’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Hongaarse taal- en letterkunde ==
;Móricz, Zsigismond (1879-1942)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Boycot van een schrijver|‘Boycot van een schrijver’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

== Italiaanse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Italiaanse letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Marinetti, Filippo (1876-1944)
*Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Futuristische levensdronkenschap|‘Futuristische levensdronkenschap’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (4 januari 1931) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 104/Nummer 33721/Futuristische kookkunst|‘Futuristische kookkunst’]], ''Algemeen Handelsblad'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;1].
*Doesburg, Théo van (26 april 1929) [[Het Bouwbedrijf/Jaargang 6/Nummer 9/Kunst- en architectuurvernieuwing in Italië|‘Kunst- en architectuurvernieuwing in Italië’]], ''Het Bouwbedrijf'', jrg. 6, nr. 9, p.&amp;nbsp;179-181.

;Papini, Giovanni (1881-1956)
*[Doesburg, Theo van] (juli 1919) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 9/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 9, p.&amp;nbsp;104-108, met name 106.

;Pascoli, Giovanni
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/Giovanni Pascoli|‘Giovanni Pascoli. †’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

;Vasari, Ruggero (1898-1968)
*[Theo van Doesburg] (februari 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 2/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 2, p.&amp;nbsp;26-31.

====== Bijzondere onderwerpen ======
;Futuristische poëzie
*Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Futuristische levensdronkenschap|‘Futuristische levensdronkenschap’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Schrijverssyndicaat
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Op het congres van het schrijverssyndicaat te Bologna|‘Op het congres van het schrijverssyndicaat te Bologna […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

== Nederduitse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Nederduitse letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Tarnow, Rudolf (1867-1933)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Mecklenburgsche schrijver Rudolf Tarnow|‘De Mecklenburgsche schrijver Rudolf Tarnow […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

== Nederlandse taal- en letterkunde ==
*[[Hoofdportaal:Taal- en letterkunde/Nederlands]]

== Noorse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Noorse letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Hamsun, Knut (1859-1952)
*Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/De Noorsche schrijver Knut Hamsun|‘De Noorsche schrijver Knut Hamsun is 4 Augustus 60 jaar geworden. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&amp;nbsp;1].

== Schotse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Schotse letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1600-ca. 1880 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Burns, Robert (1759-1776)
*''Catalogue of valuable autograph letters and historical documents. Including important examples of Thackeray, Dickens, Swift, Shelley, R. L. Stevenson, Rossetti, Washington, Franklin, and others, a very fine series of ninety letters from Charlotte Brontë to Miss Nussey, important correspondence of Georges Cadoudal, the Chouan leader, with Commodore Keats, an interesting collection of original documents relating to the notorious criminal Eugene Aram, a long series of letters from the poets W. Cowper and Alexander Pope, manuscripts of musical composers, collections in albums, etc.'', Sotheby, Wilkinson &amp; Hodge, Londen, 6 juli 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (10 juli 1910) [[De Maasbode/Jaargang 42/Nummer 10679/Veiling van handschriften|‘Veiling van handschriften’]], ''De Maasbode'', Ochtendblad, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

== Russische taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Russische letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1600-ca. 1880 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Poesjkin, Aleksandr (1799-1837)
*Anoniem (7 december 1931) [[De Maasbode/Jaargang 64/Nummer 24049/Avondblad/Poesjkin|‘Poesjkin’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Tolstoj, Lev (1828-1910)
*Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Tolstoi|‘Tolstoi’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

== Zweedse taal- en letterkunde ==
=== Kritiek en geschiedenis van de Zweedse letterkunde ===
==== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ====
===== Ca. 1880-2000 =====
====== Schrijvers; afzonderlijk ======
;Heidenstam, Verner von (1859-1940)
*Anoniem (24 december 1936) [[De Sumatra Post/Jaargang 38/Nummer 300/Nobelfeest in Stockholm|‘Nobelfeest in Stockholm’]], ''De Sumatra Post'', derde blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Lagerlöf, Selma (1858-1940)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Selma Lagerlöf|‘Selma Lagerlöf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (24 december 1936) [[De Sumatra Post/Jaargang 38/Nummer 300/Nobelfeest in Stockholm|‘Nobelfeest in Stockholm’]], ''De Sumatra Post'', derde blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Volkssprookjes, sagen, legenden, mythen en fabels ==
*Sassen, D. (23 december 1925) [[De Maasbode/Jaargang 58/Nummer 20376/Avondblad/Limburgsche sagen|‘Limburgsche sagen’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

=== Algemene bloemlezingen en verzamelingen ===
*Anoniem ([ca. 1890]) ''[[Aardige sprookjes|Aardige Sprookjes]]'', Berlin: Adolph Engel.
*Asbjörnsen, P. Chr. (1875) ''[[Noorsche Volksvertellingen]]'', Haarlem: Kruseman &amp; Tjeenk Willink.
*Grimm, Gebroeders ([ca. 1870]) ''[[Sprookjes uit de nalatenschap van Moeder de Gans]]'', Leiden: A.W. Sijthoff.

=== Ca. 1600-ca. 1880 ===
*Anoniem (1852) [[Album der Natuur/1852/Arabische overlevering|‘Eene Arabische overlevering’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;191.

== Gedichten ==
=== Tot circa 1600 ===
*Alighieri, Dante (1932) ''De goddelijke komedie'', Haarlem: H.D. Tjeenk Willink.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 april 1932) [[De Tijd/Jaargang 87/Nummer 26431/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''De Tijd'', derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*Elegast (1932) ''Verzen'', Soest: Zonneveld.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 april 1932) [[De Tijd/Jaargang 87/Nummer 26431/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''De Tijd'', derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*Spitz, R.J. (1916) ''Beatrijs. Het Middelnederlandsche gedicht in proza naverteld'', Apeldoorm: De Zonnebloem.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 april 1917) [[Het Nieuws van den Dag/1917/Nummer 15484/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Avondblad, 2e blad, p.&amp;nbsp;6.

=== Ca. 1600-ca. 1880 ===
*Alphen, Hieronymus van (1778-1782) ''[[Kleine gedigten voor kinderen]]'', Utregt: Wed. Jan van Terveen en zoon.
*Anoniem (20 september 1838) [[Surinaamsche Courant/1838/Nummer 75/Verjaar-wensch aan een' jongen grutter|‘Verjaar-wensch aan een’ jongen grutter’]], ''Surinaamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Bilderdijk, Willem (1855) ''[[Mengelingen, deel 1|Mengelingen. Deel 1]]'', Schiedam: H.A.M. Roelants.
*Bredero, G.A. (1622) ''[[Bredero/Groot Lied-boeck|Groot Lied-boeck]]'', T’Amsteldam: Cornelis Lodewyx vander Plaße.
*Cats, Jacob, [[Cats/Huis- en zede-lessen|Huis- en zede-lessen]].
*[[Death Be Not Proud (John Donne)]] - Holy Sonnet X - naar het Nederlands vertaald door J. Grandgagnage.
*Gellert, C.F. (1781) ''Fabelen en vertelsels, in Nederduitsche vaerzen gevolgd. Eerste deel'', Amsterdam: Pieter Meijer.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/Gellerts Fabelen|‘Gellerts Fabelen in een klein Formaat, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
**Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/By J. Allart|‘By J. Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is van de Pers gekomen en verzonden: […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Génestet, Petrus Augustus de (1851) [[De Génestet/Eerste gedichten|Eerste gedichten]].
*Génestet, Petrus Augustus de (1860) [[De Génestet/Leekedichtjes|Leekedichtjes]].
*Génestet, Petrus Augustus de (1861) [[De Génestet/Laatste der eerste|Laatste der eerste]].
*Gezelle, Guido (1862) ''[[Gezelle/Gedichten, gezangen en gebeden|Gedichten, gezangen en gebeden]]'', Bruge: [s.n.].
*Gezelle, Guido (1880) [[Gezelle/Liederen, eerdichten et reliqua|Liederen, eerdichten et reliqua]].
*Hall, H.C. van (1853) [[Album der Natuur/1853/Sneeuwklokje, van Hall|‘Het Sneeuwklokje’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;191-192.
*Koets, P.J. (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 6/De biddende moeder|‘De biddende moeder’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6, p.&amp;nbsp;41.
* [[De Sonnetten van Shakespeare]] (1609) naar het Nederlands vertaald door J. Grandgagnage (2009)

=== Ca. 1880-2000 ===
*Adama van Scheltema, C.S. (1906) ''[[Eenzame liedjes]]'', Rotterdam: W.L &amp; J. Brusse.
*Adama van Scheltema, C.S. (1909) ''[[Uit stilte en strijd]]'', Rotterdam: W.L &amp; J. Brusse.  
*Adama van Scheltema, C.S. (1912) ''[[Eerste Oogst]]'', Rotterdam: W.L &amp; J. Brusse.
*Adama van Scheltema, C.S. (1916) ''[[Zingende stemmen]]'', Rotterdam: W. L. &amp; J. Brusse's Uitgevers-Maatschappij.
*Bakker-Elze, Betsy (30 januari 1915) [[Eenheid/Nummer 243/Visioen|‘Visioen’]], ''Eenheid'', nr. 243, z.p.
*Bonset, I.K. (mei 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 7/X-Beelden|‘X-Beelden’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 7, p. 57.
*I.K. Bonset (juli 1920) [[De Stijl/Jaargang 3/Nummer 9/X-Beelden|‘X-Beelden’]], ''De Stijl'', jrg. 3, nr. 9, p.&amp;nbsp;77.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**G.C. (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/X-Beelden|‘X-Beelden. (Ingezonden.)’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&amp;nbsp;1].&lt;br&gt;Reactie:
***G.C. (10 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/10 augustus 1920/Avondblad/X-Beelden|‘X-Beelden. (Ingezonden)’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&amp;nbsp;1].
*Bonset, I.K. (november 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 11|‘Anthologie-Bonset’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 11.
*Bonset, I.K. (mei 1922) [[De Stijl/Jaargang 5/Nummer 5/X-Beelden|‘X-Beelden. Herinnering der Nachtfonteinen. 2’]], ''De Stijl'', jrg. 5, nr. 5, p.&amp;nbsp;77.
*Boutens, Pieter Cornelis (1937) [[Een nieuwe lente op Hollands erf]].
*Clercq, René de (1916) ''De Vlasgaard. Een landelijk tafereel in verzen'', Amsterdam: S.L. van Looy.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 april 1917) [[Het Nieuws van den Dag/1917/Nummer 15484/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Avondblad, 2e blad, p.&amp;nbsp;6.
*Clercq, René de (1916) ''Terwe. Een verhaal in verzen'', Amsterdam: Van Looy.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 april 1917) [[Het Nieuws van den Dag/1917/Nummer 15484/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Avondblad, 2e blad, p.&amp;nbsp;6.
*Clercq, René de (1917) ''Uit zonnige jeugd'', Amsterdam: Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 april 1917) [[Het Nieuws van den Dag/1917/Nummer 15484/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Avondblad, 2e blad, p.&amp;nbsp;6.
*Cohen, Josef (1923) ''Schemer'', Groningen: „De Ploeg”.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Is. Querido (22 september 1923) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 96/Nummer 31084/Avondblad/Letterkundige Kroniek|‘Letterkundige Kroniek’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
*Feijs, A.H. (1915) ''[[Oorlog, Verzen in Staccato|Oorlog. Verzen in Staccato]]'', [s.l.]: [s.n.].
*Gezelle, Guido ([1901]) [[Gezelle/Laatste verzen|Laatste verzen]].
*Negri, Ada (1897) ''Stormen'', Leiden: Adriani.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**C. (15 december 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1810/Avond-editie/Kunst- en Letternieuws/Ada Negri|‘Ada Negri. Stormen. (Tempeste). Naar het Italiaansch vertaald door Betsy Juta. Leiden, A. H. Adriani, 1897’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [Eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Reverdy, Pierre (1921) ''[[:s:fr:Étoiles peintes|Étoiles peintes]]'', Paris: Éd. du Sagittaire.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (februari 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 2/Ontvangen boeken en tijdschriften|‘Ontvangen boeken en tijdschriften’]], ''De Stijl'', jrg. 5, nr. 2, p.&amp;nbsp;31-32.
*Speenhoff, J.H. ([1935]) [[Moderne lyriek/'t Broekie van Jantje|‘’t Broekie van Jantje’]], in: C.J. Kelk en Halbo C. Kool ([1935]) ''[[Moderne lyriek]]'', Amsterdam: Bigot en Van Rossum, p.&amp;nbsp;44.
*Vlaminck, Maurice De ([1921]) ''Communications'', Paris: Éditions de la Galerie Simon.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (februari 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 2/Ontvangen boeken en tijdschriften|‘Ontvangen boeken en tijdschriften’]], ''De Stijl'', jrg. 5, nr. 2, p.&amp;nbsp;31-32.

=== 21e eeuw ===
* [[Chanson d'automne]] van Paul Verlaine naar het Nederlands vertaald door J. Grandgagnage (2011)
* [[Il pleure dans mon coeur]] van Paul Verlaine naar het Nederlands vertaald door J. Grandgagnage (2011)
* [[Guigemar (Marie de France)]] naar het Nederlands vertaald door J. Grandgagnage (2020)
* [[Darkness (Byron)]], gedicht van Byron naar het Nederlands vertaald door J. Grandgagnage (2020)

== Toneelstukken ==
=== Tot circa 1600 ===
* Anoniem (1916) ''Een abel spel van Esmoreit, sconincs sone van Cecilien'', Apeldoorn: De Zonnebloem.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 april 1917) [[Het Nieuws van den Dag/1917/Nummer 15484/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Avondblad, 2e blad, p.&amp;nbsp;6.
* Marlowe, Christopher (1888) [[De tragische historie van Dr. Faustus. Door Christopher Marlowe (Albert Verwey, 1888)|‘De tragische historie van Dr. Faustus’]], ''De Nieuwe Gids'', jrg. 3.

=== Ca. 1600-ca. 1880 ===
*Shakespeare, William (1836) ''[[Othello, De Moor van Venetië (Jurriaan Moulin, 1836)|Othello, De Moor van Venetië]]'', Kampen: de Erven Aegidius Valckenier.
*Shakespeare, William (1886) [[Twee Edellieden van Verona (Burgersdijk, 1886)|‘Twee Edellieden van Verona’]], vertaling van Burgersdijk in: ''De werken van William Shakespeare'', eerste deel, Leiden: E.J. Brill, p. 203-316.
*Shakespeare, William (1886) [[Coriolanus (Burgersdijk, 1886)|‘Coriolanus’]], vertaling van Burgersdijk in: ''De werken van William Shakespeare'', tiende deel, Leiden: E.J. Brill, 1886, p. 1-177.
*[[Bekende monologen uit Shakespeares werk]] vertaald door J. Grandgagnage, 2012.
*Vondel, Joost van den (1931) ''Joseph in Dothan. Treurspel'', Amsterdam: Meulenhoff.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**E.S. (2 april 1932) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 136/Nummer 77/Ochtendblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', Ochtendblad, [1e blad], [p.&amp;nbsp;3].

=== Ca. 1800-2000 ===
*Mijnssen, Frans (1920) ''Ida Wahl. Een spel in vier gedeelten'', Bussum: Van Dishoek.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 juli 1920) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 124/Nummer 203/Letterkundige Kroniek|‘Letterkundige Kroniek’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Roland Holst van der Schalk, Henriette (1916) ''Thomas More. Een treurspel'', Rotterdam: W.L. &amp; J. Brusse.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 april 1917) [[Het Nieuws van den Dag/1917/Nummer 15484/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Avondblad, 2e blad, p.&amp;nbsp;6.

{{hoofdportalen}}

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal taal- en letterkunde]]</text>
      <sha1>57lssqjgllu7xah9oxberchuogifex7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Natuurwetenschappen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>20979</id>
    <revision>
      <id>220137</id>
      <parentid>219604</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T18:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>corr</comment>
      <origin>220137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28492" sha1="saba0n4tr7zos21n2h6wko43v9byb9o" xml:space="preserve">{{Infobox hoofdportaal
| afbeelding = P physics violet.png
| informatie = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[w:Natuurwetenschap|natuurwetenschappen]]. [[Hoofdportaal:Overzicht van alle hoofdportalen|Overzicht van alle hoofdportalen]].
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Natuurwetenschappen/Algemeen|Algemeen]]

== Natuurkunde ==
*[[Hoofdportaal:Natuurwetenschappen/Natuurkunde|Natuurkunde]]

== Scheikunde ==
*[[Hoofdportaal:Natuurwetenschappen/Scheikunde|Scheikunde]]

== Astronomie - Natuurkundige aardrijkskunde - Meteorologie en klimatologie ==
=== Astronomie ===
*[[Hoofdportaal:Natuurwetenschappen/Astronomie|Astronomie]]

=== Meteorologie ===
*[[Hoofdportaal:Natuurwetenschappen/Meteorologie|Meteorologie]]

=== Klimatologie ===
*Phillips, John, Hoeven, J. van der (1857) [[Album der Natuur/1857/Klimaatverandering|‘Over de veranderingen in het klimaat des aardbols, door de geologie aangewezen’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;337-347.
*v.H. (1855) [[Album der Natuur/1855/Klimaat Krim, van Hasselt|‘Klimaat van de Krim’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;189.

== Geologie - Geofysica - Hydrosfeer ==
=== Geschiedenis van de geologie - Geologen ===
*v.Ht. (1854) [[Album der Natuur/1854/Bezwaren bij geologische nasporingen, van Hasselt|‘Bezwaren bij geologische nasporingen in de heete gewesten’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;382.

=== Geofysica - Geochemie ===
Hierbij ook: Natuurrampen; algemeen
;Aardverschuivingen
*Anoniem (30 januari 1906) [[Het Nieuws van den Dag/1906/Nummer 11069/Bij Lausanne|‘Bij Lausanne worden twee dorpen bedreigd door eene aardverschuiving. […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

;Natuurbranden
*Anoniem (24 september 1671) [[Opregte Haarlemsche Courant/1671/Donderdageditie, nummer 39/Palermo den 7 Augusti|‘Palermo den 7 Augusti’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/De vorige week Donderdag|‘De vorige week Donderdag […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Geologie; algemeen ===
*S. (1857) [[Album der Natuur/1857/Geologische studiën|‘Vereischten bij geologische studiën’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;160.

=== Geologie van Nederland ===
*Faber, F.J. (1933) ''Geologie van Nederland'', 's-Gravenhage: G. Naeff.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (28 juli 1933) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 106/Nummer 34649/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;9.
*Geuns, W.A.J. van (1857) [[Album der Natuur/1857/Riviermonden|‘De monden der rivieren. Een blik op de geschiedenis van den Nederlandschen bodem’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;129-155 en 161-173.

=== Gesteentekunde ===
;Zwerfkeien
*Staring, W.C.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Keien der heidevelden|‘De keijen onzer heidevelden’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;107-128.

==== Mineralogie ====
*v.Hl. (1854) [[Album der Natuur/1854/Barnsteen, van Hasselt|‘Barnsteen’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;383.

==== Edelstenen ====
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/In de thans loopende Maand|‘In de thans loopende Maand, zal te Londen by de Koninglyke Beurs in publieke veiling worden verkogt, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Oppervlaktevormen van de aarde ===
==== Algemeen ====
*Oestreich, K. (1933) ''Gedenkboek oestreich. Bundel excursieverslagen 1909-1928, op 16 november 1928 aan Prof. Dr. K. Oestreich door zijn leerlingen bij de herdenking van zijn 20-jarige ambtsvervulling aangeboden'', Groningen: Wolters.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (28 juli 1933) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 106/Nummer 34649/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;9.

==== Gebergten ====
*Hg. (1853) [[Album der Natuur/1853/Hoogste berg en diepste zee, Harting|‘De hoogste berg en de diepste zee’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;254.

==== Vulkanen en aardbevingen ====
*Anoniem (1854) [[Album der Natuur/1854/Zwavelmeer Tivoli|‘Het zwavelmeer bij Tivoli in Campanië’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;61-62.

;Aardbevingen
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Op de canarische eilanden|‘Op de canarische eilanden […]’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/Den 14. ’s avonds|‘Den 14. ’s avonds is een sterke schok van aardbeving waargenomen te Grenada en te Arenas de Rey, in Spanje. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (19 november 1897) [[De Morgenpost/Jaargang 6/Nummer 1553/Ingekomen giften|‘Ingekomen giften’]], ''De Morgenpost'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 juli 1938) [[De Indische Courant/Jaargang 17/Nummer 239/De aardbeving op Celebes|‘De aardbeving op Celebes’]], ''De Indische Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;I.

;Aardbeving Land van Gulik, juni 1619
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius|‘Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].

;Aardbeving in Zuid-India
*Anoniem (27 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/27 februari#art2|‘Schrijuen van Lisbona in Portugael’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Vulkanen
*Anoniem (10 augustus 1881) [[Het Nieuws van den Dag/1881/Nummer 3515/Naar men uit Solingen bericht|‘Naar men uit Solingen bericht, heeft in den brandenden berg aldaar een uitbarsting plaats gehad […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].

===== Aardbevingen =====
;Aardbeving in Derby, 6 oktober 1683
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Londen den 22 October (1)|‘Londen den 22 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Aardbeving in Zwitserland, 19 juni 1852
*Anoniem (29 juni 1852) [[Groninger Courant/Jaargang 111/Nummer 52/Van de grenzen, 23 Junij|‘Van de grenzen, 23 Junij’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Aardbeving in Chili, januari 1939
*Anoniem (26 januari 1939) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 112/Nummer 36639/Avondblad/15.000 slachtoffers bij aardbevingsramp in Chili|‘15.000 slachtoffers bij aardbevingsramp in Chili. Britsche regeering stelt twee kruisers ter beschikking voor hulpverleening’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 januari 1939) [[Nieuwe Apeldoornsche Courant/Jaargang 36/Nummer 12348/Vijftienduizend dooden bij aardbeving in Chili|‘Vijftienduizend dooden bij aardbeving in Chili? Een gansche stad ingestort’]], ''Nieuwe Apeldoornsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 januari 1939) [[De Telegraaf/Jaargang 47/Nummer 17405/Ochtendblad/Doodencijfer in Chili blijft stijgen|‘Doodencijfer in Chili blijft stijgen. Bittere ellende in Chillán. V.S. bieden hulp aan’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (31 januari 1939) [[Nieuwe Utrechtsche Courant/Jaargang 11/Nummer 3529/Nieuwe aardschokken in Chili|‘Nieuwe aardschokken in Chili. Autoverkeer wederom bemoeilijkt’]], ''Nieuwe Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (31 januari 1939) [[Ons Noorden/Jaargang 26/Nummer 9072/Chili beducht op nieuwe ramp|‘Chili beducht op nieuwe ramp. Twee aardbevingen vrij sterk gevoeld’]], ''Ons Noorden'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 januari 1939) [[Nieuwe Utrechtsche Courant/Jaargang 11/Nummer 3529/Een jongen, die het hoofd koel hield|‘Een jongen, die het hoofd koel hield... Kordaat optreden bij aardbeving’]], ''Nieuwe Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

===== Vulkanen =====
;Ferdinandae
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Hamburg den 15 November|‘Hamburg den 15 November’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Llaima
*Anoniem (31 januari 1939) [[Nieuwe Utrechtsche Courant/Jaargang 11/Nummer 3529/Nieuwe aardschokken in Chili|‘Nieuwe aardschokken in Chili. Autoverkeer wederom bemoeilijkt’]], ''Nieuwe Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Mauna Loa
*Hg. (1854) [[Album der Natuur/1854/Uitbarsting Mauna Loa 1852, Harting|‘De uitbarsting van den Mauna Loa in 1852’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;97-108.

;Tengger-vulkanen, Oost-Java
*Anoniem (27 maart 1907) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 7/Nummer 86/Ochtendblad/Oost-Indië/Aschregens in het Tenggersche|‘Aschregens in het Tenggersche’]], ''De Nieuwe Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Vesuvius
*Bergsma, W.B. (1855) [[Album der Natuur/1855/Journaal, Bergsma|‘Een blaadje uit mijn journaal’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;388-394.

==== Woestijnen, strand en duinen ====
*Winkler, T.C. (1865) ''[[Winkler-Zand en duinen (1865)|Zand en duinen]]'', Dockum: J.J. Hansma.

=== Hydrosfeer ===
==== Zeeën – Getijden – Tsunami’s ====
Hierbij ook: Oceanografische expedities, diepzeeonderzoek
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/De lucht bij Kaap Hoorn|‘De lucht bij Kaap Hoorn bevat merkwaardig weinig koolzuur. […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.
*Burg, P. van der (1852) [[Album der Natuur/1852/De Zee of Oceaan, Pieter van der Burg|‘De zee of oceaan’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;270-282.
*Hg. (1853) [[Album der Natuur/1853/Hoogste berg en diepste zee, Harting|‘De hoogste berg en de diepste zee’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;254.
*Marsilli, Lodewyk Ferdinand graave van (1786) ''Natuurkundige beschryving der zeën'', 's Gravenhage: by de Compagnie.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 april 1787) [[Leydse Courant/1787/Nummer 42/Natuurkundige beschryving der zeen|‘Natuurkundige beschryving der zeen, door L. F. grave van Marsigli, […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

==== Rivieren - Meren ====
===== Rivieren =====
*Eijk, J.A. van (1853) [[Album der Natuur/1853/Mississippi-Missouri, van Eyk|‘Een blik op het gebied der Mississippi-Missouri’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;246-253.

;Rijn
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/Wt Ceulen, den 20. dito|‘Wt Ceulen, den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 6]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Tiber
*Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Italie|‘Italie’, alinea 3]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

===== Meren =====
*Anoniem (1854) [[Album der Natuur/1854/Zwavelmeer Tivoli|‘Het zwavelmeer bij Tivoli in Campanië’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;61-62.

;Dode Zee
*Reitsma, A.T. (1857) [[Album der Natuur/1857/Doode Zee|‘Over de Doode Zee’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;47-64 en 97-116.

;Takht-e Soleyman, Iran
*Reitsma, A.T. (1856) [[Album der Natuur/1856/Takht-i-Soleiman|‘Over het meer Takht-i-Soleiman en den heuvel Zindan-i-Soleiman, in het noordelijk gedeelte van Medie’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;84-94.

==== Holen en grotten ====
*Ekama, C. (1854) [[Album der Natuur/1854/Baumansgrot en Bielsgrot, Ekama|‘De Baumannsgrot en de Bielsgrot in het Harzgebergte’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;254-257.
*Verster, Willy ([1927]) ''De Zuid-Limburgsche grottenwereld'', Valkenburg: Joseph Crolla.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

==== IJs - Gletsjers - Sneeuw - Lawines ====
===== IJs =====
;Algemeen
*Hazeu, W.A. (1855) [[Album der Natuur/1855/IJs, Hazeu|‘Het ijs en de ijsvorming’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;147-160.

;Drijfijs
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Manheim, 27 Dec.|‘{{SIC|Manheim|Mannheim}}, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/De vaart op de kanalen van Maastricht op 's-Hertogenbosch en Luik|‘De vaart op de kanalen van Maastricht op ’s-Hertogenbosch en Luik [...]’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Zee-ijs
*Anoniem (28 januari 1914) [[Het Vaderland/Jaargang 46/Nummer 23/Ochtendblad/Zee-ijs|‘Zee-ijs’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].

===== Gletsjers =====
*Burg, P. van der (1856) [[Album der Natuur/1856/Gletschers|‘De Gletschers’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;154-193.

===== Sneeuw =====
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/De Sneeuw|‘De Sneeuw’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

===== Lawines =====
*Anoniem (6 maart 1847) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/1847/Nummer 19/Frankfort, den 26sten Februarij|‘Frankfort, den 26sten Februarij’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 juli 1910) [[De Maasbode/Jaargang 42/Nummer 10679/Ernstig Alpen-ongeluk|‘Ernstig Alpen-ongeluk’]], ''De Maasbode'', Ochtendblad, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

== Biologie ==
=== Algemeen ===
==== Tijdschriften en seriewerken - Verzamelde opstellen ====
*''Buiten. Geïllustreerd weekblad aan het buitenleven gewijd'' (1907-1936).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Weekbladen|‘Weekbladen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

==== Natuurreservaten en -monumenten; Nederland====
;Kaapse bossen
*Anoniem (19 mei 1930) [[De Telegraaf/Jaargang 38/Nummer 14255/Avondblad/Aankoop Kaapsche bosschen door Doorn|‘Aankoop Kaapsche bosschen door Doorn?’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (20 juni 1952) [[De Telegraaf/Jaargang 55/Nummer 20167/Gemeente Doorn koopt de Kaapse bossen|‘Gemeente Doorn koopt de Kaapse bossen’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;3.

==== Natuurreservaten en -monumenten; overige landen====
*Vries, Hugo de (augustus 1904) ''[[Het Yellowstone-Park]]'', Amsterdam: G. Schreuder.

==== Biologische verzamelingen; algemeen – Musea ====
;Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, Leiden
*Anoniem (15 december 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1810/Avond-editie/Nog erger den een pakhuis|‘Nog erger den een pakhuis’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [Eerste blad], [p.&amp;nbsp;1].

=== Geschiedenis der biologie - Biologen ===
==== Biologen ====
;Oken, Lorenz (1779-1851)
*Anoniem (13 september 1819) [[Leydse Courant/1819/Nummer 110/Francfort den 6 September|‘Francfort den 6 September’, alinea 3]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Shipley, Arthur (1861-1927)
*Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/Sir Arthur E. Shipley|‘Sir Arthur E. Shipley †’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Weber, Max Wilhelm Carl (1852-1937)
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De hoogleeraar dr. Max Weber|‘De hoogleeraar dr. Max Weber […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Went, Friedrich (1863-1935)
*Anoniem (1 oktober 1935) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 108/Nummer 35436/Avondblad/Prof. Went herdacht|‘Prof. Went herdacht. De rede van prof. Van der Hoeven in de Kon. Akademie van Wetenschappen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;14.

;White, Gilbert (1720-1793)
*D.L. (1856) [[Album der Natuur/1856/Gilbert White|‘Gilbert White’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;571.

=== Theoretische biologie - Biochemie ===
==== Leven en dood ====
*Harting, P. (1854) [[Album der Natuur/1854/Sluimerend Leven, Harting|‘Het sluimerende leven’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;147-178.
*H.W. (1852) [[Album der Natuur/1852/Levend en levenloos|‘Levend en levenloos’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;283-286.
*Lubach, D. (1857) [[Album der Natuur/1857/De dood|‘De dood, physiologisch beschouwd’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;225-243 en 257-274.

=== Evolutieleer ===
*Anoniem (6 januari 1904) [[Haagsche Courant/Nummer 6393/Den Haag, 5 Januari/Voor de vereeniging „Geloof en Vrijheid“ zal dezen winter als spreker optreden prof. Chantepie de la Saussaye|‘Voor de vereeniging „Geloof en Vrijheid“ zal dezen winter als spreker optreden prof. Chantepie de la Saussaye, […]’]], ''Haagsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Darwin, Charles (1860) ''[[Darwin - Het ontstaan der soorten (1860)|Het ontstaan der soorten van dieren en planten door middel van natuurkeus]]'', Haarlem: A.C. Kruseman.

=== Paleontologie ===
Hierbij ook: Paleobotanie, paleozoölogie, dinosaurussen.
;Algemeen
*Smit Sibinga, G.L. (1948) ''De geschiedenis van het leven op aarde'', Amsterdam: Scheltema &amp; Holkema.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (16 december 1948) [[Leeuwarder Courant/Jaargang 197/Nummer 294/Zo juist verschenen....|‘Zo juist verschenen....’]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;6].

;Paleobotanie
*v.H. (1852) [[Album der Natuur/1852/Hooge ouderdom van Voorwereldlijke Boomen, van Hasselt|‘Hooge ouderdom van voorwereldlijke boomen’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;96.
*v.H. (1852) [[Album der Natuur/1852/Fossiele planten Breslau, van Hasselt|‘Verzameling fossiele planten te Breslau’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;222-224.
*Vriese, W.H. de (1853) [[Album der Natuur/1853/Plantengroei der Voorwereld, de Vriese|‘De plantengroei der voorwereld’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;65-96.

;Paleozoölogie
*Anoniem (18 juli 1807) [[Koninklijke Courant/Jaargang 1807/Nummer 173/Versteende oesters|‘Versteende oesters’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (6 maart 1847) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/1847/Nummer 19/Keulen, den 3den Maart|‘Keulen, den 3den Maart’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Plant- en dierkunde; algemeen ===
==== Inleidingen - Hand- en leerboeken ====
==== De levende natuur in woord en beeld ====
==== Flora en fauna van Nederland; algemeen ====
*E. Heimans, Jac.P. Thijsse (1895) ''[[Heimans&amp;Thijsse(1895) - In sloot en plas (1e dr.)|In sloot en plas]]'', Amsterdam: W. Versluys.
*E. Heimans, Jac.P. Thijsse (1907) ''[[Heimans&amp;Thijsse(1907) - Van Vlinders, Bloemen en Vogels (3e dr.)|Van Vlinders, Bloemen en Vogels]]'', Amsterdam: W. Versluys.

==== Flora en fauna van overige landen en streken; algemeen ====
==== Overige onderwerpen ====
;Mimicry
*Ver Huell, Q.M.R. (1855) [[Album der Natuur/1855/Planten- en dierenrijk, Ver Huell|‘Iets aangaande den harmonischen overgang van het planten- tot het dierenrijk’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;289-295.

=== Flora en fauna van bijzondere levensgebieden ===
==== Waterflora en -fauna ====
*E. Heimans, Jac.P. Thijsse (1895) ''[[Heimans&amp;Thijsse(1895) - In sloot en plas (1e dr.)|In sloot en plas]]'', Amsterdam: W. Versluys.

==== Tropenflora en -fauna ====
*Hall, H.C. van (1856) [[Album der Natuur/1856/Keerkringslanden|‘Waarin staan de keerkringslanden achter bij de gematigde luchtstreken?’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;139-151.
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Zuid en Noord|‘Zuid en Noord’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;401-402.

=== Microbiologie ===
*Harting, P. (1854) [[Album der Natuur/1854/Waterdroppels, Harting|‘Waterdroppels, schetsen naar het leven’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;1-15.
*L. (1852) [[Album der Natuur/1852/Zonderling eten, Lubach|‘Zonderlinge wijzen van eten’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;123-128.

;Pasteur, Louis
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Nederland|‘Nederland’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Frankrijk|‘Frankrijk’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Plantkunde ==
=== Algemeen ===
==== Plantenterminologie en -nomenclatuur ====
*v.H. (1854) [[Album der Natuur/1854/Arabische plantennamen, van Hasselt|‘Arabische plantennamen, in het Nederlandsch overgebleven’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;64.

=== Geschiedenis van de plantkunde ===
*Lubach, D. (1854) [[Album der Natuur/1854/Planten van Pompeji, Lubach|‘De planten van Pompeji’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;16-21.

=== Plantkunde; algemeen ===
==== Hand- en leerboeken ====
*Vries, Hugo de (1878) ''[[De ademhaling der planten (1878)|De ademhaling der planten]]'', Haarlem: H.D. Tjeenk Willink.
*Vries, Hugo de (1886) ''[[De voeding der planten (1886)|De voeding der planten]]'', Haarlem: H.D. Tjeenk Willink.
*Vries, Hugo de (1900) ''[[Het leven der bloem (1900)|Het leven der bloem]]'', Haarlem: H.D. Tjeenk Willink &amp; zoon.

==== Overige onderwerpen ====
;Parasitaire planten
*Eeden, F.W. van (1854) [[Album der Natuur/1854/Woekerplanten, van Eeden|‘De Woekerplanten’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;291-312.

=== Algemene plantkunde ===
Hierbij o.a.: Cel- en weefselleer, morfologie, anatomie, fysiologie, chemie
*Eeden, F.W. van (1855) [[Album der Natuur/1855/Melodie der planten, van Eeden|‘De melodie der planten’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;267-288.
*Paczkowski (1933) ''Zuivering en verversching van het bloed door planten en kruiden : eene bijdrage tot de behandeling van ziekten door middel van het dieet'', Amsterdam: H.A. van Bottenburg N.V.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (28 juli 1933) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 106/Nummer 34649/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;9.
*Vriese, W.H. de (1852) [[Album der Natuur/1852/Blikken in het Plantenleven, de Vriese|‘Blikken in het planten-leven’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;33-58.

;Maagdelijke voortplanting
*Hg. (1857) [[Album der Natuur/1857/Wetenschappelijk Bijblad#Parthenogenesis bij planten|‘Parthenogenesis bij planten’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, wetenschappelijk bijblad, p.&amp;nbsp;3-5.

=== Plantengeografie ===
==== Flora van Nederland; algemeen ====
*Eeden, F.W. van (1856) [[Album der Natuur/1856/Dryaden van Holland|‘De dryaden van Holland’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;267-293.
*Uildriks, F.J. van, Vitus Bruinsma (1898) ''[[Plantenschat|Plantenschat. Inleiding tot de kennis der flora van Nederland]]'', Groningen: P. Noordhoff.

==== Flora van overige landen en streken; algemeen ====
===== Kaapverdië =====
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Porcelein, waterkers|‘Porselein, Waterkers’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;153.

===== Spanje =====
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Palmen in Spanje|‘De palmen in Spanje’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;69-70.
*v.H. (1857) [[Album der Natuur/1857/Eetbare zaden|‘Eetbare eikels en pijnzaden’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;288.

=== Vegetatietypen ===
==== Bos- en heideflora ====
==== Bergflora ====
==== Strand- en duinflora ====
==== Water- en moerasflora ====
*Vriese, W.H. de (1852) [[Album der Natuur/1852/Waterleliën, de Vriese|‘Waterleliën (Lotus-planten)’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;289-319.

==== Overige vegetatietype ====
;Grasland
*v.H. (1855) [[Album der Natuur/1855/Steppen, van Hasselt|‘Steppen, savannes, prairien enz.’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;296-298.

;Tropenflora
*Harting, P. (1852) [[Album der Natuur/1852/Plantengroei Keerkringsgewesten, Harting|‘De Plantengroei in de Keerkringsgewesten. Een tafereel’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;1-21.
*v.H. (1855) [[Album der Natuur/1855/Plantengroei Panama, van Hasselt|‘Plantengroei aan de landengte van Panama’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;30-31.
*v. H. (1857) [[Album der Natuur/1857/Vruchten bij Lima en Veragua|‘Vruchten, noordelijke en zuidelijke plantenvormen bij Lima en Veragua’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;95-96.

;Vorstbestendige flora
*v.H. (1854) [[Album der Natuur/1854/Bloemen onder de Sneeuw, van Hasselt|‘Bloemen onder de sneeuw’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;94-95.

=== Sporenplanten ===
==== Wieren (Algen) ====
*D.L. (1857) [[Album der Natuur/1857/Wetenschappelijk Bijblad#De ware aard der zoogenaamde bloedvlekken|‘De ware aard der zoogenaamde bloedvlekken’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, wetenschappelijk bijblad, p.&amp;nbsp;7-8.

==== Zwammen - Paddestoelen ====
*F.A.W.M. (1853) [[Album der Natuur/1853/Truffels, Miquel|‘De truffels’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;187-190.

=== Zaadplanten ===
==== Bomen, struiken en heesters ====
;Algemeen
*Eeden, F.W. van (1856) [[Album der Natuur/1856/Dryaden van Holland|‘De dryaden van Holland’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;267-293.
*v.H. (1852) [[Album der Natuur/1852/Oude en groote boomen in Duitsland, van Hasselt|‘Oude en groote boomen in Duitschland’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;192.

;Groeiwijze van bomen
*v.H. (1853) [[Album der Natuur/1853/Kniehout Reuzengebergte, van Hasselt|‘Het kniehout in het Reuzengebergte’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;63-64.

;Palmenfamilie
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Palmen in Spanje|‘De palmen in Spanje’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;69-70.

;Heesters
*v.H. (1853) [[Album der Natuur/1853/Azalea Pontica en Rhododendron Ponticum, van Hasselt|‘Azalea pontica en Rhododendron ponticum’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;128.

;Abrikoos
*v.H. (1853) [[Album der Natuur/1853/Groote Abrikozenboom, van Hasselt|‘Groote abrikozenboom’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;384.

;Antiaris
*Hg. (1855) [[Album der Natuur/1855/Zakboom, Harting|‘De Zakboom’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;128.

;Baobab
*v.H. (1855) [[Album der Natuur/1855/Baobab, van Hasselt|‘De Baobab’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;95-96.

;Boompioen (struik)
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Boompioen|‘De Boom-pioen’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;298.

;Griekse aardbeiboom
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Aardbezieboom|‘De aardbezieboom’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;134-135.

;Kurkeik
*Harting, P. (1855) [[Album der Natuur/1855/Kurk en Kurkvorming, Harting|‘Kurk en kurkvorming’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;13-29.

;Linde
*Anoniem (17 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 194/De beroemde linde|‘De beroemde linde bij Dortmund in Westfalen, […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].
*Harting, P. (1853) [[Album der Natuur/1853/Wonderboom Haarlemmerhout, Harting|‘De wonderboom in den Haarlemmerhout’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;145-160.

;Manzanillaboom
*v.H. (1857) [[Album der Natuur/1857/Manzinellenboom|‘De Manzinellenboom’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;156-158.

;Parasolwaaierpalm
*Anoniem (4 juni 1904) [[De Courant/Jaargang 11/Nummer 4361/Een knallende plant|‘Een knallende plant’]], ''De Courant'', Bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Sinaasappelboom
*Hg. (1856) [[Album der Natuur/1856/Zevenhonderdjarige oranjeboomen|‘Zevenhonderdjarige oranjeboomen’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;298.

==== Overige zaadplanten; afzonderlijk ====
;Anastatica
*Hall, H.C. van (1854) [[Album der Natuur/1854/Roos van Jericho, van Hall|‘Roos van Jericho’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;385-386.

;Bamboe
*Burg, v.d. (1852) [[Album der Natuur/1852/Bamboes, Van der Burg|‘Buitengewone groeikracht van het bamboes’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;159-160.

;Esparto
*Rossmässler, E.A. (1856) [[Album der Natuur/1856/Espartogras|‘Het esparto-gras’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;129-133.

;Orchideeënfamilie
*v.H. (1854) [[Album der Natuur/1854/Aankweken Orchideën, van Hasselt|‘Iets over het aankweeken van Orchideën’]], ''Album der Natuur'', jrg. 3, p.&amp;nbsp;194.

;Saffraankrokus
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Saffraan|‘De saffraan’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;392.

;Waterkers
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Porcelein, waterkers|‘Porselein, Waterkers’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;153.

== Dierkunde ==
*[[Hoofdportaal:Natuurwetenschappen/Dierkunde|Dierkunde]]

{{hoofdportalen}}

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal natuurwetenschappen]]</text>
      <sha1>saba0n4tr7zos21n2h6wko43v9byb9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geneeskunde en gezondheidszorg/Ziekten en afwijkingen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>64763</id>
    <revision>
      <id>220140</id>
      <parentid>199823</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T18:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>220140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15805" sha1="5mmycvozxiq59u9sdks6dtww9u416kr" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Speciale ziekten en afwijkingen
| afbeelding = Mycobacterium tuberculosis.jpg
| alt = Bacteriën die tuberculose veroorzaken
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over speciale [[w:Ziekte|ziekten]] en [[w:Aandoening|afwijkingen]].
}}
== Interne geneeskunde ==
=== Algemeen ===
*Leeksma, H.W. (1929) ''Inwendige ziekten. Beknopt handboek voor de praktiseerenden arts'', Amsterdam: Centen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 april 1929) [[De Nederlander/Jaargang 36/Nummer 10928/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''De Nederlander'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

=== Infectieziekten ===
;Algemeen
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Nederland/Besmettelijke ziekten|‘Besmettelijke ziekten’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].

;Builenpest
*Anoniem (26 juli 1902) [[Het Vaderland/Jaargang 34/Nummer 174/Te Braïla|‘Te Braïla […] is de builenpest verschenen, […]’]], ''Het Vaderland'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Cholera
*Anoniem (2 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Weenen den 5 November|‘Weenen den 5 November’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Van den Rijn den 14 November|‘Van den Rijn den 14 November’, alinea 2-3]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Berlijn den 14 November|‘Berlijn den 14 November’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Hamburg den 15 November|‘Hamburg den 15 November’, alinea 2]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Londen den 16 November|‘Londen den 16 November’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (6 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 97/Hamburg, den 29 November|‘Hamburg, den 29 November’]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (6 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 97/Londen, den 29 November|‘Londen, den 29 November’, alinea 3]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 101/Londen, den 13 December|‘Londen, den 13 December’, alinea 6]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (6 maart 1847) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/1847/Nummer 19/Weenen, den 24sten Februarij|‘Weenen, den 24sten Februarij’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (19 juni 1854) [[Algemeen Handelsblad/1854/Nummer 7027/In het dorp Stevenston|‘Londen, Donderdag 15 Junij. In het dorp Stevenston in Ayrshire heerscht de cholera in hevige mate, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Nederland|‘Nederland’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Hamburg, 24 Dec.|‘Hamburg, 24 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/België|‘België’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Hamburg, 27 Dec.|‘Hamburg, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Duitschland/Cholera|‘Duitschland. Cholera’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Kerkrade, 30 Dec.|‘Kerkrade, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Parijs|‘Parijs’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Berlijn|‘Berlijn’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Calais, 30 Dec.|‘Calais, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Nederland/Geneeskundige raden|‘Geneeskundige raden’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 september 1893) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 80/Nummer 2201/Professor Koch|‘Professor Koch heeft een zeer belangwekkend artikel over de cholera-epidemie in Hamburg geschreven. […]’]], ''Arnhemsche Courant'', Bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Difterie
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Limmel-Meersen, 27 Dec.|‘Limmel-Meersen, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Maastricht, 30 Dec. (1)|‘Maastricht, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Middel tegen diphtheritis|‘Middel tegen diphtheritis’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Wijlre, 30 Dec.|‘Wijlre, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Reijmerstok-Gulpen, 30 Dec.|‘Reijmerstok-Gulpen, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Gele koorts
*Anoniem (15 september 1880) [[Het Vaderland/Jaargang 12/Nummer 218/Curaçao, 14 Aug.|‘Curaçao, 14 Aug.’]], ''Het Vaderland'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 november 1880) [[Java-bode/Jaargang 28/Nummer 273/Scheepstijdingen|‘Scheepstijdingen’]], ''Java-bode'', [p.&amp;nbsp;4].
*Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/Lissabon, 24 April|‘Lissabon, 24 April’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].

;Hondsdolheid
*Anoniem ([september] 1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 1/Hondsdolheid|‘Hondsdolheid’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 1, p.&amp;nbsp;8.

;Influenza
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Venloo, 29 Dec.|‘Venloo, 29 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Lepra
*Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/De vreeselijke ziekte, de lepra|‘De vreeselijke ziekte, de lepra, is op de kolonie Veenhuizen uitgebroken. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

;Mazelen
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/Sedert drie weken|‘Sedert drie weken […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/De mazelen|‘De mazelen zijn te Leeuwarden epidemisch heerschende verklaard. […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 september 1880) [[Het Vaderland/Jaargang 12/Nummer 218/In de week van 5-11 Sept.|‘In de week van 5-11 Sept. zijn te Leeuwarden 32 nieuwe gevallen van mazelen aangegeven. […]’]], ''Het Vaderland'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Pest
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al4|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem ([20 september 1620]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/20 september/Tot Conincxberghen|‘Tot Conincxberghen […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/De Peste tot Dansijck|‘De Peste tot Dansijck ontsteeckt hoe langher hoe meer, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/Tot Conincx-berghen vermoetmen|‘Tot Conincx-berghen vermoetmen […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVeenen, den 22 November|‘VVt VVeenen, den 22 November’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Napels den 17 Iuly|‘Napels den 17 Iuly’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Romen den 29 Iuly|‘Romen den 29 Iuly’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Genua den 5 Augusti|‘Genua den 5 Augusti’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Turkye|‘Turkye’, alinea 2]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (4 juni 1904) [[De Courant/Jaargang 11/Nummer 4361/Verloren pestbaccillen|‘Verloren pestbaccillen’]], ''De Courant'', Bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Pokken
*Anoniem (6 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5328/Scherpenzeel, 4 mei|‘Scherpenzeel, 4 mei’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Volgens verklaring|‘Volgens verklaring van den inspecteur voor het geneeskundig staatstoezicht van Noord-Brabant, […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].

;Roodvonk
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Wij vernemen|‘Wij vernemen, dat de manoeuvres, door de 4e divisie […] geen voortgang zullen hebben, […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Officieele Kennisgeving|‘Officieele Kennisgeving’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;6.

;Tuberculose
*Anoniem (29 juli 1893) [[Opregte Haarlemsche Courant/1893/Nummer 176/Gister is te Parijs het vijfde Congres voor tuberculose geopend|‘Gister is te Parijs het vijfde Congres voor tuberculose geopend […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (12 oktober 1913) [[Het Vaderland/Jaargang 45/Nummer 243/De 11e Internationale Tuberculose-conferentie|‘De 11e Internationale Tuberculose-conferentie’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, B, [p.&amp;nbsp;2].
*Henkes, I.C. (1906) ''De verzorging van neus, keel en mond, een wapen in den strijd tegen de tuberculose en andere ziekten'', Amsterdam: Van Rossen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 september 1906) [[Bredasche Courant/Jaargang 115/Nummer 120/Boekbeschouwing|‘Boekbeschouwing’]], ''Bredasche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Tyfus
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Tungelroy-Weert, 20 Dec.|‘Tungelroy-Weert, 20 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Noorbeek, 27 Dec.|‘Noorbeek, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Tungelroy-Weert, 26 Dec.|‘Tungelroy-Weert, 26 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Te Schiedam|‘Te Schiedam zijn in de vorige week 3 nieuwe tyfusgevallen aangegeven; […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Worminfectie
*Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Te Gent|‘Te Gent is een fabrikant aan trichinose overleden. […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Overige interne ziekten ===
Hierbij o.a.: Bloedziekten, intoxicaties
;Corpora aliena
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Uit Amerika (2)|‘Uit Amerika’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;2].
*W.V. (1853) [[Album der Natuur/1853/Kikvorschen in den darmen van den mensch, Vrolik|‘Kunnen er kikvorschen en dergelijke dieren in de maag en darmen van den mensch leven?’]], ''Album der Natuur'', jrg. 2, p.&amp;nbsp;318-319.

== Gynaecologie - Verloskunde - Andrologie ==
;Verloskunde
*Anoniem (7 januari 1730) [[Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Burgermeesters en Regeerders der stad Purmerent|‘Burgermeesters en Regeerders der stad Purmerent, adverteeren […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Die genegen is omme als vroedvrouw te fungeeren|‘Die genegen is […] omme als vroedvrouw binnen de Stede Ameide te fungeeren […] adresseere zig aan Schout en Bur­ge­mees­te­ren aldaar. [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Alzo door het overlyden van een der Dorps vroedvrouwen dat Ampt is komen te vaceeren|‘Alzo door het overlyden van een der Dorps vroedvrouwen tot Westzaan, dat Ampt is komen te vaceeren […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Alzoo de post van stads-vroedvrouw is komen te vaceren|‘Alzoo de Post van stads-vroedvrouw binnen Delfshaven door overlijden is komen te vaceren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 mei 1886) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 220/Nummer 102/Gemengd Buitenl. Nieuws|‘Gemengd Buitenl. Nieuws’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en ’s-Gravenhage'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;685].

== Huid- en geslachtsziekten ==
;Geslachtsziekten
*Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/De Professor Le Febure|‘De Professor Le Febure, Doctor te Amsterdam […] adverteerd het Publyk, dat hy tans te beschryven en te spreken is te Ysselstein, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/In Engeland|‘In Engeland is een groote beweging gaande om de aangifte van geslachtsziekten, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.
*Lefebure, Guillaume René (1783) ''Zeldzame en aanmerkelyke practicale waarneemingen over verscheidene toevallen der Venus-ziekten en anderen, die tot dezelve betrekkelijk zyn: dienende tot een vervolg op de Verhandeling over de Venus-ziekten'' […], Utrecht: Bartholomé Wild.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/B. Wild|‘B. Wild, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en alömme verzonden: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Likdoorn
*Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/By de Bergschotten|‘By de Bergschotten, die door hun geduurig loopen onderworpen zyn aan Lykdoornen, is tegen dat ongemak een Remedie uitgevonden, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Overige speciale ziekten ==
=== Kanker (Oncologie) ===
*Zeehandelaar (1912) ''Het radium en de geneeskunde'', Amsterdam: Meulenhoff.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/In een klein geschrift|‘In een klein geschrift, getiteld Het Radium en de Geneeskunde […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

=== Andere speciale ziekten ===
;‘hooftsiecte’
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Weenen den 2. dito|‘VVt Weenen den 2. dito. [= 2 september 1620]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportalen]]
[[Categorie:Geneeskunde| ]]</text>
      <sha1>5mmycvozxiq59u9sdks6dtww9u416kr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Alzoo de post van stads-vroedvrouw is komen te vaceren</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75506</id>
    <revision>
      <id>220138</id>
      <parentid>202923</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T18:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>220138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="607" sha1="l75y01q8bs6fknfi0eqmppxvfwrq6ug" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Alzoo de Post van stads-vroedvrouw binnen Delfshaven door overlijden is komen te vaceren, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Rotterdamsche Courant'', dinsdag 8 juli 1828, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsche Courant 1828 no 082.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=&quot;ad9&quot; tosection=&quot;ad9&quot;/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsche Courant, 1828, Nummer 82]]</text>
      <sha1>l75y01q8bs6fknfi0eqmppxvfwrq6ug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1862.djvu/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>80169</id>
    <revision>
      <id>220148</id>
      <parentid>216559</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T07:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2427" sha1="2b7nbykv6cyqwoexax5ah5gp2edlgcp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh||STUDIËN OVER DEN OLIFANT.|371}}&lt;/noinclude&gt;eigen ligchaam dekkende en zooveel mogelijk beveiligende. Met verschil naar de min of meer edele familiën, casten of kudden, bieden sommigen een dapperen tegenstand, en alsdan zag men nagenoeg nimmer de geheele kudde aan het gevecht deelnemen, — gelijk onder anderen bij de wilde buffels het geval is, — doch wagen nu en dan een of twee eenen afzonderlijken uitval. Pijnlijk, doch niet gevaarlijk aangeschoten zijnde of hunne jongen gedood ziende, vervallen zij echter dikwerf in aanvallen van woede, waarbij zij den aanvaller met ware razernij vervolgen. Men weet, dat onder anderen {{sc|wahlberg}} bij eene zoodanige ontmoeting op zijne tweede Afrikaansche reis, in de nabijheid van het meer Ngami, verpletterd werd. Zijn Noordsche landgenoot {{sc|anderson}} was gelukkiger en, ofschoon zwaar gekneusd, bragt hij het leven bij eene dergelijke gelegenheid er van af. Ik zal naauwelijks anders dan ter volledigheid behoeven te herinneren aan het gevaar, dat ook door olifanten in den getemden staat kan ontstaan, wanneer zij, zoo in als buiten hunnen brons-tijd, in kortere of langere vlagen van woestheid ontsteken. Behalve in het Oosten, waar dan meermalen zelfs hunne eigene cornac's niet worden gespaard, zijn daarvoor ook bewijzen in Europa opgedaan. Dit is dan ook één der groote bezwaren, die tegen hunne bewaring in diergaarden in het midden worden gebragt. Exeterhouse te Londen, de ménagerie van Genève, de zoölogische tuin te Amsterdam kunnen, onder anderen, daarvan getuigen. Het laatstgenoemde voorval is beschreven in het ''Amsterdamsche Handelsblad'' van den 18 Augustus 1849, door den heer directeur {{sc|westerman}}, wiens voorzorgen daarbij genomen hoogelijk verdienen te worden geprezen. Toen de olifant reeds zijne laatste kluisters had verbroken en op het punt stond van uit zijne bewaarplaats te ontsnappen, toen alle andere middelen vruchteloos waren beproefd, werd er besloten hem dood te schieten. Daar dit meermalen is gebleken door ongeoefenden ligter gezegd te zijn dan gedaan, werden daartoe verscheiden maatregelen van voorzigtigheid genomen. Onder anderen had hij vooraf op eene schetsteekening, in levensgrootte, de juiste plaatsing van het hart aan zijne schutters aangewezen, waarin het gevaarlijk geworden dier dan ook werkelijk en spoedig doodelijk werd getroffen. Overigens is de groote moeite opmerkelijk, die men somtijds heeft gehad in het&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2b7nbykv6cyqwoexax5ah5gp2edlgcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1862.djvu/395</title>
    <ns>104</ns>
    <id>80170</id>
    <revision>
      <id>220150</id>
      <parentid>216561</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T07:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2435" sha1="hrvqmo78w2719wrtnoysjpzw4mcuz8y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh||STUDIËN OVER DEN OLIFANT.|373}}&lt;/noinclude&gt;{{sc|rogers}}, — die er zelf 1400 zou hebben geveld, — leverde dit vermaak tevens zoo veel voordeel op, dat hij, door den verkoop van de slagtanden, zich in staat zag gesteld zijne aanstelling als hoofd-officier te bekostigen. Voor zulke jagers is het een geluk te achten, dat de vorsten van Kandy hunne magt hebben verloren. Zonder hunne speciale vergunning toch mogt voorheen deze jagt niet worden uitgeoefend en werd overtreding daarvan als hals-misdaad gestraft.

Zij, die zich op de olifanten-jagt begeven, moeten voor het overige wel weten wat ze ondernemen. Zoowel te paard als te voet blijft het steeds één dier groote jagten, waar levensgevaar aan verbonden is. {{sc|Livingstone}} zegt dienaangaande: de kreten, die de eens in woede ontstoken ven nu &quot;chargérende&quot; olifant slaakt, zijn wel in staat hem, die daaraan nog niet gewoon is, in verwarring te brengen.&quot; Zelfs de paarden blijven daardoor soms, huiverende van schrik, als aan hunne plaatsen geboeid. Men kent zeker reeds de voorbereidingswijze tot deze jagt, waaraan de Engelsche missionaris jeugdige of beginnende olifantenjagers wil onderwerpen. Daartoe zouden zij zich vooraf eerst eenige malen moeten hebben geoefend op de rails van eenen spoorweg. Men moet het in zijne magt hebben &quot;om dáár met de meeste kalmte te blijven stand houden, tot op eenige weinige yards van den in volle vaart aansnellenden locomotief! Die dat, goed en rustig, op zich zelven vermag, mag het, volgens hem, wagen. Dit zeker krachtig en doelmatig voorschrift ziet op de noodzakelijkheid om de meest mogelijke bedaardheid te behouden in het toebrengen van een weltreffend kogelschot van nabij. Men legt zich daarom tegenwoordig meer en meer toe, om ze, op een' geringen afstand, in eens te dooden of te vellen, en de plaatsen aan het voorhoofd of de hoofdslapen te raken, waar de kogel het best de hersenholte kan bereiken. Met zwaar kaliber-geweren wordt ook wel op de voorpooten gemikt; hoe krachtig ook gebouwd, zijn die daardoor te breken, en het dier is dan geheel ''à la merci'' van den jager. Aan het onkwetsbare vermogen van zijne huid is het minste geloof niet te slaan; niet alleen door de beenderen slaan vooral de tegenwoordige punt- en buks-kogels door, maar zelfs gewone ronde (vooral koperen) kogels kunnen tot in het midden der zóó harde slagtanden doordringen; een zeer zeldzaam exemplaar, hetwelk dit ten duidelijkste kan&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hrvqmo78w2719wrtnoysjpzw4mcuz8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1862.djvu/396</title>
    <ns>104</ns>
    <id>80171</id>
    <revision>
      <id>220151</id>
      <parentid>216620</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T10:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1995" sha1="q648odawumuwbeodkh7ak1zdgy0ola2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|374|STUDIËN OVER DEN OLIFANT.|}}&lt;/noinclude&gt;aantoonen, is in het rijke kabinet van den heer {{sc|w. vrolik}} voorhanden. Waarschijnlijk was de kogel, in jeugdigen leeftijd, in de ''pulpa dentis'' geschoten, terwijl van lieverlede daar om heen van rondom het tandbeen is afgezet en het vroegere wondkanaal geheel afgesloten.
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur62 402.png
| width = 250px
| align = left
| alt = Dwarse doorsnede van een zeer zwaren slagtand
| cap = {{smaller block|Dwarse doorsnede van een zeer zwaren slagtand, in het midden waarvan een geweerkogel werd aangetroffen.}}
| capalign = center}}}} Intusschen hadden ongeoefenden meermalen gelegenheid om, bij het schieten met ronde kogels uit gladloops-geweren, aan zijne kwetsbaarheid te twijfelen. {{sc|Livingstone}} verhaalt zelf, eens 12 en nog wel bijzonder zware kogels, allen treffers, op een Afrikaanschen olifant te hebben verschoten, zonder hem te dooden. {{sc|Cumming}} wil eens 85 gewone ronde kogels en daarna nog 4 &quot;zesponders (?)&quot; daartoe noodig hebben gehad! Uit het Nederlandsche fort St. Elmina, op de kust van Guinée, werden, naar men schrijft, bij gelegenheid dat een wilde olifant tot in de nabijheid van het fort was verdwaald, niet minder dan 300 gewone ronde kogelschoten gelost, eer men hem zag nederstorten. Het is evenwel gebleken, dat men ze vrij spoedig doodelijk kan treffen, wanneer men hen slechts lang genoeg afwacht en niet schiet dan vóór zij tot op een 80 ellen, volgens anderen nog digter, tot op een 15 passen, zijn genaderd! Een Engelsch officier, {{sc|oswell}} genaamd, zou het in dit opzigt in Afrika niet minder ver hebben gebragt, dan {{sc|gérard}}, de beroemde leeuwendooder der Franschen. Doch om hen op zijne manier af te wachten, daartoe behoort groote moed, die, volgens {{sc|livingstone}}, zich grondende op de heldendaden van dien officier, inzonderheid aan de Engelschen toekomt. De Britsche zendeling neemt bij deze gelegenheid het woord om in zijn' nationalen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q648odawumuwbeodkh7ak1zdgy0ola2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1862.djvu/397</title>
    <ns>104</ns>
    <id>80172</id>
    <revision>
      <id>220152</id>
      <parentid>216562</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T10:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="3tri3stk5a9bis8d775m69hwufzw0ir" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh||STUDIËN OVER DEN OLIFANT.|375}}&lt;/noinclude&gt;trots een &quot;courage-parallel&quot; te trekken tusschen zijne landgenooten, de Hollandsche boeren en de inlanders, welke niet vrij schijnt van grootspraak: &quot;Als een bosjesman, zegt hij, per hoofd en per jagtsaizoen, één olifant weet te dooden, en een &quot;Boër&quot; (of boer) er twee kan vellen, dan legt een Engelschman er wel twintig neêr&quot;! Wáár is het, dat de Afrikaansche jagers zelve hen dikwijls niet dan met groote inspanning overwinnen of afmaken. Soms met honderden werpspietsen, lansen en pijlen te gelijk wordt het arme dier over het geheele lijf getroffen, zoodat het er als een reusachtig stekel-varken uitziet en niet dan hoogst langzaam, door bloedverlies uitgeput, bezwijkt. Ook laat men, evenals bij de vangst van het nijl-paard, wel eens eene soort van harpoen, met een zwaar gewigt belast, uit hooge boomen nedervallen op en in zijnen rug. Dat de punten dezer moordtuigen veeltijds vergiftigd zouden zijn, is niet gebleken; wel vond ik vermeld, dat men op Sumatra soms de olifanten tracht te vergiftigen door op de door hen bezochte en verontruste plaatsen suikerriet neder te leggen, doortrokken met eene sterke oplossing van rattenkruid, alsook in Bengalen door rijstballen, bedeeld met het sap van een zeer vergiftigen wortel (''Nepal-root''; van eene Aconitsoort? Vergelijk echter bladz. 371). Eene andere wijze van vangen is door middel van wolfskuilen, een of twee bij elkaâr, en zoo natuurlijk met zand, gras en riet overdekt, dat de inlanders er soms zelve invallen. De olifant kan zich daaruit niet verlossen, wel worden, naar gezegd is, de jongen door middel van de slurf er somtijds uit bevrijd door de ouden.

Bij de Afrikanen der binnenlanden bestaan eigene jagtwetten op het bezit van dit kolossale wild. In gemeenschap van velen gedood zijnde moet een hunner Hoofden de deeling leiden. Als er een, gewond zijnde, op het grondgebied van een' anderen stam bezwijkt, dan vervalt één der slagtanden als eigendom aan dezen. Veelal trekken zij tot deze vangst in grooten getale uit, sommigen onder het zingen op eerbiedigen en meêwarigen toon van een lied, welks inhoud weinig strookt met hunne vaak wreede handelwijzen, en dat hierop neêrkomt:
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tri3stk5a9bis8d775m69hwufzw0ir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1862.djvu/398</title>
    <ns>104</ns>
    <id>80173</id>
    <revision>
      <id>220153</id>
      <parentid>216563</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T10:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220153</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="p3xxx7rqyoxta23ntjzr8803wl5uhvv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|376|STUDIËN OVER DEN OLIFANT.|}}&lt;/noinclude&gt;&quot;''O Hoofd! o Vorst! wij zijn wel is waar gekomen om u te dooden;'' &lt;/br&gt;
&quot;''Maar behalve u moeten er nog veel meer sterven;'' &lt;/br&gt;
&quot;''En....o Hoofd! o Hoofd! de Goden hebben het zoo gewild!&quot;'' &lt;ref&gt; &lt;poem&gt;O Chief! Chief! We have come to kill you!
O Chief! Chief! Many more will die besides you!
The God's have said it! &lt;/poem&gt;{{gap|4em}}{{sc|Livingstone}}&lt;/ref&gt;. &lt;/br&gt;

De beschrijvingen van het dikwijls langdurig lijden der olifanten bij
gelegenheden van dezen aard laten nogtans een' droefgeestigen indruk
na. Veel meer opwekkends, zelfs boeijends leveren de verhalen op
omtrent het levend bemagtigen dezer dieren door de z.g. &quot;kraal-jagten&quot;.
Reeds van jaren, ja men kan bijna zeggen van eeuwen her dagteekenen deze. Op nagenoeg gelijke wijzen worden ze beschreven door den ouden {{sc|haafner}} en {{sc|baldeus}}, als door {{sc|tennent}}, die er een in 1847, en {{sc|de wailly}}, die er een in 1849, allen op Ceylon, hebben bijgewoond. Daar, waar deze vangwijze ook onder het Portugesche en Hollandsche bestuur in zwang was, geschiedt ze nog steeds een tot twee malen des jaars op last van het Engelsche gouvernement. Eene dergelijke manier zag {{sc|yule}}, insgelijks niet lang geleden, ook in Indië volgen in het Birmannische keizerrijk. Zij is in de olifanten-landen zóó algemeen verspreid, dat zelfs bij sommige Afrikaansche stammen, onder anderen de Fantie's, eene dergelijke kraal-vangst geschiedt, ofschoon meer in het klein, om de olifanten gemakkelijker te kunnen dooden. Waar die in het groot wordt uitgeoefend, behoort zij tot de groote volksfeesten. Een, soms twee maanden te voren reeds worden
de noodige, voorbereidende maatregelen van allerhanden aard daartoe
getroffen. Alle autoriteiten en genoodigden begeven zich den vorigen
dag naar de bestemde plaats in het binnenland op weg, en wordt het
reisgezelschap veeltijds door de tegenwoordigheid ook van dames uit
de omstreken opgeluisterd. In de nabijheid der bestemde plaats worden zoo te land als te water tijdelijke logementen ingerigt, en ter
plaatse der vangst zelve, amphitheaters-gewijze, staan- en zitplaatsen,
op hooge en sterke boomen, voor de schaar van toeschouwers, wier
geduld echter soms één of meer dagen op de proef wordt gesteld,
eer het beslissende, nachtelijke uur daar is.

De eigenlijk gezegde »kraal&quot;, &quot;korahl&quot; of &quot;corral&quot;, — zoo als&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3xxx7rqyoxta23ntjzr8803wl5uhvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1862.djvu/394</title>
    <ns>104</ns>
    <id>80180</id>
    <revision>
      <id>220149</id>
      <parentid>216560</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T07:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220149</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2325" sha1="42gevgd1wvvv7a9sb366ngfols1385q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|372|STUDIËN OVER DEN OLIFANT.|}}&lt;/noinclude&gt;dooden van den olifant, in tegenstelling staande van het gemak, waarmede beweerd wordt, dat de Indische cornacs, de tijdens hunne bevrijding wild geworden olifanten om het leven brengen; soms door een' enkelen lanssteek in den nek, vlak bij het achterhoofd. Het ingeven van vergift, bij deze gelegenheid meermalen beproefd, mislukte in den regel om twee redenen: eerstens, omdat zij zoo groote hoeveelheid daarvan kunnen verdragen, en ten anderen, dewijl zij dit bij herhaalde toediening zoo hardnekkig weigeren of wegwerpen, hoe zorgvuldig ook ingehuld, zelfs in hunne anders meest geliefde versnaperingen.

Niettegenstaande deze en andere oorzaken van gevaar, is het aantal ongelukken, door hen te weeg gebragt, niet zeer aanzienlijk. Dominus
{{sc|baldaeus}} overdrijft weder een weinig, waar hij schrijft: &quot;Aldergevaerlikst zijn zij, des avonts, wanneer zij hongerigh zijn (sic); jaerlijks dooden zij vele menschen.&quot; Tegenwoordig althans is dit niet zóó erg meer. Uit officiële sterfte-lijsten voor Ceylon blijkt, dat voor een 5jarig tijdvak aldaar niet meer dan 16 doodsgevallen, dat is iets meer dan slechts 3 per jaar, en dit op eene bevolking van omstreeks één en half millioen, op rekening zijn gekomen van den olifant. Dit neemt niet weg, dat zoowel om deze en andere redenen, als vooral ten behoeve van den landbouw, wegens het groote gevaar van verwoesting der aanplantingen, bruggen en wegen in de olifants-landen, — zoo als daarvan nog zeer onlangs mededeeling, ook bij ons, uit het Palembangsche bergland werd gedaan, — veelvuldig jagt op hen werd en nog wordt gemaakt. Toen de Ceylonezen dit een geruimen tijd, gedurende onze laatste oorlogen met de Engelschen, hadden moeten nalaten en het hun door de O-I. Compagnie opgelegde getal jaarlijks niet konden leveren, namen hunne verwoestingen aanmerkelijk toe. Ook het Engelsche gouvernement tracht tegenwoordig nog door geldpremiën deze jagt aan te moedigen, ten gevolge waarvan er eens in drie jaren 3500 gedooden werden aangegeven. Nog meer, ja, zonder ophouden worden zij gejaagd, òf om hen levend te vangen en te verkoopen voor dienst of tot praal, òf vooral niet minder ter wille van het steeds nog dure ivoor, òf ook alleen uit z.g. &quot;liefhebberij&quot; Een' dezer jagt-liefhebbers nogthans, de Britsche majoor&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42gevgd1wvvv7a9sb366ngfols1385q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Frankrijk/Classicisme en Romantiek</title>
    <ns>100</ns>
    <id>81926</id>
    <revision>
      <id>220147</id>
      <parentid>213404</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T07:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>220147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6280" sha1="hj3takv2ilh5crer81fd41l1arx6ln6" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Franse schilderkunst;&lt;br&gt;Classicisme en Romantiek&lt;br&gt;(ca. 1750-ca. 1850)
| afbeelding          = Jacques-Louis David - Mars desarme par Venus.JPG
| alt                 = Mars ontwapend door Venus door Jacques-Louis David (1824)
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] beschikbare bronnen over Franse schilderkunst uit de periode ca. 1750 tot ca. 1850
}}
== Bijzondere onderwerpen ==
;Bachelier, Jean-Jacques (1724-1806)
*Edema v.d. Tuuk, L.F. (14 augustus 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 33/De fabriek van Sèvres|‘De fabriek van Sèvres’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 33, p.&amp;nbsp;151-152.

;Boilly, Louis Léopold (1761-1845)
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Brillouin, Louis-Georges (1817-1893)
*''Catalogue des tableaux modernes formant le cabinet de feu M. Abel Langerhuizen d'Amsterdam. Réuni aux tableaux des successions de m. J. van der Chijs, à Delft et de madame la veuve Schiffer van Bleiswijk à La Haye'', Frederik Muller &amp; Co., Amsterdam, 25 februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/In De Brakke Grond|‘In De Brakke Grond waren heden de kabinetten ten toon gesteld, nagelaten door den welbekenden Amsterdamschen makelaar Abel Langerhuizen, van mevrouw de Wed. Schiffer van Bleiswĳk te ’s-Hage en van den heer J. van der Chĳs te Delft. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Corot, Jean-Baptiste (1796-1875)
*''Collection de Mme Jean Cardon. Tableaux modernes &amp; anciens, dessins, aquarelles, objets d’art, meubles'', Galerie J. et A. Le Roy, frères, Brussel, 24-25 april 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/Men schrijft ons uit Brussel|‘Men schrijft ons uit Brussel: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;David, Jacques-Louis (1748-1825)
*Groeneweg, H. (1929) ''J. J. David in seinem Verhältnis zur Heimat, Geschichte, Gesellschaft und Literatur'', Graz: Stiasny.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 juli 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33176/Avondblad/Nieuwe uitgaven|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Debucourt, Philibert Louis (1755-1832)
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Fragonard, Jean-Honoré (1732-1806)
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Handzeichnungen alter Meister des XVI. bis XVIII. Jahrhunderts aus den Beständen der Eremitage in Leningrand und anderer staatlicher Sammlungen der Sowjet-Union'', G.C. Boerner, Leipzig, 29 april 1931.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Op 27 en 28 April|‘Op 27 en 28 April zal Boerner te Leipzig een veiling houden van Grafiek uit de Eremitage te Leningrad. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Ingres, Jean-Auguste-Dominique (1780-1867)
*Gabriël (7 juni 1900) [[Bataviaasch Nieuwsblad/Jaargang 15/Nummer 174/Parisiana|‘Parisiana. XXXI’]], ''Bataviaasch Nieuwsblad'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Robert, Hubert (1733-1808)
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Handzeichnungen alter Meister des XVI. bis XVIII. Jahrhunderts aus den Beständen der Eremitage in Leningrand und anderer staatlicher Sammlungen der Sowjet-Union'', G.C. Boerner, Leipzig, 29 april 1931.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Op 27 en 28 April|‘Op 27 en 28 April zal Boerner te Leipzig een veiling houden van Grafiek uit de Eremitage te Leningrad. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>hj3takv2ilh5crer81fd41l1arx6ln6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/210</title>
    <ns>104</ns>
    <id>83858</id>
    <revision>
      <id>220133</id>
      <parentid>216210</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T18:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="cxwsz4m633gl139zefjxgygar8icyob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH||''Schilders en Schilderessen''.|179}}&lt;/noinclude&gt;dere Oudheden hun welgevallen daar in vinden.&lt;br&gt;{{gap}}Deze voorstelling en leiding heeft tot haaren grontsteun en voorbeelt het grootste licht der Konst Rafael Sanzio van Urbyn. Deze heeft in het groote konststuk in de Zegelkamer op ’t Vatikaan, verbeeldende de School van Athenen, de beeltenissen der voornaamste waereltwyzen kennelyk daar in te pas gebragt, als Aristoteles, Plato, Diogenes enz. En in zynen verbeelden Parnasheuvel, de Beeltenissen der beruchste Dichteren tot op zyn tyt toe, ’t welk zyn konstwerk geen geringen luister heeft bygezet.&lt;br&gt;{{gap}}Hoor wat ''van Mander'' ’t zyner roem daar van zeit, in zyn levensbeschryving op pag. 51. ''Alle de beeltenissen der oudtytze beruchte Dichters, uit marmere pronkbeelden en gedenkpenningen opgegadert, heeft hy in dit werk afgemaalt, en de levendigen daar in naar ’t leven afgeschildert; Virgilius, Ovidius, Ennius, Tibullus, Catullus, Propertius en Homeer, die blind met verheven hooft zyn vaarzen zingt, en aan zyne voeten een, die toeluisterende de zelve opschryft. Ook ziet men de geleerde Saffo, den sierlyken Dantes, den lustigen Petrarcha, en den verliefden Bocatius, Tibaldeus, en meer anderen, die by troepen op den zangberg onder de schaduwe der Laurieren neergezeten, of schryven, of zingen, of spelen enz.'' Ook word gezeit, ''dat hy de wezens der Zanggodinnen, elk in ’t byzonder, gevolgt heeft naar de marmere beeltenissen''.&lt;br&gt;{{gap}}Rafael is d’eerste niet geweest van deze uitvinding: voorbeelden van Konstenaren in vroeger tyd hebben hem tot dit loflyk doen gespoort. Wilt gy ’er de proef af zien ten bewys van het gezegde, die sedert den ondergang van Troje, en&lt;noinclude&gt;{{RH||M 2|kar-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cxwsz4m633gl139zefjxgygar8icyob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Burgermeesters en Regeerders der stad Purmerent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85288</id>
    <revision>
      <id>220139</id>
      <parentid>218934</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T18:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vincent Steenberg heeft de pagina [[Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Burgermeesters en Regeerders der stad Purmerent,]] hernoemd naar [[Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Burgermeesters en Regeerders der stad Purmerent]] zonder een doorverwijzing achter te laten: typo</comment>
      <origin>218934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="nevvw0yu13zs0ae6xjqzu8oiq3dmr1c" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Burgermeesters en Regeerders der stad Purmerent, adverteeren […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', 7 januari 1730, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Amsterdamsche Courant 1730 no 003.pdf&quot; from=2 to=2 fromsection=s17 tosection=s17/&gt;

[[Categorie:Amsterdamsche Courant, 1730, Nummer 003]]</text>
      <sha1>nevvw0yu13zs0ae6xjqzu8oiq3dmr1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:De Tijd vol 084 no 24997 BOEKEN EN TIJDSCHRIFTEN.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>85814</id>
    <revision>
      <id>220129</id>
      <timestamp>2026-04-17T17:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220129</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="tbpo7ticq6jnmnlnr2alnjhup3h8xhz" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=De Tijd
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1929
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=10 /&gt;
|Opmerkingen=[[De Tijd/Jaargang 84/Nummer 24997/Een centrale philosophie]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>tbpo7ticq6jnmnlnr2alnjhup3h8xhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Tijd vol 084 no 24997 BOEKEN EN TIJDSCHRIFTEN.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85815</id>
    <revision>
      <id>220130</id>
      <timestamp>2026-04-17T17:58:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="2591wfg16omzwxcmqw5iwjkafp0j3bc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|BOEKEN EN TIJDSCHRIFTEN.}}}}
{{c|'''EEN „CENTRALE PHILOSOPHIE”.'''}}
{{links|'''Tweeërlei subjectiviteit: ontwerp eener „Centrale philosophie”, door J. J. Poortman.'''|8em}}
{{gap}}Naar schr. aangeeft is dit zeer lijvige boek inderdaad tot de meest uitvoerige studie uitgegroeid van de grondslagen en bezonderheden van professor Heymans’ wijsbegeerte. De leerling echter stelt zich hier niet tevreden met een trouwe weergave van het door zijn meester geleerde, maar tracht ook door nauwe toetsing „aan eigen overweging” Heymans’ stellingen te wijzigen om daardoor te komen tot „een oorspronkelijk stelsel van wijsbegeerte: een centrale philosophie, waarbij de bouwsteenen van Heymans’ stelsel worden gebruikt om ze in een andere orde weer saam te voegen.”
&lt;br&gt;{{gap}}Hiermee heeft hij zich heel zeker een zelfstandig en sterk vorscher getoond, die ons het voortbrengsel van lang, intens en uiterst zwaar werken aanbiedt. Dit als een groote verdienste ontkennen, zou van een kortzichtigheid getuigen, welke in het voor ons onaanneembare geen goed wil zien.
&lt;br&gt;{{gap}}Jammer evenwel, dat juist in den opzet o.i. het vertrouwen gevende gezag ontbreekt, waar schr. zegt tot diegenen te behooren, die, volgens een opmerking van professor Heymans, het probleem der verhouding van eigen studie en de kennisname van anderer resultaten op eenzijdige wijze oplossen, voorzoover hij n.m. zich te zeer verdiept heeft in een bepaald materiaal en zoodoende de literatuur verwaarloosde. Hieruit blijkt, dat hij zich niet op de hoogte gesteld heeft van anderer wijsgeerige resultaten, die de toets der eeuwen reeds hebben doorstaan, m.a.w. moeten we het werk van Poortman aanvaarden als een wijsgeerige beschrijving van Heymans’ wijsbegeerte, gezien door eigen bril.
&lt;br&gt;{{gap}}In dien zin genomen, zijn we hier een gedegen studie rijker geworden en is de geschiedenis der wijsbegeerte met een nuanceering van een bepaald systeem uitgegroeid, waarbij de waarheid zelf niet mee is verdiept.
&lt;br&gt;{{gap}}Iets anders in den opzet verzwaart nog ten zeerste het bestudeeren van het werk. Schr. voert n.m. een beknopt aantal nieuwe termen in, welke in gelijkenis — innerlijke zoowel als uiterlijke — vrijwel met reeds bestaande termen overeengekomen. En waar schr. zelf over de overbelaste wijsgeerige terminologie klaagt, heeft hij o. i. dit bestaande euvel niet al te gelukkig opgelost.
&lt;br&gt;{{gap}}Buiten deze opmerkingen over den opzet, willen we hier op het werk zelf geen verdere kritiek oefenen, van den eenen kant omdat een eenvoudige recensie zich daartoe niet leent, van den anderen kant, omdat de katholieke, wijsgeerige opvatting zoo geheel van schr.’s uiteenzetting verschilt, dat een boek even lijvig als het voorgelegde noodig zou zijn om de weerlegging ervan uiteen te zetten.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar hoe dan ook voor vakmenschen en wijsgeerig ontwikkelden is de wijsbegeerte een boek rijker geworden, dat ten volle waard is bestudeerd en overwogen te worden om de rijkdom van inhoud, de diepte van gedachtengang en de zuiverheid van voorstelling.
{{rechts|Th. P.|2em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2591wfg16omzwxcmqw5iwjkafp0j3bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Tijd/Jaargang 84/Nummer 24997/Een centrale philosophie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85816</id>
    <revision>
      <id>220131</id>
      <timestamp>2026-04-17T18:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="f8qq6v3dpufjyvbnqp6hfbarrkvy5w2" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Een „centrale philosophie”’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', dinsdag 7 mei 1929, derde blad, p.&amp;nbsp;10. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd vol 084 no 24997 BOEKEN EN TIJDSCHRIFTEN.djvu&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, Jaargang 084]]</text>
      <sha1>f8qq6v3dpufjyvbnqp6hfbarrkvy5w2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220132</id>
      <parentid>220131</parentid>
      <timestamp>2026-04-17T18:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>220132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="quic0pi6x9k7rp91m8i2z0ghtaubd1v" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Een „centrale philosophie”’
| Schrijver   = |Override_schrijver = Th. P.
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', dinsdag 7 mei 1929, derde blad, p.&amp;nbsp;10. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd vol 084 no 24997 BOEKEN EN TIJDSCHRIFTEN.djvu&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, Jaargang 084]]</text>
      <sha1>quic0pi6x9k7rp91m8i2z0ghtaubd1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:De Nederlander vol 036 no 10928 Nieuwe uitgaven.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>85817</id>
    <revision>
      <id>220134</id>
      <timestamp>2026-04-17T18:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220134</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="cllu2xn9vypoy033mg6pt370mb5p62p" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=De Nederlander
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1929
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=&quot;tweede blad, 1&quot; /&gt;
|Opmerkingen=[[De Nederlander/Jaargang 36/Nummer 10928/Nieuwe uitgaven]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>cllu2xn9vypoy033mg6pt370mb5p62p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Nederlander vol 036 no 10928 Nieuwe uitgaven.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85818</id>
    <revision>
      <id>220135</id>
      <timestamp>2026-04-17T18:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="kz48x1i59nepfyla8kwa5nrty9zepkd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|NIEUWE UITGAVEN.}}}}

{{gap}}''H. D. Tjeenk Willink &amp; Zoon, Haarlem:''
&lt;br&gt;{{gap}}— Tweeërlei subjectiviteit, door J. J. Poortman.

{{gap}}''D. B. Centen’s Uitg. Mij., Amsterdam:''
&lt;br&gt;{{gap}}— Inwendige ziekten, door H. W. Leeksma, tweede, herziene druk.

{{gap}}''Uitg. Mij. E. J. Bosch Jbzn., Amsterdam:''
&lt;br&gt;{{gap}}— De profeet, door G. C. Hoogewerff.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kz48x1i59nepfyla8kwa5nrty9zepkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Nederlander/Jaargang 36/Nummer 10928/Nieuwe uitgaven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85819</id>
    <revision>
      <id>220136</id>
      <timestamp>2026-04-17T18:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="479" sha1="d6ttblujpgmov19tmpdh54psdq5yh6d" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Nieuwe uitgaven’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Nederlander'', dinsdag 30 april 1929, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Nederlander vol 036 no 10928 Nieuwe uitgaven.djvu&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;/&gt;

[[Categorie:De Nederlander]]</text>
      <sha1>d6ttblujpgmov19tmpdh54psdq5yh6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Algemeen Handelsblad vol 102 no 33176 Avondblad WETENSCHAPPEN.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>85820</id>
    <revision>
      <id>220142</id>
      <timestamp>2026-04-18T07:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220142</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="augqhclkzmwt6ku3rhv1pll5u2c8bld" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=Algemeen Handelsblad
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1929
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=10 /&gt;
|Opmerkingen=[[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33176/Avondblad/Het koloniale boek]]

[[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33176/Avondblad/Nieuwe uitgaven]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>augqhclkzmwt6ku3rhv1pll5u2c8bld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Algemeen Handelsblad vol 102 no 33176 Avondblad WETENSCHAPPEN.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85821</id>
    <revision>
      <id>220143</id>
      <timestamp>2026-04-18T07:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4044" sha1="hwvzefub4o8dqayhsa76qf36smpssb0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|WETENSCHAPPEN.}}}}
{{lijn|5em}}
&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{larger|HET KOLONIALE BOEK.}}}}

{{gap}}Op 25 Juli zal in het gymnasium aan de Laan Van Meerdervoort in Den Haag om tentoonstelling va«i „Het Koloniale Boek”, door de afdeeling ’s-Gravenhage van „Oost en West” georganiseerd, worden geopend. Boeken en plaatwerken, betrekking hebbende op Oost-Indië, zoowel als op West-Indië, zullen er worden geëxposeerd. Merkwaardige oude uitgaven en werken van den jongsten tijd zullen er eveneens een plaats vinden.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|NIEUWE UITGAVEN.}}}}

{{rechts|„Tweeërlei Subjectiviteit”.}}

{{gap}}Er is bij H. D. Tjeenk Willink &amp; Zoon te Haarlem een omvangrijk werk verschenen van J. J. Poortman over „Tweeërlei Subjectiviteit”.
&lt;br&gt;{{gap}}Aan den eenen kant zijn wij „slechts subjectief”, feilbare subjecten; aan den anderen kant het kennis theoretisch subject, de wetgever der natuur. Er bestaat tusschen beide een groote tegenstelling in eigenschappen, in waarde, in functie; — aan den anderen kant zijn zij één, in ons één. Het is deze tweeërlei subjectiviteit, dat verschil in deze overeenkomst, deze tegenstelling in deze eenheid van subjecten, die de schrijver tot uitgangspunt en object van zijn wijsgeerig onderzoek heeft gemaakt.

{{links|„Ontstaan en eerste ontwikkeling van den oorlog” door dr. T. S. van der Bij, Groningen. — J. B. Wolters.|8em}}

{{gap}}Het vraagstuk van den oorlog is zeer samengesteld, heeft vele facetten — aldus de schrijver in het voorbericht. Op eenige daarvan kan naar zijn meening een helderder licht worden geworpen, als de ontwikkeling van den oorlog wordt nagegaan. Vooral het ontstaan en de eerste ontwikkelingsphasen zijn van belang en het is de ethnoloog, die hierbij de juiste gegevens zal kunnen verschaffen.
&lt;br&gt;{{gap}}Aan het slot van zijn studie, waarin achtereenvolgens verschillende min of meer primitieve volken in beschouwing zijn genomen, formuleert de schrijver een aantal hoofdconclusies.
&lt;br&gt;{{gap}}Ter aankondiging werd ons gezonden: „J. J. David in seinem Verhältnis zur Heimat, Geschichte, Gesellschaft und Literatur” door Herman Groeneweg.

{{links|„De Profeten van de Renaissance”, door Ed. Schuré, vertaling van mej. A. B. van de Meer — N. V. v.h. Boekh. W. P. van Stockum &amp; Zoon.|8em}}

{{gap}}Aanleiding dit boek te schrijven gaf Schuré de vraag of het beste en het hoogste van de Fransche ziel eigenlijk wel te hegrijpen is zonder dat eerst de Latijnsche ziel, een harer wezenlijke factoren, doorgrond en verklaard is. Hij kwam daarbij tot de overtuiging, dat Italië de eerste plaats heeft ingenomen in den ontwikkelingsgang van Europa. Den eersten keer door het oude Rome, den tweeden keer door Rome’s invloed ais hoofdzetel van het Christendom in het Westen en voor de derde maal met verdubbelde kracht, door de Renaissance. Van haar grootmeesters: Leonardo da Vinci, Raphael, Michel Angelo, Correggio maakte hij derhalve een studie; Dante liet hij als voorlooper voorafgaan.

{{links|Prof. dr. P. N. van Kampen: De Geografische Verspreiding der Dieren (Zoögeografie). Amsterdam. Mij. voor Goede en Goedkoope Lectuur.|8em}}

{{gap}}Dit is weer een nieuwe monografie (van de bekende Encyclopaedie), die de leer van de verspreiding der dieren over de aarde behandelt, een onderdeel van de Dierkunde, maar tevens van belang voor de Historische Geologie (en {{SIC|omkeerd|ongekeerd}}). Velen zal bekend zijn het boekje van prof. De Beaufort over de Zoögeografie van den Indischen Archipel; dit boek van Prof. Van Kampen is wat algemeener gehouden; tallooze problemen betreffende deze wetenschap vindt men er in behandeld. Een register vergemakkelijkt het opzoeken van bepaalde onderwerpen; de illustratie is alleraardigst.
&lt;br&gt;{{gap}}Het boek is bedoeld om gelezen te worden door ontwikkelde leeken, maar het is niet onwaarschijnlijk, dat ook studenten bij hun studie over de Zoögeografie dit werkje als leiddraad zullen gebruiken.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hwvzefub4o8dqayhsa76qf36smpssb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220145</id>
      <parentid>220143</parentid>
      <timestamp>2026-04-18T07:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>220145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4044" sha1="9zpg9hjh0w3i1o7dqzvvahmzek3yct5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|WETENSCHAPPEN.}}}}
{{lijn|5em}}
&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{larger|HET KOLONIALE BOEK.}}}}

{{gap}}Op 25 Juli zal in het gymnasium aan de Laan Van Meerdervoort in Den Haag om tentoonstelling va«i „Het Koloniale Boek”, door de afdeeling ’s-Gravenhage van „Oost en West” georganiseerd, worden geopend. Boeken en plaatwerken, betrekking hebbende op Oost-Indië, zoowel als op West-Indië, zullen er worden geëxposeerd. Merkwaardige oude uitgaven en werken van den jongsten tijd zullen er eveneens een plaats vinden.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|NIEUWE UITGAVEN.}}}}

{{rechts|„Tweeërlei Subjectiviteit”.}}

{{gap}}Er is bij H. D. Tjeenk Willink &amp; Zoon te Haarlem een omvangrijk werk verschenen van J. J. Poortman over „Tweeërlei Subjectiviteit”.
&lt;br&gt;{{gap}}Aan den eenen kant zijn wij „slechts subjectief”, feilbare subjecten; aan den anderen kant het kennis theoretisch subject, de wetgever der natuur. Er bestaat tusschen beide een groote tegenstelling in eigenschappen, in waarde, in functie; — aan den anderen kant zijn zij één, in ons één. Het is deze tweeërlei subjectiviteit, dat verschil in deze overeenkomst, deze tegenstelling in deze eenheid van subjecten, die de schrijver tot uitgangspunt en object van zijn wijsgeerig onderzoek heeft gemaakt.

{{links|„Ontstaan en eerste ontwikkeling van den oorlog” door dr. T. S. van der Bij, Groningen. — J. B. Wolters.|8em}}

{{gap}}Het vraagstuk van den oorlog is zeer samengesteld, heeft vele facetten — aldus de schrijver in het voorbericht. Op eenige daarvan kan naar zijn meening een helderder licht worden geworpen, als de ontwikkeling van den oorlog wordt nagegaan. Vooral het ontstaan en de eerste ontwikkelingsphasen zijn van belang en het is de ethnoloog, die hierbij de juiste gegevens zal kunnen verschaffen.
&lt;br&gt;{{gap}}Aan het slot van zijn studie, waarin achtereenvolgens verschillende min of meer primitieve volken in beschouwing zijn genomen, formuleert de schrijver een aantal hoofdconclusies.
&lt;br&gt;{{gap}}Ter aankondiging werd ons gezonden: „J. J. David in seinem Verhältnis zur Heimat, Geschichte, Gesellschaft und Literatur” door Herman Groeneweg.

{{links|„De Profeten van de Renaissance”, door Ed. Schuré, vertaling van mej. A. B. van de Meer — N. V. v.h. Boekh. W. P. van Stockum &amp; Zoon.|8em}}

{{gap}}Aanleiding dit boek te schrijven gaf Schuré de vraag of het beste en het hoogste van de Fransche ziel eigenlijk wel te hegrijpen is zonder dat eerst de Latijnsche ziel, een harer wezenlijke factoren, doorgrond en verklaard is. Hij kwam daarbij tot de overtuiging, dat Italië de eerste plaats heeft ingenomen in den ontwikkelingsgang van Europa. Den eersten keer door het oude Rome, den tweeden keer door Rome’s invloed ais hoofdzetel van het Christendom in het Westen en voor de derde maal met verdubbelde kracht, door de Renaissance. Van haar grootmeesters: Leonardo da Vinci, Raphael, Michel Angelo, Correggio maakte hij derhalve een studie; Dante liet hij als voorlooper voorafgaan.

{{links|Prof. dr. P. N. van Kampen: De Geografische Verspreiding der Dieren (Zoögeografie). Amsterdam. Mij. voor Goede en Goedkoope Lectuur.|8em}}

{{gap}}Dit is weer een nieuwe monografie (van de bekende Encyclopaedie), die de leer van de verspreiding der dieren over de aarde behandelt, een onderdeel van de Dierkunde, maar tevens van belang voor de Historische Geologie (en {{SIC|omkeerd|ongekeerd}}). Velen zal bekend zijn het boekje van prof. De Beaufort over de Zoögeografie van den Indischen Archipel; dit boek van Prof. Van Kampen is wat algemeener gehouden; tallooze problemen betreffende deze wetenschap vindt men er in behandeld. Een register vergemakkelijkt het opzoeken van bepaalde onderwerpen; de illustratie is alleraardigst.
&lt;br&gt;{{gap}}Het boek is bedoeld om gelezen te worden door ontwikkelde leeken, maar het is niet onwaarschijnlijk, dat ook studenten bij hun studie over de Zoögeografie dit werkje als leiddraad zullen gebruiken.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zpg9hjh0w3i1o7dqzvvahmzek3yct5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33176/Avondblad/Het koloniale boek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85822</id>
    <revision>
      <id>220144</id>
      <timestamp>2026-04-18T07:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="q7s5d5sgexafy8nns91qaxhne8m45p4" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Het koloniale boek’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', donderdag 4 juli 1929, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 102 no 33176 Avondblad WETENSCHAPPEN.djvu&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot; fromsection=s1 tosection=s1/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 102]]</text>
      <sha1>q7s5d5sgexafy8nns91qaxhne8m45p4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33176/Avondblad/Nieuwe uitgaven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85823</id>
    <revision>
      <id>220146</id>
      <timestamp>2026-04-18T07:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>neuw</comment>
      <origin>220146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="0ridc48lyvmb5cg9z2wtengr5u5scb3" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Nieuwe uitgaven’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', donderdag 4 juli 1929, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 102 no 33176 Avondblad WETENSCHAPPEN.djvu&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot; fromsection=s2 tosection=s2/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 102]]</text>
      <sha1>0ridc48lyvmb5cg9z2wtengr5u5scb3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>