Wikisource:De kroeg

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikisource:De kroeg</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1304</id>
    <revision>
      <id>220563</id>
      <parentid>220309</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>4189</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-18 */ nieuwe subkop</comment>
      <origin>220563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99634" sha1="o07osr5ke0o8m055nty26v42klhcc24" xml:space="preserve">{{kroeg}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12 jan 2026 20:33 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 20:45 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19 jan 2026 21:29 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026 22:02 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26 jan 2026 22:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 feb 2026 18:43 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== Hello from Belgium (and France…) ==

Dear wikisource contributors, I’m french wikimedian who have organized the Missie Gourmande (Mission Gourmande in french), an operation to numerize the Gourmet Museum and Library (museum van de gastronomie). And we scanned some flemish books. I put their here : [[:Categorie:Missie Gourmande - Mission Gourmande]]. If I mis something or made a mistake don’t hesitate to correct. Thank you (and sorry for my bad english). [[Gebruiker:Lyokoï|Lyokoï]] ([[Overleg gebruiker:Lyokoï|overleg]]) 6 feb 2026 23:27 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 feb 2026 00:30 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 feb 2026 20:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 feb 2026 20:03 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 mrt 2026 18:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9 mrt 2026 19:53 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! ==

Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! 

Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. 

Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier.

We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan!

Met vriendelijke groet,

Team Wikimedia Nederland [[Gebruiker:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Overleg gebruiker:JansenKirsten|overleg]]) 12 mrt 2026 11:55 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 mrt 2026 20:35 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== Wikimania Parijs ==

Beste Wikimedianen,

Dit jaar vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] van 21-25 juli plaats in Parijs. Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor het hoofdprogramma dat plaatsvindt tussen 23-25 juli. Hiervoor kun je vóór 12 april een FOKA- aanvraag indienen. Meer informatie hierover vind je op [[wmnl:Wikimania_2026|de verenigingswiki]].

Vriendelijke groet,

Cristina

[[Gebruiker:C.A.Fodor|C.A.Fodor]] ([[Overleg gebruiker:C.A.Fodor|overleg]]) 23 mrt 2026 14:05 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 mrt 2026 17:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30 mrt 2026 21:25 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 3 apr 2026 19:11 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 apr 2026 18:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[Bestand:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|miniatuur|rechts]]

Beste Wikisource-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia. 

Kom jij op het feest in Utrecht? En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen is Wikipedia gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikisource om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips.
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste bijdragen: wie heeft die destijds verbeterd?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikipediaan jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Elly]] &lt;sub&gt;([[Overleg gebruiker:Ellywa|Overleg]])&lt;/sub&gt; 12 apr 2026 21:22 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 apr 2026 17:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20 apr 2026 17:00 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 26 apr 2026 02:58 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 apr 2026 20:06 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;</text>
      <sha1>o07osr5ke0o8m055nty26v42klhcc24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:Robin van der Vliet</title>
    <ns>3</ns>
    <id>21176</id>
    <revision>
      <id>220508</id>
      <parentid>220415</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metterswane */</comment>
      <origin>220508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2590" sha1="1bdlu85lisjx54zfhg733fwngxnw5hw" xml:space="preserve">Dag Robin, Welkom hier op de nl.wikisource. Het is hier nogal rustig en daarmee juist extra leuk dat jij een eigen project bent gestart! Inmiddels heb ik al wat pagina's bewerkt. Vind je het prettig als ik hier en daar wat meewerk of wil je het project graag zelf doen? Laat het gerust weten. Groet, Wilma. [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 7 mei 2017 16:25 (CEST)
:Hallo Wilma, bedankt voor het welkom heten. Ik heb laatst Wikisource ontdekt, ik heb eerder al meegeholpen aan diverse andere wikiprojecten. Ik vind wat hulp betreft mijn nieuwe project wel fijn. Weet jij misschien wat ik moet doen betreft typefouten in het originele bestand? Ik heb op [[Pagina:Het Esperanto.pdf/11|pagina 11]] hiervoor een keer het [[Sjabloon:SIC|sjabloon SIC]] gebruikt. En wat betreft interpunctie, moet ik voor elk leesteken een spatie zetten, zoals in de originele scan? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Robin van der Vliet|Robin van der Vliet]] ([[Overleg gebruiker:Robin van der Vliet|overleg]]) 7 mei 2017 16:54 (CEST)

:: Dag Robin, Het SIC sjabloon heb je gebruikt zoals het mi. is bedoeld. Wat betreft de interpunctie; hier op source zetten we geen spaties voor leestekens. Er is trouwens een handige OCR cleanuptool die je kan gebruiken om een pagina sneller te bewerken. Deze tool haalt ook de meeste overbodige spaties weg. Als je [[Gebruiker:WeeJeeVee/common.js|deze pagina]] naar je eigen gebruikersnaam kopieert heb je ook de OCR cleanuptool in de linker zijbalk staan (zie je alleen in de editmodus). [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 7 mei 2017 22:50 (CEST)

== Metterswane ==

Dag Robin, 

Leuk, dat je begonnen bent met het boek De Ridder metter Swane. Ik werk zelf op de Franse wikisource aan het vervolg [[s:fr:Bauduin de Sebourc]], dat zich met AI ruw laat vertalen.&lt;br&gt;
Tip: [[sjabloon:hws]] is sinds 2018 niet langer nodig, zoals je op de sjabloonpagina kunt lezen.&lt;br&gt; 
Je kunt de pagina's als proefgelezen markeren met de gele knop , dan zal ik na je de proefgelezen pagina's valideren. Wat ik al proefgelezen heb, kun je alsnog valideren. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 26 apr 2026 18:12 (CEST)

:Hallo Havang, bedankt voor je bericht! Ik zie nu dat [[Sjabloon:hws]] inderdaad niet meer nodig is, ik zal dit sjabloon achterwegen laten. Ik heb een lange tijd niks gedaan op Wikisource, maar ik heb jaren geleden wat gedaan op deze, de Engelse en de Esperanto Wikisource. {{Gebruiker:Robin van der Vliet/Ondertekening}} 27 apr 2026 16:06 (CEST)</text>
      <sha1>1bdlu85lisjx54zfhg733fwngxnw5hw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Delen van Duitsland</title>
    <ns>100</ns>
    <id>43569</id>
    <revision>
      <id>220579</id>
      <parentid>220077</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T07:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>220579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54697" sha1="h5lobubb6w2m4y3p8p6oyqp66243r8f" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van delen van Duitsland
| afbeelding   = Quaternion Eagle by Jost de Negker.jpg
| alt          = Quaternionadelaar uit 1510 van het Heilige Roomse Rijk met de wapens van de belangrijkste Duitse vorstendommen
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van delen van Duitsland en [[w:nl:Deelstaten van Duitsland|bondslanden]].
}}
== Graafschap Hanau ==
;Willem I van Hessen-Kassel (1743-1821)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Frankfort den 26 January|‘Frankfort den 26 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Graafschap Rantzau ==
;Christian Detlev zu Rantzau (1670-1721)
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Hamburg den 19 January|‘Hamburg den 19 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Graafschap Rietberg ==
;Jan III van Rietberg
*Anoniem ([10 februari 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/10 februari/Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij|‘Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij’, alinea 11]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].

== Graafschap Schaumburg ==
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Het Crijchsvolck vanden Coninc van Denemercken|‘Het Crijchsvolck vanden Coninc van Denemercken […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Graefschap Schouwenburgh’).

== Graafschap Solms-Laubach ==
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Graafschap Sponheim ==
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art1al3|‘Wt Amsterdam ix. Oct.’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art4|‘Wt Oppenheym 9. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Hanau den 9 January|‘Hanau den 9 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Groothertogdom Berg ==
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Hanau-Münzenberg ==
;Catharina Belgica van Nassau (1578-1648)
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/In de Pfalts|‘In de Pfalts staet alles in vorige terminis, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘de Gravinne van Hanau’).
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Die Gravinne van Hanou|‘Die Gravinne van Hanou […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Gottorp ==
;Frederik August van Oldenburg (1711-1785)
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Hamburg den 14 Maert|‘Hamburg den 14 Maert’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Fredrik August van Holsteyn Gottorf’).

;Hedwig Sophia van Zweden (1681-1708)
*Anoniem (18 februari 1700) [[Amsterdamsche Courant/1700/Nummer 21/Sleswig den 11 February|‘Sleswig den 11 February’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘de Hertoginne van Holsteyn Gottorp’).

== Hertogdom Kleef ==
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ceulen den 29. dito|‘Wt Ceulen den 29. dito. [= 29 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/De Clevische, ende Gulicksche Landen|‘De Clevische, ende Gulicksche Landen, ende Vorstendommen, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Palts-Zweibrücken ==
=== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ===
;17e eeuw
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Vorsten en leden van vorstenhuizen ===
;Frederik van Palts-Zweibrücken (1616-1661)
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Johan II van Palts-Zweibrücken (1584-1635)
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/Wt Ceulen, den 20. dito|‘Wt Ceulen, den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Pommeren ==
=== Historische figuren ===
;Pascovius, Friedrich (1600-1670)
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Hamburgh, den 14 dito|‘Uyt Hamburgh, den 14 dito. [= 14 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hertogdom Saksen-Coburg (1596-1633) ==
;Johan Casimir van Saksen-Coburg (1564-1633)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Saksen-Coburg en Gotha ==
;Lodewijk August van Saksen-Coburg en Gotha
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214/Hertog August van Saksen Coburg Gotha|‘Hertog August van Saksen Coburg Gotha [...]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hertogdom Saksen-Eisenach (1596-1638) ==
;Johan Ernst van Saksen-Eisenach (1566-1638)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].

;Johan Willem van Saksen-Einsenach (1666-1729)
*Anoniem (30 november 1690) [[Opregte Haarlemsche Courant/1690/Donderdageditie, nummer 48/’s Gravenhage den 28 November|‘’s Gravenhage den 28 November’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Hertogdom Saksen-Lauenburg ==
;Frans Karel van Saksen-Lauenburg (1594-1660)
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art4al3|‘Wt Lyptzich vanden 10. ditto. [= 10 september 1620]’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘Hoptman Sachsen Louenberch’).

;Julius Hendrik van Saksen-Lauenburg (1586-1665)
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.

== Hertogdom Saksen-Meiningen ==
;Adelheid van Saksen-Meiningen (1792-1849)
*Anoniem (1 september 1834) [[Utrechtsche Courant/1834/Nummer 105/Frankfort den 27 Augustus|‘Frankfort den 27 Augustus’, alinea 2]], ''Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

Bernhard II van Saksen-Meiningen (1800-1882)
*Anoniem (1 september 1834) [[Utrechtsche Courant/1834/Nummer 105/Frankfort den 27 Augustus|‘Frankfort den 27 Augustus’, alinea 2]], ''Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hessen-Rheinfels ==
;Karel van Hessen-Wanfried (1649-1711)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Ceulen den 2 Maert|‘Ceulen den 2 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Carel van Hessen-Rhijnfels’)

== Keurvorstendom Trier ==
=== Vorsten ===
;Lothar van Metternich (1551-1623)
*Anoniem (5 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 december (2)#art1al8|‘Cataloghe vande Coninghen, Princen, Graeven, ende andere Vorsten, met den Keyser Ferdinandvs II. opentlijck houdende tegen de Vnie der Caluinisten, ende alle Adherente Protestanten’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Johan Schweicthard Eerts Bisschop tot Mens, Lotharius Eerts-Bisschop tot Trier, Ferdinandus Eerts-Bisschop te Ceulen, Hans Georg, Hertoch van Saxen, Maximiliaen, Palts-Grave aenden Rhijn, Hertoch in Oueren, ende neder Beyeren, Ludwig, Lant-grave tot Hessen (1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert|''Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert aenden Cheur-Vorst Pfaltsz-Grave'', […]]], Hantwerpen: Abraham Verhoeuen.

== Koninkrijk Hannover ==
*Anoniem (29 juni 1852) [[Groninger Courant/Jaargang 111/Nummer 52/Duitschland|‘Duitschland’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Mecklenburg-Schwerin ==
;Christiaan Lodewijk I van Mecklenburg-Schwerin (1623-1692)
*Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Regensburg den 20 dito|‘Regensburg den 20 dito. [= 20 januari 1670]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Helena van Mecklenburg-Schwerin (1814-1858)
*Anoniem (8 augustus 1839) [[De Noordbrabanter/1839/Nummer 95/Het vertrek van den Hertog van Orléans|‘Parijs, den 4den Augustus. Het vertrek van den Hertog van Orléans voor de reis naar het zuiden van Frankrijk is op Vrijdag den 9den dezer bepaald. […]’]], ''Noord-Brabander'', [p.&amp;nbsp;1].

== Mecklenburg-Strelitz ==
;Louise van Mecklenburg-Strelitz (1776-1810)
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Berlyn den 15 van Sprokkelmaand|‘Berlyn den 15 van Sprokkelmaand [= 15 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (6 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 54/Berlyn den 25 van Sprokkelmaand|‘Berlyn den 25 van Sprokkelmaand [= 25 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Nassau-Dietz ==
;Amalia van Nassau-Dietz (1655-1695)
*Anoniem (30 november 1690) [[Opregte Haarlemsche Courant/1690/Donderdageditie, nummer 48/’s Gravenhage den 28 November|‘’s Gravenhage den 28 November’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Princesse Aemilia’).

;Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz (1657-1696)
*Anoniem (30 november 1690) [[Opregte Haarlemsche Courant/1690/Donderdageditie, nummer 48/’s Gravenhage den 28 November|‘’s Gravenhage den 28 November’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘sijn Vorstelijcke Doorluchtigheyt van Nassau’).

;Johan Willem van Saksen-Einsenach (1666-1729)
*Anoniem (30 november 1690) [[Opregte Haarlemsche Courant/1690/Donderdageditie, nummer 48/’s Gravenhage den 28 November|‘’s Gravenhage den 28 November’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Nassau-Saarbrücken ==
;Lodewijk Crato van Nassau-Saarbrücken (1663-1713)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/’s Gravenhage den 4 Maert|‘’s Gravenhage den 4 Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Nedersaksische Kreis ==
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Oock verstontmen van Hamburgh|‘Oock verstontmen van Hamburgh […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Oettingen-Wallerstein ==
;Wolfgang IV van Oettingen-Wallerstein (1626-1708)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Adrianopolen den 29 January|‘Adrianopolen den 29 January’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Palts-Zweibrücken ==
;Johan II van Palts-Zweibrücken (1584-1635)
*Iohan George Hertoghe van Saxen ende Keurvorst (25 september 1620) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (3)|Copye vande Antwoorde geschreuen by den Keurvorst van Saxen, aenden Pfaltz-Graeff Jan, Stadt-houder tot Heydelberch]]'', T’Hantwerpen: By Abraham Verhoeven.

== Prinsaartsbisdom Bremen ==
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt Hamburgh den 3 dito|‘Uyt Hamburgh den 3 dito. [= 3 september 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Prinsbisdom Augsburg ==
;Hendrik V van Köringen (1570-1646)
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (2)#art1|‘Wt Dilinghen den 13. Julij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

== Prinsbisdom Bamberg ==
;Johann Gottfried von Aschhausen (1575-1622)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (2)#art3|‘Wt Weenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

== Prinsbisdom Fulda ==
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Mentz den 27. April, 1621|‘VVt Mentz den 27. April, 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Prinsbisdom Münster ==
;17e eeuw
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Eenige Compagnie Ruyters|‘Eenige Compagnie Ruyters met een deel voet volc zijn op naer het Stift van Munster, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Onse Ruyterije|‘Onse Ruyterije […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Prinsbisdom Paderborn ==
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/Wt Ceulen, den 17. April|‘Wt Ceulen, den 17. April’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Prinsbisdom Passau ==
;17e eeuw
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/VVt Ceulen, den 15. Augusti|‘VVt Ceulen, den 15. Augusti’, alinea 3-4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Pruisisch Opper-Gelre ==
*Anoniem (6 oktober 1769) [[Opregte Groninger Courant/1769/Nummer 80/Berlyn den 23 September|‘Berlyn den 23 September’]], ''Opregte Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Rijksstad Neurenberg ==
;17e eeuw
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Furtz den 19. dito|‘Wt Furtz den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Rügen (eiland) ==
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Straelsont den 3 September|‘Straelsont den 3 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Sleeswijk-Holstein ==
;Frederik III van Sleeswijk-Holstein-Gottorp (1597-1659)
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Dresden den 20. dito|‘Wt Dresden den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Die Hertoch van Holsteyn’).

== Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Plön ==
;Johan Adolf van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Plön (1634-1738)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/’s Gravenhage den 27 July|‘’s Gravenhage den 27 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘de Hertog van Holstein Pleun’).

== Voor-Pommeren ==
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Hamburgh, den 14 dito|‘Uyt Hamburgh, den 14 dito. [= 14 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Vorstendom Brunswijk-Wolfenbüttel-Bevern ==
;Elisabeth Christine van Brunswijk-Bevern (1715-1797)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Berlyn den 26 January|‘Berlyn den 26 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Vorstendom Hohenzollern-Sigmaringen ==
=== Vorsten en leden van vorstenhuizen ===
;Eitel Frederik van Hohenzollern-Sigmaringen (1582-1625)
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art3|‘Wt Colen 9. Octobris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (vermeld als ‘den Graue van Hohenzoller’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Aughsburgh den 3. Martij|‘Wt Aughsburgh den 3. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘de nieuwe Cardinael van Hooghenzaller’).

== Vorstendom Palts-Neuburg ==
;Wolfgang Willem van Palts-Neuburg (1578-1653)
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (2)#art2|‘VVt Munchen daer t’hoff van den Hertoch van Beyeren is’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (vermeld als ‘Princeps Neoburgensis’).
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Augsburgh den 19. dito|‘Wt Augsburgh den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

== Vorstendom Palts-Simmers ==
=== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ===
;17e eeuw
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Vorsten en leden van vorstenhuizen ===
;Lodewijk Filips van Palts-Simmern (1602-1655)
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art3|‘VVt den Haghe den 20. Nouember’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘den Broeder van den Pals-grave’).
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

== Vorstendom Schwarzenberg ==
;Joseph I van Schwarzenberg (1722-1782)
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Weenen den 3 January|‘Weenen den 3 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Waldeck-Eisenberg ==
;George Frederik van Waldeck-Eisenberg (1620-1692)
*Anoniem (30 november 1690) [[Opregte Haarlemsche Courant/1690/Donderdageditie, nummer 48/’s Gravenhage den 28 November|‘’s Gravenhage den 28 November’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘den Vorst van Waldeck’).

== Zweeds Pommeren ==
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Van de Maynstroom den 9 dito|‘Van de Maynstroom den 9 dito. [= 9 oktober 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (25 februari 1653) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1653/Nummer 9/Uyt Hamburgh, den 14 dito|‘Uyt Hamburgh, den 14 dito. [= 14 februari 1653]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

== Overige bondslanden en regio’s ==
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Anhalt-Bernburg|Anhalt-Bernburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Anhalt-Dessau|Anhalt-Dessau]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Vorstendom Ansbach|Ansbach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Baden|Baden]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Markgraafschap Baden-Baden|Baden-Baden]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Baden-Durlach|Baden-Durlach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Beieren|Beieren]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Mark Brandenburg|Brandenburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Brunswijk-Lüneburg|Brunswijk-Lüneburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Brunswijk-Wolfenbüttel|Brunswijk-Wolfenbüttel]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hertogdom Gulik|Gulik]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hessen-Darmstadt|Hessen-Darmstadt]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hessen-Kassel|Hessen-Kassel]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hohenlohe-Weikersheim|Hohenlohe-Weikersheim]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hohenzollern-Hechingen|Hohenzollern-Hechingen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Keurvorstendom Keulen|Keulen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Keurvorstendom Mainz|Mainz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Nassau-Siegen|Nassau-Siegen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Neder-Lausitz|Neder-Lausitz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Oost-Friesland|Oost-Friesland]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Opper-Lausitz|Opper-Lausitz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Opper-Palts|Opper-Palts]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Palts|Palts]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Palts-Neuburg|Palts-Neuburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Pruisen|Pruisen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Saksen|Saksen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Saksen-Altenburg|Saksen-Altenburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Saksen-Weimar|Saksen-Weimar]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Solms-Braunfels|Solms-Braunfels]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Solms-Rödelheim|Solms-Rödelheim]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Prinsbisdom Spiers|Spiers]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Waldeck-Pyrmont|Waldeck-Pyrmont]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Württemberg|Württemberg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Prinsbisdom Würzburg|Würzburg]]

== Plaatsen; afzonderlijk ==
;Ahrweiler
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Arwijler’).

;Altrip
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt den Palts den 27. dito|‘VVt den Palts den 27. dito. [= 27 april 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Auerbach, Hessen
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt der Bergstraten, den 2. December|‘VVt der Bergstraten, den 2. December’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bad Soden am Taunus
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3#art3|‘VVt Franckfort in Decembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Baruth bei Bautzen
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art1|‘Tijdinghe vvt Bohemen van des vyants Hooft-leger by Gorlits’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Baruth bei Bautzen vermeld als ‘Barut’).

;Bayerbach (Rottal-Inn)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (1)#art1al15|‘Met Brieuen wt weenen van v. Augusti’, alinea 15]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8 (vermeld als ‘Bayrbach’).

;Bensheim
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt der Bergstraten, den 2. December|‘VVt der Bergstraten, den 2. December’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Berlijn
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Berlijn den 14 November|‘Berlijn den 14 November’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (3 april 1937) [[De Telegraaf/Jaargang 45/Nummer 16746/Avondblad/Berlijn beleefde eens een periode van Nederlandsche cultuur|‘Berlijn beleefde eens een periode van Nederlandsche cultuur. Groot was de invloed van Louise van Oranje. Uiteindelijk is niet veel meer van dit alles te merken’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Biberach an der Riß
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Bischofsheim (Maintal)
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Bisschopsheym’).

;Bischofswerda
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art4|‘VVt Dresden den 4. Sept’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Bislich
*Anoniem ([augustus 1620]) ''[[Eygentlicke afbeeldinge van het Legher Ed. H. M. Heeren Staten ende sijn Princelijcke Exelentie, met alle ghelegentheydt van dien|Eygentlicke afbeeldinge van het Legher Ed. H. M. Heeren Staten ende sijn Princelijcke Exelentie, met alle ghelegentheydt van dien. Midtsgaders de Afbeeldinghe der Stadt Weesel, ende de om leggende plaetsen, daer hem onse partyen houden]]'' [nieuwsprent], Leyden: Niclaes Geelkerck.

;Bonn
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem ([ca. 3] november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 3 november#art1|‘Tijdinghe wt Ceulen, ende des Marquis Spinola Legher, 24. Octobris. 1620’, alinea 3-4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Braubach
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al4|‘Wt Ceulen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Braunschweig
*Anoniem (16 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 juli (1)#art4|‘Wt Ceulen van 21. ditto. [= 21 juni 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Bremen
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Hamborgh den 19 Augusti|‘Hamborgh den 19 Augusti’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bretzenheim
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2|‘VVt Ments van 10. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7 (vermeld als ‘Breizenheim’).

;Brounevelt (= Braunfels?)
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Franckfort den 5. Martij|‘Wt Franckfort den 5. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Seckbach’).

;Büderich (Werl)
*Kaiser, F. (1855) [[Album der Natuur/1855/Bovennatuurlijk Krijgsheer, Kaiser|‘Het bovennatuurlijk krijgsheer, gezien bij Büderich den 22 Januarij 1854’]], ''Album der Natuur'', jrg. 4, p.&amp;nbsp;123-127.

;Buxtehude
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt Hamburgh den 3 dito|‘Uyt Hamburgh den 3 dito. [= 3 september 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].

;Darmstadt-Arheiligen
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 20. dito|‘VVt Franckfoort den 20. dito. [= 20 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Demmin
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Van de Maynstroom den 9 dito|‘Van de Maynstroom den 9 dito. [= 9 oktober 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (Demmin vermeld als ‘Dommin’).

;Diez-Freiendiez
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Dillenburg
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Dillingen an der Donau
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3al2|‘Wt Vlm 2. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Dortmund
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Durlach
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVtten Pals den 18. dito|‘VVtten Pals den 18. dito. [= 18 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Tourlach’).

;Düsseldorf
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Edingen-Neckarhausen
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVtte Berghstraet den 4. dito|‘VVtte Berghstraet den 4. dito. [= 4 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Neckerhuysen’).
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVtten Pals den 14. dito|‘VVtten Pals den 14. dito. [= 14 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Neckerhuysen’).
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVtten Pals den 18. dito|‘VVtten Pals den 18. dito. [= 18 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Neckerhuysen’).

;Emmerik
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (2)#art1al6|‘Hollandsche nieuwe Tijdinghen, te weten, hoemen in Hollandt de strenge Placcaten, die tegen de Arminianen ghemaeckt sijn, soeckt in ’t werck te stellen, ende te executeren, met hun het prediken te beletten, ende de Predikanten te vanghen’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al11|‘Wt Ceulen’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (5 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 september#art1al9|‘Verhael hoe dat zijn Excellentie Marquis Spinola is over den Rhijn ghemarcheert, ende ghetrocken naer Franckfort’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Engers
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al2|‘Wt Ceulen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/28 augustus/VVt Ceulen den 25 dito|‘VVt Ceulen den 25 dito. [= 25 augustus 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Tol Engens’).

;Enkheim (Bergen-Enkheim)
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Enckenheym’).

;Enkirch
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (3)#art1|‘Tijdinghe wt Pfalts-Grauen Lant, wt den Legher van sijn Exc. den Marquis Spinola. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3.

;Erfurt
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Neurenburch den 26 dito|‘Wt Neurenburch den 26 dito. [= 26 mei 1640]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Effort’).

;Erfurt; Karl Wilhelm Adam van Breitbach-Bürresheim (....-1770)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Frankfort den 26 January|‘Frankfort den 26 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Flamersheim
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ceulen den 29. dito|‘Wt Ceulen den 29. dito. [= 29 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Frankfurt-Bockenheim
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Frankfurt-Fechenheim
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Fechenheym’).

;Frankfurt-Hausen
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Frankfurt-Rödelheim
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Frankfurt-Schwanheim
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Frankfurt-Seckbach
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Franckfort den 14. Martij|‘Wt Franckfort den 14. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Seckbach’).

;Friedberg (Hessen)
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Francfoort den 19 dito|‘VVt Francfoort den 19 dito. [= 19 januari 1621]’, alinea 3-4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Geldern
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Dordrecht den 3 dito|‘Wt Dordrecht den 3 dito. [= 3 juni 1640]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Gelnhausen
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art3|‘VVt Cruytzenach, 16. Ian. 1621’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Gelnhausen vermeld als ‘Gelhuysen’).

*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Francfoort den 19 dito|‘VVt Francfoort den 19 dito. [= 19 januari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Gernsheim (Gentsheym)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].

;Greifswald
*Anoniem (18 oktober 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 43/Van de Maynstroom den 9 dito|‘Van de Maynstroom den 9 dito. [= 9 oktober 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (Greifswald vermeld als ‘Grijpswolde’).

;Griethausen
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Maestricht|‘Wt Maestricht’, alinea 3-6]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;2] (Griethausen vermeld als ‘Griethuysen’).

;Guben
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art3|‘VVt Spemberg in der Lausnitz’, alinea 2-3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Gulik
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Guylich’).

;Guntersblum
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Franckfoort, den 11. October|‘VVt Franckfoort, den 11. October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Günzburg
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3al2|‘Wt Vlm 2. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5al4|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Hadamar
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Halle (Saale)
*Anoniem (29 maart 1636) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1636/Nummer 13/Wt Leipsigh den 6. Martij|‘Wt Leipsigh den 6. Martij’]], ''Tydingen uyt verscheyden Quartieren'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Frankfort den 8 September|‘Frankfort den 8 September’, alinea 4]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Hanau
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 20. dito|‘VVt Franckfoort den 20. dito. [= 20 september 1620]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Francfoort den 19 dito|‘VVt Francfoort den 19 dito. [= 19 januari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Havelberg
*Anoniem (22 november 1831) [[Groninger Courant/1831/Nummer 93/Van den Rijn den 14 November|‘Van den Rijn den 14 November’, alinea 2]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Herrstein
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVtte Palts den 26. dito|‘VVtte Palts den 26. dito. [= 26 maart 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Harsteyn’).

;Heilbronn
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/Wt Ceulen, den 20. dito|‘Wt Ceulen, den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Worms den 20. dito|‘Wt Worms den 20. dito. [= 20 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Heylbrun’).

;Ihringen
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art5|‘Wt den Elsas 3. Mey’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.

;Kastellaun
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art5|‘VVt Oppenheym den 19. Nouembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8 (Kastellaun vermeld als ‘Castelhoen’).

;Kaub
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 2. October|‘VVt Franckfoort den 2. October’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Coub’).
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al7|‘Tijdinghe vvt den Legher van syn Excellentie Marquis Ambrosius Spinola, 1620’, alinea 7]] en [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al13|13]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Kehl
*Anoniem (7 januari 1730) [[Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Regensburg den 29 December|‘Regensburg den 29 December’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Koblenz
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2|‘Wt Ceulen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Langenau
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3|‘Wt Vlm 2. Junij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Laubach
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Lauingen
*Anoniem (20 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 juni#art3al2|‘Wt Vlm 2. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Lausitz
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art5|‘VVt Buddissin 29. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Leipheim
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5al3|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Lindau (Bodensee)
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Venetien den 18. dito|‘Wt Venetien den 18. dito. [= 18 november 1620]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Lingen (Ems)
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/Die van Wesel|‘Die van Wesel zijn met eenich krijchs-volck noch versterckt, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Linghen’).

;Lippstadt
*Anoniem (26 augustus 1656) [[Weeckelycke Courante van Europa/1656/Nummer 34/Lipstadt den 18 Augusti|‘Lipstadt den 18 Augusti’]], ''Weeckelycke Courante van Europa'', [p.&amp;nbsp;1].

;Löbau
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art2|‘Wt Gorlitz’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Löbau vermeld als ‘Lubau’).
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art5|‘VVt Buddissin 29. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Lohr am Main
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Mentz den 27. April, 1621|‘VVt Mentz den 27. April, 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Lohr’).

;Lübeck; geschiedenis van de joden
*Anoniem (29 juni 1852) [[Groninger Courant/Jaargang 111/Nummer 52/Duitschland|‘Duitschland’, alinea 8]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Lüneburg
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Oock verstontmen van Hamburgh|‘Oock verstontmen van Hamburgh […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Lunenburgh’).
*Anoniem (6 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 97/Hamburg, den 29 November|‘Hamburg, den 29 November’]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Maagdenburg
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Berlyn den 11 Maert|‘Berlyn den 11 Maert’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Mainz
*Anoniem (18 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/18 september#art1|‘Nieuvve Tijdinghe vvt den Leger by Mentz’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/De Courrier du bas Rhin|‘De Courrier du bas Rhin maakt melding van de gewelddadigheden waaraan zich de soldaten der pruisische garnizoenen in de geanexeerde landen en steden schuldig maken. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

;Mommenheim
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2|‘VVt Ments van 10. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7 (vermeld als ‘Momenheimb’).

;Mühlhausen (Thüringen)
*Anoniem ([ca. 29 mei] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 29 mei#art2al2|‘Van Breslauw wt der Slesien’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Johan Schweicthard Eerts Bisschop tot Mens, Lotharius Eerts-Bisschop tot Trier, Ferdinandus Eerts-Bisschop te Ceulen, Hans Georg, Hertoch van Saxen, Maximiliaen, Palts-Grave aenden Rhijn, Hertoch in Oueren, ende neder Beyeren, Ludwig, Lant-grave tot Hessen (1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert|''Copia des Briefs vande Keur-Vorsten, ende Vorsten tot Mulhausen, vergadert aenden Cheur-Vorst Pfaltsz-Grave'', […]]], Hantwerpen: Abraham Verhoeuen.

;München
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art2|‘VVt Monicken in Beyeren 3. Ianuarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (20 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 197/Duitschland|‘Duitschland’, alinea 5]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Munster
*Anoniem (28 februari 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 49/Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand|‘Dusseldorf den 23 van Sprokkelmaand [= 23 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Nackenheim
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2|‘VVt Ments van 10. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7 (vermeld als ‘Nackheim’).

;Neuenhain (Bad Soden am Taunus)
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3#art3|‘VVt Franckfort in Decembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Neurenberg
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (2)#art2|‘Tijdinghe met Brieuen wt Ceulen’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art2al6|‘VVt Monicken in Beyeren 3. Ianuarij’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Furtz den 19. dito|‘Wt Furtz den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Ceulen den 3. Meert|‘Wt Ceulen den 3. Meert’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Niederraden (Oberraden)
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Oberwesel
*Anoniem (7 november 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 45/Uyt Ceulen den 3 dito|‘Uyt Ceulen den 3 dito. [= 3 november 1645]’]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Osthofen
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Mentz den 18. dito|‘Wt Mentz den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Oosthoven’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Oosthoven’).

;Passau
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art8al2|‘Wt Praghe den xxvi. ditto. [= 26 januari 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Passau vermeld als ‘Passauw’).
*Anoniem (8 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 augustus#art2|‘Wt Regenspurg den 11. Julij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.

;Peterswörth
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art5al4|‘Wt Vlm van xxiij. Junij 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

;Rectz (= Rhens?)
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al4|‘Wt Ceulen’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Rees
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al11|‘Wt Ceulen’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Rhede (Borken)
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Eenige Compagnie Ruyters|‘Eenige Compagnie Ruyters met een deel voet volc zijn op naer het Stift van Munster, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Renen’).

;Rheinberg
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art2|‘Wt Ceulen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Rockenhausen
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art5|‘VVt Oppenheym den 19. Nouembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8 (Rockenhausen vermeld als ‘Reckenhausen’).

;Saalfeld/Saale
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Bremen den 30 dito|‘Wt Bremen den 30 dito. [= 30 mei 1640]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Sandhofen
*Anoniem ([ca. 8 september 1620]) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 8 september#art1al7|‘Tijdinghe wt Franckfort, Ende den lesten Augusti wt Bon 1620’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.

;Sankt Goar
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al9|‘Tijdinghe vvt den Legher van syn Excellentie Marquis Ambrosius Spinola, 1620’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.

;Schlüchtern
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Schweinsdorf (Freital)
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Franckfort den 23. dito|‘Wt Franckfort den 23. dito. [= 23 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Simmern/Hunsrück
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (2)#art1al13|‘Tijdinghe vvt den Legher van syn Excellentie Marquis Ambrosius Spinola, 1620’, alinea 13]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Zummeren’).

;Sinte Guwer (= Sankt Goar?)
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al5|‘Wt Ceulen’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Sinzig
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Ceulen|‘VVt Ceulen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Sintsig’).

;Stralsund
*Anoniem (6 maart 1809) [[Koninklijke Courant/1809/Nummer 54/Straalsund den 21 van sprokkelmaand|‘Straalsund den 21 van sprokkelmaand [= 21 februari 1809]’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Sulzbach (Taunus)
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3#art3|‘VVt Franckfort in Decembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Sulzbach vermeld als ‘Sultzelach’).

;Torgau
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/Die van Leypsich vermelden|‘Die van Leypsich vermelden […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Traben-Trarbach
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art5|‘VVt Oppenheym den 19. Nouembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (3)#art1|‘Tijdinghe wt Pfalts-Grauen Lant, wt den Legher van sijn Exc. den Marquis Spinola. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3.

;Ulm
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (2)#art2|‘Tijdinghe met Brieuen wt Ceulen’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art2al6|‘VVt Monicken in Beyeren 3. Ianuarij’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.

;Varel
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Also den 17 February 1741 een vreemde Joodin vermoord gevonden is|‘Also den 17 February 1741, in de Graefl. Bentingse Heerschap Varel, een vreemde Joodin […] vermoord gevonden is […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vendersheim
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Vreden
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Eenige Compagnie Ruyters|‘Eenige Compagnie Ruyters met een deel voet volc zijn op naer het Stift van Munster, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Vreen’).

;Waldsassen
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Greslits in Bohemen|‘VVt Greslits in Bohemen’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Waltsaxen’).

;Walsdorf (Hessen)
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Westerburg
*Anoniem (4 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/4 september#art2|‘Wt den Elsz van 24. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.

;Westhofen
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Mentz den 18. dito|‘Wt Mentz den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Westhoven’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘West-hoven’).

;Wetzlar
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Francfoort den 18. April|‘VVt Francfoort den 18. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Wetselaer’).

;Wismar
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Cleve den 7 September|‘Cleve den 7 September’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Wolfebbüttel
*Anoniem (16 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 juli (1)#art4|‘Wt Ceulen van 21. ditto. [= 21 juni 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Würzburg
*Anoniem ([10] april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/april#art1al15|‘Wt Weenen xj. Meert 1620’, alinea 15]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p. 3-8 (Würzburg vermeld als ‘Wirtzbourgh’).

;Zittau
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (1)#art3al3|‘Wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Zittau vermeld als ‘Sitta’).
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Overige plaatsen
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Alzey|Alzey]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Augsburg|Augsburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Bacharach|Bacharach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Bautzen|Bautzen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Breisach am Rhein|Breisach am Rhein]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Frankenthal (Palts)|Frankenthal (Palts)]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Frankfurt am Main|Frankfurt am Main]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Görlitz|Görlitz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Hamburg|Hamburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Heidelberg|Heidelberg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Keulen|Keulen]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Kirchberg (Rijnland-Palts)|Kirchberg (Rijnland-Palts)]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Ladenburg|Ladenburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Oppenheim|Oppenheim]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Philippsburg|Philippsburg]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Schenkenschanz|Schenkenschanz]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Speyer|Speyer]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Trier|Trier]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Wezel|Wezel]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Worms|Worms]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>h5lobubb6w2m4y3p8p6oyqp66243r8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>44548</id>
    <revision>
      <id>220511</id>
      <parentid>138879</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>220511</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45762" sha1="3lngh4jcv28345r5cplk3eb5wy8ojde" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{RH|{{xx-larger|De Maasbode.}}|{{xx-larger|Vrijdag 8 Mei 1914}}|{{xx-larger|No 13053}}}}
{{lijn|5px}}{{lijn}}
&lt;section begin=&quot;avondblad&quot;/&gt;{{center|{{x-larger|AVONDBLAD}}}}
{{lijn}}
{{center|{{x-larger|DERDE BLAD.}}}}
{{lijn|height=2px}}
&lt;section end=&quot;avondblad&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;feuilleton&quot;/&gt;{{center|{{xx-larger|FEUILLETON.}}}}
{{lijn}}
{{center|{{x-larger|Het-oude geslacht.}}}}
{{center|'''BEELDEN VAN VOORHEEN EN THANS.'''}}
{{center|Naar het Duitsch&lt;br&gt;van Doris Freiin von Spättgen.}}
{{lijn|5em}}

15)
&lt;br&gt;Lachend bezag hertogin Eusebia, die haar bril had opgezet, een patroon, dat Regina uit het taschje had genomen, alsmede een sierlijk en fijn gewerkte witte ster.
&lt;br&gt;{{gap}}— Zoo, laat mij nu het kunstwerk eens zien dat uit uw vaardige handen is voortgekomen. Ik zal dan vergelijken, wat aan mijn werk niet in orde is.
&lt;br&gt;{{gap}}Nauwkeurig bekeek zij het haakwerkje.
&lt;br&gt;{{gap}}— Aha — ik geloof, hier zit de fout! Hoe kon ik nu zoo iets eenvoudigs over het hoofd zien. Nu begin ik aanstonds aan een nieuw sterretje, en nu moet u mij helpen, dan......
&lt;br&gt;{{gap}}Plotseling stopte zij en met bevreemding zag zij op.
&lt;br&gt;{{gap}}Dicht bij haar stond Sempach. Hij boog zich voorover tot aan het oor van zijne gebiedster{{grijs|[.]}}
&lt;br&gt;{{gap}}— Zijne Hoogheid, de hertog, staat beneden met zijn rijtuig, en laat vragen of zijn bezoek gelegen komt.
&lt;br&gt;{{gap}}Regina sprong op van haar zitplaats, daar zij een langer blijven onder deze omstandigheden, onbescheiden en onwelvoeglijk achtte en ging heen.

{{center|X.}}

{{gap}}De hertog zat voor zijn geopend bureau, dat met acten en papieren was overdekt. Mechanisch en zonder belangstelling doorbladerde hij een dichtbeschreven manuscript, dat hier en daar lange rijen getallen en becijferingen te zien gaf.
&lt;br&gt;{{gap}}Hij had van jongs af een onoverkomelijken afkeer gehad van de activa en passiva zijner civiele lijst en zijner huishouding en steeds onomwonden verklaard de allerellendigste financier te wezen op Gods aardbodem.
&lt;br&gt;{{gap}}Het benoodigde geld voor zijne weelderige en buitensporige behoeften en gewoonten {{sp|moest}} er wezen; waar het vandaan kwam, daarover maakte Zijne Hoogheid zich nooit bezorgd, zoodat de chef van zijn particulier kabinet, de oude Madlung, dikwijls vol kommer het grijze hoofd schudde, en zich ook van tijd tot tijd eenige schuchtere opmerkingen veroorloofde.
&lt;br&gt;{{gap}}Het was een groote, zonnige kamer, die voor een heerenvertrek met opvallend verkwistende pracht was ingericht. Kostbare zachte tijger- en berenvellen bedekten den vloer en de causeusen oud-Italiaansch ciseleerwerk, gelijk men het in Duitschland nog ternauwernood kende, allerlei kostbare antieke wapens uit Perzië en Indië, prachtige vazen en andere voorwerpen van Meiszener of Sèvres-{{SIC|perselein|porselein}}; schilderstukken van beroemde, meest Nederlandsche meesters, dat alles kenmerkte het hooge kunstgevoel van dezen man, wiens gedachten en blikken steeds gericht waren op schoonheidsbegrippen.
&lt;br&gt;{{gap}}Op dit betrekkelijk vroege morgenuur verwachtte de hertog zijn gestrengen rekenmeester, zooals hij dikwijls schertsend zeide; den chef van zijn particulier kabinet, Dr. Madlung, die reeds achttien jaar bij hem in dienst was.
&lt;br&gt;{{gap}}Verstrooid staarde hij op de papieren neer; maar de droge getallen en letters dwarrelden in wilden dans voor zijne oogen.
&lt;br&gt;{{gap}}Bah! Hoe kan een mensch ook verlangen, dat hij zich met zulke vervelende profane dingen zou bezighouden.
&lt;br&gt;{{gap}}Verzonken als hij was in diepe gepeinzen, had de hertog het zachte kloppen aan de deur niet gehoord, nu liet zich achter hem een zwak kuchje hooren.
&lt;br&gt;{{gap}}— Ah! Is u daar, m’n beste Madlung!
&lt;br&gt;{{gap}}Deze had op elk oogenblik van den dag vrijen toegang tot zijn meester.
&lt;br&gt;{{gap}}Beleefd reikte hertog Heinrich den kleinen grijzen man de hand, en verzocht hem plaats te nemen naast de schrijftafel.
&lt;br&gt;{{gap}}— U moet weten, mijn beste doctor, uwe berekeningen, die natuurlijk volkomen in orde zijn en ook zeer aanschouwelijk zijn opgezet, zijn voorloopig nog Grieksch voor me. Het angstzweet brak me uit bij die rijen cijfers. Daarom, verklaar u me nu kort en bondig, wat heeft u voor plannen, om mijn eenigszins in de war geloopen financiën wat in orde te brengen?
&lt;br&gt;{{gap}}— Niets anders, dan dat Uwe Hoogheid een zeer voordeelige gelegenheid, die zich thans voordoet, niet ongebruikt voorbij mag laten gaan, antwoordde de oude man bescheiden, maar op energieken toon.
&lt;br&gt;{{gap}}— Parbleu! Nu bedoelt u weer die zoogenaamde Carolina-aandeelen, daar boven aan de Russisch-Poolsche grens. Mijnen met kolen, ijzer, of de duivel mag weten, wat. Daar zou ik een kapitaal insteken, wat ik heelemaal niet heb, — en eerst bij een jood moet gaan leenen. Neen, Madlung, dat vind ik, als leek, wien de duiten waarachtig vlug genoeg tusschen de vingers doorglijden, een gewaagde onderneming. Carolina-aandeelen. Puh. Ik heb vroeger al eens meer van den rommel gehoord. Daarmee lokt men geen hond van achter de kachel vandaan.
&lt;br&gt;{{gap}}Zwendel. Die geschiedenis is beslist een handig opgezet zaakje van den een of anderen slimmeling, die zijn schaapjes gauw op het droge wil hebben en andere domkoppen er leelijk laat inloopen. Anders is u toch altijd zoo’n secuur man, doctor?
&lt;br&gt;{{gap}}De ander schudde met ernstig gelaat het grijze hoofd.
&lt;br&gt;{{gap}}— Ik kan hierop alleen antwoorden, dat de privaat-bank, hier ter stede, voor een half millioen aan aandeelen geteekend heeft, en dat mijnheer von Clairmont, de vertegenwoordiger der mijnen in Opper-Silezië, mij een uur geleden verzekerd heeft, dat, als Uwe Hoogheid vóór Maandag geen beslissing kan nemen, hij U voor denzelfden prijs niet het kleinste bedrag meer kan laten.
&lt;br&gt;{{gap}}— Clairmont? Wat is dat voor een man? Zeker op en top handelsreiziger, niet?
&lt;br&gt;{{gap}}— Neen, allerminst. Een hoog ontwikkeld, buitengewoon wel-opgevoed jongmensch. Hij is verwant aan een massa adellijke familiën in Silezië en staat in vriendschappelijke betrekking tot freule von Rankenthal, bij wier oom op Wiesenfeld hij geregeld aan huis komt.
&lt;br&gt;{{gap}}— Zoo!? De trekken van den hertog hadden plotseling een uitdrukking aangenomen van groote spanning. Nadenkend staarde hij gedurende verschillende oogenblikken op het blad van zijn schrijftafel; vervolgens zeide hij op zijn korte, besliste manier van spreken:
&lt;br&gt;{{gap}}— Die mijnheer von Clairmont moet morgen bij mij aan tafel eten. Bieberfeldt houdt wel niet van dergelijke bijeengeraapte elementen, maar ik wil in elk geval kennis maken met dien Sileziër, en...... hij aarzelde — en ten slotte zal freule von Rankenthal het misschien prettig vinden, weer eens een kennis te ontmoeten.
&lt;br&gt;{{gap}}Een ternauwernood in bedwang gehouden opwinding teekende zich af op zijn deftig gelaat en half ongeduldig stond hij op van zijn zitplaats.
&lt;br&gt;{{gap}}Madlung volgde zijn voorbeeld, maar vol zorg en onrust waren zijn blikken gericht op zijn gebieder.
&lt;br&gt;{{gap}}— Uwe Hoogheid heeft nog geen beslissend antwoord gegeven, — of ik, — of men....
&lt;br&gt;{{gap}}— Om Godswil, nu niet verder aanhouden, doctor. De gedachte, op dit oogenblik een belangrijke leening te moeten aangaan voor gewaagde speculaties, waarvan ik op het oogenblik geen cent voordeel heb, stuit me tegen de borst. Bedenk toch, we hebben spoedig geld noodig voor andere doeleinden. Met het oog op mijn regeeringsjubilé, dat binnenkort plaats vindt, moet er heel wat in het slot vernieuwd en veranderd worden. Een aantal vorstelijke personen hebben me reeds met hun komst in kennis gesteld; er komt een deputatie hier van mijn ulanen-regiment in Silezië, — en daarenboven klaagt de hertogin sedert lang, dat haar toelage te klein is; — kortom, dat alles gaat dringend voor. Wij willen en wij moeten toch overeenkomstig onzen stand voor den dag komen.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctor Madlung trok een gezicht als wist hij niet goed, wat daartegen in te brengen; echter waagde hij het op te merken:
&lt;br&gt;{{gap}}— De laatste reis van uwe Hoogheid naar Parijs, en uw langdurig verblijf aldaar, hebben in onze middelen een leelijke bres geschoten.
&lt;br&gt;{{gap}}— Ach wat! Daarom leef ik toch nu als een Spartaan, — ben ik van een soliditeit, die haars gelijke niet vindt. Dat zult u me toch wel moeten toegeven, doctortje?
&lt;br&gt;{{gap}}— Oh, zeker! — een fijn lachje speelde om zijn gebaarden mond — uwe Hoogheid zal me echter nog verder helpen. Juist daarom is er mij zooveel aan gelegen, onzen toestand door een handigen zet weder op de oude hoogte terug te brengen. Een paar jaar geleden waren de carolina-aandeelen nog „vijftig beneden pari” te krijgen; thans staan zij reeds „honderd vijftig”, en als de waarde op diezelfde manier blijft stijgen, zou binnen twee of drie jaren het dubbele er aan te verdienen zijn. Het geld ligt voor het grijpen.
&lt;br&gt;{{gap}}De wangen van den ouden man gloeiden van ijver en opwinding.
&lt;br&gt;{{gap}}— Of, — we zijn er ingeloopen! Neen, mijn waarde! ik heb absoluut geen talent om te speculeeren. Daar...... — de hertog trad toe op zijn schrijftafel en sloeg met de rechterhand op de manuscripten — Daar, neem u uw rommel gerust weer mee, Madlung. Misschien speelt mijnheer Clairmont het morgen klaar, mij te bekeeren, — maar ik geloof het niet. Overigens verwacht ik u ook ten eten.
&lt;br&gt;{{gap}}Het was een eigenaardigheid van den hertog, in dergelijke aangelegenheden nooit zijn gemalin te raadplegen.
&lt;br&gt;{{gap}}— Heel graag, Hoogheid. Ik zal met genoegen de eer hebben, klonk het antwoord van den kleinen heer beleefd, maar merkbaar verstrooid.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan kon hij gaan.
&lt;br&gt;{{gap}}— Wij staan niet ver van een catastrofe en toch is er met hem niet te praten. Bij al zijn vriendelijkheid en zijn hoogstaande karaktereigenschappen, is hij een man, die nooit de neigingen van zijn onbeteugelde natuur ondergeschikt weet te maken aan de omstandigheden. Verstandig, maar met te begrensden blik om het leven te begrijpen, zal hij in zijn streven en doen steeds bekrompen blijven. Hij gelooft niet aan den wezenlijken opbloei der industrie, niet aan de voortschrijdende ontwikkeling van den spoorweg en den mijnbouw, hij gelooft er niet aan, dat de menschelijke geest den verlammenden druk, welken de slechte tijden van 1848 op hem hebben uitgeoefend zal weten af te schudden, en in rustelooze arbeidskracht en verstandelijke ontwikkeling, werken zal beginnen en voleindigen, die de wereld na ons in stomme bewondering zullen doen staan! Ik zal dat niet meer beleven, — neen, maar de frissche, bevruchtende geest van een nieuw tijdperk dringt reeds tot mij door. Jongere geslachten zullen de idealen, die ons nog vaag omzweven, eens verwezenlijkt zien.
&lt;br&gt;{{gap}}Zoo fluisterde de oude man, in weemoedige gedachten verzonken, en daalde langzaam de slottrap af naar een uitgang, die alleen toegang verleende tot de vertrekken van den hertog.
{{center|&lt;nowiki&gt;* * *&lt;/nowiki&gt;}}
{{gap}}Met gefronst gelaat en zichtbaar ongeduldig had hertog Heinrich de beknopte en zakelijke, maar in elk opzicht heldere, uiteenzetting aangehoord, welke de heer von Clairmont, de jonge vertegenwoordiger van de mijnmaatschappij in Opper-Silezië, op hoog bevel, zooeven gegeven had.
&lt;br&gt;{{gap}}Het gelaat van dezen laatste, dat anders ziekelijk bleek getint was, had een lichte kleur, terwijl uit zijn diepliggende donkere oogen een begeesterde belangstelling sprak voor „zijn zaak”.
&lt;br&gt;{{gap}}Met een kort: „Ik dank u”, zonder zijn meening te zeggen, of zijn tevredenheid te betuigen, had de hertog zich daarop afgewend.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;feuilleton&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;letterenenkunst&quot;/&gt;{{center|{{x-larger|'''LETTEREN EN KUNST.'''}}}}
&lt;section end=&quot;letterenenkunst&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;sintlucas&quot;/&gt;{{center|'''„SINT LUCAS”.&lt;br&gt;I.'''}}

{{gap}}Men schrijft ons uit Amsterdam:
&lt;br&gt;{{gap}}Wij zullen ditmaal niet wederom klagen over de massa-verzameling welke „Sint Lucas” onder den naam van voorjaarstentoonstelling heeft bijeengebracht.
&lt;br&gt;{{gap}}Laten wij liever een leiddraad geven aan hen, die deze expositie komen bezoeken. Ofschoon deze voorjaarstentoonstelling geen evenementen brengt, is er toch veel belangrijks te zien. Men bezoeke de groote zaal in ééne keer en kome voor de kleinere zalen nog twee maal terug. Wanneer men voor het bezichtigen van wat wij de paarse afdeeling zouden kunnen noemen, — de zaal met werk van Piet van Wijngaardt, Sluyters, etc. — een afzonderlijk uurtje neemt, heeft men kans werkelijk op deze tentoonstelling te zien, wat er te zien is.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan moeten wij nog een bemerking vooraf maken. De ten&amp;shy;toon&amp;shy;stel&amp;shy;lings&amp;shy;com&amp;shy;mis&amp;shy;sie heeft de 425 waardig gekeurde inzendingen geplaatst op een wijze ,die geen onverdeelden lof kan wegdragen.
&lt;br&gt;{{gap}}In de commissie hebben artisten van naam zitting en wij begrijpen niet hoe zij er toe gekomen zijn, verschillende mooie werken door onoordeelkundige plaatsing te bederven en heele wanden voor het oog ongenietbaar te maken
&lt;br&gt;{{gap}}Om een paar voorbeelden te noemen uit de groote zaal: ongeveer in het midden van den langen wand tegenover den ingang ziet men een donkere vlek, als een inktvlak op blank papier. Bij nadere beschouwing blijkt hier een Krabbé tusschen twee zeer lichte schilderijen te hangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Wanneer ge u van de hooge tonen van een Vlaamsch landschap hebt losgemaakt, gelukt het eindelijk dit werk van Krabbé te waardeeren.
&lt;br&gt;{{gap}}Iets verder aan denzelfden wand doen de schitterende kleuren van een tulpenland van Roelofs, het bruin van een groot interieur van v. d. Tonge en de teere tinten van mej. Suries’ stilleven haar best om een zoo schril mogelijke disharmonie te vormen. Zoo zouden wij naar den rechtschen muur kunnen wijzen, waar een grijstonige Hobe Smith naast een ten voeten uitgeschilderd figuur in violette-kleur hangt en aan den linkschen wand een donker-paarse van Caspel, tusschen zeer lichte stukjes. Zouden wij niet op wat meer zorg bij de plaatsing mogen aandringen?
&lt;br&gt;{{gap}}Noemen we voor ditmaal eenige inzendingen uit de groote zaal. Tegenover den ingang hangt een groot damesportret van Ed. Gerdes. Portret is eigenlijk te veel gezegd, daar bij dit begrip een konterfeitsel van een menschelijk gelaat het meest op den voorgrond dringt. In deze zittende vrouwenfiguur, gekleed in wandelkleedij, vraagt echter het modieuse costuum het meest de aandacht. „De Vrouw 1914” is het gedoopt en wanneer de bedoeling was {{sp|De Vrouw}} door middel van de mode te typeeren, dan meenen wij dit werk zeer geslaagd te moeten noemen. De rijzige figuur in ’t lage salonstoeltje, de voeten in hooggehakte grijze laarsjes, waaruit een paar groene kousen even zichtbaar worden, een oranje-bloempje in den bovensten knoop van den groenen mantel en op ’t hoofd de dwaze „bonnet d’âne” met donkere ezelsooren {{sp|....}} we gelooven wel, dat daarmee „de vrouw 1914” goed getypeerd is, al is het niet vleiend voor ons tegenwoordige schoone geslacht, dat de kunstenaars het type vrouw ook al met het jaar laten wisselen! Als kleurengeheel is dit werk in zijn pittigen schildertrant een welgeslaagd stuk.
&lt;br&gt;{{gap}}Floris Arntzenius deed het tegengestelde van Gerdes in {{SIC|haar}} portret van mevr. A. {{SIC|Zij}} schilderde een bejaarde dame in zwarte kleedij tegen een zwarten achtergrond. Veel kwam er zoodoende van het omhulsel niet terecht; ’t is zwart tegen zwart. Maar het gelaat en de handen der figuur hebben er door gewonnen. Daaraan is de zorg niet ten onnutte besteed. Vooral de handen zijn van een prachtig modelé.
&lt;br&gt;{{gap}}Mej. Anna van den Berg zond een stilleven in wit en paars, een stukje, dat wij meenen reeds vroeger gezien te hebben.
&lt;br&gt;{{gap}}Mevr. Bisschop Robertson blijft zich nog steeds gelijk, wij meenen zelfs nog meer diepte in haar werk te bespeuren, wanneer wij voor het prachtige interieur staan van haar „atelier”. In haar geliefde kleuren, zwart en geel, heeft zij de intimiteit van een artisten-heiligdom — maar dan van een, die nooit het gouden zonlicht door zijn open vensters laat binnenvallen — meesterlijk weergegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}Van Gerard de Boer teekenden wij een paar romantische boschtafreelen aan in zijn overbekend genre geschilderd en van Co Breman wederom een sterk belicht gezicht op Capri.
&lt;br&gt;{{gap}}De jonge van Caspel heeft durf blijkens zijn inzending van een groot damesportret in paarse japon. De stofuitdrukking van het kleed is goed geslaagd, maar de schildering van hoofd en handen verraadt nog geen volleerden meester!
&lt;br&gt;{{gap}}Een meisjeskopje van Frans Deutman laat zien, hoe deze kunstenaar nog voortdurend in zijn toch reeds zoo fijne en beschaafde voordracht vordert. Het teere profiel met het zwarte kapje is een wonderschoon schilderijtje.
&lt;br&gt;{{gap}}Een geestig gevalletje is „de eerste schrijfles” van Jacob Dooyewaard. In een uitnemend verlicht kamertje zijn twee kinderfiguurtjes levenswerkelijk aan een tafel geschilderd.
&lt;br&gt;{{gap}}B. Ferwerda toont zich in zijn „zomermiddag” weer een goed colorist. De hitte van de zomerzon laat hij ook wel door zijn felle kleuren voelen. Maar door het vele paars is het werk wat zwaar geworden.
&lt;br&gt;{{gap}}Een goed geschilderd kinderportret is dat van S. Garf. Een onnoozele, dikke jongen met grooten ernst een negerpop in de armen houdend, is meer dan een welgelijkend portret geworden. Er spreekt iets van de kinderpsyche in.
&lt;br&gt;{{gap}}Van Jaap Gidding trof ons een groot stilleven. Wie veel cubistische schilderingen gezien heeft, zal hier deze veel besproken methode in de schildering der vruchten gevolgd zien. Wie van de cubisten nog niet veel notitie nam, zal zich niet aan ongewone nieuwigheid stooten, maar zich verwonderen hoe mooi de citroenen op de schaal liggen. Gidding schijnt naar zuivere kleuren te streven op de manier van Wijngaerdt en heeft reeds veel bereikt, zijn coloriet is echter nog wat slap.
&lt;br&gt;{{gap}}De weide met de vele liggende koeien van J. W. van der Heide is krachtig en verdienstelijk voorgedragen. Alleen de lucht is van een leelijke saus.
&lt;br&gt;{{gap}}Mevr. S. Heyberg—Ledeboer zond een met groote zorg geschilderd, gestyleerd portret van een dame. Een mooi stilleven is dit van W. Jansen: twee kaarsen op een tafel, elk met een doorschijnend hoedje rond de vlam, werpen een fantastisch rood licht door een kamer. Een marmeren klok en schoorsteen worden er zeer natuurlijk door belicht. De stofuitdrukking is zeer krachtig; alleen de appelen op de tafel zijn te veel verf gebleven.
&lt;br&gt;{{gap}}W. A. Knip had in zijn „poort te Harderwijk” wel een aardig gegeven. Er zijn ook wel-geslaagde gedeelten op dit groote doek; maar het geheel voldoet niet door de fragmentarische behandeling van verscheidene deelen. Wat hadden ’t oude vrouwtje en het trapje niet een mooi effect kunnen geven bij juister schildering.
&lt;br&gt;{{gap}}Een inzending van Krabbé noemden wij reeds. Zulke donkere kleuren zijn wij van dezen Laarder schilder niet gewoon. Wij zien hem hier weer eens van een anderen kant. Ofschoon zijn figuren bij meer moderne kleurbehandeling suggestiever werken, is deze donker geschaduwde schilderij toch een kapitaal stuk werk. Een kleine boerenjongen „Maarten” staat er zóó parmantig uitgeteekend met de handen in de broekzakken — den echten jongensbroek, waarop hij trotsch schijnt als een cadet op zijn uniform — dat de rake en frissche opzet u lang bij blijft.
&lt;br&gt;{{gap}}Van Frans Langeveld noteerden we een buitenstudie met veel licht en een goed geslaagd eveneens zeer licht landschap van Jean La Mayeur.
&lt;br&gt;{{gap}}Meurs zond rhododendrons, een naar het decoratieve neigende schildering; een rijkdom van bloemen in mooie kleur; alleen de groene bladen zijn verf gebleven.
&lt;br&gt;{{gap}}Een origineel stilleven zond Jan Poortenaar. „Rozen” noemt de schilder het. De bloemen doen het echter het minst, terwijl een blauw potje zeer goed van stofuitdrukking is.
&lt;br&gt;{{gap}}Het Leidsche Plein van Mars van Raalte is wel knap gedaan; alleen is de gelijkenis met het werkelijke stadsdeel verre te zoeken.
&lt;br&gt;{{gap}}Het tulpenland van Willem Roelofs is een schitterend stuk coloriet. Hier straalt een weelde van kleuren uit en jubelt de rijkdom van de vruchtbare bollenstreek.
&lt;br&gt;{{gap}}In het gezicht op Antwerpen van Hobbe Smith is het rivierwater mislukt. Een groot stilleven: een jonge koopman voor een hoopje groenten. De figuur is niet geslaagd, maar de groenten en vruchten des te beter. Welk een prachtige, fijne schildering van de lichte knolletjes b.v.!
&lt;br&gt;{{gap}}Van der Tonge blijft een merkwaardig meester met zijn Larensche interieurs. Zooals hij ze schildert, vervelen zij niet. Ondanks de donkere, bijna grauwe kleuren van een drietal boerinnen heeft de schilder door het binnenvallend licht alle eentonigheid weten te vermijden.
&lt;br&gt;{{gap}}Nog noteerden wij een fijn stukje van Gerard van Vliet, een sloot aan den Amstelveenschen weg. Het langzaam wegschemeren van het vlakke land in een ver verschiet is zeer goed weergegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}Noemen wij ten slotte nog een frisch havengezicht van C. Vreedenburgh, een stilleven van mevr. Vreedenburgh, krachtig van stofuitdrukking en een mooi belicht stadsgezicht van Weissenbruch in sterker kleuren dan wij van hem gewoon zijn.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;sintlucas&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;mgrfnekes&quot;/&gt;{{center|'''MGR. F. NEKES †.'''}}

{{gap}}De dood heeft weer eens een einde gemaakt aan een verdienstelijk leven. Mgr. F. Nekes, kanunnik aan den Dom te Aken, tot voor eenige jaren directeur van het kerkkoor aldaar, professor in de Kontrapuntiek aan het beroemde St. Gregoriushuis te dier stede, de verre over Duitschlands grenzen vermaarde componist, bezweek Woensdagmorgen 6 Mei j.l. aan de beroerte, welke hem eene week geleden op het ziekbed wierp.
&lt;br&gt;{{gap}}Groot is dat verlies. Voor het Katholieke Aken was de overledene het centrum waarom zich de kerkelijke zang bewoog. Aan hem dankt het domkoor eene reputatie, welke wellicht elders door geen kerkkoor verkregen werd. Men begrijpt, dat de nabijheid van een zoo hoog staand musicus, ook den anderen kerkkoren ten goede moest komen. En zoo is het voornamelijk aan Nekes’ persoonlijkheid te danken geweest dat Aken eene eerste plaats inneemt op het gebied van kerkmuziekuitvoeringen.
&lt;br&gt;{{gap}}Mgr. Nekes was groot als componist. De hooge waardeering, welke zijne compositiën van groote mannen op muzikaal gebied ten deel viel heeft daar steeds van getuigd. Zijne missen voor mannenstemmen, vooral de schoone mis „in hon. Sti Foilani” behooren tot het repertoire van tal van kerkkoren. Zijne zesstemmige mis „O Crux ave” werd voor eenige jaren bij gelegenheid der Ceciliafeesten te Utrecht uitgevoerd. Hierbij dient aangemerkt dat Nekes autodidact was. Nooit heeft hij onderricht in de muziek genoten. Enkel door taaie volharding en rusteloozen arbeid heeft hij de hoogste hoogte weten te bereiken.
&lt;br&gt;{{gap}}De beteekenis van den overledene als professor in de Kontrapuntiek moge blijken uit een gezegde van Prof. Wagner, aan de muziekschool te Regensburg. Het werk inziende van Nekes’ leerlingen zeide de professor: „Die Schüler brauchen nicht nach Regensburg zu kommen um den Kontrapunkt zu lernen. Bei uns bringen die Schüler es gewöhnlich nicht so weit.” Met de grootste onbaatzuchtigheid wijdde Nekes zich aan de vorming zijner leerlingen. Velen hunner telt men onder de componisten.
&lt;br&gt;{{gap}}Vooral echter hem, die Mgr. Nekes meer van nabij gekend heeft, vervult dit doodsbericht droefheid.
&lt;br&gt;{{gap}}Mgr. Nekes was groot als musicus, gevierd als weinigen, en toch even bescheiden als groot. Eenvoud in zijn uiterlijk, eenvoud in zijn optreden, in zijn geschreven en gesproken woord. Wie zijne kamer binnentrad kon alleen aan het klavier, aan de roode Palestrina- en Orlando di Lasso-banden, aan muziekpapier over de tafel uitgespreid zien, dat dit de werkplaats was van een musicus. Bescheiden dacht hij steeds over zijn eigen groot werk en droeg steeds het kenteeken van ware grootheid: waardeering voor het werk van anderen. Het was hem immers niet te doen om zelf verheven te worden. Zijn streven was God geprezen te zien door den lofzang van velen. Hij begreep dat hij tot de weinigen behoorde, waaraan God tot dat doel vele talenten had geschonken, talenten waarmede hij moest woekeren tot eer van God en stichting der geloovigen. En hij woekerde met die talenten, woekerde tot diep in den nacht. Zelfs als grijsaard gunde hij zich geene rust.
&lt;br&gt;{{gap}}Het gebeurde voor eenigen tijd dat ’s morgens bij hem aangeklopt werd en bij het openen der deur verhief hij zijn moede hoofd van de sofa. „Ich habe nach der h. Messe ein wenig geschlafen, zoo zeide hij, ich habe heute Nacht bis 1½ Uhr gearbeitet.”
&lt;br&gt;{{gap}}Zoo staat het beeld van Mgr. Nekes voor ons als van een groot, bescheiden en werkdadig musicus, aan wien wij vereering en dank verschuldigd zijn.
&lt;br&gt;{{gap}}De verheffing, welke Mgr. Nekes hier beneden nooit gezocht heeft, de rust, welke hij gedurende zijn leven niet kende, moge God hem reeds geschonken hebben nu Hij Zijn dienaar tot zich geroepen heeft.
{{center|R. I. P.}}
{{RH|{{sc|Roldu}}c.||M. A. M. KNOPS.}}
&lt;section end=&quot;mgrfnekes&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;advertentie3&quot;/&gt;[[Bestand:De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad advertisement R. K. begrafenis-onderneming J. J. Vielvoye.jpg|500px|center]]
&lt;section end=&quot;advertentie3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;futuristischelevensdronkenschap&quot;/&gt;{{center|'''FUTURISTISCHE LEVENSDKONKENSCHAP.'''}}

{{gap}}Ieder weet wat dronkenschap is, slechts een betrekkelijk klein keurgedeelte van het menschdom zal weten wat levensdronkenschap is, maar om te weten wat futuristische levensdronkenschap is moet men futurist zijn d. i. met een been in het magische Land van den Waanzin staan. Weet gij u in het volle onvervreemdbare bezit van een stel regelmatig gekronkelde hersenen, zijt gij niet aangetast door de geestelijke lepra van het excentricisme en het idiotisme — houdt het u dan voor gezegd, dat de futuristische levensdronkenschap voor u een ongekende geestestoestand zal blijven: zij is het voorrecht der geestelijk zieken!
&lt;br&gt;{{gap}}Deze levensdronkenschap is een onontgaanbaar gevolg van het lezen van futuristische poëzie, „de lyriek der essentie” zooals de futuristische hetman Marinetti haar omschrijft. De futuristische poëzie wil „de werktuigelijke gevoeligheid van het moderne leven in synthese samenvatten en heeft de eigenschap levensdronken te maken”..... alzoo zegt het Signor Marinetti in het manifest, voorafgaande aan het eerste deel van een reeks dichtbundels, getiteld: „Woorden in vrijheid”. „De grondige verandering, door het menschelijk bewustzijn ondergaan sinds de groote wetenschappelijke ontdekkingen der 20e eeuw, heeft geleid tot de ineensmelting van het menschelijk instinct met de werktuigelijke kracht. Om deze nieuwe reeks gedachten, gevoelens en innerlijke aanschouwingen des geestes, die als een dageraad over de wereld zijn opgegaan, tot uitdrukking te brengen, werd het noodzakelijk een stijl te smeden, die tegelijkertijd is: polychromatisch, polymorphisch en polyphonisch, een stijl dus die niet enkel kan animaliseeren, vegetaliseeren, electriseeren en vloeibaar worden, maar die vooral zal weten door te dringen tot en uitdrukking te geven aan de essentie en het atomische leven der stof.”
&lt;br&gt;{{gap}}Lezer! gij begrijpt toch zeker ten volle de bedoeling des futuristischen zieners, van den wetgever der futuristische „Ars poetica”! Bovenstaande uiteenzetting laat aan duidelijkheid niets te wenschen over.
&lt;br&gt;{{gap}}Voor dezen nieuwen stijl, dezen modernen „dolce stil nuovo” eischt Marinetti verschillende vrijheden op. Om de dichtkunst der futuristische toekomst (dit is geen pleonasme) te „dehumanizeeren”, te ontmenschelijken, zooals hij het noemt, moet aan alle woorden de meest ongebonden vrijheid worden gelaten. Geen banden der syntaxis, geen punctuatie, geen orthographie, maar wel verbeelding zonder draad, volstrekte vrijheid van beeldspraak, geoorloofde samenkoppeling tusschen de meest kromme, hinkende, onverklaarbare en tegenstrijdige dingen, het gebruik van de meest ongebreidelde klanknabootsende woorden, wiskunstige teekens en cijfers. Alleen wanneer van deze vrijheden een onbescheiden kwistig gebruik gemaakt wordt, zal de dichtkunst verkrijgen die „geometrische en mechanische pracht”, waarin hare aesthetische waarde ligt.
&lt;br&gt;{{gap}}Wanneer men deze grondslagen der toekomstpoëzie verstandelijk gedigereerd heeft, zou men kunnen verzuchten:
&lt;br&gt;{{gap}}„..... lasz uns endlich Taten seh’n.”
&lt;br&gt;{{gap}}Signor Marinetti, die een hoofsche en voorkomende Italiaan is, heeft intuïtief deze verzuchting voorvoeld en deed dan ook te Milaan bij de Edizioni Futuriste di „Poesia” een bundel futuristische poëmen verschijnen, die zeer klanknabootsend, naar het bombardement van Adrianopel, genoemd is „Zang Tumb Tunum, Adrianopoli, Ottobre 1912. Parole in libertà di F. T. Marinetti.”
&lt;br&gt;{{gap}}Wij geven hier twee proeven uit dit nieuwste aller gewrochten, doch moeten in onze schandelijke achterlijkheid, in de onbenaderbare duisternis van onzen geest bekennen, dat wij zonder het minste gevolg getracht hebben, het verband te vinden tusschen bovenstaande theorieën en onderstaande gedichten. Één lumineuze gedachte evenwel is voortgekomen uit het intense bepeinzen van deze onsamenhangendheid: zou het niet juist door en door futuristisch zijn de practijk te enten op de theorie als een beukeboom op een St. Jans-ui?
&lt;br&gt;{{gap}}Het eerste gedicht heet „Hadirlik quartier generale turco.” Het schildert in even sprekend rhythme als in picturale woordschikking het Turksche hoofdkwartier van Hadirlik:

{{center|INDIFFERENZA&lt;br&gt;DI 2 ROTONDITA SOSPESE&lt;br&gt;SOLE + PALLONE&lt;br&gt;FRENATI}}

{| align=&quot;center&quot;
| fiamme&lt;br&gt;giganti

villaggi
| {{gap|3em}}
| colonne&lt;br&gt;di fumo

turchi
| {{gap|1em}}
| {{gap}}spirali di&lt;br&gt;{{gap}}scintille

incendiati
|}
{{center|grande T&lt;br&gt;rrrrrzzzonzzzzzzante d’un monoplano bulgaro&lt;br&gt;+ neve di manifesti{{gap|5em}}}}

{{gap}}Men vergeve ons, dat wij dit meesterstukje niet vertalen: het ware eene vandaalsche profanatie.
&lt;br&gt;{{gap}}Een ander gedicht heet „Ponte” en beschrijft — deze bewering kan niet anders dan als een vermoeden bedoeld zijn — een ruitergevecht bij een brug:

{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|SOLE A RIPETIZIONE 20.000 PROIETTILI AL MINUTO}}
{{gap}}urzzzzzzz aaaaaaaaaaa
&lt;br&gt;{{gap}}gioia gioia gioia gioia ancora ancora vendetta
&lt;br&gt;{{gap}}ta ta ta ta ta ta ta ta ta ta ta
&lt;br&gt;RICOMINCAIRE INUTILE NON C’È MEZZO
&lt;br&gt;{{gap}}vuoi nuotrare fibra di 2 millimetri
&lt;br&gt;{{gap}}pluff plaff plaff gottgott gluglu

{{gap}}De dichters willen of nuttig zijn of vermaken: aut prodesse volunt aut delectare poelae, zegt Horatius.
&lt;br&gt;{{gap}}Signor Marinetti heeft het zóóver gebracht, dat hij beide taken des dichters tegelijk vervult. Hij is nuttig, want hij doet zien tot welke groteske absurditeiten het anarchisme van geest en gevoel leidt en hij vermaakt en schept op zijn manier „mehr Freude”, omdat hij onbedoeld de lachspieren der gezonde on-futuristische menschheid kittelt, zooals geen Busto van wijlen het circus Carré het hem verbeteren zou.
&lt;br&gt;{{gap}}Dit woord „onbedoeld” gebruiken wij echter met het noodige voorbehoud. Misschien draagt zijn dichtbundel in handschrift wel als epigraaf het woord van Renan: „Je me réserve le droit de sourire de mon oeuvre.” Straks komt de Italiaansch-Parijsche grappenmaker met de onthulling voor den dag, dat het Futurisme niets anders dan een reusachtige mystificatie is. Dan zal Europa daveren van een homerisch gelach en zal opnieuw bewezen zijn het reeds honderdduizend maal bewezen woord: „De wereld {{sp|wil}} misleid worden, welaan: decipiatur ergo.”
&lt;br&gt;{{gap}}Maar wijzer wordt men toch niet!
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;futuristischelevensdronkenschap&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;deheeremmanuel&quot;/&gt;{{gap}}De heer Emmanuel Perey, kunstschilder te Venlo, heeft wederom een mooi stuk werk geleverd, n.l. de restauratie van het hoogaltaar in de oude kloosterkerk der Paters Carmelieten te Boxmeer. Is hij al lang geen onbekende meer op het gebied van kerkelijke polychromie, ook dit werk doet zijn naam alle eer aan. Vooral de twee hoofdgroepen van het gerestaureerde altaar — de bruiloft te Cana en de vermenigvuldiging der brooden — hebben door fijne nuanceering van kleuren en door zuiverheid van expressie veel gewonnen. Geen wonder, dat zij in de expositie van den heer Perey te Venlo aller aandacht trokken.
&lt;br&gt;{{gap}}Het werk van dezen kunstschilder behoeft geen aanbeveling, het spreekt voor zich zelf.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;deheeremmanuel&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;zondag3mei&quot;/&gt;{{gap}}Zondag 3 Mei j.l. behaalde het Dubbel Mannenkwartet „Voluntate”, dir. L. v. Tulder, den 1sten prijs en 1sten eereprijs. Genoemd kwartet geeft op Zondag 10 Mei een middagconcert ’s namiddags 2 uur precies met medewerking van mevr. Chr. Marcus, sopraan, den heer L. C. Keereweer, violoncel, den heer L. v. Tulder, tenor en mej. J. Vlieger en F. v. Tulder, begeleiding.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;zondag3mei&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;hetgemengdkoor&quot;/&gt;{{gap}}Het Gemengd Koor te Tilburg geeft Maandag 11 Mei a.s. onder leiding van den heer Willem Robert eene uitvoering van Haydn’s „Jahreszeiten” met medewerking van mej. Maria Gimbrère, de heeren Ph. Carstens en Hendrik C. van Oort en het Bossche Stedelijk Orkest.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;hetgemengdkoor&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;uittijdschriften&quot;/&gt;{{center|'''UIT TIJDSCHRIFTEN.'''}}

{{gap}}In de laatste afl. van „Ons Maandblad”, orgaan gewijd aan de belangen van goud- en zilvernijverheid en -handel, schrijft Gart van Oeken een bijzonder aardig stukje over de aesthetische en symbolische minderwaardigheid van den trouwring, in den vorm, zooals hij tegenwoordig gevraagd en gedragen wordt. Wij nemen daaruit het volgende gedeelte over:
&lt;br&gt;{{gap}}„Tempora mutantur, et nos in illis. Onze hedendaagsche trouwring ziet er uit als een gordijnenring. Een glad gebogen staafje, ziedaar alles.
&lt;br&gt;{{gap}}Er bestaat een verhaal van den volgenden inhoud:
&lt;br&gt;{{gap}}Voor ’t gerecht staat terecht wegens mishandeling een rijk geworden slager. De rechter merkt den beklaagde op, dat hij zijn slachtoffer met een zwaar voorwerp moet geslagen hebben. En deze bluft: „Mijnheer de rechter, dat zal dan mijn gouden trouwring geweest zijn.”
&lt;br&gt;{{gap}}Er zit werkelijk een onnoozele ijdelheid in, om met een zwaren trouwring te „geuren”. Dat beteekent hoogstens, „bij ons zit het er aan.” Meer zegl dat niet. En is men meer bescheiden en draagt men een lichten en smallen ring, dan is de vinger „versierd” met een gordijnring in optima forma. ’t Maakt op mij den indruk alsof de vinger op de plaats waar zoo’n ring gedragen wordt, aan elkaar gekramd en gelijmd is. Ook wil ik wel verklappen, dat ik blij was toen ik mijn trouwring had...... verloren. Liever niks, als zoo’n onnoozel ding aan mijn vinger. Men kan van onzen tegenwoordigen trouwring niet eens getuigen, dat die afschuwelijk is. ’t Is heelemaal niks. ’n Staafje om den vinger gebogen, van vorm en versiering even schoon, als de ring door den neus van een te veel wroetend varken.
&lt;br&gt;{{gap}}En toch leent hij zich door zijn eindeloozen vorm zoo bij uitstek om het symbool te zijn van blijvenden trouw. Maar wanneer allerlei weinig beduidende voorwerpen soms zoo schoon, zoo voortreffelijk gemaakt en versierd worden, dan verdient de trouwring dit in de eerste plaats. Hij moet het minnende hart gelegenheid geven om door edele materie in edele vormen uiting te geven aan zijn teederste gevoelens. De trouwring kan een boek worden, waarin, met meerdere symbolieke woorden, aangeduid door schoone vormen, de beminde voortdurend lezen kan de gedachten, die schenker of schenkster bezielden, toen hij of zij, dien aan den beminden vinger schoof.
&lt;br&gt;{{gap}}Waarde lezer, dit is de ideëele, de poëtisch-aestetische zijde.
&lt;br&gt;{{gap}}En wat nu te zeggen van den practischen kant, voor den vakman? Geen vakman twijfelt er aan, dat de trouwring in onzen tijd behoort tot de meest onmisbare voorwerpen van ons vak. Zelfs het armste bruidspaar schaft voor bruid en bruidegom een trouwring aan, als het maar eenigszins lijden kan. Daarom kon dit voor ons vak in het algemeen, en voor den fabrikant in ’t bijzonder, een zeer beduidend artikel worden. Voor den ontwerper een dankbaar onderwerp voor zijn vernuft en kunstzin.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar hoe is het er nu mede gesteld? Als men als kleine winkelier, zooals ik hier in Oeken, een grossier vraagt: „verkoopt u ook trouwringen?”, dan kijkt zoo’n koopman eerst naar je zolder, en dan naar je vloer, fronst het voorhoofd, en antwoordt: „Ja, Garrit, ik hou ze wel niet na, want ik kan er geen cent aan verdienen, maar als je de maten opgeeft dan wil ik je een genoegen doen en zal ze voor je opgeven”. En vraag je het een fabrikant? „Brr”, zegt ie dan, „trouwringen? ja, maar uitsluitend contant. Dertig cent fatsoen Garrit. Ik kan er niks aan verdienen.” Verbeeldt je, het schoonste artikel van ons vak, ’t symbool van de edelste verbintenis in het ondermaansche, kost dertig centen van maken in edel metaal!
&lt;br&gt;{{gap}}En om eerlijk te zijn. Ik schat zoo’n lor niet eens zoo hoog. Waarom is die duurder van maken dan een gordijnring of een ring voor een varkenssnoet?
&lt;br&gt;{{gap}}Dat de trouwring als voorwerp van kunst zóó gedaald is, is driewerf jammer. Als ik koning hier van Oeken was, dan zou ik het beslist verbieden op poene van een grooten metworst ten behoeve van mijn koninklijk huis en separatie van de gehuwden tot hunne vingeren van dien gladstaaf ontdaan waren. Maar laat ik niet spotten. Ik zou het heusch verbieden als {{sp|ik}} te bevelen had.
&lt;br&gt;{{gap}}Het ligt dan ook zeker op den weg der toonaangevende fabrikanten om hierin verandering te trachten te brengen.
&lt;br&gt;{{gap}}Dat is mijne meening.
&lt;br&gt;{{gap}}Hoe anderen er over denken, weet ik niet. Het zoude daarom niet kwaad zijn als de vakbroeders in dit blad daarover eens hunne gevoelens mededeelden, en tevens den weg aanwezen en de middelen aan de hand deden, om den trouwring die eereplaats te hergeven, die hem in de kunst en ons vak toekomt.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;uittijdschriften&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;kaartenvanrotterdam&quot;/&gt;{{center|'''KAARTEN VAN ROTTERDAM.'''}}

{{gap}}De boek- en kantoorboekhandel, boek- en kunstdrukkerij W. Zwagers heeft de gelukkige gedachte een vijftal oude en nieuwe kaarten van Rotterdam in den handel te brengen.
&lt;br&gt;{{gap}}De eerste kaart van Rotterdam en omstreken werd door Jacob van Deventer vervaardigd omstreeks het jaar 1562. Zij ontleent haar interesse hieraan, dat men op de volgende kaarten kan nagaan, hoe verbazend Rottendam in den loop der tijden is uitgegroeid. De tweede kaart, waarvan een prachtig gekleurd exemplaar in de wethouderskamer hangt, dateert van 1626 en is geteekend door Balthasar Florisz van Berckenrode.
&lt;br&gt;{{gap}}Deze is wel de aardigste, die in de collectie gevonden wordt, omdat zij zoo fijn gedetailleerd is, alle openbare en groote gebouwen uit dien tijd zijn er zeer duidelijk op te vinden.
&lt;br&gt;{{gap}}Het is natuurlijk nog de stad met wallen en poorten, maar toch is de algemeene lijn in de stad van toen voor ons nog zeer gemakkelijk herkenbaar.
&lt;br&gt;{{gap}}De derde kaart is een plattegrond van Rotterdam en omstreken dateerend uit 1839 en vervaardigd door L. F. Temminck.
&lt;br&gt;{{gap}}Op de vierde kaart heeft Rotterdam reeds geheel zijn modern aspect; zij is een uitgave van den heer W. Zwagers. Het is de kaart van de stad, waarin we thans leven.
&lt;br&gt;{{gap}}De vijfde kaart is een blik in de naaste toekomst, het is een plan van de nieuw ontworpen groote verkeerswegen in de binnenstad.
&lt;br&gt;{{gap}}Het is een kaart, die iederen stadgenoot buitengewoon moet interesseeren.
&lt;br&gt;{{gap}}De collectie kaarten zal haar koopers wel vinden, temeer daar zij zeer keurig uitgevoerd tegen geringen prijs verkrijgbaar worden gesteld.
&lt;section end=&quot;kaartenvanrotterdam&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;advertentie1&quot;/&gt;[[Bestand:De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad advertisement Felix Vaal.jpg|500px|center]]
&lt;section end=&quot;advertentie1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;statengeneraal&quot;/&gt;{{center|{{x-larger|STATEN-GENERAAL.}}}}
&lt;section end=&quot;statengeneraal&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;tweedekamer&quot;/&gt;{{center|'''TWEEDE KAMER.'''}}

{{center|NATURALISATIE.}}

{{gap}}Ingetrokken is het wetsontwerp tot naturalisatie van I. C. Hermans.
&lt;br&gt;{{gap}}WIJZIGING VAN ART. 261 DER GEMEENTE-WET.
&lt;br&gt;{{gap}}Blijkens het voorloopig verslag werd algemeen toegejuicht, dat de regeering zoo spoedig getracht heeft, de bezwaren te ondervangen, welke het gevolg zijn van het arrest van den Hoogen Raad van 29 December 1913, maar ook algemeen was men van oordeel, dat door de bepaling, dat de in art. 261 der Gemeentewet bedoelde ambtenaar naar de toepassing van het tweede boek van het wetboek van Burg. Rechtsvordering als een deurwaarder wordt aangemerkt, gezegde bezwaren niet kunnen worden uit den weg geruimd.
&lt;br&gt;{{gap}}Algemeen werd in overweging gegeven art. 261 der gemeentewet als volgt te doen luiden:
&lt;br&gt;{{gap}}„De beteekening van stukken, betreffende vervolging tot invordering van plaatselijke belastingen, en de tenuitvoerlegging van dwangbevelen geschieden door een ambtenaar, daartoe door Burgemeester en Wethouders aan te wijzen.
&lt;br&gt;{{gap}}Bij de uitoefening van zijne taak wordt deze als een deurwaarder aangemerkt.”
&lt;section end=&quot;tweedekamer&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;advertentie2&quot;/&gt;[[Bestand:De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad advertisement De Jong's reclame-cacao.jpg|500px|center]]
&lt;section end=&quot;advertentie2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;kolonien&quot;/&gt;{{center|{{x-larger|KOLONIËN.}}}}
&lt;section end=&quot;kolonien&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;uitonzewest&quot;/&gt;{{center|{{larger|UIT ONZE WEST.}}}}
&lt;section end=&quot;uitonzewest&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;kolonialeraad&quot;/&gt;{{center|KOLONIALE RAAD.}}
{{Rechts|{{sp|Curaça}}o, 18 April 1914.{{gap}}}}
{{gap}}Mr. B. de Gaay Fortman heeft, naar de „Am{{grijs|[.]}} di Cur.” meldt, ontslag genomen als lid van den Kolonialen Raad.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;kolonialeraad&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;tuchtschool&quot;/&gt;{{center|TUCHTSCHOOL.}}

{{gap}}Op een daartoe gedaan verzoek mocht de Apostolisch Vicaris van den pater superior der fraters van Tilburg de toezegging ontvangen dat de hier op het gebied van onderwijs en opvoeding zoo gunstig bekende fraters ook bereid zijn zich met de leiding van een tuchtschool te belasten. Er wordt over gedacht deze tuchtschool voorloopig onder te brengen op Scherpenheuvel, waar reeds verschillende geschikte gebouwen aanwezig zijn.
{{Rechts|(Am. di Cur.)}}
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;tuchtschool&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;schoolvoeding&quot;/&gt;{{center|SCHOOLVOEDING.}}

{{gap}}De armoede is in de buitendistricten reeds zoo algemeen, dat de gouverneur de beschikking heeft genomen om beschuit uit te deelen aan de arme schoolkinderen in het 4e en 5e district. Ook voor Sta Cruz en de Noord op Aruba werd deze schoolvoeding aangevraagd.
{{Rechts|(Am. di Cur.)}}
&lt;section end=&quot;schoolvoeding&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;ingezonden&quot;/&gt;{{center|{{x-larger|INGEZONDEN.}}}}

{{center|(Buiten verantwoordelijkheid der Redactie.)}}

{{center|SPOORWEGPERSONEEL.}}

{{gap}}Dat de een of ander spoorwegambtenaar meent, dat het publiek méér belang in hem moet stellen, en daartoe pogingen aanwendt door stukken in de groote bladen te zenden: het is zijn recht.
&lt;br&gt;{{gap}}Doch de wijze, waarop {{sp|Cheminot}} meent de zaak van het spoorwegpersoneel te dienen, is niet zonder bedenking, omdat uit zijn stuk blijkt, dat hij niet volkomen objectief oordeelt en niet voldoende kennis van zaken heeft.
&lt;br&gt;{{gap}}Het ingezonden stuk van Cheminot in „De Maasbode” van Vrijdagavond (1 Mei) 2de blad, kan men verdeelen in drie deelen. Het eerste zoowel als het laatste deel is een lofrede op het verdienstelijke van het Nederlandsche spoorwegpersoneel en een afbrekende kritiek op het Nederlandsche reizende publiek; het middelste deel schijnt „des Pudels Kern” te zijn en is een klaagrede op de positie van den ondergeschikten spoorwegambtenaar.
&lt;br&gt;{{gap}}Het eerste en het laatste deel willen wij voorloopig onbesproken laten, de middenmoot van het ingezonden stuk eischt evenwel rectificatie, opdat het Nederlandsche publiek niet verkeerd worde ingelicht.
&lt;br&gt;{{gap}}Vooraf evenwel een kleine uiteenzetting hoe de Mij. tot Expl. van Staatsspoorwegen georganiseerd is; Cheminot toch is waarschijnlijk een Staatsspoorwegman en behoort tot de lagere ambtenaren.
&lt;br&gt;{{gap}}Het personeel is in hoofdzaak verdeeld in ambtenaren en werklieden.
&lt;br&gt;{{gap}}De ambtenaren worden verdeeld in: 1o. hoofd- en eerstaanwezind-ambtenaren en 2o. in ondergeschikte ambtenaren.
&lt;br&gt;{{gap}}De eerstaanw. ambtenaren hebben tegenwoordig vrij wat verantwoordelijker en drukker werkkring dan bijv. 25 jaar geleden; gewoonlijk heeft een E. A. ambtenaar (op de lijnen) 500 tot 600 man onder zijn bevelen. Het gros der ondergeschikte ambtenaren bestaat uit surnumerairs, klerken, commiezen, stations-assistenten, enz., en bekleedt ondergeschikte posten.
&lt;br&gt;{{gap}}Evenals het leger verdeeld wordt in wapens, zoo is het spoorwegpersoneel ingedeeld bij verschillende „Diensten”. De Dienst der Exploitatie heeft in hoofdzaak de zorg over het vervoer van reizigers en goederen; de Dienst van Weg en Werken over de lijnen, gebouwen, bruggen en andere kunstwerken, nieuwe werken, de beveiliging en verlichting; de Dienst van Tractie en Materiëel over de locomotieven en het wagenpark.
&lt;br&gt;{{gap}}De Diensten van „Weg en Werken” en van „Tractie en Materiëel”, zijn de technische diensten. De lagere ambtenaren (voor zoover zij niet alleen administratief werk verrichten), bij deze diensten, zijn technische menschen: opzichters, werktuigkundigen,
&lt;section end=&quot;ingezonden&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3lngh4jcv28345r5cplk3eb5wy8ojde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Worms</title>
    <ns>100</ns>
    <id>76137</id>
    <revision>
      <id>220580</id>
      <parentid>208395</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T07:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>220580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3166" sha1="lhfxkgnfdgd7hrbdqt1ss4bs2g3a8b3" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Worms
| afbeelding   = Hamman Vogelschauplan 1631.jpg
| alt          = Worms in 1631
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van [[w:Worms (stad)|Worms]]
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== 17e eeuw ===
;Paltse veldtocht; leger van de Protestantse Unie bij Worms
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (1)#art2al10|‘VVt Ments van 10. September’, alinea 10]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (2)#art1|‘Verhael vanden Protestanten Legher’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVorms, den 30 dito|‘VVt VVorms, den 30 dito. [= 30 november 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVorms den 1. Mey|‘VVt VVorms den 1. Mey’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Vergadering van protestantse vorsten en enkele rijksstedem, 14 januari 1621
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art3|‘VVt Cruytzenach, 16. Ian. 1621’, alinea 3-4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.

;Benoeming van George Frederik van Baden-Durlach tot stadhouder van Worms
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt den Paltz den 16. Ianuarij|‘Wt den Paltz den 16. Ianuarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Paltse veldtocht; het leger van Ambrogio Spinola rukt op naar Worms
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Mentz den 18. dito|‘Wt Mentz den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Paltse veldtocht; verschansingen en schipbrug
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Worms den 27. dito|‘Wt Worms den 27. dito. [= 27 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Worms den 16. dito|‘Wt Worms den 16. dito. [= 16 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVt VVorms den 27. dito|‘VVt VVorms den 27. dito. [= 27 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Paltse veldtocht; de burgers van Worms eisen een schadevergoeding van de Protestantse Unie
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt VVorms den 1. Mey|‘VVt VVorms den 1. Mey’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>lhfxkgnfdgd7hrbdqt1ss4bs2g3a8b3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Delen van Tsjechië</title>
    <ns>100</ns>
    <id>77183</id>
    <revision>
      <id>220576</id>
      <parentid>220058</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>220576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31319" sha1="6fktirideowj1thori72n64mwfcoqrv" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van delen van Tsjechië
| afbeelding   = Tsjechische Republiek - Bohemen, Moravië en Silezië (dut).png
| alt          = Kaart van Tsjechië met de drie historische tsjechische landen en de grenzen van de huidige regio's
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van delen van Tsjechië en [[w:Regio's van Tsjechië|regio's]]
}}
== Hertogdom Teschen ==
;Albrecht van Oostenrijk-Teschen (1817-1895)
*Anoniem (19 juni 1854) [[Algemeen Handelsblad/1854/Nummer 7027/Volgens de jongste berigten|‘Weenen, 14 Junij. Volgens de jongste berigten, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hertogdom Troppau ==
;Emanuel van Liechtenstein (1700-1771)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Weenen den 19 January|‘Weenen den 19 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Litoměřice (streek) ==
*Anoniem (26 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/26 augustus#art1|‘Met brieven wt Weenen van x. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (vermeld als ‘Leitmeriz’).

== Overige regio's en delen van Tsjechië ==
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Hertogdom Jägerndorf|Hertogdom Jägerndorf]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Moravië|Moravië]]

== Plaatsen; afzonderlijk ==
;Bečov nad Teplou
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Bečov nad Teplou vermeld als ‘Petschou’).

;Bochov
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Bochov vermeld als ‘Buchau’).
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Bochov vermeld als ‘Buchau’).

;Břeclav
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (1)#art1al2|‘Gheschreuen wt weenen den viij. April’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Břeclav vermeld als Lumpenborg).

;Brno
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art1al4|‘Wt Praghe [1]’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (28 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 april (2)#art1al4|‘Wt Weenen den eersten April 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Brno vermeld als ‘Brina’).
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Brno vermeld als ‘Prun’).
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Brno vermeld als ‘Brin’).
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Prage, den 9. dito|‘VVt Prage, den 9. dito. [= 9 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Weenen den 24. Februarij|‘Wt Weenen den 24. Februarij’, alinea 7]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Brno vermeld als ‘Brin’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (Brno vermeld als ‘Brin’).

;Bruntál
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (1)#art1al6|‘Wt Weenen met brieven van 8. Julio 1620. van diuersche plaetsen’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Budna
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (2)#art1|‘Tijdinghe wt den Legher voor Budna van date 7. Octobris 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art2|‘VVt VVeenen 7. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5 (Budna vermeld als ‘Pudna’).

;Chomutov
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art2|‘Wt Praghe 11. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Chomutov vermeld als ‘Comethau’).

;Domažlice
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Domažlice vermeld als ‘Tausz’).

;Hluboká nad Vltavou
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al5|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (Hluboká nad Vltavou vermeld als ‘Frauwembergh’).

;Horní Slavkov
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Horní Slavkov vermeld als ‘Schlackenwalt’).
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Horní Slavkov vermeld als ‘Schlackenwald’).
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art1|‘VVt Slackenvvalt in December, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art5|‘VVt Egher vanden 5. Decembris 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Egher den 9, dito|‘Wt Egher den 9, dito, [= 9 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (Horní Slavkov vermeld als ‘Slackenwalt’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Horní Slavkov vermeld als ‘Slackenwalt’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Eleboghen den 19. dito|‘Wt Eleboghen den 19. dito. [= 19 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Horní Slavkov vermeld als ‘Slackenwalt’).

;Horšovský Týn
*Anoniem (10 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/10 april#art1|‘Gheschreuen wt Passauw den xvi. Meert’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Horšovský Týn vermeld als ‘Dein’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Prage den 18. dito|‘Wt Prage den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Bisschop Theynits’).

;Hradec Králové
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Neder Elve den 7 April|‘Neder Elve den 7 April’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (Hradec Králové vermeld als ‘Koningsgrats’).

;Jáchymov
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Iochumsdal’).

;Jihlava
*Anoniem (15 mei 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/15 mei/VVt Prage, den 28. dito|‘VVt Prage, den 28. dito. [= 28 april 1619]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c'', [p.&amp;nbsp;1-2] (Jihlava vermeld als ‘Igla’).
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Jihlava vermeld als ‘Iglau’).
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 12#art3|‘VVt Weenen int lest van December. 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Jihlava vermeld als ‘Iglau’).
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Jihlava vermeld als ‘Triglam’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Iglauw’).

;Jindřichův Hradec
*Anoniem ([20 september 1620]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/20 september/VVt Praghe den 8. September|‘VVt Praghe den 8. September’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (Jindřichův Hradec vermeld als ‘Nieuhausz’).
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art3|‘VVt Praghe den 4. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Jindřichův Hradec vermeld als ‘Nieuhuysen’).

;Kadaň
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art2|‘Wt Praghe 11. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (vermeld als ‘Cadan’).

;Litoměřice
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art2|‘Wt Praghe 11. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Litoměřice vermeld als ‘Leuthmeritz’).
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (Litoměřice vermeld als ‘Leuthmeritz’).

;Litomyšl (Leitanischel)
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Kardašova Řečice
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’, alinea 4-5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Retschits’).

;Karlsbad
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art5|‘VVt Egger van 26. October in Bohemen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Karlsbad vermeld als ‘Carls Badt’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Karlsbad vermeld als ‘Carelsbeydt’).

;Loket
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Eelenbogen’).
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Egher den 9, dito|‘Wt Egher den 9, dito, [= 9 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Ellenboghen’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Elleboghen’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Eger den 1. Martij|‘Wt Eger den 1. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Elenboghen’).
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Praghe den 16. Martij|‘Wt Praghe den 16. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Elleboghen’).
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVt Durtschen Riet, inde Over-Pals den tvvee-en-tvvintichsten Martij. 1621|‘VVt Durtschen Riet, inde Over-Pals den tvvee-en-tvvintichsten Martij. 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Ellenboghen’).
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Praghe den 7. dito|‘VVt Praghe den 7. dito. [= 7 mei 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Loket; beleg van Loket, begin april-7 mei 1621
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Loket/Beleg van Loket]]

;Mikulov
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art3al6|‘Wt Praghe [2]’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘Niclasburg’).

;Mirovice (Merwits)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Meerwits’).
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Praegh, den 5 dito|‘VVt Praegh, den 5 dito. [= 5 oktober 1620]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Olomouc
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art2|‘Wt Olmitz in Morauia 1. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Olomouc vermeld als ‘Olmits’).
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Olmitz’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Olmits’).

;Ostrava
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Ostrou’).

;Pilsen
*Anoniem (23 november 1618) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/23 november/Wt Prage den 4. dito|‘Wt Prage den 4. dito [= 4 november 1618]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5al8|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Pilsen den 20. dito|‘Wt Pilsen den 20. dito. [= 20 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2al22|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’, alinea 22]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Prage den 25. dito|‘Wt Prage den 25. dito. [= 25 februari 1621]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Dresden den 3. dito|‘Wt Dresden den 3. dito. [= 3 maart 1621]’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Heylbrun den 10. Martij|‘Wt Heylbrun den 10. Martij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/VVt Francfoort den 14. April|‘VVt Francfoort den 14. April’, alinea 7]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Pilsen; beleg van Pilsen, 19 september-21 november 1618
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Pilsen/Beleg van Pilsen]]

;Pilsen; beleg van Pilsen, september 1620
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al5|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art4|‘VVt Pilsen vanden 15. ditto. [= 15 december 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art5|‘VVt Egher vanden 5. Decembris 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Písek (okres Písek)
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art8al2|‘Wt Praghe den xxvi. ditto. [= 26 januari 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Písek vermeld als ‘Pissegh’).

;Písek (okres Písek); beleg van Písek, 29-30 september 1620
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Písek/Beleg van Písek]]

;Planá (okres Tachov)
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Planá vermeld als ‘Plan’).
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Planá vermeld als ‘Plan’).

;Plattau (= Horní Blatná?)
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Prage den 18. dito|‘Wt Prage den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Praag
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art5al3|‘wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (21 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 juli#art1al2|‘Wt Praghe. Gheschreven den xxix. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art3al5|‘Wt Praghe vanden 13. ditto. [= 13 september 1620]’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al5|‘Wt Praghe’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 oktober#art3|‘Wt Praghe den 7. October 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-6.
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al11|‘Den xi. October, […] so deden die van prage een brugge ouer de Riuiere legghen, […]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art4|‘VVt Praghe 18. October, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5al7|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art2|‘VVt Praghe in Decembris 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art3|‘Noch wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art3|‘Tydinghe wt Lausnitz in December, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Prage den 18. dito|‘Wt Prage den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVt Praghe den 4. Mey|‘VVt Praghe den 4. Mey’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Praag; Joodse geschiedenis
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art3al6|‘VVt Praghe van den 5. Ianuarij 1621’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Praag; brand, 29 december 1620
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art3|‘VVt Praghe van den 5. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Praag; afbraak marktstallen
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art3|‘VVt Praghe van den 5. Ianuarij 1621’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Praag-Zbraslav
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Conincx Saal’).

;Prachatice
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art3al8|‘Wt Praghe [2]’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Prachatice vermeld als ‘Pragaditz’).
*Anoniem (12 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 juni#art2|‘Wt Praghe 25. Mey’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (Prachatice vermeld als ‘Prachawitz’).

;Prachatice; beleg van Prachatice, 26-27 september 1620
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Prachatice/Beleg van Prachatice]]

;Rakovník
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14 (Rakovník vermeld als ‘Rackonitz’).

;Rokycany (okres Rokycany)
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Rokycany vermeld als ‘Rockenzan’).

;Sokolov
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Eleboghen den 19. dito|‘Wt Eleboghen den 19. dito. [= 19 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Valckenau’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Eger den 1. Martij|‘Wt Eger den 1. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Falckenou’).
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Falckenou’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Flackenauw’).
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Greslits in Bohemen|‘VVt Greslits in Bohemen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Egher den 21. dito|‘VVt Egher den 21. dito. [= 21 april 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Starý Plzenec
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Starý Plzenec vermeld als ‘Oudt Pilsen’).

;Strážnice
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Strosnitsch’).

;Tachov (okres Tachov)
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al5|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (Tachov vermeld als ‘Tachau’).

;Tábor
*Anoniem (14 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 augustus#art3|‘Uut Praghe vanden xxvij. Julij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2al23|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’, alinea 23]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art2|‘VVt Praghe in Decembris 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 4-5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Tetčice
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Tetschis’).

;Třeboň
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art5al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (Třeboň vermeld als ‘Wittengauw’).
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art3|‘VVt Praghe den 4. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Třeboň vermeld als ‘Wittingari’).
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al6|‘Wt Praghe’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Třeboň vermeld als ‘Wittingauw’).
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Prage, den 9. dito|‘VVt Prage, den 9. dito. [= 9 februari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Wittingau’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Wels den 23. dito|‘Wt Wels den 23. dito. [= 23 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Wittingou’).
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Wittingou’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Wittengaw’).

;Tři Sekery
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt Egher den 29. April|‘VVt Egher den 29. April’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Driehacken’).

;Týn nad Vltavou
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art3al2|‘Wt Weenen den 15. Januarij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Týn nad Vltavou vermeld als ‘Tin’).

;Uherský Brod
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Hungerisch-brodt’).
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Brin in Moravien den 26. December|‘Wt Brin in Moravien den 26. December’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Honghersch Broodt’).

;Ústí nad Labem
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (Ústí nad Labem vermeld als ‘Aussig’).

;Vimperk
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art2|‘VVt VVeenen 7. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5 (Vimperk vermeld als ‘Winterberch’).

;Vlkošov
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Vlkošov vermeld als ‘Wilkischauw’).

;Vodňany
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art5al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (Vodňany vermeld als ‘Wodian’).
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art4|‘Wt Praghe 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (vermeld als ‘Wodiaen’).

;Žatec
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Žatec vermeld als ‘Satz’).

;Žlutice
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Žlutice vermeld als ‘Ludis’).

;Znaim
*Anoniem (9 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 oktober (1)#art1|‘Uut weenen den xvij. Septembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Znojmo
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 11. dito|‘Wt Weenen den 11. dito. [= 11 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Znojmo vermeld als ‘Znaim’).
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Znojmo vermeld als ‘Znaym’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Znaimb’).

;Overige plaatsen
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/České Budějovice|České Budějovice]]
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Cheb|Cheb]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>6fktirideowj1thori72n64mwfcoqrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220578</id>
      <parentid>220576</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T07:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>220578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30275" sha1="fooupcimtaiu21o2sm068rk1agf3les" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van delen van Tsjechië
| afbeelding   = Tsjechische Republiek - Bohemen, Moravië en Silezië (dut).png
| alt          = Kaart van Tsjechië met de drie historische tsjechische landen en de grenzen van de huidige regio's
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van delen van Tsjechië en [[w:Regio's van Tsjechië|regio's]]
}}
== Hertogdom Teschen ==
;Albrecht van Oostenrijk-Teschen (1817-1895)
*Anoniem (19 juni 1854) [[Algemeen Handelsblad/1854/Nummer 7027/Volgens de jongste berigten|‘Weenen, 14 Junij. Volgens de jongste berigten, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;1].

== Hertogdom Troppau ==
;Emanuel van Liechtenstein (1700-1771)
*Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Weenen den 19 January|‘Weenen den 19 January’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Litoměřice (streek) ==
*Anoniem (26 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/26 augustus#art1|‘Met brieven wt Weenen van x. Augusti’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (vermeld als ‘Leitmeriz’).

== Overige regio's en delen van Tsjechië ==
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Hertogdom Jägerndorf|Hertogdom Jägerndorf]]
* [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Moravië|Moravië]]

== Plaatsen; afzonderlijk ==
;Bečov nad Teplou
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Bečov nad Teplou vermeld als ‘Petschou’).

;Bochov
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Bochov vermeld als ‘Buchau’).
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Bochov vermeld als ‘Buchau’).

;Břeclav
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (1)#art1al2|‘Gheschreuen wt weenen den viij. April’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Břeclav vermeld als Lumpenborg).

;Bruntál
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (1)#art1al6|‘Wt Weenen met brieven van 8. Julio 1620. van diuersche plaetsen’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Budna
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (2)#art1|‘Tijdinghe wt den Legher voor Budna van date 7. Octobris 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art2|‘VVt VVeenen 7. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5 (Budna vermeld als ‘Pudna’).

;Chomutov
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art2|‘Wt Praghe 11. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Chomutov vermeld als ‘Comethau’).

;Domažlice
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Domažlice vermeld als ‘Tausz’).

;Hluboká nad Vltavou
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al5|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (Hluboká nad Vltavou vermeld als ‘Frauwembergh’).

;Horní Slavkov
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Horní Slavkov vermeld als ‘Schlackenwalt’).
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Horní Slavkov vermeld als ‘Schlackenwald’).
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art1|‘VVt Slackenvvalt in December, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art5|‘VVt Egher vanden 5. Decembris 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Egher den 9, dito|‘Wt Egher den 9, dito, [= 9 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (Horní Slavkov vermeld als ‘Slackenwalt’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Horní Slavkov vermeld als ‘Slackenwalt’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Eleboghen den 19. dito|‘Wt Eleboghen den 19. dito. [= 19 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Horní Slavkov vermeld als ‘Slackenwalt’).

;Horšovský Týn
*Anoniem (10 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/10 april#art1|‘Gheschreuen wt Passauw den xvi. Meert’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Horšovský Týn vermeld als ‘Dein’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Prage den 18. dito|‘Wt Prage den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Bisschop Theynits’).

;Hradec Králové
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Neder Elve den 7 April|‘Neder Elve den 7 April’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (Hradec Králové vermeld als ‘Koningsgrats’).

;Jáchymov
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Iochumsdal’).

;Jihlava
*Anoniem (15 mei 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/15 mei/VVt Prage, den 28. dito|‘VVt Prage, den 28. dito. [= 28 april 1619]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c'', [p.&amp;nbsp;1-2] (Jihlava vermeld als ‘Igla’).
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Jihlava vermeld als ‘Iglau’).
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 12#art3|‘VVt Weenen int lest van December. 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Jihlava vermeld als ‘Iglau’).
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Jihlava vermeld als ‘Triglam’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Iglauw’).

;Jindřichův Hradec
*Anoniem ([20 september 1620]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/20 september/VVt Praghe den 8. September|‘VVt Praghe den 8. September’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (Jindřichův Hradec vermeld als ‘Nieuhausz’).
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art3|‘VVt Praghe den 4. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Jindřichův Hradec vermeld als ‘Nieuhuysen’).

;Kadaň
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art2|‘Wt Praghe 11. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (vermeld als ‘Cadan’).

;Litoměřice
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art2|‘Wt Praghe 11. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Litoměřice vermeld als ‘Leuthmeritz’).
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (Litoměřice vermeld als ‘Leuthmeritz’).

;Litomyšl (Leitanischel)
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Kardašova Řečice
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’, alinea 4-5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Retschits’).

;Karlsbad
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art5|‘VVt Egger van 26. October in Bohemen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Karlsbad vermeld als ‘Carls Badt’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Karlsbad vermeld als ‘Carelsbeydt’).

;Loket
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Francfoort den 18. dito|‘VVt Francfoort den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Eelenbogen’).
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Egher den 9, dito|‘Wt Egher den 9, dito, [= 9 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Ellenboghen’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621|‘Wt Iochumsdal den 13. Februarij 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Elleboghen’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Eger den 1. Martij|‘Wt Eger den 1. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Elenboghen’).
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Praghe den 16. Martij|‘Wt Praghe den 16. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Elleboghen’).
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVt Durtschen Riet, inde Over-Pals den tvvee-en-tvvintichsten Martij. 1621|‘VVt Durtschen Riet, inde Over-Pals den tvvee-en-tvvintichsten Martij. 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Ellenboghen’).
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Praghe den 7. dito|‘VVt Praghe den 7. dito. [= 7 mei 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Loket; beleg van Loket, begin april-7 mei 1621
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Loket/Beleg van Loket]]

;Mikulov
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art3al6|‘Wt Praghe [2]’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘Niclasburg’).

;Mirovice (Merwits)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Meerwits’).
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Praegh, den 5 dito|‘VVt Praegh, den 5 dito. [= 5 oktober 1620]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Olomouc
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art2|‘Wt Olmitz in Morauia 1. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Olomouc vermeld als ‘Olmits’).
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Olmitz’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Olmits’).

;Ostrava
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Ostrou’).

;Pilsen
*Anoniem (23 november 1618) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/23 november/Wt Prage den 4. dito|‘Wt Prage den 4. dito [= 4 november 1618]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5al8|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Pilsen den 20. dito|‘Wt Pilsen den 20. dito. [= 20 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2al22|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’, alinea 22]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14.
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art2|‘VVt Praghe 9. Ianuary. 1621’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Prage den 25. dito|‘Wt Prage den 25. dito. [= 25 februari 1621]’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Dresden den 3. dito|‘Wt Dresden den 3. dito. [= 3 maart 1621]’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Heylbrun den 10. Martij|‘Wt Heylbrun den 10. Martij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/VVt Francfoort den 14. April|‘VVt Francfoort den 14. April’, alinea 7]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Pilsen; beleg van Pilsen, 19 september-21 november 1618
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Pilsen/Beleg van Pilsen]]

;Pilsen; beleg van Pilsen, september 1620
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al5|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art4|‘VVt Pilsen vanden 15. ditto. [= 15 december 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art5|‘VVt Egher vanden 5. Decembris 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Písek (okres Písek)
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art8al2|‘Wt Praghe den xxvi. ditto. [= 26 januari 1620]’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Písek vermeld als ‘Pissegh’).

;Písek (okres Písek); beleg van Písek, 29-30 september 1620
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Písek/Beleg van Písek]]

;Planá (okres Tachov)
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Planá vermeld als ‘Plan’).
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Planá vermeld als ‘Plan’).

;Plattau (= Horní Blatná?)
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Prage den 18. dito|‘Wt Prage den 18. dito. [= 18 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Praag
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art5al3|‘wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (21 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 juli#art1al2|‘Wt Praghe. Gheschreven den xxix. Junij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art3al5|‘Wt Praghe vanden 13. ditto. [= 13 september 1620]’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al5|‘Wt Praghe’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 oktober#art3|‘Wt Praghe den 7. October 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-6.
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al11|‘Den xi. October, […] so deden die van prage een brugge ouer de Riuiere legghen, […]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art4|‘VVt Praghe 18. October, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5al7|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 7]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art2|‘VVt Praghe in Decembris 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art3|‘Noch wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art3|‘Tydinghe wt Lausnitz in December, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Prage den 18. dito|‘Wt Prage den 18. dito. [= 18 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVt Praghe den 4. Mey|‘VVt Praghe den 4. Mey’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Praag; Joodse geschiedenis
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art3al6|‘VVt Praghe van den 5. Ianuarij 1621’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Praag; brand, 29 december 1620
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art3|‘VVt Praghe van den 5. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Praag; afbraak marktstallen
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art3|‘VVt Praghe van den 5. Ianuarij 1621’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Praag-Zbraslav
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Conincx Saal’).

;Prachatice
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art3al8|‘Wt Praghe [2]’, alinea 8]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Prachatice vermeld als ‘Pragaditz’).
*Anoniem (12 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/12 juni#art2|‘Wt Praghe 25. Mey’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (Prachatice vermeld als ‘Prachawitz’).

;Prachatice; beleg van Prachatice, 26-27 september 1620
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Prachatice/Beleg van Prachatice]]

;Rakovník
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14 (Rakovník vermeld als ‘Rackonitz’).

;Rokycany (okres Rokycany)
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Rokycany vermeld als ‘Rockenzan’).

;Sokolov
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Eleboghen den 19. dito|‘Wt Eleboghen den 19. dito. [= 19 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Valckenau’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Eger den 1. Martij|‘Wt Eger den 1. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘Falckenou’).
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Falckenou’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Flackenauw’).
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Greslits in Bohemen|‘VVt Greslits in Bohemen’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Egher den 21. dito|‘VVt Egher den 21. dito. [= 21 april 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Starý Plzenec
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Starý Plzenec vermeld als ‘Oudt Pilsen’).

;Strážnice
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Strosnitsch’).

;Tachov (okres Tachov)
*Anoniem ([ca. 23] oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 23 oktober#art1al5|‘Wt Weenen den 7. Octobris’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7 (Tachov vermeld als ‘Tachau’).

;Tábor
*Anoniem (14 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 augustus#art3|‘Uut Praghe vanden xxvij. Julij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2al23|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’, alinea 23]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art2|‘VVt Praghe in Decembris 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art2|‘VVt Praghe 9. Ianuary. 1621’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 4-5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Tetčice
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Tetschis’).

;Třeboň
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art5al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (Třeboň vermeld als ‘Wittengauw’).
*Anoniem (23 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 september (2)#art3|‘VVt Praghe den 4. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Třeboň vermeld als ‘Wittingari’).
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al6|‘Wt Praghe’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7 (Třeboň vermeld als ‘Wittingauw’).
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Prage, den 9. dito|‘VVt Prage, den 9. dito. [= 9 februari 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Wittingau’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Wels den 23. dito|‘Wt Wels den 23. dito. [= 23 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Wittingou’).
*Anoniem (21 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/21 april/VVt Egher den 6. April|‘VVt Egher den 6. April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Wittingou’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2] (als ‘Wittengaw’).

;Tři Sekery
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt Egher den 29. April|‘VVt Egher den 29. April’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Driehacken’).

;Týn nad Vltavou
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art3al2|‘Wt Weenen den 15. Januarij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Týn nad Vltavou vermeld als ‘Tin’).

;Uherský Brod
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Hungerisch-brodt’).
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Brin in Moravien den 26. December|‘Wt Brin in Moravien den 26. December’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Honghersch Broodt’).

;Ústí nad Labem
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art5|‘Tijdinghe vvt Buddissin den 19 Nouember, 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (Ústí nad Labem vermeld als ‘Aussig’).

;Vimperk
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art2|‘VVt VVeenen 7. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5 (Vimperk vermeld als ‘Winterberch’).

;Vlkošov
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5 (Vlkošov vermeld als ‘Wilkischauw’).

;Vodňany
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art5al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (Vodňany vermeld als ‘Wodian’).
*Anoniem (17 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/17 juli (1)#art4|‘Wt Praghe 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6 (vermeld als ‘Wodiaen’).

;Žatec
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8 (Žatec vermeld als ‘Satz’).

;Žlutice
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art6|‘Tijdinghe wt den ouer Pfaltz van 27. Octob.’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (Žlutice vermeld als ‘Ludis’).

;Znaim
*Anoniem (9 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 oktober (1)#art1|‘Uut weenen den xvij. Septembris’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Znojmo
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 11. dito|‘Wt Weenen den 11. dito. [= 11 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Znojmo vermeld als ‘Znaim’).
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Znojmo vermeld als ‘Znaym’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘Znaimb’).

;Overige plaatsen
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Brno|Brno]]
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/České Budějovice|České Budějovice]]
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Cheb|Cheb]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>fooupcimtaiu21o2sm068rk1agf3les</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Moravië</title>
    <ns>100</ns>
    <id>77387</id>
    <revision>
      <id>220570</id>
      <parentid>220053</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>220570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8345" sha1="phc4j15aue2gw062o01gwajkxpaj04b" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Moravië
| afbeelding   = Moravský zemský sněm.gif
| alt          = zitting van de Staten van Moravië in de 17e eeuw
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van [[w:Moravië (regio)|Moravië]]
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== 17e eeuw ===
==== Boheemse Opstand ====
;Verbeurdverklaring van kerkelijke goederen
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art9al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art3al3|‘Wt Praghe den 27. April’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Inname van Mikulov, februari 1620
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (2)#art1|‘Verhael vanden slach tegen de Boheemsche met tijdinghe van Weenen den 19. Februarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Mikulov vermeld als ‘Niclas-burg’).

;Inval van de kozakken in Moravië
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (1)#art1al2|‘Gheschreuen wt weenen den viij. April’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art3|‘Uut Weenen den 19. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Inval van Polen in Moravië
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art4|‘Wt Praghe den 1. Mey’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.

;Interne strijd
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (1)#art1|‘Wt Weenen met brieven van 8. Julio 1620. van diuersche plaetsen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;De plattelandsbevolking van Moravië vlucht in de steden en kastelen
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art2al5|‘Tijdinghe vt Weenen vanden 10. Sept. 1620’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Vergadering van de Staten van Moravië, september 1620
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Praghe den 29. September|‘VVt Praghe den 29. September’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al3|‘Wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.

;Opstand in Moravië na de val van Praag, november 1620
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 15. dito|‘Wt Weenen den 15. dito. [= 15 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVeenen, den 22 November|‘VVt VVeenen, den 22 November’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (2)#art1|‘VVaerachtighe Tydinghe van Duytslant, ende hoe dat den Bethlehem Gabor de Croone van Hongarijen mede ghenomen heeft’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art2|‘Andere Tydinghen vvt Weenen’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art3|‘Noch wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 12#art3|‘VVt Weenen int lest van December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Brin in Moravien den 26. December|‘Wt Brin in Moravien den 26. December’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Prage, den 9. dito|‘VVt Prage, den 9. dito. [= 9 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Brin in Moravien den 1, Februarij|‘Wt Brin in Moravien den 1, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Inname van Jihlava
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.

;Overgave van Moravië na de Boheemse Opstand
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art4|‘VVt VVeenen van den 2. Decembris, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art1|‘VVt Norenberg den 6. Ianuarius Anno 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 3. Ianuarij|‘Wt Weenen den 3. Ianuarij’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 6. Ianuarij|‘Wt Weenen den 6. Ianuarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt VVeenen, den 9. dito|‘VVt VVeenen, den 9. dito. [= 9 januari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 17. dito|‘Wt Weenen den 17. dito [= 17 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Betalingen van Moravië aan keizer Ferdinand II
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Lintz den 12. dito|‘Wt Lintz den 12. dito. [= 12 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Weenen den 10. Martij|‘Wt Weenen den 10. Martij’, alinea 7]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Nasleep van de Boheemse opstand in Moravië
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Weenen den 24. Februarij|‘Wt Weenen den 24. Februarij’, alinea 7]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt VVeenen den 21. April. 1621|‘VVt VVeenen den 21. April. 1621’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Vervolging van de Moravische opstandelingen
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/VVt VVeenen, den 7. April|‘VVt VVeenen, den 7. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Gevolgen van de Boheemse Opstand voor de burgerbevolking
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Inval van de Hongaren, eind maart/begin april 1621
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Breslauw den 11. Martij|‘Wt Breslauw den 11. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>phc4j15aue2gw062o01gwajkxpaj04b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Recht/Publiekrecht/Straf- en strafprocesrecht/Criminaliteit</title>
    <ns>100</ns>
    <id>79504</id>
    <revision>
      <id>220587</id>
      <parentid>208639</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T08:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>220587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28586" sha1="gh5o3j5br8oif97vgv16l9fgj3bafht" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Criminaliteit
| afbeelding          = Crime-scene-do-not-cross.jpg
| alt                 = 
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[w:Criminaliteit|criminaliteit]].
}}
== Criminaliteit; algemeen ==
=== Georganiseerde misdaad ===
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Milaan den 27 Maart|‘Milaan den 27 Maart’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Moorden - Moordenaars ===
*Anoniem (24 januari 1729) [[’s Gravenhaegse Courant/1729/Nummer 10/Alzo Jacob Alberts doodgestoken heeft|‘Alzo Jacob Alberts, door de wandeling Jacob Neus genaemd, […] op den 7 December 1728 op Annerveen, […] eenen Jan Muller Carspels, Soldaet van Anloo, op een moorddadige wyze met zyn eygen Sabel doodgestoken heeft; […] [advertentie]’]], ''’s Gravenhaegse Maendaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Also den 17 February 1741 een vreemde Joodin vermoord gevonden is|‘Also den 17 February 1741, in de Graefl. Bentingse Heerschap Varel, een vreemde Joodin […] vermoord gevonden is […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Alzoo by den Amstelveensche Weg is gevonden een doot eerstgeboore voldragen Kindt|‘Alzoo op Donderdag den 6 April 1775, by den Amstelveensche Weg […] in de Sloot is gevonden een doot eerstgeboore voldragen Kindt, zynde een Jongetje: […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (2 februari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 5/Sevenum 28 Jan.|‘Sevenum 28 Jan.’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Te Barp|‘Te Barp (kanton Belin) is een ontzettenden misdaad gepleegd. […]’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 december 1873) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1873/Nummer 331/Men deelt aan de H. N. het volgende mede|‘Men deelt aan de H. N. het volgende als historisch mede: […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 december 1873) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1873/Nummer 331/Omtrent het debat in de Tweede Kamer|‘Omtrent het debat in de Tweede Kamer […] omtrent den dubbelen moord te ’s Hage, […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Over de vermoording|‘Over de vermoording van den amerikaanschen zendeling Parson in Klein-Azië, […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Abelardo Tigernia|‘Abelardo Tigernia […] is aangehouden […]’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Een tweede Kaïn|‘Een tweede Kaïn’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Uit Rusland|‘Uit Rusland’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 maart 1899) [[Leeuwarder Courant/1899/Nummer 66/De moord te Berkel|‘De moord te Berkel’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (7 augustus 1908) [[Land en Volk/Jaargang 4/Nummer 185/Een afschuwelijke kindermoord|‘Een afschuwelijke kindermoord’]], ''Land en Volk'', Blad A, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (7 augustus 1908) [[Land en Volk/Jaargang 4/Nummer 185/Moord|‘Moord’]], ''Land en Volk'', Blad A, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15-16 november 1913) [[De Avondpost/1913/Nummer 8744/Vergiftigingen|‘Vergiftigingen?’]], ''De Avondpost'', derde blad, [p.&amp;nbsp;C 1].
*Anoniem (15 januari 1921) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 11103/In vrijheid gesteld|‘In vrijheid gesteld’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Engelmakers
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Gruwelijke ontdekking|‘Gruwelijke ontdekking’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Moord op Seraphien Haeck
*Anoniem (30 mei 1899) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 72/Nummer 22279/Ochtendblad/Uit Koewacht schrijft men|‘Uit Koewacht schrijft men […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

;Moord op de weduwe Heden te Courmay
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Uit Belgie|‘Uit Belgie’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].

;Moord op Hegeman te Xanten
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Venloo, 19 Dec.|‘Venloo, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Gennep, 27 Dec.|‘Gennep, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Moord op Josepha Heinderickx te Marquette-lez-Lille
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Uit Frankrijk (2)|‘Uit Frankrijk’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Moord op S.
*Anoniem (7 augustus 1908) [[Land en Volk/Jaargang 4/Nummer 185/De moord te Schüttorf|‘De moord te Schüttorf’]], ''Land en Volk'', Blad A, [p.&amp;nbsp;2].

=== Misdaden - Misdadigers ===
;Arrondissementsrechtbank Maastricht
*Anoniem (21 maart 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 69/Rechtzaken|‘Rechtzaken’]], ''De Zuid-Limburger'', [p.&amp;nbsp;2].

;Misdaden
*Anoniem (2 februari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 5/In den nacht van den 27 op den 28 daarna is ook eenen stouten diefstal gepleegd bij de weduwe B|‘In den nacht van den 27 op den 28 daarna is ook eenen stouten diefstal gepleegd bij de weduwe B [...]’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (9 februari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 6/De persoon tusschen Maeseijck en Hasselt aangehouden, bij zich dragende de zilveren voorwerpen bij Mej. de wed. B.... te dezer stede ontvreemd|‘De persoon tusschen Maeseijck en Hasselt aangehouden, bij zich dragende de zilveren voorwerpen bij Mej. de wed. B.... te dezer stede ontvreemd, [...]’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Uit Spanje|‘Uit Spanje’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 november 1922) [[Delftsche Courant/Jaargang 81/Nummer 279/Oneerlijke bedelarij|‘Oneerlijke bedelarij’]], ''Delftsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Bedreiging
*Anoniem (19 juli 1929) [[De Indische Courant/Jaargang 8/Nummer 252/Een gevaarlijk heerschap|‘Een gevaarlijk heerschap’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Brandstichting
*Anoniem (18 maart 1899) [[Leeuwarder Courant/1899/Nummer 66/De winkelier van de Wijgaard|‘De winkelier van de Wijgaard, uit Rosendaal, […]’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Diefstal
*Anoniem (10 september 1675) [[Amsterdamsche Courant/1675/Nummer 37/Tusschen Vrydagh en Saterdagh ’s nachts|‘Tusschen Vrydagh en Saterdagh ’s nachts, zijnde den 7 September, zijn tot Naerden twee paerden […] gestolen; […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Dinghsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (27 december 1831) [[Leeuwarder Courant/1831/Nummer 103/Leeuwarden, den 26 December|‘Leeuwarden, den 26 December’, alinea 2]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 augustus 1867) [[De Noordbrabanter/Jaargang 39/Nummer 93/In den nacht|‘In den nacht van 22 op 33 Julij jl. zijn door middel van braak en inklimming uit de R. K. Kerk te Bakel ontvreemd: […]’]], ''De Noordbrabanter'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 januari 1874) [[Bataviaasch Handelsblad/Jaargang 17/Nummer 20/In een officierswoning|‘In een officierswoning alhier is dezer dagen op klaarlichten dag een brutale diefstal gepleegd […]’]], ''Bataviaasch Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 januari 1874) [[Bataviaasch Handelsblad/Jaargang 17/Nummer 20/Een inlander|‘Een inlander alhier kwam eergisteren tot de treurige ontdekking, dat men hem […] een karbouw […] had ontstolen […]’]], ''Bataviaasch Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 januari 1874) [[Bataviaasch Handelsblad/Jaargang 17/Nummer 20/In een djagongveld|‘In een djagongveld van kampong Doeri werd in den laatsten tijd herhaaldelijk djagong gestolen, […]’]], ''Bataviaasch Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Bij Dortmund|‘Bij Dortmund had men dezer dagen de arrestatie van een dief te danken aan de buitengewone vlugheid van een jongen bediende, […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Een knaap|‘Een knaap, die langs een der grachten met een zakje met geld liep, […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/In de laatste dagen|‘In de laatste dagen […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Nieuwer-Amstel, 24 Aug.|‘Nieuwer-Amstel, 24 Aug.’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/België|‘België’, alinea 2]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/Op de Prinsengracht|‘Op de Prinsengracht […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Boxtel, 23 Dec.|‘Boxtel, 23 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Uit Frankrijk (1)|‘Uit Frankrijk’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Uit Italië|‘Uit Italië’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Amby, 28 Dec.|‘Amby, 28 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Nederweert, 27 Dec.|‘Nederweert, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (19 november 1897) [[De Morgenpost/Jaargang 6/Nummer 1553/Diefstallen aan het Centraal-station|‘Diefstallen aan het Centraal-station’]], ''De Morgenpost'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 december 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1810/Avond-editie/Ontsnapt|‘Ontsnapt’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [Eerste blad], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/Stadsnieuws/Bij de deze week door de politie aangehouden personen|‘Bij de deze week door de politie aangehouden personen, […]’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/Stadsnieuws/Door de politie zijn wederom een paar jongens aangehouden|‘Door de politie zijn wederom een paar jongens aangehouden, […]’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (5 januari 1899) [[Het Vaderland/Jaargang 31/Nummer 4/Te Dordrecht|‘Te Dordrecht werd als dader van den onlangs gepleegden diefstal van geld in de pontonniers-kazerne aangehouden […]’]], ''Het Vaderland'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 juli 1902) [[Het Vaderland/Jaargang 34/Nummer 174/Op den Mexicaanschen Centraalspoorweg|‘Op den Mexicaanschen Centraalspoorweg is […] een trein […] overvallen. […]’]], ''Het Vaderland'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/De dader van den grooten horlogediefstal|‘De dader […] van den grooten horlogediefstal, onlangs te Haarlem gepleegd, is te Amsterdam gepakt. […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Den Duitscher C. F.|‘Den Duitscher C. F. is […] een reistasch ontvreemd, […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/De schoonzuster van den heer C. Wiersma|‘De schoonzuster van den heer C. Wiersma aan de Oranjelaan te Hilversum, […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (30 juni 1920) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 93/Nummer 29918/Avondblad/Georganiseerde dievenbende|‘Georganiseerde dievenbende’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (15 januari 1921) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 11103/Spoorwegdiefstallen|‘Spoorwegdiefstallen’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (15 januari 1921) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 11103/Een wanhoopsdaad|‘Een wanhoopsdaad’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (15 januari 1921) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 11103/Een halssnoer van de tsaritsa verdwenen|‘Een halssnoer van de tsaritsa verdwenen’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (15 januari 1921) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 11103/De gouden sigarenkist|‘De gouden sigarenkist’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (7 september 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 248/Avondblad/Op de Veemarkt alhier|‘Op de Veemarkt alhier […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (28 november 1922) [[Delftsche Courant/Jaargang 81/Nummer 279/Het rooverdom|‘Het rooverdom’]], ''Delftsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 november 1922) [[Delftsche Courant/Jaargang 81/Nummer 279/Roovers gevat|‘Roovers gevat’]], ''Delftsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 november 1930) [[De Amsterdammer/Jaargang 19/Nummer 5688/Inbraak|‘Inbraak’]], ''De Amsterdammer'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (18 november 1930) [[De Amsterdammer/Jaargang 19/Nummer 5688/Inbreker gesnapt|‘Inbreker gesnapt’]], ''De Amsterdammer'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (18 november 1930) [[De Amsterdammer/Jaargang 19/Nummer 5688/Straatroof|‘Straatroof’]], ''De Amsterdammer'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (2 april 1932) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 136/Nummer 77/Ochtendblad/Diefstal van geld|‘Diefstal van geld’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [1e blad], [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (31 mei 1933) [[Haagsche Courant/1933/Nummer 15433/Mijn en dijn|‘Mijn en dijn’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (3 december 1936) [[De Limburger/Jaargang 67/Nummer 284/Uit het politierapport|‘Uit het politierapport’]], ''De Limburger'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/In de grootste havens van Italië|‘In de grootste havens van Italië […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (10 februari 1938) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 60/Nummer 18367/Diefstallen|‘Diefstallen’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vierde blad, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De diefstal in het Louvre|‘De diefstal in het Louvre. Bijzonderheden over den verdwenen Watteau’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (6 december 1952) [[Het Rotterdamsch Parool/Jaargang 12/Nummer 288/Geldkist met f 1000 uit woning gestolen|‘Geldkist met f 1000 uit woning gestolen’]], ''Het Rotterdamsch Parool'', p.&amp;nbsp;6.

;Diefstal van het portret van de hertogin van Devonshire
*Anoniem (29 juli 1893) [[Opregte Haarlemsche Courant/1893/Nummer 176/Volgens de Belgische Indépendance|‘Volgens de Belgische Indépendance […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Drugsbezit
*Anoniem (24 januari 1874) [[Bataviaasch Handelsblad/Jaargang 17/Nummer 20/Gisteren namiddag|‘Gisteren namiddag heeft de inlandsche kommandant […] Radja Boerha Noedin, eene aanhaling gedaan van 14 thails clandestine opium […]’]], ''Bataviaasch Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Kerkdiefstal Vaals, 17 december 1892
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Vaals, 18 Dec.|‘Vaals, 18 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Maastricht, 27 Dec. (1)|‘Maastricht, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Maastricht, 30 Dec. (1)|‘Maastricht, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Diefstal P. Delahaye, Amstenrade, 18/19 december 1892
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Amstenrade, 19 Dec.|‘Amstenrade, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Amstenrade, 22 Dec.|‘Amstenrade, 22 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Maastricht, 30 Dec. (1)|‘Maastricht, 30 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Dierenmishandeling
*Anoniem (31 mei 1933) [[Haagsche Courant/1933/Nummer 15433/Dierenmishandeling|‘Dierenmishandeling’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Heling
*Anoniem (28 oktober 1893) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 22/Nummer 43/Bij de politie alhier|‘Bij de politie alhier werd dezer dagen aangifte gedaan van diefstal van ijzer. […]’]], ''De Gooi- en Eemlander'', [p.&amp;nbsp;1].

;Huisvredebreuk
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Venloo, 19 Dec.|‘Venloo, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Meijel, 27 Dec.|‘Meijel, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (21 maart 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 69/Aken, 20 Maart|‘Aken, 20 Maart’, alinea 3]], ''De Zuid-Limburger'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Over de inbraak in een kruidenierszaak|‘Over de inbraak in een kruidenierszaak aan den Badhuisweg, […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/In de klem|‘In de klem’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 april 1924) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 7/Nummer 83/Simpelveld/Inbraken|‘Inbraken’]], ''Limburgsch Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Landvredebreuk
*Anoniem (7 september 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 248/Avondblad/Landvredebreuk|‘Landvredebreuk’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p.&amp;nbsp;3.

;Mensenhandel
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/’s-Gravenhage, 28 Aug.|‘’s-Gravenhage, 28 Aug.’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 juli 1902) [[Het Vaderland/Jaargang 34/Nummer 174/De internationale conferentie|‘De internationale conferentie tot beteugeling van den handel in blanke slavinnen, […]’]], ''Het Vaderland'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Mishandeling
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/Maandag is te Roermond gevankelijk binnengebracht|‘Maandag is te Roermond gevankelijk binnengebracht […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/Na afloop van den paardenmarkt|‘Na afloop van den paardenmarkt te Weerd […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Het onderzoek|‘Het onderzoek naar de onlangs gepleegde mishandeling van het kind van C. H., te Haarlemmermeer, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Sweikhuizen, (Schinnen), 28 Dec.|‘Sweikhuizen, (Schinnen), 28 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Born, 28 Dec.|‘Born, 28 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/Roermond, 12 Febr.|‘Roermond, 12 Febr.’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (30 september 1916) [[Nieuwe Haarlemsche Courant/Jaargang 41/Nummer 9151/De geweldenaar|‘De geweldenaar’]], ''Nieuwe Haarlemsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 januari 1921) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 11103/De onveiligheid in Noord-Brabant|‘De onveiligheid in Noord-Brabant’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Openlijke geweldpleging
*Anoniem (15 september 1880) [[Het Vaderland/Jaargang 12/Nummer 218/Bij een vechtpartij|‘Bij een vechtpartij in een herberg tusschen Beekbergen en Apeldoorn […]’]], ''Het Vaderland'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Eenige dagen geleden|‘Eenige dagen geleden heeft in de woning Paardenstraat No. 10 een hevig tooneel plaats gehad. […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Oplichting
*Anoniem (26 augustus 1880) [[De Tijd/1880/Nummer 10075/Haarlem, 24 Aug.|‘Haarlem, 24 Aug.’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Tegen Landverhuizing|‘Tegen Landverhuizing’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Uit Amerika|‘Uit Amerika. Een spiritisten-geschiedenis’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15-16 november 1913) [[De Avondpost/1913/Nummer 8744/Oplichting|‘Oplichting’]], ''De Avondpost'', derde blad, [p.&amp;nbsp;C 1].
*Anoniem (28 november 1922) [[Delftsche Courant/Jaargang 81/Nummer 279/De Spaansche schatgraver|‘De Spaansche schatgraver’]], ''Delftsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (2 april 1932) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 136/Nummer 77/Ochtendblad/Kwartjesvinders gearresteerd|‘Kwartjesvinders gearresteerd’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [1e blad], [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (5 maart 1937) [[De Maasbode/Jaargang 69/Nummer 27275/Avondblad/Bedrieger bedrogen|‘Bedrieger bedrogen. Van een schipper, die zijn bootje wilde laten repareeren’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;11.

;Poging tot moord
*Anoniem (27 februari 1878) [[Opregte Haarlemsche Courant/1878/Nummer 50/Omtrent den loop der instructie tegen mevr. P.|‘Omtrent den loop der instructie tegen mevr. P.’]], ''Opregte Woensdagsche Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 september 1880) [[Het Vaderland/Jaargang 12/Nummer 218/Voor eenigen tijd (2)|‘Vóor eenigen tijd schoot […] een hulponderwijzer te Eerbeek op zijn meisje en wondde hij haar. […]’]], ''Het Vaderland'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Uit Duitschland (1)|‘Uit Duitschland’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Roofoverval
*Anoniem (12 augustus 1929) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 86/Nummer 222/Avondblad/Een stout stuk in Chicago|‘Een stout stuk in Chicago’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;2.

;Valsheid in geschrifte
*Anoniem (28 januari 1914) [[Het Vaderland/Jaargang 46/Nummer 23/Ochtendblad/Opzienbarende arrestatie|‘Opzienbarende arrestatie’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Valsmunterij
*Anoniem (2 mei 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/2 mei/VVt Romen den 12, April|‘VVt Romen den 12, April’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem ([ca. 23 oktober 1620]) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1620/Copy van een seecker Boecxken|Copy van een seecker Boecxken dat onlanckx is vvt ghegaen, trackterende van een Miraeckel oft Spectakel, dat te Amsterdam gheschiet is van eenen groenen Linden boom, die ghestaen heeft voor het Huys en oock recht voor die deure van Reynier Paeu Borgemeester van Amsterdam. En den seluen boom is in vier-en-twintich uren dor gheworden. En oock van die valsche Munters waer van twee te Amſterdam op een swart laken die hoofden sijn af ghehouden]]'', [Antwerpen]: [Abraham Verhoeven].
*Anoniem (15 september 1880) [[Het Vaderland/Jaargang 12/Nummer 218/Door de plaatselijke politie te Rotterdam is in beslag genomen|‘Door de plaatselijke politie te Rotterdam is op vermoeden van valschheid in beslag genomen een rijksdaalder, […]’]], ''Het Vaderland'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/In het naburige Kempen|‘In het naburige Kempen zijn valsche 50 pfennigstukken […] in omloop, […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/Te Torn is een rijksdaalder in beslag genomen|‘Te Torn is een rijksdaalder […] in beslag genomen’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Woensdag werd in bewaring genomen|‘Woensdag werd te Loosdrecht een persoon in verzekerde bewaring genomen, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 december 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1810/Avond-editie/Valsch geld|‘Valsch geld’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [Eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 juli 1902) [[Het Vaderland/Jaargang 34/Nummer 174/Voor de zooveelste maal|‘Voor de zooveelste maal heeft de Portugeesche politie […] een fabriek van valsche […] banknoten ontdekt. […]’]], ''Het Vaderland'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Treytelaar, T. (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Muntwezen|‘Muntwezen’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vandalisme
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/Venraij, 11 Febr.|‘Venraij, 11 Febr.’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (16 juni 1930) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 159/Nummer 139/Vernieling|‘Vernieling’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Verduistering
*Anoniem (19 juni 1854) [[Algemeen Handelsblad/1854/Nummer 7027/Het is door den ijver der policie mogen gelukken|‘’s Gravenhage, 16 Junij. Het is door den ijver der policie mogen gelukken, in handen te krijgen zekeren Johannes van der Voet […] en Sluiterman. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (15-16 november 1913) [[De Avondpost/1913/Nummer 8744/Door de politie te Alkmaar is aangehouden|‘Door de politie te Alkmaar is aangehouden […]’]], ''De Avondpost'', derde blad, [p.&amp;nbsp;C 1].
*Anoniem (19 juli 1929) [[De Indische Courant/Jaargang 8/Nummer 252/Verduistering van drie ton|‘Verduistering van drie ton’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Verzekeringsfraude
*Anoniem (15 december 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1810/Avond-editie/Brand te Odoorn|‘Brand te Odoorn’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [Eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Voedselfraude
*Anoniem (21 maart 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 69/Stadsnieuws/De proeven der onlangs op de markt in beslag genomen boter|‘De proeven der onlangs op de markt in beslag genomen boter […]’]], ''De Zuid-Limburger'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1913) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/1913/Nummer 292/Stof uit de stofzuigmachines|‘Stof uit de stofzuigmachines’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Overige onderwerpen ==
=== Vermissingen ===
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Sedert 19 dezer|‘Sedert 19 dezer wordt uit de ouderlijke woning vermist Lena Schouten, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

*Anoniem (12 november 1900) [[De Morgenpost/Jaargang 8/Nummer 2449/Verdronken|‘Verdronken’]], ''De Morgenpost'', [p.&amp;nbsp;3].

;Vermissing van vrouw S. uit Maastricht
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Maastricht, 19 Dec. (1)|‘Maastricht, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].

;Vermissing Diederik Lohman
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Zou hij komen?|‘Zou hij komen?’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;1-2].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal recht]]</text>
      <sha1>gh5o3j5br8oif97vgv16l9fgj3bafht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/211</title>
    <ns>104</ns>
    <id>83859</id>
    <revision>
      <id>220565</id>
      <parentid>216211</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1726" sha1="1rrq2qzkm1onn2r2ukuywiushmsovgm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH|180|''Schouburgh der''|}}&lt;/noinclude&gt;Karthagoos bloeityd af in geheugen bewaart is; zoo volg met my den Rymtrant van den grooten Vondel, daar hy in zyne vertaling van Virgyl op pag. 150, den inhoud der beschilderde wanden van Didoos tempel beschryft: en hoe Eneas (terwyl hy de Koningin daar wacht) zyn eigen beeltenis en die van andere Griekse Helden by hunne bedryven beschouwende, de zelve aan hunne wezens, schoon met bloed en stof bemorst, kent, en hier door des te meer met deernis over hun ongeval bewogen, eindelyk in tranen uitborst.

''Want middlerwyl hy hier de Koningin verbeide'',&lt;br&gt;''In deze groote Kerk den rykdom overschat'';&lt;br&gt;''Verbaast staat om het heil der nieuwgeboude Stadt'',&lt;br&gt;''De Kunst des Kunstenaars waardeert met groot verlangen'',&lt;br&gt;''En zo veel arrebeits, hier aan te kost gehangen'';&lt;br&gt;''Verneemt hy het gevecht voor Troje, na als voor''&lt;br&gt;''Den Oorelogh, alree de wyde Weerelt, door''&lt;br&gt;''Gedondert. Hy verneemt hier Atreus Zoon naar ’t leven'',&lt;br&gt;''Vorst Priam, en Achil, op bei te zamen even''&lt;br&gt;''Gebeeten, en gestoort. Hy bleef met aandacht staen'',&lt;br&gt;''En weende, en sprak: Achaet, wat oort is niet belaên'',&lt;br&gt;''Wat Lant ter Weerelt waeght nu niet van onze elende''!&lt;br&gt;''Zie Priam daar. Hier wordt de dapperheit in ’t ende''&lt;br&gt;''Met eere en prys gekroont. Hier word ons leet beklaeght'',&lt;br&gt;''En niemant vint men, die geen’ rouw hier over draagt''.&lt;br&gt;''Laet vaeren alle uw vrees: deez’ kennis zal ten leste'',&lt;br&gt;(''Want elk ons onheyl weet'',) ''noch dienen ons ten beste''.&lt;br&gt;''Zo spreekt hy, en verzaet zyn droefheid met de lucht''&lt;br&gt;''Van yd’le Schilderye, en loost ’er zucht op zuch'',&lt;br&gt;''Waar op de traanen langs zyn kaeken nedervallen:''&lt;noinclude&gt;{{rechts|''Want''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1rrq2qzkm1onn2r2ukuywiushmsovgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 001.djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84182</id>
    <revision>
      <id>220581</id>
      <parentid>217632</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T07:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>220581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15296" sha1="3x49s4pmta5nd6nej6prhpq7wef2ky5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:left; border-collapse:collapse;&quot;
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1|Nummer 1]]
| [vrijdag] 8 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2|Nummer 2]]
| [vrijdag] 8 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 3|Nummer 3]]
| [vrijdag] 8 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 4|Nummer 4]]
| [vrijdag] 15 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5|Nummer 5]]
| [vrijdag] 15 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6|Nummer 6]]
| [vrijdag] 15 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 7|Nummer 7]]
| [maandag] 18 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 8|Nummer 8]]
| januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 9|Nummer 9]]
| [woensdag] 20 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 10|Nummer 10]]
| januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 11|Nummer 11]]
| januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 12|Nummer 12]]
| januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13|Nummer 13]]
| januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14|Nummer 14]]
| [ca. 27] januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15|Nummer 15]]
| [vrijdag] 29 januari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 16|Nummer 16]]
| februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 17|Nummer 17]]
| februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 18|Nummer 18]]
| februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 21|Nummer 21]]
| februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 23|Nummer 23]]
| [vrijdag] 26 februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 24|Nummer 24]]
| [vrijdag] 26 februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 25|Nummer 25]]
| [vrijdag] 26 februari 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 26|Nummer 26]]
| [woensdag] 3 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 27|Nummer 27]]
| [woensdag] 3 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 28|Nummer 28]]
| [woensdag] 3 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 29|Nummer 29]]
| [vrijdag] 5 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 30|Nummer 30]]
| [vrijdag] 5 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 31|Nummer 31]]
| [vrijdag] 5 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 32|Nummer 32]]
| [woensdag] 10 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 33|Nummer 33]]
| [woensdag] 10 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 34|Nummer 34]]
| [woensdag] 10 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 35|Nummer 35]]
| [woensdag] 10 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 36|Nummer 36]]
| [vrijdag] 12 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 37|Nummer 37]]
| [vrijdag] 12 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 38|Nummer 38]]
| [woensdag] 17 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 39|Nummer 39]]
| [dinsdag] 16 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 40|Nummer 40]]
| [dinsdag] 16 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 41|Nummer 41]]
| [vrijdag] 19 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 42|Nummer 42]]
| maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 43|Nummer 43]]
| [vrijdag] 19 maart1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 44|Nummer 44]]
| [vrijdag] 19 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 45|Nummer 45]]
| [woensdag] 24 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 46|Nummer 46]]
| [vrijdag] 26 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 47|Nummer 47]]
| [vrijdag] 26 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 48|Nummer 48]]
| [vrijdag] 26 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 50|Nummer 50]]
| [woensdag] 31 maart 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 51|Nummer 51]]
| [donderdag] 1 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 52|Nummer 52]]
| [donderdag] 1 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 53|Nummer 53]]
| [maandag] 5 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 54|Nummer 54]]
| [maandag] 5 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 55|Nummer 55]]
| [vrijdag] 16 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 56|Nummer 56]]
| [woensdag] 14 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 57|Nummer 57]]
| [woensdag] 14 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 58|Nummer 58]]
| april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 59|Nummer 59]]
| [maandag] 19 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 60|Nummer 60]]
| [woensdag] 21 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 61|Nummer 61]]
| [woensdag] 21 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 62|Nummer 62]]
| [vrijdag] 23 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 63|Nummer 63]]
| [vrijdag] 23 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 64|Nummer 64]]
| [maandag] 26 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 65|Nummer 65]]
| [dinsdag] 27 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 66|Nummer 66]]
| [dinsdag] 27 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 67 (1)|Nummer 67]]
| [donderdag] 29 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 67 (2)|Nummer 67]]
| [donderdag] 29 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 68|Nummer 68]]
| [vrijdag] 30 april 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 69|Nummer 69]]
| [vrijdag] 7 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 70|Nummer 70]]
| [vrijdag] 7 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 71|Nummer 71]]
| [vrijdag] 7 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 72|Nummer 72]]
| [woensdag] 12 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 73|Nummer 73]]
| [vrijdag] 14 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 74|Nummer 74]]
| [vrijdag] 14 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 75|Nummer 75]]
| mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 76|Nummer 76]]
| [vrijdag] 21 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 77|Nummer 77]]
| [woensdag] 26 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 78|Nummer 78]]
| [woensdag] 26 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 79|Nummer 79]]
| [vrijdag] 28 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 80|Nummer 80]]
| [vrijdag] 28 mei 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 81|Nummer 81]]
| [woensdag] 2 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 82|Nummer 82]]
| [woensdag] 2 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 83|Nummer 83]]
| [vrijdag] 4 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 84|Nummer 84]]
| [vrijdag] 4 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 85|Nummer 85]]
| [zaterdag] 5 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 86|Nummer 86]]
| [woensdag] 9 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 87|Nummer 87]]
| [vrijdag] 11 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 88|Nummer 88]]
| [vrijdag] 11 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 89|Nummer 89]]
| [woensdag] 16 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 90|Nummer 90]]
| [donderdag] 17 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 91|Nummer 91]]
| [donderdag] 17 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 92|Nummer 92]]
| [donderdag] 17 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 93|Nummer 93]]
| [vrijdag] 25 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 94|Nummer 94]]
| [vrijdag] 25 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 95|Nummer 95]]
| [vrijdag] 25 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 96|Nummer 96]]
| [woensdag] 30 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 97|Nummer 97]]
| [woensdag] 30 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 98|Nummer 98]]
| [woensdag] 30 juni 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 99|Nummer 99]]
| [zaterdag] 3 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 100|Nummer 100]]
| [vrijdag] 9 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 101|Nummer 101]]
| [vrijdag] 9 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 102|Nummer 102]]
| [zaterdag] 10 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 103 (1)|Nummer 103]]
| [vrijdag] 16 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 103 (2)|Nummer 103]]
| [vrijdag] 16 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 104|Nummer 104]]
| [vrijdag] 16 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 105|Nummer 105]]
| [zaterdag] 24 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 106|Nummer 106]]
| [zaterdag] 24 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 107|Nummer 107]]
| [donderdag] 29 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 108|Nummer 108]]
| [vrijdag] 30 juli 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 109|Nummer 109]]
| [vrijdag] 6 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 110|Nummer 110]]
| [vrijdag] 6 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 111|Nummer 111]]
| [vrijdag] 6 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 112|Nummer 112]]
| [vrijdag] 13 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 113|Nummer 113]]
| [vrijdag] 13 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 114|Nummer 114]]
| [vrijdag] 13 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 115|Nummer 115]]
| [zaterdag] 14 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 116|Nummer 116]]
| [woensdag] 18 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 117|Nummer 117]]
| [vrijdag] 20 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 118|Nummer 118]]
| [vrijdag] 20 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 119|Nummer 119]]
| [vrijdag] 27 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 120|Nummer 120]]
| [vrijdag] 27 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 121|Nummer 121]]
| [vrijdag] 27 augustus 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 122 (1)|Nummer 122]]
| [vrijdag] 3 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 122 (2)|Nummer 122]]
| [vrijdag] 3 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 123|Nummer 123]]
| [vrijdag] 3 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 124|Nummer 124]]
| [vrijdag] 3 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 125|Nummer 125]]
| [vrijdag] 10 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 126|Nummer 126]]
| [vrijdag] 10 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 127|Nummer 127]]
| [woensdag] 15 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 128|Nummer 128]]
| [woensdag] 15 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 129|Nummer 129]]
| [woensdag] 15 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 130|Nummer 130]]
| [zaterdag] 18 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 131|Nummer 131]]
| [vrijdag] 17 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 132|Nummer 132]]
| [vrijdag] 24 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 133|Nummer 133]]
| [vrijdag] 24 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 134|Nummer 134]]
| [vrijdag] 24 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 135|Nummer 135]]
| [vrijdag] 24 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 136|Nummer 136]]
| [maandag] 27 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 137|Nummer 137]]
| [maandag] 27 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 138|Nummer 138]]
| [vrijdag] 24 september 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 139|Nummer 139]]
| [vrijdag] 1 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 140|Nummer 140]]
| [vrijdag] 1 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 141|Nummer 141]]
| [maandag] 4 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 142|Nummer 142]]
| [maandag] 4 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 143|Nummer 143]]
| [vrijdag] 8 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 144|Nummer 144]]
| [vrijdag] 8 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 145|Nummer 145]]
| [vrijdag] 8 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 146|Nummer 146]]
| [vrijdag] 8 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 147|Nummer 147]]
| [dinsdag] 12 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 148|Nummer 148]]
| [dinsdag] 12 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 149|Nummer 149]]
| [vrijdag] 15 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 150|Nummer 150]]
| [vrijdag] 15 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 151|Nummer 151]]
| [woensdag] 20 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 152|Nummer 152]]
| [woensdag] 20 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 153|Nummer 153]]
| [donderdag] 21 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 154|Nummer 154]]
| [vrijdag] 22 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 155|Nummer 155]]
| [vrijdag] 29 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 156|Nummer 156]]
| [vrijdag] 29 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 157|Nummer 157]]
| [vrijdag] 29 oktober 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 158|Nummer 158]]
| [dinsdag] 2 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 159|Nummer 159]]
| [dinsdag] 2 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 160|Nummer 160]]
| [vrijdag] 5 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 161|Nummer 161]]
| [zaterdag] 6 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 162|Nummer 162]]
| [woensdag] 10 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 163|Nummer 163]]
| [woensdag] 10 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 164|Nummer 164]]
| [vrijdag] 12 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 165|Nummer 165]]
| [vrijdag] 12 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 166|Nummer 166]]
| [donderdag] 18 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 167|Nummer 167]]
| [dinsdagdag] 16 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 168|Nummer 168]]
| [vrijdag] 19 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 169|Nummer 169]]
| [vrijdag] 19 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 170|Nummer 170]]
| [vrijdag] 19 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 171|Nummer 171]]
| [dinsdag] 23 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 172|Nummer 172]]
| [woensdag] 24 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 173|Nummer 173]]
| [vrijdag] 26 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 174|Nummer 174]]
| [vrijdag] 26 november 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 175|Nummer 175]]
| [woensdag] 1 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 176|Nummer 176]]
| [woensdag] 1 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 177|Nummer 177]]
| [vrijdag] 3 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 178|Nummer 178]]
| [vrijdag] 3 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 179|Nummer 179]]
| [vrijdag] 10 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 180|Nummer 180]]
| [vrijdag] 10 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 181|Nummer 181]]
| [vrijdag] 10 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 182|Nummer 182]]
| [vrijdag] 10 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 183|Nummer 183]]
| [woensdag] 15 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 184|Nummer 184]]
| [woensdag] 15 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 185|Nummer 185]]
| [vrijdag] 17 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 186|Nummer 186]]
| [woensdag] 15 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 187|Nummer 187]]
| [vrijdag] 17 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 188|Nummer 188]]
| [woensdag] 22 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 189|Nummer 189]]
| [woensdag] 22 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 190|Nummer 190]]
| [woensdag] 22 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 191|Nummer 191]]
| [vrijdag] 24 december 1621
|-
| [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 192|Nummer 192]]
| [vrijdag] 24 december 1621
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3x49s4pmta5nd6nej6prhpq7wef2ky5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84472</id>
    <revision>
      <id>220473</id>
      <parentid>217594</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220473</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="inen2tb9innsjplcir8lu9773m3xbxh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|2|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;huisgezin, van eene wèlgeordende maatschappij, meer gevoelt en waardeert dan ooit te voren.

De trek tot gezelligheid toch is den mensch aangeboren. De weldadige natuur heeft dien trek in hem weggelegd, omdat zonder dezen de mensch onmogelijk aan zijne bestemming hier op aarde beantwoorden kan. Een kluizenaarsleven is een onnatuurlijk leven, dat, wel verre van hem geschikter te maken voor hoogere ontwikkeling, voor zedelijke en geestelijke volmaking, de kiem daartoe in hem verstikt of bederft.

Wanneer wij den blik vestigen op de menschelijke maatschappij, dan ontdekken wij daarin een hoogst zamengesteld raderwerk. Het eigenbelang der individu's is en blijft de krachtigste veer, die het in beweging brengt; maar de drukking dier veer, welke soms dreigen zoude het geheele werk uiteen te doen barsten, wordt meer regelmatig verdeeld en verzacht door die geheime aantrekkingskracht, welke de eene mensch op den anderen uitoefent, en waaraan wij den schoonen naam van &quot;liefde&quot; geven. Die liefde moge zich uiten in de wederzijdsche betrekking tusschen ouders en kinderen, tusschen bloedverwanten, als vriendschap of als algemeene welwillendheid, — zij is, onder welken vorm ook, de noodzakelijke band, die het geheel omstrengelt, en naarmate deze vaster is toegesnoerd, is de maatschappij volkomener en lost zich het individuële belang meer op in dat van het algemeen.

De menschelijke maatschappij is echter niet alleen iets, waarin wij ons verheugen, omdat wij er ons in en door gelukkig gevoelen, zij is ook voor den onderzoekenden en denkenden geest een voorwerp van studie geworden. Men heeft de wetten en regelen, die haar beheerschen, trachten na te sporen, en zoo is die wetenschap ontstaan, welke men Volkshuishoudkunde heeft genoemd en die een deel uitmaakt eener meer uitgebreide wetenschap, namelijk van de wetenschap der maatschappij, waaraan men ook den korteren naam van Maatschappijkunde (Sociologie) kan geven

Er is voorzeker geen waardiger voorwerp van studie voor den mensch dan de mensch zelf, doch met hem leven op aarde nog vele andere wezens, die, hoewel op diepen trap beneden hem staande, dien trek tot gezellig zamenleven met hem gemeen hebben, en welker&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>inen2tb9innsjplcir8lu9773m3xbxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84473</id>
    <revision>
      <id>220475</id>
      <parentid>217595</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2173" sha1="j1w5p66frdnqea06rsp4717dv4mupnz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|3}}&lt;/noinclude&gt;maatschappijen mede eene beschouwing overwaardig zijn. Zulk eene beschouwing kan zelfs leiden tot bespiegelingen en overdenkingen, welke invloed uitoefenen ook op hen, die zich meer bepaaldelijk aan de wetenschap der menschelijke maatschappij hebben gewijd. Even als er eene zoogenaamde {{sp|vergelijkende ontleedkunde}} bestaat, die ten doel heeft om, door vergelijking van het ligchamelijk maaksel des menschen met dat der dieren, het eerste op te helderen en in zijne bijzonderheden beter te doen begrijpen, evenzoo heeft ook eene
{{sp|vergelijkende maatschappĳkund}}e, welke zich ten taak stelt de menschelijke maatschappij met de maatschappijen van dieren te vergelijken, haar regt van bestaan; en ook van haar mag men verwachten, dat zij, althans in sommige gevallen, tot klaardere inzigten der verschijnselen, welke de menschelijke maatschappij oplevert, zal leiden, dan indien men zich uitsluitend plaatst op het meer beperkte standpunt, waarop onze eigenliefde, onze trots van mensch te heeten ons te ligt als het eenige ware heenwijst. Wel hebben wij regt trotsch te zijn op den eernaam van mensch, wel staan wij oneindig verheven boven de overige dieren, maar wij mogen daarom niet vergeten, dat wij veel met hen gemeen hebben, dat ook zij bij hunne handelingen, even als wij bij de onze, door driften en hartstogten worden aangespoord, met één woord, dat wij menschen, zoo als de dichter zegt: &quot;half dier, half engel&quot; zijn.

De bouwstoffen voor zulk eene vergelijkende maatschappijkunde liggen reeds grootendeels gereed, dank hebbe de vlijtige nasporingen van vele natuuronderzoekers. De beperkte ruimte, waarover ik hier te beschikken heb, verbiedt mij echter van die bouwstoffen een ander gebruik te maken, dan hetwelk strekken kan om door eenige losse trekken de overeenkomsten en de verschillen tusschen de dierenmaatschappijen en de menschen-maatschappij te doen uitkomen.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
Elke maatschappij bestaat uit eene vereeniging van individu's. Even als in elk individu een streven wordt waargenomen tot eigene instandhouding en tot instandhouding der soort, evenzoo erkennen wij ook&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j1w5p66frdnqea06rsp4717dv4mupnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84474</id>
    <revision>
      <id>220483</id>
      <parentid>217596</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220483</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2404" sha1="krmu3hk4nwr52k7nrb49500oimzd8g7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|8}}&lt;/noinclude&gt;Ciliciër, achtenvijftig jaren van zijn leven aan het onderzoek daarvan besteedde, toen {{sc|philiscus}}, de Thraciër, met hetzelfde doel in de bosschen ronddoolde, of toen {{sc|virgilius}} haar in zijne zangen beschreef, in weerwil dat evenveel generaties van bijen elkander zijn opgevolgd, als er jaren sedert dien tijd verloopen zijn.

Die standvastigheid der maatschappelijke instellingen bij de dieren maakt een der meest in het oog loopende verschillen uit, bij de vergelijking van hunne maatschappijen met die der menschen, en ook hieruit mogen wij een besluit afleiden, namelijk dit: dat wel verre dat standvastigheid en onveranderlijkheid de kenmerken zouden zijn van eene op hoogen trap van volkomenheid staande maatschappij, deze haar integendeel in rang doen dalen en tot die der dieren-maatschappijen naderen. Trouwens de Chineesche maatschappij, als versteend in de vormen van het verledene, levert daarvan de bevestiging, indien men haar met die der Europesche volken vergelijkt. Eene der hoofdvoorwaarden, waaraan elke constitutie, elke wetgeving, elke maatschappelijke inrigting voldoen moet, is: dat zij de gelegenheid open stelle tot veranderingen, die voldoen aan de veranderde behoeften des tijds. Alleen de dieren-maatschappijen kunnen van eeuw tot eeuw onder dezelfde constitutie, dezelfde wetgeving voortleven, omdat zij alleen stoffelijke behoeften hebben, die onveranderlijk dezelfde blijven.

Het is derhalve eene geheel vergeefsche poging eene maatschappelijke regeling uit te denken, welke voor alle tijden en omstandigheden de beste zoude zijn. Zij, die daarnaar getracht hebben, verloren steeds het kenmerkend onderscheid tusschen dieren- en menschen-maatschappijen uit het oog. Inderdaad zijn de communistische en socialistische stelsels, welke, uitgebroed in het brein van dezen of genen, die zich geroepen waande het lot des menschdoms te verbeteren, nog voor weinige jaren vele aanhangers vonden, onder de menschen wel is waar nimmer, maar daarentegen onder de dieren volkomen verwezenlijkt. Het ideaal der maatschappij, naar welks bereiking zij streefden, eener maatschappij, waarin alle leden gelijkelijk werkzaam zijn ten algemeenen nutte, waarin geen afzonderlijk eigendom bestaat, maar alle voortbrengselen staatseigendom zijn, waarin de kinderen eene gelijke en gemeenschappelijke opvoeding erlangen, aan hunne&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>krmu3hk4nwr52k7nrb49500oimzd8g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84475</id>
    <revision>
      <id>220484</id>
      <parentid>217597</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220484</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="cvbgrag46tz0cd6rrg656z1y1ypjezr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|6|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;ouders onttrokken worden en als toekomstige staatsburgers worden groot gebragt,—zulk een ideaal bieden ons de maatschappijen van termieten, van mieren enz. in werkelijkheid aan. Een termietenheuvel, een mierennest, een bijenkorf zijn even zoo vele phalansteriën. Hier heeft zich het individuële leven geheel opgelost in het leven der maatschappij. Zij, die de menschelijke maatschappij naar dit model zouden willen hervormen, zouden moeten beginnen met de menschen tot termieten of mieren te maken. Maar zoolang de mensch mensch blijft, een wezen met een krachtig gevoel van zelfstandigheid, van individueel bestaan, en dit gevoel de hoofddrijfveer is, die hem tot daden, tot inspanning der in hem gelegde vermogens aanspoort, zoolang zullen ook de droomen dier ''would be''-hervormers der maatschappij droomen blijven.
{{dhr}}
Na in het bovenstaande eenige der hoofdpunten van verschil tusschen dieren-maatschappijen en de menschelijke maatschappij te hebben aangestipt, willen wij thans eenige punten noemen, waarin overeenstemming merkbaar is.

Het gaat met deze overeenkomst echter als met de ligchamelijke overeenkomst tusschen menschen en dieren. Hoewel geen enkel dier in dit laatste opzigt zoo nabij aan den mensch komt, dat men zeggen kan, dat dit onder alle dieren het meest op den mensch gelijkt, zoo treft men toch overeenkomsten met den mensch als het ware verspreid aan over een aantal dieren, dat is: het eene stemt in het maaksel van dit, het ander in het maaksel van dat deel het meest met den mensch overeen. Hetzelfde nu geldt van eene vergelijking der dierenmaatschappijen met die van menschen. Elke diersoort, die in maatschappij leeft, heeft hare eigene constitutie, verschillend van die van andere diersoorten. Maar ook de menschelijke maatschappijen leveren veel onderling verschil op, en uit dien hoofde blijven de aanwijsbare overeenkomsten steeds slechts binnen eenen zekeren kring beperkt.

Het zoude ons veel te ver leiden, indien wij elke dieren-maatschappij op zich zelve beschouwden. Slechts eenige opmerkingen van algemeenen aard kunnen hier eene plaats vinden.

De grondslag van elke maatschappij is het gezin. De band, die&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvbgrag46tz0cd6rrg656z1y1ypjezr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84476</id>
    <revision>
      <id>220486</id>
      <parentid>217598</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220486</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2304" sha1="ji6woqh0cae0ofexhchk5xh8zmi4crc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|7}}&lt;/noinclude&gt;ouders en kroost te zamen verbindt, is bij vele dieren niet minder sterk dan bij de menschen. Talrijke, treffende voorbeelden van vooruitziende, soms zich zelve opofferende ouderliefde zouden kunnen worden aangevoerd. Het begrip van gezin verkrijgt echter onder de dieren eene ruimere beteekenis, dan wij gewoon zijn daaraan toe te kennen. In sommige gevallen, bepaaldelijk bij eenige insekten, valt het begrip van gezin zamen met dat van maatschappij of, om juister te spreken, eene door hen gevormde maatschappij bestaat slechts uit een enkel gezin.

Van eene wespen-maatschappij blijven in het najaar en gedurende den winter slechts een of eenige weinige bevruchte wijfjes over. Eene enkele zoodanige moederwesp wordt de grondlegster van een nieuwen staat. Zij alleen vangt aan met het bouwen der papieren cellen, die de wiegen harer toekomstige jongen zijn. Eerst worden haar een aantal arbeidzame dochters geboren, die haar bij haren arbeid behulpzaam zijn, later ook zoons, die een lui, maar kortstondig leven van enkel genot leiden, en zoo kan de moederwesp, op het einde van het saisoen, eenige duizende afstammelingen tellen.

Hetzelfde geldt van de koningin der honigbijen en desgelijks van die der termieten. In eenen enkelen korf bedraagt het getal der bijen soms meer dan 20,000, en het getal individu's, dat eenen enkelen termieten-heuvel bewoont, kan op verscheidene millioenen geschat worden, zoodat het de bevolking van menig koningrijk te boven gaat. En toch hebben die allen eene gemeenschappelijke moeder, wier eenige bezigheid bestaat in het leggen van eĳjeren, ten getale van omstreeks 80,000 in de vierentwintig uren!

In andere gevallen daarentegen bestaat, even als bij de menschen, de maatschappij uit eene vereeniging van gezinnen. Zoo bij alle in maatschappij levende zoogdieren, b.v. de bevers, de marmotten, de zoogenaamde prairiehonden (eigenlijk 'ook een soort van marmotten), de verschillende soorten van runderen, buffels, paarden, antilopen, olifanten, zeehonden, walrussen, dolfijnen enz., desgelijks bij de gezellig levende vogels, zooals reigers, kraanvogels, roeken, trekduiven enz., terwijl de mieren ons een voorbeeld leveren eener insektenmaatschappij, welker leden desgelijks uit verscheidene moeders geboren&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ji6woqh0cae0ofexhchk5xh8zmi4crc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84477</id>
    <revision>
      <id>220479</id>
      <parentid>217599</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2289" sha1="asug5wi7z4ttppq1nd1ne764bwgpeog" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|4|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;in elke maatschappij een gemeenschappelijk, een vereenigd streven naar diezelfde doeleinden. De waarneming leert zelfs, dat sommige soorten van dieren, de honigbijen b.v., slechts kunnen blijven voortbestaan door te leven in den toestand van maatschappij.

Bevordering van het algemeene stoffelijke welzijn en voortplanting der soort, ziedaar derhalve de twee doeleinden in elke dieren-maatschappij. Zij zijn het ook in de menschelijke, maar, — en hier openbaart zich het gewigtigst verschil, — zij zijn niet de eenige en zelfs niet de voornaamste. De mensch heeft geestelijke en zedelijke behoeften, welke de dieren niet kennen, behoeften, welke ten deele juist het gevolg zijn van zijnen toestand als maatschappelijk wezen, en welke op hare beurt in dien toestand hare bevrediging kunnen en behooren te vinden.

Reeds uit deze vergelijking mogen wij een besluit afleiden. Het is dit: dat zij, die het welzijn der maatschappij alleen zoeken in het bevorderen van stoffelijke welvaart, op volkomen hetzelfde standpunt staan als bevers, bijen, mieren en andere in maatschappij levende dieren, daar zij het kenmerkende van de menschen-maatschappij geheel voorbijzien.

Er is echter nog een ander gewigtig verschil tusschen elke uit dieren bestaande maatschappij en die van menschen. De mensch en de menschen-maatschappij zijn vatbaar voor gestadige volmaking, de dieren en de door hen gevormde maatschappijen zijn dit niet. Wel heeft een vernuftig schrijver onlangs trachten aan te toonen, hoe in den loop van duizendtallen van eeuwen het maatschappelijk leven van sommige dieren zich kan ontwikkeld hebben en allengs volkomener geworden zijn, doch indien men zich bepaalt tot de tijdruimte, die wij vermogen te overzien, dan ontdekken wij van die hoogere volmaking geen spoor. Alles wat de oudste natuuronderzoekers uit eigen waarneming hebben opgeteekend aangaande de levenswijze der dieren, wordt ook thans nog bij dezelfde soorten bevestigd gevonden. De eene generatie is gevolgd op de andere, maar zonder verandering, zonder vooruitgang. De bever-maatschappijen leveren nog dezelfde verschijnselen op als in den tijd van {{sc|albertus magnus}}. De huishouding der bijen is nog dezelfde als in den tijd toen {{sc|aristomachus}}, de&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>asug5wi7z4ttppq1nd1ne764bwgpeog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84478</id>
    <revision>
      <id>220490</id>
      <parentid>217600</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220490</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2336" sha1="b4ymyd3h6e0chan2b6aa9yxqsk8zri9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|8|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;zijn. Ook onder de visschen zijn er, die steeds in het gezelschap hunner soortgenooten leven en aldus groote scholen vormen, getuige de haringen, de tonijnen en andere. Ja, ook onder de op nog lageren trap staande weekdieren ontbreekt die trek tot gezelligheid niet, gelijk b.v. de tot deze afdeeling behoorende Loligo's bewijzen en de veel kleinere ''Clio borealis'', die het voornaamste voedsel van den reusachtigen walvisch is, terwijl eindelijk zelfs de nog merkelijk eenvoudiger bewerktuigde Medusen of Kwallen desgelijks zich bij voorkeur in elkanders nabijheid ophouden en, even als eerstgenoemden, scholen daarstellen, waardoor het schip, terwijl het de zee doorklieft, zich mijlen ver omringd ziet.

Indien het alleen het aantal der individu's ware, waardoor de rang eener maatschappij bepaald wordt, dan zouden sommige der genoemde dieren-maatschappijen het verre winnen van die der menschen. Terwijl toch de geheele menschelijke bevolking op onze aarde weinig meer dan dertienhonderd millioenen bedraagt, tellen de maatschappijen van trekduiven, haringen, sprinkhanen, eclio's, medusen enz., de haar zamenstellende individu's bij billioenen!

En welke is de band, die deze allen vereenigt, die hen noopt zich in elkanders nabijheid op te houden, zich in dezelfde rigting te bewegen? Welke is de oorzaak, die hen tot handelingen aanspoort, waarvan de einduitkomst het welzijn der geheele maatschappij is? Moeijelijke vragen voorwaar! Vooral waar zij zulke dieren betreffen, die, gelijk eenige der laatstgenoemden, door de middenstof, waarin zij leven, veelal aan ons oog onttrokken worden. Doorgaans behelpt men zich met deze en andere handelingen der dieren aan het instinkt toe te schrijven, zonder zich volkomen rekenschap te geven van hetgeen men door dit woord dan toch eigenlijk verstaat. Het gaat hiermede als met meer zaken. Men meent eene verklaring te hebben gegeven, wanneer men een woord genoemd heeft. Ik zal mij thans niet begeven in eene breedvoerige beschouwing der beteekenis van het woord instinkt, maar doe alleen opmerken, dat, indien men daaronder verstaat: de aangeboren aandrift tot zekere handelingen, die geschieden zonder dat het dier zich daarvan bewust is, geenszins alle handelingen der dieren aan het instinkt kunnen worden toegeschreven, omdat&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4ymyd3h6e0chan2b6aa9yxqsk8zri9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84479</id>
    <revision>
      <id>220471</id>
      <parentid>217601</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220471</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1806" sha1="ob32icv0mmyi7g7709a0su8ogziyejs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2}}
{{c|{{xx-larger|IETS OVER DE VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE;}}

{{smaller|DOOR}}

{{larger|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|P. HARTING.}}]]}}}}
{{dhr|2}}
{{rule|5em}}
{{dhr}}
Al mijne lezers kennen de geschiedenis van {{sc|robinson crusoë}}. Zijn zij oud, dan hebben zij, althans in hunne jeugd, met haar gedweept. Zijn zij jong, dan dweepen zij er nog mede. Ik ten minste kan mij geen jeugdig gemoed voorstellen, waarop die geschiedenis niet eenen diepen indruk maakt.

Wat mag wel de reden zijn, waardoor de lezing van dit verhaal zoo zeer boeit? Voorzeker is die reden ten deele te zoeken in den avontuurlijken levensloop van den held des verhaals. De verbeelding wordt daardoor geprikkeld, de deelneming, soms tot medelijden klimmende, opgewekt. Doch dit kan niet het eenige zijn. Geschiedenissen, nog veel avontuurlijker dan die van {{sc|crusoë}} worden, ja met graagte gelezen, maar zonder dien blijvenden indruk achter te laten, welke het gevolg is van de lezing van dit boek, waarin op eene op zich zelf hoogst eenvoudige wijze de lotgevallen verhaald worden van eenen persoon, die zich, vooral in den beginne, niet in het minst aanbeveelt door eene dier eigenschappen, welke romanschrijvers gewoon zijn zoo mildelijk aan hunne helden toe te kennen, ten einde de belangstelling der lezers in hun verder lot voor hen te winnen.

Ik geloof dan ook, dat de hoofdreden, waarom de geschiedenis van
{{sc|robinson crusoë}} zoo zeer treft, elders moet gezocht worden, en wel daarin, dat de lezer, zich daarvan bewust of onbewust, onwillekeurig zijnen eigenen toestand bij dien van {{sc|crusoë}} vergelijkt. Die vergelijking brengt hem in eene aangename, opgewekte stemming, waarin hij het geluk van te leven te midden van andere menschen, van een&lt;noinclude&gt;{{rh|{{gap|2em}}1863.||1{{gap|2em}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ob32icv0mmyi7g7709a0su8ogziyejs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84480</id>
    <revision>
      <id>220491</id>
      <parentid>217603</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220491</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2268" sha1="emgob5f82dozyytr920wbuooato73kn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|9}}&lt;/noinclude&gt;zij bij vele dier handelingen de duidelijkste blijken geven van zich daarvan volkomen bewust te zijn,

In de natuurwetenschap is het regel, dat men, bij de beantwoording van moeijelijke vraagstukken, die niet tot het regtstreeksch gebied van het proefondervindelijk onderzoek behooren, opklimt van het bekende tot het onbekende. Nu leert de ondervinding, dat driften en hartstogten den mensch tot handelen aansporen, en zoo besluiten wij uit de niet te miskennen overeenkomst, welke er bestaat tusschen de menschen en de dieren, — in dien zin namelijk dat zoowel deze als gene zelfbewuste wezens zijn, — dat ook de dieren door driften en hartstogten tot handelen bewogen worden.

Wie trouwens kan er aan twijfelen, die de handelingen der dieren, althans die van zoogdieren en vogels, van nabij heeft gade geslagen! Liefde en haat, toorn en vrees, ijverzucht en medelijden spreken tot ons in eene taal, welke voor ieder verstaanbaar is, die dezelfde aandoeningen bij ondervinding kent. Wel is waar bezitten niet alle dieren evenzeer de middelen om zich in die taal te uiten, maar toch moeten wij aannemen, dat ook diegene, welke door hunne eenvoudigere bewerktuiging eene zeer lage plaats in de rij der wezens innemen, geenszins geheel hartstogteloos zijn, al kunnen wij ons ook moeijelijk eene voorstelling vormen van den aard en den graad hunner gewaarwordingen en aandoeningen.

Zucht tot zelfbehoud is allen dieren eigen, hetzij deze in maatschappij leven of niet. Die zucht stelt den eersten trap daar van hetgeen, meer omvattend geworden, eigenbelangzucht heet. Even als in de menschelijke maatschappij, worden dus in de dieren-maatschappijen de individu's door eigenbelang gedreven, maar ook even als in gene wordt de werking daarvan geregeld, gematigd door het gevoel van aan- en afhankelijkheid der individu's onderling, een gevoel, dat hen aanspoort zich in elkanders nabijheid op te houden en gemeenschappelijk te handelen, waar het de bevordering van het maatschappelijk welzijn geldt. Ik weet voor dit gevoel, — het moge dan in meerdere of mindere mate tot duidelijke bewustheid gekomen zijn, — geenen anderen naam dan dien van liefde.

Eigenbelang en liefde, — het eerste afstootend, de tweede&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>emgob5f82dozyytr920wbuooato73kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84481</id>
    <revision>
      <id>220493</id>
      <parentid>217604</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220493</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2240" sha1="fz9di1arp30beq1towxcnv8kmhbe5wu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|10|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;aantrekkend, ziedaar derhalve de twee hoofddrijfveeren ook in elke uit dieren bestaande maatschappij, even als zij het in die der menschen zijn.

Beiden openbaren zich echter op zeer verschillende wijzen, al naar gelang van den aard en het karakter zoowel der individu's, als der maatschappij.

Soms werken zij periodiek, zoodat dan eens de eene, dan weder de andere overheerschende wordt. Voorbeelden daarvan leveren de trekvogels, die, gelijk de ooijevaars, de ganzen enz. en onder de zoogdieren de lemmings, zich alleen tot talrijke troepen verzamelen, wanneer zij eene groote reis zullen ondernemen, even als de nomadenbewoners der woestijn, van heinde en ver te zamen gevloeid, zich tijdelijk aaneen sluiten en eene karavane vormen, welke hun grootere veiligheid belooft, dan indien zij den togt alleen ondernamen.

Iets dergelijks merkt men ook op bij de bevers, In de lente verlaten deze hunne kolonie en verstrooijen zich. Het eerst keeren de wijfjes weder naar hare woningen terug om daar hare jongen te werpen, en, wanneer het koele herfstweder intreedt, dan volgen haar ook de mannetjes en nemen de tot dusver gestaakte werkzaamheden tot herstel der hutten en van den door hen gezamenlijk gebouwden dijk weder een aanvang.

Ook bij de dieren wordt de spreuk onzer vaderen bevestigd: &quot;eendragt maakt magt.&quot; Tegenover de groote roofdieren zouden vele plantenetende dieren, runderen, antilopen, paarden enz. magteloos overstaan, en althans de jongeren en zwakkeren onder hen zouden veel spoediger de slagtoffers der eersten worden, indien niet de sterkeren zich vereenigden en den aanval, niet zelden met goed gevolg, trachtten af te weren.

Maar ook, even als in de vroegere geschiedenis van ons vaderland gewag wordt gemaakt van strijd tusschen inwoners van hetzelfde land, tusschen gewest en gewest, tusschen stad en stad, is een dergelijke geest van provincialisme, van uitsluiting, van partijdigheid, of hoe men dien anders noemen moge, ook niet vreemd aan de dieren-maatschappijen. Wee b. v. den armen roek, die, tot eene andere kolonie behoorende, door het een of ander toeval verdwaald is geraakt in eene kolonie zijner soortgenooten. Hij is voor hen een vreemdeling, een&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fz9di1arp30beq1towxcnv8kmhbe5wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84482</id>
    <revision>
      <id>220495</id>
      <parentid>217605</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220495</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2307" sha1="f51t3y6eez5rsdhygsk49hsw9cymgol" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|11}}&lt;/noinclude&gt;indringer, een vijand, en met vereende krachten wordt hij uit het gebied verjaagd, waarbinnen hij niet te huis behoort.

Hetzelfde geldt van bijen en wespen. Opzettelijke proefnemingen hebben geleerd, dat, indien men individu's, behoorende tot verschillende koloniën, in eene beslotene ruimte, b.v. in een korf of glazen stolp bij elkander brengt, gewoonlijk een gevecht op leven en dood daarvan het gevolg is. Maar, even als lieden van denzelfden landaard, die elkander in een vreemd land, ver van den geboortegrond, ontmoeten, zich tot elkander aangetrokken gevoelen, en, mogt er zelfs eenige veete te huis tusschen hen bestaan, deze nu op zijde zetten, evenzoo azen bijen van verschillende korven op dezelfde bloemen, zonder dat daaruit eenige twist noch gevecht ontstaat, dat zeer zeker het gevolg zoude zijn geweest eener ontmoeting derzelfde individu's in of nabij eenen der door hen bewoonde korven.
{{dhr}}
Boven noemden wij het gezin den grondslag van elke maatschappij. Het gezin nu veronderstelt het huwelijk, waarbij wij echter natuurlijk de beteekenis van dit woord in eenen ruimeren zin opvatten, dan daaraan gewoonlijk gehecht wordt. Zijn er vele dieren, die in dit opzigt slechts hunne onbetoomde driften opvolgen, er zijn ook andere, waarop men wijzen mag als voorbeelden van echte huwelijkstrouw. Het is vooral onder de vogels dat men deze aantreft. Ook van de drie hoofdvormen van het huwelijk, gelijk het onder de menschen bestaat, treft men onder de dieren de overeenkomstige voorbeelden aan.

De roofvogels, de duiven en de meeste zangvogels leven in monogamie, de hoenderachtige vogels daarentegen meerendeels in polygamie, en opmerking verdient het, dat de huiselijke vrede in deze dierengezinnen zoo goed bewaard blijft; ja er is zelfs een geslacht van vogels, de Zuid-Amerikaansche Ani's (''Crotophaga''), die de merkwaardige gewoonte hebben van gezamenlijk een groot nest uit slingerplanten te bouwen, waarin de wijfjes ten getale van vijf of zes hare eijeren leggen en deze, vreedzaam naast elkander zittende, uitbroeden. Dat de polygamie onder de menschen geene bevorderaarster van den huisselijken vrede is, leeren de berigten van reizigers en vooral van reizigsters, die in de gelegenheid waren met het inwendige leven der&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f51t3y6eez5rsdhygsk49hsw9cymgol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84483</id>
    <revision>
      <id>220498</id>
      <parentid>217799</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220498</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="cjhvkvh47qkxuj1d6f2bhxrzvow7wkh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|12|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;harems kennis te maken. Alleen onder de Mormonen schijnt de veelwijverij geen oorzaak te zijn van huiselijken twist. De mannen onder hen verzekeren het althans. In weerwil dier verzekering zullen mijne geëerde lezeressen het welligt toch niet gelooven. Ik kan er alleen van zeggen, dat, indien het feit waar is, de Mormonen-vrouwen door hare natuur òf meer naderen tot de dieren òf meer tot de engelen, dan andere vrouwen gewoonlijk doen.

Het zeldzaamst, zoowel onder menschen als onder dieren, is de polyandrie. Voor zoover ik weet, zijn het alleen eenige stammen in Opper-Indië, bij welke deze in zwang is. Van polyandrie onder de dieren leveren de bijen het merkwaardigste voorbeeld. Een zeer groot aantal mannetjes, gemeenlijk hommels genoemd, omzwermen daar een enkel wijfje, de jeugdige koningin, die bestemd is de moeder eener nieuwe kolonie te worden. Het lot dezer mannetjes is trouwens niet te benijden. Wel verre van meesters in hun eigen huis te zijn, staan zij integendeel onder de plak der tallooze huishoudsters, dat is der werkbijen, die hen ten slotte als onnutte dienstknechten dooden en buiten den korf werpen.

Het gevolg der paring, het krijgen van jongen, hetzij dan levend geborene of door uitbroeding van eijeren, geeft bij vele dieren reeds aanleiding tot iets, hetwelk zweemt naar een beginsel, waaraan de hedendaagsche menschelijke maatschappij voor een groot deel hare hooge ontwikkeling te danken heeft, namelijk tot: de {{sp|verdeeling van den arbei}}d.

Het mannetje en het wijfje wisselen elkander dan eens af in het verzorgen der jongen of in het bebroeden der eijeren, dan weder belast zich alleen het wijfje met die taak, terwijl het mannetje op de jagt gaat of op andere wijzen voor het onderhoud van zijn gezin zorgt.

Duidelijker echter treedt het beginsel van verdeeling des arbeids bij de in maatschappij levende dieren te voorschijn. Elk weet dat de ganzen, wanneer zij tegen den naderenden winter eene warmer luchtstreek opzoeken, op haren togt eene V-vormige slagorde aannemen, en dat zij elkander beurtelings afwisselen aan de spits, die het eerst de lucht doorklieft. Evenzoo is het genoeg bekend, dat kudden&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjhvkvh47qkxuj1d6f2bhxrzvow7wkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84612</id>
    <revision>
      <id>220499</id>
      <parentid>217796</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220499</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2345" sha1="n4vipevru36hsmbgs2bk9cf934ib3hl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|13}}&lt;/noinclude&gt;runderen, buffels, antilopen, kraanvogels enz., schildwachten uitzetten om, terwijl de anderen rustig hun voedsel zoeken, voor naderend gevaar te waarschuwen. Maar vooral wordt dit beginsel op eene geheel onmiskenbare wijze in toepassing gebragt in onderscheidene insektenmaatschappijen.

Terwijl bij het meerendeel der dieren de soort alleen vertegenwoordigd wordt door tweederlei individu's, namelijk mannetjes en wijfjes, treft men in de maatschappijen van mieren, termieten, wespen, hommels en bijen nog geslachtlooze individu's aan, die eigenlijk onontwikkelde wijfjes zijn. De geslachtlooze individu's zijn zelfs in den regel veel talrijker dan de overige en verreweg de nuttigste leden der maatschappij, daar zij het zijn, die al het werk doen. Naauwkeurige waarnemingen hebben echter geleerd, dat de verschillende werkzaamheden, die alle de instandhouding en uitbreiding der maatschappij ten doel hebben, geenszins door al deze arbeiders zonder onderscheid verrigt worden, maar dat zij integendeel den arbeid onderling verdeelen. Het zekerst weet men dit aangaande de bijen en termieten. Van de werkbijen zijn er eenigen, die iets grooter zijn dan de overige en zich belasten met het verzamelen van den honig, met de voortbrenging van was daaruit en met den eersten ruwen aanleg der raten; andere werkbijen, die iets kleiner zijn, bouwen de kunstige wascellen uit den door de eersten bijeengebragten voorraad en vervullen later de taak van verzorgsters der eijeren en jongen.

Bij de termieten gaat de verdeeling van den arbeid nog eenen stap verder dan bij de bijen, daar zij een staand leger op de been houden, mede zamengesteld uit geslachtlooze individu's, die zich echter door hunne meerdere grootte en geheel verschillend maaksel zeer wezenlijk van de arbeiders of werk-termieten onderscheiden. Zij zijn het, aan wie de verdediging der maatschappij tegen elken vijandigen aanval is opgedragen en die daarom dan ook teregt &quot;soldaten&quot; genoemd worden. Men wil zelfs hebben waargenomen, dat in eene termieten-maatschappij de verschillende soorten van arbeid nog door bijzondere individu's verrigt worden. Zoo zouden eenigen bepaaldelijk verbonden zijn aan de dienst van het in het binnenste van den heuvel opgesloten koninklijk paar, dat is, zij zouden het voor dit bestemde voedsel&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4vipevru36hsmbgs2bk9cf934ib3hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84613</id>
    <revision>
      <id>220500</id>
      <parentid>217797</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220500</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2278" sha1="7zixrp7ncqhcnntq5o45so544yarmwo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|14|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;aanbrengen en de eijeren, die de koningin bijna onophoudelijk legt, wegvoeren naar de hiervoor ingerigte verblijven, waar deze wederom door andere in ontvang worden genomen, die er zorg voor dragen en tevens voor de later daaruit gekomen larven. Nog andere arbeiders zouden het voedsel in de magazijnen vergaderen, en wederom andere voornamelijk de bouwmeesters zijn dier merkwaardige verblijven, welke, geheel uit klei opgetrokken, naar heuvelen gelijken, die soms 15, 20, ja meer voeten hoog zijn.

Ofschoon het nu waar zij, dat al die werkzaamheden door deze kleine insekten worden verrigt, zoo schijnt het toch minder zeker, dat voor elke soort van arbeid werkelijk ook eene bijzondere klasse van arbeiders in eene termieten-maatschappij bestaat, iets dat trouwens ook uithoofde der kleinheid en onderlinge gelijkheid der werktermieten moeijelijk kan worden uitgemaakt. Onwaarschijnlijk is het evenwel niet, vooral indien wij letten op het zoo even aangevoerde voorbeeld der werkbijen, bij welke eene dergelijke verdeeling der gemeenschappelijke taak inderdaad plaats heeft.
{{dhr}}
Verdient in het algemeen de bedrijvige, onvermoeide werkzaamheid der arbeiders in deze onderscheidene insekten-maatschappijen onze regtmatige bewondering, des te vreemder, ja onverwachter is het in eenige dier maatschappijen de gewoonte te zien bestaan van slaven te houden, die voor hunne meesters werken, even als de negers tot dusverre voor den West-Indischen planter deden, doch waaraan thans gelukkig een einde zal komen. Menige oorlog in binnen-Afrika is niet anders dan een slavenjagt. Wat ginds die zwarte majesteiten doen, doen hier te lande eenige soorten van mieren, die geregeld oorlog voeren met andere mieren, alleen met het doel om zich meester te maken van de poppen, waaruit werkmieren moeten komen, die, eenmaal uit haar zijden hulsel te voorschijn getreden, haren geboortegrond echter geheel schijnen te vergeten en voor de eijeren en jongen harer meesters dezelfde zorg dragen als zij het voor die harer eigene soort zouden gedaan hebben, wanneer zij te midden daarvan waren gebleven.

De slavernij is dus geene instelling, die alleen onder menschen bestaat. De slavenhouders kunnen er zich op verhoovaardigen, dat zij&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zixrp7ncqhcnntq5o45so544yarmwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84614</id>
    <revision>
      <id>220501</id>
      <parentid>217798</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220501</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2309" sha1="7rb1xlcok3dinr436gbncvsb5uery42" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|15}}&lt;/noinclude&gt;het voorbeeld volgen, dat hun door mieren gegeven is. Welligt zouden sommige anti-abolitionisten, die gaarne alles aangrijpen, wat hun toeschijnt te pleiten voor de regtvaardigheid hunner zaak, daarin eenen grond vinden om de slavernij als eene volkomen natuurlijke zaak te beschouwen. En zij is zulks inderdaad, doch: — alleen onder mieren, niet onder menschen. Het onderzoek heeft namelijk de reden doen kennen, waarom bij sommige soorten van mieren deze zonderlinge gewoonte bestaat. De mieren, die slavenhouders zijn, hebben zeer zwakke, gladrandige kaken, die tot het vervoer der materialen, waaruit het nest gebouwd wordt, ongeschikt zijn. Het voortbestaan harer soort zoude derhalve ernstig bedreigd worden, indien de natuur daarin niet voorzien had, door haar dit merkwaardige instinkt te schenken. Zij zoeken arbeiders te bekomen, door het rooven van poppen van andere soorten van mieren, die in het bezit van stevige, getande kaken en daardoor in staat zijn tot het grijpen en vasthouden van ligchaampjes, die voor haren nestbouw benoodigd zijn. Maar die arbeiders gevoelen hun slavenjuk niet; integendeel zij beschouwen zich als burgers van het gemeenebest, dat hen heeft opgenomen, en zullen nimmer trachten door de vlugt zich aan de vrijwillig door hen opgenomen taak te onttrekken. Dit alleen is voldoende ten bewijze, dat de slaven van mieren er beter aan toe zijn dan de slaven van menschen.

De mieren-maatschappijen leveren met die van menschen nog een ander punt van overeenkomst op, hetwelk van meer onschuldigen aard is. De mieren zijn namelijk ook veehouders. Wat voor de menschen koeijen, schapen, geiten zijn, zijn voor hen de bladluizen. Even als wij de melk dezer zoogdieren drinken, zuigen de mieren het honigsap op, dat uit het achterlijf dezer insekten naar buiten treedt, zonder dat, naar het schijnt, deze daarvan eenige onaangename gewaarwording ondervinden. Ja zelfs heeft men in of nabij de nesten van sommige soorten van mieren afzonderlijke verblijven voor bladluizen ontdekt, welke zich zeer wel met de stallen laten vergelijken, die voor het verblijf van ons hoornvee zijn ingerigt.

In nog menig ander opzigt bestaan er overeenkomsten tusschen de menschelijke en de dierlijke bedrijvigheid. Zeer groot is het aantal&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7rb1xlcok3dinr436gbncvsb5uery42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84615</id>
    <revision>
      <id>220502</id>
      <parentid>217800</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220502</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="9auonb4xw6u52z5xbgo01yt7o1gn1v1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|16|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;der dieren, die van de jagt leven; andere zijn landbouwers, hoewel, — haasten wij ons er dit bij te voegen, — geheel buiten hun weten of willen. Vele vogels echter werken krachtig mede tot het vermenigvuldigen en verspreiden van planten, met welker vruchten zij zich voeden. Zij doen zulks, omdat alleen het zachte vruchtvleesch in hun darmkanaal verteerd wordt, terwijl de harde zaden, nog voor ontkieming vatbaar, weder worden uitgeworpen. Dit ondervonden ook de bewindhebbers der voormalige Oost-Indische Compagnie, toen zij, om den muskaat- en peperhandel tot een monopolie te maken, de natuur wilden dwingen alleen op eenige bepaalde eilanden muskaat- en peperboomen te laten groeijen. Doch de natuur spotte met de hebzuchtige waanwijsheid dier heeren. In weerwil van het streng gehandhaafd bevel om den aanbouw alleen tot de aangewezen plekken te beperken, hadden de daartoe aangestelde ambtenaren alleen magt over de menschen, maar niet over de vogels, die, even als van ouds, voortgingen met zaaijen, zonder zich in het minst te bekreunen om verbodsbepalingen, over welker dwaasheid het meer verlichte nageslacht medelijdend de schouders ophaalt.

De jagt, de veeteelt en de landbouw zijn de drie eerste en voornaamste bronnen van bestaan der volken. Maar in eene wélgeordende maatschappij worden bovendien een aantal ambachten uitgeoefend, die het bouwen van woningen, het vervaardigen van kleedingstukken of in het algemeen het geriefelijker maken des levens ten doel hebben. Metselaars, timmerlieden, mijnwerkers, mandemakers, wevers, behangers, kleedermakers, papierfabriekanten vinden echter ook in het dierenrijk hunne vertegenwoordigers. Ik stip dit hier evenwel slechts in het voorbijgaan aan. Elders (''Album der Natuur'', jaargangen 1860 en 1861, en De bouwkunst der dieren, 1862) is dit door mij in het breede uiteengezet, en ik neem de vrijheid den belangstellenden lezer daarheen te verwijzen.
{{dhr}}
Nog slechts een enkel punt verdient hier eene korte beschouwing. Eene menschelijke maatschappij is moeijelijk denkbaar, zonder de uitoefening eener soort van gezag of heerschappij door een of meer leden dier maatschappij over de overigen. Zelfs bij de wildste volken&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9auonb4xw6u52z5xbgo01yt7o1gn1v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84616</id>
    <revision>
      <id>220504</id>
      <parentid>217803</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220504</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2358" sha1="adp7awv26qiap69a0z9bl62araywmwp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|17}}&lt;/noinclude&gt;bestaat deze. De grondslag daarvan is in de meeste gevallen de vaderlijke magt, die zich niet alleen over de kinderen, maar ook over de verdere afstammelingen uitstrekt. Waar echter vele huisgezinnen bijeen wonen en eenen stam vormen, daar ontbreekt ook wel nimmer een meer algemeen bestuur, hetzij dan zamengesteld uit de oudsten des stams, of uitgeoefend door eenen enkelen, een opperhoofd, met meerdere of mindere magt bekleed. Ook dan wanneer van geschrevene wetten geen sprake kan zijn, leeft elk volk naar zekere regelen, die van de voorouders overgeerfd en tot gewoonten geworden zijn, die geen lid des stams ongestraft mag schenden,

Treft men nu ook in de dieren-maatschappijen iets aan, dat zweemt naar zulk eene heerschappij en handhaving van orde en regel?

Ieder, die hoenders houdt, zal toestemmen, dat de haan een koning is op zijn gebied. Met welk eene deftigheid, als had hij een innerlijk besef zijner hooge waardigheid, stapt hij voort te midden zijner hennen en kuikens! En, ontstaat er oproer in zijnen harem, is er twist over een worm of een graankorrel, hoe snel schiet hij toe om de rust te herstellen door de twistenden te scheiden en hun soms nog eene gevoelige vermaning bovendien mede te geven. Het gebeurt, wel is waar, niet altijd dat een regtvaardig vonnis door hem gestreken en de buit toegewezen wordt aan eene der partijen, die daarop het meeste regt heeft, daar hij het soms eenvoudiger vindt er zich zelf meester van te maken, doch in dit opzigt handelt hij slechts als menig despoot van vroegeren en lateren tijd; ja zelfs in de meest beschaafde maatschappij komt het immers nog wel eens voor, dat procesvoerders meer aan proceskosten moeten betalen, dan de zaak, waarover geprocedeerd werd, waard was. Vallen wij derhalve den moedigen haan niet te hard, maar erkennen wij veeleer in hem het toonbeeld van een onbeperkt willekeurig gezag als man en vader.

Wat nu waar is van de hoenders, geldt inderdaad van vele andere dieren, die in familie leven. Dat dit nog van betrekkelijk weinigen met zekerheid is waargenomen, mag wel alleen daaraan worden toegeschreven, dat de meeste dieren zich, — en om goede redenen, — aan het bespiedend oog van den mensch onttrekken.

De grond, waarop het gezag berust, hetwelk dieren over hunne&lt;noinclude&gt;{{rh|{{gap|2em}}1863.||2{{gap|2em}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adp7awv26qiap69a0z9bl62araywmwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84617</id>
    <revision>
      <id>220506</id>
      <parentid>217802</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220506</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="bbcjoqr3on76qf4nszl8uxku4f57905" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|18|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;soortgenooten uitoefenen, is wel geen ander dan het regt des sterksten. Maar die uitoefening wordt gemakkelijk gemaakt door eene neiging, welke in de menschelijke maatschappij evenzoo voorkomt als in de maatschappijen der dieren, namelijk door &quot;de neiging tot volgen.&quot; Het spreekwoord: &quot;als één schaap over den dam is, volgen de overigen&quot;, drukt eene waarheid uit, die veel verder reikt dan men gemeenlijk denkt. In alle maatschappijen is het getal der oorspronkelijk denkende en zelfstandig handelende individu's gering. Deze zijn de toongevers, de raddraaijers, de voorloopers, die de groote hoop eenvoudig volgt. Het eene schaap volgt het andere, het eene paard volgt het andere, de eene buffel volgt den anderen, omdat in den natuurstaat de troepen van zulke en andere dieren doorgaans aangevoerd worden door een of meer krachtige mannelijke individu's, die het eerst den weg banen en aan voorkomende gevaren het hoofd bieden. Die volgzaamheid is dus het uitvloeisel van een besef van zwakheid en van vertrouwen. Zoo ontstaat het ontzag, dat de grondslag is voor het gezag.

Niet altijd evenwel leidt die blinde volgzaamheid tot de meeste veiligheid. Wanneer in de prairiën van Noord-Amerika de uit duizenden stuks bestaande kudden van paarden en van buffels in wilde vaart voortrennen om het water te bereiken, dat hunnen dorst zal lesschen, dan gebeurt het niet zelden, dat, de achterste de voorste opdringende, velen in den vloed storten en verdrinken. Zoo worden de hoofden, die den troep aanvoerden, de eerste slagtoffers der al te dolle voorwaartsche beweging, die, bij meerdere gematigdheid, tot heil van allen zoude gestrekt hebben. Op eene dergelijke wijze verongelukken dikwijls groote troepen Dolfijnen, vooral van die soort, welke men uit hoofde der gedaante van het hoofd den dik- of rondkoppigen Dolfijn (''Delphinus globiceps''), ook wel Botskop, noemt. Een oud mannetje voert den troep aan, de anderen volgen overal waar dit heen zwemt. Geraakt dit tijdens den vloed op eene ondiepte, waar de eb het achterlaat, dan stranden ook de meesten der overigen. Op de kusten van ons vaderland heeft dit enkele malen plaats, zoo als b.v. nog voor weinige jaren op het eiland Walcheren. Menigvuldiger geschiedt dit echter op de kusten van Schotland en op de ten noorden daarvan gelegen Ferro- en Schetland-eilanden, alsmede op IJsland, en steeds&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbcjoqr3on76qf4nszl8uxku4f57905</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84618</id>
    <revision>
      <id>220507</id>
      <parentid>217804</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220507</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2297" sha1="tg7dm9phua668bplb75j8yo5q8rxppn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|19}}&lt;/noinclude&gt;zijn deze dieren, welke tot twintig voet lang worden, een welkome buit voor de kustbewoners, inzonderheid wegens hunne speklaag, waaruit traan kan gekookt worden.

In sommige insekten-maatschappijen zijn individu's, welke men reeds van: oudsher als in rang boven de overigen verheven beschouwd en daarom koningen en koninginnen genoemd heeft. De oude natuurkundigen, die reeds wisten, dat in elken bijenzwerm een zoodanig, van de overigen door grootte en gedaante verschillend individu voorkomt, gaven er den naam van koning aan. Wij weten thans, dat dit individu een volkomen ontwikkeld wijfje is, bestemd om de moeder te worden van duizende bijen, die, op hare beurt, nieuwe koloniën zullen gaan stichten, elk met eene koningin aan het hoofd.

Diezelfde namen zijn later ook toegepast op het gevangen paar, dat, opgesloten in eene uit klei gebouwde cel, in het binnenste van eenen termietenheuvel leeft.

Nu is het zeker waar dat, vooral in onzen tijd, de woorden &quot;koning&quot;' en &quot;koningin&quot; geene volkomen begrensde begrippen uitdrukken, dat integendeel die woorden in den mond van den eenen eene geheel andere beteekenis hebben dan in dien van den anderen. Maar zelfs al neemt men de bekende omschrijving aan: &quot;de koning regeert, maar bestuurt niet&quot;, welke bestemd is de beperking der koninklijke magt in eenen constitutionelen staat uit te drukken, dan nog mag men betwijfelen, of deze benamingen, aan de menschelijke maatschappij ontleend, op de bedoelde insekten mogen worden toegepast. In elk geval zijn die zoogenaamde koninginnen der bijen en der termieten ware ''reines fainéantes''. Zij nemen aan geenerlei werkzaamheden deel, maar leggen alleen eijeren. Mogelijk komt het iemand in de gedachten, dat zij zouden kunnen vergeleken worden bij den ''grand électeur'', dien ''deus ex machina'' in eene der door den bekenden {{sc|sieyés}} ontworpen constitutiën. Wij zouden dan echter voorstellen dezen naam te verwisselen met dien van ''grande génératrice''.

Welligt zijn er echter onder mijne lezers, die van oordeel zijn, dat ik te ver ga met haar den koninklijken rang te betwisten, welke haar van oudsher is toegekend, — die het monarchaal beginsel, zelfs onder insekten, wenschen te handhaven en van eene republiek en nog wel&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tg7dm9phua668bplb75j8yo5q8rxppn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84619</id>
    <revision>
      <id>220509</id>
      <parentid>217805</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220509</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2407" sha1="02gkrui0sqp5ltn8y85ng1cjmds97ct" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|20|IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|}}&lt;/noinclude&gt;eene demokratische republiek, niets willen hooren. Als een bewijs voor de uitoefening eener koninklijke magt door de bijenkoningin kan immers worden aangevoerd, dat het bestaan van een zwerm geheel afhankelijk is van het hare, en hetzelfde kan gezegd worden van het koninklijke paar der termieten. Wel is waar verlaat de eerste, na zich slechts eenmaal in het genot der vrije natuur verheugd te hebben, den korf niet meer, terwijl het laatste zijn leven slijt in eene cel, waaruit het zich niet kan verwijderen; maar regeerde niet {{sc|richelieu}} van uit zijne ziekenkamer geheel Frankrijk, en deed {{sc|philips}} niet millioenen voor hem beven, zonder dat hij noodig had het Escuriaal te verlaten?

De eenige opmerking, welke wij daartegen willen over stellen, is: dat menschen in het bezit zijn van eene taal en van velerlei andere middelen om hunne gedachten, wenschen, bevelen aan hunne medemenschen kenbaar te maken. Dat vele der hoogere dieren en zelfs sommige insekten ook in staat zijn door hunne stem of op andere wijzen, de mieren en andere insekten b.v. door hunne sprieten, hunne gewaarwordingen aan hunne soortgenooten mede te deelen, leert wel is waar de ondervinding, doch tevens, dat die middelen uiterst beperkt zijn, vergeleken met den rijkdom der menschelijke taal, zelfs van volken, die op den laagsten trap van beschaving staan. Het is daarom hoogst onwaarschijnlijk, — zelfs gesteld dat deze zoogenaamde dierenmonarchen eene stem hebben, — dat zij daarmede bevelen aan hunne onderdanen zouden geven, bevelen, waardoor het inderdaad zeer zamengestelde raderwerk eener bijen- of termieten-maatschappij zoude geregeld worden.

Dat zulk een centraal bestuur trouwens niet noodwendig is, leeren ons de bever- en mieren-maatschappijen, die zuiver republikeinsch zijn, en waarin toch het werk met even veel vlijt en orde verrigt wordt als in de zoo even genoemde.

Hier komt bij, dat de band, die de overige individu's verbindt aan diegenen, waaraan eene op zwakke gronden steunende vergelijking den koninklijken titel heeft doen toekennen, zich zeer gemakkelijk op eene andere wijze laat verklaren. In eene termietenkolonie en desgelijks in eenen bijenzwerm is de koningin het eenige wijfje, het eenige individu, waardoor de soort kan voortgeplant worden. Al de werkzaamheden van de overige individu's hebben geen ander doel dan voor&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>02gkrui0sqp5ltn8y85ng1cjmds97ct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84620</id>
    <revision>
      <id>220510</id>
      <parentid>217806</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220510</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="6ka99h17tbuwz7kgjsuvop8mlndl3du" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE.|21}}&lt;/noinclude&gt;de door haar gelegde eijeren en de daaruit gekomen jongen veilige verblijven te bouwen en voor hunne voeding en opkweeking te zorgen. Met den dood of het verdwijnen der toekomstige moeder houdt ook het doel van het bestaan der overige individu's, die eenen bijenzwerm zamenstellen, op. En dat dit inderdaad zoo is, dat de band, die hen vereenigt, geene andere is dan die merkwaardige, zich op zoo velerlei wijzen in het geheele dierenrijk openbarende aandrift, welke de oorzaak is van de instandhouding der soorten, wordt bewezen door de opmerkelijke omstandigheid, dat, indien in eenen korf de oude koningin gestorven is, op een tijdstip, dat er reeds eijeren en larven in de broedcellen zijn, de bijen niet alleen voortgaan geregeld te arbeiden, zonder dat er zich iets vertoont, dat naar regeringloosheid zweemt, maar dat haar eerste werk ook daarin bestaat eene der larven, die zich anders tot eene gewone werkbij zoude hebben ontwikkeld, tot eene koningin op te kweeken. Zij doen zulks door aan deze uitverkorene een bijzonder voedsel te geven, hetwelk, op eene wijze die wij niet verder verklaren kunnen, een volkomen gevormd wijfje, dat is eene koningin doet ontstaan uit een wezen, hetwelk oorspronkelijk slechts bestemd was eene der vele arbeidsters te worden.

Er zijn twee klippen, waarvoor men zich, bij de beschouwing der dieren en bij de vergelijking van hunne handelingen met die der menschen, evenzeer wachten moet. Sommigen zijn geneigd al te zeer uit de hoogte op de dieren neder te zien en hen voor weinig meer dan levende werktuigen te houden. Anderen daarentegen, in het tegenovergestelde uiterste vervallende, hellen er toe over om achter elke dierlijke handeling eene menschelijke beweegreden te zoeken. Voor beide klippen moet men zich wachten. Bestaan er onmiskenbare overeenkomsten, er bestaan niet minder onmiskenbare verschillen. Eenige daarvan, voor zoo ver zij het maatschappelijk leven betreffen, zijn in den aanvang dezes aangewezen. Doch niet minder treffend treedt het verschil tusschen mensch en dier te voorschijn, wanneer wij het leven van beiden als individu's onderling vergelijken. Dit behoort echter niet tot de taak, welke de schrijver heeft op zich genomen, en hij neemt derhalve voor ditmaal afscheid van zijne lezers.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ka99h17tbuwz7kgjsuvop8mlndl3du</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84987</id>
    <revision>
      <id>220588</id>
      <parentid>218400</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2316" sha1="kyu1bpprtfk8z61cdcjgs8l33htfexm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|74|NEDERLANDSCH-FRANSCHE EXPEDITIE DOOR DE BINNENLANDEN|}}&lt;/noinclude&gt;van geitenmelker, die zich onder de rotsblokken verbergt, en daar hare beide roodgevlekte eijeren uitbroedt. In November zijn de jongen volwassen, omstreeks welken tijd de rivieren weder gaan zwellen en de eilanden onder water worden gezet. De spleten in de rotsen dienen desgelijks tot toevlugtsoord aan eene menigte vledermuizen, die digt opeen gedrongen naast elkander zitten, niettegenstaande de hitte, die de verwarmde rotswanden van zich afgeven. Ook zij worden in den regentijd door het water verdreven, alsdan moeten zij hunne oude schuilhoeken in de boomen of onder de bladeren der Heliconie weder opzoeken.

In de watervallen en op de snelvlietende plaatsen der rivier groeit de Lacis met hare roode aarvormige bloemen; de stekelige, lederachtige bladeren groeijen op de steenen vast en bedekken deze, hetgeen het vervoeren der booten over de rotsen zeer vergemakkelijkt en de wrijving verhindert. Waar deze plant in menigte groeit, wordt de smakelijke Pacon, een groote breede zalm, gevonden, die, zwart van kleur, niet zelden bij de 15 pond zwaar wordt. Men schiet hem met pijlen, wanneer hij tegen den stroom opzwemt.

Aan den avond van den rustdag kwamen onze jagers met hunnen buit terug, deze was veel minder dan wij gedacht hadden. De Indianen hadden eenen brulaap (''Mycetes'') en twee Leguanen, maar de Bonni-negers een Coaita en verscheidene Pacons geschoten. De Coaita komt hoofdzakelijk in het hooger gelegen land veelvuldig voor en houdt zich gaarne op de bergen op; hij is een geliefkoosd wildbraad bij de Bonni- en bosch-negers, die zijn geschreeuw bedriegelijk weten na te bootsen en hem zoo digt bijlokken, dat het gemakkelijk is hem te schieten; is hij echter bij het eerste schot niet dood, dan klemt hij zich met den staart vast en blijft hangen tot hij sterft en in verrotting overgaat. Behalve de geschotene Leguanen, bragten onze Indianen nog vele eijeren mede, die deze dieren bij het begin van het drooge jaargetij in het zand der eilanden leggen.

In den aanvang van December, als het water stijgt, komen deze jonge hagedissen, die iets langer dan een vinger zijn, uit en vlugten dadelijk op de boomen, waar zij zich eerst met insekten, later met knoppen en bladeren voeden. De eijeren zijn eene wezenlijke lekkernij;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kyu1bpprtfk8z61cdcjgs8l33htfexm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84988</id>
    <revision>
      <id>220592</id>
      <parentid>218561</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="6mq4d01yom5byjlczzsg91yfa4v32zt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|78|NEDERLANDSCH-FRANSCHE EXPEDITIE DOOR DE BINNENLANDEN|}}&lt;/noinclude&gt;en bevonden dat, niettegenstaande de tallooze schoten, de jagt niet zeer voordeelig was geweest; alleen een catinga-hert, verscheidene boschhoenders en eene ''Simia israëlita'' waren gedood. Deze aap, die alleen in het hooger gelegen land en ook daar nog zelden voorkomt, komt in grootte overeen met een capucyner aap of met eene kat; gelaat, armen, buik en staart zijn zwart; de rug echter glanzend bruin. Hij is merkwaardig door een schoonen, 3 duim breeden, onder de kin doorloopenden bakkebaard, en door zijn fraai gescheiden hoofdhaar, een echte modepop onder de apen. Omstreeks een uur boven onze legerplaats, bij het eiland Anoso, wringt de rivier zich door 2 heuvels heen, zoodat hare breedte dan niet meer dan 5- tot 600 voet bedraagt, hetwelk in den regentijd eene strooming veroorzaakt, die het bijna onmogelijk maakt haar aldaar op te varen. — Den 18den kwamen wij bij eenen tweeden aanmerkelijkeren waterval der Maroni; eigentlijk slechts eene menigte watervallen, die zich met eene breedte van ongeveer twee uur over de geheele rivier uitstrekken. Ontelbare eilanden en zandbanken vullen het wijde bekken der rivier, zoodat zelfs de Bonni-negers aarzelden, welken weg zij moesten kiezen. Hier vindt men voor het eerst de schoone Erythrinen, boomen met donkergroene bladeren, vlindervormige bloemen en hoogroode, zwart gespikkelde boonen. Hoe verder men de rivier opvaart, des te menigvuldiger komen deze boomen voor.

Wij bezigden den geheelen dag om dezen waterval over te komen, die, behalve die van de Polygoudou, de grootste is van de Maroni. Snelvlietende plaatsen en watervallen werden van nu af aan veel menigvuldiger, en wij kwamen op den 20sten in de nabijheid dier watervallen, welke de Lava en de Tapanahoni verder ééne rivier doen uitmaken. Het bekken der rivier, aan wier beide oevers zich bergen van 1500 tot 2000 voet hoogte verheffen, is wel een uur breed, doch zoo ondiep en met klippen en zandbanken opgevuld, dat in het drooge jaargetijde zelfs kleine booten dikwijls hier niet kunnen doorvaren. Tusschen eene menigte rotsachtige eilanden en klippen storten zich verscheidene armen der Lava in de Maroni uit en vormen watervallen van 18 tot 20 voet hoogte, die nu echter voor het grootste gedeelte van geringe beteekenis waren. In het hoofdkanaal der Maroni liggen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6mq4d01yom5byjlczzsg91yfa4v32zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84989</id>
    <revision>
      <id>220590</id>
      <parentid>218402</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220590</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="2ldom537xn4mhjnf9jnkqumothkbh5g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|76|NEDERLANDSCH-FRANSCHE EXPEDITIE DOOR DE BINNENLANDEN|}}&lt;/noinclude&gt;des daags de aangename nachtlucht met haren helderen sterrenhemel boven de donkere bosschen, waarin als dwaallichten groote vuurvliegen rondzweven; alles is stil, alleen boomvorschen of nachtvogels laten zich hooren. Ieder tijd van den dag heeft zijne eigene bekoorlijkheid; hoe luttel evenwel zijn de genoegens van het gezellig verkeer, hoe zeldzaam vertrouwelijke mededeelingen; hoe menigmalen reikhalsde ik in zulke oogenblikken naar mijn vaderland, naar mijne vrienden en herdacht ik de schoone lentedagen mijner jeugd! Maar kwam ik weder terug, dan gevoelde ik mij alleen en vreemd, en in plaats dier vriendelijke lentedagen, vond ik meest een koud, vochtig klimaat, waar de zon slechts zelden door de wolken brak, en spoedig zocht ik de wildernissen van Guyana weder op om mij aan dezelfde droomerijen over te geven. Tegen 9 uur was het eten gereed en tegen 10 uur begaf men zich ter rust. Eenige regenbuijen uitgezonderd, hadden wij gewoonlijk heerlijk weder; de morgens waren koel; slechts eenmaal stond de thermometer op 16½° Réaum. (gewoonlijk 18°). Tegen 12 of 1 uur was de hitte het sterkst, 27, 28 en 29°, terwijl die van het stroomende water 22 en 23° bedroeg; tegen den avond van 6—8 uur hadden wij weder 23—21°, en zoo bijna gedurende de geheele drie-maandelijksche reis.

Den 15 September bereikten wij onder 4° 47' de eerste bergen van eenige beteekenis, die men bij een bijzonder helderen hemel reeds uit zee kan aanschouwen. Zij maken een deel uit van het gebergte, dat in eene westelijke rigting Fransch, Hollandsch en gedeeltelijk ook Britsch-Guyana doorsnijdt, echter geen zamenhangend geheel vormt, maar zich als enkele, wijd uitgestrekte bergruggen verheft, die evenwel niet steil naar beneden loopen; zij schijnen eene breedte van 1½° in te nemen, daar wij de laatsten vonden onder 3° 20' N. Br.

Wij besloten dit gebergte, dat zich omstreeks 1 uur landwaarts aan den Nederlandschen kant verheft, te bestijgen, en besteedden daartoe den morgen van den 16den. Eene kreek voerde bijna tot aan den voet des bergs; wij verlieten deze echter, daar in en over haar te vele boomen gevallen waren, en baanden ons in eene westelijke rigting een pad, langs hetwelk wij dan ook na 13 uur den voet bereikten. Zes Bonni-negers en zes Indianen maakten ons gevolg uit; onderweg maakten&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ldom537xn4mhjnf9jnkqumothkbh5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85076</id>
    <revision>
      <id>220589</id>
      <parentid>218560</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220589</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="3wxu4w8b9pkczrzbl1g7igag55jdow8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN GUYANA IN SEPTEMBER TOT NOVEMBER 1861.|75}}&lt;/noinclude&gt;het dier zelf levert insgelijks een smakelijk voedsel op. De Indiaan zal nooit eene gelegenheid voorbij laten gaan om een leguaan, dien hij niettegenstaande zijne groene kleur onder het digtste gebladerte herkent, te bemagtigen, maar meestal laat het dier zich eenvoudig in het water vallen, voordat de Indiaan zijnen boog spant, en zinkt, zonder eenig levensteeken te geven, als een steen in de diepte, om weder boven te komen, wanneer zijn vervolger zich verwijderd heeft. Zelden verging evenwel later een dag, waarop niet een of meer dezer dieren geschoten werden, een bewijs voor hunne talrijkheid en hoe sterk zij zich vermenigvuldigen, hoewel zij niet meer dan eenmaal in het jaar 40 tot 50 eijeren leggen.

Onze levenswijze was gedurende de geheele reis bijna steeds dezelfde. 's Morgens om 6 uur dronken wij koffij, laadden onze goederen weder op de vaartuigen, braken de tenten af en waren om 7 uur reeds op reis. Tegen 11 of 12 uur ontbeet men op eene geschikte plaats op eene zandbank of aan den oever, en voer dan door tot 4 of 5 uur, wanneer meestal op een eiland of zandbank ons leger opgeslagen werd. Negers en Indianen kapten de struiken en de kleinere boomen, de tenten werden opgezet, hout om te koken aangevoerd en de benoodigde kisten en werktuigen aan land gebragt. De Franschen hadden een kleinen zeer doelmatigen bakoven bij zich, zoodat wij voortdurend versch brood hadden. De negers en Indianen hingen tusschen de boomen hunne hangmatten op, terwijl ik aan onze bemanning de levensmiddelen uitreikte. Deze bestonden uit tapioca- of cassave-meel, zoute-visch en spek, daar de jagt, waarop wij bijzonder gerekend hadden, niet toereikend was om in de behoeften van zoovele menschen te voorzien. De bemanning, die den ganschen dag moest roeijen, had tot jagen of visschen weinig lust; ons spreken en de riemslagen verjoegen bovendien het wild van den oever, zoodat, eenige op hoenders gelijkende vogels uitgezonderd, op de geheele reis weinig werd geschoten. Terwijl nu de topographen berekeningen maakten en hunne dagboeken bijhielden, droogde ik de over dag verzamelde planten, wiesch mijne broeken en hemden en legde mij dan op de nog heete rotsen om mij weder in het verledene te verplaatsen. Het is een eigendommelijk leven in de wouden van Guyana, vooral in den nacht: na de zwoelheid&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3wxu4w8b9pkczrzbl1g7igag55jdow8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85077</id>
    <revision>
      <id>220591</id>
      <parentid>218562</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="atastru1mm8vmja34kqrh6y52xuyjjy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN GUYANA IN SEPTEMBER TOT NOVEMBER 1861.|77}}&lt;/noinclude&gt;zij jagt op alles wat slechts leefde, zoodat wij van alle kanten schoten hoorden. De neger schept nergens meer vermaak in dan in den knal van zijn vuurroer, en evenals bij ons Europeanen iedere bijzondere omstandigheid door een maaltijd wordt gevierd, zoo heeft dit bij den neger plaats door te schieten. Iedere gelegenheid hiertoe wordt gretig aangegrepen; aankomst en vertrek der onbeduidendste personen, geboorte en sterfgevallen worden met salvo's begroet en het buskruid niet gespaard, hoewel dit duur en dikwijls moeijelijk te bekomen is. De berg bestond uit graniet en een ijzerhoudend gesteente, dat in groote stukken overal verspreid lag. De plantengroei werd tegen dat men den top naderde ongemeen schraal, de boomen tot kreupelhout en evenals de grond met mos overdekt; overal groeijen in menigte Bromelien en de schoone ''Tillandsia zebrina'' met Orchideen, die anders slechts in moerassige streken voorkomen, hoewel wij eene hoogte van ten minste 800 voet bereikt hadden. Groote streken waren met bamboes bedekt; slechts om den top vindt men weder eene weelderige vegetatie. Ik had mijn barometer medegenomen en vond een onderscheid met het waterpas der Maroni van 15 lijnen of 1200 voet. Wij vonden op den berg een wel 3 voet in doorsnede hebbenden boom, uit welken bij insnijding in de bast eene groote hoeveelheid wit zoet melksap stroomde, waarmede de Fransche geneesheer spoedig een fleschje vulde. Er zijn in Guyana vele boomen met melksap, dat tot een technisch doel zou kunnen worden aangewend, en overal vertoont zich hier Balatoe (''Achras''?), die zoowel in het boven- als benedenland voorkomt en voortreffelijk timmerhout oplevert. Sedert eenige jaren is men bezig het sap van dezen boom als surrogaat van de steeds moeijelijker te bekomen gutta percha in den handel te brengen en laat het Fransche gouvernement door gedeporteerden, die dagelijks eene zekere hoeveelheid moeten leveren, dit melksap inzamelen. Daar nu deze boom op sommige plaatsen zeer algemeen is, zoo kon dit produkt ligt van beteekenis worden; zoowel het hooge dagloon echter als de onverschilligheid en vooringenomenheid onzer bevolking bij iedere nieuwigheid maakt het waarschijnlijk, dat dit wel bij eene proef zal blijven.

's Avonds om 4 uur waren wij weder in onze legerplaats aangekomen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atastru1mm8vmja34kqrh6y52xuyjjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85078</id>
    <revision>
      <id>220593</id>
      <parentid>218563</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2333" sha1="2lcl0v0et8kp8k33vww3mzblbbqsdbo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN GUYANA IN SEPTEMBER TOT NOVEMBER 1861.|79}}&lt;/noinclude&gt;de watervallen van de Poligoudou, die de grootste zijn van allen, die gevormd worden door de vereeniging van een gedeelte der Lava en de geheele Tapanahoni. Boven deze door beide rivieren gevormde watervallen woont op de landspits een derde negerstam, bestaande uit nakomelingen van een troep zwarte soldaten, die in het jaar 1804 op verscheidene Nederlandsche posten in Suriname hunne officieren vermoord en zich in deze rotsstreek genesteld hadden, Ook zij werden door de Nederlandsche regering onder toezigt der Aukaner-bosch-negers gesteld, welker dochters zij tot vrouwen namen.

Aan den voet van een dezer watervallen sloegen wij ons leger op en gaven door eenige schoten aan de Poligoudou-negers kennis van onze aankomst. Na korten tijd verschenen dan ook 6 mannen om ons over de watervallen te helpen. Met lange, tot dit doel medegenomen touwen werden de booten langzamerhand over den eersten val getrokken, onder zulk een geschreeuw en rumoer, dat zelfs het bruischen van het water niet meer gehoord werd, Nu hadden wij den grooten waterval voor ons en wilden de gezamenlijke goederen ontladen en over de rotsen dragen, doch gelukkig kenden de Poligoudou-negers een klein kanaal, dat zich met verscheidene bogten en eenige kleine watervallen, langs eenige kleine eilanden slingerde, zoodat wij tegen den middag den top van den waterval in de Tapanahoni bereikten. De vlaggen werden thans weder geheschen en het statige eskader van 10 booten landde aan het dorp der gewezen rebellen, terwijl de geheele bevolking aan den oever was gekomen om ons te verwelkomen. Het dorp ligt 100 voet van de rivier verwijderd en telt ongeveer 40 ellendige hutten, waarin de nakomelingen dier zwarte soldaten wonen, want van hen zelven is slechts één overgebleven. Het zijn op zijn hoogst 40 zielen, waaronder niet meer dan 6 of 8 tot den arbeid geschikte mannen. Wel een vijfde deel van hen lijdt aan de verschrikkelijkste aller ziekten, de melaatschheid, waarvoor geen geneesmiddel bestaat, Hunne hutten zijn vervaardigd uit vierkant gehouwen palen en bedekt met de bladeren van den Comow-palm. Ieder huisgezin heeft er verscheidene, om in te koken, te slapen of om hunne fetischen in te bewaren; de wanden bestaan gewoonlijk uit latten van den Pina-palm, terwijl de bodem zamengesteld&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2lcl0v0et8kp8k33vww3mzblbbqsdbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85079</id>
    <revision>
      <id>220594</id>
      <parentid>218564</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:41:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="sxfr7t1gh546s0c1qydzwzwkgchbjkx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|80|NEDERL.-FRANSCHE EXPEDITIE DOOR DE BINNENL. ENZ.|}}&lt;/noinclude&gt;is uit ineen getrapte leem. Om de hutten is alles netjes en zuiver; het huisraad en het keukengereedschap zijn altijd blank gepoetst. Waschgoed ziet men steeds te droogen hangen, en is een kleedingstuk verschoten of onoogelijk geworden, dan verwen zij het met een aftreksel van Indigo, die in het wild om hunne hutten groeit.

Toen ik voor vier jaar hier was, vond ik in het dorp vier kleine metalen kanonnen, die de ontvlugte negersoldaten van den post Armina medegenomen hadden, doch die voor hen natuurlijk geheel onnut waren. Toen reeds had ik die van hen willen koopen en te vergeefs voor elk een geweer met dubbelen loop geboden, nu vond ik deze kanonnen niet terug en vermoedde, dat zij ze, uit wantrouwen tegen ons, verborgen hadden.

Wij sloegen ons leger omstreeks tien minuten beneden het dorp op, daar wij de onbeschaamdheid der negers vreesden, als wij in hun dorp wilden blijven. De topographen hadden voor eenige dagen arbeid. Een profiel van beide rivieren werd opgenomen, en men bevond, dat de lava veel breeder dan de Tapanahoni was, en hare hoeveelheid water tot de laatste stond als 7 tot 4; onze legerplaats was juist tegenover het vereenigingspunt der beide rivieren, onder 4° 17' N. Br. en ongeveer 54° 50' W. L. Te oordeelen naar de snelvlietende plaatsen en watervallen, die wij overgegaan waren, lag de mond der Tapanahoni omstreeks 110 voet hooger, dan het waterpas der zee, die, bij de zeer weinige bogten, welke de rivier maakt, omstreeks 50 uur van hier verwijderd is.

De topographen besteedden zes dagen tot het doen van opmetingen en het teekenen hunner kaarten, gedurende welken tijd de bezoeken der Poligoudou- en bosch-negers geen einde namen. De laatsten waren over ons bezoek zeer bezorgd en de vele werktuigen, wier gebruik hun onbekend was, droegen niet weinig, bij tot vermeerdering van hunne vrees.
{{r|(''Slot volgt.'').{{gap|6em}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sxfr7t1gh546s0c1qydzwzwkgchbjkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85081</id>
    <revision>
      <id>220595</id>
      <parentid>218566</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1333" sha1="rqgdoq0d74yvywoy62djlgto1e5puki" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{dhr|2}}
{{c|{{xx-larger|'''NEDERLANDSCH-FRANSCHE EXPEDITIE DOOR DE BINNENLANDEN VAN GUYANA,'''

IN SEPTEMBER TOT NOVEMBER 1861;}}

{{smaller|DOOR}}

{{larger|{{sc|A. KAPPLER}}}}

(''Vervolg en slot van bladz. 80'').}}
{{dhr|2}}
{{rule|5em}}
{{dhr}}
{{c|'''II.'''
{{dhr}}

ONDERZOEK DER RIVIEREN TAPANAHONI EN LAVA, WELKER VEREENIGING DE MARONI VORMT.}}

Wij zetten nu den 30sten September onze reis voort en bezochten het omstreeks 2 uren hooger aan de Tapanahoni gelegen dorp der boschnegers Guidappou, wier opperhoofd, zooals de meeste mannen, zich reeds drie jaar in de kolonie ophouden en brandhout vellen voor de suikerplantaadjes. Dit dorp vertoont zich daardoor tamelijk vervallen; vele hutten, wier aantal even over de 100 bedraagt en die door sinaas-appelboomen overschaduwd zijn, zijn half ingestort. Wij zagen hier eene menigte Fetischhuisjes, meestal met een traliewerk van palmenstokken; de afgoden en vaten, waarvan zij bij hunne bijgeloovige plegtigheden gebruik maken, worden. hier bewaard, zoo ook de uit hout gesnedene sabels, urnen en andere, door hen zelven vervaardigde potten, alle met witten leem bestreken. Ieder jagthond, dien wij hier zagen loopen, had zijn talisman (Obia) om, die hem bij het opsporen van het wild geluk moest aanbrengen; — zelfs aan de takken der&lt;noinclude&gt;{{rh|{{gap|2em}}1863.||7{{gap|2em}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rqgdoq0d74yvywoy62djlgto1e5puki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85082</id>
    <revision>
      <id>220596</id>
      <parentid>218567</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="006dman6ibnzvngjkb2i8nomqtojlpr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|98| NEDERLANDSCH-FRANSCHE EXPEDITIE DOOR DE BINNENLANDEN|}}&lt;/noinclude&gt;boomen waren, om hunne vruchtbaarheid te vermeerderen, boschjes haar, schalen van schildpadden of dergelijke gehangen, hoewel de vruchten bij duizenden nutteloos op den grond lagen te verrotten; ook de vrouwen en kinderen, — want mannen waren hier weinig, — hadden aan den hals of aan de knie kleine afbeeldsels hunner goden of andere dergelijke dwaze dingen, als gedroogde huiden, tijgertanden, stukken been, gehangen, die den eigenaar voor ongelukken moesten behoeden.

In eene afgelegen hut kwam mij een klein wangedrogt te gemoet, zoodat ik op klaarlichten dag bang begon te worden. Het was eene wel zeventig jaar oude, ter naauwernood 2½ voet hooge vrouwelijke dwerg, die mij met eene stotterende stem begroette. Zij had kromme beenen, naar voren gebogen armen; haar gang was gelijk aan dien van een schildpad. Hare bloedverwanten vertelden ook, dat zij de dochter was van een zeeschildpad (Kalpé), die hare moeder in den slaap een bezoek had gebragt, en dat, zoodra zij van Guidappou werd weggevoerd, het dorp door een grooten watervloed zou overstroomd worden. Een ander wonderlijk schepsel was een tienjarig meisje, wier ligchaam gelijk dat van een tijger gevlekt was, en die op het voorhoofd een groote vlok sneeuwwit haar had. Allen die iets buitengewoons hadden, zoo als kreupelen, idioten, enz., die bij de negers volstrekt niet zelden, doch bij de Indianen nooit voorkomen, werden voor heilig gehouden en kinderen der Godheid, Gadapitin, genaamd.

Wij overnachtten te Manlobbi, van welk dorp het opperhoofd, Janki, ons zeer veel voorpraatte van zijne genegenheid en hoe alles bereidvaardig zou zijn om ons in onze verdere reize behulpzaam te wezen,

Daar, waar in hare bedding geene eilanden liggen, heeft de Tapanahoni meestal eene breedte van 700—1000 voet en komt uit het Z.W. Hare vallen zijn van geringe beteekenis en kunnen zonder bijzondere moeite worden overgegaan; de oevers zijn meestal hoog, terwijl op een afstand van ongeveer 2 uur zich in westelijke rigting eenige schoone, wel 2000 voet hooge gebergten verheffen. Den 3den October kwamen wij des avonds in het dorp Piket, aan den voet van den waterval Granholle aan, alwaar wij het groot-opperhoofd moesten&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>006dman6ibnzvngjkb2i8nomqtojlpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85104</id>
    <revision>
      <id>220597</id>
      <parentid>218591</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T10:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2264" sha1="to753eiz78d3qs7nnlan4w2p34k5to9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN GUYANA IN SEPTEMBER TOT NOVEMBER 1861.|99}}&lt;/noinclude&gt;afwachten, die ons de noodige bosch-negers tot voortzetting der reis zou verschaffen.

Hadden wij reeds onderweg op de dorpen, die wij voorbij kwamen, avontuurlijke gestalten gezien, des te meer vond dit plaats op Piket, waar de gezamenlijke adel van Auka bijeengekomen was om met den Granman de gewigtige gebeurtenis onzer aankomst en de nog veel gewigtigere onzer verdere reize te bespreken; ter naauwernood aan land gekomen, werden wij ook door verscheidene kapiteins, vicekapiteins, majoors en andere personen van aanzien omringd, die zich voor dit bezoek op alle mogelijke wijzen hadden opgeschikt. Eenige dezer heeren waren in slaapjaponnen van gebloemd sits, andere in soldatenrokken gekleed; deze droegen regenmantels van slaven der plantaadjes, andere weder grijze hemden der Fransche gedeporteerden, met het teeken der kolonie voor misdadigers op den rug; de meesten waren zonder broeken, maar hadden fraai geverwde windsels om het lijf, die, als zij goed gewasschen zijn, hen beter kleeden, dan eenige Europesche kleeding; ook vrouwen waren in grooten getale toegestroomd; bij haar was de kleeding uitgelezener dan bij de mannen; daar de Aukaner bosch-negers op de plantaadjes goed geld verdienen en gewoonlijk mild genoeg zijn om hunne vrouwen fraaije stoffen en opschik te verschaffen, komt bij zulke gelegenheden te voorschijn, wat men jaren lang gespaard heeft,

De geheele onderhandeling, die ons zeer verveelde, draaide natuurlijk om het doel onzer reis, dat ieder voor zich afzonderlijk en dan weder allen gezamenlijk wilden weten. Men verwachtte den Granman den volgenden morgen, wanneer dan in eene algemeene vergadering over de zaak zou geraadpleegd worden.

Wij sloegen dus onze tenten op in de nabijheid van het dorp aan den oever der rivier, die hier omstreeks 150 voet breed is. Eene reeks van rotsen gaat halvemaansgewijze door de rivier heen en vormt de watervallen van Granholle, wier breedte hoogstens een klein uur bedraagt, maar uit zoovele afzonderlijke vallen bestaan, dat het boven den val gelegen dorp Drie Tobbetje, waar de Granman zich ophoudt, wel 80 voet hooger ligt dan Piket. De afzonderlijke vallen, meest tusschen eilanden verscholen, hebben tot 18 voet hoogte; in den&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>to753eiz78d3qs7nnlan4w2p34k5to9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85892</id>
    <revision>
      <id>220543</id>
      <parentid>220402</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1487" sha1="aaytm1kimh5xa6n3oaqu12yucywykot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|2}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{hoofdletters|[Prologe.]}}}}

{{Gedicht|start=open|end=close|
{{initiaal|E}}En gemeen seggen ist onder leken ende klercken,
Godt is almacgtich wonderlijck in zijn wercken,
Ende laet veel dinghen dagelijcx geschien,
Gelijc in voorleden tijden is gesien
Vanden Ridder metten Swane die wonder dede
Die twee campen vacht wilt dit doorwien&lt;ref&gt;Doorvorschen&lt;/ref&gt;,
Als ridder valiant, dat is waerhede:
Den eersten die vacht hy verstaet de sede,
Om zijn moeder te houdene in haer eere
Die van quade stucken was beschadicht&lt;ref&gt;Lees waarschijnlijk: beschede; in elk geval is de tekst bedorven&lt;/ref&gt;,
Welcken camp hy wan: en voort meere,
Den anderen kamp vacht de edel heere
In Gelderlandt de bloeme der landen,
Daer hy mede wan ten selven keere
Thertochdom van Biloen selfs metten handen,
Twelc hy behouwde vryloos van schande
Alzoo men u hier noch sal verklaren,
Inde navolgende historie opent u verstanden
Twort een hate&lt;ref&gt;De latere drukken hebben: ten bate&lt;/ref&gt; der droever herten beswaren
Warachtich geschiet, dus zonder sparen,
Doorsiet de historie reyn ende bequame,
Vreucht sal u int hooren van desen varen,
Also ghy sult segghen vrienden eersame,
Lange prologen zijn van kleynder vrame&lt;ref&gt;Nut&lt;/ref&gt;,
Maer lange maeltijden worden meer ghepresen,
Dus is de historie te lesen dan het&lt;ref&gt;Lees: bet, d. i. meer&lt;/ref&gt; bequame
Dan inde prologe te studeren, dus laet dat wesen
Ende oversiet de historie volgen&lt;ref&gt;Lees met de latere drukken: volgende&lt;/ref&gt; na desen.
}}

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aaytm1kimh5xa6n3oaqu12yucywykot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85894</id>
    <revision>
      <id>220537</id>
      <parentid>220371</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220537</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1348" sha1="bruf3gqw4e6rrwx37f72dd0z96fjnie" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|{{sp|INHOUD}}}}}}

{{lijn|5em}}

{{dotlist||[[Ridder metter swane/Voorbericht|VOORBERICHT]]|[[Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/7|VII]]}}
HISTORIE VAN DEN RIDDER METTER SWANE
{{dotlist||[[Ridder Metter Swane/Tekst|{{asc|HERDRUK VAN DEN TEKST}}]]|{{pli|1|10}}}}
{{dotlist||BIJLAGEN|{{pli|85|10}}}}
{{dotlist||{{gap|0.6em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage I|{{asc|I. HERDRUK VAN HET FRAGMENT VAN DEN OUDSTEN DRUK VAN HET VOLKSBOEK}}]]|{{pli|87|10}}}}
{{dotlist||{{gap|0.3em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage II|{{asc|II. HET UIT HET VOLKSBOEK GETROKKEN HISTORIELIED}}]]|{{pli|94|10}}}} 
{{asc|III. DE VERSCHILLENDE UITGAVEN VAN HET VOLKSBOEK}}
{{dotlist||{{gap|2em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage III-1|{{asc|1. BIBLIOGRAPHIE}}]]|{{pli|122|10}}}}
{{dotlist||{{gap|3.3em}}{{asc|AANVULLING}}|{{pli|136|10}}}}
{{dotlist||{{gap|2em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage III-2|{{asc|2. DE ONDERLINGE VERHOUDING VAN DE VERSCHILLENDE DRUKKEN}}]]|{{pli|138|10}}}} 
{{dotlist|{{gap|3.3em}}|{{asc|(TWEEDE AANVULLING DER BIBLIOGRAPHIE)}}|{{pli|147|10}}}} 
{{dotlist||[[Ridder Metter Swane/Bijlage IV|{{asc|IV.  OVERZICHT VAN DE LITERATUUR BETREFFENDE HET VOLKSBOEK EN DE SAGE VANDEN ZWAANRIDDER}}]]|{{pli|166|10}}}}
{{dotlist||{{gap|0.3em}}[[Ridder Metter Swane/Bijlage V|{{asc|V. AANTEEKENINGEN BETREFFENDE DEN HERDRUK}}]]|{{pli|175|10}}}}


{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bruf3gqw4e6rrwx37f72dd0z96fjnie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85921</id>
    <revision>
      <id>220474</id>
      <parentid>220418</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <origin>220474</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="b2i38gq5ck220dw4dql7m4kzqoiv7op" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|4}}&lt;/noinclude&gt;ken, ende haer aensach, behaechdese hem so wel, dat hy terstont met haerder liefde bevaen&lt;ref&gt;Bevangen&lt;/ref&gt; wert, ende seyde:

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 14 crop).jpg|450px|center]]

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|O}} Geynster&lt;ref&gt;Vonk&lt;/ref&gt; der minnen, doorstralende ooghen
Die my soo vyerich in vlogen
O schoonste schoonheydt noyt soo schoone
Ghy hebt my therte uyt den lichaem ghetoghen,
Dies ick offere met knien gheboghen,
Al dat mijn is, lijf, goet, eere, tot uwen lone
U opsien&lt;ref&gt;Voorkomen&lt;/ref&gt; dunckt my schijnen onder den troone&lt;ref&gt;Hemel&lt;/ref&gt;,
Cierlijcker dan die sonne oft oock de mane,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b2i38gq5ck220dw4dql7m4kzqoiv7op</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220514</id>
      <parentid>220474</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220514</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="mi6rarnes8udw2wmvcxdovk1ai8jocm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|4}}&lt;/noinclude&gt;ken, ende haer aensach, behaechdese hem so wel, dat hy terstont met haerder liefde bevaen&lt;ref&gt;Bevangen&lt;/ref&gt; wert, ende seyde:

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 14 crop).jpg|450px|center]]

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|O}} Geynster&lt;ref&gt;Vonk&lt;/ref&gt; der minnen, doorstralende ooghen
Die my soo vyerich in vlogen
O schoonste schoonheydt noyt soo schoone
Ghy hebt my therte uyt den lichaem ghetoghen,
Dies ick offere met knien gheboghen,
Al dat mijn is, lijf, goet, eere, tot uwen lone
U opsien&lt;ref&gt;Voorkomen&lt;/ref&gt; dunckt my schijnen onder den troone&lt;ref&gt;Hemel&lt;/ref&gt;,
Cierlijcker dan die sonne oft oock de mane,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mi6rarnes8udw2wmvcxdovk1ai8jocm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85932</id>
    <revision>
      <id>220503</id>
      <parentid>220454</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <origin>220503</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="s1o4z8zfik2vs762tbhhunie03fc5s7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|96}}&lt;/noinclude&gt;&lt;score lang=&quot;lilypond&quot; raw=&quot;1&quot;&gt;
\header {
  tagline = &quot;&quot;
}

\paper {
  indent = 0
}

\score{
  \context Staff=&quot;default&quot;
  {
      \cadenzaOn
      \key f \major
      \time 4/4
      g'8 [ ( a'8 ) ] \bar &quot;|&quot; \once \stemUp bes'4 a'4 g'4. ( a'8 \bar &quot;|&quot; bes'8[ c''8]) d''4 d''4 cis''4 \bar &quot;|&quot; d''2 r4 d''4 \bar &quot;|&quot; \break
      d''4 g''4 f''2 \bar &quot;|&quot; d''2 e''4 d''4 \bar &quot;|&quot; \once \omit Accidental c''2 bes'2 \bar &quot;|&quot; r4 d''8 [ ( c''8 ) ] bes'4 a'4 \bar &quot;|&quot; \break
      g'2 fis'2 \bar &quot;|&quot; g'8 [ ( a'8 ) ] bes'8 [ ( c''8 ) ] a'2 \bar &quot;|&quot; r4 a'4 a'4 \once \stemUp bes'4 \bar &quot;|&quot; c''2 d''2 \bar &quot;|&quot; \break
      \once \stemUp bes'4 c''8 [ ( bes'8 ) ] a'2 \bar &quot;|&quot; g'2. \bar &quot;|.&quot;
  }

  \addlyrics {
      Lief- heb- bers hoort dit won- der lied, Dat
      ik u hier zal voor gaan zin- gen, ’t_Geen o- ver
      lang al is ge- schied, Van won- der- lij- ke
      vreem- de din- gen.
  }
}
&lt;/score&gt;

Het Historielied is letterlijk herdrukt, met behoud van de spelling en interpunctie.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1o4z8zfik2vs762tbhhunie03fc5s7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220505</id>
      <parentid>220503</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>220505</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1000" sha1="pdtdgia02w5dps8m864dgo286epk1uk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|96}}&lt;/noinclude&gt;&lt;score lang=&quot;lilypond&quot; raw=&quot;1&quot;&gt;
\header {
  tagline = &quot;&quot;
}

\paper {
  indent = 0
}

\score{
  \context Staff=&quot;default&quot;
  {
      \cadenzaOn
      \key f \major
      \time 4/4
      g'8 [ ( a'8 ) ] \bar &quot;|&quot; \once \stemUp bes'4 a'4 g'4. _( a'8 \bar &quot;|&quot; bes'8[ c''8]) d''4 d''4 cis''4 \bar &quot;|&quot; d''2 r4 d''4 \bar &quot;|&quot; \break
      d''4 g''4 f''2 \bar &quot;|&quot; d''2 e''4 d''4 \bar &quot;|&quot; \once \omit Accidental c''2 bes'2 \bar &quot;|&quot; r4 d''8 [ ( c''8 ) ] bes'4 a'4 \bar &quot;|&quot; \break
      g'2 fis'2 \bar &quot;|&quot; g'8 [ ( a'8 ) ] bes'8 [ ( c''8 ) ] a'2 \bar &quot;|&quot; r4 a'4 a'4 \once \stemUp bes'4 \bar &quot;|&quot; c''2 d''2 \bar &quot;|&quot; \break
      \once \stemUp bes'4 c''8 [ ( bes'8 ) ] a'2 \bar &quot;|&quot; g'2. \bar &quot;|.&quot;
  }

  \addlyrics {
      Lief- heb- bers hoort dit won- der lied, Dat
      ik u hier zal voor gaan zin- gen, ’t_Geen o- ver
      lang al is ge- schied, Van won- der- lij- ke
      vreem- de din- gen.
  }
}
&lt;/score&gt;

Het Historielied is letterlijk herdrukt, met behoud van de spelling en interpunctie.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdtdgia02w5dps8m864dgo286epk1uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85938</id>
    <revision>
      <id>220472</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=close| Dies ick my subjeckt stell in klaren bethoone, Ter doodt toe in uwen dienst te stane.  :Alle de vrouwen ter werelt oyt geboren, Voortijts, present, oft naer&lt;ref&gt;Later&lt;/ref&gt; te besporen, Oft gheboren ten Woensdaghe&lt;ref&gt;Lees met de latere drukken: doemsdaghe&lt;/ref&gt; toe, En hebben gheen ghelijcken by eede ghesworen, Uwer schoonheyt jonckvrou Beatris&lt;ref&gt;Lees: jonckvrou vercoren&lt;/ref&gt;, In wiens bedwanc…</comment>
      <origin>220472</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1300" sha1="c42mocz90to23t0e56rzi8x44ly45gv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
Dies ick my subjeckt stell in klaren bethoone,
Ter doodt toe in uwen dienst te stane.

:Alle de vrouwen ter werelt oyt geboren,
Voortijts, present, oft naer&lt;ref&gt;Later&lt;/ref&gt; te besporen,
Oft gheboren ten Woensdaghe&lt;ref&gt;Lees met de latere drukken: doemsdaghe&lt;/ref&gt; toe,
En hebben gheen ghelijcken by eede ghesworen,
Uwer schoonheyt jonckvrou Beatris&lt;ref&gt;Lees: jonckvrou vercoren&lt;/ref&gt;,
In wiens bedwanck ic ben ende en weet niet hoe:
Eet ick, drinck ick want&lt;ref&gt;Lees: wat&lt;/ref&gt; ick doe,
Ghy zijt int ghedachte vierichste in vermane,
Dus en begeer ick niet anders ommer toe,
Dan ter doodt toe in uwen dienst te stane.

:Mocht my geluck oft voorspoet ghebeuren,
Dat ghy my u jonste wildet laten keuren,
Daer en koor ick niet voor het goedt ter werelt ront,
En souder wel willen om avontueren,
Lijf, goet, bloet ende leet besueren:
O schoon Beatris lieflijcken rooden mont
Die in vierigher liefden doorblaeckt de gront
Van mijnder herten, schoon welgedane,
Ic en begeer niet anders dan taller stont
Ter doot toe in uwen dienst te stane.
&lt;&gt;Prince.
:Boven alle Princerssen der werelt wijt,
In liefden draechdy de opperste vane,
Godt heeft u in schoonheyt ghebenedijt,
Dus en begheer ick anders niet dan talder tijt,
Ter doot toe in uwen dienst te stane.
}}

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c42mocz90to23t0e56rzi8x44ly45gv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220515</id>
      <parentid>220472</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220515</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1300" sha1="ej6ehctb6j55a2lldfz6egt9fnzf0en" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
Dies ick my subjeckt stell in klaren bethoone,
Ter doodt toe in uwen dienst te stane.

:Alle de vrouwen ter werelt oyt geboren,
Voortijts, present, oft naer&lt;ref&gt;Later&lt;/ref&gt; te besporen,
Oft gheboren ten Woensdaghe&lt;ref&gt;Lees met de latere drukken: doemsdaghe&lt;/ref&gt; toe,
En hebben gheen ghelijcken by eede ghesworen,
Uwer schoonheyt jonckvrou Beatris&lt;ref&gt;Lees: jonckvrou vercoren&lt;/ref&gt;,
In wiens bedwanck ic ben ende en weet niet hoe:
Eet ick, drinck ick want&lt;ref&gt;Lees: wat&lt;/ref&gt; ick doe,
Ghy zijt int ghedachte vierichste in vermane,
Dus en begeer ick niet anders ommer toe,
Dan ter doodt toe in uwen dienst te stane.

:Mocht my geluck oft voorspoet ghebeuren,
Dat ghy my u jonste wildet laten keuren,
Daer en koor ick niet voor het goedt ter werelt ront,
En souder wel willen om avontueren,
Lijf, goet, bloet ende leet besueren:
O schoon Beatris lieflijcken rooden mont
Die in vierigher liefden doorblaeckt de gront
Van mijnder herten, schoon welgedane,
Ic en begeer niet anders dan taller stont
Ter doot toe in uwen dienst te stane.
&lt;&gt;Prince.
:Boven alle Princerssen der werelt wijt,
In liefden draechdy de opperste vane,
Godt heeft u in schoonheyt ghebenedijt,
Dus en begheer ick anders niet dan talder tijt,
Ter doot toe in uwen dienst te stane.
}}

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ej6ehctb6j55a2lldfz6egt9fnzf0en</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85939</id>
    <revision>
      <id>220476</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{initiaal|A}}Ldus zijnde bevaen door haer minne dacht hijse te wijve te nemen, ende seyde soetelijcke: Schoon bloeme ick en soude niet geerne doen teghen uwen wille maer en mach ick in dit lant niet wel komen om ghenoechte te nemen, als heer by die dat van my te leene houden, want ick ben de coninck van Lillefoort, Oriandt, ende hier en is heere noch vrouwe, sy en moeten my manschap doen als getrouwe ondersaten: Hierom believet m…</comment>
      <origin>220476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1677" sha1="8rbbfnw72yompaf9ddx8h8mcu7yznfg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|6}}&lt;/noinclude&gt;{{initiaal|A}}Ldus zijnde bevaen door haer minne dacht hijse te wijve te nemen, ende seyde soetelijcke: Schoon bloeme ick en soude niet geerne doen teghen uwen wille maer en mach ick in dit lant niet wel komen om ghenoechte te nemen, als heer by die dat van my te leene houden, want ick ben de coninck van Lillefoort, Oriandt, ende hier en is heere noch vrouwe, sy en moeten my manschap doen als getrouwe ondersaten: Hierom believet my ick salt u selve doen beteren, dat ghy my t’onrecht hebt versproken&lt;ref&gt;Berispt&lt;/ref&gt;. Als de ridder Savari dat hoorde spranc hy van sijnen peerde ende viel op sijn knien, ende groete den coninck ende zeyde: heer coninck believet u, ghy sult mijnder vrouwen vergheven datse teghen u misdaen heeft, want sy u niet en kende als sy u aensprac: Ende zy bekendt wel dat&lt;ref&gt;Al wat&lt;/ref&gt; sy heeft, is tuwen wille. Doe seyde de coninck, tis al vergheven, nochtans moet zijt beteren, maer tsal haer believen want haer schoonheydt ende wesen heeft mijn hert bevaen. Ende de coninck zeyde tot haer: O wel schoone joncvrou believet u te zijn mijn bruyt, op dat ic u dan mach doen croonen coninghinne van Lillefoort? Doen antwoorde de jonghe maecht ende seyde, geheel beschaemt zijnde.

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|I}}C ben beschaemt ende kan nau spreken
Heel naer&lt;ref&gt;Bijna&lt;/ref&gt; besweecken door inwendighe teeken,
Der grooter weerden die ghy my biedt:
Schaemte heeft my thert ende lichaem doorsteken,
Ten baet niet ghekeken, al soude therte breken,
De schaemt mijn ziel ende lijf doorschiet,
Oriant koninc vol excelentien doorwiet,
Sulcken woorden vliet, want twaer u veel te kleen,
En my veel te groot, de saecke doorsiet,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8rbbfnw72yompaf9ddx8h8mcu7yznfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220516</id>
      <parentid>220476</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220516</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1677" sha1="mibik1ugi4myk2qkelbipxjpyz1r6zx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|6}}&lt;/noinclude&gt;{{initiaal|A}}Ldus zijnde bevaen door haer minne dacht hijse te wijve te nemen, ende seyde soetelijcke: Schoon bloeme ick en soude niet geerne doen teghen uwen wille maer en mach ick in dit lant niet wel komen om ghenoechte te nemen, als heer by die dat van my te leene houden, want ick ben de coninck van Lillefoort, Oriandt, ende hier en is heere noch vrouwe, sy en moeten my manschap doen als getrouwe ondersaten: Hierom believet my ick salt u selve doen beteren, dat ghy my t’onrecht hebt versproken&lt;ref&gt;Berispt&lt;/ref&gt;. Als de ridder Savari dat hoorde spranc hy van sijnen peerde ende viel op sijn knien, ende groete den coninck ende zeyde: heer coninck believet u, ghy sult mijnder vrouwen vergheven datse teghen u misdaen heeft, want sy u niet en kende als sy u aensprac: Ende zy bekendt wel dat&lt;ref&gt;Al wat&lt;/ref&gt; sy heeft, is tuwen wille. Doe seyde de coninck, tis al vergheven, nochtans moet zijt beteren, maer tsal haer believen want haer schoonheydt ende wesen heeft mijn hert bevaen. Ende de coninck zeyde tot haer: O wel schoone joncvrou believet u te zijn mijn bruyt, op dat ic u dan mach doen croonen coninghinne van Lillefoort? Doen antwoorde de jonghe maecht ende seyde, geheel beschaemt zijnde.

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|I}}C ben beschaemt ende kan nau spreken
Heel naer&lt;ref&gt;Bijna&lt;/ref&gt; besweecken door inwendighe teeken,
Der grooter weerden die ghy my biedt:
Schaemte heeft my thert ende lichaem doorsteken,
Ten baet niet ghekeken, al soude therte breken,
De schaemt mijn ziel ende lijf doorschiet,
Oriant koninc vol excelentien doorwiet,
Sulcken woorden vliet, want twaer u veel te kleen,
En my veel te groot, de saecke doorsiet,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mibik1ugi4myk2qkelbipxjpyz1r6zx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85940</id>
    <revision>
      <id>220477</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=follow| Ic ben uwes onweerdich, wie wast diet riet, Dus bid ic u edel coninck laet my alleen, Voor u edel coninck vindy veel weerdigher een, Dan my die ghy seght te minnen door Venus leeren, Ick ken my onweerdich der grooter eeren.  :Ick en ben niet weerdich uwer hooghe minnen, Nu te gewinnen, gemexcte&lt;ref&gt;Lees wellicht: gemerct ende&lt;/ref&gt; wilt bekinnen, Ick ben te slecht van afkomsten komen&lt;ref&gt;Lees: ko…</comment>
      <origin>220477</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="nfxemjf4nwrroawyo3yruhnzicl3a83" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=follow|
Ic ben uwes onweerdich, wie wast diet riet,
Dus bid ic u edel coninck laet my alleen,
Voor u edel coninck vindy veel weerdigher een,
Dan my die ghy seght te minnen door Venus leeren,
Ick ken my onweerdich der grooter eeren.

:Ick en ben niet weerdich uwer hooghe minnen,
Nu te gewinnen, gemexcte&lt;ref&gt;Lees wellicht: gemerct ende&lt;/ref&gt; wilt bekinnen,
Ick ben te slecht van afkomsten komen&lt;ref&gt;Lees: koninck&lt;/ref&gt; machtich,
Ende oft ick aen u stelde dan mijn zinnen,
Int eerst beginnen ende liet my verwinnen,
Ic mocht my selven brenghen in leet onsachtich,
Want men seydt ghemeynlijck weest des ghedachtich,
Ende tis waerachtich, wie dat zijn zinnen stelt
Te hooghe int minnen, eyscht lijden onsachtich,
Dus zoude ic geerne schouwen&lt;ref&gt;Schuwen&lt;/ref&gt; sal ick&lt;ref&gt;Lees: sulck&lt;/ref&gt; lijden klachtich,
En belcht u dies niet heer coninck van grooter ghewelt,
Ick en ben maer een dienstmaeght, ende ghy selt
Wel grooter machtigher vrouwen t’uwaert doen keeren,
Ic ken my onweerdich der grooter eeren.

:Danc heb heer koninc uwer presentatie,
Gods milde gratie loon u telcker spatie
Ende doe u [in] voorspoede ende in eere rijsen,
Ick slechte Beatris van simpelder gheneratie&lt;ref&gt;Geslacht&lt;/ref&gt;,
Zonder fallatie, stelt mijn fondatie,
In des konincx wille nae edelheyts bewijsen,
Elck edel hert is wel weert om prijsen.
Want klaer sy spijsen hun in eeren in deuchden,
Ende in dien reyne herten hen alzo verjolijsen&lt;ref&gt;Verblijden&lt;/ref&gt;,
Voerende der eeren kroone tot eender devijsen&lt;ref&gt;Teeken&lt;/ref&gt;,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfxemjf4nwrroawyo3yruhnzicl3a83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220517</id>
      <parentid>220477</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="fyxkmlnxgdut4n9lchj6u74g7trxg7x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=follow|
Ic ben uwes onweerdich, wie wast diet riet,
Dus bid ic u edel coninck laet my alleen,
Voor u edel coninck vindy veel weerdigher een,
Dan my die ghy seght te minnen door Venus leeren,
Ick ken my onweerdich der grooter eeren.

:Ick en ben niet weerdich uwer hooghe minnen,
Nu te gewinnen, gemexcte&lt;ref&gt;Lees wellicht: gemerct ende&lt;/ref&gt; wilt bekinnen,
Ick ben te slecht van afkomsten komen&lt;ref&gt;Lees: koninck&lt;/ref&gt; machtich,
Ende oft ick aen u stelde dan mijn zinnen,
Int eerst beginnen ende liet my verwinnen,
Ic mocht my selven brenghen in leet onsachtich,
Want men seydt ghemeynlijck weest des ghedachtich,
Ende tis waerachtich, wie dat zijn zinnen stelt
Te hooghe int minnen, eyscht lijden onsachtich,
Dus zoude ic geerne schouwen&lt;ref&gt;Schuwen&lt;/ref&gt; sal ick&lt;ref&gt;Lees: sulck&lt;/ref&gt; lijden klachtich,
En belcht u dies niet heer coninck van grooter ghewelt,
Ick en ben maer een dienstmaeght, ende ghy selt
Wel grooter machtigher vrouwen t’uwaert doen keeren,
Ic ken my onweerdich der grooter eeren.

:Danc heb heer koninc uwer presentatie,
Gods milde gratie loon u telcker spatie
Ende doe u [in] voorspoede ende in eere rijsen,
Ick slechte Beatris van simpelder gheneratie&lt;ref&gt;Geslacht&lt;/ref&gt;,
Zonder fallatie, stelt mijn fondatie,
In des konincx wille nae edelheyts bewijsen,
Elck edel hert is wel weert om prijsen.
Want klaer sy spijsen hun in eeren in deuchden,
Ende in dien reyne herten hen alzo verjolijsen&lt;ref&gt;Verblijden&lt;/ref&gt;,
Voerende der eeren kroone tot eender devijsen&lt;ref&gt;Teeken&lt;/ref&gt;,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyxkmlnxgdut4n9lchj6u74g7trxg7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85941</id>
    <revision>
      <id>220478</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=close| Ende midts dien verwerven sy koever&lt;ref&gt;Overvloed&lt;/ref&gt; van vreuchden, Oriant edel coninck wiens sinnen verseuchden&lt;ref&gt;Lees wellicht met de latere drukken: verjeuchden&lt;/ref&gt;, In mijnder minnen nae dijns woordts vermeeren, Ic ken my onweerdich der grooter eeren.  :Princelijcke coninc Oriant als u subiect, Stelle ick onbevleckt my selven altijdt, Als u arme dienstmaecht in eeren ghestreckt, Kennend…</comment>
      <origin>220478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="dmgwxzecjzfp0jjehpiai02aalpbmbc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|8}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
Ende midts dien verwerven sy koever&lt;ref&gt;Overvloed&lt;/ref&gt; van vreuchden,
Oriant edel coninck wiens sinnen verseuchden&lt;ref&gt;Lees wellicht met de latere drukken: verjeuchden&lt;/ref&gt;,
In mijnder minnen nae dijns woordts vermeeren,
Ic ken my onweerdich der grooter eeren.

:Princelijcke coninc Oriant als u subiect,
Stelle ick onbevleckt my selven altijdt,
Als u arme dienstmaecht in eeren ghestreckt,
Kennende dat ghy my veel te machtich zijt:
Ic segghe nochtans voor vrouwen ende heeren,
Ic ken my onweerdich der grooter eeren.
}}

Doen nam den koninc Oriant haer metter hant ende seyde: Ic geloove&lt;ref&gt;Beloof&lt;/ref&gt; u by mijnder ridderschap soo langhe als ghy leeft en sal ick gheen ander trouwen dan u.

{{larger|{{sc|Hoe de coninck met hem bracht de schoone Beatris als hy vander jacht weder om quam.}}}}

{{initiaal|A}}Ls dese beloften dus geschiet, en besworen waren aen beyde zijden, zoo bracht hy de schoone Beatris int Lillefoort om daer te houden de feeste der bruyloft, daer groote geneuchte bedreven wert van vieren ende alderley geneuchten. Als Matabrune dit verhoorde, soo ghinckse hem te ghemoet met grammen moede.

Doen Oriant haer sach komen, begonst hy te lachen ende seyde haer, want hyse sach murmureren: weest verblijt want ick heb gevonden de schoonste vrou der wereldt wijs ende eersaem, ende mijn hert is tot haer. Doen seyde de moeder uyt quader herten: Lieve soon ghy doet my luttel ghenoechten, want ick nu sie u onbekentheydt, om dat ghy aldus vernedert dat ghy neemt een simpel joncvrou, ghy die onrechtich zijdt&lt;ref&gt;Verkeerd handelt&lt;/ref&gt;,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmgwxzecjzfp0jjehpiai02aalpbmbc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220518</id>
      <parentid>220478</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="o4t8ipet9rjnqpl3xax2awhnseuu1rg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|8}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
Ende midts dien verwerven sy koever&lt;ref&gt;Overvloed&lt;/ref&gt; van vreuchden,
Oriant edel coninck wiens sinnen verseuchden&lt;ref&gt;Lees wellicht met de latere drukken: verjeuchden&lt;/ref&gt;,
In mijnder minnen nae dijns woordts vermeeren,
Ic ken my onweerdich der grooter eeren.

:Princelijcke coninc Oriant als u subiect,
Stelle ick onbevleckt my selven altijdt,
Als u arme dienstmaecht in eeren ghestreckt,
Kennende dat ghy my veel te machtich zijt:
Ic segghe nochtans voor vrouwen ende heeren,
Ic ken my onweerdich der grooter eeren.
}}

Doen nam den koninc Oriant haer metter hant ende seyde: Ic geloove&lt;ref&gt;Beloof&lt;/ref&gt; u by mijnder ridderschap soo langhe als ghy leeft en sal ick gheen ander trouwen dan u.

{{larger|{{sc|Hoe de coninck met hem bracht de schoone Beatris als hy vander jacht weder om quam.}}}}

{{initiaal|A}}Ls dese beloften dus geschiet, en besworen waren aen beyde zijden, zoo bracht hy de schoone Beatris int Lillefoort om daer te houden de feeste der bruyloft, daer groote geneuchte bedreven wert van vieren ende alderley geneuchten. Als Matabrune dit verhoorde, soo ghinckse hem te ghemoet met grammen moede.

Doen Oriant haer sach komen, begonst hy te lachen ende seyde haer, want hyse sach murmureren: weest verblijt want ick heb gevonden de schoonste vrou der wereldt wijs ende eersaem, ende mijn hert is tot haer. Doen seyde de moeder uyt quader herten: Lieve soon ghy doet my luttel ghenoechten, want ick nu sie u onbekentheydt, om dat ghy aldus vernedert dat ghy neemt een simpel joncvrou, ghy die onrechtich zijdt&lt;ref&gt;Verkeerd handelt&lt;/ref&gt;,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4t8ipet9rjnqpl3xax2awhnseuu1rg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85942</id>
    <revision>
      <id>220480</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'gheven, ende hy salse wech draghen ende verdoen, datmen daer af niet meer en sal hooren. Doen seyde de vroe-vrou: Ic sal doen dat u belieft ende dien raet sal seer goedt sijn, ende luttel sal men mercken eenich quaet op-stel oft verraetschap.  {{larger|{{sc|Hoe de coninginne baerde ses zonen ende een dochter die elck een silver keten aen hunnen hals brachten.}}}}  {{initiaal|A}}Ls den tijdt vol ghaen was dat Beatris soude baren, z…</comment>
      <origin>220480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="e2xdywg5503yu77uw1dzw7pdhax4j5n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|12}}&lt;/noinclude&gt;gheven, ende hy salse wech draghen ende verdoen, datmen daer af niet meer en sal hooren. Doen seyde de vroe-vrou: Ic sal doen dat u belieft ende dien raet sal seer goedt sijn, ende luttel sal men mercken eenich quaet op-stel oft verraetschap.

{{larger|{{sc|Hoe de coninginne baerde ses zonen ende een dochter die elck een silver keten aen hunnen hals brachten.}}}}

{{initiaal|A}}Ls den tijdt vol ghaen was dat Beatris soude baren, zoo dede de valsche vroe-vrouwe met de jonghe kinderkens, alsoo Matabrune ende zy onder haer beyden opghestelt hadden die nochtans door miraculen bewaerdt worden door Godts ghehenghendtheydt&lt;ref&gt;Goedertierenheid&lt;/ref&gt;. Als de vroe-vrouwe ghekomen was, zoo dede zy Matabrune halen die nu al de jonghe honden gereedt hadde om haer verraedtschap te volbrengen, ende doen baerde Beatris t’eenen tijde ses schoone sonen ende een dochter, die aen haren hals brochten elck een silveren keten waer af bethoont werdt de edelheydt der moeder, maer de valsche vrouwen bleven in haer opset om de goede koninghinne ter dood te brenghen, ende als Matabrune sagh de seven kinderen, soo liet sijse wegh draghen met eender kameniere diese daer toe ghebracht had, ende nam seven kleyn honden diese daer toe bereydt&lt;ref&gt;Gereed&lt;/ref&gt; hadt al bebloedt ende leydese onder de coninginne oft sijse ghebaerdt hadde. Ende de vroe-vrou riep met luyder stemmen: Och coningin wat ongeval is u geschiedt? Want ick heb ontfanghen seven stinckende honden die ghy gebaert hebt, ende Matabrune desgelijcx om haer te beschamen seyde oock: doe wech dit schandelijc stuc, ende doet de honden op’t veld graven, ende elck houde dit ongeval heymelijck op dat de coninck in sijn eere blijve. Beatris was soo sieck&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e2xdywg5503yu77uw1dzw7pdhax4j5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220519</id>
      <parentid>220480</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="2dus2dg7ou4zzgmlflglosxm0m0ns8e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|12}}&lt;/noinclude&gt;gheven, ende hy salse wech draghen ende verdoen, datmen daer af niet meer en sal hooren. Doen seyde de vroe-vrou: Ic sal doen dat u belieft ende dien raet sal seer goedt sijn, ende luttel sal men mercken eenich quaet op-stel oft verraetschap.

{{larger|{{sc|Hoe de coninginne baerde ses zonen ende een dochter die elck een silver keten aen hunnen hals brachten.}}}}

{{initiaal|A}}Ls den tijdt vol ghaen was dat Beatris soude baren, zoo dede de valsche vroe-vrouwe met de jonghe kinderkens, alsoo Matabrune ende zy onder haer beyden opghestelt hadden die nochtans door miraculen bewaerdt worden door Godts ghehenghendtheydt&lt;ref&gt;Goedertierenheid&lt;/ref&gt;. Als de vroe-vrouwe ghekomen was, zoo dede zy Matabrune halen die nu al de jonghe honden gereedt hadde om haer verraedtschap te volbrengen, ende doen baerde Beatris t’eenen tijde ses schoone sonen ende een dochter, die aen haren hals brochten elck een silveren keten waer af bethoont werdt de edelheydt der moeder, maer de valsche vrouwen bleven in haer opset om de goede koninghinne ter dood te brenghen, ende als Matabrune sagh de seven kinderen, soo liet sijse wegh draghen met eender kameniere diese daer toe ghebracht had, ende nam seven kleyn honden diese daer toe bereydt&lt;ref&gt;Gereed&lt;/ref&gt; hadt al bebloedt ende leydese onder de coninginne oft sijse ghebaerdt hadde. Ende de vroe-vrou riep met luyder stemmen: Och coningin wat ongeval is u geschiedt? Want ick heb ontfanghen seven stinckende honden die ghy gebaert hebt, ende Matabrune desgelijcx om haer te beschamen seyde oock: doe wech dit schandelijc stuc, ende doet de honden op’t veld graven, ende elck houde dit ongeval heymelijck op dat de coninck in sijn eere blijve. Beatris was soo sieck&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2dus2dg7ou4zzgmlflglosxm0m0ns8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85943</id>
    <revision>
      <id>220481</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'van den swaren arbeydt, datse op de verradery die haer gedaen was niet en dacht. Ende alsse tot haer selven comen was, so seyde Matabrune: o ongevallich wijf, siet hier de  [TODO: Afbeelding]  vroe-vrouwe die van u lichaem ontfangen heeft seven honden, die ick wech hebbe doen draghen, om te bedecken de groote beestelijcke sonde, daerom segghet nu ende belijdt hier de waerheyt ende segt ons oft ghy eenighe conversatie oft gemeensch…</comment>
      <origin>220481</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="q6a8d9jfszbpu9lxya5zvholvxadlt8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|13}}&lt;/noinclude&gt;van den swaren arbeydt, datse op de verradery die haer gedaen was niet en dacht. Ende alsse tot haer selven comen was, so seyde Matabrune: o ongevallich wijf, siet hier de

[TODO: Afbeelding]

vroe-vrouwe die van u lichaem ontfangen heeft seven honden, die ick wech hebbe doen draghen, om te bedecken de groote beestelijcke sonde, daerom segghet nu ende belijdt hier de waerheyt ende segt ons oft ghy eenighe conversatie oft gemeenschap hebt ghehadt met eenighen hond daer af die komen zijn, ende wy sullen u sake verberghen. Als de coninginne dit hoorde, was sy seer bedruckt, soo datse in onmacht meende te komen van rouwen: Ende als sy een littel&lt;ref&gt;Weinig&lt;/ref&gt; bekomen was badtse dat sy haer toch toonen wilden, dat sy seyden, dat uyt haeren lichaem komen was. Terstont werden haer ghetoont seven kleyn honden, waeromme de koninginne seer weende, ende sloegh voor haer herte, ende badt ghenade vander misdaedt die sy niet ghedaen en hadde.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q6a8d9jfszbpu9lxya5zvholvxadlt8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220524</id>
      <parentid>220481</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220524</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1005" sha1="284wkg68fdyozxrmn833vivv09kylxr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|13}}&lt;/noinclude&gt;van den swaren arbeydt, datse op de verradery die haer gedaen was niet en dacht. Ende alsse tot haer selven comen was, so seyde Matabrune: o ongevallich wijf, siet hier de

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 23 crop).jpg|center|450px]]

vroe-vrouwe die van u lichaem ontfangen heeft seven honden, die ick wech hebbe doen draghen, om te bedecken de groote beestelijcke sonde, daerom segghet nu ende belijdt hier de waerheyt ende segt ons oft ghy eenighe conversatie oft gemeenschap hebt ghehadt met eenighen hond daer af die komen zijn, ende wy sullen u sake verberghen. Als de coninginne dit hoorde, was sy seer bedruckt, soo datse in onmacht meende te komen van rouwen: Ende als sy een littel&lt;ref&gt;Weinig&lt;/ref&gt; bekomen was badtse dat sy haer toch toonen wilden, dat sy seyden, dat uyt haeren lichaem komen was. Terstont werden haer ghetoont seven kleyn honden, waeromme de koninginne seer weende, ende sloegh voor haer herte, ende badt ghenade vander misdaedt die sy niet ghedaen en hadde.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>284wkg68fdyozxrmn833vivv09kylxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85944</id>
    <revision>
      <id>220482</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'Maer Matabrune sprac nochtans haer altijt spijtich toe, segghende: Ghy onghevallich wijf, men soude u met recht verbernen&lt;ref&gt;Verbranden&lt;/ref&gt; om dat ghy ontfanghen hebt van eenen hondt. Beatris seyde, Moeder noyt en peysde ick dit, noch ten is ooc niet gheschiedt, daerom en doet my niet meer ongeneuchten aen dan ick en hebbe, maer Godt heb lof die ’t al regeere, want hy heeft wel macht my ende andere menschen in beesten te verkee…</comment>
      <origin>220482</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="rtdlre0fle6je13ijefwldblkcp8nxd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|14}}&lt;/noinclude&gt;Maer Matabrune sprac nochtans haer altijt spijtich toe, segghende: Ghy onghevallich wijf, men soude u met recht verbernen&lt;ref&gt;Verbranden&lt;/ref&gt; om dat ghy ontfanghen hebt van eenen hondt. Beatris seyde, Moeder noyt en peysde ick dit, noch ten is ooc niet gheschiedt, daerom en doet my niet meer ongeneuchten aen dan ick en hebbe, maer Godt heb lof die ’t al regeere, want hy heeft wel macht my ende andere menschen in beesten te verkeeren, ende dat hem belieft moet ons believen. Doen ginc Matabrune van daer, daer de vroe-vrouwe wilde haer vertroosten met geveynsder herten, ende geveynsde woorden ende seyde: en bedroeft u niet te seer dat u daer gheen arger af en kome, want de coninck en sal daer niet af weten, ende men salt soo heymelijck houden datter gheen schande af komen en sal. Beatris seyde: Nimmermeer en sal de coninck geneuchte in my hebben, ende en salt my nimmermeer vergeven, maer sal my laten dooden. Ende wildet hem believen dat hy my liet leven in eenich klooster om Godt te dienen [in] penitentie, ick soude penitentie doen, ende ick soude Godt bidden om te versachten sijn gramschap die ick sie dat op my is. Hierom bidde ick ootmoedelijcken dat gy voor my wilt bidden om gratie te krijghen van den coninck. Aldus kreegh Beatris druck ende droefheydt aen alle zijden.

{{larger|{{sc|Hoe Marcus de seven kinderen in een bosch droegh ende lietse daer ligghen op sijnen mantel, ende [hoese] de heremijt Hellas vondt.}}}}

{{initiaal|N}}Ae dat de valsche vrouwe haer verraedtschap hadde volbracht alsoodt voor-seydt is, soo riepse haren dienaer Marcus ende seyde: Mijn vrint gy moet my eenen dienst doen, ende oock moet gyt heymelijck houden op u lijf&lt;ref&gt;Op verbeurte van uw leven&lt;/ref&gt;,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rtdlre0fle6je13ijefwldblkcp8nxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220525</id>
      <parentid>220482</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="abw4fdu1ceha0nnb27dfuw5fz6ajvga" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|14}}&lt;/noinclude&gt;Maer Matabrune sprac nochtans haer altijt spijtich toe, segghende: Ghy onghevallich wijf, men soude u met recht verbernen&lt;ref&gt;Verbranden&lt;/ref&gt; om dat ghy ontfanghen hebt van eenen hondt. Beatris seyde, Moeder noyt en peysde ick dit, noch ten is ooc niet gheschiedt, daerom en doet my niet meer ongeneuchten aen dan ick en hebbe, maer Godt heb lof die ’t al regeere, want hy heeft wel macht my ende andere menschen in beesten te verkeeren, ende dat hem belieft moet ons believen. Doen ginc Matabrune van daer, daer de vroe-vrouwe wilde haer vertroosten met geveynsder herten, ende geveynsde woorden ende seyde: en bedroeft u niet te seer dat u daer gheen arger af en kome, want de coninck en sal daer niet af weten, ende men salt soo heymelijck houden datter gheen schande af komen en sal. Beatris seyde: Nimmermeer en sal de coninck geneuchte in my hebben, ende en salt my nimmermeer vergeven, maer sal my laten dooden. Ende wildet hem believen dat hy my liet leven in eenich klooster om Godt te dienen [in] penitentie, ick soude penitentie doen, ende ick soude Godt bidden om te versachten sijn gramschap die ick sie dat op my is. Hierom bidde ick ootmoedelijcken dat gy voor my wilt bidden om gratie te krijghen van den coninck. Aldus kreegh Beatris druck ende droefheydt aen alle zijden.

{{larger|{{sc|Hoe Marcus de seven kinderen in een bosch droegh ende lietse daer ligghen op sijnen mantel, ende [hoese] de heremijt Helias vondt.}}}}

{{initiaal|N}}Ae dat de valsche vrouwe haer verraedtschap hadde volbracht alsoodt voor-seydt is, soo riepse haren dienaer Marcus ende seyde: Mijn vrint gy moet my eenen dienst doen, ende oock moet gyt heymelijck houden op u lijf&lt;ref&gt;Op verbeurte van uw leven&lt;/ref&gt;,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>abw4fdu1ceha0nnb27dfuw5fz6ajvga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridder Metter Swane/Tekst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85945</id>
    <revision>
      <id>220485</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=11 to=94 header=1 /&gt;'</comment>
      <origin>220485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="8y3bf6t95ls8k4ifh2kj7bo0qh1kg6o" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=11 to=94 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>8y3bf6t95ls8k4ifh2kj7bo0qh1kg6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85946</id>
    <revision>
      <id>220487</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'want de koninginne hevet gebaert ses sonen ende een dochter, ende die hebben aen haren hals elck een silveren keten ter werelt bracht, ’twelck my dunct groot wonder namaels te worden, ende is een teecken, dat sy in toecomende tijden mochten worden dieven oft moordenaers, daerom sal ickse doen sterven in haer jonckheydt, op datter geen meerder schande af en kome int eynde. Hierom heb ick haer doen verstaen datse heeft gebaert seven…</comment>
      <origin>220487</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1656" sha1="60n8kecvte9k85yn7nqu2jfxitklm7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|15}}&lt;/noinclude&gt;want de koninginne hevet gebaert ses sonen ende een dochter, ende die hebben aen haren hals elck een silveren keten ter werelt bracht, ’twelck my dunct groot wonder namaels te worden, ende is een teecken, dat sy in toecomende tijden mochten worden dieven oft moordenaers, daerom sal ickse doen sterven in haer jonckheydt, op datter geen meerder schande af en kome int eynde. Hierom heb ick haer doen verstaen datse heeft gebaert seven honden die hebbe ick doen dooden: Dus neemt dese seven kinderen op mijnen last en gaetse dooden, soo datmen daer niet meer af en verneme. Doen seyde Marcus: Vrouwe ick sal u begheerte doen ende van dese kinderen en sal gheenen last meer komen. Ende Marcus is op een peert gheseten, ende hadde de kinderen in zijnen mantel, ende brachtse buyten der stadt in een bosch, ende int midden vanden bosch ginck hy vanden peerde daer hy leyde de kinderen alle seven op zijnen mantel ende als hy sach dat de kinderen so schoon waeren, soo kreech hy medelijden in zijn herte, ende ghedachte dat sy elc een keten ter werelt gebracht hadden, wt haerder moeder lichaem, ende de kinderen begosten alle op hem te lachen, doe dochte hem dat sy van Godt vercoren waren tot eenighe toekomende dinghen, ende hy werd ontfermhertich op hun dat hy hun geen quaed en wilde doen, maer hy bevalse der bermherticheyd Gods, ende seyde.

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|O}} Godt almachtich hoe ben ick beswaert,
In my is vloeyende der compassien&lt;ref&gt;Medelijden&lt;/ref&gt; aert,
Om dees schoon kinderkens jonck van dagen,
Ic bidde Christum die hemel ende aerde verklaert&lt;ref&gt;Verlicht&lt;/ref&gt;,
Dat hy [u] by sijn milde gratie bewaert,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>60n8kecvte9k85yn7nqu2jfxitklm7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220526</id>
      <parentid>220487</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1657" sha1="lcj32qrf8p5bypjnty2r44x1qum6d0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|15}}&lt;/noinclude&gt;want de koninginne hevet gebaert ses sonen ende een dochter, ende die hebben aen haren hals elck een silveren keten ter werelt bracht, ’twelck my dunct groot wonder namaels te worden, ende is een teecken, dat sy in toecomende tijden mochten worden dieven oft moordenaers, daerom sal ickse doen sterven in haer jonckheydt, op datter geen meerder schande af en kome int eynde. Hierom heb ick haer doen verstaen datse heeft gebaert seven honden die hebbe ick doen dooden: Dus neemt dese seven kinderen op mijnen last en gaetse dooden, soo datmen daer niet meer af en verneme. Doen seyde Marcus: Vrouwe ick sal u begheerte doen ende van dese kinderen en sal gheenen last meer komen. Ende Marcus is op een peert gheseten, ende hadde de kinderen in zijnen mantel, ende brachtse buyten der stadt in een bosch, ende int midden vanden bosch ginck hy vanden peerde daer hy leyde de kinderen alle seven op zijnen mantel ende als hy sach dat de kinderen so schoon waeren, soo kreech hy medelijden in zijn herte, ende ghedachte dat sy elc een keten ter werelt gebracht hadden, uit haerder moeder lichaem, ende de kinderen begosten alle op hem te lachen, doe dochte hem dat sy van Godt vercoren waren tot eenighe toekomende dinghen, ende hy werd ontfermhertich op hun dat hy hun geen quaed en wilde doen, maer hy bevalse der bermherticheyd Gods, ende seyde.

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|O}} Godt almachtich hoe ben ick beswaert,
In my is vloeyende der compassien&lt;ref&gt;Medelijden&lt;/ref&gt; aert,
Om dees schoon kinderkens jonck van dagen,
Ic bidde Christum die hemel ende aerde verklaert&lt;ref&gt;Verlicht&lt;/ref&gt;,
Dat hy [u] by sijn milde gratie bewaert,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lcj32qrf8p5bypjnty2r44x1qum6d0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85947</id>
    <revision>
      <id>220488</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=follow| Van toekomende lede ende mishagen, En wil by wonder brenghen in plaghen Alle u vyanden die u meenden te doen sterven, Ende wiltse by justitien ten viere jagen. Aylacen arm kinderkens die vreucht moet derven, Tot dat u God versiet&lt;ref&gt;Helpt&lt;/ref&gt;, het is my hertelijcken leet, Dat ick u moet laten, Godt almachtich weet.  :Al laet ick u schoon kinderkens in deser tijt hier, Godt almachtich sal u beh…</comment>
      <origin>220488</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1368" sha1="cvvygfqhajjcd57vz4pphg9v6c9xn53" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|16}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=follow|
Van toekomende lede ende mishagen,
En wil by wonder brenghen in plaghen
Alle u vyanden die u meenden te doen sterven,
Ende wiltse by justitien ten viere jagen.
Aylacen arm kinderkens die vreucht moet derven,
Tot dat u God versiet&lt;ref&gt;Helpt&lt;/ref&gt;, het is my hertelijcken leet,
Dat ick u moet laten, Godt almachtich weet.

:Al laet ick u schoon kinderkens in deser tijt hier,
Godt almachtich sal u behoeden mede,
Als hy de kinderen dede int blakende vier
Des gloeyende ovens in lijve in lede,
Ende en sal door zijn grondeloose goethede
U niet laten verderven, al laet ick u hier
Godts bermherticheydt neeme u in zijn bestier,
Ende sy na desen u behoeder voort,
Van my en krijchdy nemmermeer dangier&lt;ref&gt;Gevaar&lt;/ref&gt;,
Want doode ick u so doe ic valsche moort,
Compassie doorvloeyt my al zoot behoort,
Al was ic om u te dooden in desen bereet,
Dat ick u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.

:Adieu schoon kinderkens ick en zie u nimmermeer.
Godt verleent u voorspoet, gesonde&lt;ref&gt;Gezondheid&lt;/ref&gt; ende eer
Ende doe in u zijn goedertierenheyt blijcken
Thuyswaert te rijden is best dat ick keere,
Gelaten my oft ick u had gebracht in seere
Maer neen ick, compassie moest boven strijcken.
Och kinders Godt hoede u voor quade pracktijcken,
Der verraders, ende oock sommige beesten,
Die u mochten quetsen in eenige wijcken,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvvygfqhajjcd57vz4pphg9v6c9xn53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220528</id>
      <parentid>220488</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1368" sha1="qup5tukjao1iv4vcnh1mnhpcdi2cv13" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|16}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=follow|
Van toekomende lede ende mishagen,
En wil by wonder brenghen in plaghen
Alle u vyanden die u meenden te doen sterven,
Ende wiltse by justitien ten viere jagen.
Aylacen arm kinderkens die vreucht moet derven,
Tot dat u God versiet&lt;ref&gt;Helpt&lt;/ref&gt;, het is my hertelijcken leet,
Dat ick u moet laten, Godt almachtich weet.

:Al laet ick u schoon kinderkens in deser tijt hier,
Godt almachtich sal u behoeden mede,
Als hy de kinderen dede int blakende vier
Des gloeyende ovens in lijve in lede,
Ende en sal door zijn grondeloose goethede
U niet laten verderven, al laet ick u hier
Godts bermherticheydt neeme u in zijn bestier,
Ende sy na desen u behoeder voort,
Van my en krijchdy nemmermeer dangier&lt;ref&gt;Gevaar&lt;/ref&gt;,
Want doode ick u so doe ic valsche moort,
Compassie doorvloeyt my al zoot behoort,
Al was ic om u te dooden in desen bereet,
Dat ick u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.

:Adieu schoon kinderkens ick en zie u nimmermeer.
Godt verleent u voorspoet, gesonde&lt;ref&gt;Gezondheid&lt;/ref&gt; ende eer
Ende doe in u zijn goedertierenheyt blijcken
Thuyswaert te rijden is best dat ick keere,
Gelaten my oft ick u had gebracht in seere
Maer neen ick, compassie moest boven strijcken.
Och kinders Godt hoede u voor quade pracktijcken,
Der verraders, ende oock sommige beesten,
Die u mochten quetsen in eenige wijcken,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qup5tukjao1iv4vcnh1mnhpcdi2cv13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85948</id>
    <revision>
      <id>220489</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=close| Oft hinder doen by eenige tempeesten: O jonghe bloemkens minnelijcke geesten Die u misdede waer wel van herten wreet, Dat ick u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.  :Princelijcke Godt coninck der seraphinnen, Seynt troost desen kinderkens by uwer minnen, Die troosteloos zijn hier vanden heuren ghescheyden, Doet hen by uwer gratie hulpe gewinnen, Datse tuwen love noch wonder beginnen, Wonde…</comment>
      <origin>220489</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1539" sha1="o3plb8i4y0iwbkat5kw8etys48yut9k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|17}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
Oft hinder doen by eenige tempeesten:
O jonghe bloemkens minnelijcke geesten
Die u misdede waer wel van herten wreet,
Dat ick u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.

:Princelijcke Godt coninck der seraphinnen,
Seynt troost desen kinderkens by uwer minnen,
Die troosteloos zijn hier vanden heuren ghescheyden,
Doet hen by uwer gratie hulpe gewinnen,
Datse tuwen love noch wonder beginnen,
Wonderlijc is hier ghebeurt gheweest int beleyen,
Wonder tuyghen mijn zinnen zalder wtspreyen,
Dus klaech ic u wt compassien in liefden heet
Dat ic u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.
}}

Aldus nam Marcus de seven kinderen dien hy al omhelsde, ende kuste aen hun wancxkens seer weenende, ende is weder gekeert nae Lillefoort, daer hem Matabrune teghen quam ende vraechde hem segghende: O mijn vrient Marcus hebdy mijnen wille volbracht alsoo ick u bevolen hadde? zo sal ic u bestellen als mijn sone Oriant komen is, dat hy zijn wijf ooc sal doen dooden, dan sal ick blijde zijn ende mijn leet sal ghewroken zijn. Doen scheyden Matabrune van Marcus daer ick af swijghen sal, om weder te spreeken vande vij. kleyn kinderkens die int bosch laghen jammerlijck weenende van hongher. Maer by der gratie Gods quam daer een heremijt Helias gheheeten die in dat bosch woonde. Ende als hy nu dese seven kleyn kinderen vandt alleen weenende van honger, nam hyse ende bewantse&lt;ref&gt;Wond ze&lt;/ref&gt; inden mantel, ende brachtse in zijn kluyse, daer hijse verwarmt en gespijst heeft nae zijnder macht.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o3plb8i4y0iwbkat5kw8etys48yut9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220530</id>
      <parentid>220489</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1549" sha1="t9po29di5niul4ypa2dp9tj8jz0vvcr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|17}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
Oft hinder doen by eenige tempeesten:
O jonghe bloemkens minnelijcke geesten
Die u misdede waer wel van herten wreet,
Dat ick u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.

:Princelijcke Godt coninck der seraphinnen,
Seynt troost desen kinderkens by uwer minnen,
Die troosteloos zijn hier vanden heuren ghescheyden,
Doet hen by uwer gratie hulpe gewinnen,
Datse tuwen love noch wonder beginnen,
Wonderlijc is hier ghebeurt gheweest int beleyen,
Wonder tuyghen mijn zinnen zalder wtspreyen,
Dus klaech ic u wt compassien in liefden heet
Dat ic u hier moet laten dat is my leedt, Godt weet.
}}

Aldus nam Marcus de seven kinderen dien hy al omhelsde, ende kuste aen hun wancxkens seer weenende, ende is weder gekeert nae Lillefoort, daer hem Matabrune teghen quam ende vraechde hem segghende: O mijn vrient Marcus hebdy mijnen wille volbracht alsoo ick u bevolen hadde? zo sal ic u bestellen als mijn sone Oriant komen is, dat hy zijn wijf ooc sal doen dooden, dan sal ick blijde zijn ende mijn leet sal ghewroken zijn. Doen scheyden Matabrune van Marcus daer ick af swijghen sal, om weder te spreeken vande {{SIC|vij.|7}} kleyn kinderkens die int bosch laghen jammerlijck weenende van hongher. Maer by der gratie Gods quam daer een heremijt Helias gheheeten die in dat bosch woonde. Ende als hy nu dese seven kleyn kinderen vandt alleen weenende van honger, nam hyse ende bewantse&lt;ref&gt;Wond ze&lt;/ref&gt; inden mantel, ende brachtse in zijn kluyse, daer hijse verwarmt en gespijst heeft nae zijnder macht.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t9po29di5niul4ypa2dp9tj8jz0vvcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/185</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85949</id>
    <revision>
      <id>220492</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|V. Aanteekeningen betreffende den herdruk.}}}}}}   {{lijn|5em}}  Aan den herdruk ligt ten grondslag de uitgave Amsterdam, 1651 (D), naar het exemplaar der Kon. Bibliotheek te ’s-Gravenhage. Bovendien is het fragment van den oudsten druk (A), bewaard in de Universiteits-Bibliotheek te Gent, afgedrukt (blz. 87—93) en het Historielied in de uitgave van 1710, eigendom van Dr. P. Leendertz jr., vroeger te…</comment>
      <origin>220492</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="foz1ss5d803oz3x6dp9i5sgaaf6mt8f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|V. Aanteekeningen betreffende den herdruk.}}}}}}


{{lijn|5em}}

Aan den herdruk ligt ten grondslag de uitgave Amsterdam, 1651 (D), naar het exemplaar der Kon. Bibliotheek te ’s-Gravenhage. Bovendien is het fragment van den oudsten druk (A), bewaard in de Universiteits-Bibliotheek te Gent, afgedrukt (blz. 87—93) en het Historielied in de uitgave van 1710, eigendom van Dr. P. Leendertz jr., vroeger te Amsterdam, thans te ’s-Gravenhage (blz. 97—121).

Bij den herdruk is het origineel zoo getrouw mogelijk gevolgd; dezelfde regelen zijn toegepast als in n{{sup|o}}. I dezer volksboeken (zie ald., blz. 89). De luttele invoegingen zijn tusschen vierkante haakjes geplaatst; enkele woorden worden aan den voet der bladzijden verklaard. Lang niet altijd zijn de hoofdletters overgenomen; terwijl het oorspronkelijke b.v. gewoonlijk heeft: Koning, Bisschop, Prologe, Vader, Enghel, Hemel, Goddelijck, enz. vindt men hier: koning, bisschop enz. Naast den vorm Helias heeft het volksboek herhaaldelijk: Elias, Eelias en zelfs Hilias. In deze uitgave is alles genormaliseerd tot Helias.

De houtsnede van het oudste fragment (blz. 92) en het titelblad van het Historielied (blz. 97) zijn aan de origineelen ontleend. Van de acht houtsneden in den herdruk D komen alleen die op het titelblad (blz.) 1 en de spelende kinderen op blz. 26 in de uitgave van 1651 voor; de overige zijn uit andere boeken bijeengebracht.

Houtsnede blz. 4 (ontmoeting bij fontein): de herkomst niet door Dr. Boekenoogen opgeteekend en niet gevonden.

Houtsnede blz. 13 (kraambed) uit: Een schoone ende wonderlijcke&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>foz1ss5d803oz3x6dp9i5sgaaf6mt8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220549</id>
      <parentid>220492</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="po6gn45uw6pgxa44q5ue9mgzhxf9wr7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|V. Aanteekeningen betreffende den herdruk.}}}}}}


{{lijn|5em}}

Aan den herdruk ligt ten grondslag de uitgave Amsterdam, 1651 (D), naar het exemplaar der Kon. Bibliotheek te ’s-Gravenhage. Bovendien is het fragment van den oudsten druk (A), bewaard in de Universiteits-Bibliotheek te Gent, afgedrukt (blz. 87—93) en het Historielied in de uitgave van 1710, eigendom van Dr. P. Leendertz jr., vroeger te Amsterdam, thans te ’s-Gravenhage (blz. 97—121).

Bij den herdruk is het origineel zoo getrouw mogelijk gevolgd; dezelfde regelen zijn toegepast als in n{{sup|o}}. I dezer volksboeken (zie ald., blz. 89). De luttele invoegingen zijn tusschen vierkante haakjes geplaatst; enkele woorden worden aan den voet der bladzijden verklaard. Lang niet altijd zijn de hoofdletters overgenomen; terwijl het oorspronkelijke b.v. gewoonlijk heeft: Koning, Bisschop, Prologe, Vader, Enghel, Hemel, Goddelijck, enz. vindt men hier: koning, bisschop enz. Naast den vorm Helias heeft het volksboek herhaaldelijk: Elias, Eelias en zelfs Hilias. In deze uitgave is alles genormaliseerd tot Helias.

De houtsnede van het oudste fragment (blz. 92) en het titelblad van het Historielied (blz. 97) zijn aan de origineelen ontleend. Van de acht houtsneden in den herdruk D komen alleen die op het titelblad (blz.) 1 en de spelende kinderen op blz. 26 in de uitgave van 1651 voor; de overige zijn uit andere boeken bijeengebracht.

Houtsnede blz. 4 (ontmoeting bij fontein): de herkomst niet door Dr. Boekenoogen opgeteekend en niet gevonden.

Houtsnede blz. 13 (kraambed) uit: Een schoone ende wonderlijcke&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>po6gn45uw6pgxa44q5ue9mgzhxf9wr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85950</id>
    <revision>
      <id>220494</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'historie van de verduldighe Helena van Constantinopolen. Amsterdam, Broer Jansz. 1640, fol. A 5 verso.  Houtsnede blz. 18 (zoogende geit) en blz. 64 (ridder in bootje met zwaan) uit de uitgave Antwerpen, P.J. Reymers, z.j. (I), respectievelijk op blz. 7 en 22.  Houtsnede blz. 29 (zes van de kinderen in zwanen veranderd): de herkomst niet door Dr. Boekenoogen opgeteekend en niet gevonden. De ed. 1647 (C*) geeft op blz. 12 dezelfde…</comment>
      <origin>220494</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1991" sha1="88tooltow43m01lqdg91avlny7qj66g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|176}}&lt;/noinclude&gt;historie van de verduldighe Helena van Constantinopolen. Amsterdam, Broer Jansz. 1640, fol. A 5 verso.

Houtsnede blz. 18 (zoogende geit) en blz. 64 (ridder in bootje met zwaan) uit de uitgave Antwerpen, P.J. Reymers, z.j. (I), respectievelijk op blz. 7 en 22.

Houtsnede blz. 29 (zes van de kinderen in zwanen veranderd): de herkomst niet door Dr. Boekenoogen opgeteekend en niet gevonden. De ed. 1647 (C*) geeft op blz. 12 dezelfde voorstelling (zie hierboven, blz. 148).

Houtsnede blz. 18 (twee kampende ridders) uit: Een schoon historie van Turias ende Floreta. Antwerpen, Wed{{sup|e}}. Jac. van Liesveldt, 1554 (in herdruk Ned. Volksboeken VIII, op blz. 28).

{{c|{{hoofdletters|Lezingen van het volksboek die in den tekst zijn gewijzigd.}}}}

{{c|(Het eerste cijfer wijst de bladzijde, het tweede den regel aan).}}

3, 5 Coninrijc — 5, 19 door blaeckt — 5, 20 wel gedane — 6, 1 bevane — 6, 2 neme — 8, 11 Orient — 8, 12 leef — 9, 15 werse — 9, 17 sach — 12, 13 al te — 14, 17 in een eenich — 15, 21 alle om hem — 15, 27 compassen — 15, 28 des — 16, 9 behoede — 19, 17 des — 20, 1 om vreemt — 21, 9 hoe ick? — 25, 9 hayr — 25, 13—14 beschulden — 25, 18 uyt ghesprooken — 25, 31 over seyde — 27, 16 trowen — 27, 21 op ghevoedt — 27, 23 op gehouden — 30, 22—23 ''omgewisseld'' — 31, 28 ses Keten — 35, 6 altijt al — 36, 18 Susters — 38, 18 verbryden — 38, 28 teeten... Swaen — 39, 7 groetse — 41, 30 zeijde — 43, 22 sijne — 47, 3 eijnde — 48, 23 couse — 49, 8 sinnen — 49, 20 Machares — 49, 27 de — 51, 6 als — 51, 23 maecken — 53, 1 leefde — 53, 12 waerlijck — 54, 5 leden — 56, 22 gheeftse — 57, 24 suldt — 58, 10 gyt my — 59, 11 Deuchdelijck — 59, 20 Koninclijcke — 59, 25 reysen — 61, 9 Suster broedere — 61, 25 gebenedijde — 62, 8 vander riviere — 63, 30—31 weder seggen — 65, 7—9 doe vertelde sy haerder Dochter komen, doe vertelde sy haerder Dochter eenen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>88tooltow43m01lqdg91avlny7qj66g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220557</id>
      <parentid>220494</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1991" sha1="dpgwutenk1m446cfp8uz2khfne6szkn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|176}}&lt;/noinclude&gt;historie van de verduldighe Helena van Constantinopolen. Amsterdam, Broer Jansz. 1640, fol. A 5 verso.

Houtsnede blz. 18 (zoogende geit) en blz. 64 (ridder in bootje met zwaan) uit de uitgave Antwerpen, P.J. Reymers, z.j. (I), respectievelijk op blz. 7 en 22.

Houtsnede blz. 29 (zes van de kinderen in zwanen veranderd): de herkomst niet door Dr. Boekenoogen opgeteekend en niet gevonden. De ed. 1647 (C*) geeft op blz. 12 dezelfde voorstelling (zie hierboven, blz. 148).

Houtsnede blz. 18 (twee kampende ridders) uit: Een schoon historie van Turias ende Floreta. Antwerpen, Wed{{sup|e}}. Jac. van Liesveldt, 1554 (in herdruk Ned. Volksboeken VIII, op blz. 28).

{{c|{{hoofdletters|Lezingen van het volksboek die in den tekst zijn gewijzigd.}}}}

{{c|(Het eerste cijfer wijst de bladzijde, het tweede den regel aan).}}

3, 5 Coninrijc — 5, 19 door blaeckt — 5, 20 wel gedane — 6, 1 bevane — 6, 2 neme — 8, 11 Orient — 8, 12 leef — 9, 15 werse — 9, 17 sach — 12, 13 al te — 14, 17 in een eenich — 15, 21 alle om hem — 15, 27 compassen — 15, 28 des — 16, 9 behoede — 19, 17 des — 20, 1 om vreemt — 21, 9 hoe ick? — 25, 9 hayr — 25, 13—14 beschulden — 25, 18 uyt ghesprooken — 25, 31 over seyde — 27, 16 trowen — 27, 21 op ghevoedt — 27, 23 op gehouden — 30, 22—23 ''omgewisseld'' — 31, 28 ses Keten — 35, 6 altijt al — 36, 18 Susters — 38, 18 verbryden — 38, 28 teeten... Swaen — 39, 7 groetse — 41, 30 zeijde — 43, 22 sijne — 47, 3 eijnde — 48, 23 couse — 49, 8 sinnen — 49, 20 Machares — 49, 27 de — 51, 6 als — 51, 23 maecken — 53, 1 leefde — 53, 12 waerlijck — 54, 5 leden — 56, 22 gheeftse — 57, 24 suldt — 58, 10 gyt my — 59, 11 Deuchdelijck — 59, 20 Koninclijcke — 59, 25 reysen — 61, 9 Suster broedere — 61, 25 gebenedijde — 62, 8 vander riviere — 63, 30—31 weder seggen — 65, 7—9 doe vertelde sy haerder Dochter komen, doe vertelde sy haerder Dochter eenen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpgwutenk1m446cfp8uz2khfne6szkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/187</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85951</id>
    <revision>
      <id>220496</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'droom, — 65, 25 kamt — 67, 18, soo edel — 67, 20 landen — 71, 7 wildy en late — 71, 9 wt vercoren — 71, 12 welbesorgen — 72, 3 soo nam — 72, 20 voorsinnigher — 72, 22 grooten — 74, 15 ghedieden — 74, 18 ontbieden — 74, 31 wilde te — 74, 32 hem veranderen — 75, 21 riligieus — 77, 6 vansc — 78, 29 sijne — 79, 6 seydt — 79, 10 alder — 80, 13 beminde — 82, 7 waer teecken — 82, 27 dit hy — 83, 6 Baroenen — 83, 27 harren…'</comment>
      <origin>220496</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="e3n1n5mbjsre1y2mlkn7sq4129f8q3s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|177}}&lt;/noinclude&gt;droom, — 65, 25 kamt — 67, 18, soo edel — 67, 20 landen — 71, 7 wildy en late — 71, 9 wt vercoren — 71, 12 welbesorgen — 72, 3 soo nam — 72, 20 voorsinnigher — 72, 22 grooten — 74, 15 ghedieden — 74, 18 ontbieden — 74, 31 wilde te — 74, 32 hem veranderen — 75, 21 riligieus — 77, 6 vansc — 78, 29 sijne — 79, 6 seydt — 79, 10 alder — 80, 13 beminde — 82, 7 waer teecken — 82, 27 dit hy — 83, 6 Baroenen — 83, 27 harren.

{{c|{{hoofdletters|Enkele drukfouten door Dr. Boekenoogen aangeteekend.}}}}

2, 31 ten bate, lees: een bate (aldus H; F: ten bate) — 10, 30 ten onrechte ingevoegd [ende], lees met E, F en H: daer hy — 14, 9 daer, lees met E, F en H: ende — 15, 4 is een teecken, lees: in een teecken (ten onrechte veranderd) — 54, 23; 57, 13 Mombrant lees: Mambrant (ten onrechte veranderd) — 58, 15 ten onrechte [ick] ingevoegd naar A, ontbreekt in D, E, F, H — 87, 7 mombrant, lees: mambrant — 128, 25 by, lees: bij — 128, 31 Boek en Papierverkoopers, lees: Boek— en Papierverkoopers, — 142, 32 Bijlage II, lees: Bijlage IV (doch zie het Voorbericht).


{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e3n1n5mbjsre1y2mlkn7sq4129f8q3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220550</id>
      <parentid>220496</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="6h2cj7k6t7wq6k2eql83msci0xlnmdv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|177}}&lt;/noinclude&gt;droom, — 65, 25 kamt — 67, 18, soo edel — 67, 20 landen — 71, 7 wildy en late — 71, 9 wt vercoren — 71, 12 welbesorgen — 72, 3 soo nam — 72, 20 voorsinnigher — 72, 22 grooten — 74, 15 ghedieden — 74, 18 ontbieden — 74, 31 wilde te — 74, 32 hem veranderen — 75, 21 riligieus — 77, 6 vansc — 78, 29 sijne — 79, 6 seydt — 79, 10 alder — 80, 13 beminde — 82, 7 waer teecken — 82, 27 dit hy — 83, 6 Baroenen — 83, 27 harren.

{{c|{{asc|Enkele drukfouten door Dr. Boekenoogen aangeteekend.}}}}

2, 31 ten bate, lees: een bate (aldus H; F: ten bate) — 10, 30 ten onrechte ingevoegd [ende], lees met E, F en H: daer hy — 14, 9 daer, lees met E, F en H: ende — 15, 4 is een teecken, lees: in een teecken (ten onrechte veranderd) — 54, 23; 57, 13 Mombrant lees: Mambrant (ten onrechte veranderd) — 58, 15 ten onrechte [ick] ingevoegd naar A, ontbreekt in D, E, F, H — 87, 7 mombrant, lees: mambrant — 128, 25 by, lees: bij — 128, 31 Boek en Papierverkoopers, lees: Boek— en Papierverkoopers, — 142, 32 Bijlage II, lees: Bijlage IV (doch zie het Voorbericht).


{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6h2cj7k6t7wq6k2eql83msci0xlnmdv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220558</id>
      <parentid>220550</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="4saypmbccww8irxwq38v287cg5hsp6l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|177}}&lt;/noinclude&gt;droom, — 65, 25 kamt — 67, 18, soo edel — 67, 20 landen — 71, 7 wildy en late — 71, 9 wt vercoren — 71, 12 welbesorgen — 72, 3 soo nam — 72, 20 voorsinnigher — 72, 22 grooten — 74, 15 ghedieden — 74, 18 ontbieden — 74, 31 wilde te — 74, 32 hem veranderen — 75, 21 riligieus — 77, 6 vansc — 78, 29 sijne — 79, 6 seydt — 79, 10 alder — 80, 13 beminde — 82, 7 waer teecken — 82, 27 dit hy — 83, 6 Baroenen — 83, 27 harren.

{{c|{{asc|Enkele drukfouten door Dr. Boekenoogen aangeteekend.}}}}

2, 31 ten bate, lees: een bate (aldus H; F: ten bate) — 10, 30 ten onrechte ingevoegd [ende], lees met E, F en H: daer hy — 14, 9 daer, lees met E, F en H: ende — 15, 4 is een teecken, lees: in een teecken (ten onrechte veranderd) — 54, 23; 57, 13 Mombrant lees: Mambrant (ten onrechte veranderd) — 58, 15 ten onrechte [ick] ingevoegd naar A, ontbreekt in D, E, F, H — 87, 7 mombrant, lees: mambrant — 128, 25 by, lees: bij — 128, 31 Boek en Papierverkoopers, lees: Boek— en Papierverkoopers, — 142, 32 Bijlage II, lees: Bijlage IV (doch zie het Voorbericht).


{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4saypmbccww8irxwq38v287cg5hsp6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridder Metter Swane/Bijlage V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85952</id>
    <revision>
      <id>220497</id>
      <timestamp>2026-04-27T13:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=185 to=187 header=1 /&gt;'</comment>
      <origin>220497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="atzfu7eu0l8sflm7akg8g51di0e6o0c" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=185 to=187 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>atzfu7eu0l8sflm7akg8g51di0e6o0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Koloniale Raad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85953</id>
    <revision>
      <id>220512</id>
      <timestamp>2026-04-27T14:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="551" sha1="4wzt6b4bsi55kvupucgxpr11apb1t0j" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Koloniale Raad’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Maasbode'', vrijdag 8 mei 1914, Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad.pdf&quot; from=&quot;9&quot; to=&quot;9&quot; fromsection=&quot;kolonialeraad&quot; tosection=&quot;kolonialeraad&quot;/&gt;

[[Categorie:De Maasbode, Jaargang 046, Nummer 13053]]</text>
      <sha1>4wzt6b4bsi55kvupucgxpr11apb1t0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Tuchtschool</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85954</id>
    <revision>
      <id>220513</id>
      <timestamp>2026-04-27T14:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="544" sha1="4bxz260yhjq1xaryvfhe86bos3cm1y3" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Tuchtschool’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Maasbode'', vrijdag 8 mei 1914, Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad.pdf&quot; from=&quot;9&quot; to=&quot;9&quot; fromsection=&quot;tuchtschool&quot; tosection=&quot;tuchtschool&quot;/&gt;

[[Categorie:De Maasbode, Jaargang 046, Nummer 13053]]</text>
      <sha1>4bxz260yhjq1xaryvfhe86bos3cm1y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85955</id>
    <revision>
      <id>220520</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'Gheduerende desen tijd quam de coninck Oriandt weder victorieus vander oorloghen. Als Matabrune vernam dat haer soon quam, ginck sy hem teghen, ende hiet hem wellekome, ende sy begonst te weenen om haer quaedt te volbrengen. Och mijn sone zijt willekome, ende ick verblijde my seer dat ic u sie gesont komen met u volck: Maer anders is mijn hert vol drucx van dat uwen wijve misvallen is. De koninck seyde wat isser geschiedt, is mijn…</comment>
      <origin>220520</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="chv77btxb21lyjped1e0ijnjjmdfxj4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|21}}&lt;/noinclude&gt;Gheduerende desen tijd quam de coninck Oriandt weder victorieus vander oorloghen. Als Matabrune vernam dat haer soon quam, ginck sy hem teghen, ende hiet hem wellekome, ende sy begonst te weenen om haer quaedt te volbrengen. Och mijn sone zijt willekome, ende ick verblijde my seer dat ic u sie gesont komen met u volck: Maer anders is mijn hert vol drucx van dat uwen wijve misvallen is. De koninck seyde wat isser geschiedt, is mijn vrouwe doodt of hoe ist? Zy seyde neen, maer ’tis schandelijcker, soo dat ickt niet en derre&lt;ref&gt;Durf&lt;/ref&gt; vertrecken&lt;ref&gt;Vertellen&lt;/ref&gt; om de leelijckheyt, ende ’tis my liever dattet u een ander segghe: Want al u dienaers wetent wel. Doen zeyde de koninck, ick heb liever dat gijt my seght dan een ander. Doen seyde de moeder, ick meende dat u wijf van u kindt ontfangen hadt, maer sy hadt ontfangen van eenen hondt dat schandelijck is, hier is de vroe-vrouwe die van haer ontfanghen heeft seven kleyn honden, die ick hebbe doen weg worpen, op datmender niet meer af weten en soude, hierom soudt gijse met recht doen dooden ende verbernen. Ende daer was de vroe-vrouwe by Matabrune om haer logen te stercken. Als de coninc dit hoorde kreeg hy grooten druck ende vraeghde waer zijn wijf was? Matabrune seyde dat sy besloten was in haer kamer, ende sy en derf van schaemte niet uyt komen. Doen ginck de coninc met eenen ridder inde kamer daer hy hem deerlijck hadde&lt;ref&gt;Hield&lt;/ref&gt;, seggende: Aylacen wat grooter druck is my toekomen, heeft mijn vrouwe seven honden, ’tis veel den beesten. Die ic meende te zijn de eere, ende schoonheyt der vrouwen heeft my verraden, ende by haer ben ic onteert, ter quader uren ben ick gheboren, waerom en lied my Godt niet verslaen van mijn vyanden, God wilt my helpen. Aylacen wie dat my radet, ick en begeer by haer&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>chv77btxb21lyjped1e0ijnjjmdfxj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220540</id>
      <parentid>220520</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="8vjoqgx3fnxw82roicxkd1qb8pzo0o7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|21}}&lt;/noinclude&gt;Gheduerende desen tijd quam de coninck Oriandt weder victorieus vander oorloghen. Als Matabrune vernam dat haer soon quam, ginck sy hem teghen, ende hiet hem wellekome, ende sy begonst te weenen om haer quaedt te volbrengen. Och mijn sone zijt willekome, ende ick verblijde my seer dat ic u sie gesont komen met u volck: Maer anders is mijn hert vol drucx van dat uwen wijve misvallen is. De koninck seyde wat isser geschiedt, is mijn vrouwe doodt of hoe ist? Zy seyde neen, maer ’tis schandelijcker, soo dat ickt niet en derre&lt;ref&gt;Durf&lt;/ref&gt; vertrecken&lt;ref&gt;Vertellen&lt;/ref&gt; om de leelijckheyt, ende ’tis my liever dattet u een ander segghe: Want al u dienaers wetent wel. Doen zeyde de koninck, ick heb liever dat gijt my seght dan een ander. Doen seyde de moeder, ick meende dat u wijf van u kindt ontfangen hadt, maer sy hadt ontfangen van eenen hondt dat schandelijck is, hier is de vroe-vrouwe die van haer ontfanghen heeft seven kleyn honden, die ick hebbe doen weg worpen, op datmender niet meer af weten en soude, hierom soudt gijse met recht doen dooden ende verbernen. Ende daer was de vroe-vrouwe by Matabrune om haer logen te stercken. Als de coninc dit hoorde kreeg hy grooten druck ende vraeghde waer zijn wijf was? Matabrune seyde dat sy besloten was in haer kamer, ende sy en derf van schaemte niet uyt komen. Doen ginck de coninc met eenen ridder inde kamer daer hy hem deerlijck hadde&lt;ref&gt;Hield&lt;/ref&gt;, seggende: Aylacen wat grooter druck is my toekomen, heeft mijn vrouwe seven honden, ’tis veel den beesten. Die ic meende te zijn de eere, ende schoonheyt der vrouwen heeft my verraden, ende by haer ben ic onteert, ter quader uren ben ick gheboren, waerom en lied my Godt niet verslaen van mijn vyanden, God wilt my helpen. Aylacen wie dat my radet, ick en begeer by haer&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8vjoqgx3fnxw82roicxkd1qb8pzo0o7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85956</id>
    <revision>
      <id>220521</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{larger|{{sc|Hoe de seven kleyn kinderkens worden ghevoedt by miraculen van eender witte gheyten gesonden van God.}}}}  [TODO: Afbeelding]  {{initiaal|A}}Ls de heremijt dese seven kinderkens gespijst, ende verwarmt hadde nae zijn macht, niet weetende wiense toebehooren, zoo bad hy Godt ootmoedelijck seggende:  {{Gedicht|start=open|end=follow| {{initiaal|O}} Godt almachtig gebenedijt, Die een bekender&lt;ref&gt;Kenner&lt;/ref&gt; van allen zi…</comment>
      <origin>220521</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="486" sha1="8qju87gpx2xucts60dgncw0wv6gtu7g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|18}}&lt;/noinclude&gt;{{larger|{{sc|Hoe de seven kleyn kinderkens worden ghevoedt by miraculen van eender witte gheyten gesonden van God.}}}}

[TODO: Afbeelding]

{{initiaal|A}}Ls de heremijt dese seven kinderkens gespijst, ende verwarmt hadde nae zijn macht, niet weetende wiense toebehooren, zoo bad hy Godt ootmoedelijck seggende:

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|O}} Godt almachtig gebenedijt,
Die een bekender&lt;ref&gt;Kenner&lt;/ref&gt; van allen zijt,
Ende talder tijt een beschermer mede,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qju87gpx2xucts60dgncw0wv6gtu7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220533</id>
      <parentid>220521</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220533</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="jnh35mawnhpxuh97vtpb92ezwb6fiqr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|18}}&lt;/noinclude&gt;{{larger|{{sc|Hoe de seven kleyn kinderkens worden ghevoedt by miraculen van eender witte gheyten gesonden van God.}}}}

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 28 crop).jpg|center|450px]]

{{initiaal|A}}Ls de heremijt dese seven kinderkens gespijst, ende verwarmt hadde nae zijn macht, niet weetende wiense toebehooren, zoo bad hy Godt ootmoedelijck seggende:

{{Gedicht|start=open|end=follow|
{{initiaal|O}} Godt almachtig gebenedijt,
Die een bekender&lt;ref&gt;Kenner&lt;/ref&gt; van allen zijt,
Ende talder tijt een beschermer mede,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jnh35mawnhpxuh97vtpb92ezwb6fiqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85957</id>
    <revision>
      <id>220522</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=follow| Van allen gheschapen dingen ter weerelt wijt, Int eerste bekrijt, door Moyses bede&lt;ref&gt;De tekst is bedorven; er zijn twee halve regels uitgevallen. Lees misschien: Die gesonden hebt int cerste bekrijt,&lt;/ref&gt;, Tmanna inder woestijnen by waerhede, Om den kinderen van Israel voetsel te geven, Deur u ontfermen sendet voetsele ende vrede Op dat dese jonge kinderkens behouden tleven, En datse hier nama…</comment>
      <origin>220522</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="ec4q31evue3arem7v050bsvcug2h18p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|19}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=follow|
Van allen gheschapen dingen ter weerelt wijt,
Int eerste bekrijt, door Moyses bede&lt;ref&gt;De tekst is bedorven; er zijn twee halve regels uitgevallen. Lees misschien: Die gesonden hebt int cerste bekrijt,&lt;/ref&gt;,
Tmanna inder woestijnen by waerhede,
Om den kinderen van Israel voetsel te geven,
Deur u ontfermen sendet voetsele ende vrede
Op dat dese jonge kinderkens behouden tleven,
En datse hier namaels (o Heer verheven)
U mogen hertelijck zijn te dienen gewent
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.

:Zo ghy o Godt almachtich bewijsde,
Doen ghy vijf duysendt mannen alleen spijsde,
Dat elck verjolijsde, sonder&lt;ref&gt;Behalve&lt;/ref&gt; kinders en vrouwen,
Met vijf gersten brooden ende twee visschen, daer rijsde
Genoegh te bove, zoo dat elck prijsde,
Dat gepresen mirakel vol trouwen:
Wilt u glorieusheyt hier laten schouwen,
En by gratie voeden dees wichterkens kleene:
Beschermtse almachtich God van rouwen
Die niemant oyt en liet in eenigen weene,
Die in u betrouwen: my deert alleene
Dinnocentie der bloemkens, behoetse ongeschent,
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.

:Die de kinderen van Israel voor Pharao behoede,
Ende Daniel inde kuyl der leeuwen voede,
Diet klaer bevroede, wilt niet laten bederven
De seven kleyn kinderkens, welck ick vermoede,
Die ick naeckt hebbe gevonden in grooten onspoede,
Die als de verwoede by nae van honger sterven,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ec4q31evue3arem7v050bsvcug2h18p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220535</id>
      <parentid>220522</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220535</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="qfmueurbiu9sxp0e4m1jxbl396k1a8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|19}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=follow|
Van allen gheschapen dingen ter weerelt wijt,
Int eerste bekrijt, door Moyses bede&lt;ref&gt;De tekst is bedorven; er zijn twee halve regels uitgevallen. Lees misschien: Die gesonden hebt int eerste bekrijt,&lt;/ref&gt;,
Tmanna inder woestijnen by waerhede,
Om den kinderen van Israel voetsel te geven,
Deur u ontfermen sendet voetsele ende vrede
Op dat dese jonge kinderkens behouden tleven,
En datse hier namaels (o Heer verheven)
U mogen hertelijck zijn te dienen gewent
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.

:Zo ghy o Godt almachtich bewijsde,
Doen ghy vijf duysendt mannen alleen spijsde,
Dat elck verjolijsde, sonder&lt;ref&gt;Behalve&lt;/ref&gt; kinders en vrouwen,
Met vijf gersten brooden ende twee visschen, daer rijsde
Genoegh te bove, zoo dat elck prijsde,
Dat gepresen mirakel vol trouwen:
Wilt u glorieusheyt hier laten schouwen,
En by gratie voeden dees wichterkens kleene:
Beschermtse almachtich God van rouwen
Die niemant oyt en liet in eenigen weene,
Die in u betrouwen: my deert alleene
Dinnocentie der bloemkens, behoetse ongeschent,
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.

:Die de kinderen van Israel voor Pharao behoede,
Ende Daniel inde kuyl der leeuwen voede,
Diet klaer bevroede, wilt niet laten bederven
De seven kleyn kinderkens, welck ick vermoede,
Die ick naeckt hebbe gevonden in grooten onspoede,
Die als de verwoede by nae van honger sterven,
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfmueurbiu9sxp0e4m1jxbl396k1a8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85958</id>
    <revision>
      <id>220523</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Gedicht|start=follow|end=close| In dit wilde foreest&lt;ref&gt;Woud&lt;/ref&gt; ontvreemt hunder erven, Nochtans schijnense van edelder generatien, Twort (hoop ick) [t’] uwer eeren ende svyants&lt;ref&gt;Des duivels&lt;/ref&gt; deurkerven, Dusdanich dinck geschiet zelden, ten zy by gratien Uwer goddelijcker goetheyt tot elcker spatien, Aldus almachtich God u gratie neder sent, Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.  :O Vader, Zone, Heylighe Geest,…</comment>
      <origin>220523</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="37w5k5qi1otq3qiziw9b4xt6yw7nfkw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|20}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
In dit wilde foreest&lt;ref&gt;Woud&lt;/ref&gt; ontvreemt hunder erven,
Nochtans schijnense van edelder generatien,
Twort (hoop ick) [t’] uwer eeren ende svyants&lt;ref&gt;Des duivels&lt;/ref&gt; deurkerven,
Dusdanich dinck geschiet zelden, ten zy by gratien
Uwer goddelijcker goetheyt tot elcker spatien,
Aldus almachtich God u gratie neder sent,
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.

:O Vader, Zone, Heylighe Geest, prince der glorien,
Dry persoonen, een Godt in glorien,
Behoedt dees vij. kinderkens hemels regent,
Op datse u o suyver ciborie,
Soo dienen datse raken ter consistorie
Des hemels by u verdiensten excellent,
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.
}}

Dat gebedt wert van Godt verhoort want by miraeckel quam in de kluyse een witte gheyte, haer keerende totten kinderkens met hare mammen, ende soochse soo natuerlijck als een voester. Doen bekende de heremijdt datse van Godt ghesonden was, om de kinderkens op te brengen&lt;ref&gt;Groot te brengen&lt;/ref&gt;, waer af hy Godt danckte, ende dagelijcks sogen de kinderkens de witte geyte, ende dan ginckse ten bosch om voedsele. Dit duerde soo langhe datse groot werden ende de geyte volgden int bosch. Ende als sy komen waren tot kinderlijcke kennisse, soo maeckte hun de heremijt kleyn rocxkens van bladeren, ende van ander dingen dat hy krijgen mochte. Ende soo gingen sy spelen int bosch, ende vergaderden vruchten om te eeten met hunnen broode, ende soo werden sy ghevoet door Gods gratie, ende neersticheyt des heremijten, die hun deylde d’aelmoessen diemen hem gaf.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>37w5k5qi1otq3qiziw9b4xt6yw7nfkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220541</id>
      <parentid>220523</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="m8y99629c4xvrzk66thumaiwx2dja1a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|20}}&lt;/noinclude&gt;{{Gedicht|start=follow|end=close|
In dit wilde foreest&lt;ref&gt;Woud&lt;/ref&gt; ontvreemt hunder erven,
Nochtans schijnense van edelder generatien,
Twort (hoop ick) [t’] uwer eeren ende svyants&lt;ref&gt;Des duivels&lt;/ref&gt; deurkerven,
Dusdanich dinck geschiet zelden, ten zy by gratien
Uwer goddelijcker goetheyt tot elcker spatien,
Aldus almachtich God u gratie neder sent,
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.

:O Vader, Zone, Heylighe Geest, prince der glorien,
Dry persoonen, een Godt in glorien,
Behoedt dees vij. kinderkens hemels regent,
Op datse u o suyver ciborie,
Soo dienen datse raken ter consistorie
Des hemels by u verdiensten excellent,
Dat bid ick u Heere, die alle herten kent.
}}

Dat gebedt wert van Godt verhoort want by miraeckel quam in de kluyse een witte gheyte, haer keerende totten kinderkens met hare mammen, ende soochse soo natuerlijck als een voester. Doen bekende de heremijdt datse van Godt ghesonden was, om de kinderkens op te brengen&lt;ref&gt;Groot te brengen&lt;/ref&gt;, waer af hy Godt danckte, ende dagelijcks sogen de kinderkens de witte geyte, ende dan ginckse ten bosch om voedsele. Dit duerde soo langhe datse groot werden ende de geyte volgden int bosch. Ende als sy komen waren tot kinderlijcke kennisse, soo maeckte hun de heremijt kleyn rocxkens van bladeren, ende van ander dingen dat hy krijgen mochte. Ende soo gingen sy spelen int bosch, ende vergaderden vruchten om te eeten met hunnen broode, ende soo werden sy ghevoet door Gods gratie, ende neersticheyt des heremijten, die hun deylde d’aelmoessen diemen hem gaf.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m8y99629c4xvrzk66thumaiwx2dja1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85959</id>
    <revision>
      <id>220527</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|II. Het uit het volksboek getrokken historielied.}}}}}}   {{lijn|5em}}  Verscheidene der meest gelezen volksboeken zijn voor eenige eeuwen tot liederen omgewerkt, en in dien vorm door het volk gezongen. Dat dit ook met de Historie van den Ridder metter Swane is geschied, was tot dusverre onbekend. Aan eene vriendelijke mededeeling van Dr. P. Leendertz Jr. te Amsterdam dank ik deze wetenschap. Het eeni…</comment>
      <origin>220527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="006zcwjhgn86pp4kf6wh97emo3iw2nb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|II. Het uit het volksboek getrokken historielied.}}}}}}


{{lijn|5em}}

Verscheidene der meest gelezen volksboeken zijn voor eenige eeuwen tot liederen omgewerkt, en in dien vorm door het volk gezongen. Dat dit ook met de Historie van den Ridder metter Swane is geschied, was tot dusverre onbekend. Aan eene vriendelijke mededeeling van Dr. P. Leendertz Jr. te Amsterdam dank ik deze wetenschap. Het eenige bewaard gebleven exemplaar van dat Historielied bevindt zich in diens bezit en hij had de bereidwilligheid het mij ter uitgave af te staan.

Evenals de andere tot ons gekomen historieliederen is de Historie van den Ridder met de Swaan uitgegeven als een vliegend blaadje, en derhalve gedrukt op dezelfde wijze als andere liedjes. Het beslaat een half folio-vel, in vieren gevouwen, en heeft dus 8 bladzijden, klein-octavo. Op de eerste bladzijde staat de titel, die nagenoeg gelijk is aan dien der volksboeken. Daaronder vindt men eene houtsnede, een fragment van een oud houtblok (wellicht uit de 16{{sup|de}} eeuw) en voorstellende een ridderschaar, op fantastische dieren gezeten en brandende fakkels zwaaiende, voorafgegaan door een ridder op een draak met een lans in de hand. Daarmede is de bladzijde echter nog niet gevuld; er volgt dus nog een gedeelte van den tekst, namelijk 4 coupletten op 8 regels gedrukt. De tekst is met een zeer kleine Gothische letter gezet, zoodat telkens twee verzen van het lied op één regel konden worden geplaatst. Een gewone bladzijde bevat niet&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>006zcwjhgn86pp4kf6wh97emo3iw2nb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220547</id>
      <parentid>220527</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="advoq46a5qjn3tqjo4oxls6562jemnk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|II. Het uit het volksboek getrokken historielied.}}}}}}


{{lijn|5em}}

Verscheidene der meest gelezen volksboeken zijn voor eenige eeuwen tot liederen omgewerkt, en in dien vorm door het volk gezongen. Dat dit ook met de Historie van den Ridder metter Swane is geschied, was tot dusverre onbekend. Aan eene vriendelijke mededeeling van Dr. P. Leendertz Jr. te Amsterdam dank ik deze wetenschap. Het eenige bewaard gebleven exemplaar van dat Historielied bevindt zich in diens bezit en hij had de bereidwilligheid het mij ter uitgave af te staan.

Evenals de andere tot ons gekomen historieliederen is de Historie van den Ridder met de Swaan uitgegeven als een vliegend blaadje, en derhalve gedrukt op dezelfde wijze als andere liedjes. Het beslaat een half folio-vel, in vieren gevouwen, en heeft dus 8 bladzijden, klein-octavo. Op de eerste bladzijde staat de titel, die nagenoeg gelijk is aan dien der volksboeken. Daaronder vindt men eene houtsnede, een fragment van een oud houtblok (wellicht uit de 16{{sup|de}} eeuw) en voorstellende een ridderschaar, op fantastische dieren gezeten en brandende fakkels zwaaiende, voorafgegaan door een ridder op een draak met een lans in de hand. Daarmede is de bladzijde echter nog niet gevuld; er volgt dus nog een gedeelte van den tekst, namelijk 4 coupletten op 8 regels gedrukt. De tekst is met een zeer kleine Gothische letter gezet, zoodat telkens twee verzen van het lied op één regel konden worden geplaatst. Een gewone bladzijde bevat niet&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>advoq46a5qjn3tqjo4oxls6562jemnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85960</id>
    <revision>
      <id>220529</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'minder dan 50 regels, d. i. 25 coupletten. Natuurlijk is de Historie niet gepagineerd, maar het blaadje draagt de signatuur {{blackletter|A}} — {{blackletter|A}} 3 [{{blackletter|A}} 4].  Het lied is in tweeën verdeeld. Het tweede deel begint op f{{sup|o}} A 3 r{{sup|o}}; er boven staat een zeer klein rond vignetje met een man te paard. Deze verdeeling is echter niet gemaakt om den zanger een rustpunt te geven - deze zal zelf wel…</comment>
      <origin>220529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2276" sha1="92tefp93378etke88kucd3huvzfyzyt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;{{c|95}}&lt;/noinclude&gt;minder dan 50 regels, d. i. 25 coupletten. Natuurlijk is de Historie niet gepagineerd, maar het blaadje draagt de signatuur {{blackletter|A}} — {{blackletter|A}} 3 [{{blackletter|A}} 4].

Het lied is in tweeën verdeeld. Het tweede deel begint op f{{sup|o}} A 3 r{{sup|o}}; er boven staat een zeer klein rond vignetje met een man te paard. Deze verdeeling is echter niet gemaakt om den zanger een rustpunt te geven - deze zal zelf wel reeds eerder rust genomen hebben -, maar ten gerieve van den lezer; gelijk de tekst zelf ons leert. Het lied kon niet als het volksboek in hoofdstukken afgedeeld worden en 152 coupletten is wel wat veel aan één stuk, zelfs om gelezen te worden.

Over de wijze van bewerking van het Historielied behoef ik niet uit te weiden, omdat het hierachter wordt herdrukt. Men zal zien dat de loop van het verhaal vrij uitvoerig wordt weergegeven. Alleen wil ik hier aanteekenen dat in het lied geen melding wordt gemaakt van de nakomelingen van den Zwaanridder en dat zelfs de naam van het hertogdom Bouillon geheel wordt verzwegen. Waarschijnlijk is dit met opzet geschied, omdat de bewerker alleen de hoofdlijnen van het verhaal wilde aangeven.

Taal en vorm wijzen er op dat de bewerking dagteekent uit de 17{{sup|de}} eeuw. Onder den bewaard gebleven afdruk staat: „t’ Amsterdam gedrukt, by Jacob Brouwer, Boekdrukker in de Egelantierstraet, 1710”. Dit is echter stellig wel niet de oudste druk die heeft bestaan, al is het de eenige dien wij kennen.

Zooals aangegeven wordt kan het lied gezongen worden op de stemme: O Heylig Salig Bethlehem. Dit is in de 17{{sup|de}} en 18{{sup|de}} eeuw in Holland een bijzonder geliefde zangwijze geweest, waarop zeer vele geestelijke zoowel als wereldsche liederen zijn gedicht. Het vers zelf, getiteld „Lof van Bethlehem”, is o. a. te vinden in de tot in 1874 herdrukte Enkhuizer „Geestelyke Kers- en Nieuwe-jaers Liedjes”, een liedboekje dat uit de 17{{sup|de}} eeuw dagteekent.

Van de melodie bestaan verschillende varianten. Een daarvan, die ik vond in twee verschillende muziekhandschriften uit de 18{{sup|de}} eeuw, beide uit Noord-Holland afkomstig, en waarvan het dus waarschijnlijk is dat zij de daar het meest verbreide lezing bewaart, laat ik hieronder volgen.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92tefp93378etke88kucd3huvzfyzyt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220548</id>
      <parentid>220529</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2276" sha1="5n9t9k221vx3zcn0mvlypb4ktt2rd4b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|95}}&lt;/noinclude&gt;minder dan 50 regels, d. i. 25 coupletten. Natuurlijk is de Historie niet gepagineerd, maar het blaadje draagt de signatuur {{blackletter|A}} — {{blackletter|A}} 3 [{{blackletter|A}} 4].

Het lied is in tweeën verdeeld. Het tweede deel begint op f{{sup|o}} A 3 r{{sup|o}}; er boven staat een zeer klein rond vignetje met een man te paard. Deze verdeeling is echter niet gemaakt om den zanger een rustpunt te geven - deze zal zelf wel reeds eerder rust genomen hebben -, maar ten gerieve van den lezer; gelijk de tekst zelf ons leert. Het lied kon niet als het volksboek in hoofdstukken afgedeeld worden en 152 coupletten is wel wat veel aan één stuk, zelfs om gelezen te worden.

Over de wijze van bewerking van het Historielied behoef ik niet uit te weiden, omdat het hierachter wordt herdrukt. Men zal zien dat de loop van het verhaal vrij uitvoerig wordt weergegeven. Alleen wil ik hier aanteekenen dat in het lied geen melding wordt gemaakt van de nakomelingen van den Zwaanridder en dat zelfs de naam van het hertogdom Bouillon geheel wordt verzwegen. Waarschijnlijk is dit met opzet geschied, omdat de bewerker alleen de hoofdlijnen van het verhaal wilde aangeven.

Taal en vorm wijzen er op dat de bewerking dagteekent uit de 17{{sup|de}} eeuw. Onder den bewaard gebleven afdruk staat: „t’ Amsterdam gedrukt, by Jacob Brouwer, Boekdrukker in de Egelantierstraet, 1710”. Dit is echter stellig wel niet de oudste druk die heeft bestaan, al is het de eenige dien wij kennen.

Zooals aangegeven wordt kan het lied gezongen worden op de stemme: O Heylig Salig Bethlehem. Dit is in de 17{{sup|de}} en 18{{sup|de}} eeuw in Holland een bijzonder geliefde zangwijze geweest, waarop zeer vele geestelijke zoowel als wereldsche liederen zijn gedicht. Het vers zelf, getiteld „Lof van Bethlehem”, is o. a. te vinden in de tot in 1874 herdrukte Enkhuizer „Geestelyke Kers- en Nieuwe-jaers Liedjes”, een liedboekje dat uit de 17{{sup|de}} eeuw dagteekent.

Van de melodie bestaan verschillende varianten. Een daarvan, die ik vond in twee verschillende muziekhandschriften uit de 18{{sup|de}} eeuw, beide uit Noord-Holland afkomstig, en waarvan het dus waarschijnlijk is dat zij de daar het meest verbreide lezing bewaart, laat ik hieronder volgen.

{{Nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5n9t9k221vx3zcn0mvlypb4ktt2rd4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85961</id>
    <revision>
      <id>220531</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{c|{{xx-larger|{{hoofdletters|Bijlagen.}}}}}}'</comment>
      <origin>220531</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="lmpotlt4rdckyk6v0adlmh66x8xb02c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{xx-larger|{{hoofdletters|Bijlagen.}}}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lmpotlt4rdckyk6v0adlmh66x8xb02c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220545</id>
      <parentid>220531</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="5gavgp69ukgmqqzyzw1j93rrkkiyl64" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|5}}
{{c|{{xx-larger|BIJLAGEN.}}}}
{{dhr|5}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5gavgp69ukgmqqzyzw1j93rrkkiyl64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85962</id>
    <revision>
      <id>220532</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Without text */</comment>
      <origin>220532</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhap01pep2vgq118gdaodxr19gmfw5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridder Metter Swane/Bijlage I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85963</id>
    <revision>
      <id>220534</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=97 to=103 header=1 /&gt;'</comment>
      <origin>220534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="krg9llpban4rwwenvuwgp460s8h842q" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=97 to=103 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>krg9llpban4rwwenvuwgp460s8h842q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220544</id>
      <parentid>220534</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="3m1zp1wptx9fyji71aooqccg3g1r5sk" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=95 to=103 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>3m1zp1wptx9fyji71aooqccg3g1r5sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85964</id>
    <revision>
      <id>220536</id>
      <timestamp>2026-04-27T16:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met '{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|I. Herdruk van het fragment van den oudsten druk van het volksboek&lt;ref&gt;Het fragment is letterlijk herdrukt, met alle drukfouten, doch de afkortingen zijn opgelost (''deze zijn de gewone''; coninck ''wordt'' con̄. ''geschreven''). Van sommige bladzijden is een strook en de onderste regel afgesneden; hier en daar is het papier wormstekig. De daardoor ontbrekende woorden en letters zijn met behulp der la…</comment>
      <origin>220536</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="sbczf1mr5j3nphzkr9thjebjs54mkfq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Robin van der Vliet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|I. Herdruk van het fragment van den oudsten druk van het volksboek&lt;ref&gt;Het fragment is letterlijk herdrukt, met alle drukfouten, doch de afkortingen zijn opgelost (''deze zijn de gewone''; coninck ''wordt'' con̄. ''geschreven''). Van sommige bladzijden is een strook en de onderste regel afgesneden; hier en daar is het papier wormstekig. De daardoor ontbrekende woorden en letters zijn met behulp der latere drukken, of gissenderwijze, aangevuld en tusschen haakjes geplaatst.&lt;/ref&gt;.}}}}}}


{{lijn|5em}}

[Zie blz. 57, regel 9] al blide waren. so nam hy met hem .iij. M. v(oetboochschut)ters. ende .ij. M. glauen sonder dat voetvolck (ende daer wa)ren. v.C. grauers. die waren gestelt bi. C(. edele ridders.) so track hi van lilefort ende beleyde dat slodt (mombrant ende) bestormdet so vreeslijc dat hijt wan ende qua(m daer binnen.) Ende die coninck hellas riep dat elck wel wacht(e dat hem die val)sche matabrune niet en ontgae. Dit hoord(e die quade) vrouwe ende si liep op eenen torne vanden sl(ote met wat) volcs ende maecte haer starck, ende meende ha(er daer te be)scudden ende haer lijf te bevrijen. maer die c(oninck overliep) den torn, daer hy matabrune heeft gheuon(den ende hi greep)se ende werpse ter eerden ende seyde. Ay valsche (vrouwe hoe) hebdi mijn moeder willen verraden, ende ons s(ovele verdriets) aen ghedaen, ten waer door dye eere gods (ende door dye) eere des bloets daer ic af comen ben, ghi sou(dt van mijns) selfs handen sterven. Do(e) en wiste matab(rune niet wat) seggen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbczf1mr5j3nphzkr9thjebjs54mkfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220546</id>
      <parentid>220536</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="7jzsf66e5zu6tqpmq1boba7f4dqks5j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|{{hoofdletters|I. Herdruk van het fragment van den oudsten druk van het volksboek&lt;ref&gt;Het fragment is letterlijk herdrukt, met alle drukfouten, doch de afkortingen zijn opgelost (''deze zijn de gewone''; coninck ''wordt'' con̄. ''geschreven''). Van sommige bladzijden is een strook en de onderste regel afgesneden; hier en daar is het papier wormstekig. De daardoor ontbrekende woorden en letters zijn met behulp der latere drukken, of gissenderwijze, aangevuld en tusschen haakjes geplaatst.&lt;/ref&gt;.}}}}}}


{{lijn|5em}}

[Zie blz. 57, regel 9] al blide waren. so nam hy met hem {{SIC|.iij. M.|3.000}} v(oetboochschut)ters. ende {{SIC|.ij. M.|2.000}} glauen sonder dat voetvolck (ende daer wa)ren. {{SIC|v.C.|500}} grauers. die waren gestelt b{{SIC|i. C (.|100}} edele ridders.) so track hi van lilefort ende beleyde dat slodt (mombrant ende) bestormdet so vreeslijc dat hijt wan ende qua(m daer binnen.) Ende die coninck helias riep dat elck wel wacht(e dat hem die val)sche matabrune niet en ontgae. Dit hoord(e die quade) vrouwe ende si liep op eenen torne vanden sl(ote met wat) volcs ende maecte haer starck, ende meende ha(er daer te be)scudden ende haer lijf te bevrijen. maer die c(oninck overliep) den torn, daer hy matabrune heeft gheuon(den ende hi greep)se ende werpse ter eerden ende seyde. Ay valsche (vrouwe hoe) hebdi mijn moeder willen verraden, ende ons s(ovele verdriets) aen ghedaen, ten waer door dye eere gods (ende door dye) eere des bloets daer ic af comen ben, ghi sou(dt van mijns) selfs handen sterven. Do(e) en wiste matab(rune niet wat) seggen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7jzsf66e5zu6tqpmq1boba7f4dqks5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridder Metter Swane/Bijlage II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85965</id>
    <revision>
      <id>220538</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=104 to=131 header=1 /&gt;'</comment>
      <origin>220538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="d0q21ttwtgfudpzxx88uzpnqd7goxnt" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=104 to=131 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>d0q21ttwtgfudpzxx88uzpnqd7goxnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridder Metter Swane/Bijlage IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85966</id>
    <revision>
      <id>220539</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robin van der Vliet</username>
        <id>4752</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=176 to=184 header=1 /&gt;'</comment>
      <origin>220539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="mxtso2fd7ohoeb1n3m5sl1ewfjqcw3m" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Ridder_metter_swane_(1931).pdf&quot; from=176 to=184 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>mxtso2fd7ohoeb1n3m5sl1ewfjqcw3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Schoolvoeding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85967</id>
    <revision>
      <id>220542</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="gc6p7psmkt4e6qhoph5qrocyibh7izk" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Schoolvoeding’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Maasbode'', vrijdag 8 mei 1914, Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Maasbode vol 046 no 13053 Avondblad.pdf&quot; from=&quot;9&quot; to=&quot;9&quot; fromsection=&quot;schoolvoeding&quot; tosection=&quot;schoolvoeding&quot;/&gt;

[[Categorie:De Maasbode, Jaargang 046, Nummer 13053]]</text>
      <sha1>gc6p7psmkt4e6qhoph5qrocyibh7izk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>85968</id>
    <revision>
      <id>220551</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220551</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="mzj0ju424j2cxjto2o1x45a4sx6cqnw" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=De tweede Gazette Vniuersele des maents Ianuarij, anno 1621. Hoe dat Morauia is ghereconcilieert met den Keyser ende den Grave van Bucquoy is ghetrocken naer Hongheren
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1621
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen=[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>mzj0ju424j2cxjto2o1x45a4sx6cqnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85969</id>
    <revision>
      <id>220552</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="mzkrjwnmpto41ugf0nzpqeya89uphrk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{RH|{{gap}}{{tt|Ianuarius 1621.}}||14.{{gap}}}}
{{lijn}}
{{c|{{x-larger|{{tt|{{sp|DE TVVEEDE}}}}}}&lt;br&gt;{{xxxx-larger|{{tt|{{sp|GAZETTE}}}}}}&lt;br&gt;{{xx-larger|{{tt|Vniuersele}}}}&lt;br&gt;{{x-larger|{{tt|Des maents Ianuarij, anno 1621.}}}}}}
{{c|{{xxx-larger|Hoe dat Morauia is ghereconcilieert}}&lt;br&gt;met den Keyser ende den Grave van Bucquoy is ghetrocken naer Hongheren.&lt;br&gt;Eerst ghedruckt in Januarius. 1621.}}
{{lijn}}
[[Bestand:Nieuwe Tijdinghen 1620 De Rom. Keys. Majesteyt Ferdinandi II. Monotorial Mandaten p 1 Ferdinand II.jpg|500px|center]]
{{lijn}}
{{c|T’Hantwerpen, By Abraham Verhoeven, op de Lombaerde veste, inde gulde Sonne.}}
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mzkrjwnmpto41ugf0nzpqeya89uphrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85970</id>
    <revision>
      <id>220553</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>220553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="k07t5xu51c1kp9mtbmu9ycj6wzmkyfu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k07t5xu51c1kp9mtbmu9ycj6wzmkyfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85971</id>
    <revision>
      <id>220554</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="a3ubg5ec9trjl62jp9av2yqt5gi9ev7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|3}}&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{lijn}}
[[Bestand:Nieuwe Tijdinghen 1620-04 p 3 ornament.jpg|500px|center]]
{{lijn}}

{{c|{{x-larger|{{tt|De tweede}}}}&lt;br&gt;{{xx-larger|{{tt|{{sp|GAZETTE}}}}}}&lt;br&gt;{{xx-larger|{{tt|Vniuersele}}}}&lt;br&gt;{{xx-larger|{{tt|Des maents Ianuarij, an. 1621.}}}}}}

{{alinea|2em|-2em|{{x-larger|{{tt|Hoe dat Morauia is ghereconcilieert met den Keyser, ende den Graue van Bucquoy is ghetrocken naer Hongheren.}}}}}}

{{c|{{anker|art1}}{{x-larger|{{tt|Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621.}}}}}}

{{initiaal|N}}Aer die groote victorie by Praghe verkregen, soo is den Graue van Bucquoy terstont getrocken naer Morauia, alwaer de Staeten&lt;noinclude&gt;{{rechts|A ij{{gap|6em}}des}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3ubg5ec9trjl62jp9av2yqt5gi9ev7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85972</id>
    <revision>
      <id>220555</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1276" sha1="pr6yvrtehrhm9pfnmhe32vu2sfzkpeh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|4}}&lt;/noinclude&gt;des Landts waeren by een vergaedert. De welcke, eenighe door vreese, andere door liefde, hebben terstont ghesonden tot {{tt|Triglam}} Ghesanten, aen den voorseyden Grave, ende voorts aen den Keyser, in wiens handen zy allen de saecken hebben ghestelt. Den voorseyden Grave heeft terstont Garnisoen gestelt inde twee principaelste Steden des Landts {{tt|Olmits}} ende {{tt|Brin}} ende andere plaetsen. D’welck ghedaen zijnde, soo is den Grave ghetrocken met zijnen Legher naer Hongherijen, om Bethleem Gabor te veriaeghen. Den welcken heeft verlaeten {{tt|Presburg}}, de principaelste Stadt des Rijckx, ende mede nemende die Croone is van daer getrocken na {{tt|Dyrne}} int Latijn {{tt|Dirnauia}}, ontrent 20. oft 25. mijlen van daer. Waer ouer de Honghersche seer qualijck te vreden zijn, ende hebben begonst te tracteren met den Keyser.&lt;br&gt;{{anker|art2al2}}{{gap}}Men seyt dat den Grave van Thuren is getrocken naer Bethleem Gabor, ende eenighe andere na den Turck. Maer van daer en is gheenen troost te verwachten voor de Calvinisten, want den Turck selve sulcke oproerighe gheesten niet en begheert in zijn Rijck.&lt;br&gt;{{anker|art2al3}}{{gap}}Voorts soo heeft hy ghenoech te doen teghen den Persiaen, den welcken desen Somer heeft in genomen&lt;noinclude&gt;{{rechts|{{tt|Bagadet}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pr6yvrtehrhm9pfnmhe32vu2sfzkpeh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85973</id>
    <revision>
      <id>220556</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="pe78wt5wlk5qg86v06585w3wzh844j8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;{{tt|Bagadet, alias Babylonia,}} ende meer andere steden van Mesopotamia: volghende de Aduisen corts gecomen van Aleppo ouer Marseille.&lt;br&gt;{{anker|art2al4}}{{gap}}Den Coninck van Polen heeft perijckel gheloopen van eenen moetwilligen dootgeslagen te worden met eenen yseren hamer: maer Godt den Heere heeft hem miraculeuselijck bewaert.

{{c|{{anker|art2}}{{x-larger|{{tt|VVt Praghe 9. Ianuary. 1621.}}}}}}

{{gap}}Alhier in den naeme vanden Keyser is Gouuerneur den Prince van Luchtensteyn, wiens dochter heritiere ghehoudt is aen Hertoch Albrecht, Broeder van Maximilianus Hertoghe van Beyeren.&lt;br&gt;{{anker|art2al2}}{{gap}}Ouer het Crijsvolc commandeert hier Monsieur Serclaes, Heere van Tilly, Lieutenant Ghenerael des des voorseyden Hertoghe van Beyeren.&lt;br&gt;{{anker|art2al3}}{{gap}}Den Keyser heeft gheschreven aen Graef Ernest van Mansfeldt, oft hy wilt houden ende volbrengen het accoort met hem aen ghegaen ouer het ouerleveren der Stadt Pilsen ende Thabor. Soo niet, is ordre ghegeven aen het Crijsvolck van Beyeren om terstont te trecken ende belegheren de voorseyde Steden.

{{c|{{anker|art3}}{{x-larger|{{tt|VVt Cruytzenach, 16. Ian. 1621.}}}}}}

{{gap}}Den Marquis Spinola heeft dese daeghen ghe-&lt;noinclude&gt;{{rechts|A iij{{gap|6em}}sonden}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pe78wt5wlk5qg86v06585w3wzh844j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85974</id>
    <revision>
      <id>220559</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="833pots5wlex08c7mnckb1n0yee9xky" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|6}}&lt;/noinclude&gt;sonden Don Francisco de Medina naer Fridburg, ende Rudenheim (twee steden door den Grave van Isenburg ghebrocht tot de onderdanigheyt van den Keyser) om te ontfanghen hondert duysent Rijckxdaelders, die zy hebben moeten op brenghen tot behoef des Keysers Legher. Dese voorseyde Somme heeft den Marquis doen stellen in handen van den Thresorier des Oorloghe, ende niet inde casse vande Finantie.&lt;br&gt;{{anker|art3al2}}{{gap}}Men trackteert vast met de Stadt Gelhuysen, gheleghen int Graefschap van Hanau, ses mijlen van Franckfort: ende wy hopen dat dese stadt met de omligghende Dorpen oock corts sullen opbrenghen diergelijcke Somme. Soo dat den Marquis Spinola by dese ende andere middelen, ende met zijn goede Politije, sal konnen onderhouden by naer allen het Krijchs-Volck, ende sparen het Ghelt vanden Coninck tot inden somer, om als dan voorts te castijden allen Rebellen vanden Keyser.

{{anker|art3al3}}{{gap}}Den veerthienden Januarij hebben de Protestante Princen, ende eenighe Rijcx-steden binnen Worms ghehouden een Diete oft Vergaederinghe, om te sien in wat maniere datmen soude moghen ouer comen met den Keyser, ende doen vertrec-&lt;noinclude&gt;{{rechts|ken}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>833pots5wlex08c7mnckb1n0yee9xky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85975</id>
    <revision>
      <id>220560</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="2eac1tipw71shdfejyyg2f7bsbuf4vs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|7}}&lt;/noinclude&gt;ken allen de Welsers oft Vremdelingen wt Duytslandt.&lt;br&gt;{{anker|art3al4}}{{gap}}Maer eylaes zy en sullen dese roede noch soo niet quijt worden, die zy seluer (door haerlieder Rebellie, ende met het inroepen van Engelschen ende Hollanders) hebben op haeren hals ghetrocken: oft zy moeten eerst haerlieden gansch begeven onder den Keyser.

{{rechts|J.Z.V.H.|4em}}

{{c|{{sp|FINI}}S.}}
{{dhr}}
[[Bestand:Nieuwe Tijdinghen 1620-05-08 (3) p 7 ornament.jpg|400px|center]]
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2eac1tipw71shdfejyyg2f7bsbuf4vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85976</id>
    <revision>
      <id>220561</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="608" sha1="mloepm83bb6n51helssa8wgcw664r16" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{x-larger|{{anker|art4}}{{gap}}{{tt|Beminde Leser men heeft v door curieusheyt ghestelt voor ooghen in een Corpre plate de Stadt Heydelberch af ghebeelt naer t’leven, met den Palatin, ende sijnen Compagnon Bethlem Gabor, met noch het groot Wijn-vat dat den Pfalts-Graef daer ouer eenighe Iaeren heeft doen maken, hoe groot dat is ende hoe hooch, ende hoe veel Amen dat hout, ende hoe veel dat ghecost heeft, alles pertinent gestelt, d’welck men sal te coope vinden t’Hantwerpen by Abraham Verhoeuen op de Lombaerde veste in de gulde Sonne. Nu eerst gheprints den 27. Ianuarij 1621.}}}}
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mloepm83bb6n51helssa8wgcw664r16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85977</id>
    <revision>
      <id>220562</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="qcce56ge84o9w3gs17x69f1ps5jxl22" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Nieuwe Tijdinghen 1621 no 014.djvu&quot; from=1 to=8 header=1 current=&quot;[''Nieuwe Tijdinghen''], Nummer 14, [ca. 27] januari 1621&quot; prev=&quot;[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13|Nummer 13]]&quot; next=&quot;[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15|Nummer 15]]&quot;/&gt;

[[Categorie:Nieuwe Tijdinghen, 1621]]</text>
      <sha1>qcce56ge84o9w3gs17x69f1ps5jxl22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85978</id>
    <revision>
      <id>220564</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220564</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="bfm5g1bbp2kslxa2q6kvk3735ylwhqi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|26}}&lt;/noinclude&gt;Ende zo bleefse besloten totter tijdt latter een van haren ses zonen in goeder oudtheydt zijnde. Helias geheeten, haer verloste uyter gevanckenisse.


{{larger|H{{asc|OE DE HEREMIJT DE SEVEN KLEYN KINDERKENS DOOPTE. ENDS HOE EEN VAN}} M{{asc|ATABRUNEN JAGHERS DIE VANT SPELENDE TNT BOSSCHE BYDER CLUYSEN.}}}}

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 36 crop).jpg|center|450px]]

{{initiaal|I}}Ck wil nu achterlaten vanden koninck Oriant ende vande koninghinne, ende verhalen weder vande seven kinderkens die allendich gevoedt waren int huysken van den heremijt. Na dat dese kinderen ghevoet waren vander witter gheyten die by miraculen van Godt ghesonden was, so dede hyse al doopen, ende onder de seven kinderen wasser een die hem wonderlijcken wel behaeghde dien hy nae hem dede Helias heeten. Ende als sy waren inden tijt haerder jonckheyt,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfm5g1bbp2kslxa2q6kvk3735ylwhqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220572</id>
      <parentid>220564</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220572</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="lyv0nb7ksa5k3z6506esiu0wexllzxv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|26}}&lt;/noinclude&gt;Ende zo bleefse besloten totter tijdt latter een van haren ses zonen in goeder oudtheydt zijnde. Helias geheeten, haer verloste uyter gevanckenisse.


{{larger|H{{asc|OE DE HEREMIJT DE SEVEN KLEYN KINDERKENS DOOPTE. ENDS HOE EEN VAN}} M{{asc|ATABRUNEN JAGHERS DIE VANT SPELENDE INT BOSSCHE BYDER CLUYSEN.}}}}

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 36 crop).jpg|center|450px]]

{{initiaal|I}}Ck wil nu achterlaten vanden koninck Oriant ende vande koninghinne, ende verhalen weder vande seven kinderkens die allendich gevoedt waren int huysken van den heremijt. Na dat dese kinderen ghevoet waren vander witter gheyten die by miraculen van Godt ghesonden was, so dede hyse al doopen, ende onder de seven kinderen wasser een die hem wonderlijcken wel behaeghde dien hy nae hem dede Helias heeten. Ende als sy waren inden tijt haerder jonckheyt,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyv0nb7ksa5k3z6506esiu0wexllzxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85979</id>
    <revision>
      <id>220566</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220566</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="0vfo6ssd6qfkqfqq1t2sagho86b9udb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|29}}&lt;/noinclude&gt;de jagers gesien hadden de justitie die over de vrouwe ghedaen werdt, zoo zeyden zy: Wy en willen de kinderen niet misdoen, maer wy sullen hun de ketenen af doen, ende brenghense Matabrune tot een litteecken&lt;ref&gt;Bewijs &lt;/ref&gt; datse doodt sijn: Dit docht hun allen goet ende sy ginghen int bosch, ende quamen inde kluyse daer die seven kinderen woonden metten heremijt, wandt de heremijt was bidden&lt;ref&gt;Bedelen&lt;/ref&gt; int naeste dorp, ende hadt met hem gheleydt een vanden kinderen, om 

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 39 crop).jpg|center|450px]]

t'broodt te draghen datmen hem gheven soude, ende de kinderen begonnen jammerlije te roepen van vervaertheyt.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vfo6ssd6qfkqfqq1t2sagho86b9udb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85980</id>
    <revision>
      <id>220567</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */ afbeelding</comment>
      <origin>220567</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="583" sha1="h7gk30spix3e4odxuhnixm4lr2iumql" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|64}}&lt;/noinclude&gt;ende om u recht to houden dat ghy hem ontkent, ende ick sal u dach en tijdt gheven om u beste te doen. De goede vrouwe sack al om oftter yemandt waer die voor haer kampen wilde, maer sy en vant niemandt, hierom socht sy troost aen Godt om haer to helpen in haer recht. Aldus waren de grave ende hertoginne int ghedinge voor tparlament des keysers tot Nimmeghen in Gelderlant: Alwaert de edel ridder Helias tschepe aenquam by gheleyde van de swaen, ende hy blies sijnen hooren die hem sijn vader ghegeven

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 74 crop).jpg|center|450px]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7gk30spix3e4odxuhnixm4lr2iumql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85981</id>
    <revision>
      <id>220568</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220568</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="6u29pw39y0eceigvl4hhlcn05pzqnvi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|68}}&lt;/noinclude&gt;sweert uyter hant. Als de grave hem verwonnen sach gaf hy hem op, ende zeyde: Edel ridder ick roepe genade, ende om Gods wil beschuddet mijn lijf&lt;ref&gt;Laat mij leven&lt;/ref&gt; ick sal u mijn lant geven. Helias zeyde: O valsche verrader dus en suldy uyt

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 78 crop).jpg|center|450px]]

mijne handen niet komen, maer ick wil wreecken de edel hertoginne, ende haer dochter. Ende dit seggende verhief hy sijn sweert dat hy den grave ghenomen hadt, ende sloegh hem den helm van den hoofde, ende sloegh hem den hals af. Als de hertoginne ende haer dochter dit saghen danckten sy God dat hy haer kampioen victorie had ghegheven.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6u29pw39y0eceigvl4hhlcn05pzqnvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85982</id>
    <revision>
      <id>220569</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'was Boudewijn de dat felf conincrijck foude befitten na hem. Die derde was Euftacus, dye een groot prince was maer gheen coninck ghelijc die ander twec, om dat hi eens een ander vrouwen borft foechde dan zijn eyghen moedere, alfo dat hier na verclaert fal worden  (+) (...) (.+.)|  Hoe die grave van Franckenborch beclaechde valfchelijc Clarisse voor den yersten keyfer Otto int parlement tot Nimmegen. Ende hoe die ridder metten zwae…</comment>
      <origin>220569</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="532" sha1="qff9lrn74yau4spsb52sgkitqtrc7i3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;92&lt;/noinclude&gt;was Boudewijn de dat felf conincrijck foude befitten na hem. Die derde was Euftacus, dye een groot prince was maer gheen coninck ghelijc die ander twec, om dat hi eens een ander vrouwen borft foechde dan zijn eyghen moedere, alfo dat hier na verclaert fal worden

(+) (...) (.+.)|

Hoe die grave van Franckenborch beclaechde valfchelijc Clarisse voor den yersten keyfer Otto int parlement tot Nimmegen. Ende hoe die ridder metten zwaen te Nimmegen aen quam.

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 102 crop).jpg|center|450px]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qff9lrn74yau4spsb52sgkitqtrc7i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220571</id>
      <parentid>220569</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220571</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="ibjpxmmez76fcs3r4yryi2jyxwfqg18" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;92&lt;/noinclude&gt;was Boudewijn de dat self conincrijck soude besitten na hem. Die derde was Eustacus, dye een groot prince was maer gheen coninck ghelijc die ander twee, om dat hi eens een ander vrouwen borst soechde dan zijn eyghen moedere, also dat hier na verclaert sal worden

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 102 crop) text divider.jpg|center|450px]]

Hoe die grave van Franckenborch beclaechde valschelijc Clarisse voor den yersten keyser Otto int parlement tot Nimmegen. Ende hoe die ridder metten zwaen te Nimmegen aen quam.

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 102 crop).jpg|center|450px]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ibjpxmmez76fcs3r4yryi2jyxwfqg18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Ridder metter swane (1931).pdf/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85983</id>
    <revision>
      <id>220573</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220573</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="31sept528ecyqnxp8ban8dqftxv4eee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|97}}&lt;/noinclude&gt;Een Schoone
HISTORIE,
Van de Ridder met de Swaan
die te Nimweegen in Gelderland te Scheepe
quam, by de geleyden van een Swaen upt
't Land van Lylefoort, genoeglik om
te zingen.

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 107 crop).jpg|center|450px]]

{{gedicht|start=open|end=follow|
&lt;&gt;{{smaller|Stemme: O Heylig Salig Bethlehem.}}

{{initiaal|L}}Ief-hebbers hoort dit wonder Lied,
Dat ik u hier zal voor gaen zinge
't Geen over lang al is geschied,
Van wonderlijke vreemde dingen.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>31sept528ecyqnxp8ban8dqftxv4eee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220574</id>
      <parentid>220573</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>220574</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="mtev2h7ixpuftnh8dobckuyrpzf7v5h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|97}}&lt;/noinclude&gt;Een Schoone
HISTORIE,
Van de Ridder met de Swaan
die te Nimweegen in Gelderland te Scheepe
quam, by de geleyden van een Swaen upt
't Land van Lylefoort, genoeglik om
te zingen.

[[Bestand:Ridder metter swane (1931) (page 107 crop).jpg|center|450px]]

{{gedicht|start=open|end=follow|
&lt;&gt;{{smaller|Stemme: O Heylig Salig Bethlehem.}}

{{initiaal|L}}Ief-hebbers hoort dit wonder Lied,
Dat ik u hier zal voor gaen zinge
't Geen over lang al is geschied,
Van wonderlijke vreemde dingen.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtev2h7ixpuftnh8dobckuyrpzf7v5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Cheb</title>
    <ns>100</ns>
    <id>85984</id>
    <revision>
      <id>220575</id>
      <timestamp>2026-04-27T18:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>220575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2367" sha1="dxn3s44763vy20ghy3hce5c7q395ycc" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Cheb
| afbeelding   = Wenceslas Hollar - Bohemian views 7.jpg
| alt          = Cheb in de 17e eeuw volgens een prent van Wenceslas Hollar
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van [[w:Cheb|Cheb]]
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== 17e eeuw ===
==== Boheemse Opstand ====
;Aankomst van 1.000 Nederlandse ruiters o.l.v. de graaf van Stirum, mei 1620
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (2)#art3|‘Wt Eger den 19. ditto. [= 19 mei 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6 (Cheb vermeld als ‘Eger’).

;Overgave aan de Johan George I van Saksen, februari 1621
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Eleboghen den 19. dito|‘Wt Eleboghen den 19. dito. [= 19 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (Cheb vermeld als ‘Die Stadt Eger’).

;Bezetting door het Saksische leger
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Eger den 1. Martij|‘Wt Eger den 1. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Dresden den 3. dito|‘Wt Dresden den 3. dito. [= 3 maart 1621]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Cheb vermeld als ‘de Stadt Eger’).

;Men vreest dat Peter Ernst II van Mansfeld Cheb zal belegeren
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Greslits in Bohemen|‘VVt Greslits in Bohemen’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt Egher den 21. dito|‘VVt Egher den 21. dito. [= 21 april 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/12 mei/VVt Egher den 29. April|‘VVt Egher den 29. April’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Beierse soldaten voor Cheb vertrekken naar de Palts
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Egher den 12. dito|‘VVt Egher den 12. dito. [= 12 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>dxn3s44763vy20ghy3hce5c7q395ycc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Brno</title>
    <ns>100</ns>
    <id>85985</id>
    <revision>
      <id>220577</id>
      <timestamp>2026-04-28T07:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>220577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="tt67ren0dpn7wbusd57wqdc91064a5e" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Brno
| afbeelding   = Joris Hoefnagel - Brno.jpg
| alt          = Gezicht op Brno in 1617 door Joris Hoefnagel
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van [[w:Brno|Brno]]
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== 17e eeuw ===
==== Boheemse Opstand ====
;Bezoek van Frederik V van de Palts, 2 februari 1620
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art1al4|‘Wt Praghe [1]’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Brno vermeld als ‘Brin’).

;Veldtocht van de kozakken tot voor de poorten van Brno, maart 1620
*Anoniem (28 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 april (2)#art1al4|‘Wt Weenen den eersten April 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4 (Brno vermeld als ‘Brina’).

;Overgave van Brno, december 1620
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Brno vermeld als ‘Prun’).

;Bezetting van Brno door de graaf van Bucquoy
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Brno vermeld als ‘Brin’).
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (Brno vermeld als ‘Brin’).

;Tegenaanval door de graaf van Thurn, februari 1621
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Prage, den 9. dito|‘VVt Prage, den 9. dito. [= 9 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Sluiting van protestantse kerken
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Weenen den 24. Februarij|‘Wt Weenen den 24. Februarij’, alinea 7]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (Brno vermeld als ‘Brin’).

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>tt67ren0dpn7wbusd57wqdc91064a5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Tijd/1885/Nummer 11590/Naar aanleiding van</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85986</id>
    <revision>
      <id>220582</id>
      <timestamp>2026-04-28T07:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="657" sha1="r9zdve37yxkmpybo118mg5ybrmnpvj2" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Naar aanleiding van een voordracht van Burg. en Weth., tot het inrichten van een deel der Houthaven tot lig- en losplaats van groote schepen, […]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', maandag 31 augustus 1885, [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd 1885 no 11590.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;2&quot; fromsection=&quot;naaraanleidingvan&quot; tosection=&quot;naaraanleidingvan&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, 1885, Nummer 11590]]</text>
      <sha1>r9zdve37yxkmpybo118mg5ybrmnpvj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Tijd/1885/Nummer 11590/Het personeel der afdeeling Publieke Werken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85987</id>
    <revision>
      <id>220583</id>
      <timestamp>2026-04-28T07:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="639" sha1="gy56ofinm719iue7754t931fhuodibw" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Het personeel der afdeeling Publieke Werken van de gemeente-secretarie alhier zal worden vermeerderd met een adjunct-ingenieur, […]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', maandag 31 augustus 1885, [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd 1885 no 11590.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;2&quot; fromsection=&quot;hetpersoneelder&quot; tosection=&quot;hetpersoneelder&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, 1885, Nummer 11590]]</text>
      <sha1>gy56ofinm719iue7754t931fhuodibw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Tijd/1885/Nummer 11590/Aan de groote parade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85988</id>
    <revision>
      <id>220584</id>
      <timestamp>2026-04-28T07:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="m44oqjhqw3crqb72oksjyabqiiky3x6" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Aan de groote parade […] zal […] worden deelgenomen.’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', maandag 31 augustus 1885, [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd 1885 no 11590.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;2&quot; fromsection=&quot;aandegroote&quot; tosection=&quot;aandegroote&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, 1885, Nummer 11590]]</text>
      <sha1>m44oqjhqw3crqb72oksjyabqiiky3x6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Tijd/1885/Nummer 11590/Eenige dagen geleden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85989</id>
    <revision>
      <id>220585</id>
      <timestamp>2026-04-28T07:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="610" sha1="rfhjducl58k2ybwmixkarb06njh1ghg" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Eenige dagen geleden heeft in de woning Paardenstraat No. 10 een hevig tooneel plaats gehad. […]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', maandag 31 augustus 1885, [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd 1885 no 11590.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;2&quot; fromsection=&quot;eenigedagengeleden&quot; tosection=&quot;eenigedagengeleden&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, 1885, Nummer 11590]]</text>
      <sha1>rfhjducl58k2ybwmixkarb06njh1ghg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Tijd/1885/Nummer 11590/Sedert 19 dezer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85990</id>
    <revision>
      <id>220586</id>
      <timestamp>2026-04-28T07:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="577" sha1="efwonada4exdnx0npcbwt9ndqwrsu5c" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Sedert 19 dezer wordt uit de ouderlijke woning vermist Lena Schouten, […]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', maandag 31 augustus 1885, [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Tijd 1885 no 11590.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;2&quot; fromsection=&quot;sedert19dezer&quot; tosection=&quot;sedert19dezer&quot;/&gt;

[[Categorie:De Tijd, 1885, Nummer 11590]]</text>
      <sha1>efwonada4exdnx0npcbwt9ndqwrsu5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/384</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85991</id>
    <revision>
      <id>220598</id>
      <timestamp>2026-04-28T11:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2332" sha1="72t796svjshqxckoovxf4d163rj3bk4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|366|OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN,|}}&lt;/noinclude&gt;aarde = 1, dan is die van Mars = 0,958. De zwaarte op de oppervlakte van de planeet bedraagt nagenoeg de helft van die, welke op onze aarde bestaat, zoodat men met de aanwending van de halve kracht, die men daartoe op onze aarde noodig heeft, een gewigt van dezelfde zwaarte zou kunnen opheffen. Als een vallend ligchaam op de opperviakte der aarde een afstand van 15 voeten in eene sekonde doorloopt, legt het op Mars in dien zelfden tijd slechts 7.6 voet af.

Uit de viekken, die men op het ligchaam der planeet waarneemt, heeft men den tijd kunnen berekenen, waarin zij om hare as rondwentelt. {{sc|Cassini}} bepaalde reeds in 1666 dien tijd op 24 uren 40 minuten. {{sc|William herschel}} werd door zijne waarnemingen er toe gebragt dien 56 sekonden korter te stellen. {{sc|maedler}} en {{sc|beer}} hebben na de zorgvuldigste waarnemingen op het observatorium te Berlijn den tijd der omwenteling bevonden 24 uren 37 minuten en 28 sekonden, derhalve ruim 87 minuten langer dan op onze aarde.

Bovendien is de stand, waarin de omwentelingsas van Mars op hare loopbaan staat, nagenoeg gelijk aan dien van onze aarde. Volgens {{sc|arago}} vormt de as met de loopbaan een hoek van 20° 44&quot; 44&quot;, terwijl die zelfde hoek op onze aarde 23° 27' 54&quot; bedraagt. Hieruit volgt derhalve, dat de afwisseling van dagen en nachten en de verdeeling van jaargetijden en klimaten op Mars vrij naauwkeurig met die op onze aarde overeenstemt.

Dane Mars echter aanzienlijk verder van de zon verwijderd is en dus een veel grooter loopkring heeft, zoo heeft zij ook een veel langer tijd noodig om hare baan rondom de zon te volbrengen. Zij heeft, om met opzigt tot de zon weder tot denzelfden stand terug te keeren, 2 jaren, 1 maand en 19 dagen noodig. Fen gevolg hiervan is, dat hare jaargetijden langer duren. Van den tijd, dat de zon voor haar in het punt der lente-nachtevening is, totdat zij het hoogste punt aan den hemel bereikt, verloopt nagenoeg 6½ maanden, Ofsehoon dus de wisseling der jaargetijden denzelfden gang heeft als op onze aarde, zoo breidt zij zich toch over een langer tijdvak uit en is dus aanmerkelijk langzamer.

Reeds in de 17{{smaller|&lt;sub&gt;de&lt;/sub&gt;}} eeuw ontdekten de sterrekundigen op het ligchaam van Mars verscheidene donkere onregelmatig gevormde viekken. Toen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72t796svjshqxckoovxf4d163rj3bk4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>