Wikisource nlwikisource https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikisource Overleg Wikisource Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Hoofdportaal Overleg hoofdportaal Auteur Overleg auteur Pagina Overleg pagina Index Overleg index TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 3 21176 220415 66368 2026-04-26T16:12:02Z Havang(nl) 4330 /* Metterswane */ nieuwe subkop 220415 wikitext text/x-wiki Dag Robin, Welkom hier op de nl.wikisource. Het is hier nogal rustig en daarmee juist extra leuk dat jij een eigen project bent gestart! Inmiddels heb ik al wat pagina's bewerkt. Vind je het prettig als ik hier en daar wat meewerk of wil je het project graag zelf doen? Laat het gerust weten. Groet, Wilma. [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 7 mei 2017 16:25 (CEST) :Hallo Wilma, bedankt voor het welkom heten. Ik heb laatst Wikisource ontdekt, ik heb eerder al meegeholpen aan diverse andere wikiprojecten. Ik vind wat hulp betreft mijn nieuwe project wel fijn. Weet jij misschien wat ik moet doen betreft typefouten in het originele bestand? Ik heb op [[Pagina:Het Esperanto.pdf/11|pagina 11]] hiervoor een keer het [[Sjabloon:SIC|sjabloon SIC]] gebruikt. En wat betreft interpunctie, moet ik voor elk leesteken een spatie zetten, zoals in de originele scan? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Robin van der Vliet|Robin van der Vliet]] ([[Overleg gebruiker:Robin van der Vliet|overleg]]) 7 mei 2017 16:54 (CEST) :: Dag Robin, Het SIC sjabloon heb je gebruikt zoals het mi. is bedoeld. Wat betreft de interpunctie; hier op source zetten we geen spaties voor leestekens. Er is trouwens een handige OCR cleanuptool die je kan gebruiken om een pagina sneller te bewerken. Deze tool haalt ook de meeste overbodige spaties weg. Als je [[Gebruiker:WeeJeeVee/common.js|deze pagina]] naar je eigen gebruikersnaam kopieert heb je ook de OCR cleanuptool in de linker zijbalk staan (zie je alleen in de editmodus). [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 7 mei 2017 22:50 (CEST) == Metterswane == Dag Robin, Leuk, dat je begonnen bent met het boek De Ridder metter Swane. Ik werk zelf op de Franse wikisource aan het vervolg [[s:fr:Bauduin de Sebourc]], dat zich met AI ruw laat vertalen.<br> Tip: [[sjabloon:hws]] is sinds 2018 niet langer nodig, zoals je op de sjabloonpagina kunt lezen.<br> Je kunt de pagina's als proefgelezen markeren met de gele knop , dan zal ik na je de proefgelezen pagina's valideren. Wat ik al proefgelezen heb, kun je alsnog valideren. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 26 apr 2026 18:12 (CEST) 4wuguoebiri3k6oititium2xf8nocha 104 45268 220383 140132 2026-04-26T15:35:07Z Vincent Steenberg 280 typo 220383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{center|{{Xxxx-larger|Sittard en Omstreken}}}} {{lijn|6em}} <section begin="nieuwsvanhetluchtvaartfront"/>{{center|{{x-larger|Nieuws van het {{SIC|Luchtvaarfont|Luchtvaartfront}}}}}} {{center|HET WERK VAN DE AERO CLUB SITTARD—GELEEN—BEEK.}} {{gap}}Met jeugdig enthousiasme zijn de leden van de Jeugdluchtvaartclub S.G.B. begonnen met den bouw vaneen twintigtal modellen van zweefvliegtuigen volgens het bekende type Winkler Jr. Over drie weken hoopt men ermee klaar te zijn, zoodat de club dan beschikt over een kleine vloot van ongeveer twintig „kistjes”. De modelbouw is niet alleen een prettige bezigheid voor de jeugd, maar eischt bovendien een groote mate van nauwkeurigheid, terwijl men aan de hand van de modellen, die allemaal ook echt kunnen vliegen, de voornaamste aerodynamische eigenschappen van een vliegtuig kan nagaan. Het is dus een zeer nuttige en vooral leerzame sport. Een sport bovendien, die met veel liefhebberij door de jeugd wordt beoefend. <br>{{gap}}Binnekort hoopt de Jeugdluchtvaartclub een demonstratie te geven met deze vliegtuigmodellen. Als vermoedelijke datum werd 7 Januari genoemd en als plaats een der sportparken van Geleen of Beek of de Kollenberg te Sittard. <br>{{gap}}Deze demonstratie wordt gehouden in samenwerking met de Roermondsche Jeugdluchtvaartclub, terwijl ook de Heerlensche zustervereeniging vermoedelijk haar medewerking zal verleenen. <br>{{gap}}Het toestel met de beste vliegtechnische eigenschappen zal worden bekroond met den eerenaam „Prins Bernhard van Lippe Biesterfeld.” <br>{{gap}}Verder heeft de club het voornemen om op Zondag 13 December een speldjesdag te houden, waarvoor de leden een propaganda-fietstocht door Sittard, Geleen en Beek zullen ondernemen. <section end="nieuwsvanhetluchtvaartfront"/> <section begin="advertentie"/>{{lijn}} [[Bestand:De Limburger vol 067 no 284 advertisement Witteveen's mantelmagazijn Heerlen.jpg|200px|center]] {{lijn}} <section end="advertentie"/> <section begin="lichtflitsen"/>{{center|'''LICHTFLITSEN'''}} {{center|'''Een zeer vleiend oordeel van deskundigen over onze Lichtmaand.'''}} {{gap}}Niet zonder gerechtvaardigden trots hebben wij gisteren weer nieuwe {{SIC|loftuigingen|lofuitingen}} moeten aanhooren over onze Lichtmaand. Vooreerst is het prettig om woorden van bewondering te moeten hooren over het effect van het lichtfestijn, op de tweede plaats klinken deze woorden zoet in de ooren, indien zij gesproken worden door deskundigen. <br>{{gap}}Zoo had gisteren de vereeniging van Stroomdistributie bedrijven in Limburg Sittard tot haar vergaderplaats gekozen. <br>{{gap}}Na afhandeling van de huishoudelijke vergadering, maakten de leden een excursie naar de Staatsmijn Maurits en men keerde tegen vijf uur weer te Sittard terug, uitsluitend om dit lichtfestijn te bewonderen. <br>{{gap}}Deze bij uitstek deskundigen — de leden waren allen geintresseerd bij een electriciteitsbedrijf en dus ook bij de electrische verlichting — waren vol lof over de zeldzame lichteffecten die men te Sittard wist te bereiken. En velen hunner maakten het voornemen om bij de a.s. Kerstverlichting nogmaals hun schreden naar Sittard te richten om de schoonheid van de lichtstad dan opnieuw te bewonderen.. <section end="lichtflitsen"/> <section begin="eerstehulpbijongelukken"/>{{center|'''EERSTE HULP BIJ ONGELUKKEN.'''}} {{gap}}Aanmeldingen voor de cursus „Eerste Hulp bij Ongelukken” worden tot uiterlijk Dinsdagavond 8 December schriftelijk ingewacht bij dhr. Jac. van Kempen, Leyenbroekerweg, Sittard, secr. v. d. afdeeling Sittard van het Ned. Roode Kruis. <section end="eerstehulpbijongelukken"/> <section begin="uithetpolitierapport"/>{{center|'''Uit het politierapport.'''}} {{gap}}Bij de politie werd aangifte gedaan, dat ten nadeele van J. verschillende japonnen werden gestolen. <br>{{gap}}— Een vrachtrijder deed aangifte dat hij twee dekkleeden miste. <br>{{gap}}— Door de marcehaussee werd B. opgepikt, die nog 1½ jaar te „goed” had. <section end="uithetpolitierapport"/> <section begin="schaakwedstrijdsittardgeleen"/>{{center|'''Schaakwedstrijd Sittard—Geleen.'''}} {{gap}}Woensdagavond werd de schaakwedstrijd Sittard—Geleen gespeeld in Hotel „de Pelikaan”. Na een opwekkend welkomstwoord van dhr. B. Moolhuizen nam de wedstrijd een aanvang. Gespeeld werd van 17 borden, waarbij enkele spannende partijtjes werden ontwikkeld. Geleen was ernstig gehandicapt door drie harer sterkste spelers. Einduitslag is 14—3 voor Sittard. <section end="schaakwedstrijdsittardgeleen"/> <section begin="bingelrade"/>{{center|'''BINGELRADE.'''}} <section end="bingelrade"/> <section begin="goedafgeloopen"/>{{center|'''GOED AFGELOOPEN.'''}} {{gap}}Woensdagmorgen tegen elf uur heeft op den spoorwegoverweg te Geleen een botsing tusschen twee auto’s plaats gehad, welke nog goed is afgeloopen. De heer Olieslagers uit Doenrade, is met zijn auto in botsing gekomen met een wagen van den gemeentereinigingsdienst uit Geleen. De botsing geschiedde juist op den overweg. De seinwachter heeft, daar de trein van elf uur verwacht werd, het signaal direct op onveilig gezet. Het treinverkeer heeft ongeveer 20 minuten vertraging gehad. De auto van den heer Olieslagers werd geheel vernield. De heer O. zelf bekwam verwondingen aan gelaat en handen. De auto van den reinigingsdienst werd licht beschadigd. De bestuurder kwam met den schrik vrij. <section end="goedafgeloopen"/> <section begin="limbricht"/>{{center|'''LIMBRICHT.'''}} <section end="limbricht"/> <section begin="burgerwacht"/>{{center|'''Burgerwacht.'''}} {{gap}}Zondag 6 December zal van de gezamenlijke afdeelingen der burgerwacht in deze gemeente om 11.30 nabij het kasteel te Limbricht een groepsfoto genomen worden. Deze foto zal dienen om geplaatst te worden in het album, dat door het gewest Limburg wordt aangeboden bij gelegenheid van het huwelijk van H.K.H. Prinses Juliana met Prins Bernhard von Lippe Biesterfeld. <br>{{gap}}Verder werd door de afdeeling Limbricht op de Zondagen en 20 November een schietwedstrijd gehouden voor de verschillende klassen. Hiervoor was voor klasse A een prijs beschikbaar gesteld door mej. wed. Opgenoorth, voor klasse B door dhr. J. Corten, voor klasse C door de burgerwacht en voor den eerewedstrijd door dhr. Hub. Lendfers. De uitslag in genoemde klassen was als volgt: in klasse A beste schutter dhr. Jacq. Stoffels, in klasse B dhr. Jacq. Niessen, in klasse C dr. Rodigers, terwijl dhr. Jos. Caumen beslag legde op den prijs in de eerewedstrijd. <section end="burgerwacht"/> <section begin="spaubeek"/>{{center|'''SPAUBEEK.'''}} <section end="spaubeek"/> <section begin="mgrlemmensopbezoekinhetretraitehuis"/>{{center|'''Mgr. Lemmens op bezoek in het retraitenhuis.'''}} {{gap}}Dinsdagmorgen te half acht arriveerde Mgr. Lemmens op het retraitenhuis „St. Ignatius” alhier, teneinde de sluiting te verrichten van een retraite welke gegeven werd aan de arbeiders der staalwerken „De Maas” te Maastricht. Deze retraite had een bijzonder karakter, wijl ze een lustrum-retraite was. Monseigneur droeg om half acht de H. Mis op, die door de 75 deelnemers werd bijgewoond, terwijl hij ook de H. Communie uitreikte. Aan het feest-{{SIC|ontbijit|ontbijt}}, waarbij ook aanwezig waren Mgr. dr. Poels en de directeur der fabriek, dhr. E. van Oppen, met verscheidenen ingenieurs werden wederzijdsche toespraken gehouden. Een groep-foto diende tenslotte om de herinnering aan deze retraite levendig te blijven. <section end="mgrlemmensopbezoekinhetretraitehuis"/> <section begin="born"/>{{center|'''BORN.'''}} <section end="born"/> <section begin="voordrachtgemeentesecretaris"/>{{center|'''VOORDRACHT GEMEENTESECRETARIS.'''}} {{gap}}Door B. en W. zijn aan den raad de volgende personen voorgedragen ter benoeming tot gemeentesecretaris: <br>{{gap}}1. J. H. J. Maenen, ambtenaar ter gemeentesecretarie te Heerlen. <br>{{gap}}2. A. M. A. Smeets, gemeente-secretaris te Roosteren. <br>{{gap}}De benoeming zal plaats hebben op de vergadering van den gemeenteraad die Vrijdag plaats vindt en waarop o.m. ook de begrooting zal worden behandeld. <section end="voordrachtgemeentesecretaris"/> <section begin="merkelbeek"/>{{center|'''MERKELBEEK'''}} <section end="merkelbeek"/> <section begin="ontwikkelingswerk"/>{{center|'''Ontwikkelingswerk'''}} {{gap}}Op de vierde ontwikkelingsavond in het patronaat sprak de zeereerw. pater Angelus over: „Wat wij moeten zijn voor de Kerk.” <br>{{gap}}De eerstvolgende spreekbeurt zal gehouden worden door den zeereerw. Pater Dr. Broccardus Meyer O.C. over: „De Kerkvervolging.” <section end="ontwikkelingswerk"/> <section begin="jongeboeren"/>{{center|'''Jonge Boeren.'''}} {{gap}}{{SIC|Ds|De}} J. B. hielden een vergadering inde R.K. Bijz. school. <br>{{gap}}Er werd van gedachten gewisseld over verschillende onderwerpen, den boerenstand betreffend. <br>{{gap}}De techn. adviseur gaf een korte uiteenzetting over: Voedingsnormen. <br>{{gap}}Evenals het vorig jaar zal ook nu door de J. B. een aardappel-inzameling ten behoeve der armen van hier gehouden worden. <section end="jongeboeren"/> <section begin="oirsbeek"/>{{center|'''OIRSBEEK'''}} <section end="oirsbeek"/> <section begin="nieuweledenderrkstaatspartij"/>{{center|'''Nieuwe leden der R.K. Staatspartij.'''}} {{gap}}Met het aanwerven van nieuwe leden voor de R.K. Staatspartij door de propagandaclub, gaat het nog steeds crescendo. In een onzer vorige berichten gaven wij melding van een aanwinst van 104 nieuwe leden; volgens onze zegsman is dit getal in de vorige week weer toegenomen met 57 nieuwe leden. En nog is de propagandaclub met hare werkzaamheden niet ten einde en zullen zij er alles op zetten om de 200 te halen. <section end="nieuweledenderrkstaatspartij"/> <section begin="melkprijsverhoogd"/>{{center|'''Melkprijs verhoogd.'''}} {{gap}}Door de gezamenlijke melkventers te dezer plaatse is de prijs der consumptie-melk met 1 cent per liter verhoogd en alzoo gebracht van 10 op 11 cent per liter. <section end="melkprijsverhoogd"/> <section begin="elsloo"/>{{center|'''ELSLOO.'''}} <section end="elsloo"/> <section begin="tooneel"/>{{center|'''Tooneel.'''}} {{gap}}In ons verslag van de tooneeluitvoering van Zondag jl. was een fout geslopen. Niet de tooneelclub „Elsloo” doch „Hasloo” bracht een avond voor den Bond van Groote Gezinnen. <section end="tooneel"/> <section begin="smokkelen"/>{{center|'''Smokkelen.'''}} {{gap}}In den loop dezer week zijn weer verschillende doosjes boter, van België afkomstig, in beslag genomen, benevens werden eenige processenverbaal opegemaakt. <section end="smokkelen"/> <section begin="stbarbarafeest"/>{{center|'''St. Barbarafeest.'''}} {{gap}}Het bestuur der afd. Elsloo van den R.K.M.B. maakt bekend aan al haar leden, dat het St. Barbarafeest op Zondag a.s. als volgt zal gevierd worden: ’s morgens algemeene H. Communie en daarna gezamenlijk ontbijt in het patronaat. <section end="stbarbarafeest"/> <section begin="openingontwikkelingsavonden"/>{{center|'''Opening Ontwikkelingsavonden.'''}} {{gap}}Maandag jl. werd in het patronaat de eerste der ontwikkelingsavonden gehouden. Ondanks het slechte Novemberweer was de opkomst schitterend. Dhr. J. van Gennip opende met een gebed voor onze vervolgde geloofsgenooten en roept de aanwezigen (75 in getal) een hartelijk welkom toe. Spr. heeft een telegram van dhr. Naus, dat deze wegens familieomstandigheden is verhinderd. Als plaatsvervanger zal spreken pastoor Houben over: Wat de Kerk voor ons is. <br>{{gap}}Een luide ovatie valt spr. ten deel. Na de gelegenheid tot vragen stellen dankt dhr. van Gennip voor de gehouden uiteenzetting en deelt mede, dat de tweede avond is bepaald op 14 December, onderwerp: „Samenwerking tusschen de standen”. <section end="openingontwikkelingsavonden"/> <section begin="middenstandsactie"/>{{center|'''Middenstandsactie.'''}} {{gap}}Door den Middenstand afd. Elsloo worden de reclameweken gehouden. Daar krijgt men bij aankoop van 50 cent een genummerde bon van 4 pct. Hiermede kan men een prijs-waardebon van f&nbsp;2.50 winnen. Hoe meer bons hoe meer kansen. Dus opgelet en koopt elders niet wat uw eigen middenstand biedt. <section end="middenstandsactie"/> <section begin="stein"/>{{center|'''STEIN'''}} <section end="stein"/> <section begin="raadsvergadering"/>{{center|'''Raadsvergadering.'''}} {{gap}}De Raad der gemeente is opgeroepen ter openbare vergadering op Vrijdag 4 Dec. n.m. 5 uur, ter behandeling van o.a. de volgende punten: <br>{{gap}}Ingekomen stukken; Voorstel B. en W. goedkeuring rekening Burgerlijk Armbestuur 1935; Voorloopige vaststelling Gemeenterekening over 1935; Voorstel van B. en W. om hun college te machtigen tot het maken van een aanlegplaats en het plaatsen van een aanlegsteiger aan gemeentelijke haven; Alsvoren tot vaststelling van nieuwe verordering op de heffing en de invordering eener belasting op tooneeluitvoering en andere vermakelijkheden; Alsvoren tot vaststelling van nieuwe verorderingen op de heffing en de invordering eener belasting op honden; Alsvoren, tot goedkeuring der begrooting Burgerlijk Armbestuur voor 1937; Alsvoren tot vaststelling der gemeentebegrooting dienstjaar 1937; Alsvoren, tot benoeming klokkenist; Alsvoren, tot vaststelling van een voorgevel-rooilijn voor een gedeelte van den Mauritsweg; Alsvoren om de kosten op gevallen en vallende op het stellen van persoonlijke zekerheid door den gemeente-ontvanger voor rekening der gemeente te nemen; Alsvoren, tot vaststelling eener verordering op de heffing en de invordering van 75 opcenten op de hoofdsom der gemeentefondsbelasting, belastingjaar 1937; Alsvoren, tot vaststelling van verordering op de heffing en invordering van 125 opcenten op de hoofdsom der personeele belasting, aanvangende met het belastingjaar 1937; Alsvoren, tot vaststelling van verorderingen op de heffing en de invordering eener straatbelasting; Alsvoren om hun college te machtigen tot onderhandsche verhuring van de gemeente woning; Voorstel B. en W. om aan het R.K. Kerkbestuur van de parochie van den H. Martinus alhier, de gevraagde medewerking te verleenen ex art. 72 der lager onderwijswet 1920 voor de stichting eener R.K. school voor lager onderwijs; Alsvoren, met de betrekking tot het adres d.d. 10 November 1936 van den chauffeur inzake het toekennen eener jaarwedde in verband met diens vaste aanstelling als zoodanig; Alsvoren tot toekenning van een subsidie voor het jaar 1937 aan de stichting „Gezond Limburg” te Horn; Alsvoren tot benoeming der leden voor de Commissie tot wering van schoolverzuim; Rondvraag; Besloten zitting. <section end="raadsvergadering"/> <section begin="susteren"/>{{center|'''SUSTEREN'''}} <section end="susteren"/> <section begin="rkstaatspartij"/>{{center|'''R.K. Staatspartij.'''}} {{gap}}In het Patronaat te Susteren (kom) vergaderde Dinsdagavond, de voor enkele dagen nieuw opgerichte afdeeling van de R.K. Staatspartij. Het bestuur van de afdeeling Dieteren gaf van haar belangstelling blijk. De opkomst was slechts matig. <br>{{gap}}Het doel van deze vergadering was om te komen tot verkiezing van een bestuur. Na een korte inleiding door dhr. Geelen van de afd. Mariaveld, werd overgegaan tot stemmen en werden gekozen verklaard: dhrn. L. Kruijtzer, H. Busch, J. Th. Merkus, L. Meuffels, M. Geurts en W. Meuffels. <br>{{gap}}Tot voorzitter werd gekozen dhr. J. Th. Merkus. Deze bracht dank aan het bestuur van de afd. Mariaveld voor de leiding aan beide vergaderingen gegeven en tevens een woord van dank tot de aanwezigen voor het vertrouwen in hem gesteld. <br>{{gap}}Daar dhr. Merkus reeds als bestuurslid was gekozen, moest er thans worden overgegaan, tot verkiezing van een nieuw bestuurslid, waarbij dhr. Frans Masthof het grootst aantal stemmen behaalde. <br>{{gap}}Dhr. Geelen van de afd. Mariaveld, die op beide vergaderingen het voorzitterschap had waargenomen, sprak een slotwoord. <br>{{gap}}Van de gelegenheid om zich nog als lid op te geven, werd door 16 personen gebruik gemaakt, zoodat de afd. Susteren thans reeds 47 leden {{SIC|teltt|telt}}. <section end="rkstaatspartij"/> <section begin="ontwikkelingsavond"/>{{center|'''Ontwikkelingsavond.'''}} {{gap}}In het Patronaat te Mariaveld, wordt heden Donderdagavond de tweede ontwikkelingsavond gegeven. Spreker is de weleerw. pater H. Wolters van alhier. {{lijn|10em}} <section end="ontwikkelingsavond"/> <section begin="venlo"/>{{center|{{Xxxx-larger|VENLO}}}} {{lijn|4em}} <section end="venlo"/> <section begin="laschapparaatuitelkaargesprongen"/>{{center|'''LASCHAPPARAAT UIT ELKAAR GESPRONGEN.'''}} {{Rechts|'''Een smid en zijn knecht gewond.'''}} {{gap}}Bij het verrichten van werkzaamheden in de smederij van H. te Baarlo is Dinsdagavond ca. 6 uur een laschapparaat uit elkaar gesprongen. <br>{{gap}}Terwijl de 49-jarige smid H. en zijn eenige knecht R. bezig waren met lasschen, sprong het apparaat door onbekende oorzaak uit elkaar. Door de wegvliegende stukken werden de beide mannen ernstig gewond. De smid werd aan het hoofd getroffen en de knecht liep brandwonden en eveneens hoofdwonden op. <br>{{gap}}Dr. Vos uit Blerick verbond de beide mannen en oordeelde overbrenging naar het ziekenhuis te Venlo noodzakelijk, waar bleek, dat de smid een van zijn oogen zal moeten missen. De verwondingen van den knecht bleken van niet zoo ernstigen aard te zijn. De aangerichte schade in de smederij is gering. {{lijn|10em}} <section end="laschapparaatuitelkaargesprongen"/> <section begin="heerlen"/>{{center|{{Xxxx-larger|HEERLEN}}}} {{lijn|4em}} <section end="heerlen"/> <section begin="oproepvoorkatholiekheerlen"/>{{center|'''OPROEP VOOR KATHOLIEK HEERLEN.'''}} {{gap}}Blijft één en trouw, was het laatst vermanende woord van onzen geliefden Bisschop. Elk welgezind katholiek zal dezen raad zeker ter harte nemen. <br>{{gap}}Eenheid kwam tot uiting op de welgeslaagde vergadering die onlangs plaats vond in de groote zaal van het patronaat aan den Sittarderweg, waar pater Henricus Cap. een leerzame rede hield. <br>{{gap}}Eenheid kwam tot uiting verleden week te Welten, toen de bevolking in grooten getale opkwam om te luisteren naar de keurige rede van Aalmoezenier Roncken. Met pakkende beelden en schetsen deed hij de groote noodzaak van eenheid en trouw tot uiting komen. <br>{{gap}}Thans is Heerlen (kom) aan de beurt.. Het bestuur der sectie Laanderstraat met zijn actieve propagandisten hebben een prachtvergadering voorbereid, die zal plaats hebben op Zondag 13 December ’s avonds 7 uur in „Huize St. Franciscus”, Verlengde Looyerstr. 46, rechts naast de Rectoraatskerk. <br>{{gap}}De bekende redenaar pater dr. P. Ruyter te Panningen zal in een propagandarede behandelen: „Alle hens aan dek voor Kerk en Vaderland”. Dit sluit dus aan bij den oproep van onzen Bisschop voor eenheid en trouw. Heerlen (kom) mag nu niet ten achter blijven bij Sittarderweg en Welten. Alle katholieke vrouwen en mannen van Heerlen (kom), Schandelen en Laanderstraat moeten op deze vergadering aanwezig zijn. Doch ook voor de katholieken der omliggende parochies valt op dezen avond wat te leeren, daarom worden ook deze verwacht. Houdt dus allen dezen avond vrij. Wij moeten allen laten blijken, dat wij instemmen met het woord van onzen beminden Bisschop. Toont dat gij één en trouw blijft en bezoekt in grooten getale deze vergadering. <section end="oproepvoorkatholiekheerlen"/> <section begin="kavoafdsittarderweg"/>{{center|'''K. A. V. O. AFD. SITTARDERWEG.'''}} {{gap}}Verleden week hield deze vereeniging een ledenvergadering. Deze werd door de leidster geopend met den christelijken groet, waarna zij het woord gaf aan den Z.E. Pater Wilhelmus, die een zeer mooi onderwerp had n.l. het H. Doopsel. Spr. zette duidelijk de beteekenis en de waardigheid van dit Sacrament uiteen, waaruit voor velen nog veel te leeren viel. Daarna werden er nog enkele vragen gesteld, waarop gaarne door den geestelijken adviseur geantwoord werd. <br>{{gap}}Hierna werd nog eens besloten om een bidweg te maken door de leden naar de Hessenberg voor beterschap van onzen Eerw. Pater Rector. Verder werd er nog bekend gemaakt, dat op Dinsdag 8 Dec. een gezellige middag zal gehouden worden voor de kinderen van de leden in het patronaat. <br>{{gap}}Hierna werd de vergadering gesloten. Het was een mooie en leerzame avond waarover allen zeer voldaan waren. <section end="kavoafdsittarderweg"/> <section begin="weidmannsheil"/>{{center|'''WEIDMANNS HEIL!'''}} {{gap}}Dinsdagnamiddag werd door de jagers Gebrs. Hamers te Heerlen in de Schinvelderbosschen een prachtexemplaar van een vos geschoten. Genoemde jagers mocht het dit jachtseizoen tevens gelukken twee prachtige reebokken te schieten. <section end="weidmannsheil"/> <section begin="veranderingsteunweek"/>{{center|'''VERANDERING STEUNWEEK'''}} {{gap}}Gevolg gevend aan de wensch van Zijne Exc. den Minister van Sociale zaken zal de steunweek welke te Heerlen thans loopt van Vrijdag t/m Donderdag – voortaan gelijk zijn aan de kalenderweek van Maandag tot Zaterdag. <br>{{gap}}Deze verandering treedt in werking Maandag 14 December a.s. Alsdan worden des Maandags de stempelkaarten en de gezinsinkomstenbriefjes over de voorafgaande kalenderweek ingeleverd. <br>{{gap}}Als overgangsmaatregel geldt het volgende: <br>{{gap}}Op Zaterdag 12 December - wanneer de <section end="veranderingsteunweek"/><noinclude><references/></noinclude> cihtvvzazq49cwdd006rspx5wqwwzcm 104 45295 220353 140196 2026-04-26T12:40:24Z Vincent Steenberg 280 +kopje 220353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{RH|'''{{x-larger|N}}{{larger|^o}}{{x-larger|24651}}'''|{{x-larger|Nieuwe Amsterdamsche Courant}}|'''{{x-larger|78}}{{larger|^e}} {{x-larger|Jaar}}'''}} {{center|{{Xxxx-larger|ALGEMEEN HANDELSBLAD}}}} {| width="100%" | width="33%" | {{smaller|Het {{sc|Algemeen Handelsblad}} verschijnt te Amsterdam des {{sc|Morgens}} en des {{sc|Avonds}}, behalve Zondagavond, Maandagmorgen en enkele Feestdagen. Voor het {{sc|Abonnementen}} en {{sc|Advertentiën}} wende men zich tot ons {{sc|Bureel}} – N. Z. Voorburgwal 234 – 240 – tot onze Agenten, Boekhandelaren en Postkantoren. {{sc|Agenten}} in het buitenland zijn: ''Berlijn, Keulen'', enz., {{sc|Rudolf Mosse}}; — ''Brussel'', {{sc|Lebègue & Cie., Agence Havas}}; — ''Frankfort a/M., {{sc|G. L. Daube}} & C^o.; — ''Hamburg'', {{sc|Haasenstein & Vogler A. G.}}; — ''Parijs'', {{sc|John F. Jones & Cie.}}; - ''Londen'', {{sc|Street}} & C^o., Cornhill 30; - ''Kopenhagen'', {{sc|Aug. J. Wolff}} & C^o.}} | width="34%" align="center" | {{larger|'''Vrijdag 15 December 1905.'''}} {{larger|Opgericht door GEBROEDERS DIEDERICHS.{{gap}}CHARLES BOISSEVAIN, Directeur.}} | width="33%" | {{smaller|Het {{sc|Kwartaal}} kost voor Amsterdam ƒ&nbsp;4.—, voor andere plaatsen in Nederland bij afzonderlijke verzending van Ochtend- en Avondblad ƒ&nbsp;4.50. — In België: afzonderl;ijke zending ƒ 6.60, gelijktijdige zending ƒ 6.—; overig buitenland: afzonderlijke zending ƒ 10.75, gelijktijdige zending ƒ&nbsp;8.50. Eén Ochtendblad of Avondblad 5 Cents. {{sc|Advertentiën}}: 1—4 regels brevierletter ƒ 1.25 met inbegrip van Bewijsnommer, elke regel meer ƒ 0.30; in het nr. van Zaterdagavond: 1–4 regels ƒ&nbsp;1.45, elke regel meer ƒ&nbsp;0.35. — {{sc|Ingezonden Mededeelingen}}: regel ƒ&nbsp;0.60. bewijsnommer 5 cents. Aanvrage en vermelding van {{sc|Liefdegiften}}: regel ƒ 0.10. Eene bepaalde plaats in het blad, door Inzenders voor hunne Advertentie opgeven, wordt niet gewaarborgd.}} |} {{lijn}}{{lijn|height=5px}} {{gap}}''Het auteursrecht van den inhoud van dit blad wordt verzekerd volgens de wet van 28 Juni 1881 (Stbl. no. 124).'' {{lijn}}{{lijn}} {{center|{{Xxx-larger|AVONDBLAD.}}}} {{center|{{xx-larger|Eerste Blad.}}}} {{lijn}}{{lijn}} {{center|'''Dit nommer bestaat uit drie bladen.'''}} {{lijn}}{{lijn}} <section begin="binnenland"/>{{center|{{x-larger|BINNENLAND.}}}} {{gap}}AMSTERDAM, Vrijdag 15 December. <section end="binnenland"/> <section begin="rijksmiddelen"/>{{center|'''Rijksmiddelen.'''}} {{gap}}De opbrengst der gewone rijksmiddelen waarvan maandelijks in de ''Staatscourant'' opgaaf wordt gedaan, heeft in November van dit jaar ƒ&nbsp;103,000 minder bedragen dan in Nov. 1904, maar was, vooral wegens de gewone betalingen op de directe belastingen, ruim 3½ millioen boven de raming gemiddeld voor één maand. <br>{{gap}}Gaat men de onderdeelen na, dan vindt men bij de successierechten een bijzonder lage ontvangst, ƒ&nbsp;367,000 minder dan in Nov. 1904 en ƒ&nbsp;51,000 minder dan de raming gemiddeld over één maand. De overige middelen hebben dus te zamen ruim ¼ millioen meer opgeleverd, doch ook met verschillen in meer en minder. Tegenover ƒ&nbsp;168,000 ''meer'' uit de directe belastingen, ƒ&nbsp;79,000 meer uit de invoerrechten, ƒ&nbsp;4000 meer uit gouden en zilveren werken, ƒ&nbsp;2000 meer uit de registratie, ƒ&nbsp;7700 meer uit hypotheekrechten, ƒ&nbsp;49,000 meer uit de posterijen, ƒ&nbsp;20,000 meer uit de rijkstelegrafen en ƒ&nbsp;4000 meer uit de loodsgelden, — staan ƒ&nbsp;4500 ''minder'' uit de accijnzen, ƒ&nbsp;63,000 minder uit zegelrechten en ƒ&nbsp;1000 minder uit de domeinen. <br>{{gap}}Bij de accijnsen werden ƒ&nbsp;77,500 ''minder'' uit suiker en ƒ&nbsp;10,000 uit wijn niet geheel opgewogen door ƒ&nbsp;38,000 ''meer'' uit gedistilleerd, ƒ&nbsp;12,000 meer uit zout en ƒ&nbsp;32,000 meer uit het geslacht. <br>{{gap}}De elf verloopen maanden toonen, vergeleken met het vorig jaar, een stijging van ruim 3 millioen, en hebben al 43 ton meer opgebracht dan de raming gemiddeld over dat tijdvak. <br>{{gap}}Van de hoofdgroepen bleven alleen de accijnsen beneden het vorig jaar met ƒ&nbsp;570,000 (ook 4½ ton onder de raming). Meer kwam in: ruim 12 ton uit de directe belastingen, ƒ&nbsp;680,000 uit de indirecte, ƒ&nbsp;630,000 uit de invoerrechten, ƒ&nbsp;20,000 uit gouden en zilveren werken, ƒ&nbsp;24,000 uit de domeinen, ƒ&nbsp;644,000 uit de posterijen, ƒ&nbsp;282,000 uit de rijkstelegrafen en ƒ&nbsp;128,000 uit de loodsgelden. <br>{{gap}}Bij de accijnsen is de daling in opbrengst veroorzaakt doordat tegenover ƒ&nbsp;472.000 ''minder'' uit suiker, ƒ&nbsp;425.000 minder uit gedestilleerd, ƒ&nbsp;2400 minder uit wijn en ƒ&nbsp;18.000 minder uit bieren en azijnen, slechts stonden ƒ&nbsp;348.000 ''meer'' uit rundvleesch en ƒ&nbsp;2800 uit zout. <br>{{gap}}Bij de indirecte belastingen hebben enkel registratierechten minder opgeleverd in 1904, en wel ƒ&nbsp;126.000; maar uit de successierechten is al ƒ&nbsp;415.000, uit zegelrechten ƒ&nbsp;361.000 en uit de hypotheekrechten ƒ&nbsp;24.000 meer ingekomen. <br>{{gap}}De uitkomst is, ofschoon niet schitterend, toch zeer bevredigend te achten. {{lijn|4em}} <section end="rijksmiddelen"/> <section begin="nederlandenbelgie"/>{{center|'''Nederland en België.'''}} {{gap}}In de ''Petit Bleu'' van heden vat de directeur dezer Brusselsche Courant de uitkomst der eerste pogingen van den heer Eugene Baie, om een bondgenootschap tusschen Nederland en België tot stand te brengen, samen in de volgende — naar hij er bijvoegt — „nauwgezet gewogen” bewoordingen: <br>{{gap}}„Een groep van Belgische parlementsleden van alle richtingen zal in Januari een groep van Nederlandsche Kamerleden uitnoodigen, het voor en tegen van eenige vraagstukken van internationaal nut te onderzoeken, die noch omtrent de beginselvragen binden noch aanleiding geven tot bezwaren van internationaal recht, en wel de volgende vraagstukken: velaging van rechten bij posterijen en telegraphie en postpaketten; overeenstemming bij de spoorwegen; uitvoerbaarstelling van vonnissen; eenheid van arbeidswetgeving enz. Wordt na een gedachtenwisseling die geen der groepen bindt, overeenstemming verkregen omtrent een of meer dier onderwerpen, dan zal een commissie worden gevormd tot het uitwerken van een program voor een conferentie van parlementsleden uit beide landen”. <br>{{gap}}Beperkt tot de opgesomde onderwerpen kan — naar ons voorkomt — dergelijk overleg een zeer nuttige uitwerking hebben. Gelijk men ziet, komende beide hoofdpunten van ’s heeren Baie’s plan, tegen welke ernstige bezwaren zijn geopperd (de eenheid van invoerrechten en verdedigend militair verbond), daaronder ''niet'' voor. Deze onderwerpen worden volgens de P. B. bewaard voor „een propaganda ven particulieren aard” in beide landen. {{lijn|4em}} <section end="nederlandenbelgie"/> <section begin="deengelschemail"/>{{gap}}De Engelsche mail uit Oost-Indië wordt hedenavond te 11.30 uur alhier verwacht. {{lijn|8em}} <section end="deengelschemail"/> <section begin="gemengdeberichten"/>{{center|{{x-larger|Gemengde Berichten.}}}} <section end="gemengdeberichten"/> <section begin="eenrijmpjeopstraatgevonden"/>{{center|''Een rijmpje, op straat gevonden''.}} {{Block center|Als ik mer een diepen zucht dool<br>{{gap}}Waar een hoofd door „pesten” lijdt.<br>Denk ik: er is thans een „tuchtschool”,<br>{{gap}}Maar de „schooltucht” zijn wij kwijt!}} {{lijn|2em}} <section end="eenrijmpjeopstraatgevonden"/> <section begin="ongevalaanboord"/>{{center|''Ongeval aan boord''.}} {{gap}}Op het hedenmorgen te IJmuiden van Bremen aangekomen ss. „Sigmaringen” viel in den afgeloopen nacht een matroos uit het kraaiennest op dek. De uitkijk welke hem zou aflossen, vond den man liggen met het rechterbeen gebroken en het linkerbeen zwaar gekneusd. {{lijn|2em}} <section end="ongevalaanboord"/> <section begin="vogeltentoonstelling"/>{{center|''Vogeltentoonstelling''.}} {{gap}}In het centraal gebouw te Arnhem is heden geopend de eerste internationale tentoonstelling van kanarie-, sier- en zangvogels, uitgeschreven door de Geldersche Vereeniging van Vogelvrienden. De tentoonstelling die een 125-tal inzendingen omvat, strekt vooral om het doel der vereeniging, de veredeling van kanaries, te bevorderen en voorts om op te wekken tot concurrentie met de Duitsche kanarieteelt. {{lijn|2em}} <section end="vogeltentoonstelling"/> <section begin="kerstvacantie"/>{{center|''Kerstvacantie''.}} {{gap}}Te Londen, waar sedert eenige jaren de meeste kantoren enz. op Zaterdag des middags gesloten worden, om het personeel den geheelen namiddag vrij te geven, is op voorstel van Lord Avebury (voorheen Sir John Lubbock) door de patroons besloten van die gewoonte gebruik te maken om dit jaar met Kersttijd {{sp|vier}} etmalen vrijaf te geven. De bedienden enz. behoeven dus op Woensdag 27 December eerst na 12 uur ’s middags weer aanwezig te zijn. Velen zullen den geheelen Woensdag vrij krijgen. {{lijn|2em}} <section end="kerstvacantie"/> <section begin="deserteurs"/>{{center|''Deserteurs.''}} {{gap}}Aan een politiebureel te Parijs meldde zich dezer dagen een persoon aan, in een langen mantel gehuld. Toen hij dien opensloeg, bleek hij in het uniform der Duitsche kurassiers gekleed te zijn. Hij verklaarde met een dertigtal kameraden een half jaar geleden uit Munster (am Stein?) gedeserteerd te zijn, wegens mishandelingen die zij van hun onderofficieren te lijden hadden. ’s Nachts waren ze, in mantels gehuld, over de grenzen getogen en de meesten hadden bij landlieden werk gevonden. Hij zelf was thans geheel zonder middelen en verzocht in het vreemdenlegioen te worden opgenomen. De commissaris liet hem naar het hoofdbureel brengen tot nader onderzoek. {{lijn|2em}} <section end="deserteurs"/> <section begin="indeklem"/>{{center|''In de klem''.}} {{gap}}Deze week hoorde het personeel van een koffiehuis te Parijs kort na middernacht verdachte geluiden, uit den kelder komende. Zij ijlden naar beneden, maar vonden de deur gesloten. Toen deze met geweld geopend was, zagen ze tusschen de tralies van het raampje een persoon beklemd, die moeite deed zich er door te wringen, maar wegens zijn zwaarlijvigheid vast zat. Het gelukte na veel inspanning hem uit die klem te bevrijden, maar daar op den grond inbrekerszaken lagen, werd hij vastgehouden en aan de politie overgeleverd. {{lijn|8em}} <section end="indeklem"/> <section begin="zeeenlandmacht"/>{{center|{{x-larger|ZEE- EN LANDMACHT.}}}} {{gap}}— De student in de geneeskunde te Utrecht F. A. {{sp|Hooftman}} wordt toegelaten tot de verbintenis, als adspirant-reserve-officier van gezondheid. <br>{{gap}}— De kapitein der infanterie A. C. {{sp|de Vo}}s, thans op nonactiviteit, heeft verzocht in {{SIC|actiteit|activiteit}} te worden hersteld. {{lijn|8em}} <section end="zeeenlandmacht"/> <section begin="onderwijs"/>{{center|{{x-larger|ONDERWIJS.}}}} <section end="onderwijs"/> <section begin="academischeexamens"/>{{center|''Academische examens''.}} {{gap}}{{sp|Amsterda}}m. Met gunstig gevolg is afgelegd het candidaats-examen in de rechten door den heer H. F. R. Bahlman. <br>{{gap}}Bevorderd tot doctor in de rechten op proefschrift: „De bezitsbescherming en hare functies”, de heer J. C. van Oven, geb. te Dordrecht. <br>{{gap}}{{sp|Leide}}n. Geslaagd voor het artsexamen eerste gedeelte de heer J. H. L. van Ree. <section end="academischeexamens"/> <section begin="metingangvan"/>{{gap}}Met ingang van 1 Januari 1906 is benoemd tot onderwijzer aan het Instituut {{SIC|Heeroma|Heerema}}, Keizersgracht 586 alhier, de heer K. van Dijk te Rotterdam. {{lijn|4em}} <section end="metingangvan"/> <section begin="tottijdelijkonderwijzeres"/>{{gap}}Tot tijdelijk onderwijzeres in de handwerken aan de O. L. school der 1e klasse No. 94 alhier is benoemd mej. A. M. M. Rueter. {{lijn|4em}} <section end="tottijdelijkonderwijzeres"/> <section begin="naarwijvernemen"/>{{gap}}Naar wij vernemen is door de commissie van beheer van het „Reisfonds”, gesticht door wijlen prof. B. J. Stokvis, een bedrag van ƒ&nbsp;400 disponibel gesteld ter tegemoetkoming in de kosten van een studiereis. Alle leden van het Amst. Studentencorps, die met gunstig gevolg candidaatsexamen in de geneeskunde of 2e natuurkundig examen hebben afgelegd en op dato nog niet in het bezit van een arts-diploma zijn, kunnen voor uitkeering van dit bedrag in aanmerking komen. {{lijn|8em}} <section end="naarwijvernemen"/> <section begin="kerknieuws"/>{{center|{{x-larger|KERKNIEUWS.}}}} {{gap}}{{sp|Gere}}f.{{sp| Kerke}}n. Aangenomen naar Schoonrewoerd door W. H. Bouwman, cand. te Nijkerk, die heeft bedankt voor Marken, Knijpe, Scherpenzeel en Ambt-Vollenhove. {{lijn|8em}} <section end="kerknieuws"/> <section begin="kunstenwetenschappen"/>{{center|{{x-larger|KUNST EN WETENSCHAPPEN.}}}} <section end="kunstenwetenschappen"/> <section begin="veilingbibliotheekvanhavre"/>{{center|''Veiling bibliotheek-Van Havre''. Directie Frederik Muller & Co.}} {{gap}}In de voortgezette veiling der Bibliotheek Van Havre onder leiding der firma Frederik Muller & Co. werden zeer hooge prijzen besteed voor de volksboekjes, zooals: 644. Boecxken van Suster Bertken, 1514, 14 pagina’s, ƒ&nbsp;74; 650. Fundament der Medicinen, 1540, ƒ&nbsp;120; 653. Erasmus, Goede manierlycke seden, 1546, ƒ&nbsp;54; 657. Constelijck distileerboeck, 1552, ƒ&nbsp;58; 663. Indagine, Chryromantia, 1554, ƒ&nbsp;62; 676. Eenige reclamebordjes der XVIIe eeuw, ƒ&nbsp;80; 683. Amadis, 1573, ƒ&nbsp;155; 696—723. Nieuwstijdingen uit de XVIe eeuw, ƒ&nbsp;470; 733. Courant van Abraham Verhoeven, 1622, ƒ&nbsp;800; 726. 13 Nieuwstijdingen uit de 17e eeuw, ƒ&nbsp;200; 743b. Antwerpsche Gazette, ƒ&nbsp;155; 747. 6 kalenders uit de XVIe eeuw, ƒ&nbsp;65; 755. Serie Antwerpsche Almanakken, ƒ&nbsp;450; 1175. Prijscouranten uit de XVIIe eeuw, ƒ&nbsp;80; 1177. 6 veilingbiljetten van De Brakke Grond uit de XVIIe eeuw, ƒ&nbsp;60; 981. Gezichten van Parijs, 1787, ƒ&nbsp;120; 1040. Kinder Leere, 1543, ƒ&nbsp;80; 1069. Wesenbeke, Défense, 1569, ƒ&nbsp;180; 1070. Ulloe, Voyage du duc d’Albe en Flandre, 1570, ƒ&nbsp;84; 1118. Délices du Pays de Liege, ƒ&nbsp;152; 1159. Spotprenten van de Brabantsche Revolutie, 1791, ƒ&nbsp;115; 1829. Brandt, Historie der Reformatie, 1671, met ingevoegde portretten, ƒ&nbsp;100; 1860. Drie origineele kaarten van Van Berckenrode, {{SIC|1514|1614}}, ƒ&nbsp;160. {{lijn|4em}} <section end="veilingbibliotheekvanhavre"/> <section begin="muntenpenningveiling"/>{{center|''Munt- en penningveiling''.}} {{gap}}Gisteren werden op de veiling der noodmunten en gedenkpenningen der collectie-v. Doorninck, onder leiding van den expert J. Schulman, de volgende hooge prijzen besteed: no. 3446 Noodmunt van Bommel gedurende de belegering door de Spanjaarden in 1582 ƒ&nbsp;30; 3447 dito, halve daalder met den stempel van een geheelen daalder geslagen ƒ&nbsp;20; 3448 dito dito kwart daalder ƒ&nbsp;50; 3451 Breda belegerd door de Staten in 1577, vierkante noodmunt van 2 gulden ƒ&nbsp;25; 3535 Zierikzee belegerd door de Spanjaarden (1557—76), vierkante noodmunt een daalder (1575) ƒ&nbsp;22. {{center|{{sp|Médailles en legpenninge}}n.}} {{gap}}No. 3684 Viglius Zuichem ab Aytta (1559) ƒ&nbsp;30; 3685 Jeton, ongelukkige tijden ƒ&nbsp;55; 3699 François d’Alençon in de Nederlanden (1582) ƒ&nbsp;20; 3704 Duitsche dooppenning (1586) ƒ&nbsp;21; 3712 Vrede van Frankrijk met Spanje (1598) ƒ&nbsp;45; 3721 Inname van Bergen-op-Zoom door Prins Maurits van Oranje-Nassau en Amalie, gravin van Solms (1625) ƒ&nbsp;20; 3723 Gustaaf Adolf en Marie Eleonora geëmailleerde penning (1627) ƒ&nbsp;100; 3725 Verovering van Würzbourg door Gustaaf Adolph van Zweden (1631) ƒ&nbsp;70; 3731 Gedreven médaille door Van Abeele, zonder jaartal ƒ&nbsp;30; 3740 Karel Rabenhaupt, generaal der Vereenigde Provincien, verdediger van Groningen ƒ&nbsp;150; 3761 Brandenburg Pruisen, geboorte van prins Frederik Lodewijk (1788) ƒ&nbsp;31; 3769 Gent, gouden jeton, zonder jaartal, ƒ&nbsp;85; 3780 Medaille met het borstbeeld van Ernest, graaf van Montfoort (1736) ƒ&nbsp;24; 3795 J. Cramer benoemd tot directeur der munt te Harderwijk (1753) ƒ&nbsp;50; 3811 Leeuwarden 1788, gouden vroedschapspenning ƒ&nbsp;44; 3841 Aankomst van het Engelsche leger in Portugal ƒ&nbsp;50; 3842 Intrede te Lissabon, slag bij Vimeira ƒ&nbsp;41; 3843 Aankomst van het Engelsche leger te Madrid, slag bij Salamanca ƒ&nbsp;30; 3867 Penning ter herinnering aan de veldtochten in Egypte, Portugal, Spanje, Frankrijk en België ƒ&nbsp;50; 3882 Huwelijk van D. Pedro IV van Portugal met Leopoldine, aartshertogin van Oostenrijk ƒ&nbsp;90; 4004 Gouden penning toegekend aan Jacq. v. Looy door de Sociëteit Arti et Amicitiae (1901) ƒ&nbsp;100. {{lijn|8em}} <section end="muntenpenningveiling"/> <section begin="aanbestedingen"/>{{center|{{x-larger|AANBESTEDINGEN.}}}} {{gap}}Door het gemeentebestuur van Roden is aanbesteed het leggen van een klinkerbestrating van Roden naar Lieveren. Van de 27 inschrijvers was laagste D. Smit te Groningen, voor ƒ&nbsp;22,520. {{lijn|8em}} <section end="aanbestedingen"/> <section begin="stadsnieuws"/>{{center|{{x-larger|STADSNIEUWS.}}}} <section end="stadsnieuws"/> <section begin="waschhuizen"/>{{center|''Waschhuizen''.}} {{gap}}Bij het doorbladeren van de couranten van 1856 viel ons oog op een advertentie, waaruit blijkt reeds voor 50 jaar hier ter stede een poging is aangewend een waschhuis te stichten waar de vrouwen van werklieden zelf hun goed konden {{SIC|renigen|reinigen}}. Het ging toen niet uit van een commissie, doch een particulier meende er een tak van nijverheid in te zien. <br>{{gap}}Bedoelde advertentie in het blad van 3 Januari 1856 luidt: <br>{{gap}}Aanstaanden Dinsdag den 8en Jan. zal het Amsterdamsche waschhuis weder geopend zijn als naar gewoonte; ieder kan daar zelf komen wasschen en droogen tegen zeven cents per uur. <br>{{gap}}„Ten einde aan verschillende aanzoeken gehoor te geven, is aldaar aangesteld een bekwaam bleeker uit Haarlem. Gezinnen die dus hunne goederen in het waschhuis verkiezen te laten wasschen en droogen, erlangen daardoor de verzekering dat die goederen geheel naar den eisch van een Haarlemmerbleek worde behandeld. <br>{{gap}}„Men adresseere zich aan den bleeker aldaar, Tuinstraat OO 243.” {{lijn|4em}} <section end="waschhuizen"/> <section begin="gemeentetram"/>{{center|''Gemeentetram''.}} {{gap}}Zooals wij reeds mededeelden vervalt heden de verplichting tot het koopen van speciale boekjes voor personen, die op de lijnen I, II enz. een overstapje naar het Centraal Station wenschen. Op de gewone kaartjes kan men thans een overstapje van en naar het Centraal Station verkrijgen. {{lijn|4em}} <section end="gemeentetram"/> <section begin="onshuisbuitendemuiderpoort"/>{{center|''„Ons Huis” buiten de Muiderpoort''.}} {{gap}}Toynbee-kring M. E. O. Zondag 17 December des namiddags te halfdrie in „Vliedzorg”, Linnaeusstraet, tooneel, voordracht, viool en piano. Entrée, met inbegrip van programma, 3 cent. Kinderen beneden 16 jaar geen toegang. <section end="onshuisbuitendemuiderpoort"/> <section begin="statengeneraal"/>{{center|{{x-larger|STATEN-GENERAAL.}}}} <section end="statengeneraal"/> <section begin="tweedekamer"/>{{center|{{larger|'''Tweede Kamer.'''}}}} {{center|Vergadering van Vrijdag 15 December.}} {{center|''(Per telegraaf.)''}} {{center|'''Marinebegrooting.'''}} {{gap}}De behandeling der begrooting wordt voortgezet en wel bij de 2e afdeeling (materieel). <br>{{gap}}De heer VAN WASSENAAR VAN CATWIJCK bespreekt de onderzeesche torepdobooten. De boot bleek te Vlissingen bij de proefneming te zijn een {{SIC|zeawaardig|zeewaardig}} schip. De Minister weigere de boot niet, tenzij blijke dat de boot bepaald niet goed is. De voorwaarden voor overneming waren zeer zwaar. Als de boot nu niet aan alles voldoet, zal zij het weldra wel doen als onze bemanning goed geoefend is. De Minister zij dus tevreden als de gecontracteerde snelheid en do zeewaardigheid vaststaan. Spr. vraagt of het niet mogelijk is een inrichting aan de boot te maken waardoor men onder water zijnde kan hooren. <br>{{gap}}De heer BRUMMELKAMP heeft ook de proefneming met de onderzeesche boot bijgewoond. Hij stond verbaasd over den triumf van het menschelijk genie. Van zijn ondervindingen bij den tocht geeft spr. een overzicht. Hebben we hier niet solutie van het probleem dat bij de verdediging ter zee niet het zwaartepunt moet gezocht worden in groote schepen maar in torpedobooten? En geldt dat niet in bijzondere mate voor ons kleine land? Bewijst deze uitvinding niet dat het verkeerd is toe te geven aan een ontmoedigend pessimisme? In dat pessimisme deelt spreker niet. Ook de anti-militaristen moesten inzien dat nu de tijd gekomen is om een nieuwen koers voor onze zeeverdediging. <br>{{gap}}De heer VAN DEN BERGH (Helder) bespreekt den verkoop van oud materieel. Hij acht de argumenten van den Minister zwak tegenover het aangegeven denkbeeld om de schepen zelf te sloopen en dan de onderdeelen te verkoopen. Daarvan verwacht spr. meerdere opbrengst. Natuurlijk kost het sloopen arbeidsloon, maar de vraag is of het eindresultaat niet beter zal zijn dan bij de thans gevolgde methode. <br>{{gap}}De MINISTER VAN MARINE is aangenaam getroffen door de gebleken belangstelling in de torpodoboot te Vlissingen in aanbouw. De Minister is van de waarde van de onderzeesche torpedobooten voor onze marine overtuigd. Maar zij moeten aan zekere eischen voldoen. De vrees dat het vaartuig onverhoeds op eenig voorwerp zal stooten, is niet groot. Het denkbeeld door den {{SIC|aeer|heer}} Van den Bergh ontwikkeld zal de Minister overwegen, maar het gaat toch inderdaad niet aan, goede scheepsbouwers aan sloopingswerk te zetten. Dit laatste is een zeer speciaal werk, laagstaande arbeid. Het is hier niets anders dan een quaestie van meer of minder geld. <br>{{gap}}Bij art. 17 bespreekt de heer THOMSON in de eerste plaats den afbouw van het in aanbouw zijnde schip. De lessen uit de laatste oorlogen pleiten niet voor dit type van schip. Een zeer belangrijke factor in den zeestrijd is geworden de kracht van de groote vuurmonden. Alle mogendheden vergrooten de tonnenmaat der schepen met de bedoeling te komen tot bewapening met de allerzwaarste kalibers. Voor onze kustdefensie zullen we dus met het in aanbouw zijnde type weinig kunnen verrichten. Wat de Minister hiervan denkt weet de Kamer nog niet. Waarvoor zal het schip gebruikt worden? Na de gebeurtenissen in Azië treedt de vrees meer en meer op den voorgrond dat het schip voor de kustverdediging niet bruikbaar is. Om het bruikbaar te maken zou men het artilleriegeschut moeten verzwaren. De 2½ millioen gulden voor den afbouw gevraagd, zouden beter besteed zijn voor de helft aan beter geschut op de kust zelf en door de rest van de begrooting te schrappen. In verband met het type van het schip is verzwaring van geschut onmogelijk, zegt de Minister. De Regeering lichte dit technisch bezwaar nader toe. <br>{{gap}}In ieder geval zou spr. het toch beter vinden dat er een krachtige vuurmond en één minder krachtige vuurmond op het schip zou zijn dan twee minder krachtige vuurmonden. Men had het schip niet op stapel moeten zetten vóór men de resultaten van den Aziatischen oorlog kende. Spr. ziet in dat alles niet anders dan werkverschaffing voor de Rijkswerf. De Minister ga in ieder geval de quaestie der bewapening nog eens na. <br>{{gap}}Een tweede punt is de ketelreparatiën, die verscheidene tonnen gouds kosten. Verdient het geen aanbeveling onze ketels alleen te stoken met Ombilienkolen? Ons personeel is met het gebruik van die kolen bekend. Daarom richtte men de ketels voor die kolen in. Hebben er, reeds proeven plaats gehad in verband met het economisch gebruik van kolen op oorlogsschepen? <br>{{gap}}Ten slotte de aanvrage van geld voor het drijvend droogdokje voor de terpedobooten. Het oogenblik voor uitbreiding van de dokgelegenheid is al heel slecht gekozen. Immers oud materieel wordt opgeruimd en er komt dus in de bestaande dokken ruimte genoog voor de terpedobooten. Er is meer gevraagd ƒ&nbsp;40,000, maar de kosten voor dit nieuwe „gereedschap” zullen veel grooter zijn. Er is personeel en materiaal voor de exploitatie noodig, en de Kamer is er nog niet. De Minister zal ongetwijfeld later nog meer van zulk „gereedschap” aanvragen. De Minister neme den post van de begrooting af. <br>{{gap}}De heer JANSEN (Den Haag) vraagt welk systeem van draadlooze telegraphie is gekozen. Spr. meent het Duitsche systeem. Maar dat mag op de Italiaansche en Engelsche kusten niet {{SIC|gebruik|gebruikt}} worden. Dat is een bezwaar. Is het niet beter daarom het Marconische stelsel te kiezen? Ook spr. had andere bewapening voor het nieuwe schip gewenscht. <br>{{gap}}Is dat niet mogelijk nu het schip nog niet is afgebouwd? Onder water lanceerinrichtingen acht spr. voor groote schepen ongewenscht. De Min. overwege daarom de zaak nog eens, te meer nu hier ƒ&nbsp;53,000 kan bezuinigd worden. Het droogdokje acht spr. noodig. Het kost nu wel geld, maar op den duur zullen de onderhoudskosten van de torpedo’s er minder door worden. Do exploitatiekosten zullen wel meevallen. <br>{{gap}}De MINISTER VAN MARINE geeft toe dat bij schepen die tegenwoordig ontworpen worden, de neiging bestaat het middelbaar kaliber geschut te doen vervallen, maar het geldt hier een in aanbouw zijnd schip. Andere natiën hebben ook schepen met 15 cM. geschut. Dat geschut kan goede diensten doen. De bewapening heeft invloed op de geheele inrichting van het schip, op de berging en op den aanvoer van munitie. Vooral verandering in de bewapening zou dus verandering in inrichting insluiten. De Min. ontraadt het dus ten zeerste. Met de kanonnen van 24 cM. kan men ook tegenover schepen met zwaarder geschut veel doen. <br>{{gap}}Bij nieuwe schepen zal de Min. echter overwegen het gesohut zwaarder te maken. Het feit dat schip tegenover schip een van 5000 ton niet opgewassen is tegen een van 15,000 ton, spreekt vanzelf. Maar dat behoeft ons volstrekt niet terug te houden van den aanbouw van schepen van niet te groot type. Bij den bouw moet echter op gelijkmatige verdeeling van het geschut op het schip letten. Ook daarom zou het ontactisch zijn, de bewapening van het nieuwe schip te gaan veranderen. De bescherming van het geschut van 7 cM. kanonnen zal de Min. nader bestudeeren. De Min. is voorstander van het stoken met Ombilienkolen in lndië, maar het gaat bezwaarlijk alle ketels daarvoor ineens in te richten. Daarvoor zouden al de schepen naar Holland moeten komen. <br>{{gap}}Dat het personeel verschillend soort van kolen gebruikt, is geen bezwaar. Omtrent het economisch gebruik van kolen worden voortdurend proeven genomen. De machinisten zijn doorloopend verplicht proeven te nemen. De lanceerinrichtingen voor torpedo’s onder water blijft de Minister noodig achten. De gebleken strijdwijze ter zee wettigt niet die lanceerinrichtingen weg te nemen. Zeker niet voor een schip voor de kustverdediging, dat wellicht zal moeten vechten op korten afstand. Het nieuwe schip zal in sommige gevallen buitengaats gebruikt worden, verder voor de verdediging van de zeegaten en zoo noodig ter handhaving van onze neutraliteit. <br>{{gap}}Wat het droogdokje aangaat, er wordt wel veel materiaal verkocht, maar er blijft toch nog genoeg over, genoeg om de beschikbare dokruimte in te nemen. Voor de torpedobooten was dus nieuwe dokruimte noodig. De onderhoudskosten zullen zeer gering zijn. Er is weinig personeel voor de exploitatie noodig. Voor Hellevoetsluis zal de Min. geen dokje aanvragen. Hij waarschuwt de Kamer het geld voor het aangevraagde dokje niet te weigeren. Na gezette overweging is het Duitsche systeem voor de draadlooze telegraphie gekozen, dat voor onze schepen voldoende is te achten. <br>{{gap}}De heer THOMSON repliceert. Hij blijft onze schepen waardeloos achten, als zij ten opzichte van het geschut niet gelijkwaardig zijn aan de schepen van onze tegenstanders. Spr. is niet gerust dat het aantal droogdokjes in de toekomst niet zal vermeerderen. De opvolgers van den Minister behoeven zich niet door ’s Ministers uitspraak gebonden te achten. Daarom stelt spr. voor het artikel te verminderen met ƒ&nbsp;40,000 (kosten van een droogdokje). <br>{{gap}}De heer VAN WASSENAER VAN CATWIJCK bestrijdt het amendement. De torpedobooten zijn bezwaarlijk op de helling te brengen. Er is een dokje voor noodig. Er wordt niet zóó veel oud materieel verkocht dat er genoeg dokruimte voor de torpedobooten beschikbaar komt. <br>{{gap}}De MINISTER VAN MARINE repliceerende, betoogt dat de draagkracht van kanonnen te land grooter moet zijn dan ter zee, waar men niet op zulk een grooten afstand schiet. Onze 24 cM. kanonnen zijn voldoende. Het zou slechte economie zijn het dokje niet te bouwen. De onderhoudskosten van de kostbare torpedobooten zouden er zeer door stijgen. In jaren kan nog niet berekend worden op opruiming van zóóveel oud materieel dat er voldoende dokruimte beschikbaar komt. <br>{{gap}}De heer THOMSON handhaaft zijn amendement. Het feit dat een begin wordt gemaakt met opruiming van oud materieel pleit voor het amendement. Bovendien, we hebben vooropgesteld dat bezuiniging noodig is om ter sociale wetgeving te kunnen komen. <br>{{gap}}Na repliek van den heer VAN WASSENAER bestrijdt de heer JANSEN (Den Haag) het amendement. Voor een torpedoboot is een klein dok noodig. Het februik van een groot dok als dat te Willemsoord is voor kleine booten oneconomisch. <br>{{gap}}De MINISTER VAN MARINE sluit zich bij deze bestrijding van het amendement aan. <br>{{gap}}De heer THOMSON houdt vol dat met den bestaanden toestand kan worden volstaan. <br>{{gap}}De heer VERHEY deelt mee dat de minderheid van de commissie van rapporteurs {{SIC|vóer|vóór}}, de meerderheid tegen het amendement is. Die meerderheid acht den bouw van een droogdokje van economische waarde. <br>{{gap}}Het amendement wordt verworpen met 42 tegen 25 stemmen. <br>{{gap}}Vóór de heeren: v. d. Bergh (Helder), Patijn, Regout, Van Foreest, Duynstee, De Boer, Nolting, Lieftinck, Treub, Troelstra, Limburg, Tak, Marchant, {{SIC|Doodhuyzen|Roodhuyzen}}, Ketelaar, Janssen (Maastricht), Plate, Bos, Thomson, Zijlma, v. d. Zwaag, Schaper, Hugenholtz, Jannink en Hennequin. <br>{{gap}}Het artikel wordt goedgekeurd. <br>{{gap}}Bij art. 20 (aanschaffing torpedo’s en lanceerinrichtingen) vraagt de heer JANSEN (Den Haag) inlichtingen over de aanschaffing van de drijvende mijnen (strooimijnen). <br>{{gap}}De MINISTER verklaart dat de Reg. diligent is. De proeven met de Fransche mijnen zullen worden voortgezet en geven hoop op goede resultaten. <br>{{gap}}Bij art. 21 (herstelling schepen) zegt de heer JANSEN (Den Haag) dat de tegenwoordige wijze van repareeren onzer schepen bij particuliere maatschappijen tot hooge kosten leidt. Mem gaat daarbij nogal op lichtvaardige wijze te werk. De Minister geve de reparaties niet altijd van dezelfde werven. Dat bevordert onze industrie niet. De Minister legge een lijst van werven aan in de eerste plaats van deze die drookdokken hebben. <br>{{gap}}De MINISTER meent dat de werf die het schip gebouwd heeft, het best de reparaties die noodig zijn, kan overzien en dus de kosten bepalen. Bovendien er is altijd haast bij de reparaties en men kan andere werven dus niet in de gelegenheid stellen eerst eens nauwkeurig {{SIC|en|een}} raming op te maken. Het stelsel van den heer Jansen zou dus {{SIC|ii|in}} de practijk falen. {{center|'''Mr. Schepel.'''}} {{gap}}De VOORZITTER stelt op verzoek van de huishoudelijke commissie voor den heer mr. Schepel ontslag te verleenen als commies-griffier met ingang van 16 dezer en wel op de meest eervolle wijze en onder dankbetuiging voor de door hem in die betrekking bewezen diensten (bravo’s). <br>{{gap}}De voorzitter meende uiting te geven aan de gevoelens der Kamer, wanneer hij den heer Schepel gelukwenschte met de groote onderscheiding hem te beurt gevallen door zijn benoeming tot rechter te Utrecht. Hij hoopte dat mr. Schepel nog lange jaren dit gewichtige ambt zou vervullen tot zegen van de talrijke justitiabelen en tot eigen voldoening. Intusschen zal nu de Kamer verstoken zijn van uitstekende diensten gedurende meer dan 7 jaren door hem bewezen met groote bekwaamheid, veel toewijding en tact. <br>{{gap}}De Kamer — aldus eindigde de voorzitter — zal aan uw persoon en uw arbeid een dankbare herinnering bewaren (bravo’s en handgeklap). <br>{{gap}}De heer Schepel werd door de aanwezige gelukgewenscht. {{center|'''Orde van werkzaamheden.'''}} {{gap}}Op voorstel van den VOORZITTER werd daarna besloten na Binnenlandsche Zaken te behandelen de begrooting van Financiën en daarna die van Landbouw. {{Rechts|''(De zitting duurt voort.)''{{gap}}}} <section end="tweedekamer"/> <section begin="beursennijverheid"/>{{center|{{x-larger|BEURS EN NIJVERHEID.}}}} <section end="beursennijverheid"/> <section begin="londenschebeurs"/>{{center|'''Londensche Beurs.'''}} {{gap}}LONDEN, 15 Dec. ({{sp|Par}}t.{{sp| te}}l. van 10 u. 48 m.) Geduld 5⅝. <section end="londenschebeurs"/> <section begin="wisselkoersterio"/>{{center|'''Wisselkoers te Rio.'''}} {{gap}}RIO DE JANEIRO, 14 Dec. ({{sp|Par}}t.{{sp| te}}l.) De wisselkoers op Londen noteerde heden 16 29/32 d. <section end="wisselkoersterio"/> <section begin="5pctobligkeystonetelephonecy"/>{{center|'''5 pCt. Oblig. Keystone Telephone Cy.'''}} {{gap}}De heeren Van Marken & Middendorp verzoeken ons mede te deelen, dat de 5&nbsp;% obligatiën der Keystone Telephone Company te New-York in de officieele noteering zijn opgenomen. <section end="5pctobligkeystonetelephonecy"/> <section begin="hethamburgbremenconflict"/>{{center|'''Het Hamburg-Bremen conflict.'''}} {{gap}}In de Duitsche bladen wordt gemeld, dat de onderhandelingen tot bijlegging van het conflict tusschen Hamburg en Bremen nog niet geheel afgeloopen zijn, maar dat er alle uitzicht is op een bevredigende oplossing. <br>{{gap}}Het „Berl. Tag.”, dit onderwerp besprekende, zegt o. a. ook, dat in de dezer dagen te Berlijn plaats gehad hebbende „pool”-conferentie van de Atlantische scheepvaartmaatschappijen besloten is de „pool”, die op 31 dezer afloopt, voor vijf jaar te verlengen. Zooals men weet, waren er geruchten in omloop, dat het conflict tusschen de twee Duitsche maatschappijen zou leiden tot een geheele ontbinding van de Atlantische „pool”. Wij waren indertijd in de gelegenheid deze geruchten tegen te spreken, en het thans genomen besluit, bevestigt deze tegenspraak. <section end="hethamburgbremenconflict"/> <section begin="russischefinancien"/>{{center|'''Russische financiën.'''}} {{gap}}In het dagelijksch beursoverzicht in het ochtendblad hebben wij reeds met een enkel woord melding gemaakt van het interview, dat dr. Dillon van de Daily Telegraph met Graaf Witte had. Thans ontleenen wij nog het volgende aan het volledige verslag: <br>{{gap}}De quaestie van de financiën ter sprake brengende, vroeg de correspondent of de minister een geruststellende verklaring kan doen in antwoord op de verontrustende geruchten, welke over Rusland en over geheel Europa zijn verbreid, waarna zich ongeveer het volgende gesprek ontspon: <br>{{gap}}Ongetwijfeld kan ik dat, zeide de minister, en niet alleen ik, doch ieder die de quaestie nauwkeurig bestudeerd heeft. Vraag maar den deskundigen van de buitenlandsche ambassades hier ter stede, vraag den buitenlandschen bankiers en financiërs, die met het land in aanraking komen, vraag zelfs don professioneelen vijanden van Rusland, die voortdurend pogingen aanwenden om het land te benadeelen en zij zelfs zullen u zeggen, dat hoe {{SIC|pesfimistisch|pessimistisch}} ook hun theorieën mogen zijn omtrent den economischen toestand van Rusland, de financiën van het land zich op een gezonde basis rusten. <br>{{gap}}„Doch er zijn zeer omstandige verhalen verspreid omtrent de onoverkomelijke bezwaren waarmede het ministerie van financiën te kampen zoude hebben en...” <br>{{gap}}„Ja dat weet ik”, antwoordde graaf Witte. „Dat is het gewone werk van de revolutionnaire partij, die met vergiftigde wapens werkt”. <br>{{gap}}„Doch het valt niet te ontkennen, dat alle fondsen plotseling, en tot een laag niveau zijn gedaald”. <br>{{gap}}„Volkomen juist: doch dat is grootendeels het gevolg van manipulatiën en andere kunstmatige middelen. Het is voorzeker geen behoorlijke consequentie van de werkelijke gebeurtenissen en er op berekend om ongerustheid te zaaien bij de crediteuren van Rusland, ten opzichte van de rente-betaling”. <br>{{gap}}„Dus gij beschouwt de positie der buitenlandsche houders van Russische fondsen als volkomen verzekerd”. <br>{{gap}}„Zeker, en ik ben vast overtuigd, of liever ik ben absoluut zeker, dat de houders van Russische fondsen op het oogenblik niet meer te vreezen hebben dan twee, drie, of zes jaar geleden. Zij hebben in het geheel niets te vreezen. Het is ongetwijfeld ernstig te betreuren, dat ten gevolge van een paniek, die {{SIC|voorsproot|voortsproot}} uit leugen en uit manipulatiën, de koersen zijn gedaald, aangezien de menschen, die werkelijk gedwongen zijn tot verkoopen, thans onvermijdelijk moeten verliezen. Het grootste gedeelte der beleggers echter behoeven eenvoudig de rente en zijn niet genoodzaakt hun bezit vandaag of morgen te realiseeren. Zij dienen hun bezit te houden en het vertrouwen te bewaren. Tot deze crediteuren zeg ik: Verkoop thans niet, want indien gij zulks doet, zullen verstandige menschen uw bezit op het oogenblik tot lager koersen opnemen om het later weder aan u met winst te verkoopen. De uitkomst hiervan voor u zal zijn een bloot verlies. Het eerste gedeelte dezer operatie wordt thans op zeer uitgebreide schaal uitgevoerd, doordat een aantal personen geneigd blijkt de rol van slachtoffer to spelen. Het is mogelijk iemand te behoeden voor zijn vijanden en zelfs voor zijn eigen vrienden, maar noch God noch de goede Genius kan hem voor zich zelven behoeden”. <br>{{gap}}„Is er dan ook geen aanleiding om te vreezen dat de rente op de schuld verlaagd zal worden?” <br>{{gap}}„Voorzeker niet. Rusland heeft nooit zijn toevlucht genomen tot een dergelijken maatregel en zal zulks thans ook niet doen, en de speculanten, die thans gedeprecieerde fondsen koopen, zijn daarvan volkomen overtuigd en die wetenschap is dan ook voor hen een directe bron van rijkdom en kracht. Ik kan mij Rusland niet voorstellen in een zoodanigen toestand, dat het niet in staat zou zijn om zijn verplichtingen tegenover de buitenlandsche crediteuren na te komen”. <br>{{gap}}„Meent u dus, dat de financiën van Rusland tegen elke crisis bestand zijn?” <br>{{gap}}„Volstrekt niet. Een politiek omverwerping brengt financieele verwarringen en economische crisis teweeg, welke natuurlijk in hevigheid zullen verschillen en inderdaad ernstig kunnen worden. Doch zelfs in dat geval zou er slechts een acute crisis plaats vinden en zou niet de ruïne volgen, welke onze revolutionnairen willen voorspellen. Indien onze financiën niet gezond waren, zouden zij nooit bestand zijn geweest tegen het op groote schaal op de markt gooien van fondsen door bevreesde Russen en door belanghebbende vreemdelingen, tegen de „run” op spaarbanken, die door anarchisten georganiseerd was en tegen zoo vele andere verschrikkelijke gebeurtenissen. Thans kan iedereen voor zich zelf zien op welk een hechten grondslag onze financiën berusten en hoe gemakkelijk zij zich weder kunnen herstellen, wanneer de politieke toestanden verbeteren”. <br>{{gap}}Ten slotte zeide graaf Witte: „De Russische staat zal niet in gebreke blijven zijn verplichtingen tegenover de buitenlandsche crediteuren onder alle voorziene omstandigheden na te komen. De financiën van het land zijn niet in gevaar en zullen stellig verbeteren, te gelijk met de verbetering in den politieken toestand, omdat de fluctiatiën van de financiën, grootendeels afhangen van de wisselvalligheden van de politiek. <section end="russischefinancien"/> <section begin="nederlindischeindustrieenhandelmpij"/>{{center|'''Nederl.-Indische Industrie- en Handelmpij.'''}} {{gap}}In de heden alhier gehouden voortgezette algemeene vergadering van aandeelhouders van 29 Juni jl. werden de balans en de winst- en verliesrekening goedgekeurd en werd dientengevolge het dividend over het jaar 1904 bepaald op 16&nbsp;%, of ƒ&nbsp;160 per aandeel. <br>{{gap}}De voorzitter wenscht de aandeelhouders hiermede geluk, doch acht het zijn plicht, er nadrukkelijk op te wijzen, dat aan deze eerste uitkeering van dividend voorafgingen 10 jaren van zwaren arbeid en het ten koste leggen van 15 millioen gulden, en dat het vooral ook te danken is aan het aanboren in 1904 van buitengewoon productieve bronnen. <br>{{gap}}Zeer ten voordeele van deze maatschappij was bovendien, dat men kon beschikken over bijzonder goede hulpmiddelen voor het zeetransport en de distributie van de producten. Zonder deze middelen zouden de uitgaven nog veel grooter geweest en van dividend thans nog geen sprake hebben kunnen zijn. <br>{{gap}}De geschiedenis der onderneming levert een bewijs temeer, dat dergelijke zakzen onderhevig zijn aan vele teleurstellingen en dat zij veel geduld en een bijkans onuitputtelijke beurs vereischen. De kansen van welslagen zijn bij petroleumondernemingen slechts te vergelijken met die van mijnondernemingen, ja zijn zelfs nog geringer te schatten, daar ontdekt erts naar believen opgehaald kan worden, terwijl het bij petroleum steeds een open vraag blijft, of het mogelijk zal zijn het geconstateerde petroleum in loonende hoeveelheid te voorschijn te halen. <section end="nederlindischeindustrieenhandelmpij"/> <section begin="faillissement"/>{{center|'''Faillissement.'''}} {{gap}}Door de Rechtbank alhier is heden failliet verklaard: mej. J. C. {{sp|Hendrik}}s, pensionhoudster, Marnixstraat 392 bovenhuis. Rechter-commissaris mr. F. N. L. Aberson, curator mr. H. A. van Nierop, Sarphatistraat no. 1. {{lijn|4em}} <section end="faillissement"/> <section begin="wisselkoers"/>{{c|'''Wisselkoers.'''}} {| | colspan="2" align="center" | {{sc|Amsterdam}}, 15 Dec. | ''Geld''. | ''Papier''. |- | align="right" | Londen | kort | 12.00 | |- | | 2/m. | 11.99 |} {| | colspan="3" | {{sc|Rotterdam}}. | Kort | | 3 mnd. |- | Londen | align="right" | per p. £ | ƒ | 12.07 | ƒ | 11.28½ |- | Parijs | align="right" | 100 fr. | „ | 48.15 | „ | 47.80 |- | België | | „ | 48.— | „ | 47.55 |- | colspan="2" | Duitschl. Bankn. n. 100 Rm | „ | 59.25 | „ | 58.50 |} {{lijn|5em}} {| | '''Frankfort,''' Slk. ''R. O''. | 15 Dec. | 14 Dec. | 13 Dec. |- | 4pCt. O. Kr. rente Febr. | 100.— | 100.10 | 100.10 |- | 4{{gap|1em}}„{{gap}}„{{gap}}„{{gap|1em}}Jan. | 100.— | 100.10 | 100.10 |- | Oostenrijks. Bank-Act. | 116.50 | 116.60 | 116.70 |- |{{gap}}„{{gap}}Cred.-Act. | 198.90 | 198.20 | 199.— |- | Fr. Oost. Spoorweg | 139.40 | 139.70 | 140.50 |- | Turksche Loten | 135.20 | 135.40 | 136{{grijs|[.]}}80 |- |{{gap}}„{{gap}}Hong. Goudrente | 95.40 | 95.50 | 95.50 |- | {{gap}}„{{gap}}Spanje | 92.50 | 92.50 | 92.50 |- | {{gap}}„{{gap}}Russen 1880 | 78.40 | 79.20 | 80.10 |- | {{gap}}„{{gap}}„{{gap}}Nln. 1889 | —.— | —.— | —.— |- | Wissel: Parijs k.z. | 81.08 | 81.12 | 81.10 |- |{{gap}}„{{gap}}Londen k.z. | 20.35 | 20.36 | 20.36 |- | {{gap}}„{{gap}}Ween. k.z. in kr. | 84.80 | 84.77 | 84.80 |- |{{gap}}„{{gap}}Amsterdam k.z. | 168.32 | 168.30 | 168.30 |- | Plaatsdisconto | 5⅛ | 5 | 5 |} {{lijn|5em}} <section end="wisselkoers"/><noinclude><references/></noinclude> ci6mfco46lxal7u6bzuyah9r9zkrpwb 100 49383 220424 217258 2026-04-26T17:08:03Z Vincent Steenberg 280 corr. 220424 wikitext text/x-wiki {{Infobox thema | naam = Muziekinstrumenten | afbeelding = The Early Music Shop.jpg | alt = Instrumenten voor Oude Muziek in een winkel in West Yorkshire | beschrijving = Bronnen bij [[w:Muziekinstrument|muziekinstrumenten]] en hun muziek. }} Hierbij: Geschiedenis, beschrijving en bouw van de instrumenten, methodiek en vertolking, uitvoerende musici en literatuur over muziek voor het instrument == Algemeen == *Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/De koning en koningin van Engeland|‘De koning en koningin van Engeland hebben aan het Victoria en Albert Museum eenige belangrijke instrumenten in bruikleen afgestaan: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&nbsp;2. == Toetsinstrumenten == *[[Hoofdportaal:Muziek/Instrumenten/Toetsinstrumenten|Toetsinstrumenten]] == Strijkinstrumenten == === Algemeen === ;Amar Quartet *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. ;Boedapester Quartet *Anoniem (26 januari 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/26 januari 1923/Avondblad/Concert- en tooneelgids|‘Concert- en tooneelgids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&nbsp;2. *A.d.W. (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Boedapester Strijkkwartet|‘Boedapester Strijkkwartet. Diligentia’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Busch-Quartet *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. === Viool en altviool === ;Andreasson, Gösta *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. ;Bodman, Karin *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/In Zweedsche bladen|‘In Zweedsche bladen […] wordt met veel lof gesproken over het optreden als violiste van onze landgenoote mej. Mary E. van Loenen, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;11. ;Busch, Adolf (1891-1952), Oostenrijks violist *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. ;Damen, Jan *Anoniem (25 december 1917) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 17/Nummer 356/Ochtendblad/Agenda|‘Agenda’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, p.&nbsp;6. ;Devert, Jean *Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Amsterd. Kunstkring|‘Amsterd. Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;6. *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Kurhaus|‘Kurhaus’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Dincin, Jeanette (1902-1967) *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/De jonge vrouw|‘De jonge vrouw van den grooten vioolmeester Eugen Isaye, Jeannette Isaye, is te Berlijn als violiste opgetreden. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Draaisma, Douwe (1902-1950) *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Tot directeur is benoemd|‘Tot directeur van de Arnhemsche Muziekschool is benoemd […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Fritsche, Gustav *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Gehrels, Willem (1885-1971) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Groot, David de (1871-1933) *Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De violist D. de Groot overleden|‘De violist D. de Groot overleden’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Gunning, Nella (1876-1956) *E.L. (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/Marie Verbeek|‘Marie Verbeek’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;7-8. ;Huberman, Bronisław (1881-1947) *Anoniem (28 oktober 1893) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 22/Nummer 43/Maandagavond trad in het Concertgebouw op|‘Hilversum, 28 October 1893. Maandagavond trad in het Concertgebouw alhier de jeugdige viool-virtuoos Bronislaw Hubermann […] op. […]’]], ''De Gooi- en Eemlander'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. ;Indig, Alfréd (1892-....) *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Alfred Indig|‘Alfred Indig, […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Juda, Jo (1909-1985) *L.C. (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Middagconcert A.O.V.|‘Middagconcert A.O.V. Solist: Jo Juda’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&nbsp;3. ;Loenen, Mary E. van *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/In Zweedsche bladen|‘In Zweedsche bladen […] wordt met veel lof gesproken over het optreden als violiste van onze landgenoote mej. Mary E. van Loenen, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;11. ;Monnier Harper, Arthur (1886-1916) *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Het programma|‘Het programma voor het concert te geven door Monnier Harper […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;10. ;Riphahn, Hans *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Roisman, Josef *A.d.W. (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Boedapester Strijkkwartet|‘Boedapester Strijkkwartet. Diligentia’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Schneider, Alexander (1908-1993) *A.d.W. (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Boedapester Strijkkwartet|‘Boedapester Strijkkwartet. Diligentia’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Schneider, F. *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Schneider, Fritz *Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Concert in het Duitsche gezantschap|‘Concert in het Duitsche gezantschap’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&nbsp;1]. ;Swaap, Sam (1888-1971) *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Thibaud, Jacques (1880-1953), Frans violist *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Kurhaus|‘Kurhaus’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Zimmerman, Louis (1873-1954) *Anoniem (25 december 1917) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 17/Nummer 356/Ochtendblad/Agenda|‘Agenda’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, p.&nbsp;6. *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. === Violoncel en contrabas === ;Algemeen *''Le Violoncelle'' [tijdschrift] (1922-1938).<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 mei 1922) [[De Telegraaf/Jaargang 30/Nummer 11570/Le Violoncelle|‘„Le Violoncelle”’]], ''De Telegraaf'', p.&nbsp;9. ;Belinfante, Bertha (1880-1933) *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Voor de slachtoffers in Rusland|‘Voor de slachtoffers in Rusland’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&nbsp;11. ;Bottermund, Hans (1892-1949) *Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Concert in het Duitsche gezantschap|‘Concert in het Duitsche gezantschap’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&nbsp;1]. ;Casals, Pablo (1876-1973) *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/De concerten|‘De concerten van Pablo Casals en Julius Röntgen […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;10. ;Feuermann, Emanuel (1902-1942) *Anoniem (7 december 1931) [[De Maasbode/Jaargang 64/Nummer 24049/Avondblad/Muziek in Den Haag|‘Muziek in Den Haag’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&nbsp;6. ;Grümmer, Paul (1879-1965), Duits cellist *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. ;Isterdael, Charles van (1873-1962), cellist *Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/De heer Rijp|‘De heer Rijp […] zal […] op Donderdag 17 Maart […] een uitvoering geven van gewijde muziek, […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Amsterd. Kunstkring|‘Amsterd. Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;6. *Anoniem (28 mei 1922) [[De Telegraaf/Jaargang 30/Nummer 11570/Le Violoncelle|‘„Le Violoncelle”’]], ''De Telegraaf'', p.&nbsp;9. ;Keereweer, Lambertus Cornelis (1870-1947), cellist, dirigent en componist *Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Zondag 3 Mei j.l.|‘Zondag 3 Mei j.l. behaalde het Dubbel Mannenkwartet „Voluntate” […] den 1sten prijs en 1sten eereprijs. […]’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&nbsp;1]. ;Kropholler, Alexander *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Mossel, Isaäc (1870-1923) *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Evenals vorige jaren|‘Evenals vorige jaren, zal op 26 December […] in de Ronde Lutherse kerk een concert gegeven worden […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;10. *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Voor de slachtoffers in Rusland|‘Voor de slachtoffers in Rusland’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&nbsp;11. ;Oróbio de Castro, Max (1887-1962) *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. == Tokkelinstrumenten == === Gitaar === ;De Groot, Frans (1892-1988), gitarist *E.P.D. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/L’orchestre à plectre|‘L’orchestre à plectre’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. === Harp === ;Heuckeroth, Jacoba (1891-1975) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Wolkotte, Olga *Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Amsterd. Kunstkring|‘Amsterd. Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;6. === Overige tokkelinstrumenten === ;L'orchestre à plectre *E.P.D. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/L’orchestre à plectre|‘L’orchestre à plectre’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. == Blaasinstrumenten == === Houten blaasinstrumenten === === Dwarsfluit === Hierbij ook: Piccolo ;Feltkamp, Johan (1896-1962) *Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Werken van Nederl. componisten|‘Werken van Nederl. componisten’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. === Klarinet en bassethoorn === Hierbij ook: Basklarinet ;Hell, Johan van (1889-1952) *Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Werken van Nederl. componisten|‘Werken van Nederl. componisten’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. == Beiaard == Hierbij ook: Luidklokken, klokkengieterij *Anoniem (30 mei 1949) ‘Klokken-nieuws’, ''Nieuwsblad van Friesland'', [p. 2]. *Holstvoogd, C. (12 juni 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 24/Torenklokken|‘Torenklokken’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 24, p.&nbsp;115-116. == Orkesten - Ensemble - Elektronische muziek - Computermuziek == === Orkesten === ;Arnhemsche Orkestvereeniging *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Uitvoering Toonkunst te Nijmegen|‘Uitvoering Toonkunst te Nijmegen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;10. ;Dortmunder Philharmoniker *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/In den stedelijken schouwburg te Dortmund|‘In den stedelijken schouwburg te Dortmund […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Monteverdi-orkest *Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Haagsche Muziek-Academie|‘Haagsche Muziek-Academie. Concert voor de Bleekneusjes’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&nbsp;3. ;Muziekvereniging P.J. Troelstra *Anoniem (21 juni 1947) [[De Waarheid/1947/21 juni/Muziek|‘Muziek’]], ''De Waarheid'', p.&nbsp;2. ;Noordelijk Filharmonisch Orkest (1926-1989) *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groninger Orkest Vereeniging|‘Groninger Orkest Vereeniging’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Paleisorkest, Amsterdam *Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/Evenals de heer Jacobs|‘Evenals de heer Jacobs […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&nbsp;2]. ;Park-Orkest *Anoniem (10 augustus 1881) [[Het Nieuws van den Dag/1881/Nummer 3515/Aanstaanden Zaterdag|‘Aanstaanden Zaterdag worden de bewoners van Baarn en omstreken wederom onthaald op een concert van het Park-orkest, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Eerste Blad, [p.&nbsp;2]. ;Residentieorkest *Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Residentie-orkest|‘Residentie-orkest’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Kurhaus|‘Kurhaus’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/We herinneren nog even|‘We herinneren nog even, dat het Residentie-Orkest op Eersten Kerstdag […] een extra-middag-concert […] geeft, […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. *Anoniem (8 juli 1926) [[De Avondpost/Jaargang 42/Nummer 13130/Avondeditie/De film Der Rosenkavalier in het Kurhaus|‘De film Der Rosenkavalier in het Kurhaus’]], ''De Avondpost'', Avondeditie, [p.&nbsp;4]. *Anoniem (7 december 1931) [[De Maasbode/Jaargang 64/Nummer 24049/Avondblad/Residentieorkest|‘Residentieorkest. Werk van H. Andriessen’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&nbsp;5. ;Rosenberg en zijn orkest, José *Anoniem (25 september 1936) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 74/Nummer 224/Hotel Germania Venlo|‘Hotel Germania Venlo’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', Tweede blad, [p.&nbsp;1]. ;Stedelijk Orkest, ’s-Hertogenbosch *Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Het Gemengd Koor te Tilburg|‘Het Gemengd Koor te Tilburg […]’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&nbsp;1]. ;Sweelinck-orkest *Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Haagsche Muziek-Academie|‘Haagsche Muziek-Academie. Concert voor de Bleekneusjes’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&nbsp;3. === Orkestdirectie === Hierbij ook: Dirigenten ;Anrooy, Peter van (1879-1954) *Anoniem (7 december 1931) [[De Maasbode/Jaargang 64/Nummer 24049/Avondblad/Residentieorkest|‘Residentieorkest. Werk van H. Andriessen’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&nbsp;5. ;Ansermet, Ernest (1883-1969) *Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/Alexander Borovsky|‘Alexander Borovsky’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&nbsp;3. ;Bouman, Leon Carolus (1852-1919) *Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De heer A. Christiaans|‘De heer A. Christiaans […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Uitvoering Toonkunst te Nijmegen|‘Uitvoering Toonkunst te Nijmegen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;10. ;Brecher, Gustav (1879-1940) *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Nieuwe opera’s|‘Nieuwe opera’s’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Breisach, Paul (1896-1952) *Anoniem (23 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Nieuwe composities|‘Nieuwe composities’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Coenen, Johannes Meinardus (1824-1899), dirigent *Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/De heer Coenen|‘De heer Coenen, alhier, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&nbsp;2]. ;Cornelis, Evert *Anoniem (25 december 1917) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 17/Nummer 356/Ochtendblad/Agenda|‘Agenda’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, p.&nbsp;6. ;Denzler, Robert (1892-1972) *Anoniem (4 juni 1930) [[De Telegraaf/Jaargang 38/Nummer 14271/Avondblad/Twee werken van Wellesz|‘Twee werken van Wellesz. Berlijnsche kunstwerken. „Alkestis” en „Die Opferung des Gefangenen” in de Städtische Oper. De Pirandello première een débacle’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;9. ;Dresden, Sem (1881-1957) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Fock, Dirk (1886-1973), dirigent *Anoniem (24 april 1912) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 99/Nummer 7916/Middaguitgave/Kleine berichten|‘Kleine berichten’]], ''Arnhemsche Courant'', Middaguitgave, tweede blad, [p.&nbsp;1]. ;Fürtwangler, Wilhelm (1886-1954), dirigent *Anoniem (7 september 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/7 september 1921/Avondblad/Fürtwangler|‘Fürtwangler wil dit jaar alleen maar 4 Museums-concerten in Frankfort dirigeeren. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&nbsp;2. *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Schönberg|‘Schönberg’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Kuiler, Kor (1877-1951) *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groninger Orkest Vereeniging|‘Groninger Orkest Vereeniging’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;La Rondelle, August *Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Programma’s van Muziekuitvoeringen|‘Programma’s van Muziekuitvoeringen’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&nbsp;1]. ;Lessing, Sara (1905-1944) *Anoniem (31 mei 1933) [[Haagsche Courant/1933/Nummer 15433/Afscheid Ilona Palmay|‘Afscheid Ilona Palmay’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, [p.&nbsp;1]. ;Lohoff, Willem *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Mengelberg, Willem (1871-1951) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Het bestuur der stichting van pastoor Schmeits|‘Het bestuur der stichting van pastoor Schmeits voor kerkelijke muziek schrijft een prijsvraag uit […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Mengelberg jubilaris|‘Mengelberg jubilaris. Viert morgen den 60sten jaardag’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Meyrowitz, Selmar (1875-1941) *Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. ;Raalte, Albert van (1890-1952) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Robert, Willem (1874-1955), violist, zanger, dirigent *Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Het Gemengd Koor te Tilburg|‘Het Gemengd Koor te Tilburg […]’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&nbsp;1]. ;Rubino, Giuseppe *L. v. G. Jr. (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/Italiaansche Opera|‘Italiaansche Opera. Il Barbiere di Siviglia’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;7. ;Ruygrok, Leo (1884-1944) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Schnéevoigt, Georg (1872-1947), Fins dirigent *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Kurhaus|‘Kurhaus’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. ;Spaanderman, Jaap (1896-1985) *L.C. (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Middagconcert A.O.V.|‘Middagconcert A.O.V. Solist: Jo Juda’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&nbsp;3. ;Stein, Fritz (1879-1961) *Anoniem (23 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Nieuwe composities|‘Nieuwe composities’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Völlmar, Johann Heinrich (1822-1898) *Anoniem (15 september 1880) [[Het Vaderland/Jaargang 12/Nummer 218/Societeitstent in het bosch|‘Societeitstent in het bosch’]], ''Het Vaderland'', [eerste blad], [p.&nbsp;2]. ;Vranken, Alphons (1879-1953), dirigent *Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Walther Boer, Coenraad Lodewijk (1891-1984) *Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/Kurhaus Musica|‘Kurhaus „Musica”. Solist: jhr. mr. C. J. A. de Ranitz’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&nbsp;3. ;Wilhelm, Carl (1815-1873) *Anoniem (10 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 187/Von Bismarck|‘Von Bismarck heeft aan den komponist der Wacht am Rhein […] gezonden […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&nbsp;3]. ;Zeldenrust, Henri Leonard (1877-1944) *Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Faust in het Hollandsch|‘Faust in het Hollandsch’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;1]. ;Zuylen van Nijevelt, Joan Adriaan Hugo van (1854-1940) *Anoniem (8 juli 1926) [[De Avondpost/Jaargang 42/Nummer 13130/Avondeditie/Baron Van Zuylen van Nijevelt|‘Baron Van Zuylen van Nijevelt. De vader van de volksconcerten. Een woord tot afscheid’]], ''De Avondpost'', Avondeditie, [p.&nbsp;4]. ;Zweers, Bernard (1854-1924) *Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&nbsp;3]. === Ensemble === *Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Ensemble Jacques Sluyters|‘Ensemble Jacques Sluyters’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&nbsp;2. ;Instrumentaal Kwintet *Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. [[Categorie:Hoofdportaal muziek]] t51n6giyrlhsfiasj0bry19z0uakw96 104 50508 220373 157888 2026-04-26T15:18:25Z Dick Bos 455 /* Gevalideerd */ 220373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dick Bos" /></noinclude>{{dhr}} {{R|{{Underline|PRIJS 25 Cents.}}}} {{dhr|2}} {{c|{{xxx-larger|De ontwikkeling van het socialisme<br />van utopie tot wetenschap}} {{dhr}} door {{dhr}} {{x-larger|FRIEDRICH ENGELS.}} {{dhr}} Uit het Duitsch vertaald door J.F. ANKERSMIT. {{dhr|3}} [[Bestand:DeOntwikkelingVanHetSocialisme (Engels 1905) (page 3 crop) Logo Cantecleer.jpg|center|150px]] {{dhr|3}} Rotterdam. — H.A. Wakker & Co.}} {{dhr|2}}<noinclude></noinclude> 2agm6vqaowdtlsjufgq462g3xpuppfy 104 50510 220374 157889 2026-04-26T15:18:46Z Dick Bos 455 /* Gevalideerd */ 220374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dick Bos" /></noinclude>{{dhr}} {{c|{{xxx-larger|De ontwikkeling van het socialisme<br />van utopie tot wetenschap}} {{dhr}} door {{dhr}} {{xx-larger|FRIEDRICH ENGELS.}} {{dhr}} Uit het Duitsch vertaald door J.F. ANKERSMIT. {{dhr|3}} [[Bestand:DeOntwikkelingVanHetSocialisme (Engels 1905) (page 3 crop) Logo Cantecleer.jpg|center|150px]] {{dhr|3}} Rotterdam. — H. A. Wakker & Co.}} {{dhr|2}}<noinclude></noinclude> c808cs965v0qg6uubaxv9hicwcbh5sg 104 50512 220376 157760 2026-04-26T15:22:01Z Dick Bos 455 typos 220376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dick Bos" /></noinclude>{{dhr|3}} {{c|{{x-larger|Voorwoord bij den eersten druk.}}}} {{dhr}} {{lijn|6em}} {{dhr}} Dit geschrift is ontstaan uit drie hoofdstukken van mijn boek: "Herrn E. Dührings Umwälzung der Wissenschaft. Leipzig 1878." (Des heeren E. Dühring's omwenteling der wetenschap.) Ik stelde het samen voor mijn vriend Paul Lafargue ter vertaling in het fransch en voegde er eenige verdere uitweidingen aan toe. De door mij gecorrigeerde fransche vertaling verscheen het eerst in de Revue Socialiste en later zelfstandig onder den titel: „Socialisme utopique et socialisme scientifique, Paris 1880." Een naar de fransche vertaling bewerkte overzetting in het Poolsch is onlangs in Genève verschenen en draagt den titel: "Socyjalizm utopijny a naukowy. Imprimerie de l'Aurore, Genève 1882." Het verrassende succes van Lafargue's vertaling in de landen waar fransch gesproken wordt en voornamelijk in Frankrijk zelf, moest bij mij de vraag doen rijzen, of niet een duitsche afzonderlijke uitgave van deze drie hoofdstukken eveneens van nut zou zijn. De redactie nu van den Züricher "Sozialdemokrat" deelde mij mede, dat in de duitsche sociaaldemokratische partij algemeen het verlangen naar het uitgeven van nieuwe propaganda-vlugschriften geuit werd, en vroeg mij of ik niet deze drie hoofdstukken er voor bestemmen wilde. Ik stemde natuurlijk toe en stelde mijn werk ter beschikking. Maar het was oorspronkelijk in 't geheel niet voor de rechtstreeksche volkspropaganda geschreven. Hoe zou een in de eerste plaats louter wetenschappelijk werk zich daartoe eigenen? Welke wijzigingen in vorm en inhoud waren noodig? Wat den vorm betreft, konden slechts de vele vreemde woorden bedenking wekken. Maar reeds Lassalle was in zijn<noinclude></noinclude> m5zopwu5r2ikctfnyosnrb7lrmrm94b 104 56978 220388 169848 2026-04-26T15:40:56Z Dick Bos 455 /* Gevalideerd */ 220388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dick Bos" /></noinclude>arbeiders een gebiedende eis. Vandaar na elke, door de arbeiders bevochten revolutie een nieuwe strijd, die met de nederlaag der arbeiders eindigt. Dit gebeurde voor de eerste keer in 1848. De liberale bourgeois der parlementaire oppositie hielden hervormings-feestmalen om de kiesrechthervorming, die voor hun partij de heerschappij zou waarborgen, door te zetten. In de strijd met de regering meer en meer gedwongen, om een beroep op het volk te doen, moesten zij de radicale en republikeinse lagen der bourgeoisie en der kleine burgerij langzamerhand meer naar voren laten komen. Maar achter deze lagen stonden de revolutionaire arbeiders, en deze hadden zich sinds 1830 veel meer politieke zelfstandigheid eigen gemaakt, dan de bourgeois en zelfs de republikeinen vermoedden. Op het ogenblik der krisis tussen regering en oppositie begonnen de arbeiders het straatgevecht; Louis Philippe verdween; met hem de kiesrechthervorming; in plaats daarvan ontstond de republiek, en wel een republiek, die door de zegevierende arbeiders zelf als „sociaal” werd aangeduid. Wat onder deze sociale republiek moest worden verstaan, dat was voor niemand duidelijk, ook voor de arbeiders zelf niet. Maar zij hadden thans wapens en waren een macht in de staat. Zodra dus de zich aan het roer bevindende bourgeois-republikeinen enigermate vaste grond onder hun voeten voelden, was hun eerste doel, de arbeiders te ontwapenen. Dit geschiedde door hen door directe woordbreuk, door openlijke hoon, en door de poging de werklozen naar een afgelegen provincie te verbannen, in de opstand van Juni 1848 te jagen. En nu volgde een bloedbad onder de weerloze gevangenen, zoals er niet meer gezien was sinds de dagen van de burgeroorlogen, die de ondergang der Romeinse republiek inleidden. Het was de eerste keer dat de bourgeoisie toonde tot welk een krankzinnige wraakzuchtige wreedheid zij wordt geprikkeld, zodra het proletariaat tegenover haar als afzonderlijke klasse met eigen belangen en eisen durft optreden. En toch was 1848 nog kinderspel, vergeleken met haar woede in 1871. De straf volgde op de voet. Kon het proletariaat Frankrijk nog niet regeren, de bourgeoisie kon het reeds niet meer. Ten minste toen-ter-tijd niet, toen zij voor het merendeel nog monarchistisch gezind, en in drie dynastieke partijën en een vierde republikeinse partij was gesplitst. Haar onderling gekrakeel maakte het de avonturier Louis Bonaparte mogelijk, alle machtposities: — leger, politie, bestuursmachinerie, — in bezit te nemen en op de 2de december 1851 de laatste vaste<noinclude>{{Rechts|5}}</noinclude> 9moa8ko4qut3etibd6akofmi8zvg4u3 100 81641 220366 212913 2026-04-26T13:29:40Z Vincent Steenberg 280 +bronnen 220366 wikitext text/x-wiki {{Infobox thema | naam = Geld-, krediet- en bankwezen | afbeelding = Staatssecretaris Koning slaat eerste gouden dukaat 1985 staatssecretaris Koning, Bestanddeelnr 933-3970.jpg | alt = Staatssecretaris van financiën, Henk Koning, slaat eerste gouden dukaat, 1985 | beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over het [[w:Geld|geld-]], [[w:Krediet|krediet-]] en [[w:Bank (financiële instelling)|bankwezen]] }} == Geldwezen; algemeen == *Anoniem (6 maart 1847) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/1847/Nummer 19/’s Gravenhage, den 4den Maart|‘’s Gravenhage, den 4den Maart’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Kanter, Ph. de, G.S. de Veer (20 september 1838) [[Surinaamsche Courant/1838/Nummer 75/Publicatie|‘Publicatie’]], ''Surinaamsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Treytelaar, T. (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Muntwezen|‘Muntwezen’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&nbsp;1]. == Geschiedenis van het geldwezen == ;Postwissel *Anoniem (6 maart 1886) [[De Maasbode/Jaargang 18/Nummer 2848/De minister van financiën|‘De minister van financiën maakt bekend, […]’]], ''De Maasbode'', [p.&nbsp;2]. == Internationaal betalingsverkeer - Wisselkoersen == *Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Wisselkoers te Rotterdam|‘Wisselkoers te Rotterdam den 7 julij’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Wisselkoers te Rio|‘Wisselkoers te Rio’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Wisselkoers|‘Wisselkoers’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (25 februari 1913) [[De Telegraaf/Jaargang 21/Nummer 7424/Avondblad/Argentinië|‘Argentinië’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, p.&nbsp;10. ;Bank voor Internationale Betalingen, Bazel *Anoniem (9 juli 1935) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 64/Nummer 159/Bank voor Internationale Betalingen|‘Bank voor Internationale Betalingen. Gemeenschappelijke verdediging der goudvaluta’s’]], ''De Gooi- en Eemlander'', eerste blad, p.&nbsp;3. == Economische en historische beschrijving van afzonderlijke bankinstellingen == [[Bestand:Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant 1847 no 019 advertisement Bank van Leening.jpg|thumb|300px|Advertentie uit de ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', 6 maart 1847.]] *Anoniem (19 juni 1854) [[Algemeen Handelsblad/1854/Nummer 7027/De bank|‘Parijs, Donderdag 15 Junij. De bank heeft gedurende de laatste 6 maanden goede zaken gedaan; […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&nbsp;1]. ;Associatie-Cassa, Amsterdam [[Bestand:Het Centrum vol 037 no 11103 advertisement Associatie-Cassa.jpg|thumb|Advertentie in ''Het Centrum'', 15 januari 1921]] ;Bank of England *Anoniem (25 september 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/Londen den 19 September|‘Londen den 19 September’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Londen den 26 November|‘Londen den 26 November’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;1]. ;Banque de France *Anoniem (20 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 197/Frankrijk|‘Frankrijk’, alinea 7]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&nbsp;3]. ;Barings Bank *Anoniem (6 maart 1847) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/1847/Nummer 19/Londen, den 1sten Maart|‘Londen, den 1sten Maart’, alinea 3]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;1]. ;Coöperatieve Boerenleenbank *Anoniem (2 april 1932) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 136/Nummer 77/Ochtendblad/Coöp. Boerenleenbank te Linschoten|‘Coöp. Boerenleenbank te Linschoten’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [1e blad], [p.&nbsp;3]. ;Crediet- & Depositokas, Utrecht [[Bestand:Het Centrum vol 037 no 11103 advertisement Crediet- & Depositokas.jpg|thumb|Advertentie in ''Het Centrum'', 15 januari 1921]] ;Culemborgsche Bankvereeniging *Anoniem (2 april 1932) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 136/Nummer 77/Ochtendblad/Culemborgsche Bankvereeniging|‘Culemborgsche Bankvereeniging. Dividend 5%’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [1e blad], [p.&nbsp;3]. ;F. Benkert-Vornberger *Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Het reeds meer dan 200 jaren bestaande bankiershuis F. Benkert Vornberger|‘Het reeds meer dan 200 jaren bestaande bankiershuis F. Benkert Vornberger, te Würzburg, is in moeilijkheden; […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&nbsp;2]. ;Hollandsche Disconteeringsbank, Den Haag *Anoniem (15 maart 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 75/Ochtendblad/De gisteren gehouden buitengewone algemeene vergadering van aandeelhouders|‘De gisteren gehouden buitengewone algemeene vergadering van aandeelhouders der Hollandsche Disconteeringsbank te ’s-Gravenhage, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, p.&nbsp;3. ;Hollandsche Escomptobank *Anoniem (3 april 1937) [[De Telegraaf/Jaargang 45/Nummer 16746/Avondblad/Nul op het fiscaal request|‘Nul op het fiscaal request? Curator der Hollandsche Escomptobank wendt zich nogmaals tot den minister. „Aanslag in strijd met wet”’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;5. ;Hope & Co., Amsterdam *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/De Heeren Hope en Comp.|‘De Heeren Hope en Comp. adverteren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. ;Javasche Bank *Anoniem (26 juli 1910) [[De Preanger-bode/Jaargang 15/Nummer 203/Ochtend-editie/Javasche Bank|‘Javasche Bank’]], ''De Preanger-bode'', Ochtend-editie, [p.&nbsp;2]. ;Nederlandsche Handel-Maatschappij *Anoniem (29 juli 1914) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 242/Nummer 174/De handel en de crisis|‘De handel en de crisis’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en ’s-Gravenhage'', Eerste Blad, [p.&nbsp;1]. ;Nederlandsche Landbouwbank [[Bestand:Nieuwe Haarlemsche Courant vol 063 no 22259 advertisement Ned. Landbouwbank N.V.jpg|thumb|300px|Advertentie uit de ''Nieuwe Haarlemsche Courant'', 25 februari 1940.]] ;Nederlandsch-Indische Escompto Maatschappij *Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/Het agentschap Amsterdam|‘Het agentschap Amsterdam der Nederlandsch-Indische Escompto Mij. deelt mede, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&nbsp;2. ;Nutsspaarbank *Anoniem (19 juni 1884) [[Het Nieuws van den Dag/1884/Nummer 4396/Uit de rekening der Nuts-Spaarbank te Rotterdam blijkt|‘Uit de rekening der Nuts-Spaarbank te Rotterdam over 1883/84 blijkt, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Tweede Blad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Nutsspaarbank|‘Nutsspaarbank’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&nbsp;2]. ;Postspaarbank *Anoniem (26 juli 1910) [[De Preanger-bode/Jaargang 15/Nummer 203/Ochtend-editie/Postspaarbank|‘Postspaarbank’]], ''De Preanger-bode'', Ochtend-editie, [p.&nbsp;2]. ;Publiek leenhuis, Gortz *Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Erlangen den 10 December|‘Erlangen den 10 December’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;1]. ;Rijkspostspaarbank *Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/Aan het postkantoor|‘Aan het postkantoor alhier […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Nederland|‘Nederland’]], ''Limburger Koerier'', [p.&nbsp;2]. ;Rothschild; algemeen * Anoniem (13 februari 1818) [[Nederlandsche Staatscourant/Jaargang 1818/Nummer 38/Hamburg, den 6den februarij|‘Hamburg, den 6den februarij’]], ''Nederlandsche Staatscourant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (7 december 1883) [[Leeuwarder Courant/Jaargang 1883/Nummer 290/Omtrent den naam en het wapen der familie Rothschild deelt men mede|‘Omtrent den naam en het wapen der familie Rothschild deelt men mede, [...]’]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (11 juli 1901) [[De Sumatra Post/Jaargang 3/Nummer 158/Hoe de Rothschilds rijk werden|‘Hoe de Rothschilds rijk werden’]], ''De Sumatra Post'', tweede blad, [p.&nbsp;1]. ;Rothschild, James Mayer de (1792-1868) *Anoniem (20 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 101/Parijs, den 12 December|‘Parijs, den 12 December’, alinea 7]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&nbsp;1]. ;Rothschild & Sons, N M *Anoniem (14 april 1818) [[Overijsselsche Courant/Jaargang 1818/Nummer 30/Engeland|‘Engeland’]], ''Overijsselsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (6 maart 1847) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/1847/Nummer 19/Londen, den 1sten Maart|‘Londen, den 1sten Maart’, alinea 3]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;1]. ;Stadsbank van Lening, Delft *Anoniem (31 mei 1781) [[Hollandsche Historische Courant/1781/Nummer 65/Werd by deezen geädverteerd|‘Werd by deezen geädverteerd, […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&nbsp;2]. ;Torlonia *Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Italie|‘Italie’]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;1]. ;Venloosche Handelsbank *Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Venloo, 30 Dec.|‘Venloo, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&nbsp;2]. == Vermogensbeheer - Fondsen en fondsenhandel == === Fondsen en fondsenhandel === *Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Daer worden vermist twee Obligatien|‘Daer worden vermist twee Obligatien, […] [advertentie]’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Egidius Laecher|‘Egidius Laecher, als gestelde Ontfanger, wegens de Ed. Mog. Heeren Staten van Zeeland, […] presenteert by den Stocke in ’t openbaer aen de meest-biedende op Donderdagh dat wesen sal den 26 September 1675, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (26 april 1691) [[Opregte Haarlemsche Courant/1691/Donderdageditie, nummer 17/D’Erfgenamen van wijlen den Heer Hertog van Schomberg|‘D’Erfgenamen van wijlen den Heer Hertog van Schomberg doen te weten en maken bekent, […] [advertentie]’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (20 augustus 1733) [[Amsterdamsche Courant/1733/Nummer 100/Notificeert Willem Schepers|‘Notificeert Willem Schepers Ontfanger Generael van het Ed. Mog. Collegie ter Admiraliteyt op de Maase, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (20 augustus 1733) [[Amsterdamsche Courant/1733/Nummer 100/Samuel van Breda Jacobsz. en Pieter Kerkhoven|‘Samuel van Breda Jacobsz. en Pieter Kerkhoven, Makelaers, zullen op Maendag den 24 Augustus, t’Amsterdam […] verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Werd by dezen geadverteert|‘Werd by dezen geadverteert, dat […] op den 11 April 1741 en volgende dagen, zullen werden afgelost de navolgende Generaliteyts Obligatien, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (4 mei 1758) [[Amsterdamsche Courant/1758/Nummer 53/Amsterdam den 2 May|‘Amsterdam den 2 May’, alinea 2]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (4 mei 1758) [[Amsterdamsche Courant/1758/Nummer 53/Op Saturdag den 6 Mey|‘Op Saturdag den 6 Mey […] zullen de Executeurs van den Testamente van wylen den Heer Leonard en Juffrouwen Sara en Geertruyd Noblet […] te Haarlem in publyke veylinge verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/H. vander Mey, N. Versteeg, W. vander Sluys en A. Martinus|‘H. vander Mey, N. Versteeg, W. vander Sluys en A. Martinus, Makelaars te Rotterdam, zullen op Dingsdag den 20 January 1767 […] verkoopen, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (6 oktober 1769) [[Opregte Groninger Courant/1769/Nummer 80/Word mits dezen geadverteerd|‘Word mits dezen aan alle Houders van de obligatien, ten lasten van de Koninglyke Deensche tollen, […] geadverteerd, […] [advertentie]’]], ''Opregte Groninger Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Amsterdam den eersten February (2)|‘Amsterdam den eersten February’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Londen den 7 April|‘Londen den 7 April’, alinea 5]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/De Respective Houders der Obligatien|‘De Respective Houders der Obligatien, ten Lasten H. K. K. en Apost. Majesteit, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 augustus 1782) [[Diemer of Watergraafsmeersche Courant/1782/Nummer 93/De Actien van de O. I. Comp.|‘De Actien van de O. I. Comp. […]’]], ''Diemer of Watergraafsmeersche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (5 augustus 1782) [[Diemer of Watergraafsmeersche Courant/1782/Nummer 93/Cours der Fransche Effecten te Parys|‘Cours der Fransche Effecten te Parys, […]’]], ''Diemer of Watergraafsmeersche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Groot-Britanniën|‘Groot-Britanniën’, alinea 9]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Wordt geadverteerd|‘Wordt geadverteerd, dat na den eersten February aanstaande […] ten Comptoire van de Heeren R. en T. de Smeth te Amsterdam, zullen worden betaald […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (2 juli 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 79/Cours der Fransche Effecten|‘Cours der Fransche Effecten te Parys den 25 Juny 1784. […]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (2 juli 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 79/De Actien van de O. I. C.|‘De Actien van de O. I. C. […]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (2 juli 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 79/J. Kwix, H. van der Bergh, J. Bonté, H. Hoefkens en H. Westhoff|‘J. Kwix, H. van der Bergh, J. Bonté, H. Hoefkens en H. Westhoff, Makelaars, zullen op Maandag den 5 July […] Verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/A. de Lange en Pieter Eyl|‘A. de Lange en Pieter Eyl, Makelaars, zullen op Maandag den 20 December […] Verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Ten Comptoire van Marcus van Arp en Comp. (1)|‘Ten Comptoire van Marcus van Arp en Comp., […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Ten Comptoire van Marcus van Arp en Comp. (2)|‘Ten Comptoire van Marcus van Arp en Comp., […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/Cornelis Mastrigt|‘Cornelis Mastrigt, Makelaar te Rotterdam, zal op Dingsdag den 29 November 1785 […] verkoopen, een liquide party obligatien, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (25 september 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/Londen den 19 September|‘Londen den 19 September’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (25 September 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/Word geadverteerd (3)|‘Word geadverteerd, dat ten Comptoire van Mr. Quiryn van Stryen […] zullen worden afgelost de Ordinaris Obligatien, […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (25 september 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/Jacob Freni, Abraham van Ketwich, Jan Hendrik Luning en Gerrit Willem van Ophoven|‘Jacob Freni, Abraham van Ketwich, Jan Hendrik Luning en Gerrit Willem van Ophoven, Makelaars, zullen op Heden, Maandag den 25 September, te Amsterdam […] verkoopen […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (6 april 1787) [[Leydse Courant/1787/Nummer 42/Directeuren van de Negotiatie op diversche Plantagien in de Colonie van Surinaamen adverteeren|‘Directeuren van de Negotiatie op diversche Plantagien in de Colonie van Surinaamen, opgericht door wylen den Heer Rutgerus Braamcamp, adverteeren […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (6 april 1787) [[Leydse Courant/1787/Nummer 42/De Geïnteresseerdens in de Negotiatie op de Plantagien Oud- en Nieuw Belair en Corisane|‘De Geïnteresseerdens in de Negotiatie op de Plantagien Oud- en Nieuw Belair en Corisane, geleegen in de Colonie van Surinamen, worden geadverteerd, […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/Londen den 17 April|‘Londen den 17 April’, alinea 3]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/Amsterdam den 22 April|‘Amsterdam den 22 April’, alinea 6-8]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/E. W. Rietmeyer, G. Ermelingh, S.Lamher, W. Scheper en J. Hubert|‘E. W. Rietmeyer, G. Ermelingh, S.Lamher, W. Scheper en J. Hubert, Makelaars, zullen op Maandag, den 4 Mai, 1789,[…] t’Amsterdam […] verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (18 juli 1807) [[Koninklijke Courant/Jaargang 1807/Nummer 173/Publieke fondsen|‘Publieke fondsen’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (13 september 1819) [[Leydse Courant/1819/Nummer 110/Prijs-courant der effecten|‘Prijs-courant der effecten’]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/De Heeren Hope en Comp.|‘De Heeren Hope en Comp. adverteren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Met overleg en consent|‘Met overleg en consent van Heeren Commissarissen […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/N. en J. en R. van Staphorst (1)|‘N. en J. en R. van Staphorst adverteren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/N. en J. en R. van Staphorst (2)|‘N. en J. en R. van Staphorst adverteren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/N. en J. en R. van Staphorst, Ketwich en Voombergh en J. B. Stoop|‘N. en J. en R. van Staphorst, Ketwich en Voombergh en J. B. Stoop […] adverteren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Londen den 7 September|‘Londen den 7 September’, alinea 7-8]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Parys den 8 September|‘Parys den 8 September’, alinea 4]], ''Leydse Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Prijs courant der effecten|‘Prijs courant der effecten’]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;4]. *Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Met overleg van Heeren Geautoriseerden|‘Met overleg van Heeren Geautoriseerden in de Negotiatie van ƒ 650,000, opgerigt ten Kantore van de Heeren Coopstad en Rochussen, adverteren de Directeuren […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;4]. *Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Openbare vrijwillige verkooping, bij Opbod, zonder Afslag|‘Openbare vrijwillige verkooping, bij Opbod, zonder Afslag [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;4]. *Anoniem (29 januari 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 13/Londen den 19 Januarij|‘Londen den 19 Januarij’, alinea 2]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (29 januari 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 13/Parijs den 22 Januarij|‘[Parijs] den 22 Januarij’]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 februari 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 16/Londen den 29 Januarij|‘[Londen] den 29 Januarij’, alinea 2]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (5 februari 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 16/Te Nijmegen|‘Te Nijmegen […]’, alinea 2]], ''Leydsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Parijs den 4 julij|‘Parijs den 4 julij’, alinea 6]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;1-2]. *Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Prijzen der effecten te Amsterdam|‘Prijzen der effecten te Amsterdam den 5 julij: […]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Londen den 5 julij|‘Londen den 5 julij’, alinea 30]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/H. C. Voorhoeve en Comp.|‘H. C. Voorhoeve en Comp. adverteren, dat te hunnen Kantore […] wordt gevaceerd tot betaling der coupons, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Jan van der Hoop en Willem Hendrik Dreux|‘Jan van der Hoop en Willem Hendrik Dreux, als Hoofd-Directeuren van de Societeit van Administratie wegens uitgegevene Certificaten […] gevende Schuld van Holland, […] adverteren, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (6 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 97/Amsterdam, den 2 December|‘Amsterdam, den 2 December’]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (20 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 101/Parijs, den 12 December|‘Parijs, den 12 December’, alinea 3]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (27 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 103/Londen, den 20 December|‘Londen, den 20 December’, alinea 3]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (3 januari 1832) [[Leeuwarder Courant/1832/Nummer 1/Parijs, den 24 December|‘Parijs, den 24 December’, alinea 2 en 7]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (1 september 1834) [[Utrechtsche Courant/1834/Nummer 105/Weenen den 22 Augustus|‘Weenen den 22 Augustus’]], ''Utrechtsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (20-21 februari 1853) [[Nederlandsche Staatscourant/1853/Nummer 44/Beurs-berigten|‘Beurs-berigten’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (19 juni 1854) [[Algemeen Handelsblad/1854/Nummer 7027/De bank|‘Parijs, Donderdag 15 Junij. De bank heeft gedurende de laatste 6 maanden goede zaken gedaan; […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/Donderdag der vorige week|‘Donderdag der vorige week is te Parijs eene algemeene vergadering van aandeelhouders der Suëz-kanaal-maatschappij gehouden. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&nbsp;2]. *Anoniem (4 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5326/Finantiele Kroniek|‘Finantiele Kroniek’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&nbsp;1]. *Anoniem (31 januari 1882) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 216/Nummer 26/Londen, 29 Jan. (2)|‘Londen, 29 Jan.’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', p.&nbsp;146. *Anoniem (23 augustus 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1696/Avond-editie/Argentijnsche Staatsschuld|‘Argentijnsche Staatsschuld’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [p.&nbsp;6]. *Anoniem (5 januari 1899) [[Het Vaderland/Jaargang 31/Nummer 4/Volgens het Weekblad voor Incourante Fondsen|‘Volgens het Weekblad voor Incourante Fondsen, zijn door de heeren Broekman & Honders verhandeld: […]’]], ''Het Vaderland'', Tweede blad, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 januari 1899) [[Het Vaderland/Jaargang 31/Nummer 4/Commissiebank, te Amsterdam|‘Commissiebank, te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Tweede blad, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Russische financiën|‘Russische financiën’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/5 pCt. Oblig. Keystone Telephone Cy.|‘5 pCt. Oblig. Keystone Telephone Cy.’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (7 augustus 1908) [[Land en Volk/Jaargang 4/Nummer 185/Openingskoersen van Londen|‘Openingskoersen van Londen (11.13)’]], ''Land en Volk'', Blad A, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (7 augustus 1908) [[Land en Volk/Jaargang 4/Nummer 185/Beursoverzicht|‘Beursoverzicht. Amsterdam, 7 Aug.’]], ''Land en Volk'', Blad A, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (7 oktober 1911) [[De Telegraaf/Jaargang 19/Nummer 6924/Ochtendblad/Argentinië|‘Argentinië’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, p.&nbsp;3. ;Algemeen *Anoniem (6 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 54/Publieke fondsen|‘Publieke fondsen’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (9 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 57/Publieke fondsen|‘Publieke fondsen’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (11 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 59/Publieke fondsen|‘Publieke fondsen’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (12 oktober 1913) [[Het Vaderland/Jaargang 45/Nummer 243/Wekelijksch Overzicht van Geld- en Fondsenmarkt|‘Wekelijksch Overzicht van Geld- en Fondsenmarkt’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, B, [p.&nbsp;2]. ;Amsterdamse effectenbeurs *Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Beursprijs van effecten te Amsterdam den 30 October|‘Beursprijs van effecten te Amsterdam den 30 October’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&nbsp;3]. *Anoniem (29 juli 1914) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 242/Nummer 174/Amsterdamsche effectenbeurs gesloten|‘Amsterdamsche effectenbeurs gesloten’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en ’s-Gravenhage'', Eerste Blad, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (16 juni 1930) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 159/Nummer 139/Beurs|‘Beurs’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;3]. *Anoniem (7 juli 1941) [[Leeuwarder Courant/Jaargang 190/Nummer 157/Beursoverzicht van heden|‘Beursoverzicht van heden’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&nbsp;3]. ;Frankfurter Wertpapierbörse *Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/Beurs van Frankfort|‘Beurs van Frankfort, 25 April (Slotkoersen)’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&nbsp;581]. ;Londense beurs *Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Londensche Beurs|‘Londensche Beurs’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. ;Vereeniging voor den Geld- en Effectenhandel te 's-Gravenhage *Anoniem (7 augustus 1908) [[Land en Volk/Jaargang 4/Nummer 185/Haagsche Beurs|‘Haagsche Beurs’]], ''Land en Volk'', Blad A, [p.&nbsp;2]. ;Wiener Börse *Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/Beurs van Weenen|‘Beurs van Weenen, 25 April’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&nbsp;581]. [[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal economie]] k4r3otjhpo0d8x4dm572war5vmxui4o 104 84502 220469 217638 2026-04-27T09:58:25Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|96|ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>6°. Eén enkel vermogen schijnt er door toe te nemen, t.w. de geslachtsdrift, juist dat, welks einddoel, de voortplanting, het meest in de waagschaal wordt gesteld." {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Invloed der ademhalingsbewegingen op die der iris.''' — De heer {{sc|vigouroux}} heeft waargenomen, dat elke sterke ademhalingsbeweging, 't zij inademing, 't zij uitademing, met eene verwijding van de pupil vergezeld gaat, — en dat dit ook bovendien met elke krachtige spierzamentrekking het geval is, ook zelfs wanneer deze den rhythmus der ademhalingsbewegingen niet verandert. Hieruit zou blijken, dat telkens, wanneer een centrifugale zenuwstroom door het ruggemerg gaat op de hoogte der twee eerste rugzenuwparen, een deel van dien stroom afgeleid wordt op zenuwdraden voor de pupil, welke uit deze zenuwstammen ontspringen, en alzoo de straalsgewijze vezelen der iris doet zamentrekken. Gelijk men weet, gaat de zamentrekking van de binnenste regte oogspier vergezeld van verwijding der pupil. Dit heeft niet plaats bij de andere spieren van het oog en der oogleden, evenmin als bij de spieren, die takken ontvangen van den ''n. facialis'' en van de beweegzenuwen van het vijfde paar hersenzenuwen. Maar het derde paar hersenzenuwen is dan ook het eenige onder al de genoemde zenuwen, dat aan zijn oorsprong verbindingen bezit met de pupilstreek van het oog. Een der meest belangwekkende van dergelijke associatie-verschijnselen is dat, wat door {{sc|brown-séquard}} is opgemerkt, namelijk, dat aan elke inademing eene verzwakking of een oogenblikkelijke stilstand der hartbeweging beantwoordt, zoodat het schijnt, dat bij elke inademing een gedeelte van den zenuwstroom, die voor de inademingsspieren bestemd is, op den ''nervus vagus'' wordt afgeleid. {{sc|Claude bernard}} heeft de pupil zich zien verwijden onder den invloed van pijn. Welligt komt hier de verandering der ademhaling bij elke pijn in het spel. Overigens is het zeker, dat er een invloed van de centripetale zenuwen op de zenuwen der pupil bestaat, getuigen de proeven van {{sc|chauveau}} op de cilio-spinaalstreek en de verwijding der pupil hij zekere pathologische toestanden, b.v. de aanwezigheid van wormen in het darmkanaal. Bij eenige menschen zijn de bewegingen der iris willekeurig. Werkt de wil hier onmiddellijk of door tusschenkomst van eenige spierbeweging? (''Compt.rend''., Tom. LVII, pag. 581). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> qxtblf6yqjcu2tfgy1y58qqqo4zbrw0 104 84503 220468 217639 2026-04-27T09:56:05Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|95}}</noinclude>den damp van iodium op eenig papier wat langer laat werken dan dit voor de proeven van {{sc|niepce}} noodig is, men daarop een aanslag verkrijgt, die door ongelijkheid van tinten de minste physische verandering, welke de oppervlakte van het papier heeft ondergaan, zeer duidelijk zigtbaar maakt. Wat men b.v. met eene nieuwe en drooge veeren of stalen pen op papier heeft geschreven, wordt duidelijk leesbaar, nadat dit aan iodiumdamp is blootgesteld geweest. Plaatsen op papier, waar dit is gekrabt of gewasschen geworden om iets uit te wisschen, worden op dezelfde wijze volkomen zigthaar; somwijlen komen zelfs de uitgewischte letters of cijfers op nieuw daarbij te voorschijn. Zelfs de vlekken, voor het oog anders volkomen onzigtbaar, die voortgebragt zijn door de aanraking van het papier met den vinger, wanneer deze niet vooraf met eene alkalische vloeistof gewasschen en dus vetvrij is gemaakt, worden op deze wijze aan het licht gebragt. Als de vinger daarbij slechts op het papier gedrukt is geworden en niet daarover gegleden heeft, dan geven de iodiumteekeningen met eene verbazende getrouwheid de afbeelding der papillae van den vinger. Daar deze van den eenen persoon tot den anderen zeer verschillen, zou men dit herkenningsmiddel in sommige gevallen kunnen bezigen om een bewijs te verkrijgen of althans eene aanwijzing der identiteit van den persoon, die eenig papier op deze wijze behandeld had. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Gevolgen van huwelijken tusschen bloedverwanten, enz''' — "De feiten" — dus lezen wij in de ''Comptes rendus de l' Académie des Sciences'', (Tom. LVII, pag. 512) — "vermeld door den heer {{sc|guipon}} in zijn opstel »over de gevolgen der bloedverwantschap, van de syphilis en van de dronkenschap in eene en dezelfde familie opgemerkt," en door hem zeer zorgvuldig waargenomen, hebben hem tot de volgende conclusiën geleid: 1°. De bloedverwantschap oefent eene neêrdrukkende werking op de levenskracht uit, en vooral op de reproductie of instandhouding der soort. 2°. Zoo de onvruchtbaarheid niet waargenomen wordt bij de bloedverwanten, neemt men haar toch waar bij hunne nakomelingen. 3°. De bloedverwantschap doet de dierlijke verrigtingen en de zintuigen zelve aan, zooals het gehoor, de spraak, zoo als verschillende waarnemers hebben bewezen, gelijk ook het gezigt, zooals aangetoond wordt door de door mij waargenomen feiten na andere door anderen opgemerkte gevallen. 4°. Ondersteund door oorzaken, die met haar in de uitwerkselen eenige overeenkomst bezitten, kan zij diep ingrijpende stoornissen der innervatie veroorzaken, zooals verlamming en van zelf ontstaande versterving. 5°. De verstandelijke vermogens kunnen aan deze ontaarding deel nemen, en onnoozelheid of een zekere graad van idiotismus kan daaruit voortspruiten.<noinclude></noinclude> 8vglcpcrex2qw1jjmq3qk0maonvjcur 104 84504 220467 217640 2026-04-27T09:53:52Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|94|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>gezondheid der werklieden, daar het niet, als dat van gas of olie, veel zuurstof verbruikt en daarvoor koolzuur in de plaats geeft en veel warmte ontwikkelt, of misschien wel juist daardoor, heeft men nog bemerkt, dat bij gelijken prijs het elektrische licht den arbeid der werklieden in denzelfden tijd van 15 tat 20 procent grooter deed worden. (''Les Mondes'', II, p. 121). Ook is dezer dagen een belangrijk rapport bekend geworden, door den ''Directeur du service des phares'', den heer {{Sc|reynaud}}, gerigt aan den minister van handel, landbouw en openbare werken in Frankrijk, welk rapport door de commissie voor de kustlichten te Parijs na een rijp onderzoek ten volle is goedgekeurd. Het bevat de uitkomsten van proefnemingen, gedaan met een magneto-elektrisch werktuig van 56 magneten in zeven schijven of kransen gerangschikt. Het maximum der werking werd verkregen als de daaraan verbonden stoommachine aan de inductorschijven eene snelheid van 350 à 400 omgangen per minuut gaf, waarbij het licht, tusschen de koolspitsen ontwikkeld, gemiddeld gelijk was aan dat van 180 à 190 carcellampen. De uitkomsten, waartoe de berigtgever geraakt in dit rapport, dat wij hier niet in zijn geheel kunnen overnemen (het is onder anderen te vinden in ''les Mondes'', I, p. 692) zijn zeer gunstig voor de toepassing van het elektrisch licht voor kustlichten. Het blijkt daaruit, dat de jaarlijksche onderhoudskosten voor een kustlicht van de eerste klasse bij het gebruik van dit licht 29 %, hooger zouden zijn dan de gewone bij het gebruik van olielampen, maar dat de lichtkracht daardoor ook vervijfvoudigd zou worden. Bij heldere lucht zou deze meerdere kracht geen aanmerkelijk voordeel opleveren, maar bij nevelachtig weder wel, en dan een zeer groot. Bij dikke mist, zoo dik dat hij zelfs dit licht belet op genoegzamen afstand zigtbaar te zijn, zoude het daarbij werkende stoomwerktuig kunnen gebezigd worden om hoorbare signalen te geven, veel verder dragende dan de gewoonlijk gebruikte klokken. De minister heeft, ten gevolge van dit rapport, den aankoop gelast van twee magneto-elektrische werktuigen, die binnen kort zullen geplaatst worden op den lichttoren van kaap ''la Hève''. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Iodiumdamp als herkenningsmiddel voor vervalsching van geschriften.''' — Voor vele jaren reeds heeft {{sc|niepce de st. victor}}, de zoon van den medeuitvinder der daguerreotypie, aangetoond, dat, wanneer men een bedrukt of beschreven papier aan den damp van iodium of zwavel blootstelt, deze damp zich veel sterker condenseert op de zwarte dan op de witte gedeelten daarvan, zoodat men hierdoor b. v. van gravuren afdrukken maken kan op gestijfseld papier, als men iodium, of op eene zilveren plaat, als men zwavel heeft gebezigd. De heer {{sc|coulier}} berigt thans (''les Mondes'', II, pag. 170), dat wanneer men<noinclude></noinclude> dehk2rtmabmf0lkqrjwanpx2ub95i8u 104 84505 220466 217641 2026-04-27T09:51:36Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|93}}</noinclude>1) Dat veel meer vloeistoffen dan men tot nog toe dacht met behoorlijke voorzorgen in meerdere of mindere mate, dat is met meer of minder gemak en bij eenen verschillenden duur der droppels, het verschijnsel kunnen vertoonen. Water b. v., vertoont het ook, wanneer men een druppel daarvan, aan een glazen staafje hangend, voorzigtig op de oppervlakte niet vallen laat, maar plaatst. 2) De druppels raken de oppervlakte niet, waarop zij rusten. Dit blijkt ten eerste daaruit, dat een druppel zuivere alkohol daarbij de kleur niet overneemt van eene hoeveelheid vrij sterke iodiumtinctuur en ten tweede uit de holte, die men bij teruggekaatst licht in de oppervlakte der vloeistof ziet onder den druppel. 3) Gewoonlijk wordt een druppel niet in eens door de vloeistof geabsorbeerd, maar in verscheidene malen. Na elke gedeeltelijke opslorping wordt een deel van den druppel in de hoogte geworpen en vormt nieuwe, kleinere druppels, die dikwijls op nieuw hetzelfde verschijnsel vertoonen. Ongeveer hetzelfde geschiedt ook dikwijls, als twee druppels elkaar ontmoeten en gedeeltelijk te zamen vloeijen. 4) Wanneer men eene vloeistof met eene laag van eene andere van geringere digtheid bedekt, dan vormen zich in deze laatste de druppels der eerste veel gemakkelijker, zijn grooter te verkrijgen en duren langer. Het langst duren die van zwavelkoolstof onder water; het grootst zijn die van water onder benzine. Deze laatste vertoonen ook het onder no. 3 beschreven verschijnsel het fraaist; de opslorping geschiedt dikwijls in vijf à zes malen. Men kan daarmede ook het verschijnsel omgekeerd vertoonen, dat is, de ligtste vloeistof druppels doen vormen onder hare eigene oppervlakte. 5) Gassen vertoonen in zekere mate hetzelfde verschijnsel als vloeistoffen. Als luchthoudend water langzaam verhit wordt, dan stijgen er kleine luchtbellen daaruit op, die, aan de oppervlakte der vloeistof aangekomen, al de bijzonderheden vertoonen, welke boven van de druppels zijn beschreven. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het elektrisch licht in leigroeven en voor kustlicht.''' — Een der best gelukte en naar het schijnt voor het vervolg meest belangrijke toepassingen van het elektrisch licht, door magneto-elektrische werktuigen ontwikkeld, is die, welke het voor weinig tijd heeft gevonden in de leigroeven bij Angers in Frankrijk. Gedurende zeventien dagen en nachten heeft dit licht aldaar eene zaal van tachtig meters lang en veertig breed verlicht, op eene wijze die niets te wenschen overliet, zonder tusschenpozen en zonder een oogenblik mislukking of oponthoud. Nevens den gunstigen invloed, dien dit licht uitoefent op de<noinclude></noinclude> f5z5oawbr2jn5tvvgsvboxexcrt7wat 104 84506 220465 217644 2026-04-27T09:49:37Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|92|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>achterlijf is een soort van lange cylinder, die zeer bewegelijk is, met sabelvormige aanhangselen, en waaraan in eene uitpuiling aan de rugzijde het hart waarneembaar is. Reeds het onderzoek der mannetjes wijst echter de verwantschap met ''Bopyrus'' aan. Even als bij dezen zijn zij betrekkelijk zeer klein, slechts 0,8 millim. lang, en leven zij bijna parasitisch op de veel grootere wijfjes. Deze mannetjes vertoonen echter nog duidelijk eenen geleden thorax en abdomen met rudimentaire pootjes en de kop draagt kleine sprietjes. Werkelijk hebben dan ook de larven van dit dier, even als die van Bopyrus, al de kenmerken van isopoden, In dien toestand bezitten zij oogen, kaken, sprieten, pootjes ter voortbeweging, met een woord, zij zijn veel volkomener gevormd dan de geheel ontwikkelde wijfjes, die bijna niet anders dan voorttelingsorganen zijn geworden. (''Arch. f. Naturges.'', 1862, p. 10). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Aard van den suiker in honig.''' — Op uitnoodiging van den heer {{sc|kraut}} voederde de heer dr. {{sc|kemper}} te Bissendorff bijen uitsluitend met druivensuiker, zooals deze in den handel voorkomt. De verkregen honig smaakte veel minder zoet dan gewoonlijk en bleek bij het onderzoek geen spoor van geinverteerde suiker noch van rietsuiker te bevatten, maar alleen regts draaijende druivensuiker. Honig van bijen, die vrij op de heide geaast hadden, bevatte daarentegen alleen geinverteerde suiker, d. i. regtsdraaijende druivensuiker en linksdraaijende vruchtensuiker in gelijke atomen. In Cubahonig werd behalve geinverteerde suiker regtsdraaijende druivensuiker in gering overwigt aangetroffen. In geen van beiden was een spoor van rietsuiker bevat. In verband met {{sc|buignet}}'s onderzoekingen over den in vruchten voorkomenden suiker, besluit {{sc|kraut}} hieruit, dat de bijen het vermogen niet hebben den aard van de suiker, die zij verzamelen en tot honig verwerken, te veranderen, tenzij zij welligt de verzamelde rietsuiker door splitsing in regtsdraaijende vruchtensuiker omzetten. (''Zeits. f. Chemie u. Pharm''., 1863, daaruit in ''Polyt. Journ.'', CLIX, p. 158). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Spheroïdaalstaat van vloeistoffen zonder verwarming.''' — Het is lang bekend, dat sommige vloeibare stoffen en daaronder vooral de alkoholische, als men een weinig daarvan vallen laat op de oppervlakte eener massa van dezelfde vloeistof, druppels vormen, die nog eenige oogenblikken op die oppervlakte heen en weder kunnen rollen zonder geabsorbeerd te worden. De heer {{Sc|stanislas meunier}} heeft dit verschijnsel nader onderzocht en hiervan berigt gegeven aan de ''Académie des Sciences'' in hare zitting van den 17 Aug. l.l. Hij heeft daarbij bevonden:<noinclude></noinclude> c3y5865dr1jppae0ptjkz0l0hs9bfyr 104 84507 220464 217643 2026-04-27T09:46:26Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|91}}</noinclude>van wijnsteenzuur koper en potasch reduceert, gisting ondergaat onder den invloed van biergist en daarbij koolzuur en alkohol geeft. Deze stof is echter in zeer geringe hoeveelheid in de slangenhuid voorhanden. (''l' Institut'', 1863, p. 266){{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Chlorophyl-vorming door warmte.''' — Tot voor betrekkelijk korten tijd meende men, dat voor de vorming van het chlorophyl in planten de invloed van het licht een volstrekt vereischte is. Wel is waar kende men verscheidene gevallen, waarin plantendeelen tot op eene zekere diepte groen gekleurd waren, doch deze lieten zich verklaren, eensdeels door de doorschijnendheid der plantenweefsels zelve, anderdeels door de omstandigheid, dat de eenmaal door het licht opgewekte scheikundige veranderingen zich bij de stofwisseling van de oppervlakte naar de diepte voortplanten. Het schijnt echter, dat in zeldzame gevallen werkelijk chlorophylvorming, alleen onder den invloed van warmte, kan tot stand komen. {{sc|Sachs}} (''Lotos'', IX, 1839, p. 6) ontdekte, dat kiemplantjes van ''Pinus pinea'' ook in volkomen duisternis groen werden. {{sc|Mohl}} (''Bot. Zeitung'', 1861, p. 257) overtuigde zich niet alleen van de juistheid van het feit, maar ook van de werkelijke aanwezigheid van chlorophyl in die plantjes, daar zijne oplossing met rood licht fluoresceerde. {{sc|Böhm}} (''Sitzungsber. d. kaìs. Akad''., 1865, XLVII, 2e Abth., p. 349) eindelijk, kweekte deze plantjes eerst in een ijskelder, waar de temperatuur 5—7° R. bedroeg, en zag na drie maanden daaraan geen spoor van groene kleuring, maar toen zij vervolgens in eene duistere ruimte in de warmte werden overgebragt, werden zij groen. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} ''Entoniscus Porcellanae'', '''eene parasitische isopode.''' — Bekend is het, dat het parasitische geslacht ''Bopyrus'' een merkwaardig voorbeeld van teruggaande ontwikkeling aanbiedt. Nog in hoogere mate geldt zulks van een tot dezelfde orde van schaaldieren behoorend diertje, door {{sc|f. müller}} te Desterro in Brazilië ontdekt, hetwelk leeft op een ander schaaldier, eene ''Porcellana'', en daarom door hem ''Entoniscus Porcellanae'' is genoemd. De vrouwelijke ''Entoniscus'', die van 10 tot 15 millim. lang wordt, is besloten in een vliezigen zak, gelegen tusschen de lever, het hart en het darmkanaal der Porcellana. In dien toestand gelijkt dit wezen in niets op een isopode. Zijn kop, met windingen als die van menschelijke hersenen aan de oppervlakte, heeft niets van dien van andere schaaldieren. Er zijn noch oogen, noch kaken, noch sprieten daaraan, maar binnen in dien zonderlingen kop bevindt zich de maag. De thorax is een ongelede buis met groote vliezige aanhangselen, binnen welke zich de eieren ontwikkelen; het<noinclude></noinclude> 0ri00ntrby4fnoye966ctbslnybuh9s 104 84508 220463 217645 2026-04-27T09:42:29Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||ALBUM DER NATUUR.|91}}</noinclude>'''Grondijs in zee.''' — Over het ontstaan van grondijs in rivieren is veel geschreven. Minder bekend is het, dat het zich ook in de zee vormt. Volgens de waarnemingen van {{sc|edlund}}, in het Cattegat en de Bothnische golf, zoude de zee zelfs zeer zelden bevriezen door ijsvorming aan de oppervlakte. Gewoonlijk zoude het ijs op eene zekere diepte ontstaan als kleine dunne plaatjes, van onderscheiden grootte en dikte, die in ontelbare menigte naar boven aan de oppervlakte stijgen, waar zij zich opeenstapelen om, wanneer de zee tot genoegzame rust is gekomen, zich tot eene zamenhangende, ruwe korst te vereenigen. Deze opeenstapeling van grondijs gaat zoo snel, dat, dikwijls binnen den tijd van een half uur, een schuit daardoor kan worden opgesloten of althans slechts met groote moeite daaruit worden bevrijd, Ook haasten zich de visschers de haven te bereiken, zoodra zij deze ijsplaatjes bemerken. Deze plaatjes zijn min of meer rondachtig, hebben eenen diameter van een tot vijf duimen en zijn zelden meer dan twee lijnen dik. Zij vormen zich op eene diepte, die verschilt van twee tot acht voeten. Wanneer zij bij stil weder naar boven komen, is het, alsof een nevel of rook opstijgt. Langs de kust, waar het water niet meer dan twee tot zes voet diep is, vormt zich het ijs aan de oppervlakte even als in meeren en is dan glad als een spiegel. {{sc|Chydenius}}, die deel nam aan de expeditie naar Spitsbergen in 1861, zag het bevriezen van de zee door grondijsvorming op dezelfde wijze binnen een half uur plaats grijpen. Soms ziet men op eene diepte van acht voeten het zeewier en de steenen van den bodem als met rijp bedekt. Het zeewater heeft zijn pent van grootste digtheid hij ongeveer —4°, terwijl zijn vriespunt —2°5 is. Zoo verklaart het zich gereedelijk, waarom in het zeewater de bevriezing op eenigen afstand van de oppervlakte kan ontstaan, zonder dat tot vorming van het grondijs hier eene beweging van het water vereischt wordt, gelijk in de rivieren. Deze eigenschap van het zeewater kan welligt bijdragen tot verklaring van den sterken aangroei in vertikale rigting der ijsbergen in de poolzeeën. (''Biblioth. univ''., 1863, No. 67, p. 240). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Cellulose in de huid van slangen.''' — Reeds wist men, dat in de huidbekleedselen van verschillende lagere dieren eene zelfstandigheid voorkomt, die groote analogie heeft, zoo niet identisch is met de cellulose der planten. {{sc|Luca}} deelde nu onlangs (zitting van 24 Augustus) aan de Fransche akademie mede, dat het hem gelukt is uit de huid van slangen, na voorafgaande verwijdering van het grootste deel der proteine-stoffen door behandeling met potasch en met zwavelzuur, eene stof af te scheiden, die, even als cellulose‚ oplosbaar is in koper-ammoniak, zich in glucose omzet, het koperoxyd in de oplossing<noinclude></noinclude> ho753a61flbjrjagnq2i3ep2hl160yk 104 84509 220462 217646 2026-04-27T09:40:16Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr|2}} {{C|{{x-larger|{{sp|WETENSCHAPPELIJK BIJBLA}}D.}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}} {{dhr|2}} '''Parallaxis der zon.'''—Het is bekend, dat er sedert eenigen tijd twijfelingen ontstaan waren aangaande de juistheid van de parallaxis der zon, t.w. 8°57, door {{sc|encke}} berekend uit de waarnemingen van den overgang van 1769 over de zonneschijf. {{sc|Le verrier}} had reeds in 1861 uit de bewegingen van Mars, Venus en de aarde berekend, dat dit cijfer 8°,95 moest bedragen om rekenschap van de waarnemingen te geven. Eenigen tijd later had {{sc|foucault}} op eene vernuftige wijze door middel van een snel draaijenden spiegel de snelheid van het licht bepaald en daaruit, in verband met den bekenden tijd, dien het licht behoeft om van de zon de aarde te bereiken, het gevolg afgeleid, dat de zon ongeveer {{smaller|{{frac|1|30}}}}, minder ver van de aarde verwijderd is, met andere woorden, eene in gelijke verhouding iets grootere parallaxis heeft, dan tot dusverre was aangenomen. Deze langs middellijken weg verkregen uitkomsten zijn thans op meer regtstreeksche wijze bevestigd geworden, namelijk door vergelijking der waarnemingen van de planeet Mars, verrigt op van elkander verwijderde plaatsen der aarde. Reeds had {{sc|airy}} in 1857 er de aandacht op gevestigd, dat gedurende den zomer van 1862 deze planeet daartoe eene buitengewoon gunstige stelling had. {{sc|Stone}}, eerste assistent aan het observatorium te Greenwich, leidt nu uit de vergelijking van 22 corresponderende waarnemingen door {{sc|ellery}} te Williamstown in Nieuw-Holland en die te Greenwich af, dat de parallaxis der zon 8°,932 bedraagt, met eene waarschijnlijke fout van ± 0°,032. {{sc|winnecke}} heeft ook reeds de waarnemingen te Pulkowa vergeleken met die van {{sc|maclear}} aan de Kaap de Goede Hoop, en zijne gemiddelde uitkomst voor 13 corresponderende avonden van waarneming is eene parallaxis van 8°,964. Nog heeft men de berekening te verwachten der uitkomsten van dergelijke corresponderende waarnemingen, verrigt door {{sc|moesta}} te Sant Jago in Chili en {{sc|schumacher}} te Altona, doch reeds nu mag men als hoogst waarschijnlijk aannemen, dat de ware parallaxis der zon weinig van het door {{sc|le verrier}} aangenomen cijfer verschilt. Het is duidelijk, dat met deze vergrooting van de parallaxis der zon alle absolute waarden in ons zonnestelsel eene evenredige vermindering behooren te ondergaan. (''Bibloth. univ''., ''Arch, géner''., 1863, p. 302). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}}<noinclude>{{rh|{{gap|2em}}1863.||12{{gap|2em}}}}</noinclude> d1v79xqzt84p21ss9dgg9abx0rb37fu 104 84510 220461 217647 2026-04-27T08:42:54Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|88|ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>een ader van magneetijzersteen ontdekt, die de rijkste belooft te worden van alle tot nog toe bekende bronnen van natuurlijke magneten. De heer {{sc|berg}}, wien de ijzermijn toebehoort, waarin deze vondst heeft plaats gehad, hoopt daaruit alle kabinetten in Europa te kunnen voorzien. Hij heeft er reeds stukken tot van 168 kilogram gewigt uit verkregen. Prof. {{sc|dove}} te Berlijn bezit er reeds een van 28,5 kilogrammen. De prijs van deze magneten wisselt naar de grootte af van f 0.40 tot f 1.50 per kilogram. (''Les mondes'', II, pag. 57). Wij laten hier de volmaakt onbeteekenende opgaven aangaande de kracht dezer magneten weg, die in het boven aangehaalde tijdschrift voorkomen. Als ze wezenlijk sterker zijn dan de tot nog toe gevondene, gelijk de heer {{sc|berg}} schijnt te gelooven, of althans even sterk, en het daarenboven mogelijk zal zijn om zeer groote massa's aan een stuk op te brengen, dan kan deze ontdekking eenig belang verkrijgen. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Nieuwe bron van phosphorus.''' — Naar luid van een berigt in het ''Practical mechanics Journal'', CLXXXVI, p. 164, wordt tegenwoordig te Londen in groote hoeveelheden een nieuw mineraal van Sombrero, een der Antillische eilanden, aangevoerd, dat naar zijnen oorsprong ''Sombreriet'' genoemd wordt. Het bevat 65 procent phosphorzure kaik, 17 procent phosphorzure aluinaarde, 18 procent water en kan dus met voordeel op phosphorus verwerkt worden. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het verkrijgen van standvastige warmtegraden.''' — De heer {{sc|alluard}} stelt voor om hiertoe het bekende feit der onveranderlijkheid van de temperatuur eener kokende vloeistof aan te wenden op eene eenigzins verbeterde wijze. Hij besluit dit vocht in eenen ketel van geschikten vorm, die met een koelslang in verbinding staat, waaruit het verdampte vocht weder in den ketel terugkeert. Op deze wijze kan hij mengsels van allerlei vochten bezigen en dus temperaturen verkrijgen, die van 34,4 C., het kookpunt van zwavelaether, klimmen tot het kookpunt van water en daarboven. Om de keus te vergemakkelijken heeft hij de kookpunten van een aantal mengsels in verschillende verhoudingen van verschillende vloeistoffen in eene tabel zamengebragt. (''Les mondes'', II, p. 138). {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> hyeb39sji823rk8nt52be523gtd8dkr 104 84511 220459 217648 2026-04-27T08:40:44Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|87}}</noinclude>opgeleverd, die wat minder glanzig is dan die van den ''Bombyx mori'', maar veel sterker en een weinig dikker; zij liet zich ook even gemakkelijk af haspelen. De rupsen moeten van haar uitkomen uit de eijeren tot op het oogenblik dat zij gaan spinnen ongeveer 50 à 60 dagen gevoed worden; zij hebben omtrent 8 dagen noodig om hare cocon te voltooijen, en eerst 30 of 35 dagen daarna komt de vlinder uit; het eijerleggen heeft vier dagen na het uitkomen uit de cocon plaats. (''Compt. rend''., Tom. LVII, pag. 315). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Een opmerkelijk voorbeeld van elektrolytische werking.''' — De heer {{Sc|abel}}, scheikundige bij het departement van oorlog, heeft aan de ''Chemical Society'' te Londen, in hare zitting van den 18 Junij l.l., eenige bijzonderheden medegedeeld aangaande veranderingen, die men opgemerkt had in den vorm van Armstrong-projectielen, nadat deze eenigen tijd waren bewaard geworden. Het lood, waarmede het ijzer van deze is bedekt, vertoont namelijk bij sommigen blazen van twee tot vijf centimeters middellijn en een halven centimeter hoog. Worden deze onder water geopend, dan blijken zij bijna zuiver waterstofgas te bevatten, tot op 10 dampkringen verdigt. Er zijn in het arsenaal (te Woolwich?) twee soorten van deze projectielen voorhanden. Bij de eene soort is het lood daaromheen gegoten en wordt slechts door vooraf in het ijzer aangebragte groeven vastgehouden; bij de tweede soort geschiedt dit laatste, doordat het ijzer vooraf zoogenaamd gegalvaniseerd, dat is door indompeling in gesmolten zink met eene dunne laag van dit metaal bedekt is. Alleen van deze laatste vertoonen sommige exemplaren de boven beschreven blazen. Om hun ontstaan te verklaren, herinnert {{sc|abel}} het mengsel van chloorammonium (salammoniakzout) en chloorzink ‚ waarmede de oppervlakte van het zinkbad steeds bedekt wordt gehouden. Dit laatste zout nu kan zelfs door langdurige verhitting tot op eenen warmtegraad, hooger dan dien van gesmolten zink, niet volkomen watervrij worden gemaakt, gelijk A. dit door opzettelijke proefnemingen heeft bewezen. Niets verhindert dus om aan te nemen, dat op enkele plaatsen kleine hoeveelheden van dit zout tusschen de zinklaag en het ijzer bevat zijn, en dat het water, hetwelk zij bevatten, door eene elektrolytische werking tusschen deze beide metalen wordt ontleed. Het zink oxydeert dan en zoo blijft de voorhanden zuurstof gebonden; maar de waterstof wordt vrij en baant zich door de dunne poreuse zinklaag een weg om het veel dikkere lood tot eene blaas te doen opzwellen. (''Intellectual Observer'', September 1863). {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Natuurlijke magneten.''' — In Zweedsch Lapland heeft men voor korten tijd<noinclude></noinclude> 2ah82wnsl0c8fkft9yqs2ad7qpiggaq 104 84512 220453 217649 2026-04-27T06:44:25Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|86|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>in chloroforme (0,05 gramm. op 20 gramm.), 't zij in wijngeest of in water, dat met azijnzuur zuur was gemaakt, op het voorhoofd te leggen. Na de aanwending van de oplossing in chloroforme begonnen na 5 minuten de pupillen zich te verwijden; na 9 minuten was die verwijding volkomen, het gezigt verward, en na een kwartier uur was de huid ontstoken. Na aanwending der wijngeest-oplossing begon de verwijding eerst na verloop van een half uur, en de roodheid en hitte der huid waren naauwelijks bemerkbaar. De aanwending van de zure oplossing had geheel geen gevolg. (''Compt. rend''., Tom. LVII, pag. 327 et 373). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Vergiftige eigenschappen van het thallium.''' — Het nieuwe metaal, thallium, is gebleken een sterk vergif te zijn. De heer {{sc|lamy}} heeft daaromtrent het een en ander aan de ''Académie des Sciences'' medegedeeld. Hij wilde er eene proef mede nemen op twee jonge honden en loste te dien einde 5 grammen zwavelzuur thallium in melk op; de honden proefden er van, doch wilden er niet meer van drinken. Echter verdween de melk, en eenige uren daarna werd een jagthond ziek en stierf twee dagen daarna, nadat den vorigen avond eene hen en zes eenden dood gevonden waren. Ook de jonge hondjes, die maar weinig van de melk geproefd hadden, werden ongesteld en stierven vier dagen daarna. De twee voorname verschijnselen der vergiftiging waren (behalve gebrek aan eetlust, intrekking van den buik enz.) allerhevigste pijn in de buikingewanden, die zich openbaarde met snel elkander opvolgende aanvallen, gelijk aan elektrische schokken, en beving, die gevolgd werd door meer of minder volkomene verlamming der onderste ledematen. Bij al de gestorvene dieren deed het onderzoek door het spectroskoop van de ingewanden en derzelver inhoud, van het spiervleesch, de beenderen, de lever enz., de kenmerkende groene streep van het thallium ten duidelijkste erkennen. (''Compt. rend''., Tom. LVII, pag. 442). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Bombyx Yama-Maï.''' — In Februarij j.l. heeft de ''Jardin d'Acclimatation'' in het Bois de Boulogne vijf grammen eijeren van een Japanschen zijworm ontvangen, die in Japan bekend staat onder den naam van ''Yama-Maï'', dat is ''bergworm''. Den 22 Mei zijn de jonge rupsen begonnen uit te komen; den 16 April waren zij allen geboren. Men heeft ze gevoed met de bladen van den in het ''Bois de Boulogne'' groeijenden eik (''Quercus pedunculata''), waarvan men den groei tot dit oogmerk versneld had, De vijf grammen eijeren hebben 83 rupsen gegeven, waarvan men tusschen den 1 en 23 Junij 77 cocons verkregen heeft. Twaalf dezer cocons zijn afgehaspeld en hebben 2 grammen zijde<noinclude></noinclude> 3hnqdwjhwnj1sj1qjrbvo4rorwrovyc 104 84513 220452 217650 2026-04-27T06:41:08Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|85}}</noinclude>lieden, wier toestand het gebruik van die middelen vereischte. De proeven werden, gedurende 50 minuten dagelijks, drie tot acht dagen lang voortgezet; de urine en het speeksel werden voor en na de proeven onderzocht. Tegenproeven werden genomen door aan dezelfde personen de genoemde middelen langs den gewonen weg toe te dienen. Uit de resultaten dezer proeven volgde het besluit: dat geen der opgenoemde stoffen, zelfs na een bad van twee uren, door de huid wordt opgenomen. Zoo men in aanmerking neemt, dat de opperhuid allerwege doordrongen is met het product der smeerklieren, behalve aan den handpalm en de voetzool, wier huid geene smeerklieren bezit, dan moet men ''à priori'' vermoeden, dat de opperhuid, uitgezonderd op de genoemde plaatsen, voor water ondoordringbaar wezen moet. De heer {{sc|l. parisot}} heeft daaromtrent proeven genomen op lijkjes van kinderen, daar de zeer dunne opperhuid van jonge kinderen zich wel het gemakkelijkst van water zou laten doordringen. Twee lijkjes van kinderen van 12 en 17 dagen werden, wel afgewasschen met warm water en goed afgedroogd, gewogen en dan, met uitzondering van het hoofd, gedurende 24 uren in een waterbad van 10° centigr. gedompeld, waarin het water gestadig ververscht werd. Vervolgens werden zij er uit genomen, zorgvuldig afgedroogd en gewogen. Het eene lijkje woog vóór het bad 2050, het andere 2172 grammen; na het bad was het gewigt van het eerste 5, van het andere 10 grammen toegenomen. Bij beiden was de opperhuid van den handpalm en de voetzool wit en gerimpeld. Nadat zij nu nog 24 uren lang in het laboratorium gelegen hadden, werden zij weder gewogen. Het eerste lijkje had nu door verdamping de opgeslorpte 5 grammen water weder verloren; het andere was twee grammen ligter geworden dan voor het in het bad werd geplaatst. De reden èn van de grootere opneming van water, èn van het grooter waterverlies door verdamping bij het tweede lijkje lag klaarblijkelijk daarin, dat de hals van epidermis ontbloot was. Bij verschillende kinderlijkjes besmeerde {{sc|P}}. voorts de handpalmen en voetzoolen met terpentijn, deed ze daarna in het bad en bevond, dat na 24 uren vertoefs daarin hun gewigt volkomen hetzelfde gebleven was. Overtrok hij daarentegen de genoemde deelen niet met eene voor water ondoordringbare stof, dan waren zij na het bad in gewigt toegenomen. Daaruit besluit {{sc|parisot}}: dat alleen de huid der handpalmen en der voetzoolen water vermag te absorberen. Chloroforme, alkohol en aether lossen het huidsmeer in meer of mindere mate op, en zijn dus in staat de zelfstandigheden, die zij opgelost houden, tot aan de lederhuid te doen doordringen. {{sc|P}}. heeft daaromtrent proeven genomen door stukjes katoen, doortrokken van eene oplossing van atropine 't zij<noinclude></noinclude> pfqn5mhv4flizbgbdjx0nuwby8euzgn 104 84514 220451 217657 2026-04-27T06:26:02Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|84|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>hebben beschouwd. Reeds in eene in 1795 te Göttingen verschenen Dissertatie door {{sc|robert townson}} is hetzelfde op grond van proeven en waarnemingen beweerd. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Verschil in den dragttijd bij schapen van verschillend ras.''' — Algemeen en voorzeker te regt wordt de tijd van de dragt bij zoogdieren als een der gewigtigste soort-kenmerken beschouwd. Wel is waar kan deze bij onze huisdieren eenigzins gewijzigd worden door de omstandigheden. Zoo b.v. draagt, volgens {{sc|mathusius}}, eene merrie, die bij gelijktijdigen arbeid sterk gevoed wordt en waarbij dus eene krachtige stofwisseling plaats grijpt, regelmatig eenen korteren tijd dan eene andere, die weinig werk doet en betrekkelijk minder gevoed wordt. Dat echter de duur van de dragt afhangt van den aard van het ras, zelfs onder volkomen gelijke omstandigheden, was nog niet waargenomen dan in het volgende door {{sc|nathusius}} medegedeelde geval. Zijne waarnemingen betreffen Merino-schapen, die in de tweede helft van de vorige eeuw uit Spanje naar Duitschland werden overgebragt, en Southdowns, die afstammen van de edelste kudden van Engeland. Beide rassen zijn op de plaats der waarneming (Hundisburg) tot de zevende generatie gekomen. De behandeling van beide rassen is in allen opzigte dezelfde. Des zomers weiden zij gemeenschappelijk, den winter brengen zij in denzelfden stal door en ontvangen gelijk voedsel. Jaren lang hebben zelfs beide rassen onder elkander vermengd in dezelfde kudde geleefd. De tijd van het lammeren werpen was bij beiden gelijkmatig van Januarij tot Maart. Desniettegenstaande duurt de dragttijd der Merinos standvastig gemiddeld zes dagen langer dan die der Southdowns. Uit de uitvoerig en in bijzonderheden medegedeelde berekeningen blijkt namelijk, dat de gemiddelde dragttijd op 872 geboorten van Merinos 150,3 dagen, en op 442 geboorten van Southdowns 144,2 dagen bedroeg. Bij kruising der beide rassen werd de dragttijd de gemiddelde van beide dragttijden. Voor 165 halfbloed-schapen bedroeg de dragttijd gemiddeld 146,5 dagen. Werden de vrouwelijke halfbloed-schapen gepaard met mannelijke Southdowns, dan daalde de dragttijd tot 145,4 dagen. ({{sc|Wienland}}'s ''Zoologischer Garten'' 1862 en van daar in ''Archif für Naturgeschichte'' 1863, II, p. 24). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Opslorping door de huid.''' — De heer {{sc|l. parisot}} heeft onderzoekingen aangaande dit punt medegedeeld, die Ref. belangrijk genoeg oordeelt om hier kortelijk te vermelden. Zijne proeven bestonden in het gebruik van baden uit oplossingen en infusiën van cyan-potasch, chloor-potasch, zwavelzuur, ijzer, belladonna, digitalis en rhabarber, en werden aangewend op jonge<noinclude></noinclude> ayytq00fiwxq1jd7c3dndmxrj8y7q6x 104 84515 220450 217658 2026-04-27T06:22:01Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|83}}</noinclude>eenige malen herhalen, totdat de longen gevuld waren. Dan volgde de uitademing door de zamentrekking van de buikspieren en van de daardoor te weeg gebragte zamendrukking der longen. Er was echter reeds twijfel ontstaan aangaande de juistheid dezer verklaring, daar het gebleken was, dat, indien de trachea werd doorgesneden en derhalve het verband met de mondholte verbroken, de ademhaling toch voortging, even als zulks bij zoogdieren het geval is. {{sc|S. weir mitchell}} en {{sc|g.r. morehouse}} hebben nu in de ''Smithsonian Contributions to knowledge'' T. XIII een verslag gegeven van de door hen in het werk gestelde onderzoekingen, waaruit blijkt, dat de ademhaling der schildpadden inderdaad op eene geheel andere wijze geschiedt. Zij hebben bewezen, dat de bewegingen van het tongbeen bij de gewone ademhaling geenerlei invloed hebben. De inademing is het gevolg van de zamentrekking der buikspieren. Deze vormen in den toestand van rust eene diepe uitwendig zigtbare holte ter weerszijde achter het buikschild. Trekken zij zich zamen, dan worden zij plat, dalen neder, trekken de ingewanden naar beneden, en dit doende, verwijden zij de ligchaamsholte, ten gevolge waarvan de lucht door de trachea de longen binnen treedt. De uitademing wordt te weeg gebragt door eene eigendommelijke spier, welke aan vroegere onderzoekers wel niet geheel ontsnapt en als het homologon van een diaphragma beschouwd is, maar door {{sc|mitchell}} en {{sc|morehouse}} het eerst uitvoerig beschreven en in hare werking herkend is. Het is een breede, tweebuikige spier, waarvan een der buiken nagenoeg van de geheele breedte van het voorste, en de andere van het achterste gedeelte van het schild en tevens van het bekken ontspringt. Beide buiken zijn vereenigd door een breede pees, dwars door het midden der buikholte. Tusschen deze spier van voren en het schild van achteren liggen de ingewanden besloten. Trekt zij zich zamen, dan worden de longen gedrukt en de lucht uitgedreven. De ademhaling der schildpadden geschiedt derhalve op eene geheel andere wijze dan bij alle overige in de lucht ademhalende gewervelde dieren. Het opmerkelijkste daarbij is voorzeker, dat de buikspieren, die elders altijd als uitademingsspieren werken, hier daarentegen als inademingsspieren optreden, en dat daarentegen eene spier, welke, zoo niet in haar geheel, dan toch wat haar voorste gedeelte betreft, bij het diaphragma kan worden vergeleken, tot uitademingsspier wordt. Het is een der sprekenste bewijzen voor de ook door vele andere feiten gestaafde stelling: dat morphologisch gelijke d.i. homologe ligchaamsdeelen in functie, d.i. physiologisch, grootelijks verschillen kunnen, Nog verdient aangestipt te worden, dat {{sc|mitchell}} en {{sc|morehouse}} erkennen niet de eersten te zijn, die de buikspieren der schildpadden als inademingsspieren<noinclude></noinclude> iengfnzgzfxiaunzezuri5tnxy9phfw 104 84516 220449 217661 2026-04-27T06:18:25Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|82|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>overeenstemming moet gezocht worden in het nagenoeg geheel ontbreken van wind gedurende het vallen van den hagel. (''l' Institut'', 1863, p. 235). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Scheikundige zamenstelling van het vleeschvocht van visschen.''' — {{sc|Limpricht}} vond daarin, — behalve eiwit, kreatine, melkzuur en eenige zouten, die ook in het vleeschvocht van warmbloedige dieren voorkomen, — taurine, geheel in eigenschappen en zamenstelling met die uit de gal overeenstemmende, en bovendien eene eigene proteïnestof, die hij als een zuur beschouwt en protzuur noemt. Wat de taurine betreft, zoo is deze door {{sc|valenciennes}} en {{sc|fremy}} ook in de spieren van inktvisschen en oesters gevonden. (''Ann. d. Chem. u. Pharm.'', CXXVII, p. 185). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Middel tot bewaring van vleesch.''' — Elk weet, dat men vleesch eenigen tijd voor bederf kan bewaren door het in azijn te leggen. Daardoor wordt het echter uitgetrokken en van eenige zijner voedende bestanddeelen beroofd. {{sc|Runge}} heeft den azijn daarom vervangen door azijndamp en wel op de volgende wijze. Op den bodem eener terrine met goed sluitenden deksel wordt een weinig zeer sterk azijnzuur (zoogenaamde ijsazijn) gegoten, daarover op eenigen afstand eenige houten staafjes en hierop het vleesch, dat men bewaren wil, gelegd. (''Polyt. Journ''., 1865, CLXVIII, p. 468). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Lucht, bevat in de zwemblaas der visschen.''' — {{sc|Armand Moreau}} heeft bevonden, dat de lucht, bevat in de zwemblaas van baarzen, eene veranderlijke zamenstelling heeft, bepaaldelijk wat de hoeveelheid zuurstof aanbelangt. Deze hoeveelheid vermindert namelijk, wanneer de visch door de ademhaling geen zuurstof meer aan de omgevende middenstof ontleenen kan. Bij een baars, die in eene beperkte hoeveelheid water gehouden wordt en ten gevolge van dien den stikkingsdood sterft, is de hoeveelheid zuurstof in de zwemblaas tot 0 gedaald, terwijl zij in den verschen toestand 19 tot 25 proc. bedraagt. (''Compt. rend''., 6 Julij 1863). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Ademhaling der schildpadden.''' — Tot hiertoe meende men, op gezag van {{sc|cuvier, j. muller, milne edwards}} en vele anderen, dat de ademhaling der schildpadden plaats greep ongeveer op de wijze als bij de kikvorschen. Voor de inademing zoude de tongbeentoestel dienen. Door de nederdaling van dezen en tevens van de tong zoude lucht door de neusgaten en de mondholte worden gebragt; dan zoude de neus gesloten worden, en, door opligting van het tongbeen, zoude de lucht uit den mond door de glottis en de trachea naar de longen worden gedreven. Dezelfde bewegingen zouden zich achtereenvolgens<noinclude></noinclude> ipr1vrmjpwfrku0dr25vltqgju9dxh6 104 84517 220448 217662 2026-04-27T06:14:54Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr|2}} {{C|{{x-larger|{{sp|WETENSCHAPPELIJK BIJBLA}}D.}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}} {{dhr|2}} '''Spectra der planeten.''' — {{sc|Secchi}} heeft met eenen kleinen spectroskoop, gevoegd aan eenen grooten aequatorialen kijker van {{sc|merz}}, de spectra van de planeten Jupiter, Saturnus, Venus en Mars onderzocht, voornamelijk met het doel om daaruit te besluiten tot het bestaan van eenen dampkring rondom deze planeten en van zijne zamenstelling. Aan dit onderzoek was een ander voorafgegaan, namelijk van den invloed van den dampkring der aarde op het spectrum. Het was S. daarbij gebleken, dat, al naar gelang de zonnestralen een dikkere dampkringslaag doorgaan, en vooral al naar gelang eene grootere hoeveelheid waterdamp in den dampkring bevat is, de strepen van het spectrum niet alleen eene meer of minder duidelijke verbreeding ondergaan, maar dat er zich ook bijzondere strepen vertoonen, welke vroeger niet zigtbaar. waren. S. besluit uit dit eerste gedeelte van zijn onderzoek, dat het vooral de waterdamp in de atmospheer is, die deze verandering te weeg brengt. Daar hij nu dergelijke spectra van de genoemde planeten waarnam, waarin die strepen, welke hij "atmospherische" noemt, duidelijk herkenbaar waren, zoo leidt hij daaruit de gevolgtrekking af, dat derhalve die planeten niet alleen een dampkring bezitten, maar dat deze ook geheel of voor een deel uit waterdamp moet bestaan. Het spectrum van de maan daarentegen vertoonde hem geen spoor van atmospherische strepen, zoodat het ontbreken of althans de zeer groote ijlheid van den maansdampkring daardoor op nieuw bevestigd werd. (''l' Institut'', 1863, p. 234.) {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Opmerkelijke hagelwolk.''' — Den 3 Julij j.l. nam {{sc|lecoq}} te Clermont eene hagelbui waar, waarbij de hagelsteenen de grootte van hazelnooten hadden. Het opmerkelijke bij deze bui was echter, dat de wolk, waaruit de hagel nederviel, eene netsgewijze gedaante had, met opene mazen, waardoor heen men de hoogere wolkenlaag zien kon. Toen L. nu den volgenden dag de verwoestingen naspoorde, welke de hagelslag had aangerigt, vond hij, dat de plaatsen, waarop de hagel gevallen was, ook een net vormden, zoodat op zeer nabij elkander gelegen punten de aangerigte verwoesting hoogst ongelijk was. De hoofdreden van deze<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1863.}}||{{smaller|11}}{{gap}}}}</noinclude> 619udvrt8ac436seik1ju1v2dy3topb 104 84518 220447 217663 2026-04-27T06:12:22Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|80|ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>7 verschillende koolwaterstof-verbindingen daaruit afgescheiden; zij hebben er nu nog 5 andere in gevonden. Petroleum is dus een mengsel van 12 verschillende dier verbindingen, die zich vooral door hunne meerdere of mindere vlugtigheid van elkaar onderscheiden. De vlugtigste van alle kookt reeds bij 5° C., terwijl de minst vlugtige eerst bij 260° à 265° C. kookt. Is het petroleum uit steenkolen afkomstig of niet? De bovengenoemde onderzoeker en met hem {{sc|elie de beaumont}} meenen van neen. {{sc|regnault}} en {{sc|balard}} hebben in dezelfde zitting der ''Académie'' dit tegengesproken. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Drukking op den bodem van diepe zeeën.''' — Met het doel om te beslissen, of, zooals sommigen meenen, waarlijk enkel dáárdoor telegraafkabels kunnen bedorven worden, heeft men onlangs in het entrepôt van ''Wharfroad'' te Londen met behulp van een zeer sterke hydraulische pers een aantal proeven genomen (''Les Mondes'', II, pag. 8). Een stuk telegraafkabel, zooals die in de Perzische golf is gebruikt, rood koperdraad met eene 1 centimeter dikke laag gutta percha overdekt, werd gedurende een uur in water blootgesteld aan eene drukking, gelijk staande met die van eene kolom zeewater van 2¼ Engelsche mijl of 3621 meters hoog. Na het ophouden dier drukking bleek het geleidingsvermogen van den kabel verbeterd te zijn en vertoonde hij geen spoor van beschadiging. Men zal deze proeven binnen kort herhalen. Om ze beslissend te doen zijn, zal dan de drukking veel langer tijd achtereen moeten werken. Aan dezelfde drukking werden ook blootgesteld eenige goed gekurkte flesschen, sommige gevuld met pale ale en met gemberbier, andere ledig; van een der laatste was de kurk nog ondersteund door een houten cylinder, die op den bodem der flesch rustte. Van alle zonder onderscheid werd de kurk meer of min ingedrukt, zoodat de eerste aangevuld werden, terwijl het bier overigens onveranderd bleef, en de andere, ook de allerlaatst genoemde, geheel met water werden gevuld. Karpers, alen en kreeften, levend in het water gedompeld en aan deze drukking blootgesteld, werden na een uur dood en geheel verstijfd daarin gevonden. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> e0v2d3ig6td9q59ho3jk1d7ppi2ii7t 104 84519 220446 217664 2026-04-27T06:06:30Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|79}}</noinclude>die met de noodige kennis toegerust en zonder vooroordeel zich met die zaak had bezig gehouden. Maar in het voor weinige maanden uitgekomen in vele opzigten verdienstelijke "''Weather Book''" van den admiraal {{sc|fitz roy}} wordt dit instrument onder de meteorologische toestellen naast den barometer en thermometer genoemd en beschreven en aan zijne aanduidingen groote waarde gehecht. Daarin heeft {{sc|ch tomlinson}} (''Philosophical magazine'', XXVI, pag 93) aanleiding gevonden om het stormglas nogmaals naauwlettend te onderzoeken. Hoewel de voorschriften, welke men dienaangaande in oudere boeken vindt, van elkaar in bijzonderheden afwijken, komen zij toch alle hierin overeen, dat kamfer, salpeter en salammoniak met water en alkohol worden vermengd in zulk eene verhouding, dat zij bij gewone temperatuur daarin niet geheel oplossen. Voor een dat in grootere afmeting dan gewoonlijk werd vervaardigd, gebruikte {{sc|tomlinson}} 20. drachmen kamfer, 304 grein salpeter, even zooveel salammoniak, 72 drachmen (in maat) gedestilleerd water, 96 idem wijngeest en 8 droppels kamferolie. Dit alles werd gemengd, in eene uitdampschaal tot 98° F. verwarmd en toen in eene passende flesch gegoten, waarvan de stop nog met een blaas werd overbonden. Een gedeelte der vaste zelfstandigheden blijft nu bij gewone temperatuur onopgelost. Een deel van wat bij de warmte van den dag nog opgelost bleef, scheidt zich des nachts in vasten toestand af. Naarmate het temperatuur-verschil grooter en vooral naarmate de verandering sneller heeft plaats gegrepen, is, even als bij alle kristallisatie, het afgescheidene ruimer in hoeveelheid en minder fraai en fijn gekristalliseerd. Alle veranderingen, die men maanden lang in het mengsel waarneemt, laten zich naar dit beginsel, dus enkel door temperatuur-verandering, volkomen verklaren. Van eenen invloed van andere meteorologische verschijnselen, vooral van windrigting en van den elektrischen toestand des dampkrings, is niets te bespeuren. Jaren geleden is Reft. door eene gezette waarneming van een dergelijk glas tot hetzelfde besluit gekomen. Er is evenwel — dit dient hierbij gezegd voor hem, die door eigen aanschouwing zich hiervan zou willen overtuigen — een zekere tijd en vooral een aanhoudend waarnemen van den toestel en van den thermometer noodig, alvorens men er toe geraakt om alle schijnbaar grillige veranderingen daarin tot deze ééne oorzaak te kunnen terug brengen. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Petroleum.''' — In de zitting van 43 Junij l.l. der ''Académie des Sciences'' te Parijs, hebben {{sc|pelouze}} en {{sc|cahours}} op nieuw onderzoekingen medegedeeld over het Amerikaansche petroleum. In Frankrijk alleen bedraagt het verbruik daarvan reeds 50 à 60,000 liters per dag. Reeds vroeger hadden {{sc|P}}. en {{sc|C}}.<noinclude></noinclude> 1y2wz3zbold1r2krt49xhnez3mglp36 104 84520 220443 217665 2026-04-26T18:21:45Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|78|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>is er geen mangaan in, dan zullen er in denzelfden tijd slechts 5 grammen ontstaan, is er geen zwavel in, 2 grammen, terwijl gebrek aan magnesium of potassium den oogst tot 1 gr., van phosphorus tot 0,5 gr. zal doen dalen. In het algemeen wordt tot eene behoorlijke en overvloedige ontwikkeling van deze schimmelplant de aanwezigheid van een vrij groot aantal enkelvoudige ligchamen vereischt, en wat aanbelangt de koolstof, waterstof en zuurstof, vrij groote hoeveelheden daarvan, van de overige daarentegen kleine, naauwelijks berekenbare, ofschoon zeer nuttige, ja onmisbare hoeveelheden. R. heeft ook op dezelfde schimmelplant proeven genomen omtrent de opslorping van vrije stikstof. Het, ofschoon voorloopig, resultaat was, dat in geen geval de vrije stikstof geabsorbeerd kon worden. {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Kookpunt en vriespunt van vloeistoffen in den spheroïdaalstaat.''' — Reeds eenigen tijd geleden had prof. {{sc|dufour}} te Lausanne aangetoond, dat men druppels water van 18, 12, 6 en 3 m.m. middellijn, in een oliemengsel van gelijk soortelijk gewigt zwevend, tot ver boven het kookpunt en wel naar volgorde tot 130°, 140°, 165°, 178° C. kon verhitten, zonder ze te doen koken. Ook kon het water in dien toestand tot ver beneden het vriespunt, zeer kleine bolletjes tot 20° C. onder 0, verkoeld worden, zonder dat het vast werd. Van het eerste dier beide verschijnselen heeft de heer {{sc|j. f. artur}} (''Cosmos'' XXIII, pag. 118) getracht eene verklaring te geven. Hij zoekt die in de spanning van de buitenste laag der waterdeeltjes van elk bolletje, welke de binnenste zamendrukt en den damp belet zich te vormen. Hij toont aan, dat, indien dit zoo is, de overmaat van spanning boven de dampkringdrukking, overeenkomende met het maximum der temperatuur, waarop de bolletjes kunnen worden verhit zonder te koken, met de middellijn dier bolletjes omgekeerd evenredig moet wezen. Voor de bovengenoemde middellijnen en warmtegraden bevestigt zich deze regel zoo goed, als men het bij eene uit den aard onvolkomene bepaling van beide gegevens verwachten kan. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het stormglas.''' — Zoo noemt men in Engeland, naar het schijnt, veelal het ook bij ons vrij algemeen, maar niet onder één bepaalden naam bekende instrument, bestaande uit eene aan beide einden gesloten glazen buis, die met een doorschijnend vocht en eene niet geheel daarin opgeloste zoutmassa gevuld, in de open lucht vertikaal wordt opgehangen.en dan door de veranderingen in plaats en uitwendig aanzien, welke de zoutkristallen ondergaan, de weersveranderingen vooraf moet aanduiden. Dat het dit niet doet en niet doen kan, werd wel door iedereen geloofd,<noinclude></noinclude> lto588tjgl3u4trccmhjd7rfflukmpl 104 84521 220442 217666 2026-04-26T18:18:46Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|77}}</noinclude>gedrongen om zijne gedachten mede te deelen en te praten. Voorts maakt het werken in zamengeperste lucht mager, dikwijls binnen een zeer korten tijd. Dat overigens de zakuurwerken in zamengeperste lucht langzamer loopen wegens de oxydatie en verdikking der olie, is te verwachten. {{sc|Foley}} deelt eenige bedenkingen mede over het nut van de zwemblaas der visschen en van de luchtzakken der vogels. De visschen en de vogelen, die zich gedurig uit de meer digtere naar de meer ijle lagen van de hen omringende middenstof, en omgekeerd, begeven, zijn aan zeer afwisselende drukking onderworpen. Zij lijden daar echter niet onder, en wel dáárom niet, omdat zij het vermogen bezitten om de drukking op hunne ingewanden en bloedvaten te regelen. Wanneer een visch nederdaalt, drukt hij zich zamen en zijn volume vermindert; tegelijk plat zich zijne zwemblaas af en drukt minder op de bloedvaten. Rijst hij naar boven, dan zet hij zich uit; dit doet ook zijne zwemblaas en deze drukt nu meer op de bloedvaten. Dus blijft de drukking op ingewanden en bloedvaten steeds dezelfde. Bij de vogelen zetten zich evenzoo en met hetzelfde gevolg de luchtzakken uit of vallen te zamen. De visschen, die geene zwemblaas hebben, zooals de makreelen, tonijnen, boniten, zwemmen in horizontale rigting of dalen slechts zeer langzaam naar beneden. De visschen zonder zwemblazen, die op den bodem des waters leven, sterven spoedig, wanneer zij zich in hooger gelegene waterlagen bevinden. (''Du travail dans l'air comprimé. Paris, Baillière'', 1863). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Vegetatie der schimmels.''' — Ref. had gelegenheid om in de zitting der ''Académie des Sciences'' van den 27 Julij jl. {{sc|pasteur}} eene analyse te hooren voorlezen van de onderzoekingen van den heer {{sc|raulin}} te Brest, over het ontstaan van schimmelplanten in kunstmatig daargestelde middenstoffen, en over den invloed van zekere delfstoffelijke grondstoffen op hare ontwikkeling. Hij had zijne proeven tot dusver op slechts ééne schimmelplant, ''Ascophora nigrans'', genomen, maar hield het er voor, dat zijne resultaten ten minste gedeeltelijk gegeneraliseerd konden worden. In dergelijke kunstmatig bereide middenstoffen ging de ontwikkeling der schimmelplanten even goed voorwaarts als in de natuurlijke, en werd niet gestoord dan wanneer een der meest benoodigde elementen begon te ontbreken. Behalve koolstof, waterstof en zuurstof waren de ter ontwikkeling der plant meest nuttige grondstoffen: phosphorus, potassium, magnesium, zwavel, manganium; {{sc|R}}. had die gebezigd in de volgende verbindingen: phosphas ammoniae, carbonas potassae, carbonas magnesiae, sulphas potassae, carbonas manganii. Wanneer een vocht al deze bestanddeelen onthoudt, zal het b.v. 20 grammen ''Ascophora'' voortbrengen;<noinclude></noinclude> rcte08wqdrktkxawck1oqvxm5i5s9ce 104 84522 220440 217667 2026-04-26T18:15:53Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|76|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>aanvankelijk het réactief kleurden, maar daarmede spoedig ophielden, om daarmede op nieuw voort te gaan na in water geweekt te zijn. Hij schrijft dit toe aan het bestaan van nitraten, welke eerst door de werking van reducerende stoffen in de plant in nitriten worden omgezet. (''l'Institut'', 1863, p. 231). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Over het openthoud van den mensch in zamengeperste lucht.''' — Dr. {{sc|a. e. foley}}, aan wien door den heer {{sc|a. castor}}, aannemer van de nieuwe brug te Argenteuil, de zorg voor de gezondheid zijner werklieden toevertrouwd was, heeft over dit onderwerp een werkje uitgegeven, dat den 20 Julij j.l. aan de ''Académie des Sciences'' is aangeboden. (''Compt. rend''., Tom. LVII, pag. 156). — Om de steunpilaren der bruggen in den grond te bevestigen, had {{sc|triger}} eene methode uitgedacht, die met het beste gevolg vele malen is bewerkstelligd. In het bed der rivier worden wijde metalen buizen neergelaten; het water wordt daaruit gedreven en gehouden door gestadigen aanvoer van zaamgeperste lucht, en de werklieden kunnen nu geheel op het drooge in den bodem der rivier graven. Welke zijn nu voor deze de gevolgen van dat oponthoud in zamengeperste lucht? In het begin ontstaat er sterke oorpijn, door den schrijver daaraan toegeschreven, dat de buis van Eustachius de lucht slechts langzaam doorlaat, en dus het trommelvlies sterk ingedrukt wordt voor het evenwigt hersteld is: eene verklaring, waarmede Ref. zich niet vereenigen kan. Bij eene tot drie atmospheren zamengeperste lucht hebben alle geluiden een metaalklank, en, wanneer men spreekt, trilt de basis des schedels. Fluiten kan men niet meer; eenige personen stamelen, andere kunnen sommige syllaben niet uitspreken. Men vermoeit zich minder, heeft minder dorst, maar de eetlust kort spoediger terug; de overmaat van zuurstof, die de weefsels doordringt, brengt eene snellere stofwisseling te weeg. Bij het verlaten der buizen komen de oorpijnen terug en men wordt ligt verkouden, daar de zamenpersing der lucht de temperatuur verhoogt. Soms blijft de werkman na het verlaten der buizen gezond, soms doen zich ziekelijke verschijnselen op, die echter dadelijk wijken, wanneer hij in de zamengeperste lucht terugkeert. Onder die aandoeningen noemt F. bloedvloeijingen en eene ondragelijk brandende jeukte. Maar hetgeen opmerkelijk is, is de localisatie van ziekelijke verschijnselen, bepaaldelijk van pijn, in het orgaan, dat het meest gewerkt heeft. De graver, die met zijn voet op de spade drukt, zal hevige pijn in de strekspieren van het been ontwaren; bij hem, die met het houweel werkt, zullen de spieren van den schouder worden aangedaan, enz. enz. De ingenieurs en opzigters lijden aan zenuwaandoeningen, bepaaldelijk der hersenen. De bloedsomloop in de hersenen wordt versneld, men wordt onwederstaanbaar<noinclude></noinclude> g2v8iagesh03j0q0jga62ynxjonu4y3 104 84523 220439 217668 2026-04-26T18:12:34Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|75}}</noinclude>gedrongen om, wat anderen voor varieteiten of rassen houden, voor oorspronkelijke soorten te verklaren. Sommige zoöologen en botanici, zich op dit standpunt plaatsende, zijn dan ook met volkomen consequentie zoo ver gegaan van in alle de rassen onzer huisdieren en onzer gekweekte gewassen even zoo vele oorspronkelijk geschapen vormen te zien. Onlangs (in de zitting van 6 Julij 1863) deed {{sc|decaisne}} aan de Fransche akademie eene mededeeling, welke tot dit onderwerp in betrekking staat. Zij betrof de variabiliteit der verschillende rassen of soorten van peerenhoomen. Men kent daarvan tegenwoordig een 500-tal. {{sc|Jourdan}} had beweerd, dat deze even zoo vele soorten zouden zijn. {{sc|Decaisne}} komt tot een geheel ander resultaat. Uit proefnemingen, in 1853 aangevangen, toont hij aan, dat peerenboomen, verkregen door zaaijing van het zaad van eene en dezelfde varieteit, aan zoo groote veranderingen onderhevig zijn, dat, indien men niet met hunne afkomst bekend was, men niet aarzelen zoude daarin verschillende soorten te zien. Die veranderingen betreffen alle de deelen der plant, den stam, de bladeren, de bloemen, de grootte en gedaante der vruchten, alsmede den tijd harer rijpheid, Hij besluit daaruit te regt, dat er geen enkele grond bestaat om niet alle rassen van peerenboomen, hoe verschillend ook sommige van elkander zijn, als eene en dezelfde soort te beschouwen. Nog doet hij opmerken, dat deze proeven, zoowel als de vroegere dergelijke door hem in het werk gesteld met soorten van ''Cucurbita'', het bewijs geleverd hebben van de ongegrondheid der bewering, dat de gekweekte planten door zaaijing altijd weder tot den oorspronkelijken vorm der stamsoort zouden terugkeeren. (''Institut'', 1863, p. 211). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Nitriten en nitraten in planten.''' — {{sc|Schönbein}}, uit het feit, dat er, bij elke verdamping van water aan de lucht, ''nitris ammoniae'' gevormd wordt, de gevolgtrekking afleidende, dat er dan ook nitriten of nitraten in de planten moeten worden gevormd, heeft zulks werkelijk door de proef bevestigd gevonden. Hij gebruikte, om dit uit te maken, zijn bekend réactief: geiodureerde stijfsel, aangezuurd met zwavelzuur, en vermengde dit met het waterig extract der plant. De sterkste blaauwe verkleuring verkreeg hij met de bladeren van ''Leontodon taraxacum''. Eene geringere gaven die van ''Lactuca sativa, Senecio vulgaris'' en ''erucaefolius, Laprona communis, Dactylis conglomerata, Plantago major, Mentha piperita, Thymus serpillus''. Bladeren van andere planten, namelijk ''Spinacea oleracea, Datura strammonium, Hyoscyamus niger, Nicotiana tabacum, Helianthus amuns, Papaver somniferum'' bragten eerst na 12 of 24 uren eene verkleuring te weeg. In eenige gevallen, zooals bij ''Lactuca sativa, Urtica dioica'' en anderen, nam hij waar, dat de bladeren<noinclude></noinclude> a3je83plmvpyxgdf48w1ru4dmt210b1 104 84524 220438 217669 2026-04-26T18:09:25Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|74|ALBUM DER NATUOR.|}}</noinclude>staan. Deze indruksels wijzen op eenen voet met drie teenen, waarvan de middelste de langste was. Op eenen grooten afstand achter elk voetspoor, en wel in schuinsche rigting ten opzigte van de middellijn der plaat, bemerkt men nog een spoor, waarvan het moeijelijk te bepalen is, door welk ligchaamsdeel het is voortgebragt. Uit de omstandigheid dat de voetindruksels naast elkander staan, mag men besluiten, dat het dier op beide voeten te gelijk voortgehuppeld is, op de wijze zooals vele vogels dit doen, en zoowel de grootte als de gedaante van de voetindruksels wettigen het vermoeden, dat zij afkomstig zijn van den langstaartigen ''Archaeopteryx lithographicus'' (zie Bijblad 1862, bl. 33 en 83), in welk geval echter de kleine, vierde teen, welke aan den voet van dezen bestaat, geen afdruk zoude hebben achtergelaten. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Vroeger bestaan van den Afrikaanschen olifant op Sicilie.''' — Hieromtrent zijn eenige mededeelingen gedaan door baron {{sc|d'anca}}. Behalve eenige brokstukken van kiezen op verschillende plaatsen gevonden, ontdekte hij bij Palermo, in het bed eener vroegere rivier, elke door de stad vloeide, een regter onderkaak met een volkomen bewaarde kies van ''Elephas africanus''. Op een ander punt in Palermo, dat merkelijk lager gelegen is, werden kiezen van ''Elephas antiquus'' gevonden. {{sc|D'anca}} besluit daaruit, welligt iets voorbarig, dat laatstgenoemde soort vroeger dan de eerste geleefd heeft. (''N. Jahrb. d. Miner''. etc., 1863, p. 346). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Scharniersgewrichten aan den rug en aan het borstbeen bij Glyptodon.''' — {{sc|Serres}} deelde den 11 Mei j.l. aan de Fransche akademie het opmerkelijke feit mede van het bestaan van twee scharniersgewrichten bij ''Glyptodon'', die bij alle thans levende zoogdieren ontbreken. Het eene bevindt zich tusschen den tweeden en den derden rugwervel, het andere tusschen het tweede en het derde stuk van het borstbeen. Men mag aannemen, dat het eerste gewricht het dier in staat stelt zijn kop en hals onder het rugschild terug te trekken, terwijl het tweede eene daaraan beantwoordende buiging van het borstbeen veroorloofde, waardoor de door de eerste beweging voortgebragte vernaauwing der borstkas weder opgeheven werd. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Hebben de peerenboomen één of meer stamsoorten?''' — Twee rigtingen staan tegenwoordig tegen elkander over. Zij, die zich in de eene bewegen, nemen de veranderlijkheid, zij, die de andere volgen, de bestendigheid der soort aan. Voor zoover die bestendigheid zich openbaart in den zich telkens door de generatie herhalenden vorm, worden zij, die haar aannemen, er toe<noinclude></noinclude> m4dq5ep332ibk8wvpknbzmvx2vu1jyg 104 84525 220437 217670 2026-04-26T18:06:30Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr|2}} {{C|{{x-larger|{{sp|WETENSCHAPPELIJK BIJBLA}}D.}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}} {{dhr|2}} '''Jaarlijksche parallaxis der dubbelster ''p'' uit het sterrebeeld Ophiuchus.''' — Uit 47 plaatsbepalingen gedurende de jaren 1858 tot 1862 leidt {{sc|krüger}} af, dat deze parallaxis 0°,162 bedraagt, met eene waarschijnlijke fout van 0°,0071. De afstand van deze dubbelster van onze zon bedraagt derhalve 1.271.700 halve middellijnen der aardbaan en wordt door het licht in ruim 20 jaren afgelegd. De kleinste der sterren staat op ongeveer 30,6 halve middellijnen der aardbaan van de grootste. Daaruit en uit den duur van den omloopstijd der eerste om de tweede berekent {{sc|K}}., dat hare gezamenlijke massa 3,1 maal die van onze zon bedraagt. (''Biblioth. univ. Arch. géner''., 1863, p. 311), {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Invloed van aardbevingen op het water van artesische putten.''' — {{sc|Herve mangon}} meent gevonden te hebben, dat er een verband bestaat tusschen de aardbevingen in Europa en de tijdelijk sterkere troebelheid van het water in den artesischen put van Passy, bij Parijs. Hij leidt zulks af uit zijne van 28 October 1861 tot 31 Maart 1862 dagelijks verrigte bepalingen van de hoeveelheid vaste stof, die in het water bevat was, vergeleken met de lijst der aardbevingen, opgemaakt door {{sc|perrey}}. Het voor het oogenblik in het midden latende, of het waarschijnlijk is dat, — zooals in verscheidene der medegedeelde gevallen verondersteld wordt, — aardbevingen in Griekenland en in zuidelijk Italie hunnen invloed zoo ver zouden uitstrekken, is het echter ligt mogelijk, dat er aan de bewering van {{sc|herve mangon}} eenige waarheid ten grondslag ligt. (''l'Institut'', 1863, p. 206). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Voetsporen in den lithographischen schiefer van Solenhofen.''' — In een ten vorigen jare verschenen geschrift van prof. dr. {{sc|albert oppel}}, ''Palaeontologische Mittheilungen aus dem Museum des kin. Bayer. Staates'', wordt, onder den naam van ''Ichnites lithographicus'' {{sc|opp}}., gewag gemaakt van voetsporen in den lithographischen schiefer van Solenhofen, bestaande uit twee evenwijdig loopende rijen van voetindruksels, die steeds twee aan twee nevens elkander<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1863.}}||{{smaller|10}}{{gap}}}}</noinclude> jopbasisx860k41qt5h70wrxkr3ox70 104 84527 220436 217674 2026-04-26T18:03:26Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|72|ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>in hare zitting van 29 Junij l.l., eene reeks van toestellen aangeboden, bestemd om den optikus te leiden in de keuze van eenen bril, die hij met gerustheid en in alle opzigten aan eenen kort of verzigtige kan aanbevelen. De eerste en de laatste van deze, een optometer en een bril tegen het scheelzien, hebben niets nieuws, ja zijn in sommige opzigten minder goed dan de in ons land tot dezelfde doeleinden gebruikelijke. De drie andere, al belet ons ook de beperktheid van het doel, waartoe zij bestemd zijn, om er uitvoerig over te berigten, verdienen hier eene vermelding, om de belangrijkheid van het beginsel, waarop zij berusten. Het is reeds sedert lang bekend, maar wordt veel te weinig erkend en nog minder in praktijk gebragt, dat de waarde van een bril voor den gebruiker niet alleen van de glazen, maar daarnevens ook afhangt van de juiste keuze der gedaante en grootte van de montering, naar den aangezigtsvorm van hem, die haar gebruiken moet. Dit nu wordt door de bedoelde drie toestellen van {{sc|chevalier}} mogelijk en gemakkelijk gemaakt; de eerste daarvan doet den afstand van het midden der pupillae kennen, de tweede geeft de hoogte aan, waarop het midden der brug van de bril moet geplaatst zijn boven de lijn, die de genoemde punten verbindt, terwijl de derde eindelijk de breedte van het aangezigt meet. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> czdi3rbqe7grragtcrhi5t420oshc2r 104 84528 220435 217676 2026-04-26T18:02:00Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|71}}</noinclude>ander vat met wijde opening. Terwijl het in het laatste geval aanhoudend met meer of minder hevigheid opbruischt, al naar de snelheid waarmede de warmte er aan toegevoerd wordt, ziet men in het eerste het koken slechts bij tusschenpozen, en dan met heftige stooten geschieden. Reeds vroeger, vooral door {{sc|donny}} te Gend, is dit verschijnsel bekend gemaakt en verklaard geworden door de aanwezigheid in het eene en de afwezigheid in het andere geval van eene hoeveelheid in het water opgeloste lucht. {{sc|Grove}} vond deze verklaring bevestigd door de volgende proefneming. Hij plaatste onder de klok eener goede luchtpomp een kolfje met water, dat verhit kon worden met behulp van eenen platinadraad, waardoor heen een elektrische stroom werd geleid. Nadat de lucht in de klok genoegzaam verdund was, zag men een in het water geplaatsten thermometer tot ver boven het kookpunt rijzen, zonder dat er eenige beweging in het water was te bespeuren, totdat plotseling eene heftige dampontwikkeling, als met eene ontploffing volgde, waarbij de thermometer tot het kookpunt daalde en waarna het vocht weder rustig werd, om na eenigen tijd, dikwijls na eene minuut en langer, weder te ontploffen. Dat men iets dergelijks waarneemt bij elke toereikende verhitting van water in een genoegzaam hoog vat, of zoodra het kookvat slechts eene naauwe opening heeft, en niet in een gewoon vat, dat minder hoog is en eene wijde opening heeft, ligt volgens {{sc|grove}} daarin, dat het water voortdurend weder lucht oplost, terwijl het kookt (? Reft.). Het kookpunt van water is dus niet standvastig, het hangt niet enkel van de drukking af, maar ook van de hoeveelheid lucht, die in het water opgelost is. Het kookpunt van zuiver water is, volgens {{sc|grove}}, nog nooit door iemand waargenomen, want water zonder lucht is niet te verkrijgen. Hoe lang men ook water gekookt heeft, terwijl men het met eene laag olie bedekt houdt om het van de lucht af te sluiten, altijd zal eene hoeveelheid stoom daarvan na bekoeling een luchtbelletje overlaten. Als men het gas, dat door verhitting uit het water wordt ontwikkeld, onderzoekt en daarbij het op verschillende tijdstippen ontwikkelde van elkaar afgezonderd houdt, dan vindt men, dat bij het begin der verwarming de zuurstof daarin ver de overhand heeft, dat vervolgens deze vermindert en de stikstof vermeerdert, tot dat eindelijk alleen kleine hoeveelheden stikstof afgescheiden worden. Tusschen deze en het water schijnt er dus eene tot nog toe onbekende betrekking te bestaan en het zou dus wel kunnen zijn, dat zij niet zoo onwerkzaam een ligchaam was, als velen gelooven. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Brillen.''' — {{sc|Arthur chevalier}} heeft aan de ''Académie des Sciences'' te Parijs,<noinclude></noinclude> cia2ieqi7ksrchj46h71gs3o1stb5q6 104 84529 220434 217677 2026-04-26T17:59:30Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|70|ALBUM DER NATUUR.|71}}</noinclude>tegenwoordigen toestand der elektrische telegrafie. Het meest algemeen belangrijk is, wat hij in de derde voordragt heeft medegedeeld over de geleiders; enkele feiten daarvan nemen wij hier over, voor het overige verwijzende naar ''Cosmos'', XXII, pag. 758 en v. Bij de door de lucht over palen loopende draden is de isolatie somwijlen zoo slecht, dat men aan een der uiteinden der geleiding van Londen naar Edinburg of Liverpool slechts 4 ten honderd of minder kan opzamelen der hoeveelheid elektriciteit, die aan het andere uiteinde daaraan is medegedeeld. Bij een goed vervaardigden (! Reft.) transatlantischen telegraafkabel zou men op Newfoundland 90 ten honderd kunnen verkrijgen van den stroom, die te Valencia daarin was gezonden. De oorzaak der mislukking van den transatlantischen telegraaf is alleen gelegen in gebreken van den kabel, die ten tijde van zijne vervaardiging door de fabriekanten niet konden vermeden worden, omdat zij er toen nog geen denkbeeld van hadden. Thans behoeft men daarvoor geene vrees meer te koesteren. De fabrieken zijn van alle toestellen voorzien en in het bezit van een genoegzaam geoefend personeel, om den arbeid stap voor stap. te kunnen nagaan en bewaken, en om alle materialen vooraf naauwkeurig te kunnen beproeven. Om te toonen van hoeveel belang zulk eene beproeving is, herinnert {{sc|T}}. aan de uitkomsten, vroeger door hem aangaande het geleidingsvermogen van verschillende soorten roodkoper verkregen, en waaruit blijkt, dat van de eene soort tot de andere er daarin een verschil van 42 ten honderd kan bestaan. Alles in aanmerking genomen, houdt {{sc|T}}. nog steeds de gutta percha voor de beste der tot isolerende omkleeding der telegraafkabels voorgeslagen stoffen. Wat de snelheid van overbrenging der signalen aangaat, gelooft hij, dat men die van Valencia tot Newfoundland gemakkelijk op 4 woorden per minuut zal kunnen brengen, zonder eene overmatige toepassing van het feit, dat men die snelheid naar willekeur kan vergrooten door vermeerdering van de doorsnede des geleiders en van de dikte der omkleeding. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het kookpunt van luchtvrij water.''' — {{sc|Grove}} heeft over dit onderwerp eene voordragt gehouden in de ''Chemical Society'', op den 22 Mei l.l. Eenige bijzonderheden dienaangaande kunnen wij hier mededeelen, naar aanleiding van een referaat van {{sc|phipson}} in ''Cosmos'', XXII, pag. 698, en van {{sc|tegetmeier}} in ''the Intellectual Observer'', 1863, p. 460. Water, dat aan het koken wordt gebragt in eene buis of kolf met naauwe opening, vertoont daarbij, vooral nadat dit koken eenigen tijd heeft geduurd, geheel andere verschijnselen dan wanneer het kookt in eene schaal of in eenig<noinclude></noinclude> hn3wv917efkra36i838l8l8yhe2sv4x 104 84530 220431 217678 2026-04-26T17:47:24Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|69}}</noinclude>punten van een of meer zijtakken afgesneden, dan drong de lucht met gemak door de vaten der plant heen. Een droppel water, gelegd op de doorsnede waar de lucht uitstroomde, deed duidelijk zien, dat de lucht alleen uit de openingen der vaten van het hout gewordene deel der stengels trad. Deze proeven werden in Maart 1860 genomen op verschillende planten, wier knoppen nog niet ontvouwd waren, en het resultaat bleef standvastig tot het laatst van April, wanneer het niet meer mogelijk werd de lucht op die wijze door de vaten te drijven. {{sc|D}}. had dit feit voorzien en daaromtrent vooraf eene beslissende proef genomen; hij had in de vaten eene kleine hoeveelheid vocht geïnjicieerd, en opgemerkt, dat het drijven van lucht door de vaten daarna onmogelijk werd. Op het laatst van Mei kon hij daarentegen bij dezelfde plantensoorten de lucht weder door de vaten doen stroomen en dit bleef zoo gedurende den geheelen zomer. Wat de planten met blijvende bladeren aangaat, zoo kan men bij de coniferen, die geene vaten bezitten, de lucht ook niet door de plant heen drijven. Maar bij andere, b.v. ''Laurus nobilis, Camellia japonica'' enz., kan de luchtstroom het geheele jaar door verwekt worden. 'De slotsom is dus deze. De nog in den staat van wording verkeerende vaten in jonge weefsels geleiden vocht; maar wanneer de vaten geheel gevormd zijn, dan bevatten zij verreweg den meesten tijd des jaars gas, en slechts bij planten met afvallende bladeren (die, waarop proeven zijn genomen, waren de wijnstok, ahorn, acacia, persikboom, lindeboom) voeren zij gedurende een zeer korten tijd (in het voorjaar) vocht. Dit gevoelen strookt overigens geheel met dat van vele Duitsche plantkundigen, b.v. van {{sc|schleiden}}, die in zijne ''Grundzüge der wissenschaftlichen Botanik'' verzekert, dat de vaten van eenige dicotyledonen gedurende eenige weken van de lente vocht voeren. (''Compt. rend''., Tom. LVI, pag. 1097). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Fossile bijlen en beenderen.''' — {{sc|Robert}} (zie Bijblad, bladz. 63) wijst op het volkomen gemis aan afslijting van ongetwijfeld oude vuursteenen bijlen, te Amiens en Abbeville te midden van gerolde elefantenbeenderen gevonden. Hij heeft te Saint-Acheul beenderen gevonden, diep in de grindputten, die ontwijfelbaar afkomstig waren uit de bovenste lagen, waarin zich de gallo-romeinsche begraafplaatsen bevinden. (''Compt. rend''., Tom. LVI, pag. 1121). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Telegraafkabels onder zee.''' — De hoogleeraar {{sc|thomson}} heeft voorleden maand, in de ''Royal Institution'' te Londen, drie voordragten gehouden over den<noinclude></noinclude> olxgm4w6da20gogrumwxj2wx2fdu23v 104 85118 220470 218607 2026-04-27T10:00:13Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr}} {{c|{{larger|HOE HUMBOLDT'S LOF DOOR BRAHMINNEN WORDT VERKONDIGD.}}}} {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}} Te Calcutta verschijnt een tijdschrift, getiteld: ''The Hindufriend'', dat door twee Brahminnen geredigeerd wordt. Daarin komt eene volledige levensgeschiedenis van {{sc|alex v. humboldt}} voor, die met de volgende woorden eindigt: " Hij ({{sc|humboldt}}) werd geplant in den tuin van {{sc|sitta}} (de gemalin van {{sc|râma}}), die bijzondere zorg voor hem droeg, omdat hij hare kinderen (de planten) zoo zeer beminde, en daarom trachtte zij hem zoo lang als mogelijk was voor haren tuin te behouden. Maar hoe ouder hij werd, destemeer verbreidde zich zijn geur; ja deze steeg zelfs tot voor den troon van Brahma, die hem voor zijnen godenhemel verlangde. Doch het zaad zijner vruchten werd uitgestrooid over den akker gods, opdat hij leerlingen voortbragt, die zijne leer, de leer van het door hem wijd geopend boek der natuur, verbreidden. Hoe schoon moet de natuur zijn in een land, dat zulk eenen man kon voortbrengen! Gezegend Duitschland!" (''Bonplandia'', 1862, p. 302.) {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}} {{dhr}}<noinclude></noinclude> snoogl9suvf58r8wkswto26fuy2swjj 104 85874 220347 2026-04-26T11:59:37Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><ref follow=en>''maar'' kunnen zeggen) ''gij moet hen minnen:'' {{asc|VELTHEM}} ''Sp. H.'' III (ed. {{asc|JONCKBLOET}} ''Spec.'') vs. 5:<br> {{gap|4em}}En gene pine en es so swaer<br> {{gap|4em}}Alse tansiene openbaer<br> {{gap|4em}}Die doet vor ogen, ende dan wel weet<br> {{gap|4em}}Dat hi dier ''niet ontgaet''<br> {{gap|4em}}''Hine moet bliven'' opter stat,<br> waar ik ongaarne ''hire'' zooals is voorgesteld door {{asc|JONCKBLOET}} t. a. pl. bl. 68 zou willen lezen, maar {{asc|BORMANS}} verklaring, dat ''hire'' het ''quominus'' der Latijnen is, beaam; {{asc|MAERL.}} ''Sp. H.'' P. I B. {{asc|VII}} 77 vs. 90:<br> {{gap|4em}}Dese nacht ''en liet mi geroen''<br> {{gap|4em}}''In (ic en) moeste doen'' so sware zonde.<br> Met de negatio ne of en uit de taal te verbannen, heeft men te gelijk het verlies van deze wending voor eeuwig onherstelbaer gemackt."</ref><poem> Hoe dat wine vinden moghen. {{gap|5em}}{{sp|De meester}}. Vrouwe, nu sijt in goeden hoghen<ref>''Hoghen'' van ''hoghe'' d. i. ''blijdschap. In hoghe sijn'' d. i. ''verheugd zijn''.</ref>, {{sup|865}} Na dien dat ghijs begheert Ende ghi den jongheline hebdt soe weert<ref>''Weert'' d. i. ''lief, dierbaar. Weert hebben: mare'' of ''onmare hebben (hoog'' of ''gering schatten); leed hebben (haten)'' worden door het nog bestaande ''lief hebben'' opgehelderd.</ref>, Soe willen wi soeken den hoeghen man. {{gap|2em}}{{sp|De jonghe joncfrou Damiet}}. Platus meester, ga wi dan Ghelije of wi waren pilgherijm<ref>''Pilgherijm'' d. i. ''pelgrims''.</ref>. {{gap|6em}}______ {{sup|870}}Ay, en sal hier iement sija Die ons beiden iet sal gheven: Twe pilgherijms die sijn verdreven Ende van den roevers af gheset? {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Ay, daer hoerie Damiet {{sup|875}}Spreken. Hoerdiese niet? O weerde maghet sento Marie, Ende hoe ghelije soe sprect si hare<ref>''Ghelije hare'' behooren bij elkaar; van ''hare'' is verder het volgende vers met 79 appositie.</ref>, Damiet der scoender care<ref>''Care'' d. i. ''lief'': niet, zooals {{asc|VISSCHER}} ''Ferg. Gloss.'' waande, van ''kiezen (gekorene)'', maar het Fransche ''chère'', het Latijnsche ''carus''.</ref>, </poem><noinclude></noinclude> 1l3jmzam239skl8jkwr1qpif4qxopo5 0 85875 220348 2026-04-26T12:21:58Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220348 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Londensche Beurs’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="londenschebeurs" tosection="londenschebeurs"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] iu9fkfwz15qfk29aplxi9kdcokcsxln 0 85876 220349 2026-04-26T12:26:21Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220349 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Wisselkoers te Rio’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="wisselkoersterio" tosection="wisselkoersterio"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] mauu89tkrvc3r3mxudxcizua7l0n6wm 0 85877 220350 2026-04-26T12:30:35Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220350 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘5 pCt. Oblig. Keystone Telephone Cy.’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="5pctobligkeystonetelephonecy" tosection="5pctobligkeystonetelephonecy"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] 5reksr3e35cgjwci3w5d8a7nbni8rms 0 85878 220351 2026-04-26T12:33:26Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220351 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Het Hamburg-Bremen conflict’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="hethamburgbremenconflict" tosection="hethamburgbremenconflict"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] 74xtwd9nn44vrbjnprnxocvgo9wmy4s 0 85879 220352 2026-04-26T12:34:41Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220352 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Russische financiën’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="russischefinancien" tosection="russischefinancien"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] qw8mvwhm7fotizv95i0opevof3ny4x6 0 85880 220354 2026-04-26T12:41:06Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220354 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Wisselkoers’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="wisselkoers" tosection="wisselkoers"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] 3atl9rk3w8dn0ond2ky35j9qwwjoumu 106 85881 220355 2026-04-26T13:03:53Z Robin van der Vliet 4752 Nieuwe pagina aangemaakt met '' 220355 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=boek |Taal=nl |wikidata= |Titel=Ridder metter swane |Ondertitel= |Deel= |Auteur=Gerrit Jacob Boekenoogen |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1931 |Uitgever= |Plaats=Leiden |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=X |Delen= |Pagina's=<pagelist/> |Opmerkingen= |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} fjcnp4g6rnc46ptvquu6c8gfkf7w2vq 220363 220355 2026-04-26T13:29:06Z Robin van der Vliet 4752 220363 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=boek |Taal=nl |wikidata= |Titel=Ridder metter swane |Ondertitel= |Deel= |Auteur=Gerrit Jacob Boekenoogen |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1931 |Uitgever= |Plaats=Leiden |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=X |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="titel" 2=- 3=1 3to10=highroman 11=1 188to189=- 190="achter"/> |Opmerkingen= |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} td0v41amxkc4ot5z4sjyk9dmi0z168p 220377 220363 2026-04-26T15:22:19Z Havang(nl) 4330 220377 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=boek |Taal=nl |wikidata= |Titel=Ridder metter swane |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur=Gerrit Jacob Boekenoogen |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1931 |Uitgever=N.V. Boekhandel en drukkerij voorheen E. J. BRILL |Plaats=Leiden |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=C |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="titel" 2=- 3=1 3to10=highroman 7=Inhoud 11=1 188to189=- 190="achter"/> |Opmerkingen={{Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7}} |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} 80ze0f7oqskdyoh32zcg6yg5vbdjnvn 220385 220377 2026-04-26T15:36:28Z Havang(nl) 4330 220385 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=boek |Taal=nl |wikidata= |Titel=Ridder metter swane |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur=Gerrit Jacob Boekenoogen |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1931 |Uitgever=N.V. Boekhandel en drukkerij voorheen E. J. BRILL |Plaats=Leiden |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=C |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="omslag" 2=- 3=f.t. 4=Titel 3to10=highroman 7=Inhoud 11=1 188to189=- 190="achter"/> |Opmerkingen={{Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7}} |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} 0q97le7vnbhcnxgsem5y1upeom70wuo 220395 220385 2026-04-26T15:46:50Z Havang(nl) 4330 220395 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=boek |Taal=nl |wikidata= |Titel=[[De Ridder metter Swane]] |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur=Gerrit Jacob Boekenoogen |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1931 |Uitgever=N.V. Boekhandel en drukkerij voorheen E. J. BRILL |Plaats=Leiden |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=C |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="omslag" 2=- 3=f.t. 4=Titel 3to10=highroman 7=Inhoud 11=1 188to189=- 190="achter"/> |Opmerkingen={{Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7}} |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} rplri78howwd3sz1b30zp25hn8mw9at 220419 220395 2026-04-26T16:25:04Z Havang(nl) 4330 220419 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=boek |Taal=nl |wikidata= |Titel=[[De Ridder metter Swane]] |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur=Gerrit Jacob Boekenoogen |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1931 |Uitgever=N.V. Boekhandel en drukkerij voorheen E. J. BRILL |Plaats=Leiden |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=C |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="omslag" 2=- 3=f.t. 4=Titel 5to10=highroman 5=3 7=Inhoud 11=1 188to189=- 190="achter"/> |Opmerkingen={{Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7}} |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} l3mdgfeubcsfctz18hu61r8y78fpkkd 104 85882 220356 2026-04-26T13:09:31Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'want ghy hadt moghen krijghen de machtichste vrou der werelt ende na u sullen die kinderen van haer, besitten u rijcke. Doen seyde Oriant: moeder ick en weet niemant die my beter behaeght dan dese, dus bid ick u dat ghy ooc hier mede te vreden zijt, wandt wil Godt sy sal mijn coninghinne sijn. De moeder seyde: lieve zone alst u belieft moetet wel mijnen wille zijn, ende dit seydese metten monde teghen haer herte, wandtse altoos hi… 220356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|9}}</noinclude>want ghy hadt moghen krijghen de machtichste vrou der werelt ende na u sullen die kinderen van haer, besitten u rijcke. Doen seyde Oriant: moeder ick en weet niemant die my beter behaeght dan dese, dus bid ick u dat ghy ooc hier mede te vreden zijt, wandt wil Godt sy sal mijn coninghinne sijn. De moeder seyde: lieve zone alst u belieft moetet wel mijnen wille zijn, ende dit seydese metten monde teghen haer herte, wandtse altoos hierom verstoort was, ende peynsde altijt hoe zijse noch nae<ref>Naderhand</ref> soude doen scheyden. Des anderen daeghs smorghens quam Oriant ter kercken met grooter eeren ende state ende Beatris oock, daer sy gekroont waren, ende doen keerden sy te hove, daer sy goede ciere maeckten, maer de moeder had altijdt nijt in haer herte al thoondese van buyten blijschap. Corts hier nae wertse begort metten bandt der natueren van haren man. Ende als hy wist dat sy swangher was, so was hy seer verblijt, ende alle sijn ondersaten. Ende op eender tijd lach sy op haer palleys, ende sach twee kinderen ten doope dragen van eender dracht, soo riepse heymelijck den coninck ende zeyde hem: ick verwonder my seer van een dinck dat ick daer sie dat is van twee kinderen die een vrouwe ontfanghen heeft t’eender dracht, my dunckt dat een vrouwe niet en mach ontfanghen twee kinderen sonder te hebben twee manne. Doen zeyde de coninck dat mach wel geschien, want by der natueren, ende by Gods gratie soo mach een vrouwe van eenen man ontfanghen teender dracht seven kinderen. Als de coninc eenen korten tijt met blijschappen geweest hadt, kreeg hy vyanden die op sijn lant ende volck toe tasten, ende wonnen hem sijn lant af, ’twelck hem gebootschapt was, maer door de liefde van sijn coninginne vertoefden hy noch ses maenden lanck, so dat hem sijn<noinclude></noinclude> 9mcz7z6ne6b1ja3iogbjhnpje2li7jk 220403 220356 2026-04-26T15:55:21Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|9}}</noinclude>want ghy hadt moghen krijghen de machtichste vrou der werelt ende na u sullen die kinderen van haer, besitten u rijcke. Doen seyde Oriant: moeder ick en weet niemant die my beter behaeght dan dese, dus bid ick u dat ghy ooc hier mede te vreden zijt, wandt wil Godt sy sal mijn coninghinne sijn. De moeder seyde: lieve zone alst u belieft moetet wel mijnen wille zijn, ende dit seydese metten monde teghen haer herte, wandtse altoos hierom verstoort was, ende peynsde altijt hoe zijse noch nae<ref>Naderhand</ref> soude doen scheyden. Des anderen daeghs smorghens quam Oriant ter kercken met grooter eeren ende state ende Beatris oock, daer sy gekroont waren, ende doen keerden sy te hove, daer sy goede ciere maeckten, maer de moeder had altijdt nijt in haer herte al thoondese van buyten blijschap. Corts hier nae wertse begort metten bandt der natueren van haren man. Ende als hy wist dat sy swangher was, so was hy seer verblijt, ende alle sijn ondersaten. Ende op eender tijd lach sy op haer palleys, ende sach twee kinderen ten doope dragen van eender dracht, soo riepse heymelijck den coninck ende zeyde hem: ick verwonder my seer van een dinck dat ick daer sie dat is van twee kinderen die een vrouwe ontfanghen heeft t’eender dracht, my dunckt dat een vrouwe niet en mach ontfanghen twee kinderen sonder te hebben twee manne. Doen zeyde de coninck dat mach wel geschien, want by der natueren, ende by Gods gratie soo mach een vrouwe van eenen man ontfanghen teender dracht seven kinderen. Als de coninc eenen korten tijt met blijschappen geweest hadt, kreeg hy vyanden die op sijn lant ende volck toe tasten, ende wonnen hem sijn lant af, ’twelck hem gebootschapt was, maer door de liefde van sijn coninginne vertoefden hy noch ses maenden lanck, so dat hem sijn<noinclude></noinclude> o73zea5ejnmn9b6xw69xfpkjg0tvp2d 104 85883 220357 2026-04-26T13:11:06Z Robin van der Vliet 4752 /* Without text */ 220357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Robin van der Vliet" /></noinclude><noinclude></noinclude> bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b 104 85884 220358 2026-04-26T13:11:18Z Robin van der Vliet 4752 /* Without text */ 220358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Robin van der Vliet" /></noinclude><noinclude></noinclude> bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b 104 85885 220359 2026-04-26T13:11:29Z Robin van der Vliet 4752 /* Without text */ 220359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Robin van der Vliet" /></noinclude><noinclude></noinclude> bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b 104 85886 220360 2026-04-26T13:13:27Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|Historie van den Ridder metter Swane}}}}}}' 220360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" /></noinclude>{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|Historie van den Ridder metter Swane}}}}}}<noinclude></noinclude> 0qzu0paslavsyqkhtbhyb6zj705qxef 220379 220360 2026-04-26T15:25:52Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{dhr|5}} {{c|{{larger|{{asc|Historie van den Ridder metter Swane}}}}}} {{dhr|5}}<noinclude></noinclude> 7g4xkm6xpzjsvqclvmkuinniv28rrww 104 85887 220361 2026-04-26T13:18:33Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|Voorbericht.}}}}}} Reeds geruimen tijd hadden zoowel de tekst als een groot deel der bijlagen van dezen herdruk de pers verlaten, toen Dr. G.J. Boekenoogen, de eigenlijke aanstichter dezer reeks en de kundige en nauwgezette bewerker van 7 der 10 tot dusverre verschenen nummers, op 26 Aug. 1930 aan de verschillende vakken van wetenschap, die zooveel aan hem te danken hebben, kwam te ontvallen, deze ui… 220361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" /></noinclude>{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|Voorbericht.}}}}}} Reeds geruimen tijd hadden zoowel de tekst als een groot deel der bijlagen van dezen herdruk de pers verlaten, toen Dr. G.J. Boekenoogen, de eigenlijke aanstichter dezer reeks en de kundige en nauwgezette bewerker van 7 der 10 tot dusverre verschenen nummers, op 26 Aug. 1930 aan de verschillende vakken van wetenschap, die zooveel aan hem te danken hebben, kwam te ontvallen, deze uitgave onvoltooid nalatende. De Commissie voor Taal- en Letterkunde, met de verzorging dezer nalatenschap belast, heeft, een langer uitstel onwenschelijk achtende, met behulp der grootendeels reeds gezette drukproeven van het vervolg en der door Dr. Boekenoogen nagelaten schriftelijke aanteekeningen, deze uitgave zoo goed mogelijk beëindigd, schoon welbewust, niet alle vraagstukken te kunnen oplossen, noch alle ongelijkmatigheden te kunnen vereffenen<ref>Zoo is b.v. de door Dr. Boekenoogen op blz. 142, voor de Bijlage IV, gedane belofte onvervuld gebleven.</ref>. Hoewel in ’t algemeen zich aansluitende bij de in de vorige nummers dezer reeks gegeven voorbeelden, heeft zij zich veroorloofd op twee punten af te wijken van de bedoelingen en gewoonten van haar betreurd medelid. Vooreerst heeft zij in de plaats der volledige, nauwkeurige lijst van (zakelijk en vormelijk veelal onbelangrijke) afwijkingen der jongere Zuidnederlandsche drukken van den ouderen, in de Noordnederlandsche drukken bewaarden tekst een samenvattend overzicht gesteld van hetgeen er uit die verschillen valt op te maken zoowel omtrent de bedoelingen en het bedrijf van den boekkeurder als omtrent het toen ter tijd ontstaande en blijkende onderscheid tusschen eene Noord- en eene Zuidnederlandsche schrijf taal en tusschen ouder en jonger Zuidnederlandsch taaleigen. En ten tweede heeft de Commissie, van oordeel dat eene verdere voortzetting van het onderzoek naar de eigenlijke herkomst van het Nederlandsche volksboek, waarin Dr. Boekenoogen op enkele {{hws|voors|voorshands}}<noinclude></noinclude> ofc3up6byly1k8x8myxwsyl813slzu6 220386 220361 2026-04-26T15:39:02Z Havang(nl) 4330 220386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" /></noinclude>{{x-larger|{{c|VOORBERICHT.}}}} {{lijn|5em}} Reeds geruimen tijd hadden zoowel de tekst als een groot deel der bijlagen van dezen herdruk de pers verlaten, toen Dr. G.J. Boekenoogen, de eigenlijke aanstichter dezer reeks en de kundige en nauwgezette bewerker van 7 der 10 tot dusverre verschenen nummers, op 26 Aug. 1930 aan de verschillende vakken van wetenschap, die zooveel aan hem te danken hebben, kwam te ontvallen, deze uitgave onvoltooid nalatende. De Commissie voor Taal- en Letterkunde, met de verzorging dezer nalatenschap belast, heeft, een langer uitstel onwenschelijk achtende, met behulp der grootendeels reeds gezette drukproeven van het vervolg en der door Dr. Boekenoogen nagelaten schriftelijke aanteekeningen, deze uitgave zoo goed mogelijk beëindigd, schoon welbewust, niet alle vraagstukken te kunnen oplossen, noch alle ongelijkmatigheden te kunnen vereffenen<ref>Zoo is b.v. de door Dr. Boekenoogen op blz. 142, voor de Bijlage IV, gedane belofte onvervuld gebleven.</ref>. Hoewel in ’t algemeen zich aansluitende bij de in de vorige nummers dezer reeks gegeven voorbeelden, heeft zij zich veroorloofd op twee punten af te wijken van de bedoelingen en gewoonten van haar betreurd medelid. Vooreerst heeft zij in de plaats der volledige, nauwkeurige lijst van (zakelijk en vormelijk veelal onbelangrijke) afwijkingen der jongere Zuidnederlandsche drukken van den ouderen, in de Noordnederlandsche drukken bewaarden tekst een samenvattend overzicht gesteld van hetgeen er uit die verschillen valt op te maken zoowel omtrent de bedoelingen en het bedrijf van den boekkeurder als omtrent het toen ter tijd ontstaande en blijkende onderscheid tusschen eene Noord- en eene Zuidnederlandsche schrijf taal en tusschen ouder en jonger Zuidnederlandsch taaleigen. En ten tweede heeft de Commissie, van oordeel dat eene verdere voortzetting van het onderzoek naar de eigenlijke herkomst van het Nederlandsche volksboek, waarin Dr. Boekenoogen op enkele {{hws|voors|voorshands}}<noinclude></noinclude> 3dtzahmechcff6sl0pzbxct2atzdt8s 220391 220386 2026-04-26T15:43:11Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{x-larger|{{c|VOORBERICHT.}}}} {{lijn|5em}} Reeds geruimen tijd hadden zoowel de tekst als een groot deel der bijlagen van dezen herdruk de pers verlaten, toen Dr. G.J. Boekenoogen, de eigenlijke aanstichter dezer reeks en de kundige en nauwgezette bewerker van 7 der 10 tot dusverre verschenen nummers, op 26 Aug. 1930 aan de verschillende vakken van wetenschap, die zooveel aan hem te danken hebben, kwam te ontvallen, deze uitgave onvoltooid nalatende. De Commissie voor Taal- en Letterkunde, met de verzorging dezer nalatenschap belast, heeft, een langer uitstel onwenschelijk achtende, met behulp der grootendeels reeds gezette drukproeven van het vervolg en der door Dr. Boekenoogen nagelaten schriftelijke aanteekeningen, deze uitgave zoo goed mogelijk beëindigd, schoon welbewust, niet alle vraagstukken te kunnen oplossen, noch alle ongelijkmatigheden te kunnen vereffenen<ref>Zoo is b.v. de door Dr. Boekenoogen op blz. 142, voor de Bijlage IV, gedane belofte onvervuld gebleven.</ref>. Hoewel in ’t algemeen zich aansluitende bij de in de vorige nummers dezer reeks gegeven voorbeelden, heeft zij zich veroorloofd op twee punten af te wijken van de bedoelingen en gewoonten van haar betreurd medelid. Vooreerst heeft zij in de plaats der volledige, nauwkeurige lijst van (zakelijk en vormelijk veelal onbelangrijke) afwijkingen der jongere Zuidnederlandsche drukken van den ouderen, in de Noordnederlandsche drukken bewaarden tekst een samenvattend overzicht gesteld van hetgeen er uit die verschillen valt op te maken zoowel omtrent de bedoelingen en het bedrijf van den boekkeurder als omtrent het toen ter tijd ontstaande en blijkende onderscheid tusschen eene Noord- en eene Zuidnederlandsche schrijf taal en tusschen ouder en jonger Zuidnederlandsch taaleigen. En ten tweede heeft de Commissie, van oordeel dat eene verdere voortzetting van het onderzoek naar de eigenlijke herkomst van het Nederlandsche volksboek, waarin Dr. Boekenoogen op enkele voors-<noinclude></noinclude> i93mpzgn9q8u9e99jqzwdcqk5xqv9py 220393 220391 2026-04-26T15:45:18Z Robin van der Vliet 4752 220393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{x-larger|{{c|VOORBERICHT.}}}} {{lijn|5em}} Reeds geruimen tijd hadden zoowel de tekst als een groot deel der bijlagen van dezen herdruk de pers verlaten, toen Dr. G. J. Boekenoogen, de eigenlijke aanstichter dezer reeks en de kundige en nauwgezette bewerker van 7 der 10 tot dusverre verschenen nummers, op 26 Aug. 1930 aan de verschillende vakken van wetenschap, die zooveel aan hem te danken hebben, kwam te ontvallen, deze uitgave onvoltooid nalatende. De Commissie voor Taal- en Letterkunde, met de verzorging dezer nalatenschap belast, heeft, een langer uitstel onwenschelijk achtende, met behulp der grootendeels reeds gezette drukproeven van het vervolg en der door Dr. Boekenoogen nagelaten schriftelijke aanteekeningen, deze uitgave zoo goed mogelijk beëindigd, schoon welbewust, niet alle vraagstukken te kunnen oplossen, noch alle ongelijkmatigheden te kunnen vereffenen<ref>Zoo is b.v. de door Dr. Boekenoogen op blz. 142, voor de Bijlage IV, gedane belofte onvervuld gebleven.</ref>. Hoewel in ’t algemeen zich aansluitende bij de in de vorige nummers dezer reeks gegeven voorbeelden, heeft zij zich veroorloofd op twee punten af te wijken van de bedoelingen en gewoonten van haar betreurd medelid. Vooreerst heeft zij in de plaats der volledige, nauwkeurige lijst van (zakelijk en vormelijk veelal onbelangrijke) afwijkingen der jongere Zuidnederlandsche drukken van den ouderen, in de Noordnederlandsche drukken bewaarden tekst een samenvattend overzicht gesteld van hetgeen er uit die verschillen valt op te maken zoowel omtrent de bedoelingen en het bedrijf van den boekkeurder als omtrent het toen ter tijd ontstaande en blijkende onderscheid tusschen eene Noord- en eene Zuidnederlandsche schrijf taal en tusschen ouder en jonger Zuidnederlandsch taaleigen. En ten tweede heeft de Commissie, van oordeel dat eene verdere voortzetting van het onderzoek naar de eigenlijke herkomst van het Nederlandsche volksboek, waarin Dr. Boekenoogen op enkele voors-<noinclude></noinclude> 00v9vcqx6pxe90d9ryfp1794n6fqcq8 104 85888 220362 2026-04-26T13:22:44Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{hwe|hands|voorshands}} onoplosbare vraagstukken gestuit was, niet op haren weg lag — immers meer tijd en studie zou vereischen dan zij hieraan kon en mocht geven en dan de gewenschte eindelijke uitgave gedoogde —, dit onderzoek niet hervat. In stede hiervan heeft zij gemeend te kunnen volstaan met de uitbreiding van de lijst der luttele geschriften betrekkelijk het volksboek tot eene uitvoeriger — het gewone kader der in deze re… 220362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|VIII}}</noinclude>{{hwe|hands|voorshands}} onoplosbare vraagstukken gestuit was, niet op haren weg lag — immers meer tijd en studie zou vereischen dan zij hieraan kon en mocht geven en dan de gewenschte eindelijke uitgave gedoogde —, dit onderzoek niet hervat. In stede hiervan heeft zij gemeend te kunnen volstaan met de uitbreiding van de lijst der luttele geschriften betrekkelijk het volksboek tot eene uitvoeriger — het gewone kader der in deze reeks gebruikelijke overzichten te te buiten gaande — bibliographie der boeken en opstellen, betrekking hebbende op de „sage” van den Zwaanridder in ’t algemeen; welke lijst, te zamen met de door Dr. Boekenoogen reeds begonnen, thans in de Boekerij onzer Maatschappij bewaarde afschriften van en aanteekeningen over de Fransche en de Engelsche prozabewerkingen, wellicht een bruikbare leidraad zal kunnen zijn voor dengene, die zich geroepen mocht gevoelen tot een nader onderzoek naar de onderlinge betrekking dezer verschillende jongere bewerkingen. En zij is zoo gelukkig geweest, Dr. J.F.D. Blöte te Tilburg, den door zijne talrijke geschriften op dit gebied bekenden, meest bevoegden kenner dezer stof, bereid te vinden, zoodanige meer uitgebreide lijst samen te stellen; waarmede hij zeker niet alleen de Commissie, maar alle lezers en gebruikers van dezen herdruk tot grooten dank verplicht heeft. Ook aan Mej. M.E. Kronenberg te ’s-Gravenhage betuigt de Commissie gaarne haren dank voor de hulp, bij de samenstelling van het 5{{sup|de}} hoofdstuk der Bijlagen verleend<ref>Ten einde ieders verantwoordelijkheid nader te bepalen zij hier het volgende vermeld. De Bijlagen, tot en met blz. 144, waren reeds vele jaren geleden afgedrukt. Blz. 145—146, 149—153 en 162—165 zijn, met slechts geringe wijziging en aanvulling, gedrukt naar de reeds door Dr. Boekenoogen gecorrigeerde drukproeven; blz. 147—149, 154—162 en 172—174 zijn, met gebruikmaking der door Dr. Boekenoogen nagelaten drukproeven en aanteekeningen, geschreven door den tegenwoordigen secretaris der Commissie J.W. Muller; blz. 166—172 zijn in hoofdzaak samengesteld door Dr. Blöte, blz. 175—177 door Mej. Kronenberg.</ref>. {{r|{{hoofdletters|De Commissie voor Taal- en Letterkunde bij de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden.}}}} {{sp|Leiden}}, April 1931. {{Nop}}<noinclude></noinclude> cpihcnn21vpxnlnmawilsjt1qicotbs 220390 220362 2026-04-26T15:42:40Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|VIII}}</noinclude>hands onoplosbare vraagstukken gestuit was, niet op haren weg lag — immers meer tijd en studie zou vereischen dan zij hieraan kon en mocht geven en dan de gewenschte eindelijke uitgave gedoogde —, dit onderzoek niet hervat. In stede hiervan heeft zij gemeend te kunnen volstaan met de uitbreiding van de lijst der luttele geschriften betrekkelijk het volksboek tot eene uitvoeriger — het gewone kader der in deze reeks gebruikelijke overzichten te te buiten gaande — bibliographie der boeken en opstellen, betrekking hebbende op de „sage” van den Zwaanridder in ’t algemeen; welke lijst, te zamen met de door Dr. Boekenoogen reeds begonnen, thans in de Boekerij onzer Maatschappij bewaarde afschriften van en aanteekeningen over de Fransche en de Engelsche prozabewerkingen, wellicht een bruikbare leidraad zal kunnen zijn voor dengene, die zich geroepen mocht gevoelen tot een nader onderzoek naar de onderlinge betrekking dezer verschillende jongere bewerkingen. En zij is zoo gelukkig geweest, Dr. J.F.D. Blöte te Tilburg, den door zijne talrijke geschriften op dit gebied bekenden, meest bevoegden kenner dezer stof, bereid te vinden, zoodanige meer uitgebreide lijst samen te stellen; waarmede hij zeker niet alleen de Commissie, maar alle lezers en gebruikers van dezen herdruk tot grooten dank verplicht heeft. Ook aan Mej. M.E. Kronenberg te ’s-Gravenhage betuigt de Commissie gaarne haren dank voor de hulp, bij de samenstelling van het 5{{sup|de}} hoofdstuk der Bijlagen verleend<ref>Ten einde ieders verantwoordelijkheid nader te bepalen zij hier het volgende vermeld. De Bijlagen, tot en met blz. 144, waren reeds vele jaren geleden afgedrukt. Blz. 145—146, 149—153 en 162—165 zijn, met slechts geringe wijziging en aanvulling, gedrukt naar de reeds door Dr. Boekenoogen gecorrigeerde drukproeven; blz. 147—149, 154—162 en 172—174 zijn, met gebruikmaking der door Dr. Boekenoogen nagelaten drukproeven en aanteekeningen, geschreven door den tegenwoordigen secretaris der Commissie J.W. Muller; blz. 166—172 zijn in hoofdzaak samengesteld door Dr. Blöte, blz. 175—177 door Mej. Kronenberg.</ref>. {{r|{{asc|De Commissie voor Taal- en Letterkunde<br> bij de Maatschappij der Nederlandsche<br>Letterkunde te Leiden.{{gap|4em}}}}}} {{sp|Leiden}}, April 1931.<noinclude></noinclude> ao45inng8liywnh0lmhnxr80379ly6f 220396 220390 2026-04-26T15:47:34Z Robin van der Vliet 4752 220396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|VIII}}</noinclude>hands onoplosbare vraagstukken gestuit was, niet op haren weg lag — immers meer tijd en studie zou vereischen dan zij hieraan kon en mocht geven en dan de gewenschte eindelijke uitgave gedoogde —, dit onderzoek niet hervat. In stede hiervan heeft zij gemeend te kunnen volstaan met de uitbreiding van de lijst der luttele geschriften betrekkelijk het volksboek tot eene uitvoeriger — het gewone kader der in deze reeks gebruikelijke overzichten te te buiten gaande — bibliographie der boeken en opstellen, betrekking hebbende op de „sage” van den Zwaanridder in ’t algemeen; welke lijst, te zamen met de door Dr. Boekenoogen reeds begonnen, thans in de Boekerij onzer Maatschappij bewaarde afschriften van en aanteekeningen over de Fransche en de Engelsche prozabewerkingen, wellicht een bruikbare leidraad zal kunnen zijn voor dengene, die zich geroepen mocht gevoelen tot een nader onderzoek naar de onderlinge betrekking dezer verschillende jongere bewerkingen. En zij is zoo gelukkig geweest, Dr. J. F. D. Blöte te Tilburg, den door zijne talrijke geschriften op dit gebied bekenden, meest bevoegden kenner dezer stof, bereid te vinden, zoodanige meer uitgebreide lijst samen te stellen; waarmede hij zeker niet alleen de Commissie, maar alle lezers en gebruikers van dezen herdruk tot grooten dank verplicht heeft. Ook aan Mej. M. E. Kronenberg te ’s-Gravenhage betuigt de Commissie gaarne haren dank voor de hulp, bij de samenstelling van het 5{{sup|de}} hoofdstuk der Bijlagen verleend<ref>Ten einde ieders verantwoordelijkheid nader te bepalen zij hier het volgende vermeld. De Bijlagen, tot en met blz. 144, waren reeds vele jaren geleden afgedrukt. Blz. 145—146, 149—153 en 162—165 zijn, met slechts geringe wijziging en aanvulling, gedrukt naar de reeds door Dr. Boekenoogen gecorrigeerde drukproeven; blz. 147—149, 154—162 en 172—174 zijn, met gebruikmaking der door Dr. Boekenoogen nagelaten drukproeven en aanteekeningen, geschreven door den tegenwoordigen secretaris der Commissie J. W. Muller; blz. 166—172 zijn in hoofdzaak samengesteld door Dr. Blöte, blz. 175—177 door Mej. Kronenberg.</ref>. {{r|{{asc|De Commissie voor Taal- en Letterkunde<br> bij de Maatschappij der Nederlandsche<br>Letterkunde te Leiden.{{gap|4em}}}}}} {{sp|Leiden}}, April 1931.<noinclude></noinclude> e64qns8c39nt56w78b50u0e58y0i7qc 104 85889 220364 2026-04-26T13:29:35Z Robin van der Vliet 4752 /* Without text */ 220364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Robin van der Vliet" /></noinclude><noinclude></noinclude> bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b 104 85890 220365 2026-04-26T13:29:39Z Robin van der Vliet 4752 /* Without text */ 220365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Robin van der Vliet" /></noinclude><noinclude></noinclude> bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b 0 85891 220367 2026-04-26T13:31:24Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220367 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Nederl.-Indische Industrie- en Handelmpij.’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 15 december 1905, Avondblad, eerste blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Algemeen Handelsblad vol 078 no 24651 Avondblad.pdf" from="1" to="1" fromsection="nederlindischeindustrieenhandelmpij" tosection="nederlindischeindustrieenhandelmpij"/> [[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 078, Nummer 24651]] as0kfnm94q5bdk0ftgi17ow2r4wa702 104 85892 220368 2026-04-26T13:36:27Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{c|{{hoofdletters|[Prologe.]}}}} {{Gedicht|start=open|end=close| {{initiaal|E}}En gemeen seggen ist onder leken ende klercken, Godt is almacgtich wonderlijck in zijn wercken, Ende laet veel dinghen dagelijcx geschien, Gelijc in voorleden tijden is gesien Vanden Ridder metten Swane die wonder dede Die twee campen vacht wilt dit doorwien<ref>Doorvorschen</ref>, Als ridder valiant, dat is waerhede: Den eersten die vacht hy verstaet… 220368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|2}}</noinclude>{{c|{{hoofdletters|[Prologe.]}}}} {{Gedicht|start=open|end=close| {{initiaal|E}}En gemeen seggen ist onder leken ende klercken, Godt is almacgtich wonderlijck in zijn wercken, Ende laet veel dinghen dagelijcx geschien, Gelijc in voorleden tijden is gesien Vanden Ridder metten Swane die wonder dede Die twee campen vacht wilt dit doorwien<ref>Doorvorschen</ref>, Als ridder valiant, dat is waerhede: Den eersten die vacht hy verstaet de sede, Om zijn moeder te houdene in haer eere Die van quade stucken was beschadicht<ref>Lees waarschijnlijk: beschede; in elk geval is de tekst bedorven</ref>, Welcken camp hy wan: en voort meere, Den anderen kamp vacht de edel heere In Gelderlandt de bloeme der landen, Daer hy mede wan ten selven keere Thertochdom van Biloen selfs metten handen, Twelc hy behouwde vryloos van schande Alzoo men u hier noch sal verklaren, Inde navolgende historie opent u verstanden Twort een hate<ref>De latere drukken hebben: ten bate</ref> der droever herten beswaren Warachtich geschiet, dus zonder sparen, Doorsiet de historie reyn ende bequame, Vreucht sal u int hooren van desen varen, Also ghy sult segghen vrienden eersame, Lange prologen zijn van kleynder vrame<ref>Nut</ref>, Maer lange maeltijden worden meer ghepresen, Dus is de historie te lesen dan het<ref>Lees: bet, d.i. meer</ref> bequame Dan inde prologe te studeren, dus laet dat wesen Ende oversiet de historie volgen<ref>Lees met de latere drukken: volgende</ref> na desen. }} {{Nop}}<noinclude></noinclude> g0udflm94vg3mkqlkps5gyu1ompdmz1 220398 220368 2026-04-26T15:48:55Z Robin van der Vliet 4752 220398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|2}}</noinclude>{{c|{{hoofdletters|[Prologe.]}}}} {{Gedicht|start=open|end=close| {{initiaal|E}}En gemeen seggen ist onder leken ende klercken, Godt is almacgtich wonderlijck in zijn wercken, Ende laet veel dinghen dagelijcx geschien, Gelijc in voorleden tijden is gesien Vanden Ridder metten Swane die wonder dede Die twee campen vacht wilt dit doorwien<ref>Doorvorschen</ref>, Als ridder valiant, dat is waerhede: Den eersten die vacht hy verstaet de sede, Om zijn moeder te houdene in haer eere Die van quade stucken was beschadicht<ref>Lees waarschijnlijk: beschede; in elk geval is de tekst bedorven</ref>, Welcken camp hy wan: en voort meere, Den anderen kamp vacht de edel heere In Gelderlandt de bloeme der landen, Daer hy mede wan ten selven keere Thertochdom van Biloen selfs metten handen, Twelc hy behouwde vryloos van schande Alzoo men u hier noch sal verklaren, Inde navolgende historie opent u verstanden Twort een hate<ref>De latere drukken hebben: ten bate</ref> der droever herten beswaren Warachtich geschiet, dus zonder sparen, Doorsiet de historie reyn ende bequame, Vreucht sal u int hooren van desen varen, Also ghy sult segghen vrienden eersame, Lange prologen zijn van kleynder vrame<ref>Nut</ref>, Maer lange maeltijden worden meer ghepresen, Dus is de historie te lesen dan het<ref>Lees: bet, d. i. meer</ref> bequame Dan inde prologe te studeren, dus laet dat wesen Ende oversiet de historie volgen<ref>Lees met de latere drukken: volgende</ref> na desen. }} {{Nop}}<noinclude></noinclude> 1ovg6ttb433yw8m32ew8d5y11hneb37 220402 220398 2026-04-26T15:53:07Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|2}}</noinclude>{{gap|8em}}{{c|[PROLOGE.]}} <poem> {{initiaal|E}}En gemeen seggen ist onder leken ende klercken, Godt is almacgtich wonderlijck in zijn wercken, Ende laet veel dinghen dagelijcx geschien, Gelijc in voorleden tijden is gesien Vanden Ridder metten Swane die wonder dede Die twee campen vacht wilt dit doorwien<ref>Doorvorschen</ref>, Als ridder valiant, dat is waerhede: Den eersten die vacht hy verstaet de sede, Om zijn moeder te houdene in haer eere Die van quade stucken was beschadicht<ref>Lees waarschijnlijk: beschede; in elk geval is de tekst bedorven</ref>, Welcken camp hy wan: en voort meere, Den anderen kamp vacht de edel heere In Gelderlandt de bloeme der landen, Daer hy mede wan ten selven keere Thertochdom van Biloen selfs metten handen, Twelc hy behouwde vryloos van schande Alzoo men u hier noch sal verklaren, Inde navolgende historie opent u verstanden Twort een hate<ref>De latere drukken hebben: ten bate</ref> der droever herten beswaren Warachtich geschiet, dus zonder sparen, Doorsiet de historie reyn ende bequame, Vreucht sal u int hooren van desen varen, Also ghy sult segghen vrienden eersame, Lange prologen zijn van kleynder vrame<ref>Nut</ref>, Maer lange maeltijden worden meer ghepresen, Dus is de historie te lesen dan het<ref>Lees: bet, d. i. meer</ref> bequame Dan inde prologe te studeren, dus laet dat wesen Ende oversiet de historie volgen<ref>Lees met de latere drukken: volgende</ref> na desen. </poem><noinclude></noinclude> mj14mrqh9lgkms6ilhi4mcey84h7rog 0 85893 220369 2026-04-26T15:14:38Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220369 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Schaakwedstrijd Sittard-Geleen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]] in de EU. De zetfout in dit artikel is omwille van de leesbaarheid verbeterd. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="schaakwedstrijdsittardgeleen" tosection="schaakwedstrijdsittardgeleen"/> [[Categorie:De Limburger]] so3cpl7g36207y2edhooq7jzn9ymyt3 220370 220369 2026-04-26T15:16:39Z Vincent Steenberg 280 220370 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Schaakwedstrijd Sittard-Geleen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="schaakwedstrijdsittardgeleen" tosection="schaakwedstrijdsittardgeleen"/> [[Categorie:De Limburger]] gu42d913ongluqtyaw6j0xy8n6ah0ps 104 85894 220371 2026-04-26T15:17:26Z Havang(nl) 4330 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{c|{{x-larger|{{sp|INHOUD}}}}}} {{lijn|5em}} {{dotlist||[[Ridder metter swane/Voorbericht|VOORBERICHT]]|[[Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7|VII]]}} HISTORIE VAN DEN RIDDER METTER SWANE {{dotlist||[[Ridder Metter Swane/Tekst|{{asc|HERDRUK VAN DEN TEKST}}]]|{{pli|1|10}}}} {{dotlist||BIJLAGEN|{{pli|85|10}}}} {{dotlist||{{gap|0.6em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage I|{{asc|I. HERDRUK VAN HET FRAGMENT VAN DEN OUDSTEN DRUK VAN HET… 220371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{c|{{x-larger|{{sp|INHOUD}}}}}} {{lijn|5em}} {{dotlist||[[Ridder metter swane/Voorbericht|VOORBERICHT]]|[[Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7|VII]]}} HISTORIE VAN DEN RIDDER METTER SWANE {{dotlist||[[Ridder Metter Swane/Tekst|{{asc|HERDRUK VAN DEN TEKST}}]]|{{pli|1|10}}}} {{dotlist||BIJLAGEN|{{pli|85|10}}}} {{dotlist||{{gap|0.6em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage I|{{asc|I. HERDRUK VAN HET FRAGMENT VAN DEN OUDSTEN DRUK VAN HET VOLKSBOEK}}]]|{{pli|85|10}}}} {{dotlist||{{gap|0.3em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage II|{{asc|II. HET UIT HET VOLKSBOEK GETROKKEN HISTORIELIED}}]]|{{pli|87|10}}}} {{asc|III. DE VERSCHILLENDE UITGAVEN VAN HET VOLKSBOEK}} {{dotlist||{{gap|2em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage III-1|{{asc|1. BIBLIOGRAPHIE}}]]|{{pli|122|10}}}} {{dotlist||{{gap|3.3em}}{{asc|AANVULLING}}|{{pli|136|10}}}} {{dotlist||{{gap|2em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage III-2|{{asc|2. DE ONDERLINGE VERHOUDING VAN DE VERSCHILLENDE DRUKKEN}}]]|{{pli|138|10}}}} {{dotlist|{{gap|3.3em}}|{{asc|(TWEEDE AANVULLING DER BIBLIOGRAPHIE)}}|{{pli|147|10}}}} {{dotlist||[[Ridder Metter Swane/Bijlage IV|{{asc|IV. OVERZICHT VAN DE LITERATUUR BETREFFENDE HET VOLKSBOEK EN DE SAGE VANDEN ZWAANRIDDER}}]]|{{pli|166|10}}}} {{dotlist||{{gap|0.3em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage V|{{asc|V. AANTEEKENINGEN BETREFFENDE DEN HERDRUK}}]]|{{pli|175|10}}}} {{lijn|5em}}<noinclude></noinclude> jgvq64l6x5bkmzus6a1qc21cp0sd4v6 0 85895 220372 2026-04-26T15:18:10Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220372 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Goed afgeloopen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="goedafgeloopen" tosection="goedafgeloopen"/> [[Categorie:De Limburger]] 56lrigkb6msyq96n9wdk5pfy2jmff1q 0 85896 220375 2026-04-26T15:19:32Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220375 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Burgerwacht’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="burgerwacht" tosection="burgerwacht"/> [[Categorie:De Limburger]] 5j6xtfv1x5746xx944jmlia9v8c6nne 0 85897 220378 2026-04-26T15:22:47Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220378 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Mgr. Lemmens op bezoek in het retraitenhuis’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="mgrlemmensopbezoekinhetretraitehuis" tosection="mgrlemmensopbezoekinhetretraitehuis"/> [[Categorie:De Limburger]] 84gmdhae8tfamnqocti72utn63ok125 104 85898 220380 2026-04-26T15:31:37Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{c| {{xx-larger|NEDERLANDSCHE}}<br> {{xxx-larger|VOLKSBOEKEN}} {{asc|OPNIEUW UITGEGEVEN VANWEGE DE<br> MAATSCHAPPIJ DER NEDERLANDSCHE LETTERKUNDE<br> TE LEIDEN}} _____ {{larger|'''III'''}} HISTORIE VAN DEN RIDDER METTER SWANE {{asc|N.V. BOEKHANDEL EN DRUKKERIJ {{smaller|VOORHEEN}} E. J. BRILL<br>LEIDEN — 1931}} }}<noinclude></noinclude> bcpznlckn01ez44fhvhz6uqnmn81e5t 220381 220380 2026-04-26T15:32:10Z Havang(nl) 4330 220381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{c| {{xxx-larger|NEDERLANDSCHE}}<br> {{xxxx-larger|VOLKSBOEKEN}} {{asc|OPNIEUW UITGEGEVEN VANWEGE DE<br> MAATSCHAPPIJ DER NEDERLANDSCHE LETTERKUNDE<br> TE LEIDEN}} _____ {{larger|'''III'''}} HISTORIE VAN DEN RIDDER METTER SWANE {{asc|N.V. BOEKHANDEL EN DRUKKERIJ {{smaller|VOORHEEN}} E. J. BRILL<br>LEIDEN — 1931}} }}<noinclude></noinclude> 7ecgmo9cj4aalus3m9ut0zc815wfw18 0 85899 220382 2026-04-26T15:34:29Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220382 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Voordracht gemeentesecretaris’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="voordrachtgemeentesecretaris" tosection="voordrachtgemeentesecretaris"/> [[Categorie:De Limburger]] 9iioyy60rau9pkycofyvcjf02v9bn3r 0 85900 220384 2026-04-26T15:36:19Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220384 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Ontwikkelingswerk’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="ontwikkelingswerk" tosection="ontwikkelingswerk"/> [[Categorie:De Limburger]] 09qa707tcxfvohxq0idxhh0bfmi1yd9 0 85901 220387 2026-04-26T15:39:30Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220387 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Jonge Boeren’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="jongeboeren" tosection="jongeboeren"/> [[Categorie:De Limburger]] cc3s8ay23k2eicqfx31sq23nyljmsx0 0 85902 220389 2026-04-26T15:42:15Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220389 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Nieuwe leden der R.K. Staatspartij’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="nieuweledenderrkstaatspartij" tosection="nieuweledenderrkstaatspartij"/> [[Categorie:De Limburger]] gbdtd8gqm88gvpzpqil9ougkwx871q4 0 85903 220392 2026-04-26T15:45:03Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220392 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Melkprijs verhoogd’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="melkprijsverhoogd" tosection="melkprijsverhoogd"/> [[Categorie:De Limburger]] 53lxjrso4igbhnb413fhlrnauh0f9ra 0 85904 220394 2026-04-26T15:46:00Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220394 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Tooneel’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="tooneel" tosection="tooneel"/> [[Categorie:De Limburger]] 1pnb6op3r46c7q4macpjuzzka8j14rl 0 85905 220397 2026-04-26T15:48:19Z Havang(nl) 4330 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="Ridder_metter_swane_(1931).pdf" header=overzicht />' 220397 wikitext text/x-wiki <pages index="Ridder_metter_swane_(1931).pdf" header=overzicht /> 0okt3id82m7gdcmcqs8sevy9tc4u8do 0 85906 220399 2026-04-26T15:49:28Z Havang(nl) 4330 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="Ridder_metter_swane_(1931).pdf" from=9 to=10 header=1 />' 220399 wikitext text/x-wiki <pages index="Ridder_metter_swane_(1931).pdf" from=9 to=10 header=1 /> ikjx383a8vntvo0h1n0xh30l2et35d2 0 85907 220400 2026-04-26T15:51:06Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220400 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Smokkelen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="smokkelen" tosection="smokkelen"/> [[Categorie:De Limburger]] qe95b38ajtpgvse7uc7qtf3qu4m8jsc 0 85908 220401 2026-04-26T15:52:16Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220401 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘St. Barbarafeest’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="stbarbarafeest" tosection="stbarbarafeest"/> [[Categorie:De Limburger]] jjf20uwz9x9wf00l8ct4klrg6n571qm 0 85909 220404 2026-04-26T15:55:50Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220404 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Opening Ontwikkelingsavonden’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="openingontwikkelingsavonden" tosection="openingontwikkelingsavonden"/> [[Categorie:De Limburger]] jxxczto7sf3ww2obr0lty1d5ypmiyxz 104 85910 220405 2026-04-26T15:57:50Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{larger|{{sc|Hoe coninck Oriant ter jacht reet, ende een hert vervolchde, ende met de schoone Beatris sprack aen een fonteyn.}}}} {{initiaal|I}}Nde oude geesten ende chronijcken vinden wy hoe dattet lant Lillefoort voortijts was een conincrijc, ende soo sommighen segghen, soo wast een lant in Vlaenderen, waer van de steden sijn Rijssel, Duway ende Orchy, daer in dien tijden een koninck was Pyrion geheeten ende had ten wijve een… 220405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|3}}</noinclude>{{larger|{{sc|Hoe coninck Oriant ter jacht reet, ende een hert vervolchde, ende met de schoone Beatris sprack aen een fonteyn.}}}} {{initiaal|I}}Nde oude geesten ende chronijcken vinden wy hoe dattet lant Lillefoort voortijts was een conincrijc, ende soo sommighen segghen, soo wast een lant in Vlaenderen, waer van de steden sijn Rijssel, Duway ende Orchy, daer in dien tijden een koninck was Pyrion geheeten ende had ten wijve een quade vrou geheeten Matabrune, die naemaels veel quaets broude, so datse tot quaden eynde quam, wantse aen eenen staeck verbrant wert. Desen koninck Pyrion had by zijn wijf een sone Oriant ghenaemt, die nae de doot van zijn vader ghekroont wert koninck van Lillefoort, ende besat dat seer vredelijc. So geviel op eenen tijt dat de koning Oriant ter jacht reet met zijn heeren om hem te versolaceren<ref>Ontspannen</ref>, ende als sy buyten quamen int bosch saghen sy loopen een hert, dat de koninck neerstelijck vervolchde, ten lesten quam hy by een schoon rivier daer t’hert in spranck ende was vry vanden koninck. Als Oriant dit sach keerde hy wederom, ende quam tot een fonteyne, daer hy van sijnen peerde trede, ende sat onder eenen boom om hem te rusten. Als hy daer alleen sadt, quam daer een schoone edel maecht met vier dienstmaeghden van haer huysghesin, ende met eenen edelen ridder, ende twee knechten ende seyde tot Oriant, om dat hy honden by hem had: Heere waerom zijdy hier komen jaghen in mijn heerlijcheyt, ende wie heeft u oorlof gegeven? ick heb wel gesien thert dat ghy gejaecht hebt dat u int water ontgaen is: Niet te min al haddyt ghevanghen, ten zoude u niet ghebleven zijn, ende mijnen wille is dat ghy dat beteren sult eer ghy van hier sult scheyden. Als Oriant de schoone Beatris had hooren {{hws|spre|spreken}}<noinclude></noinclude> kmomdvk9qxtmxsj0x83h2j5edqwizj2 220410 220405 2026-04-26T16:02:10Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|3}}</noinclude>{{larger|{{sc|Hoe coninck Oriant ter jacht reet, ende een hert vervolchde, ende met de schoone Beatris sprack aen een fonteyn.}}}} {{initiaal|I}}Nde oude geesten ende chronijcken vinden wy hoe dattet lant Lillefoort voortijts was een conincrijc, ende soo sommighen segghen, soo wast een lant in Vlaenderen, waer van de steden sijn Rijssel, Duway ende Orchy, daer in dien tijden een koninck was Pyrion geheeten ende had ten wijve een quade vrou geheeten Matabrune, die naemaels veel quaets broude, so datse tot quaden eynde quam, wantse aen eenen staeck verbrant wert. Desen koninck Pyrion had by zijn wijf een sone Oriant ghenaemt, die nae de doot van zijn vader ghekroont wert koninck van Lillefoort, ende besat dat seer vredelijc. So geviel op eenen tijt dat de koning Oriant ter jacht reet met zijn heeren om hem te versolaceren<ref>Ontspannen</ref>, ende als sy buyten quamen int bosch saghen sy loopen een hert, dat de koninck neerstelijck vervolchde, ten lesten quam hy by een schoon rivier daer t’hert in spranck ende was vry vanden koninck. Als Oriant dit sach keerde hy wederom, ende quam tot een fonteyne, daer hy van sijnen peerde trede, ende sat onder eenen boom om hem te rusten. Als hy daer alleen sadt, quam daer een schoone edel maecht met vier dienstmaeghden van haer huysghesin, ende met eenen edelen ridder, ende twee knechten ende seyde tot Oriant, om dat hy honden by hem had: Heere waerom zijdy hier komen jaghen in mijn heerlijcheyt, ende wie heeft u oorlof gegeven? ick heb wel gesien thert dat ghy gejaecht hebt dat u int water ontgaen is: Niet te min al haddyt ghevanghen, ten zoude u niet ghebleven zijn, ende mijnen wille is dat ghy dat beteren sult eer ghy van hier sult scheyden. Als Oriant de schoone Beatris had hooren spre-<noinclude></noinclude> mlq9uhpld60s7s3djvlsdp7fn1416c0 0 85911 220406 2026-04-26T15:58:29Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220406 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Middenstandsactie’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="middenstandsactie" tosection="middenstandsactie"/> [[Categorie:De Limburger]] eygvp3pd04w9m2jd7tfaqngllaa1pdm 0 85912 220407 2026-04-26T15:59:29Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220407 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Raadsvergadering’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="raadsvergadering" tosection="raadsvergadering"/> [[Categorie:De Limburger]] 7fhsgvz08u5yawoo751718yzyz0cp57 104 85913 220408 2026-04-26T16:00:04Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{c|{{Hoofdletters|Boekdrukkerij}} voorheen {{Hoofdletters|E. J. Brill, Leiden}}}}' 220408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" /></noinclude>{{c|{{Hoofdletters|Boekdrukkerij}} voorheen {{Hoofdletters|E. J. Brill, Leiden}}}}<noinclude></noinclude> jvtqutv3xuwgqx4xad33v259goa195o 220455 220408 2026-04-27T07:55:06Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{{dhr|5}} {{lijn|26em}} {{c|{{asc|BOEKDRUKKERIJ}} voorheen {{asc|E. J. BRILL, LEIDEN}}}} {{lijn|26em}} {{dhr|5}}<noinclude></noinclude> 1rn1re9drtqxwrtobqrldlghbldqfmh 104 85914 220409 2026-04-26T16:01:15Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'vyanden seer na waren, dat hy sijn heeren ende ridders ontbood, dat sy hun bereyden souden om tegen sijn vyanden te strijden, t’welck sy deden, ende want Beatris de coninginne seer groote ginck, so riep hy sijn moeder Matabrune, ende seyde: Mijn moeder ick moet reysen tegen mijn vyanden, ende mijn vrouwe gaet beswaert met kinde, daerom bid ic u om mijnent wille dat ghy haer behoet ende bystaet in haren node ende wiltse houden als… 220409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|10}}</noinclude>vyanden seer na waren, dat hy sijn heeren ende ridders ontbood, dat sy hun bereyden souden om tegen sijn vyanden te strijden, t’welck sy deden, ende want Beatris de coninginne seer groote ginck, so riep hy sijn moeder Matabrune, ende seyde: Mijn moeder ick moet reysen tegen mijn vyanden, ende mijn vrouwe gaet beswaert met kinde, daerom bid ic u om mijnent wille dat ghy haer behoet ende bystaet in haren node ende wiltse houden als u dochter, want ick van haer moet scheyden, ende sy sal u eeren als haer moeder, ende sal u onderdanich zijn als u dochter, daerom bevele ick u haer, want ickse seer beminne, ende misquam haer yet by uwen schulde, ick en soude u nimmermeer beminnen. Matabrune seyde, sone ghy weet wel dat u belieft dat belieft my, daerom sal ick u wijf wel bewaren ende weest wel te vreden, want ickse seer lief hebbe. Doen seyde Oriant: ick danc u seer ende bevele u alle mijn dingen, ende neme ootmoedelijc oorlof aen u, ende so scheyde hy van sijn moeder. Maer de moeder en dede niet al dat sy gheseydt had, soo sy namaels wel toonde. Daer nae nam de koninck oorlof aen sijn vrouwe, ende sprac langen tijt tegen haer met weenende ooge, ende omhelsdese, ende kustese, so datse in onmacht ter aerden viel, ende hy hiefse vriendelijck op, ende maecte groote droefheyt, ende beklaechden malkanderen, so dat d’edelen met hem weenden. {{larger|{{sc|Hoe de coninck oorlof nam aen sijn coninginne, ende van tquaed dat Matabrune op gestelt hadden tegen Beatris.}}}} {{initiaal|A}}Ldus heeft Oriant de coninc oorlof genomen aen zijn coninginne ende reet wech menige mijle om tegen zijn vyanden te strijden, [ende] daer hy vrome feyten dede, daer ick hier af wil swijgen om te komen totter historien: Want<noinclude></noinclude> qd6sfhsrprqzo6cz5oat74p92xllpo5 220421 220409 2026-04-26T16:47:45Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|10}}</noinclude>vyanden seer na waren, dat hy sijn heeren ende ridders ontbood, dat sy hun bereyden souden om tegen sijn vyanden te strijden, t’welck sy deden, ende want Beatris de coninginne seer groote ginck, so riep hy sijn moeder Matabrune, ende seyde: Mijn moeder ick moet reysen tegen mijn vyanden, ende mijn vrouwe gaet beswaert met kinde, daerom bid ic u om mijnent wille dat ghy haer behoet ende bystaet in haren node ende wiltse houden als u dochter, want ick van haer moet scheyden, ende sy sal u eeren als haer moeder, ende sal u onderdanich zijn als u dochter, daerom bevele ick u haer, want ickse seer beminne, ende misquam haer yet by uwen schulde, ick en soude u nimmermeer beminnen. Matabrune seyde, sone ghy weet wel dat u belieft dat belieft my, daerom sal ick u wijf wel bewaren ende weest wel te vreden, want ickse seer lief hebbe. Doen seyde Oriant: ick danc u seer ende bevele u alle mijn dingen, ende neme ootmoedelijc oorlof aen u, ende so scheyde hy van sijn moeder. Maer de moeder en dede niet al dat sy gheseydt had, soo sy namaels wel toonde. Daer nae nam de koninck oorlof aen sijn vrouwe, ende sprac langen tijt tegen haer met weenende ooge, ende omhelsdese, ende kustese, so datse in onmacht ter aerden viel, ende hy hiefse vriendelijck op, ende maecte groote droefheyt, ende beklaechden malkanderen, so dat d’edelen met hem weenden. {{larger|{{sc|Hoe de coninck oorlof nam aen sijn coninginne, ende van tquaed dat Matabrune op gestelt hadden tegen Beatris.}}}} {{initiaal|A}}Ldus heeft Oriant de coninc oorlof genomen aen zijn coninginne ende reet wech menige mijle om tegen zijn vyanden te strijden, [ende] daer hy vrome feyten dede, daer ick hier af wil swijgen om te komen totter historien: Want<noinclude></noinclude> oen06kdg6wr7jj61eaueiy56ehjcer4 0 85915 220411 2026-04-26T16:03:10Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220411 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Laschapparaat uit elkaar gesprongen. Een smid en zijn knecht gewond’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="laschapparaatuitelkaargesprongen" tosection="laschapparaatuitelkaargesprongen"/> [[Categorie:De Limburger]] 1v64jc9ufruuyw8hkfvjdtk4k6ot5rd 0 85916 220412 2026-04-26T16:04:40Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220412 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Oproep voor Katholiek Heerlen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="oproepvoorkatholiekheerlen" tosection="oproepvoorkatholiekheerlen"/> [[Categorie:De Limburger]] e0kt6d3m50fs8yq4u3o0oc59fktbm7y 0 85917 220413 2026-04-26T16:06:06Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220413 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘K.A.V.O. Afd. Sittarderweg’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="kavoafdsittarderweg" tosection="kavoafdsittarderweg"/> [[Categorie:De Limburger]] b8ggyuk7sr6t91s2swid0l136c60okf 104 85918 220414 2026-04-26T16:07:32Z Robin van der Vliet 4752 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'doen de coninck vertrocken was met zijn heyr, beghonst Matabrune quade te dencken teghen Beatris ende dede by haer komen de vroe-vrou segghende: Mijn vriendinne ick hebbe u hier doen komen om een saecke die ick nu seggen sal, maer ghy sult my sweeren ende beloven dat ghijt niemant segghen en sult ick sal u dan veel goets geven dat ghy nimmermeer gebreck hebben en sult. Als de vroe-vrouwe dese beloften hoorde, seyde sy: sekerlijck… 220414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|11}}</noinclude>doen de coninck vertrocken was met zijn heyr, beghonst Matabrune quade te dencken teghen Beatris ende dede by haer komen de vroe-vrou segghende: Mijn vriendinne ick hebbe u hier doen komen om een saecke die ick nu seggen sal, maer ghy sult my sweeren ende beloven dat ghijt niemant segghen en sult ick sal u dan veel goets geven dat ghy nimmermeer gebreck hebben en sult. Als de vroe-vrouwe dese beloften hoorde, seyde sy: sekerlijck vrouwe alle dinc moochdy my segghen, ick beloove u by mijnder trouwen dat<ref>Dat het</ref> nimmermeer mensche weten en sal, ende sal als biechte zijn. Matabrune seyde: ghy weet wel dat Oriant mijn sone, Beatris ghetrout heeft sonder mijnen wille ende heeftse soo lief dat hy eten noch drincken en mach, hy en is by haer, ende hy heeft door haer den lande groote schande laten geschieden, hierom wilde ick wel dat wijse hem verleden<ref>Onaangenaam maken</ref> mochten, ende dan gescheyden worden, ende dit sullen wy lichtelijck volbrengen want sy kint draget. Ende de vrouwe seyde, dunckt u goedt ick salt kint dooden int baren, ende ick sal den koninck segghen dat zijt willens gedoot heeft. Doen seyde Matabrune: Ick weet een ander dat onmenschelijcker ende schandelijcker is den coninck om hooren, want ghy siet datse seer groot gaet, daerom dencke ick datse twee oft dry kinderen sal hebben. Ende ghy sult by haer gaen ende presenteeren uwen dienst. Ende als de kinderen gheboren sullen zijn, soo sal ick bestellen zoo veel jonghe honden eerst<ref>Pas</ref> gheworpen als sy kinderen ter werelt brenghen sal, ende wy sullen segghen datse van haer ghekomen zijn. Waeromme wy dan moghen den koninck ende zijne heeren te verstaen gheven dat zy gemeynschap ghehadt heeft met eenige honden, waer by wy komen moghen tot onser begeerten, want ick heb een dien ick de kinderen sal<noinclude></noinclude> sgwy7s6lvdnbgvqaco67aklxzsd9t28 220422 220414 2026-04-26T16:49:36Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|11}}</noinclude>doen de coninck vertrocken was met zijn heyr, beghonst Matabrune quade te dencken teghen Beatris ende dede by haer komen de vroe-vrou segghende: Mijn vriendinne ick hebbe u hier doen komen om een saecke die ick nu seggen sal, maer ghy sult my sweeren ende beloven dat ghijt niemant segghen en sult ick sal u dan veel goets geven dat ghy nimmermeer gebreck hebben en sult. Als de vroe-vrouwe dese beloften hoorde, seyde sy: sekerlijck vrouwe alle dinc moochdy my segghen, ick beloove u by mijnder trouwen dat<ref>Dat het</ref> nimmermeer mensche weten en sal, ende sal als biechte zijn. Matabrune seyde: ghy weet wel dat Oriant mijn sone, Beatris ghetrout heeft sonder mijnen wille ende heeftse soo lief dat hy eten noch drincken en mach, hy en is by haer, ende hy heeft door haer den lande groote schande laten geschieden, hierom wilde ick wel dat wijse hem verleden<ref>Onaangenaam maken</ref> mochten, ende dan gescheyden worden, ende dit sullen wy lichtelijck volbrengen want sy kint draget. Ende de vrouwe seyde, dunckt u goedt ick salt kint dooden int baren, ende ick sal den koninck segghen dat zijt willens gedoot heeft. Doen seyde Matabrune: Ick weet een ander dat onmenschelijcker ende schandelijcker is den coninck om hooren, want ghy siet datse seer groot gaet, daerom dencke ick datse twee oft dry kinderen sal hebben. Ende ghy sult by haer gaen ende presenteeren uwen dienst. Ende als de kinderen gheboren sullen zijn, soo sal ick bestellen zoo veel jonghe honden eerst<ref>Pas</ref> gheworpen als sy kinderen ter werelt brenghen sal, ende wy sullen segghen datse van haer ghekomen zijn. Waeromme wy dan moghen den koninck ende zijne heeren te verstaen gheven dat zy gemeynschap ghehadt heeft met eenige honden, waer by wy komen moghen tot onser begeerten, want ick heb een dien ick de kinderen sal<noinclude></noinclude> m5gu61xi5zz5cgduuiamm346nmfw3hw 0 85919 220416 2026-04-26T16:16:37Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220416 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘R.K. Staatspartij’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="rkstaatspartij" tosection="rkstaatspartij"/> [[Categorie:De Limburger]] cxqjrfvr9d7m6jmqp4s4eevw02roi41 0 85920 220417 2026-04-26T16:18:59Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220417 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Ontwikkelingsavond’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Limburger'', donderdag 3 december 1936, eerste blad, [p.&nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Limburger vol 067 no 284 Sittard en Omstreken.pdf" from="1" to="1" fromsection="ontwikkelingsavond" tosection="ontwikkelingsavond"/> [[Categorie:De Limburger]] r7ksxbzoz5p04bvq84gbiwqmaz2wwuy 104 85921 220418 2026-04-26T16:23:03Z Havang(nl) 4330 afbeelding 220418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Havang(nl)" />4</noinclude>ken, ende haer aensach, behaechdese hem so wel, dat hy terstont met haerder liefde bevaen ¹) wert, ende seyde: [[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 14 crop).jpg|450px|center]] Geynster 2) der minnen, doorstralende ooghen Die my soo vyerich in vlogen O schoonste schoonheydt noyt soo schoone Ghy hebt my therte uyt den lichaem ghetoghen, Dies ick offere met knien gheboghen, Al dat mijn is, lijf, goet, eere, tot uwen lone U opsien 3) dunckt my schijnen onder den troone 4), Cierlijcker dan die sonne oft oock de mane, 1 Bevangen 2 Vonk 3 Voorkomen 4 Hemel<noinclude></noinclude> r2hdq6wzlp27awfnzfl3qvx9kuzski6 104 85922 220420 2026-04-26T16:34:55Z Havang(nl) 4330 afbeelding 220420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Havang(nl)" /></noinclude>Eenschone Ende Miraculeule Historie vanden Ridder metter Swane, diete Nimme- ghen in Gelderlandt t'scheep quam, by den geleyde vaneen Swaen, uit den lande van Lillefoort, twelck men feydt te wesen Ryssel, Duway ende Orchy ghelegenin Vlaenderen. [[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 11 crop).jpg|center|450px]] {{c|t' AMSTELREDAM.}} {{lijn|20em}} Gedruckt by Cornelis Dircksz. Cool, woonende inde Warmoestraet,inden vergulden Passer. Anno 1651.<noinclude></noinclude> 9r0sv63gg27qpnojlebxrgge8b9souv 104 85923 220423 2026-04-26T17:06:55Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><poem> Van Damast die scoene coninghinne, {{sup|880}}Die ie boven alle vrouwen minne, Die op der eerden sijn gheboren. Nu sprect op ende laet mi hoeren, Ghi sprect haer boven maten ghelijc. {{gap|2em}}{{sp|De jonghe joncfrou Damiet}}. Waer ic te Damast int coninerije, {{sup|885}}Esmoreit wel scoene man, Soe soudic haer bat<ref>''Bat'' of ''bet'' d. i. ''meer, beter''. Zoo b. v. ''bat maken'' voor ''verbeteren: eenigher sake te bat hebben'' voor ''ergens voordeel uit trekken'' (eig. ''het ergens beter door hebben): bet af, bet in, bet voort, bet an voor wat verder, wat meer naar binnen, wat meer vooruit, wat dichter''.</ref> gheliken dan, Maer nu sta ic als een pilgherijm. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. O Damiet, vrouwe mijn, Ende sidi dit, wel edel wijf? {{sup|890}}Mijn herte, mijn ziele ende mijn lijf Met rechten in vrouden leven mach, Want ie nie liever gast en sach Die noit op eertrike was gheboren. Och edel wijf, nu laet mi hoeren: {{sup|895}}Hoe sidi comen in dit lant? {{gap|2em}}{{sp|De jonghe joncfrou Damiet}}. O Esmoreit, wel scoene wigant, Mi dochte<ref>''Mi dochte'' d. i. ''mij docht, ik vond dat'' van ''dincken''.</ref> ic hadde u gherne ghesien, Maer en mochte mi niet ghescien, Ic en moeste daer omme liden pijn. {{sup|900}}Doen maectic mi als een pilgherijm Ende come al dus ghedoelt doer dlant, Ende nam Platus metter<ref>''Metter'' d. i. ''bij de''.</ref> hant Dat hi soude mijn behoeder sijn. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Waer sidi, lieve vader mijn? {{sup|905}}Comt tot hie<ref>''Hie'' d. i. ''hier'', evenals ''mee'' voor ''meer, ee'' voor ''eer'' wordt aangetroffen: {{asc|DE VRIES}} leest evenwel ''hier''.</ref>, ghi moetse scouwen, Die vol minnen ende vol trouwen </poem><noinclude></noinclude> a4cojz2gvmjonj5o1kf7fcjefkqhu5r 0 85924 220425 2026-04-26T17:18:44Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220425 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Balkan-crisis’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', dinsdag 15 oktober 1912, Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;8. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Telegraaf vol 020 no 7292 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf" from="2" to="2" fromsection="balkancrisis" tosection="balkancrisis"/> [[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 020, Nummer 7292]] c9odc03oogsp18zzy25nkoz2ibprop5 0 85925 220426 2026-04-26T17:24:18Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220426 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘De aanslag op Roosevelt’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', dinsdag 15 oktober 1912, Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;8. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Telegraaf vol 020 no 7292 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf" from="2" to="2" fromsection="deaanslagoproosevelt" tosection="deaanslagoproosevelt"/> [[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 020, Nummer 7292]] lixabvcr8rn5rpp8vzbbwx7doolbsxx 0 85926 220427 2026-04-26T17:30:27Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220427 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Staking van electriciens’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', dinsdag 15 oktober 1912, Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;8. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Telegraaf vol 020 no 7292 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf" from="2" to="2" fromsection="stakingvanelectriciens" tosection="stakingvanelectriciens"/> [[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 020, Nummer 7292]] 6cmsr3po541n0ezvo6acpxhor8e6eso 0 85927 220428 2026-04-26T17:35:10Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220428 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Met ƒ 5000 voortvluchtig’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', dinsdag 15 oktober 1912, Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;8. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Telegraaf vol 020 no 7292 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf" from="2" to="2" fromsection="metf5000voortvluchtig" tosection="metf5000voortvluchtig"/> [[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 020, Nummer 7292]] at6ltcroq53688phshpycjgke3m51na 0 85928 220429 2026-04-26T17:38:20Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220429 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Indische dienst’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', dinsdag 15 oktober 1912, Avondblad, Tweede Blad, p.&nbsp;8. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Telegraaf vol 020 no 7292 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf" from="2" to="2" fromsection="indischedienst" tosection="indischedienst"/> [[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 020, Nummer 7292]] 6smmeeax2jrcpkxjhp4858q1v9nvkgj 0 85929 220430 2026-04-26T17:41:59Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220430 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘„Heiersche Kermis”. In de H. Hart-parochie te Tegelen. Morgen-avond officieele opening door Deken van Oppen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Nieuwe Venlosche Courant'', vrijdag 25 september 1936, Tweede Blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Nieuwe Venlosche Courant vol 074 no 224.pdf" from="5" to="5" fromsection="heierschekermis" tosection="heierschekermis"/> [[Categorie:Nieuwe Venlosche Courant, Jaargang 074, Nummer 224]] j4a895mezhwd5vh252l2juna6svcuz8 0 85930 220432 2026-04-26T17:55:16Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220432 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Agenda’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Nieuwe Venlosche Courant'', vrijdag 25 september 1936, Tweede Blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Nieuwe Venlosche Courant vol 074 no 224.pdf" from="5" to="5" fromsection="agenda" tosection="agenda"/> [[Categorie:Nieuwe Venlosche Courant, Jaargang 074, Nummer 224]] 6yo8q2j3n77wi3za1hrzrcie17j2iva 0 85931 220433 2026-04-26T17:57:25Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220433 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Het Jordaan-cabaret in ’t Concertgebouw. Tilly Kalkhoven enkele dagen in Venlo’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Nieuwe Venlosche Courant'', vrijdag 25 september 1936, Tweede Blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Nieuwe Venlosche Courant vol 074 no 224.pdf" from="5" to="5" fromsection="hetjordaancabaret" tosection="hetjordaancabaret"/> [[Categorie:Nieuwe Venlosche Courant, Jaargang 074, Nummer 224]] flfoye6hcpd194q5bj9hxmtt28qlz5x 104 85932 220441 2026-04-26T18:17:48Z Robin van der Vliet 4752 Nog mee bezig... 220441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Robin van der Vliet" />{{c|96}}</noinclude><score lang="lilypond" raw="1"> \header { tagline = "" } \paper { indent = 0 } \score{ \context Staff="default" { \cadenzaOn \key f \major \time 4/4 g'8 ~ a'8 \bar "|" \once \stemUp bes'4 a'4 g'4. ( a'8 \bar "|" bes'8 c''8 -) d''4 d''4 cis''4 \bar "|" d''2 r4 d''4 \bar "|" \break d''4 g''4 f''2 \bar "|" d''2 e''4 d''4 \bar "|" \once \omit Accidental c''2 bes'2 \bar "|" r4 d''8 ~ c''8 bes'4 a'4 \bar "|" \break g'2 fis'2 \bar "|" g'8 ~ a'8 bes'8 ~ c''8 a'2 \bar "|" r4 a'4 a'4 bes'4 \bar "|" c''2 d''2 \bar "|" \break bes'4 c''8 ~ bes'8 a'2 \bar "|" g'2. \bar "|." } \addlyrics { Lief- heb- bers hoort dit won- der lied, Dat ik u hier zal voor gaan zin- gen, ’t_Geen o- ver lang al is ge- schied, Van won- der- lij- ke vreem- de din- gen. } } </score> Het Historielied is letterlijk herdrukt, met behoud van de spelling en interpunctie. {{Nop}}<noinclude></noinclude> 864lj0ukt4y54eudoczqaxi99omp949 220454 220441 2026-04-27T07:49:58Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|96}}</noinclude><score lang="lilypond" raw="1"> \header { tagline = "" } \paper { indent = 0 } \score{ \context Staff="default" { \cadenzaOn \key f \major \time 4/4 g'8 ~ a'8 \bar "|" \once \stemUp bes'4 a'4 g'4. ( a'8 \bar "|" bes'8 c''8 -) d''4 d''4 cis''4 \bar "|" d''2 r4 d''4 \bar "|" \break d''4 g''4 f''2 \bar "|" d''2 e''4 d''4 \bar "|" \once \omit Accidental c''2 bes'2 \bar "|" r4 d''8 ~ c''8 bes'4 a'4 \bar "|" \break g'2 fis'2 \bar "|" g'8 ~ a'8 bes'8 ~ c''8 a'2 \bar "|" r4 a'4 a'4 bes'4 \bar "|" c''2 d''2 \bar "|" \break bes'4 c''8 ~ bes'8 a'2 \bar "|" g'2. \bar "|." } \addlyrics { Lief- heb- bers hoort dit won- der lied, Dat ik u hier zal voor gaan zin- gen, ’t_Geen o- ver lang al is ge- schied, Van won- der- lij- ke vreem- de din- gen. } } </score> Het Historielied is letterlijk herdrukt, met behoud van de spelling en interpunctie. {{Nop}}<noinclude></noinclude> 5it4v6q2f2mc6fb8pu5jvolaw9v73jo 0 85933 220444 2026-04-26T19:06:39Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220444 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Posterijen en Telegrafie. Verplaatst’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Nieuwe Venlosche Courant'', vrijdag 25 september 1936, Tweede Blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Nieuwe Venlosche Courant vol 074 no 224.pdf" from="5" to="5" fromsection="posterijenentelegrafie" tosection="posterijenentelegrafie"/> [[Categorie:Nieuwe Venlosche Courant, Jaargang 074, Nummer 224]] mij9vai5g1aseppxgl7w570cj4vpj9g 0 85934 220445 2026-04-26T19:07:57Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220445 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Bouwvergunningen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Nieuwe Venlosche Courant'', vrijdag 25 september 1936, Tweede Blad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Nieuwe Venlosche Courant vol 074 no 224.pdf" from="5" to="5" fromsection="bouwvergunningen" tosection="bouwvergunningen"/> [[Categorie:Nieuwe Venlosche Courant, Jaargang 074, Nummer 224]] 8gkv37b4a48fx45efg8xgiydk4p4zf3 104 85935 220456 2026-04-27T08:09:37Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><poem> Haer herte tote miwaert drascht. Het es recht dat si mi behaecht: Si heeft soe vele doer<ref>''Doer'' d. i. ''om'', zie boven op vs. 573.</ref> mi ghedaen. {{gap|5em}}{{sp|De coninc}}. {{sup|910}}Soe williose met blider herten ontfaen. Sijt willecome, Damiete wel scoene, Ghi selt in Cecilien eroene Draghen boven al die leven. Ie salse minen sone opgheven<ref>''Ic salse (de kroon) minen sone opgheven'' d. i. ''ik zal afstand doen ten behoeve van mijn zoon.''</ref> {{sup|915}}Eude ghi selt seker werden sijn wijf, Want ic hebbe soe onden lijf Dat icse nemmeer ghedraghen en can. {{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}. Her coninc oem, bi sente Jan, Esmoreit hi es<ref>''Es'' d. i. eene samentrekking van ''es des'' (nam. ''crone te gedraghene''), evenals ''waes'' voor ''was des'' in den ''Rijmbijbel'': indien niet, zooals {{asc|DE VRIES}} wil, moet worden veranderd: ''ees''.</ref> wel weert. {{sup|920}}Hi wert een ridder wide<ref>''Wide'' d. i. ''wijd'' zooals in ons ''wijdberoemd''.</ref> vermeert Ende die de wapene wel hantiert: Desen raet dunct mi goet ghevisiert<ref>''Ghevisierd'' zie op vs. 85.</ref>, Dat hi die crone van u ontfa. Damiet, nu comt hier na, {{sup|925}}Ghi selt werden jonge coninghinne. {{gap|5em}}{{sp|De meester}}. Hulpt Mamet, dat ic niet uut minen sinne En come<ref>''Uut minen sinne en come: uut sinen sinnen comen'' beteekent zooveel als ''onteint worden'' d. i. ''krankzinnig worden''.</ref>, dat verwondert mi. O Esmoreit, edel ridder vri, Die man brachte u in al dit verdriet. {{sup|930}}Wat hi u segt, hine meines<ref>''Meines niet'' d. i. ''meint des niet, meent er niets van''. Zoo b. v. ''Lantsloet'' vs. 236: {{gap|4em}}Die menich spreect, hi en ''menes'' niet.</ref> niet: </poem><noinclude></noinclude> rxdt6i4fbue0nen6i8o9me45it7erm0 104 85936 220457 2026-04-27T08:27:04Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><poem> Hi hevet tuweert al valschen gront<ref>''Gront:'' K{{asc|IL}}. verwijst naar ''aerd, indoles, natura (karakter'' dus) en vertaalt ''quaden grond'' door ''mala mens, malus animus, mala indoles,'' en ''grond-argh'' door ''malitiosus, proclicis ad malitiam''. Een voorbeeld geeft de variant op vs. 715 van ''M. Lp.'' IV: {{gap|4em}}Du hebs uut dinen bosen monde {{gap|4em}}Mi ghestraft uut quaden gronde; aangehaald wordt in het ''Gloss.'' in voce de volg. plaats uit {{asc|HILDEGAERSBERCH}}: {{gap|4em}}Hi is wijs, die hom voir schaleheit hoet, {{gap|4em}}Ende salich diese niet en doet, {{gap|4em}}Want si comt uut fellen gronde; ''Vanden Heiligen Sacramente vander Nyeuwervaert'' (ed. {{asc|VERWIJS}}) vs. 1174: {{gap|4em}}Ter liefden mijnen zwagher, die goet ''van gronde es''; ''L. Sp.'' III Proloog bl. 14 vs. 27 vlg.: {{gap|4em}}Die Gode ontsaghe (vreesde) ''van gronde'' {{gap|4em}}En dade nemmermeere zonde, waar ''v. g.'' te kennen geeft ''in het gemoed, van binnen, inwendig'' zooals {{asc|DE VRIES}} zegt, die er bijvoegt, dat nog bij {{asc|CATS}} en zijne tijdgenooten ''grond'' zeer gewoon was in den zin van ''gemoed, karakter'', eig. ''bodem des harten''.</ref>. Ic cochte u jeghen<ref>''Jeghen'' zie boven op vs. 857. Van de uitdrukking ''copen jeghen enen'' voor ''koopen van iemand'' hebben wij in de tooneelstukken meer voorbeelden, b. v. alhier vs. 960, 987; ''Drie daghe here'' vs. 175 (verg. ''Rijmb.'' vs. 19634), ofschoon ze overigens zeldzaam schijnen. De zin kan niet twijfelachtig zijn, te minder daar ''jeghen'' in het Mnl. eene veel uitgebreider beteekenis had dan ons ''tegen'' thans heeft. Dat men ook zeide ''copen jeghen'' in den zin van ons ''koopen tegen (dezen of dien prijs)'' blijkt uit het ''Gloss.'' op den ''L. Sp.''</ref> hem om dusent pont Van finen goude, die ic hem gaf. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Meester, nu secht mi daer af<ref>''Daer—af'' d. i. ''daarvan:'' zie op vs. 104.</ref>, {{sup|935}}Hoe die saken gheleghen sijn. {{gap|5em}}{{sp|De meester}}. O Esmoreit, bi Apolijn, Dies es leden achtien jaer Dat ic quam ghereden daer, Esmoreit, op die selve stede. {{sup|940}}Nu hoert, wat die keitijf dede: Daer soude hi u seker hebben versmoert, Hi sprac tot u soe felle woert, Dat ghi hem sijn rike sout ondergaen<ref name=ondergaen>''Ondergaen'' d. i. ''listig berooven van'', eig. ''den toegang afsnijden''. Verg. ''Rein''. vs. 395:</ref>: </poem><noinclude></noinclude> m54shel25x371bcdzwo756yien4f0sy 104 85937 220458 2026-04-27T08:40:00Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 220458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><ref follow=ondergaen> {{gap|4em}}Want Reinaert, die felle saghe, {{gap|4em}}Was ghecropen dor die haghe, {{gap|4em}}Ende hadde die porte ''ondergaen''. »Het voorz. ''onder'' — zegt {{asc|HUYD}}, ''Stoke'' 1 bl. 92 — voegt zich voor velerhande ww., die de middelen aanduiden, waardoor men iemand iets behendelijk weet af te winnen." S{{asc|TOKE}} zelf zegt I vs. 845: {{gap|4em}}Want Hughe Capet, Grave van Parijs, {{gap|4em}}De (''die'') moghende was ende seer wijs, {{gap|4em}}''Onderghinc'' hem die crone; andere dergelijke composita zijn: ''onderdringhen'' (b. v. iemand den weg); ''onderroien (onderroeien): onderrennen; onderloopen; onderrijden: ondermieden (onderhuren): ondergraven; onderkoopen; onderkruipen: ondermijnen,'' enz. enz.</ref><poem> Ghi moeste hem emmer iet bestaen, {{sup|945}}Dat hoerdic wel an sijn ghelaet. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Meester, vertrect<ref>''Vertrect:'' zie op vs. 164.</ref> mi alden staet, Dies biddie u uter maten sere, Want ic sta al buten kere<ref>''Buten kere:'' zie op vs. 357.</ref>, Dat ic die waerheit niet en weet, {{sup|950}}Die mijnre moeder dat groete leet Ende mi dien lachter mocht anedoen. {{gap|5em}}{{sp|De meester}}. O Esmoreit, bi Mahoen, Het heeft ghedaen die selve man. Bi minen god Tervogan, {{sup|955}}Hi sonde u hebben ghenomen dlijf, Want hi vermaets hem<ref>''Vermaets hem'' van ''hem vermeten'', onvolm. tijd ''vermat'', d. i. ''zich verstouten, zich onderwinden'', met den tweeden avl geconstrueerd.</ref> die keitijf. Ic hoeret ende sprac hem aen Ende seide hem het ware quaet ghedaen, Want hi soude doden den jongen vooght<ref>''Vooght'' d. i. ''heer'', verg. vs. 186. Wij hebben daarvoor thans ''jonge heer''.</ref>, {{sup|960}}Alsoe dat ic u jeghen hem cocht Om dusent pont van goude roet. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Bi den here die mi gheboet, Die ondaet sal ghewroken sijn, </poem><noinclude></noinclude> f1npmp8vgkxck8ritajobf32xd2eas1 220460 220458 2026-04-27T08:42:16Z Havang(nl) 4330 220460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><ref follow=ondergaen> {{gap|4em}}Want Reinaert, die felle saghe,<br> {{gap|4em}}Was ghecropen dor die haghe,<br> {{gap|4em}}Ende hadde die porte ''ondergaen''.<br> »Het voorz. ''onder'' — zegt {{asc|HUYD}}, ''Stoke'' 1 bl. 92 — voegt zich voor velerhande ww., die de middelen aanduiden, waardoor men iemand iets behendelijk weet af te winnen." S{{asc|TOKE}} zelf zegt I vs. 845:<br> {{gap|4em}}Want Hughe Capet, Grave van Parijs,<br> {{gap|4em}}De (''die'') moghende was ende seer wijs,<br> {{gap|4em}}''Onderghinc'' hem die crone;<br> andere dergelijke composita zijn: ''onderdringhen'' (b. v. iemand den weg); ''onderroien (onderroeien): onderrennen; onderloopen; onderrijden: ondermieden (onderhuren): ondergraven; onderkoopen; onderkruipen: ondermijnen,'' enz. enz.</ref><poem> Ghi moeste hem emmer iet bestaen, {{sup|945}}Dat hoerdic wel an sijn ghelaet. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Meester, vertrect<ref>''Vertrect:'' zie op vs. 164.</ref> mi alden staet, Dies biddie u uter maten sere, Want ic sta al buten kere<ref>''Buten kere:'' zie op vs. 357.</ref>, Dat ic die waerheit niet en weet, {{sup|950}}Die mijnre moeder dat groete leet Ende mi dien lachter mocht anedoen. {{gap|5em}}{{sp|De meester}}. O Esmoreit, bi Mahoen, Het heeft ghedaen die selve man. Bi minen god Tervogan, {{sup|955}}Hi sonde u hebben ghenomen dlijf, Want hi vermaets hem<ref>''Vermaets hem'' van ''hem vermeten'', onvolm. tijd ''vermat'', d. i. ''zich verstouten, zich onderwinden'', met den tweeden avl geconstrueerd.</ref> die keitijf. Ic hoeret ende sprac hem aen Ende seide hem het ware quaet ghedaen, Want hi soude doden den jongen vooght<ref>''Vooght'' d. i. ''heer'', verg. vs. 186. Wij hebben daarvoor thans ''jonge heer''.</ref>, {{sup|960}}Alsoe dat ic u jeghen hem cocht Om dusent pont van goude roet. {{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}. Bi den here die mi gheboet, Die ondaet sal ghewroken sijn, </poem><noinclude></noinclude> tivnmpx07u9fyhsrekyqbzpbsky5gg5