Esmoreit

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Esmoreit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3809</id>
    <revision>
      <id>220770</id>
      <parentid>220308</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T07:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7361" sha1="pvjgkduo06z33dqs7tydc3baoafv0k9" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot;from=71 to=130 tosection=s1 header=1 Current=&quot;Esmoreit&quot; next=&quot;[[Lippijn]]&quot;/&gt;

Want si mi op ghehouden heeft.

Daer omme eest recht dat icse minne,

Van Damast die jonghe coninghinne,

Damiët dat edel wijf.

Ay god, bewaert haer reine lijf,

Want si es noyael ende goet;

Met rechten dat icse minnen moet

Boven alle die leven op eertrijc;

En dadicx niet, soe haddic onghelijc,

Want si es mi van herten vrient.


Robbrecht

Esmoreit neve, dat goet verdient.

Nu willen wi alle droefheit vergheten.

Met bliden moede willen wi gaen eten,

Want die tafel es bereit.


'''Te Damascus'''

De jonge vrouwe Damiët

Ay ende waer mach Esmoreit

Merren, dat hi niet en comt?

Ic duchte, dat hi es verdoemt

Ochte ghestorven quader doot;

Ofte hi es in vrouden groet,

Dat hi mi dus heeft vergheten.

Ic sal nochtan die waerheit weten,

Hoe die saken met hem staen,

Al soudic daer om die werelt doen gaen.

Waer sidi, Platus, meester vroet?


Meester

Edel vrouwe, ghetrouwe ende goet,

Tot uwen dienste ben ic bereit.


De jonge vrouwe Damiët

Meester, nu willic Esmoreit

gaen soeken van lande te lande,

Al soudic daer omme liden scande

Ende hongher ende dorst ende jeghenspoet.

Het es ene dinc dat wesen moet:

Gherechte minne dwinct mi daer tu.

Lieve meester, nu biddic u,

Dat ghijs mi niet af en gaet,

Ghi en blijft bi mi ende gheeft mi raet,

Hoe dat wine vinden moghen.


Meester

Vrouwe, nu sijt in goeden hoghen:

Na dien dat ghijs begeert

Ende ghi den jonghelinc hebdt soe weert

Soe willen wi soeken den hoeghen man.


De jonge vrouwe Damiët

Platus, meester, gawi dan

Ghelijc of wi waren pilgherijm.


'''Op Sicilië'''

Damiët

Ay, en sal hier iement sijn,

Die ons beiden iet sal gheven,

Twe pilghrijms, die sijn verdreven

Ende vanden roevers afgheset?


De Jonghelinc

Ay, daer hoeric Damiët

spreken. Hoerdicse nie?

O weerde maghet sente marie,

Ende hoe ghelijc soe sprect si hare,

Damiët der scoender care,

Van Damast die scoene coninghinne,

Die ic boven alle vrouwen minne,

Die op der eerden sijn gheboren.

Nu sprect op ende laet mi hoeren:

Ghi sprect haer boven maten ghelijc.


De jonge vrouwe Damiët

Waer ic te Damast in conincrijc,

Esmoreit, wel scoene man,

Soe soudic haer bat gheliken dan,

Maer nu sta ic al een pilgherijm.


De Jonghelinc

O Damiët, vrouwe mijn,

Ende sidi dit, wel edel wijf?

Mijn herte, mijn ziele ende mijn lijf

Met rechten in vrouden leven mach,

Want ic nie liever gast en sach,

Die noit op eertrike was gheboren.

Och edel wijf, nu laet mi hoeren:

Hoe sidi comen in dit lant?


De jonge vrouwe Damiët

O Esmoreit, wel scoene wigant,

Mi dochte, ic hadde u gheren gesien,

Maer en mocht mi niet ghescien,

Ic en moeste daer omme liden pijn.

Doen maectic mi als een pilgherijm

Ende come al dus ghedoelt doer dlant,

Ende nam Platus metter hand,

Dat hi soude mijn behoeder sijn.


De Jonghelinc

Waer side, liever vader mijn?

Comt tot hier, ghi moetse scouwen,

Die vol minnen ende vol trouwen

Haer herte tot miwaert draecht.

Het es recht dat si mi behaecht:

Si heet soe vele doer mi ghedaen.


De Coninc

Soe willicse met blider herten ontfaen.

Sijt willecome, Damiëte wel scoene,

Ghi selt in Ceciliën crone

Draghen boven al die leve:

Ic salse minen sone opgheven,

Ende ghi selt seker werden sijn wijf,

Want ic hebbe soe ouden lijf,

Dat icse nemmeer ghedragen en can.


Robbrecht

Her coninc oem, bi sente jan,

Esmoreit hi es wel weert;

Hi wert een ridder wide vermeert

Ende die wapene wel hantiert.

Desen raet dunct mi goet gevisiert,

Dat hi die crone van u ontfa.

Damiët, nu comt hier na,

Ghi selt werden jonghe coninghinne.


Meester

Hulpt Mamet! dat ic niet uut minen sinne

En come, dat verwondert mi.

O Esmoreit, edel ridder vri,

Die man brachte u in al dit verdriet.

Wat hi u seght, hine meines niet;

Hi hevet tuweert al valschen gront.

Ic cochte u jeghen hem om dusent pont

Van finen goude, dat ic hem gaf.


De Jonghelinc

Meester, nu segt mi daer af,

Hoe die saken gheleghen sijn.


Meester

O Esmoreit, bi Apolijn,

Dies es leden achttien jaer,

Dat ic quam ghereden daer,

Esmoreit, op die selve stede.

Nu hoert, wat die keitijf dede:

Daer soude hi u seker hebben versmoert;

Hi sprac tot u soe felle woert,

Dat ghi hem sijn rike sout ondergaen.

Ghi moeste hem emmer iet bestaen,

Dat hoerdic wel an sijn ghelaet.


De Jonghelinc

Meester, vertrect mi alden staet;

Dies biddic u uuter maten sere,

Want ic sta al buten kere,

Dat ic die waerheit niet en weet,

Die mijnre moeder dat groete leet

Ende mi dien lachter mochte anedoen.


Meester

O Esmoreit, bi Mahoen,

Het heeft ghedaen die selve man,

Bi minen god Tervogan,

Hi soude u hebben ghenomen dlijf,

Want hi vermaets hem, die keitijf.

Ic hoeret inde sprac hem aen,

Ende seide hem, het ware quaet gedaen,

Dat hi soude dooden den jonghen voeght,

Alsoe dat ic u jeghen hem cocht

Om dusent pont van goude roet.


De Jonghelinc

Bi den here die mi gheboet,

Die ondaet sal ghewroken sijn,

Eer ic sal eten of drincken wijn.

Nu moetti uwen indach doen.

Waer sidi vader, hoghe baroen,

Ende Robberecht die mordenaer?


Robbrecht

Bi desen here, dan es niet waer!

Esmoreit, neve mijn,

Ic hebbe oit goet ende ghetrouwe gesijn,

In was noit moerdenaer no verrader.


De Jonghelinc

Swijt, pute soene, het es noch quader,

Die ondaet die ghi hebt gewracht.

Hoe quam dat nie in u ghedacht,

Te vercopen uwes slefs gheboren bloet,

Ende maket minen vader vroet,

Dat mijn moeder hadde ghedaen?


Robbrecht

Daer willic in een crijt voer gaen,

Esmoreit, wel coene wigant,

Es hier enech man int dlant

Die mi dat wilt tiën an.


Meester

Swijt al stille, quaet tieran,

Ghi soutten hebben doot ghesteken,

Ende haddic mi niet hoeren spreken,

Daer ic ten aenganghe quam gereden.

Ic en was nie soe wel te vreden,

Als dat icken jeghen u cochte om gelt.

Ic gaeft u al onghetelt

In een foertsier was yvorijn.

Noch soude ment vinden in uwe scrijn;

Daer willic onder setten mijn lijf.


De Jonghelinc

Ay mi, Robberecht, fel keitijf,

Met rechten ic u wel haten mach!

Ghi selt nu hebben uwen doemsdach.

Al die werelt en holpe u niet.


Robbrecht hanctmen hier


'''Epiloog'''

De Jonghelinc Noch

Aldus eest menechwerf gesciet:

Quade werken comen te quaden loene,

Maer reine herten spannen croene,

Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.

Daer omme radic, heren ende vrouwen,

Dat ghi u herte in doeghden stelt;

Soe wordi in dinde met gode verselt,

Daer boven inden hoghen troene,

Daer die ingelen singhen scoene.

Dies onne ons die hemelsche vader!

Nu segt: amen, alle gader.


amen


Meester

God, die neme ons allen in hoeden!

Nu hoert, ghi wise ende ghi vroede:

Hier soe moghdi merken ede verstaen,

Hoe Esmoreit ene wrake heeft ghedaen

Over Robberecht sinen neve al hier ter stede.


''Dit toneelspel werd soms gevolgd door de [[Lippijn|sotternie van Lippijn]] ingeleid door de volgende regels'':

Elc blive sittene in sinen vrede,

Niemen en wille thuusweert gaen : 

Ende sotheit sal men u spelen gaen 

Die cort sal sijn, doe ic u weten.

Wie honger heeft, hi mach gaen eten,

Ende gaet alle dien graet neder.

Genoeghet u, soe comt alle mergen weder.


[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]
[[Categorie:Afkomstig van Project Laurens Jz Coster]]</text>
      <sha1>pvjgkduo06z33dqs7tydc3baoafv0k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220772</id>
      <parentid>220770</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T07:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>Tekst vervangen door &quot;&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot;from=71 to=130 tosection=s1 header=1 Current=&quot;Esmoreit&quot; next=&quot;[[Lippijn]]&quot;/&gt;   [[Categorie:Middeleeuwse teksten]]&quot;</comment>
      <origin>220772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203" sha1="8a4sldxm7gfdty8vl4fyqbl9fxb7i4p" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot;from=71 to=130 tosection=s1 header=1 Current=&quot;Esmoreit&quot; next=&quot;[[Lippijn]]&quot;/&gt;


[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]</text>
      <sha1>8a4sldxm7gfdty8vl4fyqbl9fxb7i4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 126v/regel 18-26</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8935</id>
    <revision>
      <id>220750</id>
      <parentid>65375</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="0w655fjnv0siexqiakvieeaxql05b6i" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1485-1495, fol. 126v
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1485-1495
| nummer           = Inv.nr. 122, fol. 126v, regel 18-26
| datering         = Najaar 1488
| afbeelding       = ILVB register 1485-1495 fol 126v line 18-26.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44208&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=246&amp;pp=245 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Item ter ierster vergaderingen tot Jeronimus die scilder&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; / voer xxiiij pont runtvleestpont enen Philipspenninc; / item voer iiij loet gengbers, ij loet pepers, ½ loet sofferaens / v stuver; item voer wortelen ij stuver; item den weert een mengelen / wyns 1½ stuver; item des weerts gesynne in de koecken iij stuver; / item onsen basernieren, coster ende dienaers iij quarten wyns / ix stuver, ende heren Ghysbrecht van Rode onsen provisoir tot / Colen ende Lucas secretaris ons genedigen heren Roems conincs&lt;ref&gt;De Rooms-koning (koning van het Heilige Roomse Rijk) op dat moment was Frederik III (zie het artikel [[:w:nl:Frederik III van het Heilige Roomse Rijk|Frederik III van het Heilige Roomse Rijk]] op Wikipedia).&lt;/ref&gt; / voer elcken een mengelen wyns iij stuver maken tsamen xliij½ stuver

== Vertaling ==
In verband met de eerste bijeenkomst bij de schilder Jheronimus [uitgegeven]: voor 24 pond rundvlees 1 philipspenning; voor 4 stuks gember, 2 stuks peper, ½ stuks saffraan 5 stuiver; voor wortels 2 stuiver; de waard 1 mengel (ca. 1 liter) wijn 1½ stuiver; voor het gezin van de waard in de keuken 3 stuiver; voor onze ordebewakers, koster en dienaren 3 kwart(mengel?) wijn 9 suiver, en [voor] de heren Ghysbrecht van Rode, onze zaakwaarnemer in Keulen, en Lucas, de secretaris van onze genadige Rooms-koning, elk 1 mengel wijn 3 stuiver maakt in totaal 43½ stuiver.

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 159-160, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p159note5|noot 5]].
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 295 (gedeeltelijk).
* Roger H. Marijnissen ([1987]) ''Hiëronymus Bosch. Het volledige oeuvre'', Haarlem: Gottmer/Brecht, {{ISBN|90-230-0651-8}}, p. 12 (gedeeltelijk).
* G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 175.</text>
      <sha1>0w655fjnv0siexqiakvieeaxql05b6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220751</id>
      <parentid>220750</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Overige vindplaatsen */</comment>
      <origin>220751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3240" sha1="i87ubsqlko30w8kuwt46kyxu9oan80x" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1485-1495, fol. 126v
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1485-1495
| nummer           = Inv.nr. 122, fol. 126v, regel 18-26
| datering         = Najaar 1488
| afbeelding       = ILVB register 1485-1495 fol 126v line 18-26.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44208&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=246&amp;pp=245 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Item ter ierster vergaderingen tot Jeronimus die scilder&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; / voer xxiiij pont runtvleestpont enen Philipspenninc; / item voer iiij loet gengbers, ij loet pepers, ½ loet sofferaens / v stuver; item voer wortelen ij stuver; item den weert een mengelen / wyns 1½ stuver; item des weerts gesynne in de koecken iij stuver; / item onsen basernieren, coster ende dienaers iij quarten wyns / ix stuver, ende heren Ghysbrecht van Rode onsen provisoir tot / Colen ende Lucas secretaris ons genedigen heren Roems conincs&lt;ref&gt;De Rooms-koning (koning van het Heilige Roomse Rijk) op dat moment was Frederik III (zie het artikel [[:w:nl:Frederik III van het Heilige Roomse Rijk|Frederik III van het Heilige Roomse Rijk]] op Wikipedia).&lt;/ref&gt; / voer elcken een mengelen wyns iij stuver maken tsamen xliij½ stuver

== Vertaling ==
In verband met de eerste bijeenkomst bij de schilder Jheronimus [uitgegeven]: voor 24 pond rundvlees 1 philipspenning; voor 4 stuks gember, 2 stuks peper, ½ stuks saffraan 5 stuiver; voor wortels 2 stuiver; de waard 1 mengel (ca. 1 liter) wijn 1½ stuiver; voor het gezin van de waard in de keuken 3 stuiver; voor onze ordebewakers, koster en dienaren 3 kwart(mengel?) wijn 9 suiver, en [voor] de heren Ghysbrecht van Rode, onze zaakwaarnemer in Keulen, en Lucas, de secretaris van onze genadige Rooms-koning, elk 1 mengel wijn 3 stuiver maakt in totaal 43½ stuiver.

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 159-160, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p159note5|noot 5]] (gedeeltelijk).
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 295 (gedeeltelijk).
* Roger H. Marijnissen ([1987]) ''Hiëronymus Bosch. Het volledige oeuvre'', Haarlem: Gottmer/Brecht, {{ISBN|90-230-0651-8}}, p. 12 (gedeeltelijk).
* G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 175.</text>
      <sha1>i87ubsqlko30w8kuwt46kyxu9oan80x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 17-20</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8981</id>
    <revision>
      <id>220755</id>
      <parentid>65377</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2625" sha1="lcddnq8rreonpbho1kl8qm4joxc151h" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1485-1495, fol. 294r
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1485-1495
| nummer           = Inv.nr. 122, fol. 294r, regel 17-20
| datering         = 1493-1494
| afbeelding       = ILVB register 1485-1495 fol 294v line 17-20.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44208&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=583&amp;pp=584 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Willemen Lombart gelaesmeker&lt;ref&gt;Willem Lombart, glazenier.&lt;/ref&gt; iij ort stuvers voer een gotspenninck hem gegeven / by den proesten&lt;ref&gt;Zaakwaarnemers van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap in 's-Hertogenbosch.&lt;/ref&gt; doe zy met hem oeverquamen van eenen nyewen ghelaesse / dat hy maken sal, nae den proeven dat Joen die maelder&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; hem soude maken / dwelck staen soude in ons nyewe capelle&lt;ref&gt;Tegelijkertijd met de voltooiing van de gotische Sint-Jan in 's-Hertogenbosch werd gebouwd aan de kapel van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap (de huidige Sacramentskapel). Deze kapel werd in 1496 voltooid.&lt;/ref&gt; daer om hier // iij ort stuvers

== Vertaling ==
Willem Lombart, glazenier, 3 stuivers [betaald] bij wijze van borg door de zaakwaarnemers nadat zij met hem overeenkwamen dat hij het nieuwe glas-in-loodraam zal maken, naar ontwerp van Joen de schilder, hetwelk geplaatst zal worden in onze nieuwe kapel alhier (?) 3 stuivers

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 163, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p163note3|noot 3]].
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 300 (gedeeltelijk).
*G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 176-177.</text>
      <sha1>lcddnq8rreonpbho1kl8qm4joxc151h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 21-23</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9035</id>
    <revision>
      <id>220756</id>
      <parentid>65378</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="e43qqr73o0rd5qm2cb1xjo6e462ieli" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1485-1495, fol. 294r
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1485-1495
| nummer           = Inv.nr. 122, fol. 294r, regel 21-23
| datering         = 1493-1494
| afbeelding       = ILVB register 1485-1495 fol 294v line 21-23.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44208&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=583&amp;pp=584 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Joenen den maelder&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; gescenckt ij½ stuver tot dyen eynde dat by den selven / Willemen Lombart&lt;ref&gt;Willem Lombart, glazenier.&lt;/ref&gt; soude willen te wege helpen, dat tvoirscreven gelaes&lt;ref&gt;Het nieuwe glas-in-loodraam van de kapel van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap in de Sint-Jan. Zie ook [[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 17-20]].&lt;/ref&gt; mucht wael / wesen gemaeckt, daerom hier // ij½ stuver

== Vertaling ==
Geschonken aan Joenen de schilder 2,5 stuiver, zodat deze dezelfde Willem Lombart op weg zal helpen, om ervoor te zorgen dat het hiervoor vermelde glas-in-loodraam goed uitgevoerd zal worden, daarom hier 2½ stuiver

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 163, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p163note3|noot 3]] (gedeeltelijk).
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 300 (gedeeltelijk).
*G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 176-177.</text>
      <sha1>e43qqr73o0rd5qm2cb1xjo6e462ieli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 295r/regel 1-3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9044</id>
    <revision>
      <id>220757</id>
      <parentid>65379</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2097" sha1="9uxcs48k1x4hxhkfj22cad9okyb0rfp" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1485-1495, fol. 295r
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1485-1495
| nummer           = Inv.nr. 122, fol. 295r, regel 1-3
| datering         = 1493-1494
| afbeelding       = ILVB register 1485-1495 fol 295r line 1-3.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44208&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=585&amp;pp=584 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Voer een paer aulder slaeplakens daer Joen die maelder&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; op soude maken / een patroen van eenen gelaes,&lt;ref&gt;Het nieuwe glas-in-loodraam van de kapel van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap in de Sint-Jan. Zie ook [[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 17-20]].&lt;/ref&gt; twelck Willem Lombart&lt;ref&gt;Willem Lombart, glazenier.&lt;/ref&gt; soude maken in die / Thoerenstraet, // xx stuvers

== Vertaling ==
Voor een paar oude slaaplakens waarop de schilder Joen een ontwerp van een glas-in-loodraam zou maken, hetwelk Willem Lombart in de Torenstraat uit zou voeren, [gegeven] 20 stuiver

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 163, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p163note3|noot 3]].
*G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 176-177.</text>
      <sha1>9uxcs48k1x4hxhkfj22cad9okyb0rfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1495-1501/fol. 298v/regel 15-23</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9052</id>
    <revision>
      <id>220752</id>
      <parentid>134645</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2843" sha1="ozyr26fmszl2o577rqhnvvw2th12pww" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1495-1501, fol. 298v
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1495-1501
| nummer           = Inv.nr. 123, fol. 298v, regel 15-23
| datering         = 1498-1499
| afbeelding       = ILVB register 1495-1501 fol 198v line 15-23.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44209&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=393&amp;pp=392 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Item te v&lt;sup&gt;ter&lt;/sup&gt; vergaderinge, doemen den svvaen / att, tot vvouter vander Rullen daer Jhero / nimus van Aken&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; scilder dat laken lede,&lt;ref&gt;De gezworen broeders van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap waren geacht eens in de zoveel tijd hun medebroeders uit te nodigen voor een maaltijd. Dit werd het 'laken leggen' genoemd.&lt;/ref&gt; behalven / den svvaen gecomen ende gescenct vanden / rentmeester van vvegen ons genedigen heren&lt;ref&gt;Volgens Jan Hezenmans de hertog van Brabant, Filips de Schone (zie het artikel [[:w:nl:Filips I van Castilië|Filips I van Castilië]] op Wikipedia).&lt;/ref&gt; daer / toe noch gecocht tegen Rutger van Erpe enen / anderen svvaen voir acht stuvers ende den knecht / die de swaen bracht voer zyn drincgelt / ij½ st. tsamen // x½ st

== Vertaling ==
Ook [heeft] Rutger van Erpe voor de vijfde bijeenkomst toen men de zwaan at bij Wouter vander Rullen, toen de schilder Jheronimus van Aken het laken legde, behalve de zwaan die de rentmeester van onze genadige heer geschonken heeft, een andere zwaan gekocht voor acht stuiver en de knecht die de zwaan bracht voor zijn drinkgeld 2,5 stuiver samen 10,5 stuiver

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 160, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p160note2|noot 2]] (gedeeltelijk).
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 296 (gedeeltelijk).
*G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 178.</text>
      <sha1>ozyr26fmszl2o577rqhnvvw2th12pww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 121v-122r</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9061</id>
    <revision>
      <id>220753</id>
      <parentid>65384</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="l1yj7fghzt8p49j9rg5j1egmrfqif6g" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1507-1513, fol. 121v-122r
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1507-1513
| nummer           = Inv.nr. 125, fol. 121v (regel 25-27)-fol. 122r (regel 1-3)
| datering         = 1508-1509
| afbeelding       = ILVB register 1507-1513 fol 121v-122r.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44211&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=241&amp;pp=242 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
In den yersten tot vvouters van der rullen by een deel / gezworen bruders omme Jheronimum&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie [[Thema:Jheronimus Bosch]]).&lt;/ref&gt; ende meester / Jan heyns&lt;ref&gt;Jan Heyns (†1516), bouwmeester van de Sint Janskerk te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jan Heyns|Jan Heyns]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; te vvilligen ende raet te nemen // omme onser liever Vrouwen tafel&lt;ref&gt;Hiermee wordt het altaarstuk van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap bedoeld, dat in 1477 door Adriaen van Wesel werd opgeleverd. Zie ook [[BHIC/ILVB/Register 1469-1478/fol. 208r/regel 9-14]].&lt;/ref&gt; te stofferen / ende aff te nemen ende waer men die best stofferen / ßal iij vvijn vertert // xiiij st

== Vertaling ==
Ten eerste [is] een deel van de gezworen broeders [bijeengekomen] bij Wouter van der Rullen om van Jheronimus en meester Jan Heyns advies in te willigen over hoe men het Onze Lieve Vrouweretabel het zou moeten polychromeren en af te nemen; 3 wijn verteert [voor] 14 stuiver

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 160, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p160note4|noot 4]] (gedeeltelijk).
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 299 (gedeeltelijk).
*G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 182.</text>
      <sha1>l1yj7fghzt8p49j9rg5j1egmrfqif6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 295v/regel 16-17</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9766</id>
    <revision>
      <id>220754</id>
      <parentid>65387</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="jaxufpewhinf4dhy978q2t98pbuejvw" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, register 1507-1513, fol. 295v
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Register 1507-1513
| nummer           = Inv.nr. 125, fol. 295v (regel 16-17)
| datering         = 1511-1512
| afbeelding       = ILVB register 1507-1513 fol 295v line 16-17.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44211&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=590&amp;pp=589 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Jeronimo die maelder vvant hy tpatroen vanden / cruce heeft gemaect [-] xx st&lt;font color=&quot;#666666&quot;&gt;[uver]&lt;/font&gt;

== Vertaling ==
[Betaald] aan Jeronimus de schilder,&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; omdat hij het ontwerp van het kruis&lt;ref&gt;Dit kruis is het verderop genoemde ‘cruce opden gulden casufel’ (kruis op het gouden kazuivel).&lt;/ref&gt; heeft gemaakt, 20 stuiver.

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 160, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p160note5|noot 5]].
*Roger H. Marijnissen ([1987]) ''Hiëronymus Bosch. Het volledige oeuvre'', Haarlem: Gottmer/Brecht, {{ISBN|90-230-0651-8}}, p. 14 (gedeeltelijk).
*G.C.M. van Dijck (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 183.</text>
      <sha1>jaxufpewhinf4dhy978q2t98pbuejvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Wapenboek I/fol. 76r/wapen 7</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9770</id>
    <revision>
      <id>220748</id>
      <parentid>135470</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T16:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2776" sha1="fhw2gh4kjl41nxvdx7l0fojylbputnr" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = ILVB, Wapenboek I, fol. 76r
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = Rekeningen-, wapen- en koorboeken Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| afdeling         = 
| stuk             = Wapenboek I
| nummer           = Inv.nr. 146, fol. 76r, wapen 7
| datering         = Ca. 1742
| afbeelding       = Coat of arms Jheronimus Bosch.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = [http://beeldbank.bhic.nl/index2.php?Itemid=11&amp;option=com_genealogie&amp;task=register_bron&amp;id=44228&amp;entiteit=register&amp;persoon_id=&amp;cp=168&amp;pp=167 Beeldbank BHIC]
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Hieronimus / Aquens.&lt;font color=&quot;#666666&quot;&gt;[is]&lt;/font&gt; &lt;font color=&quot;#ff0000&quot;&gt;alias Bosch,&lt;/font&gt; / seer vermaerd schilder. / &lt;font color=&quot;#ff0000&quot;&gt;obiÿt &lt;u&gt;1516&lt;/u&gt;.&lt;/font&gt;&lt;ref&gt;De teksten “alias Bosch,” en “obiÿt &lt;u&gt;1516&lt;/u&gt;.” zijn geschreven door een andere hand.&lt;/ref&gt;

== Vertaling ==
Hieronimus Aquensis, alias Bosch,&lt;ref&gt;Jheronimus van Aken, alias Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; zeer vermaard schilder, overleden 1516.

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 158-159.
*J.D. Passavant (1862) [[:s:de:Archiv für die zeichnenden Künste/Jahrgang 7-8/Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel|‘Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel’]], ''Archiv für die zeichnenden Künste mit Beziehung auf Kupferstecher- und Holzschneidekunst und ihre Geschichten'', jrg. 7-8, p.&amp;nbsp;88-92, met name 89.
*[Hippolyte] Fierens-Gevaert (1912) [[:fr:La Peinture en Belgique/Jérôme Bosch|‘Jérôme Bosch’]], in: ''Les Primitifs Flamands. Volume II'', Bruxelles: G. van Oest &amp; Cie., p. 181.
*Carlos Justi (juni 1914) [[:es:Jerónimo Bosch|‘Jerónimo Bosch’]], ''La España Moderna'', 26e jaargang, nr. 306, pp. 6 (gedeeltelijk).
* ''Jheronimus Bosch'', Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch, 17 september-15 november 1967, [tent.cat.], p. 214.
* Jan Romein en Annie Romein-Verschoor (1977) ''Erflaters van onze beschaving'', Amsterdam: Em. Querido’s Uitgeverij, p. 59.
* A.M. Koldeweij, P. Vandenbroeck en B. Vermet (2001) Jheronimus Bosch. Alle schilderijen en tekeningen, Rotterdam: NAi Uitgevers, Gent/Amsterdam: Ludion, {{ISBN|90-5662-219-6}}, p. 21, met facsimile in kleur.</text>
      <sha1>fhw2gh4kjl41nxvdx7l0fojylbputnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ADN/Register B. 2185/fol. 230v</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9883</id>
    <revision>
      <id>220747</id>
      <parentid>189435</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T16:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3303" sha1="ojy2eruxyhq4i5en8j1bpal25diw7ca" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = Rekening van een aanbetaling van £36 door Philips I van Kastilië voor een schilderij met het Laatste Oordeel uit te voeren door Jheronimus Bosch
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = september 1504
| Opmerkingen = Archiefbewaarplaats: Lille, Archives départementales du Nord, Register B. 2185, fol. 230v. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]] (transcriptie), [https://creativecommons.org/share-your-work/public-domain/cc0 CC0] (vertaling).
}}__NOTOC__
== Afbeelding ==
[[Bestand:ADN register B 2185 fol 230 vo.jpg|503px|center]]

== Transcriptie ==
&lt;pages index=&quot;ADN register B 2185 fol 230 vo.djvu&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;/&gt;

== Vertaling ==
September 1504


Aan Jeronimus van Aeken, ook Bosch genoemd,&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; schilder, wonend in 's-Hertogenbosch, [betaald] een bedrag van 36 pond als voorschot voor hetgeen hij schuldig zal zijn voor een groot schilderij van 9 voet hoog en 11 voet breed, waarop moet zijn [afgebeeld] het Laatste Oordeel dat wil zeggen Paradijs en Hel, die deze heer&lt;ref&gt;Bedoeld wordt de toenmalige hertog van Brabant, Filps de Schone (zie het artikel [[:w:nl:Filips I van Castilië|Filips I van Castilië]] op Wikipedia).&lt;/ref&gt; aan hem heeft opgedragen te maken voor zijn zeer nobele smaak. Daarom hier als aanbetaling gegeven het genoemde bedrag van 36 pond.

== Noten ==
&lt;references /&gt;

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 158 (gedeeltelijk).
*J.D. Passavant (1862) [[:s:de:Archiv für die zeichnenden Künste/Jahrgang 7-8/Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel|‘Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel’]], ''Archiv für die zeichnenden Künste mit Beziehung auf Kupferstecher- und Holzschneidekunst und ihre Geschichten'', jrg. 7-8, p.&amp;nbsp;88-92, met name 88 (gedeeltelijk).
*Gustav Glück (1904) [[:s:de:Zu einem Bilde von Hieronymus Bosch in der Figdorschen Sammlung in Wien|‘Zu einem Bilde von Hieronymus Bosch in der Figdorschen Sammlung in Wien’]], ''Jahrbuch der königlich preuszischen Kunstsammlungen'', Band 25, p.&amp;nbsp;174-184, met name p.&amp;nbsp;181 (gedeeltelijk).
*Anoniem (16 juni 1930) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 159/Nummer 139/Uit de Pers#al15|‘Uit de Pers. Over Hieronymus Bosch’, alinea 15]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anthony Bosman (1962) ''Jheronimus Bosch'', Utrecht: A.W. Bruna &amp; Zoon, p. 13 (vertaling in het Nederlands; gedeeltelijk).
*R.-H. Marijnissen, K. Blockx [et al.] (1972) ''Jheronimus Bosch'', Brussel: Arcade.
*Roger H. Marijnissen ([1987]) Hiëronymus Bosch. Het volledige oeuvre, Haarlem: Gottmer/Brecht, {{ISBN|90-230-0651-8}}, p. 13.

[[fr:ADN/Registre B. 2185/fol. 230v]]

[[Categorie:Archiefstuk]]</text>
      <sha1>ojy2eruxyhq4i5en8j1bpal25diw7ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inventaris van Margaretha van Oostenrijk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11257</id>
    <revision>
      <id>220758</id>
      <parentid>128495</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaatsen</comment>
      <origin>220758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1528" sha1="hlosnl9wwdwon6jo5nf59xmblihl2hj" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = Inventaris van Margaretha van Oostenrijk
| instellingsnaam  = Onbekend
| verzameling      = 
| afdeling         = 
| stuk             = 
| nummer           = 
| datering         = 1516
| afbeelding       = 
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = Dijck, G.C.M. van (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}, p. 92.
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Ung moyen tableau de Sainct Anthoine qui n’a couverte ni feullet, qui est fait de Jheronimus Bosch&lt;ref&gt;Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] op [[:w:nl:Hoofdpagina|Wikipedia]]).&lt;/ref&gt; et a esté donné à madame par Jhorine, femme de chambre de madame Lyonor

== Vertaling ==
Een middelgroot schilderij van de heilige Antonius zonder gordijn of luiken, gemaakt door Jheronimus Bosch, geschonken aan mevrouw door Jhorine, kamermeisje van mevrouw Lyonor

== Noten ==
{{references}}

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 165, [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres#p165note4|noot 4]].</text>
      <sha1>hlosnl9wwdwon6jo5nf59xmblihl2hj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BHIC/ILVB/Obitus fratrum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12621</id>
    <revision>
      <id>220746</id>
      <parentid>135469</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T15:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+overige vindplaats</comment>
      <origin>220746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="pb08p4g2shvykm8z39sf8yj44akqqal" xml:space="preserve">{{Infobox archiefstuk
| naam             = Obitus fratrum
| auteur           = Maarten Sheeren
| instellingsnaam  = Brabants Historisch Informatie Centrum
| verzameling      = 
| afdeling         = 
| stuk             = Obitus fratrum
| nummer           = 
| datering         = Ca. 1575
| afbeelding       = List of deceased members of the Brotherhood of Our Lady 1516.jpg
| opmerkingen      = 
| taal             = 
| bron             = Marijnissen, Roger H. ([1987]) ''Hiëronymus Bosch. Het volledige oeuvre'', Haarlem: Gottner/Becht, {{ISBN|90-230-0651-8}}, p. 14.
| auteursrecht     = [[Publiek domein]]
| artikelwikipedia = 
}}
== Transcriptie ==
Hieronimus Aquen{{Grijs|[sis]}} al{{Grijs|[ia]}}s Bosch insignis pictor

== Vertaling ==
Jheronimus van Aken alias Bosch, buitengewoon schilder.

== Overige vindplaatsen ==
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 158.
*J.D. Passavant (1862) [[:s:de:Archiv für die zeichnenden Künste/Jahrgang 7-8/Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel|‘Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel’]], ''Archiv für die zeichnenden Künste mit Beziehung auf Kupferstecher- und Holzschneidekunst und ihre Geschichten'', jrg. 7-8, p.&amp;nbsp;88-92, met name 89.
*J.C.-A. Hezenmans (1888) [[Jan Hezenmans/Hiëronymus van Aken|‘Hiëronymus van Aken’]], ''Dietsche Warande'', N.R. [= 2e serie], 1e jaargang, p. 293.
*[Hippolyte] Fierens-Gevaert (1912) [[:fr:Jérôme Bosch|‘Jérôme Bosch’]], in: ''Les Primitifs Flamands. Volume II'', Bruxelles: G. van Oest &amp; Cie., p. 170 (gedeeltelijk).
*Carlos Justi (juni 1914) [[:es:Jerónimo Bosch|‘Jerónimo Bosch’]], ''La España Moderna'', jrg. 26, nr. 306, p. 6 (gedeeltelijk).
*Anthony Bosman (1962) ''Jheronimus Bosch'', Utrecht: A.W. Bruna &amp; Zoon, p. 12.</text>
      <sha1>pb08p4g2shvykm8z39sf8yj44akqqal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:Сербијана</title>
    <ns>3</ns>
    <id>15361</id>
    <redirect title="Overleg gebruiker:Ран-кан" />
    <revision>
      <id>220767</id>
      <parentid>51786</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T06:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7676</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Overleg gebruiker:Ран-кан]]</comment>
      <origin>220767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="dteajwrvkn3f4htwq5jk7bq6tlhaek7" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Overleg gebruiker:Ран-кан]]</text>
      <sha1>dteajwrvkn3f4htwq5jk7bq6tlhaek7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:LIVE NIEUWS/Kladblok</title>
    <ns>2</ns>
    <id>23107</id>
    <redirect title="Gebruiker:NovaSerenQuest/Kladblok" />
    <revision>
      <id>220765</id>
      <parentid>74344</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T06:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7676</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Gebruiker:NovaSerenQuest/Kladblok]]</comment>
      <origin>220765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="h727f0qpgh95raurbupuj1g0rhr0nsg" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Gebruiker:NovaSerenQuest/Kladblok]]</text>
      <sha1>h727f0qpgh95raurbupuj1g0rhr0nsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:LIVE NIEUWS</title>
    <ns>3</ns>
    <id>23108</id>
    <redirect title="Overleg gebruiker:NovaSerenQuest" />
    <revision>
      <id>220766</id>
      <parentid>74346</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T06:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7676</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Overleg gebruiker:NovaSerenQuest]]</comment>
      <origin>220766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="1szodevf17klp563f4418xwnofdtc6y" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Overleg gebruiker:NovaSerenQuest]]</text>
      <sha1>1szodevf17klp563f4418xwnofdtc6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/Palts</title>
    <ns>100</ns>
    <id>45677</id>
    <revision>
      <id>220792</id>
      <parentid>220079</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>220792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18354" sha1="fwwg9zuqqojpsrq07jypwgqvbztgr6m" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van de Palts
| afbeelding   = Ludwig III. von der Pfalz wird belehnt.jpg
| alt          = Koning Sigismund (links) bevestigt Lodewijk III (rechts, knielend) als leenman van de Plats, 1430
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van de [[w:nl:Palts (streek)|Palts]], het Keurvorstendom Palts en het [[w:nl:Paltsgraafschap aan de Rijn|paltsgraafschap aan de Rijn]].
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== Ca. 1500-ca. 1648  ===
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/VVt Ceulen, den 15. Augusti|‘VVt Ceulen, den 15. Augusti’, alinea 7]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 2. Februarij|‘Wt Weenen den 2. Februarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/In de Pfalts|‘In de Pfalts staet alles in vorige terminis, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Ca. 1648-ca. 1815 ===
;Protestantenkwestie
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Regensburg den 25 February|‘Regensburg den 25 February’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Weenen den 10 January|‘Weenen den 10 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Heydelberg den 17 January|‘Heydelberg den 17 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Vorsten en leden van vorstenhuizen ==
=== Ca. 1500-ca. 1648  ===
;Elisabeth van de Palts (1618-1680)
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art4|‘VVt Londen den 9. Ianuarij’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘een dochter’).

;Elizabeth Stuart (1596-1662)
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage,den 2 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art2al2|‘VVt VVeenen 7. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (1 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/1 december#art2|‘Den 10. Ditto [= 10 november 1620] wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-10.
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/Van Ceulen den 5 December|‘Van Ceulen den 5 December’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art2|‘VVt Slesien in December 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Marcken Brandenburch, den 2. dito|‘Wt Marcken Brandenburch, den 2. dito. [= 2 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Frederik V van de Palts
*Anoniem ([15 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/15 november/VVt Ceulen den 10. November|‘VVt Ceulen den 10. November’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art6al2|‘Wt Praghe’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art7al2|‘Wt Praghe den xix. Januarij 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art8|‘Wt Praghe den xxvi. ditto. [= 26 januari 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem ([ca. 20 februari] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 20 februari#art1al4|‘Wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (10 april 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/10 april#art3al6|‘Wt Praghe den xv. Meert 1620’, alinea 6]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art1al2|‘Wt Weenen den xxij. April 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6.
*Anoniem ([ca. 29 mei] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 29 mei#art4al4|‘Wt Weenen 4. Mey 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/21 augustus (2)#art2al4|‘Wt Praghe den 7. Augusti’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-7.
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Prage, den 4 dito|‘VVt Prage, den 4 dito. [= 4 september 1620]’, alinea 2-3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘den Koninc in Bohemen’).
*Anoniem (18 september 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/18 september/VVt Praghe, den 7 dito|‘VVt Praghe, den 7 dito. [= 7 september 1620]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1] (als ‘hare Con. May.’).
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (2)#art4|‘Den 7. September wt Praghe’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art1al4|‘Wt Weenen den 9. September’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art3|‘Wt Praghe vanden 13. ditto. [= 13 september 1620]’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3|‘Wt Praghe’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (1)#art1al3|‘Wt VVeenen. den 1. October’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (23 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/23 oktober (1)#art2al2|‘VVt VVeenen 7. October’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (13 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 november (2)#art4|‘VVt Schlackenwalt in Bohemen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (1)#art6|‘VVt Eger van 13. Nouember, 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (28 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 november#art3|‘VVt den Haghe den 20. Nouember’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (1 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/1 december#art1al12|‘Geschreuen vvt den Beyerschen Velt-legher den 8. Nouember, ende vvt de Stadt Praghe den 9. Nouember 1620. ende den 10’, alinea 12]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-10.
*Anoniem (1 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/1 december#art2|‘Den 10. Ditto [= 10 november 1620] wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-10.
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ambergh den 20. November, 1620|‘Wt Ambergh den 20. November, 1620’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ausburgh den 21. dito|‘Wt Ausburgh den 21. dito. [= 21 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Eger den 23. dito|‘Wt Eger den 23. dito. [= 23 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (5 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 december (2)#art2|‘Naemen vande Protestante ende Ghevnieerde Princen van Duytslandt’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art2al26|‘Cort verhael vanden grooten Velt-slach gheschiet by de Conincklijcke Hooft-Stadt Praghe, ende vande veroueringhe der selver Stadt ende Casteele’, alinea 26]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-14 (vermeld als '''‘den Winter-Coninc’''').
*Anoniem (9 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/9 december (1)#art1|‘Tijdinghe wt Buddissin vanden 20. Nouembris Anno 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (11 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/11 december (1)#art6|‘VVt Amberg den 20. Nouember’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/Van Ceulen den 5 December|‘Van Ceulen den 5 December’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem ([ca. 14] december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 14 december#art4|‘Tijdinghe wt Amsterdam van 13. December’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8 (vermeld als '''‘Winter Conincxken’''').
*Anoniem (20 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 9#art2|‘Tijdinghe vvt der Slesien in December, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art2al4|‘VVT VVeenen vanden 6. Ianuarij, 1621’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art2|‘VVt Slesien in December 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art1|‘Met Tydinghe vvt VVeenen, den 6. Ianuary, 1621’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 3 en 6]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Breslauw den 30. December|‘Wt Breslauw den 30. December’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 2. Februarij|‘Wt Weenen den 2. Februarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Marcken Brandenburch, den 2. dito|‘Wt Marcken Brandenburch, den 2. dito. [= 2 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/Wt Ceulen, den 20. dito|‘Wt Ceulen, den 20. dito. [= 20 februari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Heylbrun den 16. Februarij|‘Wt Heylbrun den 16. Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Sijne Conincklijcke Majesteyt van Bohemen verhoortmen|‘Sijne Conincklijcke Majesteyt van Bohemen verhoortmen dat tot Cel int Lant van Lunenburch soude geweest zijn, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Dresden den 20. dito|‘Wt Dresden den 20. dito. [= 20 februari 1621]’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1] (als ‘de Coninck van Bohemen’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Hamburgh den 24, Februarij|‘Wt Hamburgh den 24, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘de Coninck van Bohemen’).
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Heylbrun den 25. Februarij|‘Wt Heylbrun den 25. Februarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘den Coninck van Bohemen’).
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Aughsburgh den 3. Martij|‘Wt Aughsburgh den 3. Martij’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2] (als ‘de Boheemsche Coninck’).
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Vele vande Suite van syne Majesteyt van Bohemen|‘Vele vande Suite van syne Majesteyt van Bohemen zijn door Amsterdam […] ghepasseert, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Syne Majesteyt van Bohemen|‘Syne Majesteyt van Bohemen, met de Coninginne […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Ferdinandus II (1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/De Rom. Keys. Majesteyt Ferdinandi II. Monotorial Mandaten|''De Rom. Keys. Majesteyt Ferdinandi II. Monotorial Mandaten, Aen de Cheur Pfaltz, Nopende de quitteringhe ende Ruyminghe vant’ Coninck-rijck Bohemen, mette Gheincorporeerde Landen''. […]]], Hantwerpen: Abraham Verhoeven.

;Frederik V van de Palts; Mühlhausense vorstendag, 16-23 maart 1620
:[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] Zie [[Hoofdportaal:Geschiedenis/Duitsland/17e eeuw/Mühlhausense Vorstendag, 1620]]

;Frederik V van de Palts; brief van Johan George I van Saksen, 9 augustus 1620
*Anoniem (25 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (2)#art3al3|‘Wt Franckfort’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Iohan George Hertoghe van Saxen ende Keurvorst (25 september 1620) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1620/25 september (3)|Copye vande Antwoorde geschreuen by den Keurvorst van Saxen, aenden Pfaltz-Graeff Jan, Stadt-houder tot Heydelberch]]'', T’Hantwerpen: By Abraham Verhoeven.

;Frederik V van de Palts; hekeldichten
*Anoniem (18 januari 1621) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 7|Postillioen vvtghesonden om te soecken den veriaegden Coninck van Praghe]]'', T’Hantwerpen: By Abraham Verhoeven.
*Anoniem (januari 1621) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 8|Coninck feest vanden Palatin, Anno 1621]]'', T’Hantwerpen: by Abraham Verhoeven.
*Anoniem (januari 1621) ''[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 11|Den spieghel voor den Pfalts-Graeff, gheschreven wt Bohemen in de Stadt Prage]]'', T’Hantwerpen: by Abraham Verhoeven.

;Frederik Hendrik van de Palts (1614-1629)
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art4|‘VVt Londen den 9. Ianuarij’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘den oudtsten sone’).

;Karel I Lodewijk van de Palts (1617-1680)
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art4|‘VVt Londen den 9. Ianuarij’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘den tweeden sone’).

;Louise Juliana van Nassau (1576-1644)
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (2)#art1al9|‘Met tydinghe vvt Oppenheym vanden 18. September’, alinea 9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6 (vermeld als ‘de Oude Pals-Gravinne’).
*Anoniem (2 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/2 oktober (1)#art3|‘Wt Heydelbergh den xx. September’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-6 (vermeld als ‘die oude Palss-Gravinne’).
*Anoniem ([ca. 3] november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 3 november#art2|‘Tijdinghe vant Legher van sijn Ex. Marquis Spinola den eersten Nouember, 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘de oude Pfalts Gravinne’).
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art4|‘VVt Londen den 9. Ianuarij’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘sijn Grootmoeder’).

;Maurits van de Palts (1621-1652)
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Marcken Brandenburch, den 2. dito|‘Wt Marcken Brandenburch, den 2. dito. [= 2 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Ruprecht van de Palts (1619-1682)
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art4|‘VVt Londen den 9. Ianuarij’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7 (vermeld als ‘den ioncxsten sone’).
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt Londen den 9 dito|‘Uyt Londen den 9 dito [= 9 september 1645]’, alinea 2]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Prins Robert’).

=== Ca. 1648-ca. 1815 ===
;Elisabeth Charlotte van de Palts (1652-1722)
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Franckfort den 28 February|‘Franckfort den 28 February’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Parijs den eersten Maert|‘Parijs den eersten Maert’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Johan Willem van de Palts (1658-1716)
*Anoniem (23 september 1690) [[Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Weenen den 10 September|‘Weenen den 10 September’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Ceulen den 25 July|‘Ceulen den 25 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 februari 1700) [[Amsterdamsche Courant/1700/Nummer 21/Luyk den 12 February|‘Luyk den 12 February’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Karel I Lodewijk van de Palts (1617-1680)
*Anoniem (25 februari 1651) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1651/Nummer 8/Een ander van den 21 dito|‘Een ander van den 21 dito. [= brief uit Keulen, 21 februari 1651]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Karel III Filips van de Palts (1661-1742)
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Weenen den 10 January|‘Weenen den 10 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>fwwg9zuqqojpsrq07jypwgqvbztgr6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:DeOntwikkelingVanHetSocialisme (Engels 1905).djvu/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>50512</id>
    <revision>
      <id>220802</id>
      <parentid>220376</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1723" sha1="gzbmzq4qbll9rf09v7ujggykpwp3x2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3}}
{{c|{{x-larger|Voorwoord bij den eersten druk.}}}}
{{dhr}}
{{lijn|6em}}
{{dhr}}
Dit geschrift is ontstaan uit drie hoofdstukken van mijn boek: &quot;Herrn E. Dührings Umwälzung der Wissenschaft. Leipzig 1878.&quot; (Des heeren E. Dühring's omwenteling der wetenschap.) Ik stelde het samen voor mijn vriend Paul Lafargue ter vertaling in het fransch en voegde er eenige verdere uitweidingen aan toe. De door mij gecorrigeerde fransche vertaling verscheen het eerst in de Revue Socialiste en later zelfstandig onder den titel: „Socialisme utopique et socialisme scientifique, Paris 1880.&quot; Een naar de fransche vertaling bewerkte overzetting in het Poolsch is onlangs in Genève verschenen en draagt den titel: &quot;Socyjalizm utopijny a naukowy. Imprimerie de l'Aurore, Genève 1882.&quot;

Het verrassende succes van Lafargue's vertaling in de landen waar fransch gesproken wordt en voornamelijk in Frankrijk zelf, moest bij mij de vraag doen rijzen, of niet een duitsche afzonderlijke uitgave van deze drie hoofdstukken eveneens van nut zou zijn. De redactie nu van den Züricher &quot;Sozialdemokrat&quot; deelde mij mede, dat in de duitsche sociaaldemokratische partij algemeen het verlangen naar het uitgeven van nieuwe propaganda-vlugschriften geuit werd, en vroeg mij of ik niet deze drie hoofdstukken er voor bestemmen wilde. Ik stemde natuurlijk toe en stelde mijn werk ter beschikking.

Maar het was oorspronkelijk in 't geheel niet voor de rechtstreeksche volkspropaganda geschreven. Hoe zou een in de eerste plaats louter wetenschappelijk werk zich daartoe eigenen? Welke wijzigingen in vorm en inhoud waren noodig?

Wat den vorm betreft, konden slechts de vele vreemde woorden bedenking wekken. Maar reeds Lassalle was in zijn&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gzbmzq4qbll9rf09v7ujggykpwp3x2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:DeOntwikkelingVanHetSocialisme (Engels 1905).djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>50513</id>
    <revision>
      <id>220803</id>
      <parentid>157761</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2382" sha1="6q4bkv53g7iyf12i8axsdrg8xhzzsgt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{RH||4}}&lt;/noinclude&gt;redevoeringen en propagandageschriften volstrekt niet spaarzaam met vreemde woorden en men heeft zich zoover ik weet niet daarover beklaagd. Sinds dien hebben onze arbeiders veel meer en veel regelmatiger kranten gelezen en zijn daardoor in dezelfde mate meer met vreemde woorden vertrouwd geworden. Ik heb mij er toe beperkt alle onnoodige vreemde woorden te verwijderen. Bij de onvermijdelijke heb ik van bijvoeging van zoogenaamde verklarende vertalingen afgezien. De onvermijdelijke vreemde woorden, meest algemeen aangenomen wetenschappelijk-technische uitdrukkingen, zouden zelfs niet onvermijdelijk zijn, wanneer zij vertaalbaar waren. De vertaling verdraait dan den zin; in plaats van te verduidelijken, sticht zij verwarring. Mondelinge opheldering helpt hierbij veel meer.

De inhoud daarentegen, meen ik te kunnen zeggen, zal den duitschen arbeiders weinig moeilijkheden opleveren. Moeilijk is slechts de derde afdeeling, maar voor de arbeiders, wier algemeene levensvoorwaarden zij samenvat, veel minder dan voor de &quot;ontwikkelde&quot; bourgeois. Bij de talrijke ophelderende toevoegingen die ik hier gaf, heb ik inderdaad minder aan de arbeiders gedacht dan aan &quot;ontwikkelde&quot; lezers, lieden zooals bijv. den afgevaardigde Von Eynern, den geheimraad Heinrich von Sybel en andere Treitschkes, beheerscht door den onweerstaanbaren drang om hun ontzettende onwetendheid en hun daardoor te begrijpen geweldige misvatting van het sosialisme, steeds opnieuw zwart op wit ten beste te geven. Als Don Quichotte zijn lans tegen windmolens richt, dan is hij daarmee in zijn rol; Sancho Pansa echter kunnen wij zoo iets onmogelijks toestaan.

Zulke lezers zullen zich ook verwonderen, in de schets eener ontwikkelingsgeschiedenis van het socialisme de cosmogenie van Kant—Laplace, de moderne natuurwetenschap en Darwin, de klassieke duitsche wijsbegeerte en Hegel aan te treffen. Maar het wetenschappelijk socialisme is nu eenmaal vooral een duitsch product en kon slechts ontstaan bij de natie wier klassieke wijsbegeerte de overlevering der bewuste dialectiek levendig gehouden had: in Duitschland&lt;ref name=&quot;p004&quot;&gt;&quot;In Duitschland&quot; is een schrijffout. Er moet staan: &quot;bij Duitschers&quot;, Want zoo onontbeerlijk eenerzijds de duitsche dialectiek was bij de genesis van het wetenschappelijk socialisme, even onontbeerlijk&lt;/ref&gt;. De materialis-&lt;noinclude&gt;{{lijn|5em|align=left}}
{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6q4bkv53g7iyf12i8axsdrg8xhzzsgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:DeOntwikkelingVanHetSocialisme (Engels 1905).djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>50520</id>
    <revision>
      <id>220804</id>
      <parentid>157762</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>220804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1555" sha1="ncqiehw09dkpx2m5eizcx2jllw3c9fy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{RH||— 5 —}}&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=&quot;p004&quot;&gt;waren daarbij de ontwikkelde economische en politieke toestanden van Engeland en Frankrijk. De, in den aanvang der veertiger jaren nog veel meer dan tegenwoordig, achterlijke economische en politieke ontwikkelingstrap van Duitschland kon hoogstens socialistische caricaturen voortbrengen (zie Kommunistisch Manifest III, {{sc|i}}, c.: &quot;Het duitsche of ware socialisme&quot;). Eerst toen de in Engeland en Frankrijk ontstane economische en politieke toestanden aan de duitsch-dialectische kritiek onderworpen werden, eerst toen kon een werkelijk resultaat verkregen worden. Van dien kant beschouwd is dus het wetenschappelijk socialisme geen uitsluitend duitsch, maar evenzeer een internationaal product.&lt;/ref&gt;tische opvatting der geschiedenis en haar bizondere toepassing op den modernen klassenstrijd tusschen proletariaat en bourgeoisie was slechts mogelijk door middel van de dialectiek. En wanneer de schoolmeesters der duitsche bourgeoisie de herinnering aan de groote duitsche wijsgeeren en de door hen gedragen dialectiek gesmoord hebben in den modder van een dor eclecticisme, zoozeer dat wij genoodzaakt zijn de moderne natuurwetenschap te hulp te roepen als getuige voor de bevestiging der dialectiek in de werkelijkheid — wij duitsche socialisten zijn er trotsch op dat wij afstammen niet alleen van Saint Simon, Fourier en Owen, maar ook van Kant, Fichte en Hegel.

Londen. 21 September 1882.

{{r|{{larger|{{sc|Friedrich Engels.}}}}{{gap}}}}
{{dhr}}
{{lijn|8em}}
{{dhr|2}}&lt;noinclude&gt;{{lijn|6em|align=left}}
{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ncqiehw09dkpx2m5eizcx2jllw3c9fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51569</id>
    <revision>
      <id>220759</id>
      <parentid>157894</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T19:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>220759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="t0wr5q3ep0vj3n7k9vdj4wzyhite433" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren. Wederom aanwinsten’
| Schrijver   = |Override_schrijver = J.W.
| Vertaler    = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Arnhemsche Courant'', maandag 12 april 1937, tweede blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Arnhemsche Courant vol 124 no 15586 KUNST.pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot; fromsection=&quot;kunstzaalfadkatztedieren&quot; tosection=&quot;kunstzaalfadkatztedieren&quot;/&gt;

[[Categorie:Arnhemsche Courant, Jaargang 124, Nummer 15586]]</text>
      <sha1>t0wr5q3ep0vj3n7k9vdj4wzyhite433</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Verenigd Koninkrijk/Vorsten</title>
    <ns>100</ns>
    <id>65552</id>
    <revision>
      <id>220800</id>
      <parentid>205522</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>220800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15364" sha1="m4vr0dwumlbgu27svlfdzd97jijonyx" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Vor&amp;shy;sten&amp;shy;hui&amp;shy;zen van het Ver&amp;shy;enigd Ko&amp;shy;nink&amp;shy;rijk
| afbeelding   = King &amp; Queen Enthroned (State Opening 2023).jpg
| alt          = De koning en koningin van het VK tijdens de State Opening van het parlement, 2023
| beschrijving = Bronnen bij vorsten en leden van vorstenhuizen van het Ver&amp;shy;enigd Koninkrijk
}}
== Algemeen ==
;Huis Stuart
*Oort, Jacob van (1649) ''Stuarts Ongeluckige Heerschappye. Ofte Kort verhael van alle d’ongelucken en rampsaligheden het Doorluchtigh Huys van Stuart over-komen, sints Robbert, d’eerste uyt dese Huyse, Koningh van Schotlandt, de Schotse Heerschappije is op-gedragen, tot de doot van Karel, d’eerste Koningh van Engelandt, Schotlandt en Yerlandt, &amp;c.'' […], Tot Dordrecht: Voor Abraham Andriessz.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 maart 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 11/Tot Dordrecht|‘Tot Dordrecht, By Abraham Andriessz. Boeck-verkooper over de Vleesch-houwers-straet, is ghedruckt en werdt uytgegeven […] [advertentie]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

== Ca. 1485 t/m 17e eeuw ==
;Anna van Groot-Brittannië (1665-1714)
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Londen den 22 October (2)|‘Londen den 22 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Catharina van Bragança (1638-1705)
*Anoniem (17 januari 1662) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1662/Nummer 3/Vyt Londen, den 13 dito|‘Vyt Londen, den 13 dito. [= 13 januari 1662]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (17 januari 1662) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1662/Nummer 3/Vyt ’s Graven-Hage, den 13 dito|‘Vyt ’s Graven-Hage, den 13 dito. [= 13 januari 1662]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Londen den 22 October (2)|‘Londen den 22 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Elizabeth Stuart (1596-1662)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/VVt Prage, den 10. Augusti|‘VVt Prage, den 10. Augusti’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Prage,den 2 October|‘VVt Prage, den 2 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (20 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/20 november (2)#art5al4|‘Noch wt Praghe van 28. October’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ambergh den 20. November, 1620|‘Wt Ambergh den 20. November, 1620’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Eger den 23. dito|‘Wt Eger den 23. dito. [= 23 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/Van Ceulen den 5 December|‘Van Ceulen den 5 December’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art2|‘VVt Slesien in December 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/Syne Majesteyt van Bohemen|‘Syne Majesteyt van Bohemen, met de Coninginne […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Hendrik Stuart (1640-1660)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art2al7|‘Vyt s’ Graven-Hage den 6. Martij 1653’, alinea 7]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘Den Hertoch van Glocester’).

;Jacobus I van Engeland
*Anoniem (19 juni 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/19 juni/VVt 's Gravenhage, den 18. dito|‘VVt ’s Gravenhage, den 18. dito. [= 18 juni 1619]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([22 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/22 juni/Nederlantsche tydinghe den 21. Iunius|‘Nederlantsche tydinghe den 21. Iunius’, alinea 8]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem (2 mei 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/2 mei/Den Ambassadeur van Spaengien|‘Den Ambassadeur van Spaengien heeft in zijne propositie aen de Conincklijcke Majesteyt van Groot Brittannien versocht dese naervolgende vier poincten. […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Enghelant hoortmen|‘Wt Enghelant hoortmen […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Men verhoort uyt Enghelandt|‘Men verhoort uyt Enghelandt […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Karel I van Engeland
*Anoniem (2 mei 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/2 mei/Brieven uyt Enghelandt|‘Brieven uyt Enghelandt in date den 21. April vermelden […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (2 mei 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/2 mei/Den Ambassadeur van Spaengien|‘Den Ambassadeur van Spaengien heeft in zijne propositie aen de Conincklijcke Majesteyt van Groot Brittannien versocht dese naervolgende vier poincten. […]’, alinea 11]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (5 juni 1640) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1640/Nummer 23/Wt Londen den 26 May, 1640|‘Wt Londen den 26 May, 1640’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (19 september 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 38/Uyt Londen den 9 dito|‘Uyt Londen den 9 dito [= 9 september 1645]’, alinea 2]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;2].

;Karel II van Engeland (1630-1685)
*Anoniem (7 november 1645) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1645/Nummer 45/Uyt Londen den 27 dito|‘Uyt Londen den 27 dito. [= 27 oktober 1645]’, alinea 3]], ''Ordinaris Dingsdaegsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1-2] (vermeld als ‘Prins Charles’).
*Anoniem (8 maart 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 11/Uyt Londen van den 25 dito|‘Uyt Londen van den 25 dito. [= 25 februari 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (17 januari 1662) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1662/Nummer 3/Vyt Withal, den 4 dito|‘Vyt Withal, den 4 dito. [= 4 januari 1662]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (17 januari 1662) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1662/Nummer 3/Vyt Londen, den 13 dito|‘Vyt Londen, den 13 dito. [= 13 januari 1662]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Londen den 22 October (1)|‘Londen den 22 October [1]’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Londen den 22 October (2)|‘Londen den 22 October [2]’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 november 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Dinsdageditie, nummer 47/Londen den 16 November (1)|‘Londen den 16 November’]], ''Oprechte Haerlemse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Maria Henriëtte Stuart (1631-1660)
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art2al7|‘Vyt s’ Graven-Hage den 6. Martij 1653’, alinea 7]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7 (vermeld als ‘De Princesse Royale’).

;Willem III van Oranje (1750-1702)
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Londen den 25 July|‘Londen den 25 July’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== 18e eeuw ==
;George I van Groot-Brittannië (1660-1727)
*Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Hamburg den 19 January|‘Hamburg den 19 January’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;George II van Groot-Brittannië (1683-1760)
*Anoniem (7 februari 1737) [[Oprechte Haerlemsche Courant/Jaargang 1737/Nummer 6/Londen den eersten February|‘Londen den eersten February’]], ''Oprechte Haerlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 juli 1748) [[Hollandsche Historische Courant/1748/Nummer 88/Londen den 16 Juli|‘Londen den 16 Juli’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;George III van het Verenigd Koninkrijk (1738-1820)
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Londen den 7 April|‘Londen den 7 April’, alinea 2]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Groot-Britanniën|‘Groot-Britanniën’, alinea 3]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/Londen den 17 April|‘Londen den 17 April’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== 19e eeuw ==
;Adelheid van Saksen-Meiningen (1792-1849)
*Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Londen den 7 September|‘Londen den 7 September’, alinea 3]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Hertogin van Clarence’).
*Anoniem (1 september 1834) [[Utrechtsche Courant/1834/Nummer 105/Frankfort den 27 Augustus|‘Frankfort den 27 Augustus’, alinea 2]], ''Utrechtsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘Koningin van Engeland’).

;Albert van Saksen-Coburg en Gotha (1819-1861)
*Anoniem (25 april 1854) [[De Tijd/1854/Nummer 2129/Londen, 22 April|‘Londen, 22 April’, alinea 2]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;3].

;Alfred van Saksen-Coburg en Gotha (1844-1900)
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/Londen, 24 Dec.|‘Londen, 24 Dec.’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1] (vermeld als ‘de hertog van Edinburg’).

;Arthur van Connaught en Strathearn (1850-1942)
*Anoniem (30 mei 1899) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 72/Nummer 22279/Ochtendblad/Zondagavond|‘Zondagavond kwam van Cassel te Vlissingen aan de Hertog van Connaught, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

;August Frederik van Sussex (1773-1843)
*Anoniem (14 april 1818) [[Overijsselsche Courant/Jaargang 1818/Nummer 30/Engeland|‘Engeland’]], ''Overijsselsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Pettigrew, Thomas Joseph (1827-1839) ''Bibliotheca Sussexiana. A descriptive catalogue, accompanied by historical and biographical notices, the manuscripts and printed books contained in The Library of His Royal Highness the Duke of Sussex, K.G., D.C.L. &amp;c. &amp;c. &amp;c. &amp;c.'', London: Longman and Co., Payne and Foss, Harding and Co., H. Bohn, Glasgow: Smith and Son.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 december 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 157/Bibliotheca Sussexiana|‘Bibliotheca Sussexiana. Bibliotheek van Z. K. H. den Hertog van Sussex’]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].

;Beatrice van Saksen-Coburg en Gotha (1857-1944)
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Dr Profeit|‘Dr Profeit […]’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Christiaan van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1831-1917)
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/In het klachtenboek der Maatschappij Zeeland te Vlissingen|‘In het »klachtenboek” der Maatschappij »Zeeland” te Vlissingen […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Frederik van York (1763-1827)
*Anoniem (29 januari 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 13/Londen den 19 Januarij|‘Londen den 19 Januarij’]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;George van Cambridge (1819-1904)
*Anoniem (25 april 1854) [[De Tijd/1854/Nummer 2129/Weenen, 22 April|‘Weenen, 22 April’, alinea 2]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (17 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 194/Engeland|‘Engeland’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Leopold van Albany (1853-1884)
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/In het klachtenboek der Maatschappij Zeeland te Vlissingen|‘In het »klachtenboek” der Maatschappij »Zeeland” te Vlissingen […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Marie van Edinburgh
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Rumenië|‘Rumenië’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Victoria van het Verenigd Koninkrijk
*Anoniem (25 april 1854) [[De Tijd/1854/Nummer 2129/Londen, 22 April|‘Londen, 22 April’, alinea 2]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (18 januari 1867) [[Rotterdamsche Courant/1867/Nummer 16/Rotterdam 17 Januarij|‘Rotterdam 17 Januarij’, alinea 2]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Engeland/Tot Engeland's koningin richt de &quot;Moniteur de Rome&quot; eene uitnoodiging|‘Tot Engeland’s koningin richt de „Moniteur de Rome“ eene uitnoodiging. […]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].

;Willem IV van het Verenigd Koninkrijk (1765-1837)
*Anoniem (12 september 1825) [[Leydse Courant/1825/Nummer 109/Londen den 7 September|‘Londen den 7 September’, alinea 3]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Clarence’).
*Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/De Hertog van Clarence|‘De Hertog van Clarence […]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== 20e eeuw ==
;Edward VII van het Verenigd Koninkrijk (1841-1911)
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/In het klachtenboek der Maatschappij Zeeland te Vlissingen|‘In het »klachtenboek” der Maatschappij »Zeeland” te Vlissingen […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 juli 1902) [[Het Vaderland/Jaargang 34/Nummer 174/9 Aug.|‘9 Aug. […] is het Bank holiday’]], ''Het Vaderland'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;George V van het Verenigd Koninkrijk (1865-1936)
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/De koning en koningin van Engeland|‘De koning en koningin van Engeland hebben aan het Victoria en Albert Museum eenige belangrijke instrumenten in bruikleen afgestaan: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (19 juli 1929) [[De Indische Courant/Jaargang 8/Nummer 252/Koning George|‘Koning George’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Mary van Teck (1867-1853)
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/De koning en koningin van Engeland|‘De koning en koningin van Engeland hebben aan het Victoria en Albert Museum eenige belangrijke instrumenten in bruikleen afgestaan: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

[[Categorie:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>m4vr0dwumlbgu27svlfdzd97jijonyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo</title>
    <ns>100</ns>
    <id>65780</id>
    <revision>
      <id>220762</id>
      <parentid>219800</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T20:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>220762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35709" sha1="q3v72r8b5x8q1cxx4d3esrge5p07fw8" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Belgische schilderkunst;&lt;br&gt;Barok en Rococo&lt;br&gt;(ca. 1600-ca. 1750)
| afbeelding          = Peter Paul Rubens - The Rape of the Daughters of Leucippus.jpg
| alt                 = De schaking van Leucippus' dochters door Rubens
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] beschikbare bronnen over Belgische schilderkunst uit de periode ca. 1600 tot ca. 1750.
}}
== Algemeen ==
;Tentoonstellingen
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

== Bijzondere onderwerpen ==
;Adriaenssen, Alexander (1587-1661)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Bloemen, Norbert van (1670-1746)
*''Tentoonstelling van schilderijen van oude meesters in de zalen van het Gothische Paleis in het Noordeinde te ’s Gravenhage ten behoeve der watersnoodlijdenden'' […], Paleis Noordeinde, Den Haag, 20 maart-30 april 1881.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/De tentoonstelling|‘De tentoonstelling van kunstvoorwerpen van oude meesters, te ’s Gravenhage, ten behoeve der Watersnoodlijdenden, onder de Hooge Bescherming van HH. MM. de Koning en de Koningin. VII. Figuur- en stilleven-schilders’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].

;Boel, Pieter (1626-1674)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Peter Boel|“Peter Boel”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141.

;Bol, Hans
*''Kunsthandel Dorus Hermsen N.V.'', Den Haag, december 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gio. [=Jan Kalff] (16 december 1933) ‘Kunst in Den Haag’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Borcht, Pieter van der (II) (1591-1662)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Bout, Pieter
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Bredael, Alexander van (1663-1720)
*''Oude kunst'', Kunstzaal Bennewitz, Den Haag, ....-23 mei 1936, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/14 mei 1936/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Brouwer, Adriaen (ca. 1604-1638)
*''Catalogue de Tableaux de Cabinet de feu ... Robyns'' ..., Brussel, 22 mei 1758 ''sqq.''&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1758) [[:s:fr:Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles (…)|‘Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Brueghel, Jan (II) (1601-1678)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Brueghel, Pieter (II)
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (13 oktober 1935) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 108/Nummer 35448/Archief en museum van Utrecht|‘Archief en museum van Utrecht. Jaarverslag 1934’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.
*Anoniem (15 oktober 1935) [[De Tijd/Jaargang 91/Nummer 28430/Avondblad/Utrechts Centraal Museum|‘Utrechts Centraal Museum. Interessante aanwinsten’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;6].

;Claes, Gilles (''fl''. 1607)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 174-175.

;Claesz., Pieter (1597/1598-1661)
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Clerck, Hendrik de
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Hendrik de Klerk|“Hendrik de Klerk”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Coninck, David de
*Anoniem (4 mei 1758) [[Amsterdamsche Courant/1758/Nummer 53/Jacob van Walree|‘Jacob van Walree, Makelaar, zal op Donderdag den 18 May, 's morgens ten 9 en 's namiddags ten 3 uuren, t'Amsterd. [...] verkopen, [...]’]], ''Amsterdamse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogue de Tableaux de Cabinet de feu ... Robyns'' ..., Brussel, 22 mei 1758 ''sqq.''&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1758) [[:s:fr:Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles (…)|‘Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 mei 1919) [[De Telegraaf/Jaargang 27/Nummer 10477/Veiling Frederik Muller|‘Veiling Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (25 mei 1921) [[De Maasbode/Jaargang 53/Nummer 17538/Avondblad/Veiling Frederik Muller &amp; Co.|‘Veiling Frederik Muller &amp; Co.’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;2.
*Hs. R.(1 december 1953) ‘Omvangrijke veiling bij Frederik Muller’, ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;5.

;Coques, Gonzales (1614/1618-1684)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gonzalo Coques|“Gonzalo Coques”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;40-41.
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Coxie, Raphael (ca. 1540-1616)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 172-174.

;Deynum, Guilliam van
*Mautner, W. (1941) [[Oud-Holland/Jaargang 58/Onbekende Meesters - Onbekende Werken|‘Onbekende Meesters — Onbekende Werken’]], ''Oud-Holland'', jrg. 58, p.&amp;nbsp;38-48.

;Deynum, Jan Baptist van (1620-1668)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Baptist van Duinen|“Jan Baptist van Duinen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;57.

;Diest, Johannes Baptist (''fl''. 1675-1702)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 181.

;Egmont, Justus van (1602-1674)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Eyck, Casper van (1613-1674)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Eyck, Nicolaas van (1617-1679)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Flémal, Bertholet (1614-1675)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 177.

;Franchoys, Lucas (I) (1574-1643)
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Lucas Francoois|“Lucas Francoois”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;55.

;Franchoys, Lucas (II) (1616-1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Lucas Francois de Jonge|“Lucas Francois de Jonge”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;14-15.

;Fruytiers, Philip (1610-1666)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Philippus Fruytiers|“Philippus Fruytiers”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;142.

;Gabron, Guiliam (II) (1619-1678)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Gijsels, Peeter
*Anoniem (22 juli 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24505/Avondblad/&quot;Rembrandt&quot;|‘„Rembrandt”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Goubau, Anton (1616-1698)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Antonius Goebouw en Franciscus de Neve|“Antonius Goebouw en Franciscus de Neve”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;142.

;Grimmer, Jacob
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Hecke, Jan van den (1620-1684)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Hoecke, Robert van den (1622-1668)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Robert van Hoeck|“Robert van Hoeck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;50.

;Hoefnagel, Jacob (1573-1632/1633)
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Praghe den 9. Martij|‘Wt Praghe den 9. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Hondecoeter, Gillis Claesz. de (ca. 1575-1638)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Hoochstadt, Geeraert van (1591-1675)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gerrit van Hoochstadt|“Gerrit van Hoochstadt”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Jordaens, Hans III (1590-1643)
*Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/Henricus Jacobus Doorschodt|‘Henricus Jacobus Doorschodt, Vendumeester van ’s Gravenhage, zal op Maandag den 5 December 1785 en volgende dagen, ten zynen Huize, verkoopen, allerhande Meubilen en Huiscieraden, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Keirincx, Alexander (1600-1652)
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Alexander Kierings|“Alexander Kierings”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;130.

;Kessel, Jan van (I) (1626-1679)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Johannes van Kessel|“Johannes van Kessel”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;139-140.

*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Lairesse, Gerard de
*Anoniem (11 mei 1697) [[Oprechte Haerlemsche Courant/Jaargang 1697/Nummer 19/Men is van meeninge, op Vrydag, den 17 Mey, 1697, by openbare Opveylinge te verkopen|‘Men is van meeninge, op Vrydag, den 17 Mey, 1697, by openbare Opveylinge te verkopen [...]’]], ''Oprechte Haerlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogue de douze tableaux anciens provenant de la célèbre galerie de tableaux de feu Madame la douairière Van Loon-van Winter, à Amsterdam, et d’autres tableaux anciens provenant de la famille Druyvesteyn, de Haarlem, de feu Monsieur Ed. Croese, d’Amsterdam, et d’autres successions'' […], C.F. Roos en C.F. Roos Jr., Amsterdam, 26 februari 1878.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (27 februari 1878) [[Opregte Haarlemsche Courant/1878/Nummer 50/In de heden (dingsdag) te Amsterdam gehouden veiling|‘In de heden (dingsdag) te Amsterdam ge­hou­den veiling […]’]], ''Opregte Woensdagsche Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Lamen, Christoffel van der
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Kristoffel en Jakob vander Lanen|“Kristoffel en Jakob vander Lanen”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Lamen, Jacob van der
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Kristoffel en Jakob vander Lanen|“Kristoffel en Jakob vander Lanen”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Loyer, Nicholas (1625-na 1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Luyckx, Frans (1604-1668)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Ossenbek|“Ossenbek”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;170-171 (vermeld als ‘Luix’).

;Mahu, Guilliam
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Anthoni Salart en Guliam Mahue|“Anthoni Salart en Guliam Mahue”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Meert, Pieter (1618-1669)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Peeter Meert|“Peeter Meert”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;50.

;Miel, Jan (1599-1664)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Momper, Frans de
*[''Stadsgezichten en genretaferelen''], Centraal Museum, Utrecht, ....-15 juli 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**H. de Jonge (12 juni 1934) ‘Centraal museum Utrecht. Stadsgezichten en genretafereelen’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Momper, Joost (II)
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Neefs, Pieter (I)
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Pieter Neefs|“Pieter Neefs”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.
*Anoniem (12 maart 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 61/De derde serie schilderijen, (...) leverde een zeer schoone veiling op|‘De derde serie schilderijen, […] leverde een zeer schoone veiling op, […]’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;1].

;Neve, Franciscus de (I) (1606-1681/1688)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Antonius Goebouw en Franciscus de Neve|“Antonius Goebouw en Franciscus de Neve”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;142.

;Peeters, Bonaventura (I) (1614-1652)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Bonaventuur Peeters|“Bonaventuur Peeters”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;12-13.

;Peeters, Jan (I) (1624-1678)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Johannes Peeters|“Johannes Peeters”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;140-141.

;Rijckaert, David (III) (1612-1661)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/David Rykaert|“David Rykaert”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;14.

;Sallaert, Antoon
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Anthoni Salart en Guliam Mahue|“Anthoni Salart en Guliam Mahue”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Savery, Roelant
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Roelant Savry|“Roelant Savry”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;56-60.
*Anoniem (16 november 1929) [[De Maasbode/Jaargang 62/Nummer 22785/Avondblad/De nieuwe Scorel in het Centraal Museum te Utrecht|‘De nieuwe Scorel in het Centraal Museum te Utrecht’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (7 december 1931) [[De Maasbode/Jaargang 64/Nummer 24049/Avondblad/Centraal Museum te Utrecht|‘Centraal Museum te Utrecht. Nieuwe aanwinsten’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;6.

;Savoyen, Carel van (1618-1665)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Karel van Savoyen|“Karel van Savoyen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;53.

;Seghers, Daniël
*''Kunsthandel Dorus Hermsen N.V.'', Den Haag, december 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gio. [=Jan Kalff] (16 december 1933) ‘Kunst in Den Haag’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Sibrechts, Jan (1627-1703)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Sion, Peeter
*Mautner, W. (1941) [[Oud-Holland/Jaargang 58/Onbekende Meesters - Onbekende Werken|‘Onbekende Meesters — Onbekende Werken’]], ''Oud-Holland'', jrg. 58, p.&amp;nbsp;38-48.

;Snayers, Peter (1592-1667)
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Snellinck, Jan (1548-1638)
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Johannes Snellinks|“Johannes Snellinks”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;35-36.

;Snijders, Frans (1579-1657)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Son, Joris van (1623-1667)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joris van Son|“Joris van Son”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;101-102.

*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Teniers, David (I)
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Thielen, Anna Maria van (1642-na 1664)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thielen, Francisca Catharina van (1645-na 1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thielen, Jan Philip van (1618-1667)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thielen, Maria Theresia van (1640-1706)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thijs, Gijsbrecht (I) (1617-1662)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Thijs, Peter (1624-1677)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Peeter Tysens|“Peeter Tysens”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;143.

;Thulden, Theodoor van
*Anoniem (24 september 1902) [[De Zuid-Willemsvaart/Jaargang 22/Nummer 76/Veiling Heeswijk|‘Veiling Heeswijk’]], ''De Zuid-Willemsvaart'', [p.&amp;nbsp;2].

;Utrecht, Adriaen van
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Vadder, Lodewijk de (1605-1655)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Vaillant, Wallerant
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Veen, Gijsbert van (ca. 1562-1628)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 172-174.

;Voort, Cornelis van der
*Anoniem (24 september 1902) [[De Zuid-Willemsvaart/Jaargang 22/Nummer 76/Veiling Heeswijk|‘Veiling Heeswijk’]], ''De Zuid-Willemsvaart'', [p.&amp;nbsp;2].

;Vrancx, Sebastiaen (1573-1647)
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Sebastiaan Franks|“Sebastiaan Franks”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;51-52.
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Witte, Peter de (III) (1617-1667)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Wolffort, Artus (1581-1640/1641)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Wouters, Frans (1612-1659)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Franciscus Wouters|“Franciscus Wouters”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;13-14.

;Ykens, Frans (1601-1693)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Ykens, Johannes (1613-1680)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Overige onderwerpen
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Jan Brueghel (I)|Jan Brueghel (I)]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Anthony van Dyck|Anthony van Dyck]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Jan Fijt|Jan Fijt]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Cornelis de Heem|Cornelis de Heem]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Jacob Jordaens|Jacob Jordaens]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Peter Paul Rubens|Peter Paul Rubens]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/David Teniers (II)|David Teniers (II)]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>q3v72r8b5x8q1cxx4d3esrge5p07fw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Religie/Katholicisme/Geloofsleven</title>
    <ns>100</ns>
    <id>66028</id>
    <revision>
      <id>220797</id>
      <parentid>183533</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>220797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16229" sha1="i9ejxy8ksor5z34lzlb84cievve1ovu" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Katholicisme; geloofsleven
| afbeelding   = 2023 Różaniec.jpg
| alt          = Rozenkrans
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over geloofsleven binnen het [[w:Katholicisme|katholicisme]].
}}
== Ascese - Gebed - Meditatie - Retraite ==
*Anoniem (december 1912) [[Gebed van Franciscus|‘Belle Prière à faire pendant la Messe’]], ''La Clochette'', nr. 12, p.&amp;nbsp;285.

== Devoties - Bedevaarten ==
*Anoniem (20 mei 1886) [[De Tijd/Nummer 11809/Kerknieuws|‘Kerknieuws’]], ''De Tijd'', Tweede blad, [p. 1].
*Anoniem (21 juni 1886) [[De Tijd/Nummer 11834/Kerknieuws|‘Kerknieuws’]], ''De Tijd'', [p. 6].
*Anoniem (23 mei 1887) [[De Tijd/Nummer 12113/Kerknieuws|‘Kerknieuws’]], ''De Tijd'', Tweede blad, [p. 1].
*Anoniem (15 maart 1922) [[Limburger Koerier/Jaargang 77/Nummer 63/Eeuwfeesten te Rome|‘Eeuwfeesten te Rome’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (13 september 1972) ‘Heiligdomsvaart naar Maaseik’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 14.
*Anoniem (3 mei 1975) ‘Jeugdkoor Susteren naar Burgelener Putje’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 14.
*Anoniem (13 februari 1980) ‘Bedevaarten zitten weer in de lift’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 15.
*T. (4 december 1943) [[Nieuwsblad van het Noorden/Jaargang 56/Nummer 284/Reliquieën|‘Reliquieën’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', p. 2.

;Antonius van Padua, Waalwijk
*Anoniem (16 juni 1930) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 159/Nummer 139/Uit Vught|‘Uit Vught’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Onze Lieve Vrouwe in 't Zand, Roermond
*Anoniem (1885-1886) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 19/Nummer 8/Twee dagen te Roermond|‘Twee dagen te Roermond’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 19, nr. 8, p.&amp;nbsp;63-64.
*Anoniem ([augustus 1885]) [[De Volks-Missionaris/Jaargang 6/Nummer 8/Kroniek der Kapel van O. L. Vrouw in 't Zand|‘Kroniek der Kapel van O. L. Vrouw in 't Zand’]], ''De Volks-Missionaris'', jrg. 6, nr. 8, p.&amp;nbsp;LXXIII-LXXIX.
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/De geestelijkheid van het diocees van Roermond aan de voeten van O. L. Vr. in ’t Zand|‘De geestelijkheid van het diocees van Roermond aan de voeten van O. L. Vr. in ’t Zand’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (5 september 1885) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 23/Nummer 36/Z. Exc. mgr. Spolverini|‘Z. Exc. mgr. Spolverini, internuntius bij het Nederlandsche Hof, […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 mei 1926) [[De Grondwet/Jaargang 64/Nummer 107/Hoe staat het met West-Brabant|‘Hoe staat het met West-Brabant’]], ''De Grondwet'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 juli 1927) [[Tilburgsche Courant/Jaargang 63/Nummer 10311/Kroningsfeest te kapel in 't Zand Roermond|‘Kroningsfeest te kapel in 't Zand Roermond’]], ''Tilburgsche Courant'', [p.&amp;nbsp;6].
*Anoniem (2 augustus 1927) [[Het Centrum/Jaargang 44/Nummer 13098/Kroningsjubile O. L. Vr. in 't Zand|‘Kroningsjubile O. L. Vr. in 't Zand’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (14 september 1940) [[De Maasbode/Jaargang 72/Nummer 29433/Ochtendblad/O. L. Vrouw in 't Zand te Roermond|‘O. L. Vrouw in ’t Zand te Roermond. De pontificale sluiting op Zondag’]], ''De Maasbode'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;2.

;Wiro, Plechelmus en Otgerus, Sint-Odiliënberg
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/Nummer 11590/St Odiliënberg|‘St Odiliënberg’]], ''De Tijd'', Tweede Blad, [p. 1].

== Kloosterwezen ==
*Anoniem (30 juni 1828) [[Leydse Courant/Jaargang 1828/Nummer 78/Brussel den 25 Junij|‘Brussel den 25 Junij’]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (15 maart 1903) [[De Maasbode/Jaargang 35/Nummer 7976/Kerknieuws|‘Kerknieuws’]], ''De Maasbode'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (16 augustus 1921) [[Limburger Koerier/Jaargang 76/Nummer 190/Heilige Landstichting|‘Heilige Landstichting’]], ''Limburger Koerier'', p. 2.
*Maas, Mya (16 februari 1974) ‘Het is alsof de Voorzienigheid wil dat we doorgaan en als het anders is merken we het wel’, ''Limburgsch Dagblad'', Vrijuit 3.
*P. (8 oktober 1923) [[Overijsselsch Dagblad/Nummer 1298/Het Retraitenhuis der Paters Retemptoristen|‘Het Retraitenhuis der Paters Retemptoristen’]], ''Overijsselsch Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Arme Dienstmaagden van Jezus Christus
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Lutterade, 22 Dec.|‘Lutterade, 22 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Benedictijnen
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Merkelbeek, 23 Dec.|‘Merkelbeek, 23 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Instituut Saint-Louis, Oudenbosch
*Anoniem (6 maart 1886) [[De Maasbode/Jaargang 18/Nummer 2848/In een vorig nummer|‘In een vorig nummer werd gemeld, […]’]], ''De Maasbode'', [p.&amp;nbsp;2].

;Jezuïeten
*Anoniem (19 juni 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/19 juni/VVt Prage, den 2. dito|‘VVt Prage, den 2. dito. [= 2 juni 1619]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.''
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/28 augustus/VVt Venetien, den 14. August. 1620|‘VVt Venetien, den 14. August. 1620’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].&lt;!-- Karel Spinola, Italiaans jezuïet --&gt;
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/De voorgaende tydinge uyt Londen vervolcht noch|‘De voorgaende tydinge uyt Londen vervolcht noch: […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art2|‘VVt Praghe in Decembris 1620’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art1al4|‘Met Tydinghe vvt VVeenen, den 6. Ianuary, 1621’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Augsburgh den 19. dito|‘Wt Augsburgh den 19. dito. [= 19 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].&lt;!-- Jacob Reyzung, Duits jezuïet --&gt;
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1650) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1650/Nummer 11/Uyt Basel den 20 dito|‘Uyt Basel den 20 dito. [= 20 februari 1650]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghsche Courante'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Madrid den 22 December|‘Madrid den 22 December’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Amsterdam den 12 April|‘Amsterdam den 12 April’, alinea 3]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Liefdezusters van het Kostbaar Bloed
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Merkelbeek, 23 Dec.|‘Merkelbeek, 23 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Retraitehuis, Roermond
*Anoniem (28 september 1908) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 30/Nummer 4274/Kerknieuws|‘Kerknieuws’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (6 mei 1911) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 49/Nummer 51/Retraitehuis voor vrouwen|‘Retraitehuis voor vrouwen’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 mei 1913) [[Het Centrum/Jaargang 30/Nummer 8785/Kerkelijke zaken|‘Kerkelijke zaken’]], ''Het Centrum'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (12 januari 1933) [[Limburger Koerier/Jaargang 88/Nummer 10/Retraitenhuis Kapellerlaan Roermond|‘Retraitenhuis Kapellerlaan Roermond. Verslag over het jaar 1932’]], ''Limburger Koerier'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Retraitehuis Cenakel, Tilburg
*Anoniem (11 juni 1920) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 10922/Dames-retraite voor andersdenkenden|‘Dames-retraite voor andersdenkenden’]], ''Het Centrum'', [p.&amp;nbsp;3].

;Retraitehuis Schinnen
*Anoniem (3 december 1936) [[De Limburger/Jaargang 67/Nummer 284/Mgr. Lemmens op bezoek in het retraitenhuis|‘Mgr. Lemmens op bezoek in het retraitenhuis’]], ''De Limburger'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Ursulinenklooster, Roermond
*Anoniem (1 februari 1885) [[Tilburgsche Courant/Jaargang 21/Nummer 1807/Maandag overleed te Venray|‘Maandag overleed te Venray, [...]’]], ''Tilburgsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Zusters Onze Lieve Vrouw van Amersfoort
*Anoniem (11 juni 1920) [[Het Centrum/Jaargang 37/Nummer 10922/Z. D. H. de Aartsbisschop van Utrecht (1)|‘Z. D. H. de Aartsbisschop van Utrecht […]’]], ''Het Centrum'', [p.&amp;nbsp;3].

== Heiligen ==
;Donders, Peerke
*Anoniem (31 augustus 1936) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 165/Nummer 203/Het Petrus Donders Tijdschrift|‘„Het Petrus Donders Tijdschrift”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (mei 1941) [[Het Petrus Donders Tijdschrift/Jaargang 21/Nummer 9/'t Eeuwfeest van Pater Donders' priesterwijding|‘’t Eeuwfeest van Pater Donders’ priesterwijding’]], ''Het Petrus Donders Tijdschrift'', jrg. 21, nr. 9, p.&amp;nbsp;164-166.

;Fidelis van Sigmaringen
*Anoniem (4 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5326/In den Sint Servatius-klok (...) vinden wij het volgende merkwaardige tafereel uit de geschiedenis van den heiligen Fidelis|‘In den Sint Servatius-klok, […], vinden wij het volgende merkwaardige tafereel uit de geschiedenis van den heiligen Fidelis. […]’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Harlindis
*Anoniem (21 augustus 1947) ‘H.H. Harlindis en Relindis. Grootse feesten te Maaseik’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 3.
*Anoniem (25 augustus 1947) ‘H.H. Harlindis en Relindis trokken in versierd Maeseyck’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 3.
*Anoniem (15 september 1972) ‘Heilige maagden concurreren met gilden’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 21.
*Haimon, Paul (31 januari 1948) ‘Hilarion Thans O.F.M. beschreef Heiligen van onze stam Harlindis en Relindis van Aldeneik’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 3.
*Stracke S.J., D.A. (19 april 1924) ‘Boeken en tijdschriften’, ''De Tijd'', [p. 3].

;Otger
*T. (4 december 1943) [[Nieuwsblad van het Noorden/Jaargang 56/Nummer 284/Reliquieën|‘Reliquieën’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', p. 2.

;Paulus
*Anoniem ([augustus] 1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 1/Het feestvierende Rome|‘Het feestvierende Rome’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 1, p.&amp;nbsp;4-6.

;Petrus
*Anoniem ([augustus] 1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 1/Het feestvierende Rome|‘Het feestvierende Rome’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 1, p.&amp;nbsp;4-6.

;Plechelmus
*Anoniem (14 juli 1936) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 58/Nummer 22166/Liturgische Kalender|‘Liturgische Kalender’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Tweede blad, [p. 2].
*Anoniem (19 november 1938) [[De Tijd/Jaargang 94/Nummer 30331/Avondblad/Plechelmus, de apostel van Twente|‘Plechelmus, de apostel van Twente’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p. 16].
*Anoniem (13 juli 1939) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 30725/Avondblad/Een medewerker van St. Willibrord|‘Een medewerker van St. Willibrord. De H. Plechelmus’]], ''De Tijd'', Avondblad, p. 9.
*Anoniem (14 juli 1939) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 112/Nummer 36806/Avondblad/Processie te Oldenzaal|‘Processie te Oldenzaal’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 23.
*Anoniem (14 juli 1945) [[De Twentsche Gids/Jaargang 15/Nummer 14/St. Plechelmus|‘St. Plechelmus’]], ''De Twentsche Gids'', [p. 1].

;Relindis
*Anoniem (16 augustus 1930) [[De Tijd/Jaargang 85/Nummer 25583/Avondblad/Een relikwie van St. Reinilda|‘Een relikwie van St. Reinilda’]], ''De Tijd'', Avondblad, p. 10.
*Anoniem (21 augustus 1947) ‘H.H. Harlindis en Relindis. Grootse feesten te Maaseik’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 3.
*Anoniem (25 augustus 1947) ‘H.H. Harlindis en Relindis trokken in versierd Maeseyck’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 3.
*Anoniem (15 september 1972) ‘Heilige maagden concurreren met gilden’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 21.
*Anoniem (22 september 1972) ‘Relindis’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 17.
*Geurts, P. (15 december 1923) [[De Tijd/Jaargang 79/Nummer 23345/Van week tot week|‘Van week tot week. „Sint Reinilda’s strijdgenooten“ en „Sint Lidwina’s lotgenooten“. Iets over de heilige Reinilda’]], ''De Tijd'', [p. 1].
*Haimon, Paul (31 januari 1948) ‘Hilarion Thans O.F.M. beschreef Heiligen van onze stam Harlindis en Relindis van Aldeneik’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 3.
*Stracke S.J., D.A. (19 april 1924) ‘Boeken en tijdschriften’, ''De Tijd'', [p. 3].

;Willibrord (ca. 658-739)
*Anoniem (5 november 1938) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 60/Nummer 32232/Liturgische Kalender|‘Liturgische Kalender’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', vierde blad, [p. 1].
*Anoniem (5 juni 1939) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 77/Nummer 130/Limburg en St. Willibrordus|‘Limburg en St. Willibrordus’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*Erens, [M.]A. (29 maart 1939) ‘Levensschets van den H. Willibrordus’, ''Limburger Koerier'', [p. 3].
*Lampen, Willibrord (6 oktober 1915) ‘De oudste levensbeschrijving van S. Willibrord’, ''De Tijd'', tweede blad, [p. 2-3].

;Wiro
*Anoniem (10 mei 1935) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 57/Nummer 21828/Liturgische Kalender|‘Liturgische Kalender’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Tweede blad, [p. 2].
*Bouquet, Dom Martin (1869) [[:s:la:Ex vita S. Wironis episcopi|“Ex vita S. Wironis episcopi”]], in: Dom Martin Bouquet, ''Recueil des historiens des Gaules et de la France, tome troisième'', Paris: Victor Palmé, éditeur des Bollandistes, p. 638.
*Willemsen, M. (16 januari 1886) [[De Maasgouw/jaargang 8/nummer 2/S. Odiliënberg|‘S. Odiliënberg’]], ''De Maasgouw'', 8e jaargang, nr. 2, pp. 6-7.
*Willemsen, M. (1897-1898) [[Limburg's Jaarboek/Jaargang 5/Nummer 4/Verhandeling over het Geboorteland van den H. Wiro|‘Verhandeling over het Geboorteland van den H. Wiro. Inleiding’]], ''Limburg's Jaarboek'', jrg. 5, nr. 4, p. 159-170.

== Stichtelijke lectuur ==
*Anoniem (31 augustus 1936) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 165/Nummer 203/Het Petrus Donders Tijdschrift|‘„Het Petrus Donders Tijdschrift”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Th. (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Glorie aan God en vrede aan de menschen!|‘Glorie aan God en vrede aan de menschen!’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
* [[Akte van berouw]] (1954)
* [[Akte van liefde]] (1954)
* [[De vijf geboden van de heilige kerk]]

== Overige onderwerpen ==
*Anoniem (22 september 1972) ‘Zondag weer ommegang door Maaseik’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 14.

;Vasten
*Anoniem (1829) ''Bevel-brief van de zeer eerweêrde heeren vicarissen generael van het openstaande bisdom van Gend, wegens den vasten'', Gend: J. Poelman.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 maart 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 52/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1-2].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal religie]]</text>
      <sha1>i9ejxy8ksor5z34lzlb84cievve1ovu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Jheronimus Bosch/Algemeen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>69519</id>
    <revision>
      <id>220745</id>
      <parentid>190365</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T12:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+interwiki link</comment>
      <origin>220745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8618" sha1="mgffof6haert6kiz04xka0pltw4lhmy" xml:space="preserve">{{Infobox thema
|naam=Jheronimus Bosch; algemeen
|afbeelding=Coat of arms Jheronimus Bosch.jpg
|alt=Vermelding van Bosch in een wapenboek van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
| beschrijving = Bronnen bij [[:w:nl:Jheronimus Bosch|Jheronimus Bosch]] met algemene inhoud.
}}
== Archivalia ==
Hier alleen archivalia die ontstond tijdens het leven van Jheronimus Bosch of kort daarna
*[[BHIC/ILVB/Register 1469-1478/fol. 208r/regel 9-14]]&lt;br&gt;{{smaller|Boekjaar 1475-1476. Vermelding van de onderhandelingen tussen de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap en de beeldhouwer Adriaen van Wesel over het maken van een nieuw Broederschapsretabel, waarbij Bosch mogelijk aanwezig was}}
*[[Stadsarchief 's-Hertogenbosch/Rechterlijke archieven 's-Hertogenbosch/Register 1243/fol. 243v]]&lt;br&gt;{{smaller|Akte van 5 april 1474 van de verkoop van een pacht in Geffen door Bosch' zus Katharina. Bosch treedt op als getuige. Oudst bekende vermelding van Bosch.}}
*[[BHIC/ILVB/Register 1478-1485/fol. 113v/regel 13-15]]&lt;br&gt;{{smaller|Boekjaar 1480-1481. Vermelding van de verkoop van de zijluiken van het oude Broederschapsretabel aan Jheronimus Bosch}}
*[[Stadsarchief 's-Hertogenbosch/Rechterlijke archieven 's-Hertogenbosch/Register 1250/fol. 342v]]&lt;br&gt;{{smaller|Overeenkomst gemaakt op 30 juni 1481 tussen het bestuur van de Sint-Janskerk en Bosch’ broer, Goessen van Aken, over het beschilderen van twee zijluiken van het hoofdaltaar}}
*[[Rijksarchief in België/ARA/Inv. 17149]]&lt;br&gt;{{smaller|Vermelding op 7 juli 1484 van het goed Ten Roedeken in Oirschot dat Bosch’ echtgenote, Alit van Mervenne, onlangs van haar overleden broer, Godewaert van Meervenne, erfde}}
*[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 42v/regel 26-35]]&lt;br&gt;{{smaller|Lijst van personen die in boekjaar 1486-1487 hun intredegeld aan de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap betaalden}}
*[[Archief Godshuizen/THG/Register 412]]&lt;br&gt;[[Archief Godshuizen/THG/Register 636]]&lt;br&gt;{{smaller|Betaling gedaan in 1487 aan Bosch voor een nieuw doek en het beschilderen van een hertengewei voor de Tafel van de H. Geest}}
*[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 95r/regel 21-31]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekening van een maaltijd in 1488 gehouden ter viering van de benoeming van Jan van Boexstel tot gezworen broeder van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap en andere gebeurtenissen met in de kantlijn ‘Jeroen maeld[er]’&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 126v/regel 18-26]]&lt;br&gt;{{smaller|Rekening van een bijeenkomst bij Jheronimus Bosch in het najaar van 1488}}
*[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 224r/regel 24-28]]&lt;br&gt;{{smaller|Rekening uit boekjaar 1491-1492 van een naambord voor de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap dat door Jheronimus Bosch vermaakt en beschilderd werd}}
*[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 17-20]]&lt;br&gt;[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 21-23]]&lt;br&gt;[[BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 295r/regel 1-3]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekeningen uit boekjaar 1493-1494 van het maken van een glas-in-loodraam door de glazenier Willem Lombart naar ontwerp van Jheronimus Bosch&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1495-1501/fol. 298v/regel 15-23]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekening uit boekjaar 1498-1499 van een maaltijd van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap georganiseerd door Jheronimus Bosch&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1501-1507/fol.190v/regel 11-15]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Boekjaar 1503-1504. Betaling aan de knechten van Jheronimus Bosch voor het maken van drie wapenschilden&lt;/small&gt;
*[[ADN/Register B. 2185/fol. 230v]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;September 1504. Aanbetaling van £36 door Philips de Schone (1478–1506) voor een schilderij met een Laatste Oordeel (Paradijs en Hel) uit te voeren door Bosch.&lt;/small&gt;
*[[Rijksarchief in België/ARA/Inv. 556]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Vermelding van het goed Roedeken en andere bezittingen van Bosch en zijn echtgenote in Oirschot&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 121v-122r]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekening uit boekjaar 1508-1509 van een bijeenkomst waarin Jheronimus Bosch en de architect Jan Heyns optreden als adviseurs m.b.t. het polychromeren van het Broederschapsretabel&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 186r-186v]]&lt;br&gt;[[BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 186v-187r]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekeningen van de bijeenkomst van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap bij Jheronimus Bosch op 10 maart 1510&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 295v/regel 16-17]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekening uit boekjaar 1511-1512 voor een ontwerp door Bosch van een kruis ten behoeve van een kazuivel&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 325r/regel 13-16]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Boekjaar 1512-1513. Donatie aan de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap voor de betaling van het ontwerp van een lichtkroon door Bosch&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1513-1519/fol. 166v/regel 15-24]]&lt;br&gt;[[BHIC/ILVB/Register 1513-1519/fol. 139v/regel 1-2]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Rekeningen van de eerste uitvaartmis van Jheronimus Bosch op 9 augustus 1516&lt;/small&gt;
*[[BHIC/ILVB/Register 1519-1525/fol. 64v/regel 4-6]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Boekjaar 1520-1521. Donatie aan de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap door de weduwe van Bosch&lt;/small&gt;
*[[BHIC/Raad van Brabant/Register 1111/fol. 297]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Vermelding uit omstreeks 1525 van het goed Ten Roedeken, dat van 1484 tot 1523 in bezit was van Aleid van de Meervenne, de echtgenote van Bosch&lt;/small&gt;

== Verzamelde opstellen - Bloemlezingen ==
*J.K. Steppe [''et al.''] (1967) ''Jheronimus Bosch. Bijdragen bij gelegenheid van de herdenkingstentoonstelling te 's-Hertogenbosch 1967'', [s.l.]: [s.n.].
*R.-H. Marijnissen, K. Blockx [''et al''.] (1972) ''Jheronimus Bosch'', Brussel: Arcade.
*Wilhelm Fraenger, Patrik Reuterswärd (1975) ''Hieronymus Bosch'', Dresden: Verlag d. Kunst.
*Pater Gerlach, P.M. le Blanc (1988) ''Jheronimus Bosch. Opstellen over leven en werk'', 's-Hertogenbosch: Vereniging 'Gerlach-Publikaties', 's-Gravenhage: SDU Uitg.
*Jos Koldeweij, Paul Vandenbroeck, Bernard Vermet (2001) ''Jheronimus Bosch. Alle schilderijen en tekeningen'', Rotterdam: NAi Uitgevers, Gent/Amsterdam: Ludion, {{ISBN|90-5662-219-6}}.
*A.M. Koldeweij, Bernard Vermet, Barbara van Kooij (2001) ''Hieronymus Bosch. New insights into his life and work'', Rotterdam: Museum Boijmans Van Beuningen/NAi, Ghent: Ludion, {{ISBN|9056622145}}.
*Hélène Verougstreate-Marcq, R. van Schoute (2003) ''Jérôme Bosch et son entourage et autres études. Colloque XIV 13-15 septembre, 2001, Bruges-Rotterdam'', Leuven/Dudley: Peeters, {{ISBN|9042913681}}.
*Jill Bradley, H. Colenbrander [''et al.''] (2010) ''Jheronimus Bosch, his sources. 2nd International Jheronimus Bosch Conference, May 22-25, 2007 's-Hertogenbosch The Netherlands'', 's-Hertogenbosch: Jheronimus Bosch Art Center, {{ISBN|9789081622745}}.

== Bibliografieën - Bronnenonderzoek ==
*Alex. Pinchart (1858) [[:s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des Arts, des Sciences et des Lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', p.&amp;nbsp;154-182, met name 157-168.
*A. Pinchart (1858) ‘Notes sur Jérôme van Aeken, dit Hieronymus Bosch, peintre et graveur, et sur Alard du Hameel, graveur et architecte à Bois-le-Duc’, ''Bulletin de l’Académie royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique'', 2e série, tome 4, p.&amp;nbsp;497-505.
*J.D. Passavant (1862) [[:s:de:Archiv für die zeichnenden Künste/Jahrgang 7-8/Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel|‘Notizen über Hieronymus van Aeken, genannt Bosch, und Alart Du Hameel’]], ''Archiv für die zeichnenden Künste mit Beziehung auf Kupferstecher- und Holzschneidekunst und ihre Geschichten'', jrg. 7-8, p.&amp;nbsp;88-92.
*Gerard Gerrits ([1930]) ''Literatuurlijst Hieronymus Bosch-tentoonstelling, 17 juni tot en met 1 juli 1930'', ['s-Hertogenbosch]: Bibliotheek van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant.
*H.J.M. Ebeling (16 juni 1930) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 159/Nummer 139/Afschriften uit de Rekeningen van de Lieve Vrouwe Broederschap|‘Afschriften uit de Rekeningen van de Lieve Vrouwe Broederschap’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;2-3].
*G.C.A. Juten (1933) [[Taxandria/Jaargang 40/Jeronimus Bosch|‘Jeronimus Bosch’]], ''Taxandria'', jrg. 40, [p.&amp;nbsp;310].
*Walter S. Gibson (1983) ''Hieronymus Bosch. An annotated bibliography'', Boston, Mass.: G.K. Hall.
*Dijck, G.C.M. van (2001) ''Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers'', Zaltbommel: Europese Bibliotheek, {{ISBN|90-288-2687-4}}.

[[Categorie:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>mgffof6haert6kiz04xka0pltw4lhmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/Moravië</title>
    <ns>100</ns>
    <id>77387</id>
    <revision>
      <id>220791</id>
      <parentid>220570</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>220791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8506" sha1="sn7xgb3fd2e4i82z5k6iuyzwk4jlsxj" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Moravië
| afbeelding   = Moravský zemský sněm.gif
| alt          = zitting van de Staten van Moravië in de 17e eeuw
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van [[w:Moravië (regio)|Moravië]]
}}
== Geschiedenis van tijdperken; afzonderlijk ==
=== 17e eeuw ===
==== Boheemse Opstand ====
;Verbeurdverklaring van kerkelijke goederen
*Anoniem (15 februari 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/15 februari#art9al2|‘Wt Weenen’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art3al3|‘Wt Praghe den 27. April’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.

;Inname van Mikulov, februari 1620
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (2)#art1|‘Verhael vanden slach tegen de Boheemsche met tijdinghe van Weenen den 19. Februarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5 (Mikulov vermeld als ‘Niclas-burg’).

;Inval van de kozakken in Moravië
*Anoniem (8 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/8 mei (1)#art1al2|‘Gheschreuen wt weenen den viij. April’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (5 juni 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 juni (1)#art3|‘Uut Weenen den 19. Mey 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.

;Inval van Polen in Moravië
*Anoniem (19 mei 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/19 mei (1)#art4|‘Wt Praghe den 1. Mey’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.

;Interne strijd
*Anoniem (30 juli 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 juli (1)#art1|‘Wt Weenen met brieven van 8. Julio 1620. van diuersche plaetsen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;De plattelandsbevolking van Moravië vlucht in de steden en kastelen
*Anoniem (7 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/7 oktober (2)#art2al5|‘Tijdinghe vt Weenen vanden 10. Sept. 1620’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Vergadering van de Staten van Moravië, september 1620
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Praghe den 29. September|‘VVt Praghe den 29. September’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (14 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/14 oktober (1)#art3al3|‘Wt Praghe’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.

;Opstand in Moravië na de val van Praag, november 1620
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Weenen den 15. dito|‘Wt Weenen den 15. dito. [= 15 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVeenen, den 22 November|‘VVt VVeenen, den 22 November’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (30 december 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/30 december (2)#art1|‘VVaerachtighe Tydinghe van Duytslant, ende hoe dat den Bethlehem Gabor de Croone van Hongarijen mede ghenomen heeft’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art2|‘Andere Tydinghen vvt Weenen’, alinea 3]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-5.
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 2#art3|‘Noch wt Praghe’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 12#art3|‘VVt Weenen int lest van December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Brin in Moravien den 26. December|‘Wt Brin in Moravien den 26. December’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 februari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 februari/VVt Prage, den 9. dito|‘VVt Prage, den 9. dito. [= 9 februari 1621]’, alinea 3]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Brin in Moravien den 1, Februarij|‘Wt Brin in Moravien den 1, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Inname van Jihlava
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.

;Overgave van Moravië na de Boheemse Opstand
*Anoniem (8 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 1#art4|‘VVt VVeenen van den 2. Decembris, 1620’, alinea 2]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-7.
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 6#art3|‘VVt VVeenen vande voorleden maent 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-6.
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art1|‘VVt Norenberg den 6. Ianuarius Anno 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 3. Ianuarij|‘Wt Weenen den 3. Ianuarij’, alinea 4]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Weenen den 6. Ianuarij|‘Wt Weenen den 6. Ianuarij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem ([ca. 27] januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14#art1|‘Wt VVeenen den 10. Ianuarij 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art1|‘Met Tydinghe vvt VVeenen, den 6. Ianuary, 1621’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt VVeenen, den 9. dito|‘VVt VVeenen, den 9. dito. [= 9 januari 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 januari 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/29 januari/VVt Prage, den 10. dito|‘VVt Prage, den 10. dito. [= 10 januari 1621]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 maart/Wt Breslauw den 4, Februarij|‘Wt Breslauw den 4, Februarij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (8 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/8 maart/Wt Weenen den 17. dito|‘Wt Weenen den 17. dito [= 17 februari 1621]’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Betalingen van Moravië aan keizer Ferdinand II
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Lintz den 12. dito|‘Wt Lintz den 12. dito. [= 12 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Weenen den 10. Martij|‘Wt Weenen den 10. Martij’, alinea 7]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Nasleep van de Boheemse opstand in Moravië
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Weenen den 24. Februarij|‘Wt Weenen den 24. Februarij’, alinea 7]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt VVeenen, den 10. April|‘VVt VVeenen, den 10. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 mei/VVt VVeenen den 21. April. 1621|‘VVt VVeenen den 21. April. 1621’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Vervolging van de Moravische opstandelingen
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/VVt VVeenen, den 7. April|‘VVt VVeenen, den 7. April’, alinea 4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Gevolgen van de Boheemse Opstand voor de burgerbevolking
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

;Inval van de Hongaren, eind maart/begin april 1621
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Breslauw den 11. Martij|‘Wt Breslauw den 11. Martij’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>sn7xgb3fd2e4i82z5k6iuyzwk4jlsxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/217</title>
    <ns>104</ns>
    <id>83957</id>
    <revision>
      <id>220749</id>
      <parentid>216397</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T18:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220749</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1880" sha1="7tpmqwawyfmqpnswslrr31yvng96wg4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH|184|''Schouburgh der''|}}&lt;/noinclude&gt;martelizatie van de Machabeesche Vrouwe met hare &lt;ref&gt;{{fine|2 Machabeen Cap. 7.}}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;zeven Zoonen verbeelden, hy doe dien wreedaard dit bloedig treurspel aanschouwen, en bediene zig van de eygen wezenstrekken op de medalje uitgedrukt.&lt;br&gt;{{gap}}Of wil een Konstoeffenaar zeedelyke voorwerpen tot zyn doel nemen, en voor leermeester der reede spelen: hy verbeelde de &lt;ref&gt;{{fine|Rede] Deze hebben wy vertoond in ons ''Toneel van Zinnebeelden'' &amp;c. met een Wapenrok, en Krygsmantel, in de eene hand een spies, in de ander een schilt met het hoofd van Meduza, en een Helmet gepluimt met een vuurvlam, op ’t hooft. Wy vonden reden om het vuur, een zinnebeeld van zuivering en beproeving, aan de zelve toe te passen; aangezien de Rede, geen ware Rede is, ten zy de zelve van vooroordeelen en dwalingen gezuivert is. Borstpansier en speer, zinteekenen van dapperheit en macht, zyn haar toe gevoegt; om dat zy niet alleen de harstochten van anderen, maar ook van zich zelve weet te bedwingen. ’t Hooft van Meduza op den stalen schilt beduit, dat, gelyk door de vertooning van het zelve de vyanden van Perseus versteenden, zoo ook al wat tegen de Rede aandruist, verstommen, of na een weynig tegenstant, veltvluchtig den kamp moet gewonnen geven.}}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;Rede in gedaante van een Vrouw in Amazoons gewaad, en doe haar de jeugt, door den spiegel der voorzichtigheit de waereltse dingen met opmerken beschouwen, om de waarde daar van recht te leeren kennen, en toe te passen: En de Borstbeelden van Democriet en Heracliet in een Nis, of anderzins, in den agtergront daar by geplaatst; verstrekken tot voorbeelden der twee uiterste hartstochten, tusschen welke de Rede den middelweg den besten keurt: of zy dienen tot voorbeelden om te leeren; dat de aart der waereltsche zaken, in opzicht van de toeeygening, van het begryp af-&lt;noinclude&gt;{{rechts|han-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7tpmqwawyfmqpnswslrr31yvng96wg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84640</id>
    <revision>
      <id>220806</id>
      <parentid>217838</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2297" sha1="oi5t4q1mca0izv2i0a71ctsrsqona0h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|25}}&lt;/noinclude&gt;(''Pinus Strobus''), die hier bijzonder welig groeit, doch waaromtrent het jammer is, dat zijn hout zoo weinig waarde heeft; terwijl de Larix of Lorkenboom, die zulk uitmuntend werkhout levert, hier veelal zeer slecht wast, blijkbaar aan de talrijke mossen (''Evernia prunastri'', ''Parmelia physodes'' en andere Korstmossen), waarmede hij op vele plaatsen geheel als behangen is. — Kan dit ook veroorzaakt zijn door eene minder diepe bewerking van den bodem, daar een diepe grond voor de Larix inzonderheid noodzakelijk is?

De andere hier aangeplante houtsoorten zijn linden, wilde en tamme kastanjen, een weinig els en eschdoorn enz., doch bijna geen ijpen, die daar, waar de bodem, of althans de ondergrond, iets vochtiger is, van zoo veel gewigt zijn. Fraaijer ijpen toch als b.v. onmiddellijk om de stad Utrecht zal men zelden in ons land aantreffen. Kanadasche populieren zag ik ook bijna niet, welke boomen op goede zandgronden anders zoo voordeelig zijn.

De oppervlakte van den grond in de bosschen is begroeid met de ''gewone'' 
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 045.png
| width = 150px
| align = left
| alt = Het ''rendiermos (Cladonia rangiferina)''.
| cap = {{fine block|Het ''rendiermos (Cladonia rangiferina)''.}}
| capalign = center}}
of ''struikheide'' (''Erica vulgaris'') en in de meer veenachtige plekken met de ''dopheide'' (''Erica Tetralix''); voorts met de ''bogtige Windhalm ( Aira flexuaosa), brem (Genista scoparia),geelbloemig Zwartkoorn (Melampyrum vulgatum), bentgras'' of ''pionten (Enodium coeruleum), kelkgras (Triodia decumbens), blaauwbessen (Vaccinium Myrtillus'') en de iets zeldzamer ''boschbessen (Vaccinium vitis idaea''), maar vooral met eene groote menigte ''Bladmossen (Hypnum purum, H. Schrebert, H. cupressiforme, Dicranum glaucum, Dicr. scoparium, Polytrichum'' enz. enz.); en ''Korstmossen'', waaronder vooral het ''rendiermos (Cladonia rangiferina'') en talrijke andere vormen van ''Cladonia (Cl. furcata, Cl. simplex, Cl. gracilis, Cl. uncialis, Cl. pyxidata, Cl. cornucopwides'' enz). Eigenaardig is het gezigt op de rondafloopende zandheuvels, van boven met hooge rosstammige dennen begroeid en van onderen met, een bont fluweelen kleed van groene ''Bladmossen''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oi5t4q1mca0izv2i0a71ctsrsqona0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84642</id>
    <revision>
      <id>220807</id>
      <parentid>217840</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220807</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2839" sha1="alhaqxxwacbzt55zo5kxat99oojaoha" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|26|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|}}&lt;/noinclude&gt;(''Hypnums'' vooral) en wit ''rendiermos'' bedekt. De rosse kleur dier dennenstammen doet, bij ondergaande zon, eene schilderachtige uitwerking.
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 046a.png
| width = 100px
| align = left
| alt = Het gewoon ''Bekermos (Cladonia pyxidata)''.
| cap = {{fine block|Het gewoon ''Bekermos (Cladonia pyxidata)''.}}
| capalign = center}}


Op het kale zand is het eerste beginsel van plantengroei vooral het ''kraakloof (Cetraria aculeata)'', dat met zijn zwartachtig, hard en bros loof eene korst soms van eenige ellen uitgestrektheid op het dorre zand uitmaakt en ras
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 046d.png
| width = 100px
| align = right
| alt = Het gehoornd bekermos
| cap = {{fine block|Het ''gehoornd bekermos(Cladonis uncialis)''.}}
| capalign = center}}
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 046b.png
| width = 100px
| align = left
| alt = scharlakenrood Bekermos
| cap = {{fine block|Het ''scharlakenrood Bekermos (Cladonia cornucopioides), aan zijne fraai scharlakenroode vruchtkopjes wel te onderkennen.}}
| capalign = center}}
door ''rendiermos, Polytrichums (vrouwenhaar)'' en andere mossoorten opgevolgd wordt; waartusschen het ''grijzend Bundgras (Corynephorus canescens), schapengras (Festuca ovina), Avena praecox'' en soorten van ''Struisgras'' (vooral ''Agrostis vulgaris'') en ''Haargras (Trichodium caninum'' en ''Tr. setaceum''), zich ontwikkelen. Het laatste is, met de bogtige windhalm (''Aira flexuosa''), een der alleralgemeenste grassoorten en met de geurige ''thym (Thymus Serpyllum''), vooral
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 046c.png
| width = 100px
| align = left
| alt = Het ''Kraakloof (Cetraria aculeata)'', een korstmos ''(Lichen)''.
| cap = {{fine block|Het ''Kraakloof (Cetraria aculeata)'', een korstmos ''(Lichen)''.}}
| capalign = center}}
hare smalbladige verscheidenheid, met het ''langharig Havikskruid (Hieracium Pilosella''), het ''Vogelpootje (Ornithopus perpusillus)'', het kleine ''Roerkruid (Filago arvensis'') enz, voor deze zandgronden bijzonder kenschetsend. Minder algemeen zijn de fraaije ''Hardkelk (Illecebrum verticillatum''), het ''rondbladig Klokje (Campanula rotundifolia)'', het fraaije kleine ''Warkruid (Cuscuta Epithymum&lt;ref&gt;Deze groeit op de ''gewone Heide'' of op de ''behaarde Brem'', zoodat haar botanische naam, ''C. Epithymum'', niet naauwkeurig is.&lt;/ref&gt;)'', en de ''behaarde Brem (Genista pilosa)''.
Dat de beide genoemde heidesoorten en daartusschen, in veenachtige laagten, de twee soorten van zonnedauw (''Drosera'') en de fraaije ''klokjes-Gentiaan (Gentiana Pneumonanthe)'' aan deze, hier en daar veenachtige, heidevelden eigenaardig zijn, begrijpt men ligtelijk.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>alhaqxxwacbzt55zo5kxat99oojaoha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84666</id>
    <revision>
      <id>220808</id>
      <parentid>217881</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220808</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1540" sha1="lu9ifupf4euozpxexm1vbp9949hzxdf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|29}}&lt;/noinclude&gt;van het N. W. naar het Z.O. ziet men onderscheidene plekken, waar het zand onbedekt ligt, geheel in golven opgewaaid, even als men het aan de zeestranden ziet en alzoo de duidelijkste blijken dragende van bij stormachtig weder aan al de wisselingen van den wind onderworpen geweest te zijn. De eenige boomen, die men er ziet, zijn de ''grove Dennen (Pinus sylvestris)'', overblijfselen waarschijnlijk van vroegere aanplantingen, en de ''jeneverbes (Juniperus communis)'', de laatste uit het wild opgeslagen

Hier en daar ziet men een vroeger opgewaaiden heuvel met een dennenboschje gekroond en de daarachter liggende begroeide plekken beschuttende of het losse zand tusschen de wortels der dennen weggewaaid. Deze boomen, door langdurige ondervinding als de beste beteugelaars der stuifzanden aangewezen, bieden aan de uitdroogende kracht der winden en het wegstuiven van het zand zeer langen tijd weêrstand. Een merkwaardig voorbeeld zag ik daarvan op het genoemde Beerschoten: het zand was van de dennenwortels afgewaaid,
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 049.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Een grove Den waarvan het zand 8 voeten diep onder de kroon van den wortel is weggewaaid 
| cap = {{fine block|Een grove Den (''Pinus sylvestris''), waarvan het zand 8 voeten diep onder de kroon van den wortel is weggewaaid en die toch nog in leven gebleven is.}}
| capalign = center}}}}

zoodat de plaats, waar vroeger de voet van den boom was, nu wel&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lu9ifupf4euozpxexm1vbp9949hzxdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84681</id>
    <revision>
      <id>220810</id>
      <parentid>217902</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1989" sha1="nlg87e9suluhouhpb2w87rmdq2l6wok" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{sc|36| G. B. AIRY'S LEZING OVER DE ZONSVERDUISTERING|}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 056.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 2. 
| cap = {{fine block|Fig. 2.}}
| capalign = center}}}}
genoegzaam verwijderde plaatsen der aarde waarnemen. Zoo ziet iemand, die zich op de aarde (A) op de plaats P bevindt, en langs de maan (M) ziet, slechts een gedeelte der zon (Z) en wel dat, hetwelk er boven de lijn P{{smaller|&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;}},P{{smaller|&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;}} overblijft; voor een persoon, die zich op de plaats Q der aarde bevindt, bedekt de maan de geheele zon; eindelijk zal daarentegen iemand, die op de aarde in R langs de maan ziet, slechts het stuk der zon kunnen waarnemen, dat beneden de lijn R{{smaller|&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;}},R{{smaller|&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;}} van de zon overblijft. Tevens werd zeker al spoedig opgemerkt, dat somtijds de zon, zoowel als de maan, digter bij de aarde staan dan wel op andere tijden het geval is; dat de aarde niet in het middelpunt, maar in het eene brandpunt van den maansomloop staat; dat haar afstand tot de maan derhalve gelijkmatig afneemt en aangroeit, en dat de schijf der maan in hare verschillende standen daarom uit de aarde ook onder verschillende hoeken, soms grootere, soms kleinere gezien wordt. Later bleek, dat het vlak van den maansomloop ongeveer 5° helt op dat van den zonsweg, en dat, hoezeer het eerste vlak gedurende den korten tijd eener waarneming zich bijna evenwijdig aan zich zelf in de ruimte schijnt voort te bewegen, werkelijk toch de knoopen van den maansweg met de ecliptica (of de lijn, volgens welke beide vlakken elkander snijden) terugloopen, en in eene tijdruimte van omstreeks 18.6 jaar eenen geheelen omloop volbrengen.

Nu toonde spreker aan, onder welke omstandigheden er eene zonsverduistering kan plaats vinden: dat zon en maan in conjunctie moeten zijn, dat is, uit de aarde gezien, ongeveer denzelfden stand aan den hemel moeien innemen. Gaat de maanschijf slechts over een gedeelte&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlg87e9suluhouhpb2w87rmdq2l6wok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84682</id>
    <revision>
      <id>220812</id>
      <parentid>217904</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T11:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1982" sha1="k6eqok0aye5jbvmz5mn7uqag9l0pkp4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|38|G.B. AIRY'S LEZING OVER DE ZONSVERDUISTERING|}}&lt;/noinclude&gt;grooter is dan die der zon, beweegt zich de maan naar de zon; zij is in Fig. 6''b'' zooverre gevorderd, dat de voorste rand de zon juist heeft bedekt; in Fig. 6''c'' is zij reeds zoover voortgegaan, dat aan den achtersten rand reeds een kleine sikkel der zon zigtbaar wordt,
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 058.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 6a. Fig. 6b. Fig. 6c.
| cap = {{fine block|}}
| capalign = center}}}}
Voor de verschijnselen, waarvan straks sprake zal zijn, is deze onderscheiding van groot gewigt. Bij de annulaire zonsverduisteringen worden zij in het geheel niet, bij de oogenblikkelijk totale slechts voor een enkel oogenblik, indien in het geheel gezien; slechts bij langdurige totale zonsverduisteringen is het dat men die verschijnselen voor eenige oogenblikken ten minste kan waarnemen.

De periodieke terugkeer dier eclipsen was reeds aan de ouden bekend; zij geschiedt na een tijdsverloop van 223 maansomloopen, dat is, van 18 gewone jaren, 15 dagen en 8 uren; deze tijd heet Saros, en ten dezen opzigte waren ook de eclipsen van 1842 en 1860 van belang. Deze Saros diende den ouden om totale eclipsen te voorspellen, waarbij echter soms het achttal uren eenen storenden invloed op de uitkomst uitoefende, omdat, wanneer eene eclips op zeker punt der aarde eerst des middags plats greep, de volgende na verloop van eene enkele Saros noodzakelijk zoude invallen, wanneer het op diezelfde plaats nacht was, en dus op datzelfde punt der aarde niet zoude kunnen gezien worden. Ons dient de Saros tot chronologische bepaling van gebeurtenissen in vroegeren tijd, die met de waarneming van zulke totale zonsverduisteringen op de eene of andere wijze zamenhangen; wel heeft men daarbij de fout in de plaats der maan, maar deze zoude acht uren moeten bedragen om de tijdsbepaling met eene Saros of achttien jaar te veranderen; en zulke fouten behoefde men niet te vreezen.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k6eqok0aye5jbvmz5mn7uqag9l0pkp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84684</id>
    <revision>
      <id>220813</id>
      <parentid>217906</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T11:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2377" sha1="h0wyat7cd42mxx7ga01kp4wvjr5ey9q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|42|G.B. AIRY'S LEZING OVER DE ZONSVERDUISTERING|}}&lt;/noinclude&gt;overeenstemming waren te brengen. Slechts weinigen kunnen zich een goed denkbeeld vormen van de eigenschappen, die een sterrekundig waarnemer moet bezitten, om geheel op de hoogte zijner taak te staan; behalve natuurlijk de noodige bekwaamheid en onmisbare kennis, moet hij eensdeels de natuur bezitten van eenen politiebeambte, en anderzijds den gemoedstoestand van iemand, die gewoon is met de verschijnselen van zenuwziekten om te gaan. De waarnemers toch bevinden zich na eene lange, dikwerf vermoeijende en inspannende reize, lang niet zoo op hun gemak, als zij dit wel te huis zijn; het verschijnsel duurt kort, en er is in dien korten tijd zooveel te zien en te doen, dat het uiterst moeijelijk is om zijne geheele opmerkzaamheid tot die enkele soort van waarnemingen te bepalen, die men vooraf op zich heeft genomen. Indien nu zelfbeheersching hier reeds zoo moeijelijk is, hoe bezwaarlijk moet het dan niet wezen, de opmerkzaamheid van andere helpers op commando te bevelen. Zoo verklaarde eens {{sc|arago}}, dat de welgeoefende officieren van een Fransch oorlogschip onder dergelijke omstandigheden alle tucht vergeten waren. In 1851 nu verdeelden zich verscheidene Engelsche waarnemers over Noorwegen en Zweden, ten einde bij die zoo gewenschte zonsverduistering het verlangde licht te gaan zoeken; ook uit Rusland begaf men zich daarheen. De Astronomer-Royal had bij Gothenburg zijne plaats gekozen en maakte drie teekeningen van de roode vlammen of verhevenheden bij het begin, bij het midden en bij het einde der totale bedekking. Het hoofdverschijnsel bestond uit twee scherpe uitsteeksels, alsof het naaldvormige bergen waren, met een meer haakvormig stuk daartusschen, dat hij (naar het bekende Nieuw-
|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 062.png
| width = 200px
| align = left
| alt = Fig. 7.
| cap = {{fine block|Fig. 7.}}
| capalign = center}}
Hollandsche wapentuig) den bomerang noemde. Nu is het duidelijk, dat, wanneer deze verhevenheden tot de zon behooren, alsdan de maan gedurende het voorbijschuiven hare hoogte moet doen toenemen of verminderen, naarmate van de omstandigheden; zulks was ook hier werkelijk het geval, de maan bedekte soms het onderste gedeelte van zulk eene verhevenheid, en liet een stuk van eene andere wederom te voorschijn komen. Met de beschrijvingen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h0wyat7cd42mxx7ga01kp4wvjr5ey9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84687</id>
    <revision>
      <id>220814</id>
      <parentid>217910</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T11:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="8dkr13ozaxj7tacbqi4t20m3jo7o6w0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|48|G.B. AIRY'S LEZING OVER DE ZONSVERDUISTERING|}}&lt;/noinclude&gt;prisma, op het oogenblik dat het tweede beeld verdwijnt. Voor al deze proeven werd een mikroskoop met elektrisch licht gebezigd, waardoor het publiek ze goed duidelijk konde zien.

Op die wijze nu was door eenen Engelschen waarnemer aangetoond, dat werkelijk het licht van de corona gepolariseerd was, en dat het derhalve teruggekaatst licht bleek te zijn. Verder had zelfs een vreemdeling, {{sc|prasnowski}}, gevonden, dat het zoogenaamde vlak van polarisatie door de zon, het punt der corona en het oog van den waarnemer gaat. En nu men eenmaal deze uitkomsten had, was men een goed eind op weg om aan te toonen, dat het licht der corona op eenigerlei wijze door eenen dampkring, of althans door iets dergelijks tusschen de maan en de aarde wordt teruggekaatst. Strekte de dampkring van de aarde zich nu tot de maan uit? Spreker wist het niet; maar evenmin kende hij eene andere hypothese, die de verschijnselen der corona konde verklaren.

Thans konde hij overgaan tot de beschouwing van de roode vlamachtige verhevenheden der corona, het verschijnsel, waarop het hier, als het voornaamste onderwerp van onderzoek, eigenlijk aankwam. Het was namelijk de vraag, of zij tot de zon, of wel tot de maan, of wel tot geen van beiden behoorden. Het laatste werd ondersteld bij de vroeger reeds behandelde hypothese van diffractie; maar deze is toen als ten eenenmale onhoudbaar verworpen, en ook de waarnemingen van deze zonsverduistering hadden waarlijk geene aanleiding gegeven om op dat besluit terug te komen. Ten einde verder de eerste onderstelling toe te lichten, dat de verhevenheden namelijk tot de zon zouden
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 068.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 8a. Fig. 8b. Fig. 8c.
| cap = {{fine block|}}
| capalign = center}}}}

behooren, had hij den (vroeger vermelden) toestel doen vervaardigen.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8dkr13ozaxj7tacbqi4t20m3jo7o6w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84688</id>
    <revision>
      <id>220816</id>
      <parentid>217911</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T11:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1955" sha1="4vqekd5wty4qqbebdzikdrosnhhdqzu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|50|G.B. AIRY'S LEZING OVER DE ZONSVERDUISTERING|}}&lt;/noinclude&gt;verhevenheid juist boven dat middelpunt staan, en eindelijk bij het einde der verduistering ter regterzijde zijn gekomen. Wanneer nu die verhevenheid steeds denzelfden vorm behoudt, zoo is het meer dan waarschijnlijk, dat zij tot de zon behoort (zoo als trouwens hierboven reeds was afgeleid) en niet ontstaat door het zonlicht, dat tusschen de bergen der maan zoude doorschijnen. En hieruit volgt dus nog een argument voor de boven gestelde hypothese, behalve het korter of langer worden der verhevenheden, namelijk hare hoekverplaatsing ten opzigte van het middelpunt der maan. Met andere woorden, wanneer men, — zooals in onderstaande figuren 10''a'', 10''b'' en 10''c'', — in gedachte
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 070.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 10a. Fig. 10b. Fig. 10c.
| cap = {{fine block|}}
| capalign = center}}}}
bij het begin der totale verduistering eenen straal der maanschijf trekt tot aan eene verhevenheid, die dan juist gaat verdwijnen, en men diezelfde verhevenheid bij het einde der totale verduistering wederom kan waarnemen, dan moet bij onze onderstelling die straal eenen zekeren hoek terug hebben beschreven; behoorde daarentegen die verhevenheid bij de maan, dan zoude die straal dezelfde rigting hebben behouden.

Ten einde zich nu omtrent dit punt, dat van groot gewigt scheen, te kunnen overtuigen, had de Astronomer-Royal eenige strepen doen snijden op een der oppervlakten van het terugkaatsend prisma, dat in het brandpunt van zijnen kijker geplaatst was. Professor {{sc|warren de la rue}} had een dergelijk middel gebezigd, en daar hij ten gevolge van langdurige oefening uiterst handig was in het afschetsen van hemelligchamen, had hij twee teekeningen ter opheldering van dit punt vervaardigd. En op beide wijzen bleek het, dat werkelijk de verhevenheid juist zulk eenen boog langs den maansomtrek beschreven had,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vqekd5wty4qqbebdzikdrosnhhdqzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84692</id>
    <revision>
      <id>220815</id>
      <parentid>217915</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T11:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1914" sha1="qd4x00qf130okpwfipy9o7wmnw1lhp3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN 18 JULIJ 1860.|49}}&lt;/noinclude&gt;Hij onderstelde eene helder verlichte zon (Z) met roode heuvels aan den omtrek; verder eene zwarte maan (M), die voorbij de zon heenschuiven kan en gedeeltelijk die roode heuvels aan de eene zijde bedekt; dan zullen, — gelijk door de figuren 8''a'', 8''b'' en 8''c'' wordt opgehelderd, — bij de voortgaande beweging der maan, die heuvels, — immers zoo als zij nu als aanhangsels der zon gedacht worden — van vorm veranderen; de heuvels, die in de rigting der beweging liggen, moeten korter worden, de overige, van welke zich de maansrand weder verwijdert, daarentegen langer. Wanneer men integendeel onderstelt, dat die roode heuvels, — zooals in de figuren 9, — tot de maan zelve behooren, dan zal het voortschuiven van de maan voorbij de zon op
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 069.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 9.
| cap = {{fine block|}}
| capalign = center}}}}
zich zelf geene voldoende reden tot eenige verandering in den vorm dier heuvels opleveren.

En nu heeft niet alleen zulk eene vormverandering in de bewuste roode verhevenheden werkelijk plaats, maar de waarneming schijnt die verandering ook aan te geven, geheel in denzelfden zin, als uit de eerste onderstelling zoude volgen; zij verdwijnen ten deele allengs achter den maansrand, terwijl later andere weder van achter den tegengestelden rand als het ware te voorschijn komen. Men konde dus gerust de hypothese, dat deze verhevenheden tot de zon behoorden, voor zeer waarschijnlijk houden.

Maar verder had {{sc|faye}} nog gewezen op de volgende wijze van voorstelling ten opzigte van ditzelfde verschijnsel. Stel dat er op het oogenblik van de totale verduistering eene verhevenheid is aan den top der zonneschijf, dan moet zij zich ter linkerzijde van het middelpunt der maan vertoonen; juist in het midden der eclips zal die&lt;noinclude&gt;{{rh|{{gap|2em}}1863.||4{{gap|2em}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qd4x00qf130okpwfipy9o7wmnw1lhp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84693</id>
    <revision>
      <id>220809</id>
      <parentid>217916</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220809</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1730" sha1="h3zsqw470zofy960l8nug2surf24agc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN 18 JULIJ 1860.|35}}&lt;/noinclude&gt;wenschelijk, om eerst iets over zoneclipsen in het algemeen te zeggen, over de omstandigheden waaronder zij voorkomen, en over hare onderlinge betrekking, dan zoude hij meer in het bijzonder eenige verschijnselen van de merkwaardige eclipsen der jaren 1842 en 1851 bespreken; — hij had toch het merkwaardig geluk gehad, al deze drie eclipsen zelf waar te nemen. — Op die wijze immers zoude duidelijker kunnen uitkomen, waarop het bij de waarneming der eclips van 1860 eigenlijk aankwam: want in het jaar 1842 was er een nieuw tijdperk aangebroken in de theorie der zonsverduisteringen, door het waarnemen van zekere, toen onverwachte, verschijnselen, en deze waarnemingen hadden aan de volgende eclipsen eene bijzondere belangrijkheid bijgezet. Ten slotte wilde hij trachten aan te toonen, welke gevolgtrekkingen met regt uit de waarneming der laatste zoneclips mogten worden afgeleid.

Wanneer men zich terugdenkt in die dagen, toen eene zonsverduistering voor het eerst met meer naauwgezette opmerkzaamheid werd waargenomen, dan waren: zeker de eerste gevolgtrekkingen, waartoe zij aanleiding gaven, dat er zich een ligchaam tusschen de aarde en de zon plaatst, en dat dit ligchaam de maan is, gelijk door onderstaande afbeelding, waarin Z de zon, M de maan en A de aarde voorstelt, verduidelijkt wordt. Dat vervolgens de maan veel digter
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 055.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 1. 
| cap = {{fine block|Fig. 1.}}
| capalign = center}}}}
bij de aarde moet staan dan bij de zon, blijkt uit de verschijnselen van parallaxis: dat is, dat de plaats van de maanschijf op de zon verschilt voor toeschouwers, die de verduistering op&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h3zsqw470zofy960l8nug2surf24agc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84695</id>
    <revision>
      <id>220811</id>
      <parentid>217918</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1302" sha1="9mu2o1bxew05iqfk558gmbjb0t5c2u2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||VAN 18 JULIJ 1860.|37}}&lt;/noinclude&gt;der zonneschijf, dan is de verduistering gedeeltelijk (partiëel). Gaat het middelpunt der maan over dat der zon, dan is de verduistering centraal; of zij annulair (ringvormig), of oogenblikkelijk totaal, of gedurende korteren of langeren tijd totaal zij, hangt af van den meerderen of minderen afstand van de maan tot de aarde, terwijl de afstand van de aarde tot de zon daarop niet geheel zonder invloed is; met andere woorden, het hangt daarvan af, of de hoek, waaronder de toeschouwer de schijf der maan ziet, iets kleiner, juist even groot of wel iets grooter is dan de hoek, waaronder op dat oogenblik de zon wordt waargenomen.
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 057.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 5. 
| cap = {{fine block|Fig. 5.}}
| capalign = center}}}}
Zoo bedekt in Fig. 3 de maan (M) slechts een gedeelte der zon (Z); in Fig. 4''a'' beweegt zich de maan (M), hier van schijnbaar iets geringere doorsnede, naar de zon (Z), en er ontstaat Fig. 4''b'' eene annulaire zonsverduistering. In Fig. 5''a'', waar zon en maan schijnbaar even groote doorsnede hebben, beweegt zich de maan naar de zon, om in Fig. 5''b'' de zon gedurende een enkel oogenblik volkomen te bedekken. In Fig. 6''a'', waar de doorsnede der maan schijnbaar&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9mu2o1bxew05iqfk558gmbjb0t5c2u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/153</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85152</id>
    <revision>
      <id>220817</id>
      <parentid>218680</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T11:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1593" sha1="38wg8xnbhpqi5izv8ve4q6nr098rsc4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORENDE.|135}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur63 159.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Fig. 1.
| cap = {{fine block|Fig. 1.}}
| capalign = center}}}}

Gesteld, dat de aarde zich in A bevindt, terwijl Mercurius om de zon, hier door Z aangeduid, haren loop volbrengt. Als de planeet zich in ''a'', dus tusschen de zon en de aarde bevindt, keert zij ons hare donkere zijde toe en is voor ons onzigtbaar. Is zij in ''b'' gekomen, dan zien wij van haar een smallen sikkel. Staat zij in ''c'', dan toont ze ons het licht van haar eerste kwartier en staat, van de aarde gezien, zijwaarts van de zon. Gaat zij voort tot ''d'', dan vertoont zij nog grooter verlichte oppervlakte, maar nadert ook merkelijk tot de zon. Is zij in ''e'' gekomen, dan houdt ze ons, evenals de volle maan, haar geheele verlichte schijf voor, maar staat ook zoo geheel in de stralen der zon, dat zij daardoor voor ons onzigtbaar wordt. Zoo gaat zij dan verder wel met afnemende schijf, maar met toenemenden afstand van de zon, namelijk van de aarde gezien, door haar laatste kwartier ''f''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; totdat zij weder in ''a'' hare donkere zijde ons toekeert.

Maar uit deze figuur kan men ook duidelijk opmaken, dat de schijf van Mercurius, van onze aarde gezien, aanmerkelijk in grootte moet verschillen. Op haren versten afstand vertoont zich haar middellijn onder een hoek van 4&quot;4, in haar naasten stand wast die hoek tot 12&quot; aan. Gemiddeld heeft hij eene waarde van 6°75. De volgende figuur geeft ons eene juiste voorstelling van dit verschil in schijnbare&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>38wg8xnbhpqi5izv8ve4q6nr098rsc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85461</id>
    <revision>
      <id>220771</id>
      <parentid>219272</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T07:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220771</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1806" sha1="anhqdvnete0fs01fqbp36kv6mgyu6tg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Ghehoert in heimeliker stont&lt;ref&gt;''In heimeliker stont d. i. heimelijk''.&lt;/ref&gt;;
{{sup|330}} Nochtan en ghewoeghs&lt;ref&gt;''Ghewoeghs'' d. i. ''gewaagde des''. Zie {{asc|VERWIJS}} ''Bloeml.'' IV (''Korte Mnl.
Spraakkunst'' bl. 221.&lt;/ref&gt; nie mijn mont
Meer dan nu te deser ure.
Ic weet wel, si heeft die creatuere
Selve ter doet brocht,
Want si u noit wel en mocht
{{sup|335}}Om dat ghi hebt enen grauwen baert.
Si es op ene ander vaert &lt;ref&gt;''Si es op ene ander vaert'' d. i. ''zij gaat een anderen weg op''.&lt;/ref&gt;,
Si mint seker enen jonghen man.

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

Bi den vader die mi ghewan,
Robbrecht neve, wistic dat,
{{sup|340}} Haer en soude ghehulpen bede no scat,
Ic en &lt;ref&gt;''Ic en'' enz. d. i. ''of ik'' enz.&lt;/ref&gt; soudse doeden, dat felle wijf.

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Oem, daer settic vore &lt;ref&gt;''Daer settic vore mijn lijf'' d. i. ''ma tête répond de'' enz. enz. Verg. vs. 991:
::::daer willic ''onder setten'' mijn lijf;
''[[Lippijn]]'' vs. 102 :
::::ic wilder ''oversetten'' mijn lijf;
waarvoor elders ''te pande setten'' of ''te borghe setten'', b. v. ''Winter ende Somer'', vs. 362:
::::ic ''sette te borghe'' al mijn lant
::::ende mijn lijf ende al mijn goet;
''vore setten sijn lijf'' is in beteekenis aan ''onder''- en ''oversetten'' gelijk, en geeft
alzoo te kennen: ''er voor instaan met''.&lt;/ref&gt; mijn lijf,
Dat ic u segghe en eest niet waer.
Ic hebt gheweten over menech jaer,
{{sup|345}}Dat si u niet en es van herten vrient.

{{gap|5em}}{{sp|De kerstenconinc}}.

O wi ! ende waer hebbic dies verdient &lt;ref&gt;''Verdient. Verdienen'' met den tweeden nval is zeer gewoon, zie ''Rijmb. Gloss.''&lt;/ref&gt;?
Met rechte ic dat wel claghen mach.
Mi dochte dat ic enen ingel sach
Als ic anesach haer edel lijf,
{{sup|350}}Ende es soe wreet dat felle wijf?
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>anhqdvnete0fs01fqbp36kv6mgyu6tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/325</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85522</id>
    <revision>
      <id>220805</id>
      <parentid>219369</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T10:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Problematisch */</comment>
      <origin>220805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="aueoxpdlder39bcrl18jm1scqtp1stv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE BEKERPLANTEN.|307}}&lt;/noinclude&gt;groefje of kuiltje, gevormd door een naar onder wijken van eenige kransen van opperhuidscellen, en geheel overdekt: hetzij (zooals op het midden des bekers) door eene soort van nisvormige plooi (fig. 7 en 8 ''p'') dierzelfde opperhuid, hetzij
{{image missing}}
Fig. 7. Vertikale doorsnede door een jeugdig kliertje en klierzakje van ''N. Rafflesiana'', veel vergroot, zitplaats als voren (naar eene teekening van den schrijver); ''k'' kliertje, ''p'' zakje.

(zooals aan den voet des bekers) door de, in den vorm van een weinig verheven krater of
{{image missing}}
Fig. 8, Vertikale doorsnede door een volwassen kliertje en het daartoe behoorend zakje van ''N. Rafflesiana'', veel vergroot; zitplaats als bij fig. G (naar eene teekening van den schrijver); ''k'' kliertje, ''p'' zakje.

wal tot elkander neigende toppen van die opperhuidscellen, welke aan den mond van het kuiltje gelegen zijn. Houdt men nu in het oog, dat de plooi, waarvan in de eerste plaats gewag gemaakt werd, zich aanvankelijk voordoet als een deksel of eene klep (fig. 7), die, van de eene zijde van het kuiltje afkomend, naauwkeurig aan de tegen haar over gelegene opperhuidscellen aansluit, dan kan het geene verwondering baren, dat men het wel eens heeft doen voorkomen, alsof de kliertjes onder de opperhuid — in het bladparenchym — werden voortgebragt, en later, bij het scheuren der opperhuid (wij zouden thans zeggen: bij het zich openen der opperhuidsklep) voor den dag kwamen. Daar er dus van een scheuren der opperhuid geen sprake kan zijn, zoo volgt daaruit van zelf, dat men de oorzaak der aanzameling van vocht in de kruikjes van Nepenthes onmogelijk met {{sc|meijen}} zoeken kan in eene&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aueoxpdlder39bcrl18jm1scqtp1stv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85535</id>
    <revision>
      <id>220774</id>
      <parentid>219385</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T07:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220774</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2720" sha1="bl6xhhvajlgddbnqghg4uwd7mevvoqz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=Beloven&gt;
::::Oem, vader ende oec ghi
::::U alle selt beloven van mi
::::Ende prisen selt ende sere loven;
verg. verder de in het ''Gloss. Limb.'' in voce aangehaalde plaatsen.&lt;br&gt;''Hem beloven eeniger zaak van iemand'' is dus ''iemand loven wegens iets'', en vandaar de afgeleide beteekenis: ''dankbaar zijn wegens — aan''.&lt;/ref&gt;&lt;poem&gt;
Maer nemmermee en willic hoven&lt;ref&gt;''Hoven'' d. i. ''feestvieren, vroolijk zijn, zich vermaken'', hier meer bepaald ''behagen scheppen'', zooals het ''Gloss. M. Lp.'' en ''Doctr.'' hebben en m. i. te recht ; ook ''hoveren'' heeft dezelfde beteekenis, verg. {{asc|HUYD.}} ''Proeve'' III bl. 128 r. en s. Dat evenwel {{asc|LEENDERTZ}} de explicatie van {{asc|HOFFMANN}} ''Hor. Belg.'' V bl. 36 »nach Hofart lustig leben&quot; verwerpt met eene verwijzing
naar ''hof'' d. i. ''feest'', kan ik niet begrijpen. Evenals van ''huis'' afkomt het
ww. ''huizen'' (d. i. ''in huis zijn, huishouden''), zoo van ''hof'' het ww. ''hoven''
d. i. ''hof houden met'', gelijk ook van het Mhgd. hof een ww. ''hoven (hof halten)'' is afgeleid, zie {{asc|BENECKE}} (neue ausgabe) bl. 700; {{asc|ADELUNG}} in voce »hofen&quot; zegt dat »eene veraltete Bedeutung&quot; is: ''Hof halten, residiren''. De overgang van ''hof houden'' tot ''feest vieren'' is zeer geleidelijk, immers
heeft {{asc|KIL.}} ook voor ''huysen'' de beteekenis van ''epulari'' en wijst hij op het
woord ''preschhuysen'' d. i. ''epulari festis paschalibus''; en gebruiken wij ''huis houden'' niet op analoge wijze in: »Wat hebben ze daar ''huisgehouden!''&quot;? Zie over het tegenwoordig gebruik van hoven in Drenthe Mr. {{asc|PAN}} in {{asc|DE JAGER'S}} ''Archief'' bl. 272.&lt;/ref&gt;
Met eneghen wive die nu leeft
Ofte die de werelt binnen heeft,
{{sup|545}}Ic en sal tierst, bi Tervogan,
Den vader kinnen, die mi wan,
Ende oec die moeder, die mi droech.
O roede mont, ic hebbe ghenoech
Hier ghelet&lt;ref&gt;''Ghelet'' d. i. ''mij opgehouden'' van ''letten'', vandaar de zegswijze: ''zonder
letten'' d. i. ''onverwijld''.&lt;/ref&gt;, ic wille gaen varen.

{{gap|2em}}{{sp|De jonghe joncfrou Damiet}}.

{{sup|550}}O wi ! nu machic wel mesbaren :
Ic blive allene in dit verdriet.
Vele spreken en doech&lt;ref&gt;''Doech'' d. i. ''deugt'' van het ww. ''doghen'' d. i. deugen. De 3e persoon enkelv. teg. tijd luidt in het Mnl. ''dooch'' of ''doech''; de onvolm. tijd ''dochte''.&lt;/ref&gt; emmer niet,
Dat soe&lt;ref&gt;''Soe'' is het expletieve ''zoo'', zie op vs. 75.&lt;/ref&gt; hebbic ondervonden;
Vele spreken heeft in meneghen stonden
{{sup|555}}Dicwile beraden&lt;ref&gt;''Beraden'' d. i. ''berokkenen'', zie op vs. 29.&lt;/ref&gt; toren;
Bi vele spreken es die menege&lt;ref name=mnige&gt;''Die menegen'' d. i. ''menigeen. De menighe'' of ''die menighe'', waarvan&lt;/ref&gt; verloren.&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bl6xhhvajlgddbnqghg4uwd7mevvoqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85577</id>
    <revision>
      <id>220775</id>
      <parentid>219454</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T07:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220775</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1958" sha1="2px1jtxm6ufz8hzw0jpumefi7pr4n4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=&quot;Te voren&quot;&gt;''voorschijn'' (zie op vs. 168 boven), maar ook ''vooraf, van te voren''. Zie ''Rein.'' en ''Beatr. Gloss.''&lt;/ref&gt;&lt;poem&gt;
{{sup|605}} Want ic daer in ghewonden lach.
Ic nemmermeer vroude ghewinnen en mach,
Ic en hebbe vonden mijn gheslachte
Ende die mi oec te vondelinghe brachte,
Ic souts hem danken&lt;ref&gt;''Danken'' met den tweeden nval der zaak en den derden des persoons.&lt;/ref&gt;, bi Apolijn ;
{{sup|610}} Ay, mochtic noch vader ende moeder mijn
Scouwen&lt;ref&gt;''Scouwen'' d. i. ''zien''.&lt;br&gt;''Verclaert. Verclaren'' is ''klaar maken (clarificare)'' en ''klaar worden'', hier het eerste meer bepaald met ''klaar'' in de beteekenis van ''helder''. De jonghelinc wil zeggen dat, als hij zijne ouders terug zal zien, alle duisternis uit zijn gemoed zal zijn geweken.&lt;/ref&gt;, soe waer mi therte verclaert ;
Ende waren si dan van hogher aert&lt;ref&gt;''Aert.'' Verg. vs. 112, 472, alwaar dezelfde uitdrukking. Zij beteekent hetzelfde als ''van edelen bloede'' vs. 288 d. i. ''van edele afkomst''. Zie ''M. Lp. Gloss.''&lt;/ref&gt;,
Soe waer ic te male van sorgen vri.

{{gap|5em}}{{sp|Sine moeder}}.

O edel jonghelinc, nu comt tot mi
{{sup|615}} Ende sprect jeghen mi een woert,
Want ic hebbe u van verre ghehoert
Jammerlije claghen u verdriet.

{{gap|5em}}{{sp|De jonghelinc}}.

O scoene vrouwe, wats u ghesciet,
Dat ghi al dus lict&lt;ref&gt;''Lict:'' aldus in het Handschrift voor ''leghet'' of ''leecht'' of ''leit''.&lt;/ref&gt; in dit prisoen ?

{{gap|5em}}{{sp|Sine moeder}}.

{{sup|620}}O edel jonghelinc van herten coen,
Aldus moetic ligghen ghevaen,
Nochtan en hebbic niet mesdaen,
Want mi verraderen&lt;ref&gt;''Verraderen.'' Lees: ''verraderie'', eene emendatie, welke ik zie, dat ook {{asc|VERWIJS}} hier heeft gemaakt: ''Bloeml.'' III bl. 176. In het Handschrift staat echter duidelijk ''verraderen''.&lt;/ref&gt; al doet.
O scoene kint, nu maect mi vroet
{{sup|625}}Hoe sidi comen in dit lant
Ende wie gaf u dien bant ?
Berecht mi dat, wel scoene jonchere.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2px1jtxm6ufz8hzw0jpumefi7pr4n4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/David Teniers (II)</title>
    <ns>100</ns>
    <id>85743</id>
    <revision>
      <id>220760</id>
      <parentid>219799</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T20:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>220760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6354" sha1="lfrtjetihekozmgjgucb9ob6qjl65jz" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = David Teniers (II)
| afbeelding          = Portrait of David Teniers.jpg
| alt                 = Portret van David Teniers door Philip Fruytiers, 1655
| beschrijving        = Bronnen bij de Zuid-Nederlandse schilder, tekenaar en prentkunstenaar [[w:nl:David Teniers II|David Teniers (II)]]
}}
== Algemeen ==
== Inleidingen - Hand- en leerboeken ==
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/David Teniers den jongen|“David Teniers den jongen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;345-347.

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
==== Kunsthandel ====
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunsthandel Gebr. Douwes|‘Kunsthandel Gebr. Douwes’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

==== Veilingen ====
;1837
*Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Frankrijk|‘Frankrijk’, alinea 2]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1905
*''Catalogue des tableaux anciens formant la collection de Monsieur L. Bloch à Vienne'', Frederik Muller, Amsterdam, 14 november 1905.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (8 november 1905) [[Het Nieuws van den Dag/1905/Nummer 10999/Wetenschap en kunst|‘Wetenschap en kunst’]], ''Het Nieuws van den Dag'', p. 15.

;1914
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;1919
*''Antiquités et objets d'art'', Frederik Muller, Amsterdam, 20-27 mei 1919.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (18 mei 1919) [[De Telegraaf/Jaargang 27/Nummer 10477/Veiling Frederik Muller|‘Veiling Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.

;1927
*''Collections I. Riesner et autres provenances'', Galerie Fievez, Brussel, 19 november 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 november 1927) [[Het Vaderland/Jaargang 59/25 november 1927/Avondblad/Bij de veiling van de kunstverzameling Riesner in de Galerie Fievez te Brussel|‘Bij de veiling van de kunstverzameling Riesner [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2.
*''Collections de Feu le Baron Léon de Pitteurs Hugaerts d'Ordange et Autres Provenances'', Galerie Fievez, Brussel, 14-17 december 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (3 december 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 334/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

=== Musea ===
;Mauritshuis, Den Haag
*Anoniem ([ca. 1900]) ''[[Mauritshuis 's-Gravenhage|Mauritshuis The Hague Holland. Mauritshuis 's-Gravenhage]]'', 's-Gravenhage: De Groot &amp; Dijkhoff, [p.&amp;nbsp;7].

;Rijksmuseum Amsterdam
*Anoniem (1809) ''[[Catalogus der schilderijen, oudheden enz. op het Koninklijk Museum te Amsterdam]]'', Amsterdam: Gebroeders van Cleeff, p.&amp;nbsp;69-70, cat.nrs. 298-303.
*Anoniem (1830) ''[[Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam (1830)|Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam]]'', [s.l.: s.n.], p.&amp;nbsp;68, cat.nrs. 309-312.
*Dubourcq, P.L. (1858) ''[[Beschrijving der schilderijen op 's Rijks Museum te Amsterdam|Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met Fac Simile der Naamteekens]]'', Amsterdam: Frans Buffa &amp; Zonen, p.&amp;nbsp;137-139, cat.nrs. 304-307.

=== Tentoonstellingen ===
;1890
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1922
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;1927
* [tentoonstelling van Vlaamse en Belgische kunst], Boedapest, 12 mei 1927-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 mei 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 124/Avondblad/Vlaamsche en Belgische kunst te Boedapest|‘Vlaamsche en Belgische kunst te Boedapest’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;1.

;1933
*''Muziek en dans in beeld'', Muziekhistorisch Museum Scheurleer, Den Haag, 1933, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Muziek en dans in beeld|‘Muziek en dans in beeld. Tentoonstelling in Museum Scheurleer’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;1935
*''Tentoonstelling van kunstwerken uit Antwerpsche verzamelingen. Catalogus'', Stedelijke Feestzaal, Antwerpen, 20 april-19 mei en 10 augustus-22 september 1935.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 april 1935) [[De Tijd/Jaargang 90/Nummer 28131/Avondblad/Kunsttentoonstelling te Antwerpen|‘Kunsttentoonstelling te Antwerpen’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;1939
*''Tentoonstelling van oude schilderijen der Collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, Amsterdam'', Koninklijke kunstzaal Kleykamp, 's-Gravenhage, 8 juni-3 juli 1939.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (23 juni 1939) [[Haagsche Courant/Nummer 17294/Tentoonstelling van oude schilderijen|‘Tentoonstelling van oude schilderijen’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>lfrtjetihekozmgjgucb9ob6qjl65jz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Tsjechië/17e eeuw/Executie op het Oude Stadsplein</title>
    <ns>100</ns>
    <id>85794</id>
    <revision>
      <id>220801</id>
      <parentid>220026</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>220801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="mdyi51xfnye8lg2sf4op0g489jo5sni" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Executie op het Oude Stadsplein
| afbeelding   = Hinrichtung auf dem Altstädter Ring.JPG
| alt          = Gravure door Frans Hogenberg
| beschrijving = Bronnen bij de [[w:Executie op het Oude Stadsplein in Praag|executie op het Oude Stadsplein in Praag]], 21 juni 1621
}}
;Secretaris Pavel Michna z Vacínova bezoekt keizer Ferdinand III in Wenen, december 1620
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’, alinea 4]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.

;Voorgenomen bezoek van de keizer aan Praag
*Anoniem (1 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/1 februari/Wt Praghe den 13. dito|‘Wt Praghe den 13. dito. [= 13 januari 1621]’, alinea 2-3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 februari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/23 februari/Wt Weenen den 3. dito|‘Wt Weenen den 3. dito [= 3 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Verzameling van brieven en documenten met betrekking tot de opstand
*Anoniem (29 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15#art4|‘Tijdinghe wt weenen’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;5-7.

;Arrestatie van de opstandelingen
*Anoniem (januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 13#art1|‘VVt Praghe in December. 1620’, alinea 5]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-5.
*Anoniem (15 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/15 maart/Wt Prage den 25. dito|‘Wt Prage den 25. dito. [= 25 februari 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (20 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/20 maart/Wt Praghe den 2. Martij|‘Wt Praghe den 2. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Rechtzaak, maart-april 1621
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Praghe den 5. Martij, 1621|‘Wt Praghe den 5. Martij, 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Praghe den 9. Martij|‘Wt Praghe den 9. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Weenen den 10. Martij|‘Wt Weenen den 10. Martij’, alinea 5]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Praghe den 16. Martij|‘Wt Praghe den 16. Martij’, alinea 2-3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/10 april/VVt Praghe den 24. dito|‘VVt Praghe den 24. dito. [= 24 maart 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Uitspraak tegen de overleden opstandelingen, maart 1621
*Anoniem (21 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/21 april/VVt Praghe, den 4 dito|‘VVt Praghe, den 4 dito. [= 4 april 1621]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vogelvrijverklaring van de gevluchte opstandelingen, 5 april 1621
*Anoniem (26 april 1621) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1621/26 april/VVt Praghe, den 9 dito|‘VVt Praghe, den 9 dito. [= 9 april 1621]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>mdyi51xfnye8lg2sf4op0g489jo5sni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/388</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85999</id>
    <revision>
      <id>220744</id>
      <parentid>220606</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T12:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220744</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="mr3gty04irog3oy5t1qfshrr1hkuxu2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|370|OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN,|}}&lt;/noinclude&gt;Dat ook de planeet Mars met eenen, niet volkomen doorschijnenden dampkring omgeven is, zou reeds uit deze ééne omstandigheid afgeleid moeten worden, dat de donkere vlekken, als zij door de omwenteling om de as in de nabijheid der randen gebragt worden, allengs voor ons oog in duidelijkheid afnemen en eindelijk geheel verdwijnen, voor dat zij zich aan de van ons afgekeerde zijde der planeet bevinden. De zonnestralen, die van de randen der planeet tot ons worden teruggekaatst, moeten dus veel zwakker zijn, dan die van het middenpunt der planeetschijf tot ons komen, omdat zij een veel dikker laag des dampkrings moeten doorgaan. Een gevolg hiervan moet zijn, dat de vaste of vloeibare deelen van streken, die in de nabijheid der randen liggen, zich veel somberder en onduidelijker aan ons moeten voordoen, dan die, welke meer in de nabijheid van het centrum gelegen zijn.

Maar terzelfder tijde, dat de streken aan de randen gelegen onduidelijker worden, blijft toch de schijf der planeet tot aan den rand toe met dezelfde lichtsterkte voorzien. Zij straalt ons evenredig van denzelfden lichtglans toe. Van waar laat het zich nu verklaren, dat de lichtsterkte aan de randen niet vermindert, hoewel de voorwerpen zich veel minder duidelijk vertoonen?

Dit verschijnsel laat zich dan het best verklaren, als wij aannemen, dat Mars met eenen dampkring is omgeven. Want terzelfder tijd, dat de zonnestralen door het ligchaam der planeet worden teruggekaatst, worden zij ook teruggekaatst door den dampkring, die de planeet omgeeft. Gelijk nu het eerstgenoemde teruggekaatste licht zwakker zal zijn, naarmate het eene diepere luchtzee moet doorgaan, zoo zal het laatstgenoemde sterker zijn, naarmate het door eene diepere dampkringslaag wordt teruggekaatst. Terwijl nu dit sterkere licht, oor den dampkring afgestraald, zich voegt bij het zwakker licht door het ligchaam der planeet afgeworpen, zal over de geheele schijf der planeet eene vrij evenredige lichtsterkte worden waargenomen.

De sterrekundigen hebben nog op een verschijnsel opmerkzaam gemaakt, waardoor het bestaan van eenen dampkring om Mars wordt bevestigd. {{sc|Herschel}}, reeds nam op de blijvende vlekken zekere merkbare veranderingen waar, die hem voorkwamen tot den&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mr3gty04irog3oy5t1qfshrr1hkuxu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/389</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86000</id>
    <revision>
      <id>220740</id>
      <parentid>220607</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T12:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="ihlsqvmy1x3ixc1968jcqg6rcjee0ob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORENDE.|371}}&lt;/noinclude&gt;dampkring te behooren. {{sc|Maedler}} en {{sc|beer}} laten zich daarover nagenoeg aldus uit: &quot;De blijvende vlekken van Mars vertoonen zich scherp, duidelijk en levendig geteekend gedurende den zomer van het halfrond, waarin zij gelegen zijn. Komt de winter van dat halfrond, dan worden zij onduidelijk, vaag en zwak.&quot; Wij zouden hier dus een bewijs vinden van den verschillenden graad van doorzigtigheid van den dampkring in het zomer- en wintergetijde, even zoo als dat op onze aarde wordt opgemerkt.

Die dampkring schijnt echter uit eene zeer ijle en dunne stof te bestaan. {{sc|herschel}} toch bemerkte nooit eenige de minste verandering in het licht der sterren, die hij in de nabijheid van Mars waarnam, zooals {{sc|cassini}} meende opgemerkt te hebben. Ja, toen de sterrekundige {{sc|james south}} den 28 November 1832 de bedekking van eene ster van de achtste grootte door de schijf van Mars met oplettendheid waarnam, kon hij geen het minste spoor van verandering aan de ster opmerken, die veeleer het volle licht en den ligt blaauwen schijn behield tot op het oogenblik van de eigenlijke bedekking, terwijl ook bij de uittrede gene zoodanige verandering te bespeuren was.

Zoodra de opmerkzaamheid van de aardbewoners op de hemelligchamen werd gevestigd, trof hen de eigenaardige roodachtige glans, die van Mars afstraalt. De Grieken noemden daarom deze planeet de ''vurige'' of gloeijende (πνρόεις); de Indiërs gaven haar den naam van ''angaraka'', gloeijende kool of ''lohitanga'', rood ligchaam. De duizende jaren, die sedert dien tijd zijn voorbijgegaan, schijnen geene verandering te hebben aangebragt in het eigenaardig karakter van het licht, hetwelk van haar afstraalt.

Sommigen opmerkende, dat de voorwerpen bij het op- en ondergaan der zon een roodachtigen tint aannemen, hebben gemeend, dat de roodachtige kleur van Mars het gevolg was van zekere wijzigingen, die door den dampkring van Mars aan de zonnestralen zouden zijn aangebragt. Maar zoo die kleur door den dampkring werd veroorzaakt, zoude zij aan de randen, waar de diepste dampkringslaag gevonden wordt, het sterkste moeten zijn, wat echter geenszins het geval is.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihlsqvmy1x3ixc1968jcqg6rcjee0ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/390</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86001</id>
    <revision>
      <id>220741</id>
      <parentid>220608</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T12:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2066" sha1="4iiihsxz6qgq4d1g2jaby9xu43bbu3g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|372|OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN,|}}&lt;/noinclude&gt;Het is daarom veel waarschijnlijker, dat deze roode Kleur veroorzaakt wordt door de natuur van de stof, waaruit zekere streken van Mars gevormd zijn. Sommige astronomen en geologen hebben dan ook gedacht aan streken van bruinen oker of roodachtigen zandsteen, waarop het zonnelicht teruggekaatst werd. Deze roodachtig gekleurde vlekken zouden dan de vaste landen en de andere deelen, die naast deze roode vlekken ons als met een groenachtige tint gekleurd verschijnen, zouden dan de zeeën en waterbekkens zijn.

De planeet Mars is zelfs in hare grootste nabijheid bij de aarde nog te ver van ons verwijderd, dan dat wij ook met de beste teleskopen bergen op hare oppervlakte zouden kunnen onderscheiden, al waren zij ook veel hooger dan de hoogste bergen onzer aarde. Het geheele voorkomen der vlekken, die wij op haar waarnemen, de meerdere of mindere donkerheid daarvan kan ons echter de volkomene zekerheid geven, dat hare oppervlakte geenszins geheel vlak en effen is.

Over 't algemeen schijnt de planeet Mars in hetzelfde tijdperk van ontwikkeling en kosmisch leven te verkeeren als onze aarde. Doch waarschijnlijk is de bloeitijd van haar organisch leven reeds voorbij. De sterke afplatting aan de polen doet aan een sneller afkoelen en verstijven van hare oppervlakte denken, dan bij onze aarde heeft plaats gehad. De sterke uitbreiding en inkrimping van hare ijsgordels aan de polen vooronderstelt eenen toestand, waarbij alle eigene warmte zoover is afgekoeld, dat zij op de temperatuur geen den minsten invloed oefent en dus de wording en versmelting der ijsmassas eenig en alleen afhangt van de zonnewarmte.

Dit is alles, wat wij met eenige waarschijnlijkheid aangaande de natuurlijke gesteldheid dezer planeet kunnen gissen.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
{{c|{{larger|DE GROEP DER KLEINE PLANETEN.}}}}

De oude sterrekundigen hadden reeds hunne bevreemding uitgesproken, dat de wereldruimte tusschen Mars en Jupiter geheel ledig zou zijn, omdat daar geen enkel hemelligchaam ooit was waargenomen.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4iiihsxz6qgq4d1g2jaby9xu43bbu3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/391</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86004</id>
    <revision>
      <id>220742</id>
      <parentid>220612</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T12:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="cydy1e25gz5u2dzac43spteuly6ec0w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORENDE.|378}}&lt;/noinclude&gt;Groot was derhalve de vreugde der sterrekundigen; toen {{sc|piazzi}}
te Palermo den 1 Januarij 1801 in deze ledig gewaande ruimte de planeet Ceres ontdekte. Voor en na werden in deze zelfde hemelstreek Pallas den 28 Maart 1802, Juno den 1 September 1804 en Vesta den 29 Maart 1807 ontdekt.

Na een verloop van 38 jaren werd door {{sc|hencke}} den 8 December 1845 eene nieuwe planeet in deze streek gevonden, en van dien tijd af volgde de eene ontdekking op de andere, zoodat ons thans 78 planeten in deze vroeger ledig gewaande ruimte zijn bekend geworden. En wie weet, hoe velen er nog voor en na door den ijver der sterrekundigen aan het licht gebragt zullen worden?

Deze planeten hebben echter dit met elkander gemeen, dat zij slechts een zeer kleinen omvang hebben. Naar de bepaling van {{sc|lamont}} te Munchen, zou Pallas, die nog als een der grootsten mag worden aangemerkt, eene middellijn hebben van 145 geog. mijlen, bijgevolg 1700 malen kleiner dan onze aarde. En naar het oordeel van ervaren astronomen heeft {{sc|lamont}} aan de grootte dier planeet ene nog te hooge waarde gegeven.

Een gevolg van de geringe grootte dezer ligchamen, gevoegd bij den grooten afstand, waarop zij van onze aarde verwijderd zijn, is, dat aangaande de natuurlijke gesteldheid dier ligchamen zoo goed als niets kunnen te weten komen. Men mag hunne loopbanen met vrij groote naauwkeurigheid bepalen, hun inhoud, massa en digtheid, de tijd van omwenteling om hunne assen en de rigting dier assen op hunne loopbanen zullen wel altijd buiten den kring onzer kennis blijven; maar bijgevolg dan ook alles, wat betreffende de natuurlijke gesteldheid dier kleine wereldbollen uit deze gegevens anders zou kunnen worden afgeleid.

Niet meer hebben wij te verwachten van de regtstreeksehe beschouwing dier ligchamen, ook met de beste kijkers. Zij vertoonen zich als lichtpuntjes, als naauwelijks meetbare schijfjes, als sterren van de 8&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt; tot 12&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; grootte, op enkele uitzonderingen na onzigtbaar voor het ongewapend oog.

Sommige sterrekundigen hebben echter rondom enkele dezer planeten de duidelijke sporen van een digten dampkring of van eenen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cydy1e25gz5u2dzac43spteuly6ec0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/392</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86008</id>
    <revision>
      <id>220743</id>
      <parentid>220616</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T12:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220743</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1685" sha1="7ugxt8b5za449bo5ev4vs8g4uimnrzt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|374|OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN, ENZ.|}}&lt;/noinclude&gt;eenigzins komeetachtigen nevel meenen te ontdekken, waardoor aanmerkelijke veranderingen in de helderheid der planeet werden veroorzaakt. Bij sommige dezer planeten was deze afwisseling van lichtsterkte zoo groot en zoo snel, zooals bij Juno en Iris, dat men meende daaruit het gevolg te moeten afleiden, dat deze ligchamen niet bolrond, maar nu eens eene breede vlakte, dan eene smalle spits aan ons toekeerden. Bij anderen, zooals bij Vesta, vond men geen spoor van dampkring of nevelomkleedsel. Bij eenigen heeft het licht, dat zij geven, eene geelachtige, bij anderen eene blaauwachtige tint.

Opmerkelijk is het, dat bij verscheidene dezer planeten damp- of nevelkringen van groote uitgebreidheid zijn ontdekt. Terwijl bij de groote planeten ter naauwernood sporen van dampkringen worden opgemerkt, schijnt wel bij deze kleine hemelligchamen de vorming van dampkringen op groote schaal te hebben plaats gehad. Ceres zou, volgens {{sc|schröter}}, met een dampkring omgeven zijn, aanmerkelijk hoger dan de middellijn van het planetenligchaam zelf. Bij Pallas zou hij slechts een weinig minder diep zijn dan de middellijn der planeet, Wij vinden hier derhalve eene geheel andere verhouding tusschen de dampkringen en de ligchamen, die zij omgeven, dan bij de andere planeten.

Uit de tot hiertoe gedane waarnemingen kan men geene zekere gevolgen, hoogstens eenige vermoedens aangaande de natuurlijke gesteldheid dier hemelligchamen afleiden. Of het ons ooit gegeven zal zijn dienaangaande eenige zekerheid te bekomen, zullen de tijd en de voortgezette werkzaamheid der sterrekundigen leeren.

{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ugxt8b5za449bo5ev4vs8g4uimnrzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86010</id>
    <revision>
      <id>220776</id>
      <parentid>220619</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220776</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="95j4kae683d98rjfctx7s6p94b69iri" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|'''DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.'''}}

{{smaller|MEDEGEDEELD DOOR}}

{{larger|BETSIJ PERK.}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}

Waar snuffelen in oude papieren dikwijls nuttig voor wezen kan! Immers een oud tijdschrift gaf mij eenige nasporingen over de oudheid der vereering van de koningin der bloemen in handen, die welligt den bloemminnaren niet onwelkom zullen zijn.

Dat de Roos onder dien titel wordt verstaan, behoeft voorzeker geen nader betoog. Bij rijk en arm toch, bij aanzienlijk en gering wordt ze aldus en waarlijk niet ten onregte geheeten, wanneer zij het uitgestrekte plantsoen achter het paleis versiert of op het strookje gronds voor de hut der armen haar heerlijke geur uitwasemt, voornamen en geringen beiden ten genot.

De door mij gevonden wetenswaardigheden betreffende de Roos zijn goeddeels nasporingen van een Franschman, {{sc|leyseller des longschamps}}, aan wien de koningin der bloemen zooveel belang inboezemde, dat hij in den nacht des tijds, — daarin toch verliest zich hare geschiedenis, — opspoorde en verzamelde wat hier en elders over haar staat opgeteekend.

Welk volk den rozelaar het eerst aankweekte, — zegt hij, — is niet met zekerheid bekend. Gissingen, die tot niets leiden, zijn slechts dienaangaande te maken. 't Komt mij echter als zeer aannemelijk voor, dat de overoude Egyptenaren haar reeds kenden, ofschoon obelisken noch hieroglyphen daarvan eenig spoor vertoonen. Ook is het zeer wel mogelijk, dat de vermaarde tuinen van Babylon, waarvan men ten huidigen dage nog den toestel à la Semiramis herkomstig meent, reeds rozen te aanschouwen gaven. Immers onderscheiden reizigers, ja zelfs die der vroegste tijden, getuigen in Perzië, in welks nabijheid de Babylonische tuinen eenmaal gevonden werden, een aantal soorten van rozelaren te hebben aangetroffen.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95j4kae683d98rjfctx7s6p94b69iri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/394</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86011</id>
    <revision>
      <id>220777</id>
      <parentid>220620</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220777</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="sjayt308f8n7gw8aiw5hxa6bz066qa4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|376|DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|}}&lt;/noinclude&gt;Als stellige waarheid kan ik echter den belangstellenden melden, dat de Israëlieten, ten tijde van {{sc|salomo}}, de koningin der bloemen alom aankweekten; want in twee werken, aan dien wijzen vorst toegeschreven, is er dikwijls sprake van rozen en wordt de Roos van Saron vooral meermalen genoemd. Elders wordt in een werk, zeven eeuwen na dien wijzen koning geschreven, op onderscheiden bladzijden de Roos aangehaald, en verzekerd, dat de Israëlieten gansche tuinen bezaten, die met de geurigste rozelaren beplant waren. De Roos van Jericho erlangde zelfs eene groote vermaardheid, en niet ten onregte schreef de dichter dier tijden: &quot;Ik hef mijn takken op, als de palmen van Cadès! Als de rozelaar van Jericho draag ik ze omhoog! ... …&quot; Elders vervolgt bij: &quot;Eene stem roept mij toe, luister, o goddelijke kiemen! en draag vruchten, als de rozelaren aan de oevers der meren!&quot; Verder: &quot;Hij is verschenen (doelende op den Messias), hij is verschenen als een regenboog te midden van glanzende wolken en als de rozelaar, zijne bloemen vol lieftalligheid dragende in de lente!&quot;

Pleit dit genoeg voor den bloei der Rozen tijdens de Israëlietische onafhankelijkheid, niet minder kunnen wij ze bij de oude Grieken bewijzen. Immers {{sc|homerus}} ontleende aan de schitterende rozenkleur het beeld van den opgang der zon in zijne Ilias en Odyssea, en {{sc|heroditus}}, vijf eeuwen levende voor onze tijdrekening, beweert, dat in eene streek van Macedonië, in de hoven, die men aan {{sc|midas, gerdus}} zoon, meent toebehoord te hebben, wilde rozen bloeiden, wier geur die der met zorg verpleegden verre overtrof.

Er zullen al ligt even oude bloemen als rozen worden aangetroffen, werpt deze of gene mij tegen. Ik stem zulks toe; welligt nog oudere, doch aan geen harer werd de koninklijke titel verleend, die de roos allengs erlangde door de voorkeur, die haar boven alle gebloemte geschonken werd. En dat de roos geen koningin geheeten wordt, omdat fabelachtige overleveringen haar dus heetten, getuigen de fragmenten, die ons van de onsterflijke. {{sc|Sappho}} zijn bewaard, die een zestal eeuwen voor {{sc|christus}} leefde en in wier verzen de roos werkelijk ten troon is geheven.

Luister slechts, hoe de dichteresse zingt: &quot;Als {{sc|jupiter}} der bloemen eene koningin wilde stellen, verkoos hij daartoe gewis de Roos, want&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sjayt308f8n7gw8aiw5hxa6bz066qa4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/395</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86012</id>
    <revision>
      <id>220778</id>
      <parentid>220621</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220778</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2195" sha1="ap0kdf2hp0v1vgrhmewtqdc9wmrhmmj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|377}}&lt;/noinclude&gt;alleen het sieraad der aarde, de glans der planten, 't juweel der bloemen, 't email der landdouwen, de schitterendste en schoonste onder de schoonen zou zulk een eere waardig zijn!&quot;

&quot;Is haar adem niet liefde? Zijn haar bladeren geen oogbekoring? Is haar blozend knopje niet onbeschrijfelijk aanminnig, als ze haren minnaar, den vluggen {{sc|zephir}}, tegenlacht?&quot;

Dus zong {{sc|sappho}} om {{sc|anakreon}} tachtig jaren later te bezielen. Ook hij verhief den rozelaar in zijne liederen. Luister andermaal: &quot;Omstrengelen wij {{sc|bacchus}} milde gaven met de bloem, aan de liefde gewijd, de schoone bleeke roze! Sieren we den schedel met een krans van rozen, want rozen, o! ze zijn de schoonste der schoonen, niet alleen door de menschen verzorgd en beschut en verpleegd, maar door de Goden geliefd, ja vergood!&quot;

Trippelend zweeft de bevallige zoon van {{sc|venus}} met de Gratiën daarheen! zijn zijden lokken zijn met rozen doorvlochten en met den geur der rozen gekruid! &quot;Kom! ook ik wil mij tooijen, o {{sc|bacchus}}! en opgaan, mijner schoonheid en kracht gansch bewust en vrolijk van harte, dansen in den voorhof eens tempels, met rozen omwondene kruin!&quot;

Dezelfde dichter heft zijne zesde ode aan in denzelfden toon: &quot;Op! op! kransen we onze hoofden met heerlijke rozen, laat ons drinken en ons baden in lieflijk genot!&quot;

Maar waarachtige liefde en bewondering bezielt hem, als hij de koningin zelve bezingt en in haren lof ontsteekt: &quot;Bezingen wij het bloemgetij, maar bovenal de lenteroos!&quot; en dan voortgaat: &quot;De rozen met zoo zachten geur, als de adem onzer Goden; de vreugde van den sterveling; het sieraad onzer schoonen. Haar voegt alleen des dichters lied, want kwetsen ook hare doornen, haar bloeijen blijft ons ten genot, haar geur ten kracht, ten leven!&quot;

Voorts heeft in 's dichters taal de zon vingeren als rozen; {{sc|venus}}
eene gelaatskleur als rozen; de nimfen boezem en armen als rozen, terwijl rozen de kranken ten troost zijn en den ouderdom de dagen der vrolijke jonkheid herroepen.

&quot;Dan hoe,&quot; — vraagt {{sc|anakreon}} elders, — &quot;dan hoe zal ik naar waarheid des rozelaars oorsprong beschrijven? En hij antwoordt zich&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ap0kdf2hp0v1vgrhmewtqdc9wmrhmmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/396</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86013</id>
    <revision>
      <id>220779</id>
      <parentid>220624</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220779</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2227" sha1="pz3jmdcbdupbfhjoroahhqg2r2un9yp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|378|DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|}}&lt;/noinclude&gt;zelven en anderen: &quot;Als de zee uit het schuim harer golven de schoone {{sc|venus}} had verwekt, ontsteeg ze haren schoot, met de heerlijkste, welriekendste rozen omstrengeld. Als uit {{sc|jupiters}} hersenen de gewapende {{sc|pallas}} te voorschijn kwam, baarde de aarde een nieuw meesterstuk der natuur, een prachtigen rozelaar, en alle goden zagen toe en bewonderden en wedijverden onderling ten einde de ontluiking der bloemen te bespoedigen, en tot bevordering van den bloei besprenkelden zij den rozelaar met geurigen nektar, en van stonde aan hief zich majestueus de onsterfelijke roos op den doornigen stengel omhoog!&quot;

Folianten waren gewis zaâm te stellen van de verzen, sints {{sc|sappho}}
ter eere der rozen gedicht, die trots het oude thema en de vele reeds bestaande variatiën, nog zoo menig spoor van frissche naïveteit verraden, dat we wel overtuigd moeten worden van de innige liefde, die door alle volkeren der aarde de koningin der bloemen wordt toegedragen, — want als zoodanig is zij door alle natiën bezongen.

Doch mijn doel was geenszins uit de gevonden nasporingen alleen den lof der rozen te verkondigen, maar tevens haren oorsprong meê te deelen, volgens verschillende dichters van het grijs voorleden.

Onder de oudste zangers worden er gevonden, die de Roos hebben toegewijd aan den zoon van {{sc|venus}}, anderen aan de Godesse zelve, wier schoonheid even weergaloos was, als die van den prachtigsten rozelaar.

Wat echter ietwat getuigt voor het regt dier toewijding aan {{sc|venus}}
zelve, is, dat men zich niet alleen bij hare vereering van rozen bediende, maar hare priesteressen met rozen-guirlanden waren getooid.

De opdelving van een Venusbeeld uit de puinhoopen van Herculanum getuigt mede voor de waarheid, want ook dit was met rozen omhangen.

Anderen hadden haar weder geheiligd aan de Zon, de Gratiën en
{{sc|harpocrates}}, den God der stilzwijgendheid.

Door die toewijding aan {{sc|harpocrates}} werd zij als van zelf het zinnebeeld der stilzwijgendheid. Van daar komt het bekende spreekwoord &quot;onder de roos!&quot; dat het verzoek van geheimhouding in zich sluit. Van die toewijding is mede de nog bestaande gewoonte in sommige Noordsche&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pz3jmdcbdupbfhjoroahhqg2r2un9yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/397</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86014</id>
    <revision>
      <id>220780</id>
      <parentid>220625</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T08:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220780</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="86enmbk17gfboy8z8ekflujnqx0y0hw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|379}}&lt;/noinclude&gt;streken herkomstig, om de zoldering der eetzaal met een of meer rozen te versieren, ten einde daardoor een ieder worde toegeroepen: &quot;Houdt voor u zelven, wat onder den disch verhandeld wordt!&quot;

Maar 't was de dichters der oudheid niet genoegzaam de Roos eener Godheid toe te wijden, dat zij verre. Ook haar oorsprong moest geen gewone, hare geboorte geene gansch natuurlijke zijn. Alzoo kwamen er fabelen in omloop, betreffende niet alleen des rozelaars bloei en aanvalligen tooi, maar zelfs zijne geboorte.

Wij kennen die geboorte volgens {{sc|anacreon}}, die haar met de schoone
{{sc|venus}} der zee deed ontstijgen, en ze de aarde baren liet bij {{Sc|pallas}} verschijning. Een andere dichter, {{sc|bion}} genaamd, doet de rozen echter ontluiken uit het bloed van {{sc|adonis}}, die volgens de fabelleer viel als het offer van een verwoed everzwijn, door {{sc|diana}} in eene vlaag van jaloezij op de bede van {{sc|mars}} op {{sc|adonis}} afgezonden.

&quot;Wee! wee! driewerf wee! over u,‚ o schoone godesse venus!
{{sc|adonis}} is niet meer!&quot; en op die klagt, zegt {{sc|bion}}, plengde zij even zoo vele tranen, als er bloeddroppelen vloeiden van den gevallene. En de tranen sypelden op aarde en veranderden in bloemen, en {{sc|adonis}} bloeddroppelen werden tot heerlijke rozen, en de Venus-tranen tot sierlijke anemonen.

Hoewel {{sc|ovidius}} geen rozen noemt, wanneer hij van dezelfde metamorphose gewaagt, en {{sc|venus}} eenvoudig tot {{sc|adonis}} doet zeggen: &quot;Uw bloed zal in bloemen verkeeren!&quot;' zoo beoogt ook hij gewis geene anderen dan rozen.

{{sc|theophrastus, apollodorus}} en anderen gewagen slechts van een heensnellen van venus ter beveiliging of redding van {{sc|adonis}}, waarbij de doornen hare voeten openreten. De bloemen, eertijds wit, kleurden zich toen met het bloed der godesse en erlangden onmiddellijk de ons zoo behagelijke frissche rozentint.

Deze voorstelling bezielde dermate een Florentijnsch kunstenaar, dat hij de schoone statue op een van Florence's pleinen wrochtte,
{{sc|venus}} voorstellende de doornen uit den gewonden voet rukkende, die op den huidigen oogenblik nog evenzeer de trots der Italianen uitmaakt, als toen zij 't schoone beeld voor 't eerst verrijzen zagen.

De fabelleer biedt trouwens eene ruime verscheidenheid zoowel over&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>86enmbk17gfboy8z8ekflujnqx0y0hw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/398</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86015</id>
    <revision>
      <id>220793</id>
      <parentid>220627</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220793</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2395" sha1="4ckxaacgbkive32ww8h9ng90wfxzrzx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|380|DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|}}&lt;/noinclude&gt;het ontstaan als over de kleurvorming der rozen. Ze verhaalt mede, dat {{sc|amor}} op den Olympus de goden en de godinnen ten dans leidende, struikelde, viel en een kelk omver stootte, zoodat de nektar over de witte rozen stroomde en ze een roode tint gaf.

Volgens eene fabel van {{sc|ausonius}} dankt de roos haar bevallig kleed aan {{Sc|cupido}}'s bloed. {{sc|Venus}} — zegt de dichter — verbitterd door het verdriet, haar door dien zoon berokkend, ontnam een rozelaar een tak en sloeg met dezen den deugniet dermate, dat het bloed uit zijn teeder ligchaam vloeide en de reeds rose roze een donkerder kleur gaf. Met die donkere rozen wordt gewis de lieve maandroos bedoeld.

Dan, niet alleen oude dichters, maar ook jongeren gaan voort variatiën op hetzelfde thema te leveren.

Zoo poogde een pater der Jezuiten, {{sc|rapin}}, mede aan het ontstaan der Rozen een bovennatuurlijken glimp te geven. Immers in zijn ''Poême des Jardins'', geschreven onder {{sc|louis}} XIV, spreekt hij van eene beeldschoone koningin van Corinthe, {{sc|rodania}} geheeten, die aan onderscheidene vorsten een hevige liefde inboezemde.

Drie prinsen — schrijft de eerwaarde vader — zagen echter hoogst verbitterd hunne innige liefde versmaad en besloten haar in den tempel te belegeren, alwaar zij eene schuilplaats had gezocht tegen de schare minnaars. Het gansche volk was haar derwaarts gevolgd en eischte, als verblind door hare weergalooze schoonheid, dat ze zich in stede van het beeld der godesse {{sc|diana}} op het altaar zou plaatsen. {{sc|Diana}}'s broeder {{sc|apollo}} ontstak echter dermate in woede over den smaad, hierdoor zijne zuster aangedaan, dat hij {{sc|rodania}} herschiep in een rozenstruik en de haar omstuwende en trouwe onderdanen in de stekels en doornen, die elke roos vergezellen, opdat ze haar ten eeuwigen dage tegen elke belaging zouden beschermen. Een der drie prinsen, de vurigste minnaar, werd herschapen in een vlinder, de beide anderen in gevleugelde insecten, die, aan de oude liefde getrouw, tot heden den beminden rozelaar omzweven en coquetteren.

{{sc|Gessner}}, een Zwitsersch dichter, laat in een zijner idyllen {{sc|bacchus}} zelven het ontstaan der rozen vertellen. &quot;Ik vervolgde&quot; zegt de God, &quot;eene jeugdige, bekoorlijke, beeldschoone nimf. De slanke vlugtelinge dartelde en zweefde over het bloemtapeet, smadelijk&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ckxaacgbkive32ww8h9ng90wfxzrzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/399</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86016</id>
    <revision>
      <id>220794</id>
      <parentid>220628</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220794</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2307" sha1="e0bv89ajaw7n6cyakd1zlqrdjkk7p3b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|381}}&lt;/noinclude&gt;lagchend als ze omblikkende, mij stumperigen vervolger ontwaarde, omdat de afstand al grooter en grooter tusschen ons werd. Bij den Styx en de hooge goden! ik verklaar ieder, die mij hooren wil, nooit het genot gesmaakt te hebben, dat mij de inhaling verschafte, zoo zij zich niet in een doornhaag had verward. Vreugdedronken naderde ik haar. Ontstel niet dus, bekoorlijke schoone! vleide ik. Wees goedsmoeds, u zal geen leed wedervaren, want ik ben {{sc|bacchus}}, de Gods des wijns, de God der vreugde, kortom, de eeuwig, eeuwig jonge God! En de bevallige sloeg de oogen neder en bloosde.... en ik?.... och! ik was de doornstruik zoo innig dankbaar, dat ik ze met mijn ring aanraakte en beval, bloemen te dragen van dezelfde kleur als het blosjen, dat de wangen der bekoorlijke nimf overtoog. Naauw had ik uitgesproken, of de doorn droeg rozen!&quot;

De Oosterlingen vereeren en vereerden mede de koningin der bloemen in hunne onderscheiden werken.

Volgens het ''Boun Dehewh'' of de leer van het ontstaan der wereld, van {{sc|zoroaster}}, was de stengel der roos doornloos voor de komst van Ahriman — het kwaad — op aarde. Dezelfde leer verklaart verder, dat elke bloem door een bijzonderen ''Amscharpand'', een soort van Engel, wordt beschermd, en aan een honderdbladerige roos toegewijd is en beschermd door Din, een der voornaamste Amscharpands.

{{sc|Basilius}} meent mede, dat bij het ontstaan der wereld de rozen doornloos waren en dat zij hare stekels eerst kregen naarmate 's menschen boosheid toenam. Welligt hangt dit beweren zamen met de genoemde veronderstelling onder de Oostersche schrijvers.

De Turken meenden zelfs iets wonderbaarlijks te moeten zien in de lieve kleur der roos, maar de Turksche verbeelding, hoewel niet minder rijk, toch veel minder bevallig dan de Grieksche, vormde zich een meer vreemdsoortig dan wel bekoorlijk idée over haar ontstaan. Namelijk voor den Turk ontstond de roos uit het zweet van {{sc|mahomed}}. Dit geloof verschaft de roos trouwens de hoogste eer onder de Muzelmannen, die hare verwaarloozing schier heiligschennis heeten. Immers zoo zij eene roos verflenst aan den weg vinden, rapen zij ze op, kussen ze en geven ze een veilige plaats, opdat zulk een heilige bloem niet andermaal ontheiligd worde.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0bv89ajaw7n6cyakd1zlqrdjkk7p3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/400</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86017</id>
    <revision>
      <id>220795</id>
      <parentid>220629</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220795</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2344" sha1="f6gua3w3xetu5h53w4n0p7b1j0c9quk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|382|DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|}}&lt;/noinclude&gt;Maar niet alleen verheffen {{sc|mahomeds}} priesters de roos boven alle gebloemte, de vroegere priesters van {{sc|christus}} handelden eveneens, door ze in 't Paradijs te plaatsen. Een beschrijver van het leven der heiligen verhaalt de geschiedenis van de jeugdige martelares {{sc|dorothea}} in Caesarea, die den Heidenschen schrijver {{sc|theophilus}} tot het Christendom bekeerde, door de loutere toezending van rozen uit het Hemelsche paradijs. in het midden des winters, Na den dood van den heiligen {{sc|lodewijk}}, bisschop van Toulouse en zoon van den Napelschen koning {{sc|karel}} II, zag men een roos op zijne lippen. Een ander schrijver verhaalt, dat daags na de teraardebestelling van een vroom jongeling een rozelaar prijkte op het graf met verwelkte rozen.

Madame {{sc|de montalambert}} verhaalt onder de vele wonderen, die aan rozen ooit werden toegeschreven, de navolgende van de heilige koningin der Hongaren {{sc|elizabeth}}. {{sc|Elizabeth}} bezocht niet alleen dikwijls arme nooddruftige onderdanen, maar deelde vaak geld en kleedingstukken onder hen uit. Zoo toog zij dikwijls belast dalwaarts heen naar de hutten der armen, soms alleen, somtijds door eenige vertrouwelingen vergezeld. Eens daalde zij den weg van het kasteel af langs een hobbelig ongebaand pad en stuitte onverhoeds, belast en beladen als ze met allerlei levensbehoeften was, op haren echtgenoot, die van het jagen huiswaarts keerde. Ten hoogste verbaasd zijne gemalin hier alleen op een zoo ongewoon uur, maar tevens dermate belast en beladen aan te treffen, dat ze in 't gaan bemoeijelijkt werd, wilde hij volstrekt weten wat zij onder haar mantel droeg en wat haar het paleis deed verlaten. Vruchteloos poogde ze den koning te weerhouden, haren mantel los te haken, waaronder zij een en ander voor zijn koninklijken blik zocht te verbergen, doch niets baatte, en ziet! toen traan noch woord haar rust gaf, maar zij den mantel openen moest, ontwaarde zijne majesteit, tot hare eigen verbazing, een keur van de heerlijkste, prachtigste rozen.

't Ligt buiten mijn bestek nog meer wonderdadigs der rozen op te sommen. Bovenstaande nasporingen zijn gewis voldoende om, wie Rozen vereert, te bewijzen, dat die vereering slechts eene regtmatige hulde is aan de koningin der bloemen, en wie ze met onverschillig oog&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f6gua3w3xetu5h53w4n0p7b1j0c9quk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/401</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86018</id>
    <revision>
      <id>220796</id>
      <parentid>220631</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220796</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2012" sha1="jfzkvamrnbyq0ms05ze2jv11x03i4cf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||DE OUDHEID DER BLOEMENKONINGIN.|383}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;rozen&quot;/&gt;voorbijtreedt, een wijle bewondering te vragen voor de oudst bekende en eeuwenlang door alle geslachten heen meest geprezen en bewonderde van {{sc|flora}}'s kinderen.
{{dhr}}
::{{sc|Delft}}, Mei 1863.
{{dhr}}{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;rozen&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;vuurbol&quot;/&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|NOG IETS OVER DEN VUURBOL VAN 4 MAART j.l.}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
In eene vroegere aflevering (bl. 209 en volg.) is een opstel verschenen van Dr. {{sc|krecke}}, waarin reeds de merkwaardigste bijzonderheden betreffende den vuurbol, die den 4 Maart over ons land heen toog, zijn opgeteekend. Sedert is een werkje van Dr. {{sc|e. heis}} verschenen, getiteld: ''Die grosse Feuerkugel, welche am Abende des 4 März 1863 in Holland, Deutschland, Belgien und England gesehen worden ist''. Daarin zijn al de mededeelingen over het verschijnsel verzameld, die Dr.
{{sc|heis}} van een zeer groot aantal plaatsen, zoowel uit ons vaderland als van elders ontvangen heeft. Zij voegen echter weinig toe aan de reeds in het opstel van Dr. {{sc|krecke}} vermelde hoofdfeiten. Alleenlijk is het aan Dr. {{sc|heis}} gelukt uit de vergelijking van alle hem medegedeelde waarnemingen met tamelijke naauwkeurigheid de baan, die de vuurbol doorloopen heeft, te bepalen en deze in kaart te brengen. Wij meenen onze lezers geen ondienst te doen met eene kopy van die kaart in het Album op te nemen.

De donkere streep daarop, met de woorden: ''Begin'' en ''Einde'', wijst de lijn aan, waaronder de plaatsen gelegen zijn, boven welke de vuurbol door het zenith is gegaan. Volgens Dr. {{sc|heis}} verscheen de vuurbol het eerst boven eene plaats, die ten noorden van ons vaderland in de Noordzee is gelegen, op ruim 5° O.L. van Greenwich en 53° 50' N.Br. Hij ging over de noord-oostelijke spits van Vlieland, Medemblik, Naarden, tusschen Utrecht en Zeist, over 's Hertogenbosch en Boxtel en verdween boven eene in zuidelijk Noord-Braband gelegen&lt;section end=&quot;vuurbol&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jfzkvamrnbyq0ms05ze2jv11x03i4cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/402</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86019</id>
    <revision>
      <id>220798</id>
      <parentid>220632</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220798</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="eqmuxlkck0sbve336zg0gb0omzy1z90" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|384|NOG IETS OVER DEN VUURBOL VAN 4 MAART J.L.|}}&lt;/noinclude&gt;plaats op 5° 18' O.L. en 51° 28' N.Br. De hoogte van het verschijnsel bedroeg bij zijn eerste zigtbaar worden: 18,1 geogr. mijlen (24 uren gaans of 134000 Ned. ellen), bij zijn verdwijnen: 3,5 geogr. mijlen (4,6 uren gaans of 26000 Ned. ellen). De baan was dus hellende naar de aarde en wel onder een hoek van 22°. Dit is op de kaart graphisch voorgesteld door den vierhoek B E eb, dien men zich loodregt geplaatst moet denken boven de streep, welke de baan beteekent, met B op het Begin en E op het Einde. De snelheid, waarmede zich de vuurbol langs die baan bewoog, bedroeg 8,5 geogr. mijl. (11,5 uren gaans of 63300 Ned. ell.) per seconde.

In den linker hoek der kaart is de streek, waarboven de vuurbol uiteen gebarsten is, op grootere schaal voorgesteld. Dr. {{sc|heis}} heeft daar gedurende verscheidene dagen rond gereisd, doch zonder dat het hem gelukt is eenig spoor van gevallen steenen te ontdekken. Daar nu volgens zijne berekening de werkelijke middellijn van den vuurbol niet minder dan 1341 R. voeten of 421 Ned. ellen zoude bedragen hebben, — eene grootte ongeveer gelijk staande met een der bergen (de Drachenfels b.v.) van het Zevengebergte, — zoo moet men wel aannemen, dat de vuurbol niet uit eene vaste massa, maar uit brandend gas heeft bestaan.

Op de kaart zijn die plaatsen, waar men nog den knal van het uiteenbarsten heeft gehoord, onderschrapt. Daaruit blijkt, dat het geluid zich veel verder noord- en oostwaarts dan zuid- en westwaarts heeft verbreid, iets dat in het heerschen van eenen zuid-westelijken wind zijne verklaring vindt.

Onder aan vindt men nog eene voorstelling van de schijnbare banen, die de vuurbol, op onderscheidene plaatsen gezien, beschreef.

{{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}}
{{dhr}}
{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eqmuxlkck0sbve336zg0gb0omzy1z90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220799</id>
      <parentid>220798</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T09:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>220799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="e852osbu76ljh2viy88bi8w3jemcl5d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|384|NOG IETS OVER DEN VUURBOL VAN 4 MAART J.L.|}}&lt;/noinclude&gt;plaats op 5° 18' O.L. en 51° 28' N.Br. De hoogte van het verschijnsel bedroeg bij zijn eerste zigtbaar worden: 18,1 geogr. mijlen (24 uren gaans of 134000 Ned. ellen), bij zijn verdwijnen: 3,5 geogr. mijlen (4,6 uren gaans of 26000 Ned. ellen). De baan was dus hellende naar de aarde en wel onder een hoek van 22°. Dit is op de kaart graphisch voorgesteld door den vierhoek B E e b, dien men zich loodregt geplaatst moet denken boven de streep, welke de baan beteekent, met B op het Begin en E op het Einde. De snelheid, waarmede zich de vuurbol langs die baan bewoog, bedroeg 8,5 geogr. mijl. (11,5 uren gaans of 63300 Ned. ell.) per seconde.

In den linker hoek der kaart is de streek, waarboven de vuurbol uiteen gebarsten is, op grootere schaal voorgesteld. Dr. {{sc|heis}} heeft daar gedurende verscheidene dagen rond gereisd, doch zonder dat het hem gelukt is eenig spoor van gevallen steenen te ontdekken. Daar nu volgens zijne berekening de werkelijke middellijn van den vuurbol niet minder dan 1341 R. voeten of 421 Ned. ellen zoude bedragen hebben, — eene grootte ongeveer gelijk staande met een der bergen (de Drachenfels b.v.) van het Zevengebergte, — zoo moet men wel aannemen, dat de vuurbol niet uit eene vaste massa, maar uit brandend gas heeft bestaan.

Op de kaart zijn die plaatsen, waar men nog den knal van het uiteenbarsten heeft gehoord, onderschrapt. Daaruit blijkt, dat het geluid zich veel verder noord- en oostwaarts dan zuid- en westwaarts heeft verbreid, iets dat in het heerschen van eenen zuid-westelijken wind zijne verklaring vindt.

Onder aan vindt men nog eene voorstelling van de schijnbare banen, die de vuurbol, op onderscheidene plaatsen gezien, beschreef.

{{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}}
{{dhr}}
{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e852osbu76ljh2viy88bi8w3jemcl5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Peter Paul Rubens</title>
    <ns>100</ns>
    <id>86085</id>
    <revision>
      <id>220761</id>
      <timestamp>2026-05-02T20:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>220761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7771" sha1="tik8ytb9g7v78ntqt88j9s16oas5p16" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Peter Paul Rubens
| afbeelding          = Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg
| alt                 = Zelfportret
| beschrijving        = Bronnen bij de Zuid-Nederlandse schilder, tekenaar, ontwerper en diplomaat [[w:nl:Peter Paul Rubens|Peter Paul Rubens]]
}}
== Algemeen ==
== Inleidingen - Hand- en leerboeken ==
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Petrus Paulus Rubens|“Petrus Paulus Rubens”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;61-76.
*Vloten, J. van (1874) ''[[Nederlands schilderkunst van de 14e tot de 18e eeuw|Nederlands schilderkunst]]'', Amsterdam: P.M. van Kampen &amp; Zn., p.&amp;nbsp;99-118.

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
==== Kunsthandel ====
*J.W. (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren|‘Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren. Wederom aanwinsten’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

==== Veilingen ====
;1758
*''Catalogue de Tableaux de Cabinet de feu ... Robyns'' ..., Brussel, 22 mei 1758 ''sqq.''&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1758) [[:s:fr:Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles (…)|‘Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1888
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1914
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;1927
*''Collections de Feu le Baron Léon de Pitteurs Hugaerts d'Ordange et Autres Provenances'', Galerie Fievez, Brussel, 14-17 december 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (3 december 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 334/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;1931
*''Collections Marczell von Nemes. Catalogue des tableaux'', Mensing &amp; Fils, Paul Cassirer en Hugo Helbing, München, 16-19 juni 1931.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (29 mei 1931) [[De Telegraaf/jaargang 39/nummer 14629/De a.s. Von Nemes-veiling|‘De a.s. Von Nemes-veiling’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Derde Blad, p. 9.

=== Musea ===
;Groninger Museum
*Anoniem (31 maart 1915) [[Nieuwsblad van het Noorden/Jaargang 76/Nummer 28/Het geschenk van dr. P. Hofstede de Groot|‘Het geschenk van dr. P. Hofstede de Groot’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', [eerste blad, p.&amp;nbsp;2].

;Mauritshuis, Den Haag
*Anoniem ([ca. 1900]) ''[[Mauritshuis 's-Gravenhage|Mauritshuis The Hague Holland. Mauritshuis 's-Gravenhage]]'', 's-Gravenhage: De Groot &amp; Dijkhoff, [p.&amp;nbsp;41-43].

;Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam
*Anoniem (7 september 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/7 september 1921/Avondblad/Het Museum Boijmans|‘Het Museum Boijmans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (18 juli 1935) [[De Indische Courant/Jaargang 14/Nummer 255/Museum Boymans|‘Museum Boymans’]], ''De Indische Courant'', Tweede blad, [p. 4].

;Rijksmuseum Amsterdam
*Anoniem (1809) ''[[Catalogus der schilderijen, oudheden enz. op het Koninklijk Museum te Amsterdam]]'', Amsterdam: Gebroeders van Cleeff, p.&amp;nbsp;61-62, cat.nrs. 264-266.
*Anoniem (1830) ''[[Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam (1830)|Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam]]'', [s.l.: s.n.], p.&amp;nbsp;59-60, cat.nrs. 269-271.
*Dubourcq, P.L. (1858) ''[[Beschrijving der schilderijen op 's Rijks Museum te Amsterdam|Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met Fac Simile der Naamteekens]]'', Amsterdam: Frans Buffa &amp; Zonen, p.&amp;nbsp;xiv, 119-120, cat.nrs. 266-268.

=== Tentoonstellingen ===
;1872
*''Tentoonstelling van zeldzame en belangrijke schilderijen van oude meesters. In de kunstzalen der Maatschappij „Arti et Amicitiae.” Ten behoeve van het Weduwen- en Wezenfonds'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 12 april 1872-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Amsterdam, 12 April|‘Amsterdam, 12 April’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;1926
*''Tentoonstelling oude kunst in particulier bezit te Haarlem'', Frans Hals Museum, Haarlem, 18 december 1926-15 januari 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 december 1926) [[De Tijd/Jaargang 82/Nummer 24268/Oude Kunst te Haarlem|‘Oude Kunst te Haarlem’]], ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;8.

;1927
* [tentoonstelling van Vlaamse en Belgische kunst], Boedapest, 12 mei 1927-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 mei 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 124/Avondblad/Vlaamsche en Belgische kunst te Boedapest|‘Vlaamsche en Belgische kunst te Boedapest’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;1.

;1935
*''Tentoonstelling van kunstwerken uit Antwerpsche verzamelingen. Catalogus'', Stedelijke Feestzaal, Antwerpen, 20 april-19 mei en 10 augustus-22 september 1935.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 april 1935) [[De Tijd/Jaargang 90/Nummer 28131/Avondblad/Kunsttentoonstelling te Antwerpen|‘Kunsttentoonstelling te Antwerpen’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;1939
*''Tentoonstelling van oude schilderijen der Collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, Amsterdam'', Koninklijke kunstzaal Kleykamp, 's-Gravenhage, 8 juni-3 juli 1939.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (23 juni 1939) [[Haagsche Courant/Nummer 17294/Tentoonstelling van oude schilderijen|‘Tentoonstelling van oude schilderijen’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (8 juni 1939) [[Het Vaderland/Jaargang 71/8 juni 1939/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', [Avondblad B, p.&amp;nbsp;1].

== Werk ==
;Cimon en Pero (Rijksmuseum Amsterdam, inventarisnummer SK-A-345)
*Dubourcq, P.L. (1858) ''[[Beschrijving der schilderijen op 's Rijks Museum te Amsterdam|Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met Fac Simile der Naamteekens]]'', Amsterdam: Frans Buffa &amp; Zonen, p.&amp;nbsp;xiv.
;''De tenhemelopneming van Maria'' (Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, inventarisnummer 162)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 178-181.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>tik8ytb9g7v78ntqt88j9s16oas5p16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86086</id>
    <revision>
      <id>220763</id>
      <timestamp>2026-05-03T06:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220763</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="r0o3jmfxah9yav0efv48yongxb32rk8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;57&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Eer ic sal eten of drincken wijn.
{{sup|965}}Nu moetti uwen indach&lt;ref&gt;''Indach doen'' d. i. ''sterven'', verg. vs. 994:&lt;br&gt;
{{gap|4em}}Ghi selt nu hebben uwen doemsdach.&lt;br&gt;
Terecht zegt {{asc|VERWIJS}} ''Bloeml. Gloss''., dat het woord ''indach'' uit ''ind (einde)'' en ''dach'' is samengesteld, en verwijst {{asc|HOFFMANN}} naar het Mhgd. ''endelac'' en het Ohgd. ''endidayo'', welk laatste woord ook ({{asc|GRIMM}} ''Gramm.'' II bl. 447) ''dies mortis'' beteekent, maar met 't Mnl. ''andach (de achtste dag na een kerkelijk feest, de laatste dag der octaaf)'' is het echter niet gelijk te stellen, zie ''Mnl. Wb.'' in voce. ''Indach'' is dus ''eind-dag'', maar wordt voor ''einde, dood''
(zie op vs. 174 over ''fijn doen'', gebruikt evenals ''doemsdach'', b. v. ''Wal.'' vs. 3842:
{{gap|4em}}. . . . . Bi mire trouwe
{{gap|4em}}Gheift hi u meer enen slach
{{gap|4em}}Daer an leecht sijn ''domesdach (dood):''
''Renout'' vs. 704, enz. enz. Aardig is de uitdrukking in ''Heil. Sacr.'' vs. 432:
{{gap|4em}}Gaet Macharias dus te wercke,
{{gap|4em}}Wi mochten wel ''sijn endelvers lesen'',
d. i. ''dan zouden we zijn eind-vers (lijkmis) wel kunnen lezen.''&lt;/ref&gt; doen.
Waer sidi vader, hoghe baroen,
Ende Robberecht die moerdenaer?

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.
Bi den here, dan es niet waer!
Esmoreit, neve mijn,
{{sup|97}}Te hebbe oit&lt;ref&gt;''Oit'' d. i. ''altijd.''&lt;/ref&gt; goet ende ghetrouwe gesijn,
In was noit moerdeuaer no verrader.

{{gap|4em}}{{sp|De jonghelinc}}.

Swijt, pute soene&lt;ref&gt;''Pute soene'' d. i. ''hoerenkind. Pute'' is ''lichtekooi'' vs. 363, v.w. ''putertiere'' d. i. ''hoerachtig: putier'' of ''pautenier'' d. i. ''hoerenjager'' (het eerste komt ook voor als ''boel''), evenals ''putesone'' en ''hoerensone'' een zeer gewoon scheldwoord in de middeleeuwen. Verg. verder de ''Aant.'' op {{asc|MAERL.}} ''Sp. H.'' van {{asc|CLIGN.}} en {{asc|STEENW.}} p. 141, waarin o. a. de plaats van {{asc|SPIEGHEL}} (''Hertsp.'' VI vs. 493) wordt aangehaald:
{{gap|4em}}Vol misverstand, vol zond, trots, gulzich, en ''putierigh''.
Ik voeg er bij, dat in het Mnl. ''putertier'' behalve ''hoerachtig'' ook ''gemeen, liederlijk,'' zelfs ''lustig'' beteekende, zie ''Heil. Saer. Gloss.''&lt;/ref&gt;, het es noch quader&lt;ref name=&quot;Het es&quot;&gt;''Het es noch quader die ondaet'' enz. »Deze zelfde wijze van spreken was allergemeenst onder de dichters van dien tijd. Te weeten zij plaatsten de voornaamwoorden Hij en Zij (we mogen er bijvoegen Het) bij het werkwoord; en vervolgends de Naamen (van persoon of raak), genoegsaam altijd&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0o3jmfxah9yav0efv48yongxb32rk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86087</id>
    <revision>
      <id>220764</id>
      <timestamp>2026-05-03T06:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220764</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2239" sha1="4a2wwz3rx78s4t2razhfr47gw92nr1u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;58&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;ref name=&quot;Het es&quot;&gt;in 't begin van het volgende Vaars:&quot; {{asc|HUYD}}. ''Stoke'' I bl. 226, III bl. 162, alwaar tal van voorbeelden; {{asc|CLIGN.}} ''Voorrede voor den Teuthon.'' bl. LIX vlgg; {{asc|BORMANS}} St. Christ. bl. 83 en 403.&lt;/ref&gt;Die ondaet die ghi hebdt ghewracht:
Hoe quam dat nie in u ghedacht
975 Te vercopen uwes selfs gheboren bloet&lt;ref&gt;''Uwes selfs gheboren bloet'' wordt door {{asc|SERRURE}} vertaald: ''celui que les
liens du sang vous attachaient si étroitement.''&lt;/ref&gt;,
Ende maket&lt;ref&gt;''Ende maket'' enz. d. i. ''ende ghi maket'' enz., verg. op vs. 243.&lt;/ref&gt; minen vader vroet
Dat mijn moeder hadde ghedaen?

{{gap|5em}}{{sp|Robbrecht}}.

Daer willie in een crijt voer gaen&lt;ref&gt;''In een erijt gaen'' d. i. ''een tweegevecht bestaan. Crijt'' is ''kampplaats'',
aldus genoemd niet naar ''krijt (creta)'', als zoude het een »perk met krijt afgeteekend&quot; te kennen geven, maar naar ''kring'', omdat »als de tweestrijd
zoude aangaan in den kring, er niemand binnen mocht blijven dan die daartoe benoemd waren, of zelfs in beslooten perk gestreeden hadden&quot; ({{asc|HUYD.}}
''Stoke'' III bl. 287), omdat men dus duelleerde in besloten kring. Men vocht op de ''heide'', op het ''zand'', in het ''gras'', en perkte de ruimte zoo af, dat
men deed
{{gap|4em}}''Staken'' in die aerde slaen,
en
{{gap|4em}}Men deder ''corden'' ommegaen.
{{asc|HUYD}}. merkt te recht op, dat een krijten streep minder doelmatig zou zijn
geweest, aangezien men niet op een ''houten vloer'' en nog veel minder op de ''steenen'' kampte.
Uitdrukkingen als ''comen'' en ''vallen'' en ''daghen in een crijt'' zijn zeer gewoon.&lt;/ref&gt;,
Esmoreit wel coene wigant,
980 Es hier enech man int dlant
Die mi dat wilt tien an&lt;ref&gt;''Tien an'' d. i. ''aantijgen'', vs. 389.&lt;/ref&gt;.

{{gap|5em}}{{sp|De meester}}.

Swijt al stille, quaet tiran&lt;ref&gt;''Tiran'' d. i. ''onverlaat''. Zoo wordt b. v. Goliat genoemd ''Rijmb.'' vs. 9182 en anderen; in ''Aesopet'' Fab. LII staan ''een recht man'' en een ''valsch tyrant'' tegenover elkaar.&lt;/ref&gt;,
Ghi soutten hebben doot ghesteken,
En haddi mi niet hoeren spreken,
985 Daer ic ten aenganghe&lt;ref name=aeng.&gt;''Ten aenganghe'' d. i. ''onverwachts, onvoorziens. »T. a. comen'' is ''juist''&lt;/ref&gt; quam gereden.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4a2wwz3rx78s4t2razhfr47gw92nr1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86088</id>
    <revision>
      <id>220768</id>
      <timestamp>2026-05-03T07:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220768</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1813" sha1="5up8w64px1qhzv12936eomml802ihya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;59&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;ref follow=aeng.&gt;''aankomen als men iets zal gaan doen,'' oorspronkelijk met het bijdenkbeeld, dat die verschijning tot een goed of kwaad voorteeken verstrekte:&quot; ''Mal. Wb.''&lt;/ref&gt;Ic en was nie soe wel te vreden
Als dat icken jeghen u cochte om gelt.
Ie gaeft u al onghetelt
In een foertsier&lt;ref&gt;''Foertsier'' d. i. ''kist, kast,'' groot en klein, tot berging van een of ander dienende: ''Ferg.'' vs. 51 vlgg.:
{{gap|4em}}Die cnapen sprongen op ter vaert;
{{gap|4em}}Elc sadelde syns heren paert,
{{gap|4em}}Ende torsten hare somers (''lastdieren'') sciere
{{gap|4em}}Ende worper op hare ''fortsiere:''
vs. 964 vlg.:
{{gap|4em}}Die jonckfrouwe liep in hare waerde (''garderobe'')
{{gap|4em}}In ene camere tenen ''fortsiere''
{{gap|4em}}Ende traker ute die cleder diere.&lt;/ref&gt;, was yvorijn.
{{sup|990}}Noch soude ment vinden in uwe scrijn&lt;ref&gt;''Scrijn'' d. i. ''kast,'' v. d. schrijnwerker, ook ''koffer: Floris'' vs. 1821:
{{gap|4em}}Sijn orse ende sijn someren dede hi ontschepen,
{{gap|4em}}Sijn ''scrinen'', sijn male te lande slepen;
verg. ''Limb. Gloss.''&lt;/ref&gt;:
Daer willic onder setten&lt;ref&gt;''Onder setten:'' zie op vs. 342.&lt;/ref&gt; mijn lijf.

{{gap|5em}}{{sp|De jonghelinc}}.

Ay mi, Robberecht, fel keitijf!
Met rechte ic u wel haten mach.
Ghi selt nu hebben uwen doemsdach,
{{sup|995}}Al die werelt en holpe u niet.

{{gap|8em}}''Robbrecht hanct men hier.''

{{gap|5em}}{{sp|De jonghelinc noch}}.

Aldus eest menechwerf ghesciet:
Quade werken comen te quaden loene,
Maer reine herten spannen eroene,
Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.
{{sup|1000}}Dacr onune radic, heren ende vrouwen,
Dat ghi u herte in doeghden stelt,
So wordi in dinde met gode verseilt&lt;ref&gt;''Verseilt'' d. i. ''vereenigd'' van ''versellen.''&lt;/ref&gt;
Daer boven in den hoghen troene,
Daer die ingelen singhen scoene:
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5up8w64px1qhzv12936eomml802ihya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220773</id>
      <parentid>220768</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T07:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>220773</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="33k6fs6m2a7r74s0kiytk8yx6i1ceaq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;59&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;ref follow=aeng.&gt;''aankomen als men iets zal gaan doen,'' oorspronkelijk met het bijdenkbeeld, dat die verschijning tot een goed of kwaad voorteeken verstrekte:&quot; ''Mal. Wb.''&lt;/ref&gt;Ic en was nie soe wel te vreden
Als dat icken jeghen u cochte om gelt.
Ie gaeft u al onghetelt
In een foertsier&lt;ref&gt;''Foertsier'' d. i. ''kist, kast,'' groot en klein, tot berging van een of ander dienende: ''Ferg.'' vs. 51 vlgg.:
{{gap|4em}}Die cnapen sprongen op ter vaert;
{{gap|4em}}Elc sadelde syns heren paert,
{{gap|4em}}Ende torsten hare somers (''lastdieren'') sciere
{{gap|4em}}Ende worper op hare ''fortsiere:''
vs. 964 vlg.:
{{gap|4em}}Die jonckfrouwe liep in hare waerde (''garderobe'')
{{gap|4em}}In ene camere tenen ''fortsiere''
{{gap|4em}}Ende traker ute die cleder diere.&lt;/ref&gt;, was yvorijn.
{{sup|990}}Noch soude ment vinden in uwe scrijn&lt;ref&gt;''Scrijn'' d. i. ''kast,'' v. d. schrijnwerker, ook ''koffer: Floris'' vs. 1821:
{{gap|4em}}Sijn orse ende sijn someren dede hi ontschepen,
{{gap|4em}}Sijn ''scrinen'', sijn male te lande slepen;
verg. ''Limb. Gloss.''&lt;/ref&gt;:
Daer willic onder setten&lt;ref&gt;''Onder setten:'' zie op vs. 342.&lt;/ref&gt; mijn lijf.

{{gap|5em}}{{sp|De jonghelinc}}.

Ay mi, Robberecht, fel keitijf!
Met rechte ic u wel haten mach.
Ghi selt nu hebben uwen doemsdach,
{{sup|995}}Al die werelt en holpe u niet.

{{gap|8em}}''Robbrecht hanct men hier.''

{{gap|5em}}{{sp|De jonghelinc noch}}.

Aldus eest menechwerf ghesciet:
Quade werken comen te quaden loene,
Maer reine herten spannen eroene,
Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.
{{sup|1000}}Daer omme radic, heren ende vrouwen,
Dat ghi u herte in doeghden stelt,
So wordi in dinde met gode verseilt&lt;ref&gt;''Verseilt'' d. i. ''vereenigd'' van ''versellen.''&lt;/ref&gt;
Daer boven in den hoghen troene,
Daer die ingelen singhen scoene:
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33k6fs6m2a7r74s0kiytk8yx6i1ceaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86089</id>
    <revision>
      <id>220769</id>
      <timestamp>2026-05-03T07:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220769</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2046" sha1="i5pqk4r88d8ai3w23wpmzuokxkbhwy7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;60&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
{{sup|1005}}Dies onne ons&lt;ref&gt;''Dies onne ons.'' Het ww. onnen, an, onnen wordt geconstrueerd met den tweeden nvl der zaak en den derden des persoons.&lt;/ref&gt; die hemelsche vader!
Nu seght Amen alle gader.

{{gap|7em}}{{sp|Amen}}.

{{gap|5em}}{{sp|De meester}}.

God, die neme ons allen in hoede.
Nu hoert, ghi wise ende ghi vroede:
Hier soe moghdi merken ende verstaen,
{{sup|1010}}Hoe Esmoreit ene wrake heeft ghedaen
Over&lt;ref&gt;''Over'' d. i. ''op. Wrake doen'' d. i. (zie op vs. 174) ''wraak nemen, zich wreken,'' komt ook voor met ''ane'' en ''op'' van den persoon op wien. Het Mnl.
''wreken, wrac, wraken, gewroken'' heeft zoowel den tweeden als den vierden nvl der zaak waarover.&lt;/ref&gt; Robbrecht sinen neve al hier ter stede.
Ele blive sittene in sinen vrede&lt;ref&gt;''Vrede. In einen vrede'' d. i. ''rustig, op zijn gemak.''&lt;/ref&gt;,
Niemen en wille thuusweert gaen:
Ende sotheit&lt;ref&gt;''Sotheit'' d. i. ''klucht.'' De woorden op—''heid'' waren in het Mnl. talrijker dan in het Nnl. naar het schijnt, en vele hadden, gelijk ''starcheit, siccheit, verstannesheit, droocheit, sierheit'' enz. bewijzen, eene niet uitsluitend abstracte beteekenis, zooals tegenwoordig verreweg de meeste. Verg. {{asc|BRILL}} ''Nederl. Spraakl.'' § 51 n°. 3 en {{asc|CLIGN.}} ''Bijdr.'' bl. 312 vlg.&lt;/ref&gt; sal men u spelen gaen
{{sup|1015}}Die cort sal sijn, doe ie u weten.
Wie hongher heeft, hi mach gaen eten,
Ende gaet alle dien graet&lt;ref&gt;''Graet'' d. i. ''trap: Floris'' vs. 2891:
{{gap|4em}}»Nemet&quot;, seit hi, »dese rosen ende gaet
{{gap|4em}}Ten torre ende clemt den hoochsten ''graet,''
{{gap|4em}}Tes ghi comt ten hoochsten vloere&quot; enz.&lt;/ref&gt; neder.
Genoeghet u, soe comt alle mergen weder.
&lt;/poem&gt;
{{lijn|6em}}
&lt;br&gt;
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{lijn|4em}}

&lt;poem&gt;{{gap|2em}}{{larger|'''HIER BEGHINT DIE SOTTERNIE.'''}}

{{gap|4em}}{{sp|Hier beghint dwijf}}.

Hem seght hem god hebs al deel&lt;ref name=Hebs&gt;''Hebs-deel. Deel hebben'' wordt ''Heil. Sacr. Gloss.'' verklaard door een&lt;/ref&gt;!
&lt;/poem&gt;
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i5pqk4r88d8ai3w23wpmzuokxkbhwy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>86090</id>
    <revision>
      <id>220781</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220781</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="kjy6kv91hg11t4bhejg0ctj4mxk4jzv" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=Waerachtighe tijdinghe wt Weenen, hoe dat gheheel Moravien is veraccordeert met zijne Keyserlijcke Majesteydt, ende ghecomen in Onderdanicheyt ende Obedientie
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1621
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen=[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>kjy6kv91hg11t4bhejg0ctj4mxk4jzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86091</id>
    <revision>
      <id>220782</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220782</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="577" sha1="ckv6fyf8gz8gizyb855d3at1c8x6gsj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{RH|{{gap}}{{tt|Ianuarius 1621.}}||15.{{gap}}}}
{{lijn}}
{{c|Waerachtighe&lt;br&gt;{{xxx-larger|Tijdinghe wt weenen,}}&lt;br&gt;Hoe dat gheheel Moravien is veraccordeert met zijne Keyserlijcke Majesteydt, ende ghecomen in Onderdanicheyt ende Obedientie.}}
{{lijn}}
{{c|Overghesedt wt de Hooch-Duytsche sprake in onse Nederlantsche Tale.}}
{{c|Eerst ghedruckt den 29. Januarius, 1621.}}
{{lijn}}
[[Bestand:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015 p 1 illustration.jpg|500px|center]]
{{lijn}}
{{dhr}}
{{c|T’Hantwerpen, by Abraham Verhoeven, op de Lombaerde veste, inde gulde Sonne.}}
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ckv6fyf8gz8gizyb855d3at1c8x6gsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86092</id>
    <revision>
      <id>220783</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>220783</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="k07t5xu51c1kp9mtbmu9ycj6wzmkyfu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k07t5xu51c1kp9mtbmu9ycj6wzmkyfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86093</id>
    <revision>
      <id>220784</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220784</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="3xunpur07sncyypfqphwhyd9hthws0m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|3}}&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{lijn}}
[[Bestand:Nieuwe Tijdinghen 1620-03-13 (2) p 3 ornament.jpg|500px|center]]
{{lijn}}

{{c|{{anker|art1}}{{x-larger|{{tt|Met Tydinghe vvt VVeenen, den 6. Ianuary, 1621.}}}}}}

{{initiaal|M}}Oravien oft Merenlandt heeft den 29. December 1620. sich in genade ende goetduncken den Keysers over ghelevert. Soo haest als de steden al met goet Garnisoen beset sullen wesen, sal den Keyserlijcken Legher recht naer Hungerijen marcheren.&lt;br&gt;{{anker|art1al2}}{{gap}}Den Grave van Bucquoy sal nochtans wt Morauia eerst herwaerts eens wtcomen. Het Praeghs Conincxken drilt ende wimpelt allentomme om te ontcomen, Het is in Slesien gheweest, maer soude nv de vlucht ghenomen hebben tot Berlin in het Marck van Brandenburch.&lt;noinclude&gt;{{rechts|A ij{{gap|6em}}Bethleem}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3xunpur07sncyypfqphwhyd9hthws0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86094</id>
    <revision>
      <id>220785</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220785</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1351" sha1="qmogqu4ojr2au2cmi847tjeiwfa46la" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|4}}&lt;/noinclude&gt;&lt;br&gt;{{anker|art1al3}}{{gap}}Bethleem Gabor soeckt alle middelen om met zijne Keyserlijcke Majesteyt t’accorderen, d’welck gheschieden sal te Nieu-stadt in Oosten rijck.&lt;br&gt;{{anker|art1al4}}{{gap}}Sijn Keyserlijcke Majesteyt sal corts naer Praghe reysen, alwaer de Jesuiten met aller eer ende groote blyschap der Catholijcken vande Magistraeten wederom ghestelt zijn in hunne oude possessie.

{{c|{{anker|art2}}{{x-larger|{{tt|VVt Slesien in December 1620.}}}}}}

{{gap}}Den Pals heeft met zijn vrouwe hier te Preslauw geweest, soucken nv met alle middelen de vlucht, want den Ceurvorst van Saxen is maer seven mijlen van Preslauw met eenen Legher van 24. duysent mannen. Hy heeft onlancx noch inghenomen Goglauw inder Slesien.&lt;br&gt;{{anker|art2al2}}{{gap}}Daerenboven oock en rusten die van Polen niet, want zy ouer de twintich duysent Cosacken ontrent de Palen van Slesien op de been hebben. T’is hier alomme vol vreese ende schrick.&lt;br&gt;{{anker|art2al3}}{{gap}}Den Pals hadde eenen Ambassade gheschickdt naer den Keyser om gratie te bidden van alleenlijck het Palslandt wederom te krijghen, maer soo verre zijn de saecken comen, dat oock den Keyser geen audientie en heeft willen geven aen de Ghesanten.

{{c|{{anker|art3}}{{x-larger|{{tt|VVt weenen in Decembris}}.}}}}

{{gap}}Hier zijn in Ballinckschap ghesonden dertich van&lt;noinclude&gt;{{rechts|de}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qmogqu4ojr2au2cmi847tjeiwfa46la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86095</id>
    <revision>
      <id>220786</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220786</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1296" sha1="oxh6m3eiybs2zccdxpd0wgq2k71hbec" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;de principaelste Bel hamers der Rebellen in Oostenrijck, onder de welcke dry Hof kerchen ende dry Buckhaims zijn.&lt;br&gt;{{anker|art3al2}}{{gap}}Oock Stainberg, Tanradel, Teuffel, Landau, Starher etc. hunlieder goedern zijn al gheconfisqueert.&lt;br&gt;{{anker|art3al3}}{{gap}}Hier zijn oock ghearriveert twee Turcksche Ambassadeurs met den Doorluchtigen Heer a Mollart die ghesonden worden vanden Turcksche Keyser, om het Vrede-verbondt tusschen zijne Keyserlijcke Majesteyt ende hunnen Heer noch meer te bevestigen Voorders oock om te huldighen in alles hunnen Meester, verclarende dat hy nimmermeer van sin en is gheweest de Rebellen van de Keyser in het minste behulpigh te zijn, ende dat sulckx al wat dese aenghericht hebben hem seer mishaeght heeft, begheren desgelijckx van zijne Keyserlijcke Majesteyt dat hy zijn beloofte oock wilt onderhouden.

{{c|{{anker|art4}}{{x-larger|{{tt|Tijdinghe wt weenen.}}}}}}

{{gap}}Alsoo allen de secreten nu zijn ontdeckt van de Rebellen van Bohemen, ende hare Mede hulpers, waer datmen vele brieven binnen Praghe heeft ghevonden, van diuersche Quartieren, ende soo nv den eenen den anderen beclapt van ettelijcke gevanghen tot Praghe, soo verstaetmen met de waerheydt dat die Ouerste van de Rebellen onder malcanderen be-&lt;noinclude&gt;{{rechts|A iij{{gap|6em}}sloten}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oxh6m3eiybs2zccdxpd0wgq2k71hbec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86096</id>
    <revision>
      <id>220787</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220787</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1302" sha1="1im7m8bbpgmngvow06p9okx3u2injnh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|6}}&lt;/noinclude&gt;sloten hadden, ende van wille gheweest zijn den navolghenden nacht als den slach soude geschiet zijn, ordre te geuen (want zy niet en twijfelden oft en souden den slach teghen Keysers volck ghewonnen hebben, door de menichte van volck die zy hadden, ende stercke verschantssinghe) allen de Catholijcken, Gheestelijck ende Weerlijck, mans ende vrou persoonen, te doen verworghen ende doodt te smijten, Maer den Almachtighen Godt heeft haere boose Bloet-stortinghe van de tyrannije der Caluinisten ende voornemen niet willen ghedoogen, ende heeft het groot iammer ende ellende verhoet voor de Catholijcken, ende de Catholijcken verleent de groote victorie, de welcke soo miraculeus is gheweest, datmen de heele werelt daer van weet te spreecken, ende op eenen dach datse de Kyeserlijcke Majesteyt haeren Heere hebben wederom ontfanghen.&lt;br&gt;{{anker|art4al2}}{{gap}}Den Heere Gothardt van Starenbergh, een van de principaelste Rebellen ende Raedts-Heeren des Landts ob der Ensz, is tot Brix int Slot, de welcke daer eenen tijdt lanck ghevanghen is gheweest, ende zijnen Broeder Martin van Starrenbergh oock een van de principaelste Rebellen, alsoo den slach voor de Rebellen verloren was, is tot Praghe ghestoruen.&lt;br&gt;{{anker|art4al3}}{{gap}}Den Eerts-Hertoch Leopoldus is met een groo-&lt;noinclude&gt;{{rechts|te}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1im7m8bbpgmngvow06p9okx3u2injnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86097</id>
    <revision>
      <id>220788</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220788</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1294" sha1="66mfqsk0bpr8ayb2w1fa9b4f8ieupy4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|7}}&lt;/noinclude&gt;te menichte van Crijsch-volck rontomme de stadt Straesborch, hoe dat daer mede vergaen sal, wiltmen haest vernemen.

{{c|{{anker|art5}}{{x-larger|{{tt|Tijdinghe vanden Rhijnstroom van 13. Ian.}}}}}}

{{gap}}Men verstaet als dat het Crijschvolck van zijn Excellentie den Marquis Spinola eenighe plaetsen ende sterckten heeft inghenomen in het Landt van de Wetterauw, ende principaelijck die stadt Friedberg, de welcke haer in de Keyserlijcke genade heeft ouer ghegeuen, ende onder de Keyserlijcke protecxie garnisoen heeft in ghenomen, tot besetting der seluer stadt.&lt;br&gt;{{anker|art5al2}}{{gap}}Daer is door commandementen van zijn Excellentie den Marquis Spinola noch meer volcx te voet, ende te peerde ouer den Rhijn ghesedt, het welc hem heeft ghevoecht by het voorgaende Chrijchs-volck ende alsoo haest zy by den anderen zijn ghecomen, zijn naer de Stadt Gelhausen ghetrocken met den Legher twee mijlen van Hanauw geleghen de welcke van Gelhausen dit vernemende, hebben haer ooc ouer ghegeuen in de bescherminghe, ende Keyserlijcke ghenade waer in datse zijn ontfangen, ende alsoomen verstaet is daer garnisoen in gheleyt, tot bewaringhe der seluer, wat nv volghen sal salmen haest vernemen.&lt;br&gt;{{anker|art5al3}}{{gap}}Men verstaet de Protestanten tot Worms by mal-&lt;noinclude&gt;{{rechts|canderen}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66mfqsk0bpr8ayb2w1fa9b4f8ieupy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86098</id>
    <revision>
      <id>220789</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>220789</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="966" sha1="mxjs6xh0z4vjmsw60midzbfcuk58fpr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{c|8}}&lt;/noinclude&gt;canderen zijn, ende trachten om met den Keyser in eenigh accoort te comen.

{{c|{{anker|art6}}{{x-larger|{{tt|wt het Lant van den Elsasz}}.}}}}

{{gap}}Hier compt auiso als dat den Eerts-hertoch Leopoldus hem seer versterckdt met ettelijcke duysent Crijschcolck te voet ende te peerde, soo wel wt Loreynen als andere Quartieren, waer toe dat mocht ghebruyckt worden en weetmen niet.&lt;br&gt;{{anker|art6al2}}{{gap}}Die weghen rontomme Straesborch zijn seer onveyl, want op de weghen veel Cooplieden goederen worden ghenomen, ende veel lieden bedroven van het Krijschvolck.&lt;br&gt;{{anker|art6al3}}{{gap}}Die van Straesborch zijn in beraet onder malcanderen oft sy willen Ruyterije aen nemen tot deffensie van de Stadt oft niet, sommighe van binnen zijn van sinne iae, de sommighe Heeren en vindens niet gheraden, soo staet het noch stille, want het Crijschvolc van Leopoldus swermpt ende loopt al ontrent de stadt.

{{rechts|J.Z.V.H.|4em}}

{{c|{{sp|FINI}}S.}}
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxjs6xh0z4vjmsw60midzbfcuk58fpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 15</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86099</id>
    <revision>
      <id>220790</id>
      <timestamp>2026-05-03T08:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>220790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="n90rc2a0jk08yhupnh67h6q3rasnidt" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Nieuwe Tijdinghen 1621 no 015.djvu&quot; from=1 to=8 header=1 current=&quot;[''Nieuwe Tijdinghen''], Nummer 15, [vrijdag] 29 januari 1621&quot; prev=&quot;[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 14|Nummer 14]]&quot; next=&quot;[[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 16|Nummer 16]]&quot;/&gt;

[[Categorie:Nieuwe Tijdinghen, 1621]]</text>
      <sha1>n90rc2a0jk08yhupnh67h6q3rasnidt</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>