Wikipedia nnwiki https://nn.wikipedia.org/wiki/Hovudside MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Filpeikar Spesial Diskusjon Brukar Brukardiskusjon Wikipedia Wikipedia-diskusjon Fil Fildiskusjon MediaWiki MediaWiki-diskusjon Mal Maldiskusjon Hjelp Hjelpdiskusjon Kategori Kategoridiskusjon Tema Temadiskusjon TimedText TimedText talk Modul Moduldiskusjon Arrangement Arrangementsdiskusjon 0 7517 3650518 3535998 2026-04-14T16:17:38Z Zap648 120967 Namneopphav + lita utviding 3650518 wikitext text/x-wiki {{Infoboks norsk kommune | namn = Enebakk | våpen = Enebakk_komm.svg | fylke = Akershus | senter = [[Kirkebygda]] | areal = 233 | landareal = 196 | vassareal = 37 | målform = bokmål | ordførar = Christopher Leiknes | ordførarparti = Ap | ordførarår = 2023 | kommunenummer = 3220 | url = [http://www.enebakk.kommune.no www.enebakk.kommune.no] }} '''Enebakk''' er ein [[kommune]] i [[Akershus fylke]]. Kommunen grensar til kommunane [[Rælingen kommune|Rælingen]] og [[Lørenskog kommune|Lørenskog]] i nord, [[Oslo kommune|Oslo]] og [[Nordre Follo kommune|Nordre Follo]] i vest og [[Indre Østfold kommune|Indre Østfold]] i sør, i tillegg til [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]] kommune i nordaust over [[Øyeren]]. [[Kirkebygda]] er [[Kommunesenter|kommunesenteret]] i Enebakk og får namnet sitt etter [[Enebakk kyrkje]], ei praktfull kyrkje frå [[mellomalderen]]. == Namn == Namnet Enebakk kjem frå det [[Gammalnorsk|gamalnorske]] gardsnamnet ''Ignarbakki''. ''Ign-'' skal vera eit gamalt namn på Preståa som renn gjennom Kirkebygda, medan ''bakki'' er bakke i tydinga «elvebreidd».<ref>{{Kjelde www|url=https://snl.no/Enebakk|tittel=Enebakk|forfattar=Thorsnæs, Geir og Askheim, Svein|språk=bokmål|utgjevar=Store Norske Leksikon|vitja=14.04.2026}}</ref>[[File:Oyeren aerial 3.jpg|mini|venstre|Nordre [[Øyeren]]]] ==Folk frå Enebakk== *[[Jens Bjørneboe]], forfattar, flytta til [[Ekebergdalen]] i 1962<ref>[https://www.rb.no/lokal-kultur/uten-en-trad-ble-skrevet-i-enebakk/s/1-95-1823244 "Uten en tråd" ble skrevet i Enebakk]. [[Romerikes Blad]]. 13. november 2005.</ref> ==Galleri== <gallery> Enebakk kirke - 1.JPG|[[Enebakk kyrkje]]{{foto|Øyvind Holmstad}} Vangen skistue.jpg|Vangen, eit populært turmål </gallery> ==Kjelder== {{referansar}} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.enebakk.kommune.no Enebakk kommune] (Offisiell nettstad) {{spire|geografi|Akershus}} {{Akershus fylke}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Enebakk kommune| ]] [[Kategori:Kommunar i Akershus]] pebwvk7x3xaplb79rxdg2jtbryma8pe 0 19994 3650515 3544675 2026-04-14T14:57:57Z Sigmundg 835 La til høgd 3650515 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete=Lima, vista desde el Hotel Crillon.jpg |grunnlagd = 18. januar 1536 |høgdenivå = 80 |våpen = Coat of arms of Lima.svg |motto = Hoc signum vere regum est }} '''Lima''' er [[hovudstad]] og største by i [[Peru]]. Byen ligg midt i Peru i nord-sør-retning og ved [[Stillehavet|stillehavskysten]], og hadde 9,9 millionar innbyggjarar i 2022. Sentrum i Lima vart utnemnt til [[verdsarv]]sområde av [[UNESCO]] i 1991. == Historie == Lima skal, ifølgje historia, ha vorte grunnlagt av [[Francisco Pizarro]] 6. januar 1535 og fekk derfor namn etter [[dei tre vise mennene]]: ''Ciudad de los Reyes'' eller ''Los Reyes''. Nøye rekna synast grunnlegginga å ha skjedd 12 dagar seinare, men plasseringa av byen vart bestemt 6. januar. Det [[spansk|kastillanske]] namnet på byen vart bruka i starten, men vart så erstatta med namnet «Lima», som somme trur er ei forvansking av namnet på elva [[Rímac]]. («Rímac» kjem frå [[quechua]] og tyder 'pratsam').<ref name="Limaq">{{cite web | |title=Nota etimológica: El topónimo Lima|work=Lexis XXIV. |number=1|year=2000|pages= 151-162 |language=es}}</ref> I ein periode var begge namna i bruk på kart. [[Fil:San_Francisco_Lima.jpg|mini|venstre|San Francisco de Asis, kyrkje og kloster i sentrum av Lima. {{foto|Herwig Reidlinger}}]] == Geografi == I havet utanfor byen møtest varme og kalde havstraumar. Om vinteren gjev dette eit konstant disig vêr med høg [[luftfukt]] og [[temperatur]]ar ned mot 14-15 grader. Det regnar mesta aldri, men luftfukta kan falle ut av lufta i form av noko som liknar regn («lluvisna» eller «garuba»). Mot slutten av året, når sommaren kjem, klårnar sikta og temperaturen i desember-februar ligg som oftast på 20–25 grader. Ei [[segn]] i Lima seier at dei invaderande [[Spania|spanjolane]] hadde spurt lokalbefolkninga kor den beste staden å bygge ein by var, og lokalbefolkninga hadde (som hemn) peika ut plassen der byen ligg. Mange ser på klimaet her som det verste i heile Peru; nokre mil sør for Lima er det mykje meir sol. Lima har berre 1284 soltimar i året, 28,6 timar i juli og 179,1 timar i januar eineståande låge verdiar, vurdert ut frå [[breiddegrad]].<ref>{{Citation |title=Lima, un clima de desierto litoral |url=http://revistas.ucm.es/ghi/02119803/articulos/AGUC9999110025A.PDF |accessdate=2009-08-22 |archive-date=2010-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629173938/http://revistas.ucm.es/ghi/02119803/articulos/AGUC9999110025A.PDF |url-status=yes }}</ref> == Kommunikasjonar == * [[Den internasjonale flyplassen Jorge Chávez]] * [[Callao|Hamna i Callao]] * [[Panamericana|Motorvegen Panamericana Sur og Panamericana Norte]] == Turistattraksjonar == * [[Plaza de Armas]] * [[Catedral de Lima]] * [[Palacio de Gobierno]] * [[Hus frå kolonitida]] * [[Puente de Piedra]] * [[San Francisco de Asis]] * [[San Pedro]] * [[La Merced]] * [[Convento de Santo Domingo]] * [[San Agustin]] * [[Santa Rosa de Lima|Monasterio de Santa Rosa de Lima]] * [[Pachacamac]] === Museum === * [[Museo de la Nacion]] * [[Museo Nacional de Arqueología, Antropología e Historía]] * [[Museo de Oro]] * [[Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera]] * [[Museo Pedro de Osma]] * [[Museo de Arte]] === Plassar å besøke === * [[Centrala Lima]] * [[Miraflores]] * [[San Isidro]] * [[Barranco]] * [[Costa Verde]] === Callao === I hamnebyen [[Callao]] ligg både ei stor hamn og flyplassen til Limas. * [[Callao|Marinemuseet (Museo Naval)]] * [[Callao|Fortaleza Del Real Felipe]] * [[Callao|Hamna i Callao]] * [[Callao|La Punta]] === Andre historiske plassar === * [[Universidad Nacional Mayor de San Marcos]] grunnlagt i 1551 og dermed det eldste [[universitet]]et i [[Amerika]]. === Folklore === * [[Señor de los Milagros]] === Mat === * [[Chifa]] blir kalla den peruanske varianten av kinesisk matlaging. == Kjende personar == * [[Francisco Pizarro]] * [[Santa Rosa de Lima]] * [[San Martin de Porres]] * [[Ricardo Palma]] ==Kjelder== {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{peruanske regionar}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Lima| ]] [[Kategori:Hovudstader i Sør-Amerika]] [[Kategori:Byar i Peru]] [[Kategori:Verdsarv i Peru]] lwpyigbaygsvltr0sh7wuatfj73abu7 3650538 3650515 2026-04-15T07:56:01Z Ranveig 39 3650538 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete=Lima, vista desde el Hotel Crillon.jpg |grunnlagd = 18. januar 1536 |høgdenivå = 80 |våpen = Coat of arms of Lima.svg |motto = Hoc signum vere regum est }} '''Lima''' er [[hovudstad]] og største by i [[Peru]]. Byen ligg midt i Peru i nord-sør-retning og ved [[Stillehavet|stillehavskysten]], og hadde 9,9 millionar innbyggjarar i 2022. Sentrum i Lima vart utnemnt til [[verdsarv]]sområde av [[UNESCO]] i 1991. == Historie == Lima skal, ifølgje historia, ha vorte grunnlagt av [[Francisco Pizarro]] 6. januar 1535 og fekk derfor namn etter [[dei tre vise mennene]]: ''Ciudad de los Reyes'' eller ''Los Reyes''. Nøye rekna synast grunnlegginga å ha skjedd 12 dagar seinare, men plasseringa av byen vart bestemt 6. januar. Det [[spansk|kastillanske]] namnet på byen vart bruka i starten, men vart så erstatta med namnet «Lima», som somme trur er ei forvansking av namnet på elva [[Rímac]]. («Rímac» kjem frå [[quechua]] og tyder 'pratsam').<ref name="Limaq">{{cite book| |title=Nota etimológica: El topónimo Lima|work=Lexis XXIV. |number=1|year=2000|pages= 151-162 |language=es}}</ref> I ein periode var begge namna i bruk på kart. [[Fil:San_Francisco_Lima.jpg|mini|venstre|San Francisco de Asis, kyrkje og kloster i sentrum av Lima. {{foto|Herwig Reidlinger}}]] == Geografi == I havet utanfor byen møtest varme og kalde havstraumar. Om vinteren gjev dette eit konstant disig vêr med høg [[luftfukt]] og [[temperatur]]ar ned mot 14-15 grader. Det regnar mesta aldri, men luftfukta kan falle ut av lufta i form av noko som liknar regn («lluvisna» eller «garuba»). Mot slutten av året, når sommaren kjem, klårnar sikta og temperaturen i desember-februar ligg som oftast på 20–25 grader. Ei [[segn]] i Lima seier at dei invaderande [[Spania|spanjolane]] hadde spurt lokalbefolkninga kor den beste staden å bygge ein by var, og lokalbefolkninga hadde (som hemn) peika ut plassen der byen ligg. Mange ser på klimaet her som det verste i heile Peru; nokre mil sør for Lima er det mykje meir sol. Lima har berre 1284 soltimar i året, 28,6 timar i juli og 179,1 timar i januar eineståande låge verdiar, vurdert ut frå [[breiddegrad]].<ref>{{Citation |title=Lima, un clima de desierto litoral |url=http://revistas.ucm.es/ghi/02119803/articulos/AGUC9999110025A.PDF |accessdate=2009-08-22 |archive-date=2010-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629173938/http://revistas.ucm.es/ghi/02119803/articulos/AGUC9999110025A.PDF |url-status=yes }}</ref> == Kommunikasjonar == * [[Den internasjonale flyplassen Jorge Chávez]] * [[Callao|Hamna i Callao]] * [[Panamericana|Motorvegen Panamericana Sur og Panamericana Norte]] == Turistattraksjonar == * [[Plaza de Armas]] * [[Catedral de Lima]] * [[Palacio de Gobierno]] * [[Hus frå kolonitida]] * [[Puente de Piedra]] * [[San Francisco de Asis]] * [[San Pedro]] * [[La Merced]] * [[Convento de Santo Domingo]] * [[San Agustin]] * [[Santa Rosa de Lima|Monasterio de Santa Rosa de Lima]] * [[Pachacamac]] === Museum === * [[Museo de la Nacion]] * [[Museo Nacional de Arqueología, Antropología e Historía]] * [[Museo de Oro]] * [[Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera]] * [[Museo Pedro de Osma]] * [[Museo de Arte]] === Plassar å besøke === * [[Centrala Lima]] * [[Miraflores]] * [[San Isidro]] * [[Barranco]] * [[Costa Verde]] === Callao === I hamnebyen [[Callao]] ligg både ei stor hamn og flyplassen til Limas. * [[Callao|Marinemuseet (Museo Naval)]] * [[Callao|Fortaleza Del Real Felipe]] * [[Callao|Hamna i Callao]] * [[Callao|La Punta]] === Andre historiske plassar === * [[Universidad Nacional Mayor de San Marcos]] grunnlagt i 1551 og dermed det eldste [[universitet]]et i [[Amerika]]. === Folklore === * [[Señor de los Milagros]] === Mat === * [[Chifa]] blir kalla den peruanske varianten av kinesisk matlaging. == Kjende personar == * [[Francisco Pizarro]] * [[Santa Rosa de Lima]] * [[San Martin de Porres]] * [[Ricardo Palma]] ==Kjelder== {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{peruanske regionar}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Lima| ]] [[Kategori:Hovudstader i Sør-Amerika]] [[Kategori:Byar i Peru]] [[Kategori:Verdsarv i Peru]] t3clqya750ug1l4jnukjcafhyzmbjl9 0 21502 3650513 3170045 2026-04-14T14:28:09Z Johshh 122989 3650513 wikitext text/x-wiki '''Mot Dag''' var ei politisk gruppe, hovudsakleg med intellektuelle medlemmer, stifta av [[Erling Falk]] i [[1921]]. Frå starten var gruppa tilslutta [[Det norske Arbeidarpartiet]], men vart i [[1925]] ekskludert (utestengd). Frå [[1926]] til [[1928]] var gruppa så tilslutta [[Norges Kommunistiske Parti]], men var partipolitisk uavhengig frå [[1929]] til oppløysinga i [[1936]].<ref>{{Cite journal|last=Agøy|first=Nils Ivar|date=2024-11-25|title=Mot Dag|url=https://snl.no/Mot_Dag|journal=Store norske leksikon|language=no}}</ref> Ei rekkje innverknadsrike personar var med i gruppa, m. a. seinare helsedirektør [[Karl Evang]], og stortingsrepresentant [[Trygve Bull]]. Begge var framtredande medlemmer av Arbeidarpartiet, men gjekk sidan over til [[SV]]. ==Kjelder== {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * [https://www.nb.no/search?mediatype=tidsskrift&sort=dateasc&seriestitle=Mot%20dag Mot Dag på&nbsp;Nasjonalbiblioteket] {{autoritetsdata}} [[kategori:Norsk arbeidarhistorie]] [[kategori:Norske politiske organisasjonar]] [[Kategori:Skipingar i 1921]] [[Kategori:Tidlegare norske tidsskrift]] [[Kategori:Nedleggingar i 1936]] [[Kategori:Norskspråklege tidsskrift]] 9s8309esmas79ypy0n8r5a9utztswot 3650536 3650513 2026-04-15T07:53:34Z Ranveig 39 Infoboks 3650536 wikitext text/x-wiki {{infoboks organisasjon}} '''Mot Dag''' var ei politisk gruppe, hovudsakleg med intellektuelle medlemmer, stifta av [[Erling Falk]] i [[1921]]. Frå starten var gruppa tilslutta [[Det norske Arbeidarpartiet]], men vart i [[1925]] ekskludert (utestengd). Frå [[1926]] til [[1928]] var gruppa så tilslutta [[Norges Kommunistiske Parti]], men var partipolitisk uavhengig frå [[1929]] til oppløysinga i [[1936]].<ref>{{Cite journal|last=Agøy|first=Nils Ivar|date=2024-11-25|title=Mot Dag|url=https://snl.no/Mot_Dag|journal=Store norske leksikon|language=no}}</ref> Ei rekkje innverknadsrike personar var med i gruppa, m. a. seinare helsedirektør [[Karl Evang]], og stortingsrepresentant [[Trygve Bull]]. Begge var framtredande medlemmer av Arbeidarpartiet, men gjekk sidan over til [[SV]]. ==Kjelder== {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * [https://www.nb.no/search?mediatype=tidsskrift&sort=dateasc&seriestitle=Mot%20dag Mot Dag på&nbsp;Nasjonalbiblioteket] {{autoritetsdata}} [[kategori:Norsk arbeidarhistorie]] [[kategori:Norske politiske organisasjonar]] [[Kategori:Skipingar i 1921]] [[Kategori:Tidlegare norske tidsskrift]] [[Kategori:Nedleggingar i 1936]] [[Kategori:Norskspråklege tidsskrift]] k18hh7ha81hbzai07cda04smvl161oi 0 22648 3650519 3553207 2026-04-14T18:43:02Z ~2026-23122-77 153973 + norske stemmer 3650519 wikitext text/x-wiki {{Infoboks film}} '''''Reisen til Melonia''''' er ein [[Sverige|svensk]]-[[norsk]] [[teiknefilm]] frå [[1989]], basert på [[William Shakespeare]] sitt stykke ''[[The Tempest]]'' (''Stormen''). Han vart [[regissør|regissert]] og teikna av [[Per Åhlin]], i [[Noreg]] mest kjend for ''[[Albert Åberg]]'' og ''[[Sagan om Karl-Bertil Jonssons julafton]]'' ([[1975]]). == Norske stemmer == Kjelde:<ref>{{Citation|title=Reisen til Melonia (Film)|url=https://norske-dubber.fandom.com/no/wiki/Reisen_til_Melonia_(Film)|website=Norske Dubber Wiki|accessdate=2026-04-14|language=nb}}</ref><ref>{{Artikkelkjelde|forfattar=Anne-Mona Kambestad|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digavis_nationen_null_null_19900209_73_34_1|tittel=«Reisen til Melonia» - frodig tegnefilm|dato=1990-02-09|publikasjon=Nationen}}</ref> * [[Henki Kolstad]] - Prospero * [[Anine Kruse]] - Miranda * [[Jacob Holmboe]] - Ferdinand * [[Karl Sundby]] - Ariel * [[Roy Bjørnstad]] - Caliban * [[Kim Haugen]] - William * [[Tor Stokke]] - Kaptein Juletrefot * [[Anne Marit Jacobsen]] - Kokka * [[Sverre Wilberg]] - Slusk * [[Sverre Hansen]] - Slask * [[Trond Brænne]] - Rormann ==Kjelder== <references /> == Bakgrunnsstoff == * [http://www.imdb.com/title/tt0098189/ IMDb &ndash; ''Resan till Melonia''] {{filmspire}} [[Kategori:Svenske filmar]] [[Kategori:Norske filmar]] [[Kategori:Teiknefilmar]] [[Kategori:Filmar frå 1989]] 7n81dtgagibctohj19277h6t34ri5jc 0 27244 3650517 3194851 2026-04-14T15:02:48Z Sigmundg 835 + høgd 3650517 wikitext text/x-wiki {{Geoboks|by namn = Quito |bilete = Quito Av24deMayo.JPG |bilettekst = Avenida 24 de Mayo i Quito {{Foto|Martin Zeise}} |areal = 324 |høgdenivå = 2&nbsp;850 }} '''Quito''' er [[hovudstad]]en i [[Ecuador]], hovudstaden i [[Pichinchaprovinsen]] og er nest største [[by]]en i landet etter [[Guayaquil]]. I 2004 hadde byen om lag 1,84 millionar innbyggjarar. [[File:Teleferico de quito23.JPG|thumb|right|400px|[[TelefériQo]]]] == Historie == [[Fil:José García de León y Pizarro visita el Hospital San Juan de Dios de Quito - AHG.jpg|mini|[[Quito-måleri]] av José García de León og Pizarro.]] Det finst arkeologiske prov på busetnad i Quito meir enn 10&nbsp;000 år attende, men berre historia for dei siste 500 åra er godt kjend. Quitufolket skal ha vore eit fredfullt folk som gav namn til byen. På 1000-talet gjekk dei inn i allianse med ein folkestamme frå kysten. På 1400-talet blei kongedømet Quitu oppretta som ein konføderasjon mellom [[caraskulturen|carasfolket]] i nord og [[puruhaskulturen|puruhasfolket]] i sør med senter kor dagens Quito ligg. Ein langvarig strid mot [[inkariket]] skulle no følgje, men først seinka cañarifolket i Sør-Ecuador inkaekspansjonen med nokre år. Etter at cañari fall gjorde folket i kongedømet Quito hard motstand i kampane om Quito. Kampen om Quitoområdet starta i regjeringstida til [[Túpac Yupanqui]] (1471–1493). Quito fall for inkahæren i 1495 under [[Huayna Capac]] og generalen hans, dermed vart området ein del av [[Tawantinsuyu]]. Somme nemner Quito som ein nordre hovudstad i inkariket for ein kort periode. Huayna Capac gifta seg med ei prinsesse frå Quito, busette seg der for å sikre området. Inka [[Atahualpa]] hadde makta i byen då [[Francisco Pizarro]] kom til [[Peru]] i 1532 og general [[Rumiñahui]] vart den som skulle forsvare byen mot den spanske [[conquistador]]en [[Sebastián de Belalcázar]] i 1534. Rumiñahui evakuerte byen og sette han i brann før spanjolane kom fram og kunne gå inn i byen. Rumiñahui vart seinare fanga og drepen, og Belalcázar skipa ein «ny» by med det fulle namnet «Muy Noble y Muy Leal ciudad de San Francisco de Quito». :''Sjå òg [[inkarikets fall]]''. == Geografi == Quito ligg i nordre del av landet, ca 22 [[kilometer]] sør for [[ekvator]] i ei høgd på 2850 moh. Han er derfor den tredje høgastliggande hovudstad i verda etter [[Lhasa]] i Tibet på 3650 moh. og [[La Paz]] i [[Bolivia]] på 3600 moh. Ingen annan hovudstad enn Quito kan vise til eit slikt utval av delvis aktive [[vulkan]]ar rett i omkrinsen. Frå byen kan ein sjå [[Cotopaxi]] (5897 moh.), Cayambe (5790 moh.), Antisana (5705 moh.) og Illiniza (5263 moh.). Og ikkje minst den aktive vulkanen Pichincha (4897 moh.) som er næraste nabo til byen og har gjeve namn til provinsen. == Kjelder == {{refstart}} * [http://www.fsu.edu/~arh/events/athanor/athxviii/AthanorXVIII_conis.pdf Artikkel om San Francisco-katedralen hos statsuniversitetet i Florida] * [http://www.ecuadors.org/quito/ Quito] {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{spire|geografi}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byar i Ecuador]] [[Kategori:Hovudstader i Sør-Amerika]] o1o0k3ffm1od6dj48zxkc8snarcmqp5 3650540 3650517 2026-04-15T07:57:11Z Ranveig 39 Flikk 3650540 wikitext text/x-wiki {{Geoboks|by |bilete = Quito Av24deMayo.JPG |bilettekst = Avenida 24 de Mayo i Quito {{Foto|Martin Zeise}} |areal = 324 |høgdenivå = 2850 }} '''Quito''' er [[hovudstad]]en i [[Ecuador]], hovudstaden i [[Pichinchaprovinsen]] og er nest største [[by]]en i landet etter [[Guayaquil]]. I 2004 hadde byen om lag 1,84 millionar innbyggjarar. [[File:Teleferico de quito23.JPG|thumb|right|400px|[[TelefériQo]]]] == Historie == [[Fil:José García de León y Pizarro visita el Hospital San Juan de Dios de Quito - AHG.jpg|mini|[[Quito-måleri]] av José García de León og Pizarro.]] Det finst arkeologiske prov på busetnad i Quito meir enn 10&nbsp;000 år attende, men berre historia for dei siste 500 åra er godt kjend. Quitufolket skal ha vore eit fredfullt folk som gav namn til byen. På 1000-talet gjekk dei inn i allianse med ein folkestamme frå kysten. På 1400-talet blei kongedømet Quitu oppretta som ein konføderasjon mellom [[caraskulturen|carasfolket]] i nord og [[puruhaskulturen|puruhasfolket]] i sør med senter kor dagens Quito ligg. Ein langvarig strid mot [[inkariket]] skulle no følgje, men først seinka cañarifolket i Sør-Ecuador inkaekspansjonen med nokre år. Etter at cañari fall gjorde folket i kongedømet Quito hard motstand i kampane om Quito. Kampen om Quitoområdet starta i regjeringstida til [[Túpac Yupanqui]] (1471–1493). Quito fall for inkahæren i 1495 under [[Huayna Capac]] og generalen hans, dermed vart området ein del av [[Tawantinsuyu]]. Somme nemner Quito som ein nordre hovudstad i inkariket for ein kort periode. Huayna Capac gifta seg med ei prinsesse frå Quito, busette seg der for å sikre området. Inka [[Atahualpa]] hadde makta i byen då [[Francisco Pizarro]] kom til [[Peru]] i 1532 og general [[Rumiñahui]] vart den som skulle forsvare byen mot den spanske [[conquistador]]en [[Sebastián de Belalcázar]] i 1534. Rumiñahui evakuerte byen og sette han i brann før spanjolane kom fram og kunne gå inn i byen. Rumiñahui vart seinare fanga og drepen, og Belalcázar skipa ein «ny» by med det fulle namnet «Muy Noble y Muy Leal ciudad de San Francisco de Quito». :''Sjå òg [[inkarikets fall]]''. == Geografi == Quito ligg i nordre del av landet, ca 22 [[kilometer]] sør for [[ekvator]] i ei høgd på 2850 moh. Han er derfor den tredje høgastliggande hovudstad i verda etter [[Lhasa]] i Tibet på 3650 moh. og [[La Paz]] i [[Bolivia]] på 3600 moh. Ingen annan hovudstad enn Quito kan vise til eit slikt utval av delvis aktive [[vulkan]]ar rett i omkrinsen. Frå byen kan ein sjå [[Cotopaxi]] (5897 moh.), Cayambe (5790 moh.), Antisana (5705 moh.) og Illiniza (5263 moh.). Og ikkje minst den aktive vulkanen Pichincha (4897 moh.) som er næraste nabo til byen og har gjeve namn til provinsen. == Kjelder == {{refstart}} * [http://www.fsu.edu/~arh/events/athanor/athxviii/AthanorXVIII_conis.pdf Artikkel om San Francisco-katedralen hos statsuniversitetet i Florida] * [http://www.ecuadors.org/quito/ Quito] {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byar i Ecuador]] [[Kategori:Hovudstader i Sør-Amerika]] 02ab6bxgvn5i5smtv0hth44jy20ebfj 0 32095 3650516 3619026 2026-04-14T15:00:34Z Sigmundg 835 La til høgd i infoboks 3650516 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |kart = Sucre (location).png |grunnlagd= [[1538]] |latd=19 |latm=2 |lats=2 |latNS=S |longd=65 |longm=15 |longs=45 |longEW=W |høgdenivå = 2&nbsp;800 |tidssone = [[UTC]] -4 |utc_skilnad = 4 |nettstad = www.sucre.gob.bo }} '''Sucre''' er den offisielle og historiske [[hovudstad]]en i [[Bolivia]] og sete for [[høgsterett]], men ikkje den lovgjevande makta i landet. Byen har om lag 204&nbsp;000 innbyggjarar (2003) og ligg 2&nbsp;800 moh. == Historie == Sucre blei grunnlagd [[30. november]] [[1538]] som ''Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo'' av Pedro de Anzures. Byen blei kjend som '''La Plata''', men blei omdøypt i [[1839]] til ære for revolusjonsleiaren [[Antonio José de Sucre]]. Historisk har han òg vore kjend som '''Charcas''' og '''Chuquisaca''', noko som har gjeve han tilnamnet "la Ciudad de Cuatro Nombres", 'firenamnsbyen'. På grunn av dei mange kvitkalka husa i sentrum er han òg omtala som "la ciudad blanca", 'den kvite byen'. Etter den økonomiske nedgangen i [[Potosí]] blei Sucre for avsidesliggjande til å vera hovudstad i Bolivia. I [[1898]] flytta styresmaktene til [[La Paz]], som blei reell hovudstad i landet. == Kultur == Arkitekturen i Sucre er prega av den spanske [[kolonitida]]. Dei smale vegane i eit nettverk i bykjernen og dei mange praktfulle husa, kyrkjene og klostera i byen ber minne om den andalusiske kulturen som forma han. Sucre er framleis hovudbyen for [[den katolske kyrkja]] i Bolivia, og medlemmer av religiøse ordenar i tradisjonelle drakter er vanlege å sjå i gata. Sucre blei peikt ut som ein del av [[verdsarv]]en av [[UNESCO]] i [[kultur i 1991|1991]]. [[Fil:SucreBolivia.jpg|mini|ingen|500px|Utsyn over Sucre.]] ==Kjelder== <references/> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sucre|Sucre]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, og «[[:no:Sucre, Bolivia|Sucre, Bolivia]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}} den 24. januar 2006.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byar i Bolivia]] [[Kategori:Verdsarv i Bolivia]] [[Kategori:Busetnader grunnlagde i 1538]] 3avtdlubh3zsimnkh9rjqaw7e4kme3y 3650539 3650516 2026-04-15T07:56:26Z Ranveig 39 -nbsp 3650539 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |kart = Sucre (location).png |grunnlagd= [[1538]] |latd=19 |latm=2 |lats=2 |latNS=S |longd=65 |longm=15 |longs=45 |longEW=W |høgdenivå = 2800 |tidssone = [[UTC]] -4 |utc_skilnad = 4 |nettstad = www.sucre.gob.bo }} '''Sucre''' er den offisielle og historiske [[hovudstad]]en i [[Bolivia]] og sete for [[høgsterett]], men ikkje den lovgjevande makta i landet. Byen har om lag 204&nbsp;000 innbyggjarar (2003) og ligg 2&nbsp;800 moh. == Historie == Sucre blei grunnlagd [[30. november]] [[1538]] som ''Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo'' av Pedro de Anzures. Byen blei kjend som '''La Plata''', men blei omdøypt i [[1839]] til ære for revolusjonsleiaren [[Antonio José de Sucre]]. Historisk har han òg vore kjend som '''Charcas''' og '''Chuquisaca''', noko som har gjeve han tilnamnet "la Ciudad de Cuatro Nombres", 'firenamnsbyen'. På grunn av dei mange kvitkalka husa i sentrum er han òg omtala som "la ciudad blanca", 'den kvite byen'. Etter den økonomiske nedgangen i [[Potosí]] blei Sucre for avsidesliggjande til å vera hovudstad i Bolivia. I [[1898]] flytta styresmaktene til [[La Paz]], som blei reell hovudstad i landet. == Kultur == Arkitekturen i Sucre er prega av den spanske [[kolonitida]]. Dei smale vegane i eit nettverk i bykjernen og dei mange praktfulle husa, kyrkjene og klostera i byen ber minne om den andalusiske kulturen som forma han. Sucre er framleis hovudbyen for [[den katolske kyrkja]] i Bolivia, og medlemmer av religiøse ordenar i tradisjonelle drakter er vanlege å sjå i gata. Sucre blei peikt ut som ein del av [[verdsarv]]en av [[UNESCO]] i [[kultur i 1991|1991]]. [[Fil:SucreBolivia.jpg|mini|ingen|500px|Utsyn over Sucre.]] ==Kjelder== <references/> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sucre|Sucre]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, og «[[:no:Sucre, Bolivia|Sucre, Bolivia]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}} den 24. januar 2006.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byar i Bolivia]] [[Kategori:Verdsarv i Bolivia]] [[Kategori:Busetnader grunnlagde i 1538]] iv46f8qkdlrkm2t5hkvzc11uz29t57v 0 38114 3650522 3616399 2026-04-14T21:44:53Z Markuss86 112753 3650522 wikitext text/x-wiki {{Infoboks fotballklubb | klubbnamn = Atlético Madrid| fullt namn = Club Atlético de Madrid| kallenamn = ''Indios'',<br />''Los Colchoneros'',<br />''Los Rojiblancos'',<br />''El Oso Rojiblanco''| grunnlagd = [[1903]]| heimebane = [[Vicente Calderón]] | kapasitet = 54&nbsp;851| leiartittel = President| styreleiar = Enrique Cerezo| |trenartittel = Hovudtrenar| trenar = [[Diego Simeone]]| nettstad = https://en.atleticodemadrid.com/| | mønster_va1=_nikestripeddiv4wur|mønster_k1=_nikestripeddiv4wur|mønster_ha1=_nikestripeddiv4wur|venstrearm1=FF0000|kropp1=FF0000|høyrearm1= FF0000|shorts1=0000EE|sokkar1=FF0000| | mønster_va2=_atmad1718a|mønster_k2=_atlmadrid1718a|mønster_ha2=_atmad1718a | venstrearm2=000050|kropp2=000050|høyrearm2=000050|shorts2=132460|sokkar2=ffc90f| }} '''Club Atlético de Madrid''' er ein spansk fotballklubb som spelar i [[La Liga|Primera División]]. Heimebana til klubben er er [[Vicente Calderón]], nær elva [[Manzanares]] i [[Madrid]]. Klubben er den tredje beste i Spania gjennom tidene, berre slått av [[Real Madrid]] og [[FC Barcelona]]. Atlético de Madrid har ni [[La Liga|ligatitlar]], ni [[Copa del Rey|spanske cuptitlar]], ein europeisk [[Cupvinnarcupen|cupvinnarcup]]-tittel frå 1962, og ein tapt [[Champions League|Europacupfinale]] (Mot [[Bayern München]] i 1974). Atlético, som er klubbens det vanlege kallenamnet på klubben i Spania, er historisk sett arbeidarklassen sitt lag i Madrid og byderbya mot [[Real Madrid]] er alltid dramatiske. == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Spanske fotballag]] [[Kategori:Madrid]] [[Kategori:Fotballag skipa i 1903]] k8xypbdws83qruxt4diennawdq3b2qk 3650523 3650522 2026-04-14T21:45:19Z Markuss86 112753 /* Bakgrunnsstoff */ 3650523 wikitext text/x-wiki {{Infoboks fotballklubb | klubbnamn = Atlético Madrid| fullt namn = Club Atlético de Madrid| kallenamn = ''Indios'',<br />''Los Colchoneros'',<br />''Los Rojiblancos'',<br />''El Oso Rojiblanco''| grunnlagd = [[1903]]| heimebane = [[Vicente Calderón]] | kapasitet = 54&nbsp;851| leiartittel = President| styreleiar = Enrique Cerezo| |trenartittel = Hovudtrenar| trenar = [[Diego Simeone]]| nettstad = https://en.atleticodemadrid.com/| | mønster_va1=_nikestripeddiv4wur|mønster_k1=_nikestripeddiv4wur|mønster_ha1=_nikestripeddiv4wur|venstrearm1=FF0000|kropp1=FF0000|høyrearm1= FF0000|shorts1=0000EE|sokkar1=FF0000| | mønster_va2=_atmad1718a|mønster_k2=_atlmadrid1718a|mønster_ha2=_atmad1718a | venstrearm2=000050|kropp2=000050|høyrearm2=000050|shorts2=132460|sokkar2=ffc90f| }} '''Club Atlético de Madrid''' er ein spansk fotballklubb som spelar i [[La Liga|Primera División]]. Heimebana til klubben er er [[Vicente Calderón]], nær elva [[Manzanares]] i [[Madrid]]. Klubben er den tredje beste i Spania gjennom tidene, berre slått av [[Real Madrid]] og [[FC Barcelona]]. Atlético de Madrid har ni [[La Liga|ligatitlar]], ni [[Copa del Rey|spanske cuptitlar]], ein europeisk [[Cupvinnarcupen|cupvinnarcup]]-tittel frå 1962, og ein tapt [[Champions League|Europacupfinale]] (Mot [[Bayern München]] i 1974). Atlético, som er klubbens det vanlege kallenamnet på klubben i Spania, er historisk sett arbeidarklassen sitt lag i Madrid og byderbya mot [[Real Madrid]] er alltid dramatiske. == Bakgrunnsstoff == *{{Offisiell nettstad|https://en.atleticodemadrid.com/}} {{commonskat}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Spanske fotballag]] [[Kategori:Madrid]] [[Kategori:Fotballag skipa i 1903]] swrocci7w0bylprrpzwlebln659uvok 0 48574 3650525 491200 2026-04-15T03:03:31Z EmausBot 18303 robot: retta dobbel omdirigering → [[Random-access memory]] 3650525 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Random-access memory]] [[sv:DDR2 SDRAM]] [[de:DDR-SDRAM#DDR2-SDRAM]] [[en:DDR2 SDRAM]] [[es:DDR2]] [[fr:DDR2 SDRAM]] [[it:DDR2]] [[ja:DDR2 SDRAM]] [[pl:DDR2]] [[pt:DDR2 SDRAM]] [[ru:DDR2 SDRAM]] [[fi:DRAM#DDR2_SDRAM]] [[tr:DDR2 SDRAM]] [[zh:DDR2 SDRAM]] 6x22ne06rgtgvli5ahil27gv3mf99k1 0 48577 3650526 491899 2026-04-15T03:03:41Z EmausBot 18303 robot: retta dobbel omdirigering → [[Random-access memory]] 3650526 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Random-access memory]] mub8jflk1x4ofh4zzjgxfp3jpt8g0ja 0 58513 3650514 3565103 2026-04-14T14:55:02Z Sigmundg 835 La til høgd 3650514 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |offisielt namn = Bogotá, D.C. |kallenamn = [[Latin-Amerika]]s [[Athen]] |motto = Bogotá, 2600 metros más cerca de las estrellas <br /> Bogotá, 2600 m nærare stjernene |bilete = Bogotaview.jpg |flagg = Flag of Bogotá.svg |grunnlagd = 6. august 1538 |høgdenivå = 2&nbsp;640 }} '''Bogotá''', offisielt kalla '''Bogotá, D.C.''' (D.C. for «Distrito Capital», 'hovudstadsdistrikt'), òg kalla '''Santa Fe de Bogotá''', er hovudstaden i [[Colombia]]. Han er også den største byen i landet med nesten 6,8 millionar innbyggjarar (folketeljing 2005). Bogotá og [[Soacha]], den største forstaden til hovudstaden, har eit estimert folketal på nesten 7,9 millionar innbyggjarar.<ref> DANE, [http://www.dane.gov.co/files/censo2005/resultados_am_municipios.pdf Censo General 2005 Resultados Area Metropolitana de Bogotá]</ref> == Historie == [[Fil:MN_Bogota.JPG|mini|venstre|Det colombiske nasjonalmuseet.]] Opphavleg vart byen kalla Bacatá av [[Muisca]]-folket, og var senteret for sivilisasjonen deira før [[conquistador]]ane koloniserte området, folketalet auka. Den europeiske busetjinga vart grunnlagd 6. august 1538 av [[Gonzalo Jiménez de Quesada]], og vart kalla Santa Fé de Bacatá, etter fødestaden hans [[Santa Fé]] og det lokale namnet. «Bacatá» hadde vorte «Bogotá» då han vart hovudstad i [[Det nye kongedømet Granada]], som då var ein del av [[Visekongeriket Peru]], og seinare i [[Visekongeriket Ny-Granada]]. Byen vart snart eit senter for den spanske kolonimakta i Sør-Amerika I 1810–1811 revolusjonerte innbyggjarane mot det spanske styret, og sette ned si eiga regjering. Dei måtte derimot kjempe mot intern splid, og ein mellombels tilbakegang til spansk styre, som tok kontroll over byen igjen frå 1816 til 1819, då [[Simón Bolívar]] erobra han etter sigeren i [[Slaget ved Boyacá]]. Bogotá vart så hovudstad i [[Gran Colombia]], ein føderasjon som inneheld områda av det som i dag er [[Panama]], Colombia, [[Venezuela]] og [[Ecuador]]. Då denne republikken vart oppløyst til dagens inndeling, vart Bogotá verande hovudstad i Ny-Granada, som seinare vart Republikken Colombia. I 1956 gjekk kommunen i lag med nabokommunane og danna eit «spesielt distrikt» ([[spansk]] ''Distrito Especial''). Med grunnlova frå 1991 vart Bogotá stadfesta som hovudstad i Colombia, fekk namnet «Santa Fe de Bogotá», og endra kategori frå «spesielt distrikt» til «hovudstadsdistrikt» (spansk ''Distrito Capital''). I august 2000 skifta hovudstaden offisielt namn frå Santa Fé de Bogotá til det meir vanlege Bogotá. Dei lokale styresmaktene består av Hovudstadsdistriktet, og den noverande ordføraren er [[Luis Eduardo Garzón]]. == Plassering == [[Fil:SabanaBogota.jpg|mini|venstre|Sabana de Bogotá, eit høgt platå.]] Bogotá ligg midt i landet, aust for Sabana de Bogotá, 2&nbsp;640 meter over havet. Sjølv om «sabana» ordrett tyder «[[savanne]]», er den geografiske staden eigentleg eit høgt platå i [[Andesfjella]]. Bogotáelva kryssar sabanaen og dannar Tequendamafossane i sør. Sideelvane dannar dalar med blømande landsbyar, der økonomien er basert på jordbruk, kvegavl og handverk. Sabanen grensar i aust mot [[Cordillera Oriental i Colombia|Austlege Cordillera]] i [[Andesfjella]]. Dei omliggande åsane, som hindrar byen i å vekse, går frå sør til nord, parallelt til Guadalupe- og Monserratefjella. I vest grensar byen mot Bogotáelva, Sumapaz paramo er grensa i sør, og i nord strekker Bogotá seg over platået til landsbyane Chía og Sopó. == Klima == [[Fil:Bogota hailstorm.jpg|mini|venstre|Vinter i Bogotá.]] Middeltemperaturen på platået er 14,0&nbsp;°C, og varierer frå –8&nbsp;°C til 20&nbsp;°C. Ein har tørke og regntider gjennom året, og dei tørraste månadane er frå desember til mars, medan dei våtaste er frå april til november, men då har ein som regel ein periode frå juni til august der det regnar mindre. Klimaforholda er uregelmessige og varierer ein del på grunn av klimafenomenet [[El Niño]] og [[La Niña]], som oppstår i [[Stillehavet]] og som har stor innverknad på klimaet. == Galleri == <gallery> Fil:La [[Candelaria]].JPG|Gamlebyen La Candelaria i Bogotá Fil:Bogota Eje ambiental.JPG|Sentrum av Bogotá sett frå [[Monserrate]] Fil:Bogota Business District.JPG|Det internasjonale foretningsstrøket i Bogóta med Monserrate i bakgrunnen. Fil:TransMilenio2004-7-10.jpg|[[Transmilenio]]s 19. gatestasjon Fil:Transmilenio en el centro.JPG|Stasjon ved Jiménez Avenue og 7. Carrera Fil:North_CB.jpg|Utsyn over Bavaria Central Park Fil:La Plaza de Toros de Santa Maria.JPG|La Plaza de Toros de Santa Maria med Los Torres del Parque i bakgrunnen. Fil:Bogota-christmas-2005.jpg|Bankbygningen [[Torre Colpatria]] Fil:Iglesia SFB.JPG|[[Frans av Assisi]]-kyrkja Fil:Bogota1.jpg|Panorama over sentrum av Bogotá nær [[Monserrate]] Fil:Monserrate 03.jpg|[[Monserrate]]-kyrkje Fil:Candelaria Church 01.jpg|Candelaria kyrkje </gallery> {{panoramabilete|Panorama van bogota.jpg|1000px|Panoramabilete av Bogotá.}} == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Departement i Colombia}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byar i Colombia]] [[Kategori:Hovudstader i Sør-Amerika]] [[Kategori:Busetnader grunnlagde i 1538]] [[Kategori:Bogotá| ]] 84pxutvu65abdpkl35n12cnb69gekv4 3650537 3650514 2026-04-15T07:54:33Z Ranveig 39 -nbsp 3650537 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |offisielt namn = Bogotá, D.C. |kallenamn = [[Latin-Amerika]]s [[Athen]] |motto = Bogotá, 2600 metros más cerca de las estrellas <br /> Bogotá, 2600 m nærare stjernene |bilete = Bogotaview.jpg |flagg = Flag of Bogotá.svg |grunnlagd = 6. august 1538 |høgdenivå = 2640 }} '''Bogotá''', offisielt kalla '''Bogotá, D.C.''' (D.C. for «Distrito Capital», 'hovudstadsdistrikt'), òg kalla '''Santa Fe de Bogotá''', er hovudstaden i [[Colombia]]. Han er også den største byen i landet med nesten 6,8 millionar innbyggjarar (folketeljing 2005). Bogotá og [[Soacha]], den største forstaden til hovudstaden, har eit estimert folketal på nesten 7,9 millionar innbyggjarar.<ref> DANE, [http://www.dane.gov.co/files/censo2005/resultados_am_municipios.pdf Censo General 2005 Resultados Area Metropolitana de Bogotá]</ref> == Historie == [[Fil:MN_Bogota.JPG|mini|venstre|Det colombiske nasjonalmuseet.]] Opphavleg vart byen kalla Bacatá av [[Muisca]]-folket, og var senteret for sivilisasjonen deira før [[conquistador]]ane koloniserte området, folketalet auka. Den europeiske busetjinga vart grunnlagd 6. august 1538 av [[Gonzalo Jiménez de Quesada]], og vart kalla Santa Fé de Bacatá, etter fødestaden hans [[Santa Fé]] og det lokale namnet. «Bacatá» hadde vorte «Bogotá» då han vart hovudstad i [[Det nye kongedømet Granada]], som då var ein del av [[Visekongeriket Peru]], og seinare i [[Visekongeriket Ny-Granada]]. Byen vart snart eit senter for den spanske kolonimakta i Sør-Amerika I 1810–1811 revolusjonerte innbyggjarane mot det spanske styret, og sette ned si eiga regjering. Dei måtte derimot kjempe mot intern splid, og ein mellombels tilbakegang til spansk styre, som tok kontroll over byen igjen frå 1816 til 1819, då [[Simón Bolívar]] erobra han etter sigeren i [[Slaget ved Boyacá]]. Bogotá vart så hovudstad i [[Gran Colombia]], ein føderasjon som inneheld områda av det som i dag er [[Panama]], Colombia, [[Venezuela]] og [[Ecuador]]. Då denne republikken vart oppløyst til dagens inndeling, vart Bogotá verande hovudstad i Ny-Granada, som seinare vart Republikken Colombia. I 1956 gjekk kommunen i lag med nabokommunane og danna eit «spesielt distrikt» ([[spansk]] ''Distrito Especial''). Med grunnlova frå 1991 vart Bogotá stadfesta som hovudstad i Colombia, fekk namnet «Santa Fe de Bogotá», og endra kategori frå «spesielt distrikt» til «hovudstadsdistrikt» (spansk ''Distrito Capital''). I august 2000 skifta hovudstaden offisielt namn frå Santa Fé de Bogotá til det meir vanlege Bogotá. Dei lokale styresmaktene består av Hovudstadsdistriktet, og den noverande ordføraren er [[Luis Eduardo Garzón]]. == Plassering == [[Fil:SabanaBogota.jpg|mini|venstre|Sabana de Bogotá, eit høgt platå.]] Bogotá ligg midt i landet, aust for Sabana de Bogotá, 2&nbsp;640 meter over havet. Sjølv om «sabana» ordrett tyder «[[savanne]]», er den geografiske staden eigentleg eit høgt platå i [[Andesfjella]]. Bogotáelva kryssar sabanaen og dannar Tequendamafossane i sør. Sideelvane dannar dalar med blømande landsbyar, der økonomien er basert på jordbruk, kvegavl og handverk. Sabanen grensar i aust mot [[Cordillera Oriental i Colombia|Austlege Cordillera]] i [[Andesfjella]]. Dei omliggande åsane, som hindrar byen i å vekse, går frå sør til nord, parallelt til Guadalupe- og Monserratefjella. I vest grensar byen mot Bogotáelva, Sumapaz paramo er grensa i sør, og i nord strekker Bogotá seg over platået til landsbyane Chía og Sopó. == Klima == [[Fil:Bogota hailstorm.jpg|mini|venstre|Vinter i Bogotá.]] Middeltemperaturen på platået er 14,0&nbsp;°C, og varierer frå –8&nbsp;°C til 20&nbsp;°C. Ein har tørke og regntider gjennom året, og dei tørraste månadane er frå desember til mars, medan dei våtaste er frå april til november, men då har ein som regel ein periode frå juni til august der det regnar mindre. Klimaforholda er uregelmessige og varierer ein del på grunn av klimafenomenet [[El Niño]] og [[La Niña]], som oppstår i [[Stillehavet]] og som har stor innverknad på klimaet. == Galleri == <gallery> Fil:La [[Candelaria]].JPG|Gamlebyen La Candelaria i Bogotá Fil:Bogota Eje ambiental.JPG|Sentrum av Bogotá sett frå [[Monserrate]] Fil:Bogota Business District.JPG|Det internasjonale foretningsstrøket i Bogóta med Monserrate i bakgrunnen. Fil:TransMilenio2004-7-10.jpg|[[Transmilenio]]s 19. gatestasjon Fil:Transmilenio en el centro.JPG|Stasjon ved Jiménez Avenue og 7. Carrera Fil:North_CB.jpg|Utsyn over Bavaria Central Park Fil:La Plaza de Toros de Santa Maria.JPG|La Plaza de Toros de Santa Maria med Los Torres del Parque i bakgrunnen. Fil:Bogota-christmas-2005.jpg|Bankbygningen [[Torre Colpatria]] Fil:Iglesia SFB.JPG|[[Frans av Assisi]]-kyrkja Fil:Bogota1.jpg|Panorama over sentrum av Bogotá nær [[Monserrate]] Fil:Monserrate 03.jpg|[[Monserrate]]-kyrkje Fil:Candelaria Church 01.jpg|Candelaria kyrkje </gallery> {{panoramabilete|Panorama van bogota.jpg|1000px|Panoramabilete av Bogotá.}} == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Departement i Colombia}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byar i Colombia]] [[Kategori:Hovudstader i Sør-Amerika]] [[Kategori:Busetnader grunnlagde i 1538]] [[Kategori:Bogotá| ]] nhvzeofqsj8eq11xbib0jw9nag92f5j 0 62933 3650527 351433 2026-04-15T03:03:51Z EmausBot 18303 robot: retta dobbel omdirigering → [[Random-access memory]] 3650527 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Random-access memory]] mub8jflk1x4ofh4zzjgxfp3jpt8g0ja 10 64541 3650533 3650460 2026-04-15T07:48:53Z Ranveig 39 komplikasjonar 3650533 wikitext text/x-wiki {{infoboks |overstil= color:black; background:#cccccc; |over= {{{namn|{{SIDENAMN}}}}} |felt1= Synonym |data1= {{{fleire namn|}}} {{{synonym|}}} |bilete= {{{bilete|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P18|rank=best|fetchwikidata=ALL|onlysourced=no|noicon=true}}}}} |bilettekst={{{bilettekst|}}} |bilete2= {{{bilete2|}}} |bilettekst2={{{bilettekst2|}}} |felt2= Medisinsk namn |data2= {{{medisinsk namn|}}} |felt3= Felt |data3= {{{felt|}}} |felt5= Symptom |data5= {{{symptom|}}} |felt6=Årsaker |data6= {{{årsaker|}}} |felt7=Risiko |data7= {{{risiko|}}} |felt8= Mottiltak |data8= {{{mottiltak|}}} |felt9= Behandling |data9= {{{behandling|}}} |felt10=Lækjemiddel |data10= {{{legemiddel |}}} {{{lækjemiddel |}}} |felt11= Progonose |data11= {{{progonose|}}} |felt12= Frekvens |data12= {{{frekvens|}}} |felt13= Varigheit |data13= {{{lengd|}}}{{{varigheit|}}} |felt14= Komplikasjonar |data14= {{{komplikasjonar|}}} |overskrift21= Klassifikasjonar og ressursar |felt21= Type |data21= {{{type|}}} |felt22= [[ICD9|ICD-9-kode:]] |data22= {{{ICD9|}}} |felt23= [[ICD-10 kodar|ICD-10-kode:]] |data23= {{{ICD10|}}} |felt24= [[ICPC-2|ICPC-2:]] |data24= {{{ICPC2|}}} |felt25= [[International Classification of Diseases for Oncology|ICD-O:]] |data25= {{{ICDO|}}} |felt26= [[OMIM]] |data26= {{#if: {{{OMIM|}}}|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id={{{OMIM|}}} {{{OMIM|}}}] {{{OMIM_mult|}}} }} |felt27= [[Diseases Database|DiseasesDB]] |data27= {{#if: {{{DiseasesDB|}}}| [http://www.diseasesdatabase.com/ddb{{{DiseasesDB}}}.htm {{{DiseasesDB}}}] {{{DiseasesDB_mult|}}} }} |felt28= [[MedlinePlus]] |data28= {{#if: {{{MedlinePlus|}}}| [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/{{{MedlinePlus}}}.htm {{{MedlinePlus}}}] {{{MedlinePlus_mult|}}}| }} |felt29= [[eMedicine]] |data29= {{#if: {{{eMedicineSubj|}}}| [http://www.emedicine.com/{{{eMedicineSubj}}}/topic{{{eMedicineTopic}}}.htm {{{eMedicineSubj}}}/{{{eMedicineTopic}}}] {{{eMedicine_mult|}}} }} |felt30= [[Medical Subject Headings|MeSH]] |data30= {{#if: {{{MeshID|}}}| [http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/{{{MeshYear|2010}}}/MB_cgi?field=uid&term={{{MeshID}}} {{{MeshID}}}] }} |felt31= [[Medical Subject Headings|MeSH]] |data31= {{#if: {{{MeshNamn|}}}| ''[http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/{{{MeshÅr|2006}}}/MB_cgi?mode=&term={{{MeshNamn}}}&field=entry#Tree{{{MeshNummer}}} {{{MeshNummer}}}]'' |{{#if: {{#property:P486}} |{{Wikidata|properties|P486|sep=,_|format=\[https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=%p %p\]}}|}} }} |felt32= [[Elsevier|Dorlands<br/>/Elsevier]] |data32= {{#if: {{{Dorlands|}}}| ''[http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=/ppdocs/us/common/dorlands/dorland/{{{Dorlands}}}.htm {{{DorlandsID}}}]'' }} }}<noinclude> Bruk <pre> <nowiki> {{Infoboks medisin| | Namn = <!--om annleis enn sidenamnet--> | fleire namn = <!--synonym, ulike skrivemåtar osb.--> | medisinsk namn = | type = <!-om sjukdommen/organet el.l. høyrer til ei større gruppe/grupper--> | bilete = | bilettekst = | symptom = | komplikasjonar = | varigheit = | årsaker = | risiko = | diagnose = | mottiltak= | behandling= | frekvens= | ICD10 = | ICD9 = | ICPC2 = | ICDO = | OMIM = | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 351 | DiseasesDB = 2546 | MedlinePlus = | MeshNamn = }} </nowiki> </pre> [[Kategori:Infoboksar|medisin]] </noinclude> jj01gh6gu44bg1k8fua11oielwdi7mr 0 66531 3650535 3650495 2026-04-15T07:52:24Z Ranveig 39 Kjeldebolk 3650535 wikitext text/x-wiki [[Fil:Are Kalvø2.jpg|mini|Are Kalvø fekk prisen i 2005 {{foto|Jarle Vines}}]] [[Fil:Arne Hjeltnes.jpg|mini|Arne Hjeltnes fekk prisen i 2003{{foto|Jarle Vines}}]] [[Fil:Ingrid Espelid7.jpg|mini|Ingrid Espelid Hovig fekk prisen i 1986 {{foto|Jarle Vines}}]] [[Fil:Herbjorn Sorebo.jpg|mini|upright|Herbjørn Sørebø fekk prisen i 1982 {{foto|Anders Larsen}}]] '''Kringkastingsprisen''' er ei norsk utmerking som har vore delt ut kvart år av [[Kringkastingsringen]] sidan [[1978]]. Ho går til ein person i [[media]] som utmerkar seg med god språkføring. Prismottakarane har nytta anten [[nynorsk]] eller [[dialekt]] i det daglege arbeidet. Prisen er eit [[grafisk blad]]. == Prisvinnarar== * 1978 [[Hartvig Kiran]] og [[Arthur Klæbo]] * 1979 [[Henning Rivedal]] * 1980 [[Rolf Myklebust]] * 1981 [[Olga Meyer]] * 1982 [[Herbjørn Sørebø]] * 1983 [[Andreas Lunnan]] og [[Gustav Moberg]] * 1984 [[Steinar Brauteset]] * 1985 [[Svanhild Mundheim]] * 1986 [[Ingrid Espelid Hovig]] * 1987 [[Gunvor Hals]] * 1988 [[Sigvart Østrem]] * 1989 [[Nils Gunnar Lie]] * 1990 [[Per Riste]] * 1991 [[Martin Lohne]] * 1992 [[Astrid Brekken]] * 1993 [[Oddgeir Bruaset]] * 1994 [[Ragnhild Sælthun Fjørtoft]] * 1995 [[Kari Sørbø]] * 1996 [[Astrid Versto]] * 1997 [[Bjørn Bø]] * 1998 [[Ingvild Bryn]] * 1999 [[Ingolf Håkon Teigene]] * 2000 [[Siri Lill Mannes]] * 2001 [[Egil Johan Ree]] * 2002 [[Gry Molvær]] * 2003 [[Arne Hjeltnes]] * 2004 [[Audhild Gregoriusdotter Rotevatn]] * 2005 [[Are Kalvø]] * 2006 [[Harald Bøe]] * 2007 [[Ingerid Stenvold]] * 2008 [[Trude Teige]] * 2009 [[Yasmin Syed]] * 2010 John Skien * 2011 [[Morten Sandøy]] * 2012 Knut Magnus Berge * 2013 Ingunn Solheim * 2014 Marta Norheim * 2015 [[NRK Super]] * 2016 [[Arill Riise]] * 2017 Anne Lognvik *2018 [[Eli Kari Gjengedal]] *2019 [[Ronny Brede Aase]] *2020 [[Arve Uglum]] *2021 [[Magni Øvrebotten]] *2023 [[Eivind Molde]] *2024 [[Ingrid Halstensen]] *2025 [[Vidar Eidhammer]]<ref>{{Citation|title=Kringkastingsprisen for 2025 til Vidar Eidhammer – Kringkastingsringen|url=https://www.kringkastingsringen.no/2026/03/kringkastingsprisen-for-2025-til-vidar-eidhammer/|accessdate=2026-04-14|language=nn-NO}}</ref> ==Kjelder== <references/> == Bakgrunnsstoff == * [http://kringkastingsringen.no Kringkastingsringen] * [http://www.kringkastingsringen.no/kringkastingsprisen Mottakarar av prisen.] {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske medieprisar]] [[Kategori:Kringkastingsringen]] [[Kategori:Skipingar i 1978]] 79wu880muub197rimqwycfztobvthnh 0 155116 3650557 3629253 2026-04-15T09:43:44Z Migne 2086 3650557 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Georg Jacob Bull''' ({{levde|1. august|1785|12. desember|1854|Bull, Georg}}) var ein norsk [[jurist]], [[embetsmann]] og politikar. Han var [[høgsterettsjustitiarius]] frå 1836 til 1854. Far hans, [[Johan Randulf Bull]], var den fyrste høgsterettsjustitiariusen i Noreg.<ref>{{snl|Johan_Randulf_Bull|Johan Randulf Bull}}</ref> Bull var fødd i Kristiania og vart student i 1802. Cand. jur. vart han i 1805. Han var 1806-09 fungerande sorenskrivar i [[Sunnhordland]], deretter by[[fut]] i Bergen frå 1810 til 1821.<ref name=SNL>{{snl|2=Georg Jacob Bull}}</ref> I 1821 vart han utnemnd til [[fylkesmann|amtmann]] i [[Jarlsberg og Larvik amt]]. Dette embetet hadde han til han i 1829 vart amtmann i [[Søndre Bergenhus amt]]. Han var amtmann der i fem år, dei to åra 1834-36 var han [[statssekretær]].<ref>{{Citation|title=Norges statsrådsekretær|url=https://www.regjeringen.no/no/om-regjeringa/tidligere-regjeringer-og-historie/historiske-artikler/regjeringssekretarstatssekretarstatsrads/id410089/|website=Regjeringen.no|date=2024-04-22|accessdate=2025-10-25|language=nb-NO}}</ref> Deretter var han i atten år (1836-54) leiar av Noregs høgsterett. Bull var representert på to påfylgjande [[storting]]. I 1821 og på det overordenlege Stortinget året etter representerte han [[Bergen]], medan han i 1824 var representant for [[Larvik|Laurvik]] og [[Sandefjord]]. I 1821 var han medlem av 18 komitear, formann i fem av dei. På tinget i 1824 var han formann i justiskomiteen og i komiteen om odelslova. Bull var med i [[riksrett]]en i 1845, i eigenskap av høgsterettsjustitiarius. Han døydde i fødebyen Kristiania.<ref name=SNL/> ==Kjelder== <references/> *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914 == Bakgrunnsstoff == *[http://www.regjeringen.no/nb/om_regjeringen/tidligere/oversikt/departementer_embeter/regjeringssekretarstatssekretarstatsrads.html?id=410089 Regjeringen.no: Statsrådsekretær 1814-] *{{PolSys|10479}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar for Bergen]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar for Larvik og Sandefjord]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1821-1823]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Norske høgsterettsjustitiariusar]] [[Kategori:Norske amtmenn]] [[Kategori:Fylkesmenn i Vestfold]] [[Kategori:Fylkesmenn i Hordaland]] [[Kategori:Politikarar frå Oslo]] l8jn1ojpiy2sit6zoipauxmu51gnyle 0 168388 3650520 3547495 2026-04-14T21:21:32Z Redaktor GLAM 139852 Color version of the image 3650520 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi |bilete=Xantippe.jpg|bilettekst=Teikning av Xanthippe i ''Promptuarii Iconum Insigniorum'' frå 1653. }} '''Xanthippe''' (gresk Ξανθίππη) var kona til [[Sokrates]] som av ettertida har fått rykte på seg for å ha vore ei vanskeleg kvinne. Omgrepet '''xantippe''', med dette opphavet, òg vore generelt nytta om eit rivjern – ei hissig eller trettekjær [[hustru]] eller [[kvinne]]. [[Fil:Socrates and Xanthippe (280434).jpg|mini|venstre|Xanthippe tømmer nattpotta over hovudet til Sokrates]] Det er mange fleire historier enn det er fakta om Xanthippe. Ein trur at ho var mykje yngre enn filosofen ho var gift med, kanskje så mykje som 40 år. Dette har ein mellom anna lese ut frå [[Platon]] sin dialog ''Pheado'' 60a, der Sokrates skal ha vore 70 år medan ho var ung nok til å vera mor til eit barn ho bar i armane. I ''Symposium'' av [[Xenofon]] seier Sokrates seg einig i at ho er «den vanskelegaste å leva med av alle kvinner som finst», og hevder han gifta seg med henne for dette. I seinare framstillingar var Xanthippe kjend for den skarpe tunga si og det vart sagt at ho var den einaste som nokosinne hadde vunne ein diskusjon med Sokrates. Etter ein spesiell krangel skal ho ha tømt ei potte over hovudet hans, før han skal ha sagt, «Etter tore kjem som regel regnet.» ==Litteratur== I [[Shakespeare]] sin ''[[Troll kan temmes]]'' samanliknar Petruchio Katherina ''«Som Sokrates' Xanthippe eller verre»'' i Akt 1 Scene 2.<ref>[http://en.wikisource.org/wiki/The_Taming_of_the_Shrew#SCENE_II._Padua._Before_HORTENSIO.27S_house. Xanthippe i Shakespear]</ref> Den engelske viktorianske poeten [[Amy Levy]] skreiv ein dramatisk monolog kalla opp etter «Xantippe».<ref>[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/levy/xantippe.html Xantippe av Levy]</ref> ==Kjelder== <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Xanthippe|Xanthippe]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 2. november 2010.'' </div> <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Xanthippe|Xanthippe]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. november 2010.'' </div> {{fotnotar}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kvinner frå gresk antikk]] [[Kategori:Greske ord og uttrykk]] [[Kategori:Skjellsord]] [[Kategori:Kvinner]] [[Kategori:400-talet fvt.]] 96e8o6pp39cj2avq8dad903dea5udbe 0 179463 3650530 3645671 2026-04-15T07:31:49Z Ranveig 39 fjerna [[Kategori:Moglege framsideartiklar]]; la til [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650530 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |lokalt namn= {{lang|zh|杭州, Hángzhōu}} |land=Kina |provins=Zhejiang }} '''Hangzhou'''{{efn|{{IPAc-en|h|a:|N|'|dZ|ou}}<ref>{{MW|Hangzhou}}</ref><ref>{{Cite The Britannica Dictionary|Hangzhou}}</ref> eller {{IPAc-en|h|ae|N|'|dZ|ou}} ;<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Hangzhou |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518070138/https://www.lexico.com/definition/Hangzhou |url-status=dead |archive-date= 18. mai 2021 |title=Hangzhou |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> {{lang-zh|s=杭州}}, {{IPA|wuu|ɦɑ̃.tse|Hangzhounesisk uttale:}}, <small>[[standard mandarin]]-uttale:</small> {{IPAc-cmn|AUD|Hang2zhou1.ogg|h|ang|2|.|zh|ou|1}}; tidlegare romanisert som '''Hangchow'''}} er administrasjonssenter og den største byen i [[Zhejiang]]-provinsen aust i [[Kina]].<ref>{{cite web|title= Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Region|url= http://www.china.org.cn/english/features/43610.htm|publisher= PRC Central Government Official Website|year= 2001|accessdate= 2014-04-22|archive-url= https://web.archive.org/web/20140311070459/http://www.china.org.cn/english/features/43610.htm|archive-date= 11. mars 2014|url-status= live|df= mdy-all}}</ref> Han ligg 180&nbsp;km sørvest for [[Shanghai]]. Byen er kjend for å ligge vakkert til ved innsjøen [[Xihu]] (‘Vestsjøen’). Innsjøen renn ned i elva Qiangtang, som tømmer seg i Hangzhoubukta. Hangzhou fekk ei viktig stilling som sørleg endepunkt for [[Keisarkanalen]]. Fram til [[1862]], då byen nærast vart fullstendig øydelagd under [[Taipingopprøret]], var Hangzhou rekna for å vere ein av dei vakraste byane i Aust-Asia. Hangzhou har status som sub-provinsiell storby.<ref>{{cite web |script-title= zh:中央机构编制委员会印发《关于省级市若干问题的意见》的通知. 中编发[1995]5号 |publisher= {{lang|zh-hans|豆丁网}} |title= 中央机构编制委员会印发《关于副省级市若干问题的意见》的通知 |access-date= 28.05.2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140529084536/http://www.docin.com/p-51864614.html |archive-date= 29. mai 2014 |url-status= dead |df= mdy-all |url= http://www.docin.com/p-51864614.html |date= 1995-02-19 }}</ref> Han dannar kjerna for storbyområdet Hangzhou,<ref name="ssdph.com.cn"/> som er det fjerde største i Kina.<ref>{{cite web|url=http://hmc.hz.gov.cn/tszs/csj/201207/t20120726_330352.htm |script-title=zh:2012中国都市圈评价指数今年7月发布 |accessdate=2013-02-20|date=2012-07-02|publisher=Shanghai Jiaotong University | language = zh-hans |archive-url=https://web.archive.org/web/20130228111648/http://hmc.hz.gov.cn/tszs/csj/201207/t20120726_330352.htm |archive-date=28. februar 2013}}</ref> Ved folketeljinga i 2010 hadde storbyområdet 21,102 millionar innbyggjarar i eit areal på {{formatnum:34585}}&nbsp;km².<ref name="ssdph.com.cn">{{cite book|url=http://www.ssdph.com.cn/Shop/BookMainContent.aspx?ProductManager_Id=20121108160836|title=Economic and Social Development Report of Hangzhou Metropolitan Circles (2007–2012)|accessdate=2013-02-20|date=2012-10-01|publisher=Social Sciences Academic Press(China)| language = zh-hans|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130512231242/http://www.ssdph.com.cn/Shop/BookMainContent.aspx?ProductManager_Id=20121108160836|archivedate=2013-05-12|df=mdy-all}}</ref> Hangzhou prefektur hadde eit [[Hukou|registrert]] folketal på {{formatnum:9018000}} i 2015.<ref>{{Cite web|url=http://www.zj.stats.gov.cn/tjgb/rkcydcgb/201601/t20160128_168706.html|script-title=zh:2015年浙江省1%人口抽样调查主要数据公报-浙江统计信息网|website=www.zj.stats.gov.cn|access-date=2016-04-10|title=2015年浙江省1%人口抽样调查主要数据公报|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331122617/http://www.zj.stats.gov.cn/tjgb/rkcydcgb/201601/t20160128_168706.html|archive-date=31. mars 2016|url-status=dead}}</ref> Hangzhou var hovudstad for kongedømmet [[Wu Yue]] (904-978), og under [[Det sørlege Song-dynastiet]] (1127-1279). Den gongen heitte byen '''Lin'an''' (临安, [[pinyin]] ''Lín'ān''). == Geografi == [[Fil:Eastchina_and_Eastchina_Sea_tmo_2017313_geo.tif|mini|venstre|Satellittbilde av Yangtze-deltaet.]] Hangzhou ligg i Zhejiang-provinsen, i den sørleg-sentrale delen av [[Yangtze-deltaet]]. Byen ligg ved sørenden av Keisarkanalen, som går til [[Beijing]]. Det sub-provinsielle området strekkjer seg vest til dei fjellendte delane av [[Anhui]]-provinsen, og aust til kystsletta nær [[Hangzhoubukta]].<ref name=":04">{{Cite book |last=Hu |first=Richard |title=Reinventing the Chinese City |date=2023 |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=978-0-231-21101-7 |location=New York}}</ref>{{Rp|page=86}} Sentrum av byen er bygt rundt den austlege og nordlege breidda av sjøen [[Xihu]], like nord for [[Qiantang|Qiantangelva]].<ref name=":04" />{{Rp|page=86}} Qiantang er den største elva i Zhejiang-provinsen. Kvart år i midten av august opptrer Qiantang-tidvatnet, kjent som den største [[Tidvassbølgje|tidvassbølgja]] i verda. Ho kan nå ei høgd på opptil 12 meter. Hangzhou har eit klima klassifisert som [[Fuktig subtropisk klima|fuktig subtropisk]] ([[Köppen si klimaklassifisering|Köppen]] ''Cfa'') med fire tydelege årstider. Det er kjenneteikna av lange, svært varme og fuktige somrar og kjølige, skyfulle og tørrare vintrar med noko snøfall. Den årlege gjennomsnittstemperaturen er 17 °C, med månadlege gjennomsnitt frå 5 °C i januar til 29,3 °C i juli. Byen har gjennomsnittleg årleg nedbørs på 1438 mm, og har [[den austasiatiske monsunen]] (''meiyu'' eller plommeregn) i juni. På seinsommaren (august til september) kan Hangzhou oppleva [[Tropisk syklon|tyfonstormar]], men blir sjeldan råka direkte av tyfonar. Dei kjem vanlegvis i land langs sørkysten av Zhejiang, og råker området med sterk vind og regnfall.<ref>[http://www.chinatoday.com.cn/English/chinatours/hangzhou.htm Hangzhou] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060826021651/http://www.chinatoday.com.cn/English/chinatours/hangzhou.htm|date=26. august 2006}}. China Today. Vitja 22. august 2006.</ref> == Historie == [[Fil:Leifeng Pagoda in the Southern Song Dynasty by Li Song.jpg|mini|''Xihulandskap'' av [[målaren Li Song|Li Song (1190–1264)]] som syner Leifeng-pagoden under Song-dynastiet.]] [[Fil:Hangzhou pic 8.jpg|mini|portrett|Den nær 60 meter høge [[Liuhepagoden]] frå 1165.]] Utgravingar har funne spor etter [[Liangzhu-kulturen]], som mellom anna laga utskjeringar i [[jade]], som fanst i området for rundt fem tusen år sidan.<ref>Shanghai Qingpu Museum. [museum.shqp.gov.cn/gb/content/2009-02/23/content_237435.htm Migration of the Tribe and Integration into the Han Chinese]. Henta 24. juli 2014.</ref> Det første av dei noverande distrikta i Hangzhou frå skriftlege kjelder er [[Yuhang]], som truleg har namn frå ein gammal [[baiyue]]tradisjon.<ref>''{{lang|zh|Zhongguo lishi diming dacidian}}'' {{lang|zh-hans-CN|中國歷史地名大詞典}}, (Shanghai: Shanghai cishu chubanshe): 1516.</ref> Hangzhou blei gjort til sete for Hang zhou, eller prefeketur, i år 589. Etter ein gammal konvensjon ein også finn i andre byar, som [[Guangzhou]] og [[Fuzhou]], fekk byen namn etter prefekturet han styrte. Som administrasjonsby hadde Hangzhou krav på ein bymur som blei bygd i 591. Hangzhou låg ved sørenden av [[Keisarkanalen]], som går like til Beijing. Kanalen blei utvikla gjennom fleire hundreår, men nådde den fulle lengda si i 609.<ref name="ebrey cambridge 114">Ebrey, ''Cambridge Illustrated History of China'', 114: "[…] the Grand Canal, dug between 605 and 609 by means of enormous levies of conscripted labour."</ref> Under [[Tang-dynastiet]] blei [[Bai Juyi]] utnemnd til guvernør for Hangzhou.<ref name="Waley 1941, 131">Waley (1941), 131</ref> Han var ein kjend diktar, men var også ein dyktig administrator som gjenreiste og forbetra [[dike]]t som heldt vatn på plass i Vestsjøen slik at det kunne brukast av bøndene under tørke. I fritida si vitja Bai Juyi innsjøen nesten dagleg, og utbetra landskapet med vegbygging og treplanting. Hangzhou var den første hovudstaden til [[Wu Yue]] under [[Fem dynasti og ti kongerike-tida]], frå 907 til 978. Han var då kjend som '''Xifu''' ({{lang|zh|西府}}).<ref>{{cite book |author=Zhou Feng ({{lang|zh|周峰}}) |date=1997 |script-title=zh:吴越首府杭州: 及北宋东南第一州 |url=https://books.google.com/books?id=E3CxAAAAIAAJ&q=%E8%A5%BF%E5%BA%9C%E6%9D%AD%E5%B7%9E&dq=%E8%A5%BF%E5%BA%9C%E6%9D%AD%E5%B7%9E&hl=en&sa=X&ei=wRXOU-hWjoHyBZmTgogM&ved=0CBwQ6AEwAA |location=University of California |publisher={{lang|zh-hans|浙江人民出版社}} [Zhejiang People's Press] |page=32 |accessdate=22. juli 2014 |language=zh |title=吴越首府杭州: 及北宋东南第一州 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160429132749/https://books.google.com/books?id=E3CxAAAAIAAJ&q=%E8%A5%BF%E5%BA%9C%E6%9D%AD%E5%B7%9E&dq=%E8%A5%BF%E5%BA%9C%E6%9D%AD%E5%B7%9E&hl=en&sa=X&ei=wRXOU-hWjoHyBZmTgogM&ved=0CBwQ6AEwAA |archive-date=29. april 2016 |url-status=live }}</ref> Hangzhou var òg hovudstad for [[Det sørlege Song-dynastiet]] frå 1127 til 1279. Han heitte då Lin'an, og skal ha hatt eit folketal på over 450&nbsp;000. Hangzhou voks då fram som sentrum for den kinesiske sivilisasjonen, ettersom det kinesiske kjerneområdet i og rundt [[Henan]] låg under framand dominans. Ei rad filosofar, politikarar, diktarar og forfattarar slo seg ned i Hangzhou, til dømes diktarane Su Shi, Lu You og Xin Qiji. Su Shi fekk i 1089 bygt eit 2&nbsp;800 meter breitt dike over Vestsjøen. Innsjøen er kunstig, og på dei fleste sidene omgitt av høgder. Baoshi-pagoden står på toppen av ei av høgdene nord for sjøen. Den [[Venezia|venetianske]] reisande [[Marco Polo]] besøkte Hangzhou seint på 1200-talet og omtala byen som den «udiskutabelt finaste og edlaste i heile verda». Kinesarar, mongolar, nestorianske kristne og buddhistar frå mange land budde saman i harmoni i Hangzhou . Også etter at mongolkeisarane erobra det sørlege Song og gjorde [[Beijing]] til sin hovudstad i 1279, stod Hángzhōu seg som eit viktig senter for handel og kommers. Byen var hamneby fram til midten av [[Ming-dynastiet]]. Hamna var då så tilmudra at ho var ueigna. Skipshandelen flytta seg gradvis, først til [[Ningbo]] i aust og sidan til [[Shanghai]] i nord. Byen heldt fram å vere eit kulturelt senter heilt til [[1861]]-63, då han vart herja og øydelagt under det blodige [[Taipingopprøret]]. Først tok taipingopprørarane byen, og deretter vart han gjenerobra av keisarstyrkar. Ei 600&nbsp;000 menneske vart slakta ned, dei resterande skal ha vorte spreidd vide, eller døydd av svolt og epidemiar. Gjenoppbygginga av byen tok lang tid. Under Qinhaiarevolusjonen i 1911 mot [[Qing-dynastiet]] tok [[Chiang Kai-shek]] makta over byen. Hangzhou var under [[2. verdskrigen]] okkupert av [[japan]]arane. Han vart lite råka av den kinesiske borgarkrigen [[1946]]-49. Kommunistane erobra byen den 3. mai 1949. ==Folkesetnad== {{Befolkningsutviklingstabell |1990 |1845055 |2000 |3662054 |2010 |5849537 |2020 |9236032 |footnote=sources: (census dates, urban area ''qu'' 区)<ref name=2008population>{{Cite web|url=http://citypopulation.de/en/china/cities/|title=China: Provinces and Major Cities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|website=citypopulation.de}}</ref> }} {{Befolkningsutviklingstabell |2000 |6878722 |2010 |8700373 |2020 |11936010 |2022 |12376000 |2023 |12522000 |footnote=sources: (census dates, administrative division)<ref>{{Cite web|url=http://citypopulation.de/en/china/admin/|title=China: Administrative Division (Provinces and Prefectures) - Population Statistics, Charts and Map|website=citypopulation.de}}</ref> and (yearend est.) <ref>zj.people.com.cn/n2/2023/0303/c186327-40322512.html</ref> 2023年杭州市人口主要数据公报: ([https://www.hangzhou.gov.cn/art/2024/3/4/art_1229063404_4243341.html website] only visible inside China) 2023年末全市常住人口中，男性为652.1万人，占总人口的52.1%；女性为600.1万人，占总人口 的47.9%。性别比（以女性为100，男性对女性的比例）为108.7。}} I 2023 hadde Hangzhou ein permanent folkesetnad på 12,522 millionar (inkludert Xiaoshan og Yuhang). 10,543 millionar (84,2 %) budde i byområde.<ref>{{Cite web |date=15. mars 2024 |title=2023年杭州市国民经济和社会发展统计公报 |trans-title=2023 Hangzhou National Economic and Social Development Statistical Bulletin |url=https://www.hangzhou.gov.cn/art/2024/3/15/art_1229063404_4246617.html |access-date=17. mai 2024 |website=Hangzhou Municipal People's Government}}</ref><ref>{{Cite news |date=17. mai 2021 |title=杭州市2020年第七次人口普查主要数据公报 |trans-title=Bulletin of the main data of Hangzhou's seventh census in 2020 |url=http://www.hangzhou.gov.cn/art/2021/5/17/art_805865_59034996.html |access-date=17. mai 2024 |work=Hangzhou Municipal People's Government}}</ref> Storbyområdet blei estimert av [[OECD]] til å ha ein folkesetnad på 13,4 millionar i 2010,<ref name="oecd2015">{{cite book|doi=10.1787/9789264230040-en|title=OECD Urban Policy Reviews: China 2015, OECD READ edition|url=http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/urban-rural-and-regional-development/oecd-urban-policy-reviews-china-2015_9789264230040-en#page39|publisher=[[OECD]]|page=37|via=OECD iLibrary|language=en|date=18. april 2015|issn=2306-9341|isbn=9789264230033|access-date=2017-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327210032/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/urban-rural-and-regional-development/oecd-urban-policy-reviews-china-2015_9789264230040-en#page39|archive-date=2017-03-27|url-status=live|df=mdy-all}} Linked from the OECD [http://www.oecd.org/china/oecd-urban-policy-reviews-china-2015-9789264230040-en.htm here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209044027/http://www.oecd.org/china/oecd-urban-policy-reviews-china-2015-9789264230040-en.htm |date=2017-12-09 }}</ref> medan andre kjelder har anslått over 21 millionar. Hangzhou storbyområde omfattar også byane [[Shaoxing]], [[Jiaxing]] og [[Huzhou]].<ref name="ssdph.com.cn"/><ref>{{cite web|title=Hangzhou City Profile 2017|url=http://www.joneslanglasalle.com.cn/china/en-gb/Research/hangzhou-city-profile-en.pdf|publisher=Jones Lang LaSalle IP, Inc.|date=2017|access-date=2017-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209044214/http://www.joneslanglasalle.com.cn/china/en-gb/Research/hangzhou-city-profile-en.pdf|archive-date=2017-12-09|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> [[Forventa levealder]] i Hangzhou var 83,18 years for registrerte innbyggjarar i 2021, ein av dei høgaste i Kina.<ref>{{Cite web |date=23. mai 2022 |title=83.63岁！杭州公布最新期望寿命 |trans-title=83.63 years old! Hangzhou releases latest life expectancy |url=https://wsjkw.hangzhou.gov.cn/art/2022/5/23/art_1229113673_58930776.html#:~:text=83.63%E5%B2%81%EF%BC%81,%E6%9D%AD%E5%B7%9E%E5%85%AC%E5%B8%83%E6%9C%80%E6%96%B0%E6%9C%9F%E6%9C%9B%E5%AF%BF%E5%91%BD&text=2021%E5%B9%B4%EF%BC%8C%E6%9D%AD%E5%B7%9E%E5%B8%82%E6%88%B7%E7%B1%8D,%E5%B2%81%EF%BC%8C%E5%A5%B3%E6%80%A7%E4%B8%BA85.77%E5%B2%81%E3%80%82 |access-date=17. mai 2024 |website=Hangzhou Municipal Health Commission}}</ref> ==Kultur== Lokale folk frå Hangzhou, medrekna dei frå [[Zhejiang]] og sørlege [[Jiangsu]], snakkar [[Hangzhou-dialekt]], einvariant av [[wukinesisk]]. Hangzhoudialekt skil seg frå dei frå regionar i sørlege Zhejiang og sørlege [[Jiangsu]]. Dialekten har eit estimert tal på 1,2 til 1,5 millionar talarar. Som offisielt språk i Kina er [[standard mandarin]] det viktigaste talte språket. Det er ikkje gjensidig forståeleg med Hangzhou-dialekten. === Religion === I 1848, under [[Qing-dynastiet]], blei Hangzhou omtalt som «høgborga» til [[islam i Kina]]. Det fanst fleire moskear her med innskrifter på arabisk.<ref>{{cite book |author=Samuel Wells Williams |url=https://books.google.com/books?id=Pk0UAAAAYAAJ&q=stronghold+islamism |title=The Middle kingdom: a survey of the ... Chinese empire and its inhabitants ... |publisher=Wiley & Putnam |year=1848 |edition=3. |page=98 |access-date=2011-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160429124803/https://books.google.com/books?id=Pk0UAAAAYAAJ&q=islamism#v=onepage&q=stronghold%20islamism&f=false |archive-date= 29. april 2016 |url-status=live}}</ref> Innanfor Hangzhou by er det to viktige moskear: Den nye Hangzhou-moskeen og den eldre [[Føniks-moskeen]]. Så seint som i sistedelen av 1500-talet eller tidleg på 1600-talet var byen eit viktig sentrum for [[jødar i Kina]], og kan ha vore den opphavlege heimen til [[Kaifeng-jødane]].<ref>{{cite web |title=The Lost Jews of Kaifeng |url=http://www.jewish-holiday.com/kaifeng.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713103957/http://www.jewish-holiday.com/kaifeng.html |archive-date= 13. juli 2011 |access-date=2011-03-16 |publisher=Jewish-holiday.com |df=mdy-all}}</ref> Det var tidlegare ein jødisk synagoge i Ningbo og ein i Hangzhou, men det finst ikkje att nokon kjende spor etter dei, og dei einaste jødane ein kjente til i Kina heldt til i Kaifeng.<ref>{{cite book |author=Walter Macon Lowrie, Presbyterian church in the U.S.A. Board of foreign missions |url=https://archive.org/details/memoirsofrevwalter00lowr |title=Memoirs of the Rev. Walter M. Lowrie: missionary to China |publisher=Presbyterian board of publication |year=1854 |page=[https://archive.org/details/memoirsofrevwalter00lowr/page/256 256] |quote=mosque ningpo. |access-date=17. juli 2011}}</ref> To av dei tre kjende konvertittane til katolisismen i Kina, kjende som «dei tre pilarane», var frå Hangzhou. Den katolske domkyrkja her er ei av dei eldste katolske kyrkjene i Kina, og kan sporast 400 år tilbake til [[Ming-dynastiet]]. Tidleg på 2000-talet var det konfliktar mellom styresmaktene og uoffisielle kyrkjer i Hangzhou.<ref>{{cite news |last=Fan |first=Maureen |date=October 1, 2006 |title=In China, Churches Challenge the Rules |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/30/AR2006093000494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018033926/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/30/AR2006093000494.html |archive-date=October 18, 2017 |access-date= 1. november 2017 |newspaper=Washington Post |df=mdy-all}}</ref> [[File:Hangzhou City 2 WB (2568).jpg|thumb|''Chenghuangmiao'' i Wushan i Hangzhou.]] Kring Xihu ligg det fleire tempel. [[Lingyin-tempelet]] blei grunnlagt under Det austlege Jin-dynastiet, i år 326. Med ei soge som går tilbake rundt 1700 år er det det eldste velkjende tempelet i Hangzhou. [[Yuefei-tempelet]], som blei reist under [[Song-dynastiet]] i 1221 til minne om [[Yue Fei]], ligg også nær sjøen. Det eldste [[buddhist]]tempelet i byen reknar ein [[Lingyingpagoden|Lingyin Si]] (‘sjelas kvile’) for å vere. Tempelet har vore øydelagt og gjenoppbygd ei rekke gongar, til liks med det meste av byen. Overleveringar fører historia til tempelet tilbake til 328, men det noverande tempelbygget stod ferdig i 1910. I 970 blei den kring 100 meter høge [[Liuhepagoden]] bygd ved nordbreidda av Qiantang, etter seiande for å roa ned tidvassbølgja i elva. Pagoden blei øydelagd i 1121, og gjenreist i 1165. Ein annan religiøs stad i området er [[Hupao-kjelda]].<ref>{{cite web |script-title=zh:杭州灵隐寺清明礼祖 祭扫弘一法师舍利塔墓-大陆教界内容-佛教在线 |url=http://www.fjnet.com/jjdt/jjdtnr/201804/t20180406_254181.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044513/http://www.fjnet.com/jjdt/jjdtnr/201804/t20180406_254181.htm |archive-date= 27. april 2018 |access-date= 26. april 2018 |website=www.fjnet.com |df=mdy-all}}</ref> ===Kulturinstitusjonar=== Det finst fleire museum i Hangzhou, mellom anna Det nasjonale silkemuseet i Kina, det største silkemuseet i verda, Kina temuseum ({{lang|zh-hans-CN|中国茶叶博物馆}}) og Zhejiang provinsmuseum, som huser over 100&nbsp;000 gjenstandar. Hangzhou huser [[Det kinesiske kunstakademiet]] og var heimen til viktige målarar som [[Lin Fengmian]] og [[Fang Ganmin]]. Mange teater i Hangzhou syner fram kinesisk opera som [[Yue-opera]]. === Mat og drikke=== [[Fil:Fish on a plate in a restaurant in Hangzhou, China - December 2011.jpg|mini|Fisk frå Xihu i eddiksaus.]] [[Fil:Xi Hu Longjing Tea 01.jpg|mini|Xihu Longjing ({{lang|zh-hans-CN|西湖龙井}}), te frå Longjing planta nær Xihu.]] Mattradisjonen i Hangzhou blir ofte rekna som representativ for [[Zhejiang-kjøkkenet]], ein av dei åtte grunnleggjande [[kinesisk mat|kinesiske mattradisjonane]]. Generelt er matslag frå Hangzhou meir søtlege enn salte. Ein vanleg ingrediens er fisk frå Yangtze-elva. Andre kjende rettar er pianerchuan-nudlar ({{lang|zh-hans-CN|片儿川}}), xihufisk i eddiksaus ({{lang|zh-hans-CN|西湖醋鱼}}), [[dongposvin]] ({{lang|zh-hans-CN|东坡肉}}), longjingreker ({{lang|zh-hans-CN|龙井虾仁}}), [[tiggarkylling]]<ref>{{Citation|title=Beggar's Chicken (叫化鸡)|url=http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4623:2009-08-11-08-26-34&catid=41:chinese-cuisine&Itemid=113|website=www.foreignercn.com|accessdate=2026-02-28}}</ref> ({{lang|zh-hans-CN|叫化鸡}}), dampa ris and svin i lotusblad ({{lang|zh-hans-CN|荷叶粉蒸肉}}), breserte bambusskot ({{lang|zh-hans-CN|油焖笋}}), lotusrotpudding ({{lang|zh-hans-CN|藕粉}}) og syster Songs fiskesuppe ({{lang|zh-hans-CN|宋嫂鱼羹}}).<ref>{{Citation|title=Sister Song’s Fish Broth|url=https://subsites.chinadaily.com.cn/ezhejiang/2016-08/01/c_54471.htm|website=subsites.chinadaily.com.cn|accessdate=2026-02-28}}</ref> Hangzhou er kjend som opphavsstaden for [[Longjing-te]], ein type [[grøn te]] som er ein av [[ti kjende tear]] frå Kina.<ref>{{cite book |author=Cummings, Joe and Robert Storey |title=China, Volume 10 |publisher=Lonely Planets Publications |year=1991 |isbn=0-86442-123-0 |page=345}}</ref> == Økonomi == [[Fil:Qianjiang guoji shidai plaza 09.jpg|mini|Zhejiang børs i Qianjiang sentrale forretningsdistrikt.]] [[Fil:Alibaba Center in Binjiang Hangzhou2021.jpg|mini|Hovudkvarteret til Alibaba Group.]] Næringslivet har tradisjonelt vore tekstilar, [[silke]] og maskinvarer. I dei seinare år har ein utvikla elektronisk og annan lettindustri, særleg etter det vart opna for friare økonomisk verksemd i 1992. Turisme har også vorte ei viktig næring for byen, som er kjend for kulturarv, naturvenleik og som ei vogge for kinesisk siviliasjon.<ref name="Hangzhou Today: Tourism">{{kjelde www|url=http://www.chinapages.com/zhejiang/hangzhou/jg |tittel=Hangzhou Today: Tourism|verk=China Pages|vitja= 2006-08-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090326003733/http://www.chinapages.com/zhejiang/hangzhou/jg |arkivdato= 2009-03-26 }}</ref> Hangzhou er rekna som ein viktig produksjonsbase og logistikknutepunkt for Kyst-Kina.<ref name="hzindus.gov.cn">{{cite web |title=Industries of Hangzhou |url=http://www.hzindus.gov.cn/en/list2.asp?id=48 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707034852/http://www.hzindus.gov.cn/en/list2.asp?id=48 |archive-date=7. juli 2011 |access-date=2011-03-16 |website=Hangzhou Municipal Economic Commission |df=mdy-all}}</ref> Byen er også knutepunkt for [[netthandel]] og teknologi.<ref>{{Cite news |date=2019-03-21 |title=China's tech hub Hangzhou sees surge in job-hopping: newspaper |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-china-economy-hangzhou-jobs-idUSKCN1R20T1 |access-date=2022-08-09}}</ref> Det er utvikla mange nye industriar her, som medisin, informasjonsteknologi, bildelar og tungt maskineri, kvitvarer, elektronikk, telekommunikasjon, finkjemikal, kunstfiber og næringsmiddelindustri.<ref>{{cite web |title=Hangzhou Economy |url=http://www.china-window.com/china_economy/china_economy_guide/hangzhou-economy.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108150104/http://www.china-window.com/china_economy/china_economy_guide/hangzhou-economy.shtml |archive-date=8. januar 2009 |access-date=2011-03-16 |publisher=China-window.com |df=mdy-all}}</ref> Hangzhou huser hovudkvarteret til fleire teknologiføretak, som [[Alibaba Group]], [[NetEase]],<ref name=":04" />{{Rp|page=90}} [[Ant Group]], [[DeepSeek]], [[Geely]] og [[Hikvision|HikVision]]. På grunn av internettindustrien her har mange programmerarar frå andre byar som Shanghai og Beijing kome til Hangzhou.<ref>{{Cite web|url=http://hangzhou.zjol.com.cn/jrsd/bwzg/201811/t20181110_8712526.shtml|script-title=zh:最新丨杭州互联网人才净流入率全国第一 大多来自京沪-浙江在线杭州在线网站|website=[[Zhejiang Online]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605150047/http://hangzhou.zjol.com.cn/jrsd/bwzg/201811/t20181110_8712526.shtml|archive-date=5. juni 2019|access-date=2019-09-24}}</ref> ==Samferdsle== === Offentleg transport === Hangzhou har eit bussnetverk som omfattar diesel-, hybrid- og elektriske bussar, i tillegg til [[trolleybuss]]ar. Byen hadde tidlegare eit omfattande [[bussmetro]]nettverk som gjekk frå sentrum til mange forstadar i særskilde bussfelt i dei travlaste gatene i byen. Ved midten av 2021, var alle bortsett frå ei av desse, B1, anten lagt ned eller gjort om til vanlege ruter. [[Drosjar|Drosjar]] er også utbreidde i byen, og er strengt regulerte. Byen var tidleg ute med å innføra elektriske bilar i drosjeflåten.<ref>{{cite web |title=Hangzhou Halts All Electric Taxis as a Zotye Langyue (Multipla) EV Catches Fire |url=http://chinaautoweb.com/2011/04/hangzhou-halts-all-electric-taxis-as-a-zotye-langyue-multipla-ev-catches-fire/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110618145049/http://chinaautoweb.com/2011/04/hangzhou-halts-all-electric-taxis-as-a-zotye-langyue-multipla-ev-catches-fire/ |archive-date=18. juni 2011 |access-date=2011-07-06 |publisher=ChinaAutoWeb |df=mdy-all}}</ref> I 2014 bestilte byen 2000 elektriske bussar og 1000 elektriske drosjar frå [[BYD Auto]].<ref>{{Citation|title=Chinese city orders 2000 BYD electric buses and 1000 taxis|url=https://chargedevs.com/newswire/chinese-city-orders-2000-byd-electric-buses-and-1000-taxis/|website=Charged EVs|date=2014-05-14|accessdate=2026-03-01|language=en-US|first=Charles|last=Morris}}</ref> Byen har fleire stasjonar for langdistansebussar til andre byar i Zhejiang og naboprovinsane. Utbygginga av [[Hangzhou Metro]] byrja i mars 2006, og Line 1 opna 24. november 2012.<ref name="本网快讯：杭州地铁时代即将来临 1号线24日开通">{{cite web |script-title=zh:本网快讯：杭州地铁时代即将来临 1号线24日开通 |url=http://www.zj.xinhuanet.com/newscenter/headlines/2012-11/22/c_113766139.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617174207/http://www.zj.xinhuanet.com/newscenter/headlines/2012-11/22/c_113766139.htm |archive-date=June 17, 2013 |access-date=November 22, 2012 |publisher=[[Xinhua]] Zhejiang |language=zh-hans |df=mdy-all}}</ref> I midten av 2021 hadde metroen eit 323&nbsp;km langt nettverk, ikkje medrekna [[intercity]]banen mellom Hangzhou og [[Haining]] med ei lengd på 46&nbsp;km. I 2018 godkjende det statlege rådet i Kina planar for å byggja 15 metroliner, inkluder utvidingar av tre tidlegare linjer til å vera klare til opninga av [[Asialeikane]] 2022.<ref>{{Cite web |title=杭州地铁三期10条线路获批 计划亚运会前建成 - 杭网原创 - 杭州网 |url=http://ori.hangzhou.com.cn/ornews/content/2016-12/21/content_6425502.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418132818/http://ori.hangzhou.com.cn/ornews/content/2016-12/21/content_6425502.htm |archive-date=18. april 2018 |access-date= 12. april 2018 |df=mdy-all}}</ref> Dette ville byggja ut nettverket til ei lengd på 617 km.<ref>{{Cite web |date=5. juli 2017 |script-title=zh:[浙江]杭州地铁2号线西北段开通 22分钟城西飞驰到城东(图) |url=http://news.sina.com.cn/o/2017-07-05/doc-ifyhweua4014660.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020140005/http://news.sina.com.cn/o/2017-07-05/doc-ifyhweua4014660.shtml |archive-date=20. oktober 2017 |access-date=2017-07-06 |website=news.sina.com.cn |publisher=Sina News |language=zh-hans |df=mdy-all}}</ref> Line 1 bind saman bysentrum med forstadane. Ho går frå Xianghu til Wenzevegen med ei sidelinje til Lingping, seinare ein del av Line 9. I juni 2015 var søraustdelen av Line 2 og ein kort del av Line 4 (færre enn 10 stasjonar, band saman Line 1 og Line 2) fullførte. Utvidingar av Line 2 (sentrum og Nordvest-Hangzhou) og Line 4 (aust for [[Binjiang distrikt]]) opna i 2018. Dei fyrste delane av Line 5/6/7/8 opna i 2019 og 2020. ===Syklar=== [[Syklar]] og [[Motorisert sykkel|motoriserte syklar]] er særs populære, og større gater i heile byen har eigne sykkelfelt. Hangzhou har eit stort sykkelleigesystem der ein kan leiga syklar med eit kort eller ein mobilapp. Den fyrste timen av ei reise er gratis. ===Jernbane=== [[Fil:Hangzhou East Railway Station 2013.07.28 20-12-10.jpg|mini|Frå Hangzhou aust-stasjonen]] [[Fil:杭州西站于2023.05.09.jpg|mini|Hangzhou vest-stasjonen]] Hangzhou ligg på eit knutepunkt for nokre av dei travlaste jernbanane i Kina. Det går direkte tog mellom Hangzhou og over 50 andre større byar, mellom anna 12 daglege avgangar til [[Beijing]] og over 100 daglege avgangar til [[Shanghai]]; dei går så langt som til [[Ürümqi]]. [[China Railway High-Speed]] opna i 2010 med maksimumsfartar på 350 km/h.<ref>{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-10/26/c_13575584.htm|author=[[xinhuanet]]|title=China unveils Shanghai-Hangzhou high-speed railway; eyes network extension|date=2010-10-26|access-date=2010-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029002208/http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-10/26/c_13575584.htm|archive-date=October 29, 2010|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Høgfarts ekspresstog mellom Hangzhou og Shanghai tek 50 minutt og har avgang kvar time i begge retningar. Andre høgfartstog med stoppar på vegen tek frå 59 til 75 minutt. Hovudbanestasjonen i byen er Hangzhou aust (kjend som Auststasjonen, {{lang|zh-hans|东站}}). Han er eit av dei største jernbaneknutepunkta i Kina, med 15 perrongar og høgfartstogavgangar til Shanghai, Nanjing, Changsha, Ningbo og andre. Metrostasjonen under jernbanekomplekset har stoppar på Line 1 og Line 4. Ein annan stasjon i byen, Hangzhou jernbanestasjon (kjend som Bystasjonen, {{zh|c=城站|links=no}}), blei stengd for renovering i midten av 2013 men er no opna att. Hangzhou vest-stasjonen opna i 2022 med ei ny høgfartslinje mellom Hangzhou og Shangqiu.<ref>{{Cite web |title=杭州西站开通运营-新华网 |url=http://m.news.cn/2022-09/22/c_1129022727.htm |access-date=2022-09-22 |website=m.news.cn |archive-date= 22. september 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922072847/http://m.news.cn/2022-09/22/c_1129022727.htm |url-status=dead }}</ref> ===Luft og sjø=== [[Hangzhou Xiaoshan internasjonale lufthamn]] har direkte samband med reisemål i [[Thailand]], [[Japan]], [[Sør-Korea]], [[Malaysia]], [[Vietnam]], [[Singapore]], [[Nederland]],<ref>[http://www.schiphol.com/B2B/RouteDevelopment/RouteDevelopmentNews/KLMLaunchedItsFirstFlightToHangzhouInChina.htm KLM launched its first flight to Hangzhou in China] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009150323/http://www.schiphol.com/B2B/RouteDevelopment/RouteDevelopmentNews/KLMLaunchedItsFirstFlightToHangzhouInChina.htm|date=October 9, 2011}}. Schiphol (2010-05-08). Retrieved on 2011-08-28.</ref> [[Qatar]], [[Portugal]] og [[USA]], i tillegg til regionale ruter til [[Hong Kong]], [[Taiwan]] og [[Macau]]. Han har også samband med ei rekkje byar i Kina. Haman i Hangzhou er ei lita elvehamn som handterer last på over 100 millionar tonn kvart år.<ref>{{cite web |date=October 26, 2016 |title=Hangzhou Port cargo throughput exceeds 100 mln tons |url=http://hangzhouweekly.com/society/economy/hangzhou-port-cargo-throughput-exceeds-100-mln-tons |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101203209/http://hangzhouweekly.com/society/economy/hangzhou-port-cargo-throughput-exceeds-100-mln-tons/ |archive-date=2015-01-01 |access-date=2014-12-29 |publisher=Hangzhou Weekly |df=mdy-all}}</ref> ===Vegar=== Riksveg 104 i Kina går gjennom storbyen. Han tek til i [[Beijing]] i nord, og går sørover via [[Dezhou]], [[Jinan i Shandong]], [[Xuzhou]], [[Nanjing]], Hangzhou, [[Wenzhou]] og endar opp i [[Fuzhou]]. Riksveg 320 i Kina går også gjennom den subprovinsielle byen. Han går ut frå [[Shanghai]] i sørvestleg retning til grensa mellom provinsen [[Yunnan]] og [[Burma]]. Undervegs er han innom mellom anna Hangzhou, [[Nanchang]], [[Guiyang]], [[Kunming]] og [[byen Dali|Dali]]. Riksveg 329 byrjar i Hangzhou og går austover via [[Shaoxing]] og Ningbo til [[Putuo i Zhoushan]] på Zhoushanøyane. == Parkar og reservat == [[Fil:Hangzhou (15730606661).jpg|mini|Frå Xihu.]] [[Fil:Qiandao Lake (near Hangzhou).jpg|mini|Frå Qiandaosjøen.]] [[Verdsarvstad]]en Xihu eller Vestsjøen er ein av dei mest populære attraksjonane i Hangzhou. Xihu kulturlandskap dekkjer kring 3 323 [[hektar]] og omfattar nokre av dei viktigaste og mest sceniske stadene i byen. Rundt sjøen ligg det historiske pagodar, kulturelle stader og naturlandskap som åsar og temarker, som Fenghuang eller Føniksåsen. Det går to større [[vegfylling]]ar over sjøen.<ref name="Hangzhou Today: Tourism" /> Vest for sjøen ligg [[Tigerdraumkjelda]], eit område kjent for den naturlege kjelda si og nærleiken til den kjende [[longjing-te]]plantasjen.<ref name="the tea fields of Longjing">{{cite web |title=The tea fields of Longjing |url=http://www.minorsights.com/2015/12/china-tea-fields-of-longjing.html |access-date=9. desember 2015 |publisher=Minor Sights}}</ref> Delar av Keisarkanalen i Hangzhou blei opphavleg bygde i år 610. Ein kan vitja historiske delar langs kanalen via Hangzhou Metro Line 5. Ved Xihu kulturplass i [[Xiacheng distrikt]] ligg fleire institusjonar, som Zhejiang naturhistoriske museum, Zhejiang museum for vitskap og teknologi og Zhejiang globale senter, ein av dei høgaste bygningane i sentrum med ei høgd på kring 160 meter. Hangzhou botaniske hage og Hangzhou dyrehage ligg begge i [[Xihu i Hangzhou|Xihu distrikt]]. Xixi nasjonale våtlandspark blei skipa for å verna om våtlandsøkosystemet i regionen, og dekkjer kring 10 km². Restaurasjonsprosjekt har omfatta sivbed og fiskedammar, og parken huser mange ulike fugleartar. Det finst også eit tempel og fleire historisk viktige landsbyhus. [[Qiandaosjøen]] er eit reservoar i [[Chun'an]] som høyrer til det administrative området til Hangzhou. Namnet på sjøen tyder ‘Tusen øyar’, og han har ei mengd øyar med ulike former og landskap. ==Merknadar== {{Merknadar}} ==Kjelder== {{reflist}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hangzhou|Hangzhou]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 30. mars 2011.'' *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hangzhou|Hangzhou]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 9. desember 2019 og 1. mars 2026.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Hangzhou| ]] [[Kategori:Byar i Zhejiang]] [[Kategori:Subprovinsielle byar i Kina]] [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] nxng7z47sq4s4re9z0re2yxlalochej 0 212485 3650569 2858659 2026-04-15T11:35:08Z CommonsDelinker 1379 [[c:COM:CDC|Bot]]: Erstattar Coat_of_arms_of_Ettiswil.svg med CHE_Ettiswil_COA.svg 3650569 wikitext text/x-wiki {{Infoboks kommune Sveits | namn= Ettiswil | bilete= Ettiswil-Zentrum.jpg | kommunevåpen= CHE Ettiswil COA.svg | språk= tysk | kanton= kantonen Luzern | isokode = CH-LU | distrikt= [[distriktet Willisau|Willisau]] | latd=47|latm=9|longd=8|longm=1 | postnummer= 6218 | kommunenummer= 1128 | areal= 12.51 | høgd= 518 | innbyggjarar= {{Sveitsisk folketal NC|CH-LU|1128}} | innbyggjarar_i_år = {{Sveitsisk folketal YM|CH-LU}} |popofyear = {{Sveitsisk folketal Y|CH-LU}} | nettside= www.ettiswil.ch }} '''Ettiswil''' er ein [[kommunar i Sveits|kommune]] i distriktet [[distriktet Willisau|Willisau]] i [[kantonar i Sveits|kantonen]] [[kantonen Luzern|Luzern]] i [[Sveits]]. Kommunen har {{Sveitsisk folketal|CH-LU|1128 }} innbyggjarar ({{Sveitsisk folketal Y|CH-LU|1128 }}) og eit areal på {{areal|13 }}. Kommunesenteret ligg 518 meter over havet. Kommunen ligg sør for Wauwilermoos. ==Kjelder== <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ettiswil|Ettiswil]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 27. mars 2012.'' </div> ==Bakgrunnsstoff== * {{HDS|667|Ettiswil}} * {{HDS|672|Kottwil}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Luzern]] hcbbhgrx7cs6zhb5az5z0a54gdcy6lh 0 239276 3650528 2426843 2026-04-15T07:29:08Z Ranveig 39 3650528 wikitext text/x-wiki {{geoboks|nes | stad = [[Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane]] | land = Storbritannia | kartlokasjon= Antarktis | lat_d = 58 | lat_m = 24 | lat_NS = S | long_d = 26 | long_m = 14 | long_EW = W }} '''Leeson Point''' er eit markert, isdekt nes nordaust på [[Montagu Island]] i [[Sør-Sandwichøyane]]. Det vart namngjeve av [[United Kingdom Antarctic Place-Names Committee]] (UK-APC) etter løytnant John Leeson i [[Royal Navy]], som var pilot her i 1964. ==Kjelder== {{usgs-gazetteer}} [[Kategori:Nes på Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane]] ou58rqs9204y4ob7v7xhc5fyooy2cra 0 245432 3650524 3649841 2026-04-15T01:13:28Z Stephan1000000 97295 503 3650524 wikitext text/x-wiki {{infoboks TV-serie|episodar=503|sesongar=23}} '''''NCIS''''', også kjend som '''''NCIS: Naval Criminal Investigative Service''''', er ein amerikansk TV-serie som handlar om ei oppdikta gruppe spesialagenter frå USA si marine-etterretning, [[Naval Criminal Investigative Service]]. Dette er ei gruppe som driv med etterforsking som involverer [[den amerikanske marinen]]. Den fyrste sesongen av denne TV-serien hadde premiere i [[USA]] den 23. september 2003 på kanalen [[CBS]]. I 2012 var serien inne i sin niande sesong. NCIS fekk i sin sjuande sesong ein spin-off-serie, [[NCIS: Los Angeles]], med skodespelarane [[Chris O'Donnell]] og [[LL Cool J]] på rollelistene. {{manglar kjelder}} [[Kategori:USA-amerikanske fjernsynsseriar]] s32y0u26sttcwwd28h5cex3zowmf9jn 0 269752 3650521 3461831 2026-04-14T21:41:10Z Josh&Robbie 153979 3650521 wikitext text/x-wiki {{koord|36|7|24.44|N|120|14|44.3|E|vising=tittel}} [[Fil:Schantung Kiautschou.jpg|mini|]] '''Jiaozhoubukta''' (tysk ''Kiautschou-Bucht''; kinesisk 胶州湾) er ei bukt ved [[Qingdao]] i [[Kina]]. Ho var ein [[det tyske koloniriket|tysk koloni]]-[[konsesjon]] frå 1898 til 1914. [[Jiaozhou i Qingdao|Jiaozhou]] er den største byen i det historiske området, som vart kalla ''Kiautschou'' på [[tysk]]. ==Geografi== Jiaozhoubukta ligg på sørkysten av [[Shandonghalvøya]] i [[Aust-Kina]]. Ho skil [[Huangdao-distriktet]] frå Qingdao by og grensar til [[Jiaozhou by]]. Bukta er 32&nbsp;km lang og 27&nbsp;km brei med eit areal på 362&nbsp;km², omkring to tredjdelar av arealet for 100 år sidan. I følgje offisielle data<ref>China [[State Oceanic Administration]] "Chorography of Jiao'Ao"</ref> har overflatearealet minka frå 560&nbsp;km² i 1928 til 362&nbsp;km² i 2003 fordi landområde har vorte tørrlagt i løpet av dei siste tiåra. Sjølivet har òg minka med to tredjedelar dei siste 50 åra<ref>http://www.soa.gov.cn/hyjww/zghybnew/ywb/webinfo/2008/11/1225332542195401.htm{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> på grunn av by- og industriutvikling og vest i områda kring byen. Jiaozhoubukta er 10 til 15 meter djup med djupare, oppmudra kanalar til tre store hamner kring bukta: Qingdao, Huangdao og Hongdao, som alle er isfrie om vinteren. ==Historie== [[Fil:Bundesarchiv Bild 116-424-033, China, Tsingtau.jpg|mini|Tsingtau (1912)]] [[Fil:Bundesarchiv Bild 134-A388, Tsingtau, Sitz des Couverneurs.jpg|mini|Tsingtau, guvernørhuset]] [[Fil:Tsingtau Postkarten ca 1900 Kiautschou.jpg|mini|Postkort frå kring 1900]] Jiaozhoubukta vart tidlegare kalla '''Jiao'Ao'''. Området vart godt kjend hos europerane etter at området vart leigd ut til [[Det tyske riket]] i mars 1898 med Qing-regjeringa i Kina. I 1898 vart området overført til Tyskland for ein 99 år lang avtale og vart kjend som [[Kiautschoubukta konsesjonsområde]]. LandsbyenQingdao vart den tyske kolonien '''Tsingtau''', og området vart fokus for tysk handel i Kina, medan [[den tyske marinen]] nytta bukta som marinebase for [[den tyske austasiaskvadronen]]. På grunn av landspekulering i tyske afrikanske koloniar, vart det berre innført jordtakseringsskatt i kolonien. Dette skapte raskt rikdom i kolonien og økonomisk stabilitet.<ref>{{Citation |title=arkivkopi |url=http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |accessdate=2014-01-10 |archive-date=2014-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110172449/http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |url-status=yes }}</ref> Kolonien var den einaste autoriteten som nytta [[einggangsskatt]] og vert nytta som døme i teoretiske studiar den dag i dag. Då [[første verdskrigen]] braut ut, oppheva [[Repulikken Kina]] Kiautschou-avtalen med Det tyske riket. Dette tredde i kraft den 23. august 1914, dagen då [[Japan]] erklærte krig mot Tyskland, etter at det japanske ultimatumet om at tyskarane skulle trekkje seg bort frå kolonien hadde gått ut. Området vart så okkupert av britiske og japanske styrkar under [[omleiringa av Tsingtao]]. Kina erklærte krig mot Tyskland den 14. august 1917. Som ein alliert av sigerherrane venta Kina å få regionen formelt attende då krigen var over. Men [[Versaillesfreden]] gjekk med på krava til Japan frå [[fredskonferansen i Paris i 1919|fredskonferansen i Paris]] og gav alle dei konfiskerte tyske områda i Stillehavsområdet og øyane nord for ekvator til Japan, inkludert Jiaozhoubukta. Dette skapte store protestar frå Kian, kjend som «[[4. mai-rørsla]]», som vert rekna som ei viktig hending i moderne kinesisk historie. Resultatet vart at [[Beiyang-regjeringa]] nekta å signere fredsavtalen. Dette vart kjend som «[[Shandong-problemet]]». Det vart etter kvart løyst med [[USA]] som meklar, og området vart ført attende til Kina i februar 1922. ==Brusamband== Jiaozhoubukta ligg heilt innanfor [[Qingdao|Qingdao prefektur]]. Mot klokka ligg [[Shinan-distriktet]], [[Shibei-distriktet]], [[Sifang-distriktet]], [[Licang-distriktet]], [[Chengyang-distriktet]], [[Jiaozhou by]], [[Jiaonan]] by og Huangdao-distriktet. Innløpet til bukta er 6,17&nbsp;km breitt. I 1993 valde Qingdao by å byggje ein trafikkorridor for regionen kring Jiaozhoubukta, som omfattar ein tunnel under bukta og ei bru over Jiaozhoubukta. I desember 2006 byrja bygginga som var ferdig i 2011. [[Jiaozhoubukta-brua]] er med ei lengd på 42,5&nbsp;km den lengste brua over vatn i verda. Det totalet budsjettet var estimert til 9,938 milliardar yuan (~US$1,5 milliard<ref>per XE.com Universal Currency Converter, July 2009</ref>). Det er estimert at dette korta ned reisetida frå Qingdao til områda utanfor med meir enn halvparten og fjerna den verste trafikken frå Jiaozhoubukta [[motorvegar i Kina|motorveg]]. [[Qing-Huang-tunnelen]] vil knyte Qingdao til Huangdao med ei lengd på over 7&nbsp;km; og ein kostnad på 3 milliardar yuan (~US$440 million). Då denne er ferdig vil den estimerte reisetida vere 10 minuttar med bil frå Qingdao til Huangdao-distriktet. ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jiaozhou Bay|Jiaozhou Bay]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 10. januar 2014.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{fotnoteliste}} {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.deutsche-schutzgebiete.de/deutsche-kolonien.htm Tyske koloniar] (tysk) * [http://blog.sina.com.cn/s/blog_5a53af350100dgfv.html Jiaozhou Bay Connection Project] (kinesisk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bukter i Kina]] [[Kategori:Kystbusetnadar i Kina]] [[Kategori:Tidlegare tyske koloniar]] [[Kategori:Geografi i Shandong]] [[Kategori:Historia til Shandong]] qqbff9sc9k13kmx6x8vw1n43x55uq4x 3650566 3650521 2026-04-15T11:32:51Z Ranveig 39 Attenderulla endringa gjord av [[Special:Contributions/Josh&Robbie|Josh&Robbie]] ([[User talk:Josh&Robbie|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 3461831 wikitext text/x-wiki {{koord|36|7|24.44|N|120|14|44.3|E|vising=tittel}} [[Fil:Schantung Kiautschou.jpg|mini|]] '''Jiaozhoubukta''' (kinesisk 胶州湾; tysk ''Kiautschou-Bucht'') er ei bukt ved [[Qingdao]] i [[Kina]]. Ho var ein [[det tyske koloniriket|tysk koloni]]-[[konsesjon]] frå 1898 til 1914. [[Jiaozhou i Qingdao|Jiaozhou]] er den største byen i det historiske området, som vart kalla ''Kiautschou'' på [[tysk]]. ==Geografi== Jiaozhoubukta ligg på sørkysten av [[Shandonghalvøya]] i [[Aust-Kina]]. Ho skil [[Huangdao-distriktet]] frå Qingdao by og grensar til [[Jiaozhou by]]. Bukta er 32&nbsp;km lang og 27&nbsp;km brei med eit areal på 362&nbsp;km², omkring to tredjdelar av arealet for 100 år sidan. I følgje offisielle data<ref>China [[State Oceanic Administration]] "Chorography of Jiao'Ao"</ref> har overflatearealet minka frå 560&nbsp;km² i 1928 til 362&nbsp;km² i 2003 fordi landområde har vorte tørrlagt i løpet av dei siste tiåra. Sjølivet har òg minka med to tredjedelar dei siste 50 åra<ref>http://www.soa.gov.cn/hyjww/zghybnew/ywb/webinfo/2008/11/1225332542195401.htm{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> på grunn av by- og industriutvikling og vest i områda kring byen. Jiaozhoubukta er 10 til 15 meter djup med djupare, oppmudra kanalar til tre store hamner kring bukta: Qingdao, Huangdao og Hongdao, som alle er isfrie om vinteren. ==Historie== [[Fil:Bundesarchiv Bild 116-424-033, China, Tsingtau.jpg|mini|Tsingtau (1912)]] [[Fil:Bundesarchiv Bild 134-A388, Tsingtau, Sitz des Couverneurs.jpg|mini|Tsingtau, guvernørhuset]] [[Fil:Tsingtau Postkarten ca 1900 Kiautschou.jpg|mini|Postkort frå kring 1900]] Jiaozhoubukta vart tidlegare kalla '''Jiao'Ao'''. Området vart godt kjend hos europerane etter at området vart leigd ut til [[Det tyske riket]] i mars 1898 med Qing-regjeringa i Kina. I 1898 vart området overført til Tyskland for ein 99 år lang avtale og vart kjend som [[Kiautschoubukta konsesjonsområde]]. LandsbyenQingdao vart den tyske kolonien '''Tsingtau''', og området vart fokus for tysk handel i Kina, medan [[den tyske marinen]] nytta bukta som marinebase for [[den tyske austasiaskvadronen]]. På grunn av landspekulering i tyske afrikanske koloniar, vart det berre innført jordtakseringsskatt i kolonien. Dette skapte raskt rikdom i kolonien og økonomisk stabilitet.<ref>{{Citation |title=arkivkopi |url=http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |accessdate=2014-01-10 |archive-date=2014-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110172449/http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |url-status=yes }}</ref> Kolonien var den einaste autoriteten som nytta [[einggangsskatt]] og vert nytta som døme i teoretiske studiar den dag i dag. Då [[første verdskrigen]] braut ut, oppheva [[Repulikken Kina]] Kiautschou-avtalen med Det tyske riket. Dette tredde i kraft den 23. august 1914, dagen då [[Japan]] erklærte krig mot Tyskland, etter at det japanske ultimatumet om at tyskarane skulle trekkje seg bort frå kolonien hadde gått ut. Området vart så okkupert av britiske og japanske styrkar under [[omleiringa av Tsingtao]]. Kina erklærte krig mot Tyskland den 14. august 1917. Som ein alliert av sigerherrane venta Kina å få regionen formelt attende då krigen var over. Men [[Versaillesfreden]] gjekk med på krava til Japan frå [[fredskonferansen i Paris i 1919|fredskonferansen i Paris]] og gav alle dei konfiskerte tyske områda i Stillehavsområdet og øyane nord for ekvator til Japan, inkludert Jiaozhoubukta. Dette skapte store protestar frå Kian, kjend som «[[4. mai-rørsla]]», som vert rekna som ei viktig hending i moderne kinesisk historie. Resultatet vart at [[Beiyang-regjeringa]] nekta å signere fredsavtalen. Dette vart kjend som «[[Shandong-problemet]]». Det vart etter kvart løyst med [[USA]] som meklar, og området vart ført attende til Kina i februar 1922. ==Brusamband== Jiaozhoubukta ligg heilt innanfor [[Qingdao|Qingdao prefektur]]. Mot klokka ligg [[Shinan-distriktet]], [[Shibei-distriktet]], [[Sifang-distriktet]], [[Licang-distriktet]], [[Chengyang-distriktet]], [[Jiaozhou by]], [[Jiaonan]] by og Huangdao-distriktet. Innløpet til bukta er 6,17&nbsp;km breitt. I 1993 valde Qingdao by å byggje ein trafikkorridor for regionen kring Jiaozhoubukta, som omfattar ein tunnel under bukta og ei bru over Jiaozhoubukta. I desember 2006 byrja bygginga som var ferdig i 2011. [[Jiaozhoubukta-brua]] er med ei lengd på 42,5&nbsp;km den lengste brua over vatn i verda. Det totalet budsjettet var estimert til 9,938 milliardar yuan (~US$1,5 milliard<ref>per XE.com Universal Currency Converter, July 2009</ref>). Det er estimert at dette korta ned reisetida frå Qingdao til områda utanfor med meir enn halvparten og fjerna den verste trafikken frå Jiaozhoubukta [[motorvegar i Kina|motorveg]]. [[Qing-Huang-tunnelen]] vil knyte Qingdao til Huangdao med ei lengd på over 7&nbsp;km; og ein kostnad på 3 milliardar yuan (~US$440 million). Då denne er ferdig vil den estimerte reisetida vere 10 minuttar med bil frå Qingdao til Huangdao-distriktet. ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jiaozhou Bay|Jiaozhou Bay]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 10. januar 2014.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{fotnoteliste}} {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.deutsche-schutzgebiete.de/deutsche-kolonien.htm Tyske koloniar] (tysk) * [http://blog.sina.com.cn/s/blog_5a53af350100dgfv.html Jiaozhou Bay Connection Project] (kinesisk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bukter i Kina]] [[Kategori:Kystbusetnadar i Kina]] [[Kategori:Tidlegare tyske koloniar]] [[Kategori:Geografi i Shandong]] [[Kategori:Historia til Shandong]] i5947jeucapl3t2nn67ujepopi1zoi1 3650567 3650566 2026-04-15T11:33:56Z Ranveig 39 Geoboks 3650567 wikitext text/x-wiki {{geoboks|bukt}} [[Fil:Schantung Kiautschou.jpg|mini|Kart over området frå 1912.]] '''Jiaozhoubukta''' (kinesisk 胶州湾; tysk ''Kiautschou-Bucht'') er ei bukt ved [[Qingdao]] i [[Kina]]. Ho var ein [[det tyske koloniriket|tysk koloni]]-[[konsesjon]] frå 1898 til 1914. [[Jiaozhou i Qingdao|Jiaozhou]] er den største byen i det historiske området, som vart kalla ''Kiautschou'' på [[tysk]]. ==Geografi== Jiaozhoubukta ligg på sørkysten av [[Shandonghalvøya]] i [[Aust-Kina]]. Ho skil [[Huangdao-distriktet]] frå Qingdao by og grensar til [[Jiaozhou by]]. Bukta er 32&nbsp;km lang og 27&nbsp;km brei med eit areal på 362&nbsp;km², omkring to tredjdelar av arealet for 100 år sidan. I følgje offisielle data<ref>China [[State Oceanic Administration]] "Chorography of Jiao'Ao"</ref> har overflatearealet minka frå 560&nbsp;km² i 1928 til 362&nbsp;km² i 2003 fordi landområde har vorte tørrlagt i løpet av dei siste tiåra. Sjølivet har òg minka med to tredjedelar dei siste 50 åra<ref>http://www.soa.gov.cn/hyjww/zghybnew/ywb/webinfo/2008/11/1225332542195401.htm{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> på grunn av by- og industriutvikling og vest i områda kring byen. Jiaozhoubukta er 10 til 15 meter djup med djupare, oppmudra kanalar til tre store hamner kring bukta: Qingdao, Huangdao og Hongdao, som alle er isfrie om vinteren. ==Historie== [[Fil:Bundesarchiv Bild 116-424-033, China, Tsingtau.jpg|mini|Tsingtau (1912)]] [[Fil:Bundesarchiv Bild 134-A388, Tsingtau, Sitz des Couverneurs.jpg|mini|Tsingtau, guvernørhuset]] [[Fil:Tsingtau Postkarten ca 1900 Kiautschou.jpg|mini|Postkort frå kring 1900]] Jiaozhoubukta vart tidlegare kalla '''Jiao'Ao'''. Området vart godt kjend hos europerane etter at området vart leigd ut til [[Det tyske riket]] i mars 1898 med Qing-regjeringa i Kina. I 1898 vart området overført til Tyskland for ein 99 år lang avtale og vart kjend som [[Kiautschoubukta konsesjonsområde]]. LandsbyenQingdao vart den tyske kolonien '''Tsingtau''', og området vart fokus for tysk handel i Kina, medan [[den tyske marinen]] nytta bukta som marinebase for [[den tyske austasiaskvadronen]]. På grunn av landspekulering i tyske afrikanske koloniar, vart det berre innført jordtakseringsskatt i kolonien. Dette skapte raskt rikdom i kolonien og økonomisk stabilitet.<ref>{{Citation |title=arkivkopi |url=http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |accessdate=2014-01-10 |archive-date=2014-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110172449/http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |url-status=yes }}</ref> Kolonien var den einaste autoriteten som nytta [[einggangsskatt]] og vert nytta som døme i teoretiske studiar den dag i dag. Då [[første verdskrigen]] braut ut, oppheva [[Repulikken Kina]] Kiautschou-avtalen med Det tyske riket. Dette tredde i kraft den 23. august 1914, dagen då [[Japan]] erklærte krig mot Tyskland, etter at det japanske ultimatumet om at tyskarane skulle trekkje seg bort frå kolonien hadde gått ut. Området vart så okkupert av britiske og japanske styrkar under [[omleiringa av Tsingtao]]. Kina erklærte krig mot Tyskland den 14. august 1917. Som ein alliert av sigerherrane venta Kina å få regionen formelt attende då krigen var over. Men [[Versaillesfreden]] gjekk med på krava til Japan frå [[fredskonferansen i Paris i 1919|fredskonferansen i Paris]] og gav alle dei konfiskerte tyske områda i Stillehavsområdet og øyane nord for ekvator til Japan, inkludert Jiaozhoubukta. Dette skapte store protestar frå Kian, kjend som «[[4. mai-rørsla]]», som vert rekna som ei viktig hending i moderne kinesisk historie. Resultatet vart at [[Beiyang-regjeringa]] nekta å signere fredsavtalen. Dette vart kjend som «[[Shandong-problemet]]». Det vart etter kvart løyst med [[USA]] som meklar, og området vart ført attende til Kina i februar 1922. ==Brusamband== Jiaozhoubukta ligg heilt innanfor [[Qingdao|Qingdao prefektur]]. Mot klokka ligg [[Shinan-distriktet]], [[Shibei-distriktet]], [[Sifang-distriktet]], [[Licang-distriktet]], [[Chengyang-distriktet]], [[Jiaozhou by]], [[Jiaonan]] by og Huangdao-distriktet. Innløpet til bukta er 6,17&nbsp;km breitt. I 1993 valde Qingdao by å byggje ein trafikkorridor for regionen kring Jiaozhoubukta, som omfattar ein tunnel under bukta og ei bru over Jiaozhoubukta. I desember 2006 byrja bygginga som var ferdig i 2011. [[Jiaozhoubukta-brua]] er med ei lengd på 42,5&nbsp;km den lengste brua over vatn i verda. Det totalet budsjettet var estimert til 9,938 milliardar yuan (~US$1,5 milliard<ref>per XE.com Universal Currency Converter, July 2009</ref>). Det er estimert at dette korta ned reisetida frå Qingdao til områda utanfor med meir enn halvparten og fjerna den verste trafikken frå Jiaozhoubukta [[motorvegar i Kina|motorveg]]. [[Qing-Huang-tunnelen]] vil knyte Qingdao til Huangdao med ei lengd på over 7&nbsp;km; og ein kostnad på 3 milliardar yuan (~US$440 million). Då denne er ferdig vil den estimerte reisetida vere 10 minuttar med bil frå Qingdao til Huangdao-distriktet. ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jiaozhou Bay|Jiaozhou Bay]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 10. januar 2014.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{fotnoteliste}} {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.deutsche-schutzgebiete.de/deutsche-kolonien.htm Tyske koloniar] (tysk) * [http://blog.sina.com.cn/s/blog_5a53af350100dgfv.html Jiaozhou Bay Connection Project] (kinesisk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bukter i Kina]] [[Kategori:Kystbusetnadar i Kina]] [[Kategori:Tidlegare tyske koloniar]] [[Kategori:Geografi i Shandong]] [[Kategori:Historia til Shandong]] oxn0voa66xaw1tw13b0lhsomwekbg9l 3650568 3650567 2026-04-15T11:34:30Z Ranveig 39 /* Historie */ 3650568 wikitext text/x-wiki {{geoboks|bukt}} [[Fil:Schantung Kiautschou.jpg|mini|Kart over området frå 1912.]] '''Jiaozhoubukta''' (kinesisk 胶州湾; tysk ''Kiautschou-Bucht'') er ei bukt ved [[Qingdao]] i [[Kina]]. Ho var ein [[det tyske koloniriket|tysk koloni]]-[[konsesjon]] frå 1898 til 1914. [[Jiaozhou i Qingdao|Jiaozhou]] er den største byen i det historiske området, som vart kalla ''Kiautschou'' på [[tysk]]. ==Geografi== Jiaozhoubukta ligg på sørkysten av [[Shandonghalvøya]] i [[Aust-Kina]]. Ho skil [[Huangdao-distriktet]] frå Qingdao by og grensar til [[Jiaozhou by]]. Bukta er 32&nbsp;km lang og 27&nbsp;km brei med eit areal på 362&nbsp;km², omkring to tredjdelar av arealet for 100 år sidan. I følgje offisielle data<ref>China [[State Oceanic Administration]] "Chorography of Jiao'Ao"</ref> har overflatearealet minka frå 560&nbsp;km² i 1928 til 362&nbsp;km² i 2003 fordi landområde har vorte tørrlagt i løpet av dei siste tiåra. Sjølivet har òg minka med to tredjedelar dei siste 50 åra<ref>http://www.soa.gov.cn/hyjww/zghybnew/ywb/webinfo/2008/11/1225332542195401.htm{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> på grunn av by- og industriutvikling og vest i områda kring byen. Jiaozhoubukta er 10 til 15 meter djup med djupare, oppmudra kanalar til tre store hamner kring bukta: Qingdao, Huangdao og Hongdao, som alle er isfrie om vinteren. ==Historie== [[Fil:Bundesarchiv Bild 116-424-033, China, Tsingtau.jpg|mini|Tsingtau (1912)]] [[Fil:Bundesarchiv Bild 134-A388, Tsingtau, Sitz des Couverneurs.jpg|mini|Tsingtau, guvernørhuset]] [[Fil:Tsingtau Postkarten ca 1900 Kiautschou.jpg|mini|Postkort frå kring 1900]] Jiaozhoubukta vart tidlegare kalla '''Jiao'Ao'''. Området vart godt kjend hos europerane etter at området vart leigd ut til [[Det tyske riket]] i mars 1898 med Qing-regjeringa i Kina. I 1898 vart området overført til Tyskland for ein 99 år lang avtale og vart kjend som [[Kiautschoubukta konsesjonsområde]]. Landsbyen Qingdao vart den tyske kolonien '''Tsingtau''', og området vart fokus for tysk handel i Kina, medan [[den tyske marinen]] nytta bukta som marinebase for [[den tyske austasiaskvadronen]]. På grunn av landspekulering i tyske afrikanske koloniar, vart det berre innført jordtakseringsskatt i kolonien. Dette skapte raskt rikdom i kolonien og økonomisk stabilitet.<ref>{{Citation |title=arkivkopi |url=http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |accessdate=2014-01-10 |archive-date=2014-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110172449/http://www.cooperativeindividualism.org/chandler-tertius_tax-we-need-1980-02.html |url-status=yes }}</ref> Kolonien var den einaste autoriteten som nytta [[einggangsskatt]] og vert nytta som døme i teoretiske studiar den dag i dag. Då [[første verdskrigen]] braut ut, oppheva [[Repulikken Kina]] Kiautschou-avtalen med Det tyske riket. Dette tredde i kraft den 23. august 1914, dagen då [[Japan]] erklærte krig mot Tyskland, etter at det japanske ultimatumet om at tyskarane skulle trekkje seg bort frå kolonien hadde gått ut. Området vart så okkupert av britiske og japanske styrkar under [[omleiringa av Tsingtao]]. Kina erklærte krig mot Tyskland den 14. august 1917. Som ein alliert av sigerherrane venta Kina å få regionen formelt attende då krigen var over. Men [[Versaillesfreden]] gjekk med på krava til Japan frå [[fredskonferansen i Paris i 1919|fredskonferansen i Paris]] og gav alle dei konfiskerte tyske områda i Stillehavsområdet og øyane nord for ekvator til Japan, inkludert Jiaozhoubukta. Dette skapte store protestar frå Kian, kjend som «[[4. mai-rørsla]]», som vert rekna som ei viktig hending i moderne kinesisk historie. Resultatet vart at [[Beiyang-regjeringa]] nekta å signere fredsavtalen. Dette vart kjend som «[[Shandong-problemet]]». Det vart etter kvart løyst med [[USA]] som meklar, og området vart ført attende til Kina i februar 1922. ==Brusamband== Jiaozhoubukta ligg heilt innanfor [[Qingdao|Qingdao prefektur]]. Mot klokka ligg [[Shinan-distriktet]], [[Shibei-distriktet]], [[Sifang-distriktet]], [[Licang-distriktet]], [[Chengyang-distriktet]], [[Jiaozhou by]], [[Jiaonan]] by og Huangdao-distriktet. Innløpet til bukta er 6,17&nbsp;km breitt. I 1993 valde Qingdao by å byggje ein trafikkorridor for regionen kring Jiaozhoubukta, som omfattar ein tunnel under bukta og ei bru over Jiaozhoubukta. I desember 2006 byrja bygginga som var ferdig i 2011. [[Jiaozhoubukta-brua]] er med ei lengd på 42,5&nbsp;km den lengste brua over vatn i verda. Det totalet budsjettet var estimert til 9,938 milliardar yuan (~US$1,5 milliard<ref>per XE.com Universal Currency Converter, July 2009</ref>). Det er estimert at dette korta ned reisetida frå Qingdao til områda utanfor med meir enn halvparten og fjerna den verste trafikken frå Jiaozhoubukta [[motorvegar i Kina|motorveg]]. [[Qing-Huang-tunnelen]] vil knyte Qingdao til Huangdao med ei lengd på over 7&nbsp;km; og ein kostnad på 3 milliardar yuan (~US$440 million). Då denne er ferdig vil den estimerte reisetida vere 10 minuttar med bil frå Qingdao til Huangdao-distriktet. ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jiaozhou Bay|Jiaozhou Bay]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 10. januar 2014.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{fotnoteliste}} {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.deutsche-schutzgebiete.de/deutsche-kolonien.htm Tyske koloniar] (tysk) * [http://blog.sina.com.cn/s/blog_5a53af350100dgfv.html Jiaozhou Bay Connection Project] (kinesisk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bukter i Kina]] [[Kategori:Kystbusetnadar i Kina]] [[Kategori:Tidlegare tyske koloniar]] [[Kategori:Geografi i Shandong]] [[Kategori:Historia til Shandong]] sv6kidhyccvndiuohguy8866k93g5pc 0 400998 3650501 3507299 2026-04-14T13:25:58Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650501 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = RO BN Manastirea Cormaia (33).jpg |bilettekst = Gamal trekyrkje i Cormaia-klosteret i Sângeorz-Băi |våpen = ROU BN Sangeorz-Bai CoA.png |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Traian Ogâgău |høgd = 446 }} '''Sângeorz-Băi'''{{mrk|tidlegare '''Sângiorgiul Român''', '''Sângeorzul Român'''}}{{mrk|[[ungarsk]] ''Oláhszentgyörgy'', ''Naszódszentgyörgy'', [[tysk]] ''Rumänisch-Sankt-Görgen'', ''Sankt Georgen'', ''Georgenau'', transilvansk saksisk ''Gergn'', ''Sänt-Jorich'', ''Sänt-Gergn'', ''Gergnâ''}} er ein by i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Sangeorz-Bai jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Sângeorz-Băi innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Sângeorz-Băi er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Sângeorz-Băi || 7 454 || 8 234 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Cormaia}} || 882 || 1 039 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Valea Borcutului}} || 1 343 || 1 658 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 13. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Sângeorz-Băi|Sângeorz-Băi]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 13. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Bistrița-Năsăud fylke|Sangeorz-Bai]] 4i61jze7785wrgk35pqgoncwc529z0l 0 401000 3650502 3507300 2026-04-14T13:27:10Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650502 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = RO BN Feldru (4).jpg |bilettekst = Rådhuset i Feldru |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Grigore Țiolan }} '''Feldru''' ([[ungarsk]] ''Földra'') er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Feldru jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Feldru innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Feldru er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Feldru || 5 760 || 5 409 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nepos}} || 1 909 || 1 969 |} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 13. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Feldru, Bistrița-Năsăud|Comuna Feldru, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 13. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Feldru]] 69r0vd595iivohb9u7e2b5b2rgh1v5c 0 401003 3650503 3507302 2026-04-14T13:28:24Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650503 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = RO BN Maieru (1).jpg |bilettekst = Rådhuset i Maieru |våpen = ROU BN Maieru CoA.jpg |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Vasile Borș |høgd = 480 }} '''Maieru'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Major'', [[tysk]] ''Meierhof''}} er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Maieru jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Maieru innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Maieru er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Maieru || 5 326 || 5 675 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Anieș}} || 1 763 || 1 904 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 13. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Maieru, Bistrița-Năsăud|Comuna Maieru, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 13. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Maieru]] 04h0wwt2exy0wsbqi0goe5ms12lddxp 0 401009 3650504 3507307 2026-04-14T13:29:45Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650504 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Telciu MS1.jpg |bilettekst = Sentral gate i Telciu |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Sever Mureșan |høgd = 394 }} '''Telciu'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Telcs'', [[tysk]] ''Teltsch''}} er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Telciu jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Telciu innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Telciu er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Telciu || 3 598 || 3 630 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bichigiu}} || 786 || 678 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Fiad}} || 225 || 152 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Telcișor}} || 1 189 || 1 038 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 13. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Telciu, Bistrița-Năsăud|Comuna Telciu, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 13. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Telciu]] 7b9t3gjnvr7ern6w9pd86dleq4w6fmc 0 401010 3650505 3507305 2026-04-14T13:31:21Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650505 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Ruins rodna veche.jpg |bilettekst = Middelalderruinar i Rodna |våpen = ROU BN Rodna CoA.jpg |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Valentin Iosif Grapini |høgd = 538 }} '''Rodna''',{{mrk|[[ungarsk]] ''Óradna'', ''Radna'', [[tysk]] ''Altrodenau''}} tidlegare '''Rodna Veche''', er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Rodna jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Rodna innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Rodna er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Rodna || 5 587 || 5 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Valea Vinului}} || 190 || 208 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 13. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Rodna, Bistrița-Năsăud|Comuna Rodna, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 13. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Rodna]] 63c9mzc7tkixe22t2jem6lrlqbxcv6e 0 401011 3650506 3507308 2026-04-14T13:32:26Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650506 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Piatra Fântânele 2.jpg |bilettekst = Frå landsbyen Piatra Fântânele |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Vasile Șut |høgd = 545 |postnummer = 427355 }} '''Tiha Bârgăului''' ([[ungarsk]] ''Borgótiha'') er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Tiha Bargaului jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Tiha Bârgăului innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Tiha Bârgăului er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Tiha Bârgăului || 1 435 || 1 630 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ciosa}} || 142 || 129 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mureșenii Bârgăului}} || 1 575 || 1 704 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Piatra Fântânele}} || 217 || 281 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tureac}} || 2 353 || 2 699 |} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 13. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Tiha Bârgăului, Bistrița-Năsăud|Comuna Tiha Bârgăului, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 13. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Tiha Bargaului]] fubeaiu529y2jg226lfax0ghy6yhmi7 0 401030 3650507 3507301 2026-04-14T13:33:42Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650507 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Biserica evanghelica din Lechinta (15).JPG |bilettekst = Evangelisk kyrkje i Lechința |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Romeo-Daniel Florian |høgd = 306 }} '''Lechința'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Szászlekence'', [[tysk]] ''Lechnitz''}} er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Lechinta jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Lechința innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Lechința er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Lechința || 2 702 || 2 644 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bungard}} || 55 || 47 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chiraleș}} || 443 || 476 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sângeorzu Nou}} || 906 || 884 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sâniacob}} || 245 || 198 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Țigău}} || 430 || 389 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vermeș}} || 897 || 831 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 14. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Lechința, Bistrița-Năsăud|Comuna Lechința, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 14. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Lechinta]] a5pjz7kae65qxdux3fkr99d7j5i67ud 0 401031 3650508 3507304 2026-04-14T13:35:06Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650508 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = RO BN Prundu Bargaului (11).JPG |bilettekst = Tidlegare hotell, no skole i Prundu Bârgăului |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Doru-Toader Crișan |høgd = 506 |postnummer = 427230 }} '''Prundu Bârgăului'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Felsőborgó'', [[tysk]] ''Oberborgo''}} er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Prundu Bargaului jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Prundu Bârgăului innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Prundu Bârgăului er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Prundu Bârgăului || 4 345 || 4 596 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Susenii Bârgăului}} || 1 288 || 1 328 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 14. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Prundu Bârgăului, Bistrița-Năsăud|Comuna Prundu Bârgăului, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 14. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Prundu Bargaului]] 46c5w33yzcppyvl6bkkzvsklhv81l2q 0 401032 3650509 3580126 2026-04-14T13:36:34Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650509 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Wooden church budurleni.jpg |bilettekst = Trekyrkje i landsbyen Budurleni |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Damian-Iustian Muntean |høgd = 349 |postnummer = 427345 }} '''Teaca'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Teke'', [[tysk]] ''Tekendorf'', ''Teckendorf''}} er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Teaca jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Teaca innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Teaca er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Teaca || 1 815 || 1 769 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Archiud}} || 566 || 467 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Budurleni}} || 103 || 73 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ocnița i Teaca|Ocnița}} || 960 || 786 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pinticu}} || 760 || 747 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Viile Tecii}} || 1 125 || 1 149 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 14. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Teaca, Bistrița-Năsăud|Comuna Teaca, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 14. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Teaca]] 6ijuhs9jf369sksmkvp171dmkkhn3ax 0 401033 3650510 3507303 2026-04-14T13:37:46Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650510 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Biserica Reformata Nimgea de jos ..jpg |bilettekst = Reformert kyrkje i Nimigea |fylke = [[Bistrița-Năsăud fylke|Bistrița-Năsăud]] |borgarmeister = Mircea-Gavrila Runcan |høgd = 287 }} '''Nimigea'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Nemegye'', [[tysk]] ''Nindorf'', transilvansk saksisk ''Nindref'', [[jiddisk]] בענישאר}} er ein kommune i [[Bistrița-Năsăud fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Nimigea jud Bistrita-Nasaud.svg|mini|Kommunen Nimigea innanfor Bistrița-Năsăud fylke]] Nimigea er ein ''[[comună]]'' (landkommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nimigea de Jos}} || 1 567 || 1 709 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Florești i Nimigea|Florești}} || 482 || 592 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mintiu}} || 432 || 456 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mititei}} || 709 || 659 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mocod}} || 565 || 599 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mogoșeni}} || 335 || 406 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nimigea de Sus}} || 560 || 608 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tăure}} || 425 || 405 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 14. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Nimigea, Bistrița-Năsăud|Comuna Nimigea, Bistrița-Năsăud]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 14. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Comună i Bistrița-Năsăud fylke|Nimigea]] 4l443cfih1xic9biyvozpxtwp7f5muk 0 401127 3650511 3507547 2026-04-14T13:38:48Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650511 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = PrimariaDorohoi.jpg |bilettekst = Rådhuset i Dorohoi |våpen = ROU BT Dorohoi CoA.svg |fylke = [[Botoșani fylke|Botoșani]] |borgarmeister = Dorin Alexandrescu |høgd = 170 |postnummer = 715200 }} '''Dorohoi''' er ein by i [[Botoșani fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Dorohoi, Botoșani.svg|mini|Kommunen Dorohoi innanfor Botoșani fylke]] Dorohoi er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Dorohoi || 23 361 || 21 693 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dealu Mare}} || 414 || 636 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Loturi Enescu}} || 345 || 374 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Progresul}} || 189 || 190 |} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 16. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Dorohoi|Dorohoi]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 16. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Municipiu i Botoșani fylke|Dorohoi]] 0obs8punjhnfodnh8veuk4m3kkbvd16 0 401145 3650512 3567496 2026-04-14T13:39:55Z HerVal7752 105842 Geoboks 3650512 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |namn = Ștefănești |bilete = Primăria Stefanesti.jpg |bilettekst = Rådhuset i Ștefănești |våpen = ROU BT Stefanesti CoA.svg |fylke = [[Botoșani fylke|Botoșani]] |borgarmeister = Florin Buțura |høgd = 67 |postnummer = 717385 }} '''Ștefănești'''{{mrk|[[jiddisk]] שטעפנשט, [[hebraisk]] שטפנשט}} er ein by i [[Botoșani fylke]] i [[Romania]]. Ștefănești vart oppretta som bykommune (''oraș'') i 2004.<ref name="bystatus"/> == Busetnader == [[Fil:Ștefănești, Botoșani.svg|mini|Kommunen Ștefănești innanfor Botoșani fylke]] Ștefănești er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Ștefănești || 1 193 || 1 174 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bădiuți}} || 985 || 1 002 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bobulești}} || 1 322 || 1 126 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stânca}} || 812 || 680 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ștefănești-Sat}} || 1 002 || 1 050 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 16. oktober 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="bystatus">{{Kjelde www |url=https://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocumentAfis/50876 |tittel=LEGE nr. 79 din 26 martie 2004 |utgjevar=Portal legislativ |vitja=8. september 2024 |språk = ro }}</ref> </references> {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Ștefănești, Botoșani|Ștefănești, Botoșani]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 16. oktober 2022.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{spire|geografi|Romania}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Botoșani fylke|Stefanesti]] 8re96q2x58s2mjslkz2fzqshpkzag8f 0 412109 3650532 3650385 2026-04-15T07:32:08Z Ranveig 39 fjerna [[Kategori:Moglege framsideartiklar]]; la til [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650532 wikitext text/x-wiki {{infoboks musikar}} '''Richard Peter Gaughan''' ({{Datoar}}), kjend som '''Dick Gaughan''', er ein skotsk musikar, songar og låtskrivar, særleg av folkesongar og sosiale protestsongar. Han blir rekna som ein av dei fremste låtskrivarane i Skottland.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.scotsman.com/lifestyle/culture/music/benefit-concert-to-be-staged-for-musician-dick-gaughan-1-4256612|tittel=Benefit concert to be staged for musician Dick Gaughan|vitja=16. september 2017|arkivdato=27. juni 2018|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20180627034324/https://www.scotsman.com/lifestyle/culture/music/benefit-concert-to-be-staged-for-musician-dick-gaughan-1-4256612}}</ref> == Bakgrunn == Gaughan blei fødd i [[Glasgow]] medan far hans arbeidde ved Colville's Steelworks der. Han var det fyrste halvanna året sitt i [[Rutherglen]] i South Lanarkshire, og deretter flytta han med familien til [[Leith]], eit hamneområde i utkanten av [[Edinburgh]].<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/biography/index.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Biography|vitja=17 March 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170217205404/http://www.dickgaughan.co.uk/biography/index.html|arkivdato=17. februar 2017}}</ref> Richard var den eldste av tre born, og voks opp omgjeven av musikk frå både [[Skotsk musikk|Skottland]] og [[Irsk musikk|Irland]]. Mor hans stamma frå [[Lochaber]] i [[det skotske høglandet]] og snakka [[Skotsk-gælisk|gælisk]], og hadde vunne ein sølvmedalje for å synge på ein [[Royal National Mòd|Gaelic Mòd]] som barn. Far hans, som var frå Leith, spelte gitar. Farfar hans var ein felespelar frå [[Erris]] i [[County Mayo]] på Irland, og mormora hans, som var fødd i Glasgow av irske foreldre, spelte trekkspel og song.<ref name="Dick Gaughan's Website: Biography">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/biography/index.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Biography|vitja=17. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170217205404/http://www.dickgaughan.co.uk/biography/index.html|arkivdato=17. februar 2017}}</ref> Familien levde i stor fattigdom, men området dei budde i hadde ei sterk fellesskapskjensle, og mange av songane til Gaughan feirar arbeidarklasserøtene hans.<ref name="auto">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/reviews/estark.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Interview with Edie Stark, BBC Radio Scotland, 2000|vitja=17. mars 2017|arkivdato=23. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170323054946/http://www.dickgaughan.co.uk/reviews/estark.html}}</ref> I tenåra gjekk Gaughan i lære på ein lokal papirfabrikk, men hadde ynskt å bli musikar sidan han fyrst byrja å spela gitar i sjuårsalderen. Han engasjerte seg i det lokale folkemusikkmiljøet, og starta saman med to andre ein klubb som heitte Edinburgh Folk Centre. Han blei profesjonell musikar i byrjinga av 1970, og flytta til London.<ref name="auto1">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-boys.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170726001640/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-boys.html|arkivdato=26. juli 2017}}</ref> == 1970-talet == Det fyrste albumet til Gaughan, ''No More Forever'', blei spelt inn i 1971.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-more.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkivdato=2. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170302195731/http://dickgaughan.co.uk/discography/dsc-more.html}}</ref> Her syng og spelar han akustisk gitar, saman med nokre spor av felespelaren [[Aly Bain]]. Alle songane bortsett frå ein er tradisjonelle. Unntaket er «The John Macleen March» av [[Hamish Henderson]], ei hylling av den sosialistiske [[John Maclean]] i Glasgow og ein forsmak på dei mange politisk engasjerte songane Gaughan seinare skulle spela. I 1972, før albumet blei gjeve ut, blei Gaughan med Bain, [[Cathal McConnell]] og [[Musikaren Robin Morton|Robin Morton]], som han kjende frå Edinburgh Folk Centre, i gruppa [[The Boys of the Lough]]. Han blei verande med gruppa i rundt eitt år, og spelte og song på debutalbumet hennar. Grunngjeving han gav for å forlata gruppa var flyskrekk, noko som gjorde det umogleg å reisa med henne.<ref name="auto1">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-boys.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170726001640/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-boys.html|arkivdato=26. juli 2017}}</ref> Gaughan gjekk tilbake til solokarrieren sin, og på det neste albumet sitt, ''Kist O Gold'' (spelt inn i 1975), song han hovudsakleg tradisjonelle songar, med berre gitaren som akkompagnement. Dette året spelte han òg inn to spor med [[The High Level Ranters]] på albumet deira ''The Bonnie Pit Laddie''. Han opplevde ein del frustrasjon over folkeklubbscenen og ville jobba med andre musikarar, så han gjekk med i det keltiske rockbandet [[Five Hand Reel]].<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-kist.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkivdato=9. juni 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170609215338/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-kist.html}}</ref> Mellom 1976 og 1978 var livet til Gaughan hektisk. Han spelte inn fire album med Five Hand Reel (tre under sitt eige namn og eit i samarbeid med den danske folkesongaren Alan Klitgaard), i tillegg til to soloalbum: ''Coppers and Brass'' (1975), og ''Gaughan'' (1978), der han spelte både akustisk og elektrisk gitar. Han samarbeidde òg med [[Tony Capstick]] og [[Dave Burland]] på eit album med songar av [[Ewan MacColl]]. Gaughan likte å spela med Five Hand Reel og var stolt av musikken til gruppa, men etterkvart som tida gjekk følte han at bandet blei pressa til å bli meir kommersielt.<ref name="auto">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/reviews/estark.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Interview with Edie Stark, BBC Radio Scotland, 2000|vitja=17. mars 2017|arkivdato=23. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170323054946/http://www.dickgaughan.co.uk/reviews/estark.html}}</ref><ref name="auto2">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-fhr3.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20140729024914/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-fhr3.html|arkivdato=29. juli 2014}}</ref> Five Hand Reel var meir populært i Nord-Europa enn i Storbritannia, så han måtte vera mykje tid på reise, vekke frå familien sin, og eit overdrive forbruk av alkohol og generelt usunn livsstil byrja å setja spor, både fysisk og mentalt. I november 1978 blei dottera til Gaughan køyrd på av ein bil og alvorleg skadd medan han var borte. Denne hendinga førte til ei stor krise i livet til Gaughan. Han forlet bandet, men fann det vanskeleg å få solo-engasjement, og ved slutten av tiåret hadde han konsertar berre av og til. Han supplerte inntekta si med å skriva artiklar for bladet ''Folk Review''.<ref name="auto2" /> == 1980-talet == [[Fil:D-Gaughan-Farnham-85.jpg|mini|Dick Gaughan opptrer ved Farnham Folk Day 1985. {{foto|Tony Rees}}]] Gaughan vende tilbake til musikken att i 1980. Han samarbeidde med fleire andre utøvarar på albumet ''Folk Friends 2'', og med [[Musikaren Andy Irvine|Andy Irvine]] på ''Parallel Lines'' (1982). Det neste soloalbumet hans, ''Handful of Earth'' (1981) blei ifølgje han sjølv det mest suksessrike med omsyn til både meldingar og sal. Det var årets folkealbum i ''[[Melody Maker]]'' i 1981, og blei valt til tiårets album av ''Folk Roots magazine'' (seinare ''fRoots'') i i 1989, både blant lesarar og kritikarar.<ref name="auto3">{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-hoe.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkivdato=16. januar 2006|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20060116233347/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-hoe.html}}</ref> Albumet omfattar både tradisjonelle og nyskrivne songar, og fleire av dei er blitt del av kjernerepertoaret til Gaughan, som [[Robert Burns]] sin lyriske «Now Westlin Winds», den fyrige «Erin Go Bragh», [[Phil Colclough|Phil & June Colclough]] sin stemningsfulle «Song For Ireland»<ref>{{cite book |last1=Warfield |first1=Derek |url=https://books.google.com/books?id=BzVdDQAAQBAJ&q=phil+colclough&pg=PT258 |title=Celtic & Ireland in Song and Story by Derek Warfield and Raymond Daly (2008) |last2=Daly |first2=Raymond |date=17 April 2012 |isbn=9781620957646 |access-date=17. mars 2017}}</ref> og hans eiga omarbeiding av den tradisjonelle «Both Sides The Tweed», som kallar for skotsk sjølvstende utan å ofra vennskapen med resten av Storbritannia.<ref>{{cite web|url=http://www.dickgaughan.co.uk/songs/texts/tweed.html|title=Dick Gaughan's Website: Song Archive|access-date=17. mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115122717/http://www.dickgaughan.co.uk/songs/texts/tweed.html|archive-date=15 January 2017|url-status=dead}}</ref> [[Margaret Thatcher|Thatcher-regjeringa]] på 1980-talet galvaniserte Gaughan politisk. Han hadde aldri skjult den sterke sosialistiske trua si, og alle albuma hans hadde inkludert songar av slike forfattarar som [[Hamish Henderson]], [[Ewan MacColl]], [[Dominic Behan]], Ed Pickford og [[Leon Rosselson]]. No følte han at «det var heilt klart på tide å slutta å melda og byrja å delta,»<ref name="auto3"/> og det neste albumet hans, ''A Different Kind of Love Song'' (1983) var ifølgje han sjølv «eit frontalangrep, rett og slett ein polemikk mot den kalde krigen».<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-love.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17 March 2017|arkivdato=5 June 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170605075220/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-love.html}}</ref> Alle songane, som blei framførte i ulike stilar frå akustisk folk til elektrisk rock 'n' roll, fløyma over av politisk engasjement. Gaughan var òg politisk aktiv på andre område enn i musikken.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-true.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170310003213/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-true.html|arkivdato=10. mars 2017}}</ref><ref name="Dick Gaughan's Website: Biography"/> Han oppretta Perform, ein organisasjon som hadde som mål å lette samarbeid i folkemusikkverda,<ref>{{cite web|url=http://www.dickgaughan.co.uk/ramblings/usenet-posts/usenet07.html|title=Dick Gaughan's Website: Post to Usenet Groups, 13 April 2002|access-date=17. mars 2017|archive-date=23. mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323055231/http://www.dickgaughan.co.uk/ramblings/usenet-posts/usenet07.html|url-status=live}}</ref> gjekk med i agitprop-teatergruppa 7:84,<ref name="Dick Gaughan's Website: Biography2">{{cite web|url=http://www.dickgaughan.co.uk/biography/index.html|title=Dick Gaughan's Website: Biography|access-date=17. mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217205404/http://www.dickgaughan.co.uk/biography/index.html|archive-date=17. februar 2017|url-status=dead}}</ref> og var leiar for Leith Miners' Support Group under [[den britiske gruvearbeidarstreiken i 1984-85]]. Gaughan spelte inn tre soloalbum dei neste tre åra: ''Live in Edinburgh'' (1985), den fyrste solokonserten hans etter ein pause på seks månader då han hadde mista stemmen, ''True and Bold'' (1986), ei samling songar om gruvearbeid, og ''Call It Freedom'' (1988), som var lik i stil og innhald til ''A Different Kind of Love Song''. Han samarbeidde òg med jazzperkusjonisten [[Ken Hyder]] på eit album med fri improvisasjon, ''Fanfare for Tomorrow'' (1985), og song og spelte med andre kunstnarar på ein hyllest til [[Woody Guthrie]], ''Woody Lives!'' (1987). == 1990-talet == På byrjinga av 1990-talet følte Gaughan igjen behovet for å arbeida regelmessig med andre, så han inviterte sju andre veletablerte skotske musikarar til å danne ei gruppe som fekk namnet Clan Alba. Den opphavlege besetninga bestod av Gaughan, songaren og gitaristen Davy Steel, harpistane [[Mary Macmaster]] og [[Patsy Seddon]], multiinstrumentalisten [[Brian McNeill]], sekkepipespelaren Gary West og perkusjonistane Mike Travis og Dave Tulloch. Gruppa debuterte på [[Edinburgh Folk Festival]] i 1992. Ho spelte på andre festivalar i Storbritannia og Europa i løpet av dei neste to åra, før Gary West forlet henne og blei erstatta av Fred Morrison. I 1994 spelte Clan Alba inn ein dobbel-CD med same namn, som Gaughan produserte ved [[Redesdale Studios]]. Gruppa blei oppløyst året etter grunna problem med marknadsføringa av plata.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-clan.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkivdato=8. juni 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170608092908/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-clan.html}}</ref> For å ta opp solokarrieren att spelte Gaughan inn to album dette tiåret. På ''Sail On'' (1996) deltok fleire musikarar frå Clan Alba. I lag med politiske songar som [[Pete Seeger]] sin «Waist Deep In The Big Muddy» og Brian McNeill sin «No Gods and Precious Few Heroes», hadde albumet òg med tolkingar av meir utbreidde songar, som Jagger/Richard sin «Ruby Tuesday» og [[Richard Thompson]] sin «1952 Vincent Black Lightning». Han skildra den neste plata si, ''Redwood Cathedral'' (1998), som «særleg ein hyllest av ein songtolkar til låtskrivaren sitt virke.» Albumet hadde enkle arrangement av reflekterande songar, som den gamle [[Everly Brothers]]-hitten «Let It Be Me», [[Pete Seeger]] sin «Turn, Turn, Turn» og [[Lal Waterson]] sin «Fine Horseman».<ref>{{Kjelde www|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-redw.html|tittel=Dick Gaughan's Website: Discography|vitja=17. mars 2017|arkivdato=9. juni 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170609205455/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-redw.html}}</ref> På denne tida blei Gaughan også ein aktiv brukar av [[Usenet]]. Han hadde studert dataprogrammering på 1980-talet, byrja laga nettstader i 1994 og oppretta eit eige webdesignselskap i 1998.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.gaelweb.co.uk/about.html|tittel=About Gaelweb|vitja=17. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20161017040852/http://www.gaelweb.co.uk/about.html|arkivdato=17. oktober 2016}}</ref> == 2000-talet til no == På byrjinga av 2000-talet prøvde Gaughan seg på å skriva større verk, og fekk to orkesterverktingingar frå [[Celtic Connections]]-festivalen. Det fyrste verket, ''Timewaves (Love Song to a People's Music)'', blanda orkestermusikk med folkesong og blei oppført på festivalen i 2004 av Orchestra of Scottish Opera i lag med Gaughan og andre folkesongarar og -musikarar.<ref>{{Cite news|date=4. februar 2004|title=Review of "Timewaves"|work=[[The Scotsman]]|url=http://www.scotsman.com/lifestyle/culture/music/pomp-and-pudding-supper-1-512336|url-status=live|access-date=17. mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323053213/http://www.scotsman.com/lifestyle/culture/music/pomp-and-pudding-supper-1-512336|archive-date=23. mars 2017}}</ref> Det andre var ein symfoni, ''Treaty 300'', som blei komponert for opningskonserten til Celtic Connections Youth Orchestra i 2007.<ref>{{Kjelde www|url=http://worldmusiccentral.org/2007/01/19/celtic-connections-2007-youth-concert/|tittel=Celtic Connections Youth Concert|vitja=17 March 2017|arkivdato=23 March 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170323054352/http://worldmusiccentral.org/2007/01/19/celtic-connections-2007-youth-concert/}}</ref> Mellom 2001 og 2008 kom det ut fem album av Gaughan. På ''Outlaws and Dreamers'' (2001) nytta han berre akustisk gitar og fela til Brian McNeill for å akkompagnera stemma si. ''Prentice Piece'' (2002) var ein retrospektiv gjennomgang av den trettiårige karrieren hans (sjølv om det ein del materiale ikkje kunne vera med på grunn av opphavsrettstrid). ''Definitive Collection'' (2006) var ei annan samling. ''Lucky For Some'' (2006) bestod nesten heilt av sjølvskrivne songar og ''Gaughan Liv!'' ''at the Trades Club'' (2008) var ei konsertinnspeling frå eit av favorittlokala hans, Trades Club i [[Hebden Bridge]] i Yorkshire. Gaughan heldt fram med å spela konsertar, og var ei tid programleiar for musikkprogrammet ''Crossroads'' kvar veke på den skotske radiostasjonen Black Diamond FM.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.crossroadsbdfm.com/|tittel=Where Celtic, Folk, Blues, Rock and Soul Meet|vitja=17 March 2017|arkivdato=28 May 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170528040956/http://crossroadsbdfm.com/}}</ref> I september 2016, fordi han trudde han hadde hatt eit slag ei stund tidlegare som påverka hans evne til å framføra, kunngjorde Gaughan at han avlyste alle offentlege framføringar inntil vidare.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.liverpoolphil.com/whats-on/dick-gaughan|tittel=Statement from Dick Gaughan's management|vitja=17 March 2017|arkivdato=23. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170323053939/http://www.liverpoolphil.com/whats-on/dick-gaughan}}</ref> Ein [[Magnetresonanstomografi|MRI]]-test den neste månaden bekrefta slaget,<ref name="auto5">{{Kjelde www|url=https://stoneyport.biz/dick-gaughan|tittel=Stoneyport Associates - DICK GAUGHAN|vitja=11. oktober 2019|arkivdato=3. august 2020|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20200803225951/https://stoneyport.biz/dick-gaughan}}</ref> og i november det året blei det halde ein støttekonsert for han med Aly Bain, [[Phil Cunningham]], [[Billy Bragg]], [[Karine Polwart]] og [[Eddi Reader]] i Edinburgh.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.greentrax.com/news/article/benefit-concert-for-dick-gaughan|tittel=Benefit Concert for Dick Gaughan|vitja=17. mars 2017|arkivdato=23. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170323053644/http://www.greentrax.com/news/article/benefit-concert-for-dick-gaughan}}</ref> Ifølgje bookingagenten sin byrja Gaughan med fysioterapi i februar 2017, og ville ikkje halda konsertar i den næraste framtida.<ref name="auto5" /> == Prisar og utmerkingar == I desember 2009 blei han innført i Scottish Traditional Music Hall of Fame.<ref>{{Kjelde www|url=https://projects.handsupfortrad.scot/hall-of-fame/dick-gaughan/|tittel=Scottish Traditional Music Hall of Fame: Dick Gaughan|vitja=17. mars 2017|arkivdato=23. mars 2017|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20170323052706/https://projects.handsupfortrad.scot/hall-of-fame/dick-gaughan/}}</ref> I februar 2010 blei han tildelt ein livsverkspris (Lifetime Achievement Award) ved BBC Radio Two sin årlege Folk Awards-seremoni.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.bbc.co.uk/radio2/events/folk-awards-2010/|tittel=BBC Radio Two Folk Awards 2010|vitja=17. mars 2017|arkivdato=5. september 2013|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20130905075325/http://www.bbc.co.uk/radio2/events/folk-awards-2010/}}</ref> == Diskografi == {{div col}} ===Soloalbum=== *''No More Forever'' (Trailer, 1972) *''Kist o' Gold'' (Trailer, 1976) *''Coppers and Brass'' (Topic, 1977)<ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/album/copper-and-brass-mw0000085072|title=Copper and Brass - Dick Gaughan &#124; Songs, Reviews, Credits|website=[[AllMusic]]|access-date=11. oktober 2019|archive-date=17. juli 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717205050/https://www.allmusic.com/album/copper-and-brass-mw0000085072|url-status=live}}</ref> *''Gaughan'' (Topic, 1978) *''[[Handful of Earth]]'' (Topic, 1981) *''A Different Kind of Love Song'' (Celtic Music, 1983) *''Live in Edinburgh'' (Celtic Music, 1985) *''True and Bold: Songs of the Scottish Miners'' (STUC, 1986) *''Call It Freedom'' (Celtic Music, 1988) *''Sail On'' (Greentrax, 1996) *''Redwood Cathedral'' (Greentrax, 1998) *''Outlaws and Dreamers'' (Greentrax, 2001) *''Prentice Piece'' (Greentrax, 2002) (samlealbum) *''The Definitive Collection'' (High Point, 2006) (samlealbum) *''Lucky for Some'' (Greentrax, 2006) *''Gaughan Live! at the Trades Club'' (Greentrax, 2008) *''Dick Gaughan - The Harvard Tapes'' (Greentrax, 2019)<ref>{{cite web |title=Dick Gaughan - The Harvard Tapes |url=https://www.greentrax.com/music/product/dick-gaughan-the-harvard-tapes |website=Greentrax |access-date=25. desember 2021 |archive-date=18. april 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418032427/https://www.greentrax.com/music/product/dick-gaughan-the-harvard-tapes |url-status=live }}</ref> ===The Boys of the Lough=== *''[[Albumet The Boys of the Lough|The Boys of the Lough]]'' (Trailer, 1973 gjenutgjeve på Shanachie) ===Five Hand Reel=== *''Five Hand Reel'' (Rubber, 1976) *''For A' That'' (RCA, 1977) *''Ebbe, Dagmar, Svend og Alan'' (Sonet, 1978; Alan Klitgaard med Five Hand Reel) *''Earl o' Moray'' (RCA, 1978) ===Clan Alba=== *''Clan Alba'' (Clan Alba Productions, 1995) ===Samarbeid=== *''Songs of Ewan MacColl'' (Rubber, 1978; med [[Dave Burland]] og [[Tony Capstick]]) *''Folk Friends 2'' (Folk Freak, 1981; med ulike artistar) *''Parallel Lines'' (Folk Freak, 1982; med [[musikaren Andy Irvine|Andy Irvine]]) *''Fanfare for Tomorrow'' (Impetus, 1985; med [[Ken Hyder]]) *''Woody Lives!: a Tribute to Woody Guthrie'' (Black Crow, 1987; med [[Bert Jansch]], [[Rab Noakes]], [[sognar-låtskrivaren Rory McLeod|Rory McLeod]], [[Rod Clements]] og [[musikaren Ray Jackson|Ray Jackson]]) {{div col end}} == Kjelder == {{Fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dick Gaughan|Dick Gaughan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 6. november 2023.'' {{refslutt}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Akustiske gitaristar]] [[Kategori:Skotske gitaristar]] [[Kategori:Skotske folkemusikarar]] [[Kategori:Skotske låtskrivarar]] [[Kategori:Folk frå Edinburgh]] [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] os8m16och3snjue1um13sz03jsxjs4e 0 425896 3650534 3650497 2026-04-15T07:49:18Z Ranveig 39 Meir i infoboksen frå en: 3650534 wikitext text/x-wiki {{infoboks medisin | bilete= YellowFeverVirus.jpg | bilettekst A [[Transmission electron microscope|TEM]] [[micrograph]] of Yellow fever virus (234,000× magnification) | felt = [[Infeksjonssjukdom]] | symptom = [[Feber]], [[frostkjensle]], [[muskelsmerte]], [[hovudverk]], [[kvalme]], [[oppkast]], [[trøyttleik]], [[appetittmangel]], [[gulott]]<ref name=WHO2014>{{cite web |title=Yellow fever Fact sheet N°100 |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs100/en/ |work=World Health Organization |access-date=23. februar 2014 |date=mai 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219011908/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs100/en/ |archive-date=19. februar 2014}}</ref> | komplikasjonar= [[Leversvikt]], [[bløding]]<ref name=WHO2014/> | onset = 3–6 dagar post exposure<ref name=WHO2014/> | lengd = 3–4 dagar<ref name=WHO2014/> | årsaker = Gulfebervirus spridd av mygg<ref name=WHO2014/> | diagnose = [[Blodprøve]]<ref name=Toll2009/> | mottiltak= [[Gulfebervaksine]]<ref name=WHO2014/> | behandling= [[Symptomatisk behandling]]<ref name=WHO2014/> | frekvens = ≈130&nbsp;000 alvorlege tilfelle berre i Afrika (2013)<ref name=WHO2014/><ref name=garskeetal2014>{{cite journal|vauthors=Garske T, Van Kerkhove MD, Yactayo S, Ronveaux O, Lewis RF, Staples JE, Perea W, Ferguson NM, ((Yellow Fever Expert Committee))|title=Yellow Fever in Africa: Estimating the Burden of Disease and Impact of Mass Vaccination from Outbreak and Serological Data|journal=PLOS Medicine|volume=11|issue=5|id=e1001638|doi=10.1371/journal.pmed.1001638|doi-access=free|year=2014|article-number=e1001638 |pmid=24800812|pmc=4011853}}</ref> | dødsfall= ≈78&nbsp;000 berre i Afrika (2013)<ref name=WHO2014/><ref name=garskeetal2014/> }} '''Gul feber''' eller '''gulfeber''' er ein [[virussjukdom]] som opptrer i [[Tropisk klima|tropiske]] og [[Subtropisk klima|subtropiske]] område. Meir enn 90 % av alle sjukdomstilfelle er i [[Vest-Afrika]], men sjukdommen finst òg i [[Sør-Amerika]].<ref>{{Kjelde www|url=http://legehandboka.no/infeksjoner/tilstander-og-sykdommer/importsykdommer/gulfeber-1774.html|tittel=Gulfeber|etternamn=|utgjevar=Legehåndboka.no|vitja=28. desember 2010|kommentar=}}</ref> [[Virus|Viruset]] som framkaller sjukdomen, ''Orthoflavivirus flavi,'' blir overført gjennom [[Mygg|myggestikk]] og fører til alvorleg leverbetenning, med [[Gulsott|gulssott]] og moglege indre blødningar. Ein kjenner ikkje til nokon effektiv behandlingsmetode, og sjukdomen har høg døyelegheit. Det finst derimot ein verksam [[vaksine]] som ein må ta i forkant av smitte. [[Fil:Yellow_fever_South_America_2009.jpeg|mini|Utbreiingsområde i Sør-Amerika (2022) ]] [[Fil:Yellow_fever_Africa_2009.jpeg|venstre|mini|Utbreiingsområde i Afrika (2022) ]] == Sjukdomsforløp == Sjukdommen byrjar etter ei [[inkubasjonstid]] på tre til seks dagar med feber, kvalme, hovudpine og smerter i muskel-skjelettsystemet som varer i tre til fire dagar. Dei fleste pasientane blir friske etter det. Hjå kring 15 % av dei ramma følgjer den alvorlege toksiske fasen. Her vender feberen tilbake og blir følgd av alvorleg leverbetennelse som fører til gulsotten som har gjeve sjukdomen namnet. Den sviktande leverfunksjonen fører blant anna til ein blødningstendens med blødningar frå slimhinner i munn, nase og mage-tarmkanal. Sistnemnde fører til svart [[oppkast]] (fordøyd [[blod]]) og blod i avføringa (melena). Også nyrene sviktar ofte i denne fasen. Om lag 20 % av dei som går inn i den toksiske fasen døyr. == Tyding == Gulfeber er anteken å stamma frå Afrika, men blei importert til Sør-Amerika med [[den atlantiske slavehandelen]]. Gulfeber har gjeve svært alvorlige [[Epidemi|epidemiar]] i tropiske strøk, men på sommarstid kan myggane som overfører sjukdomen spreia seg nord og sør for tropiske område. Historiske utbrot av tyding er best dokumentert på det amerikanske kontinentet, i 1793 i [[Philadelphia]] som førte til at den amerikanske regjeringa flykta frå byen, den dåverande hovudstaden i landet.<ref>[https://www.pabook.libraries.psu.edu/literary-cultural-heritage-map-pa/feature-articles/philadelphia-under-siege-yellow-fever-1793 Ryan P. Langton: Utbruddet i Philadelphia i 1793]</ref> Eit utbrot i 1878 i [[Mississippi|Mississippidalen]] førte til over 20 000 dødsfall. Franskmennene måtte gje opp forsøket på bygging av [[Panamakanalen]] rundt 1880 på grunn av epidemiar, blant anna av gulfeber. Etter at ein forstod at myggar, hovudsakleg ''[[Gulfebermygg|Aedes aegypti]]'', var smitteberarar av sjukdomen klarte ein å kontrollere utbrota betre ved å kontrollere denne vektoren. Innføringa av vaksine etter 1937 gjorde at gulfeber kan kontrollerast nokolunde bra i dag, og han er ikkje lenger ein av dei store infeksjonsmedisinske truslane. Likevel anslår Verdas helseorganisasjon at det finst cirka 200&nbsp;000 tilfelle kvart år med omtrent 30&nbsp;000 dødsfall.<ref>[http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs100/en/index.html WHO factsheet no.100, december 2009]</ref> == Historiske forsøk på behandling == Sjukdommen var frykta blant britiske sjøfolk og [[Soldat|soldatar]] som segla til Vest-Afrika. Behandlinga dei blei utsett for kunne forverra tilstanden kraftig i staden for å betra han. På 1700-talet omfatta han dosar med [[kvikksølv]], fortynna [[eddik]], [[vinstein]] for å framkalla oppkast og [[årelating]], gjerne av 600-800 gram blod kvar gong, som svekka dei ytterlegare. Ein militærlege gav gulfeberpasientene sine [[Kajennepepar|cayennepeppar]] innpakka i [[deig]], noko som gjorde tilstanden verre, sidan gulfeber svekkjer mageslimhinna. Elles blei [[Alkoholhaldig drykk|alkohol]] sett på som førebyggande, og troppane fekk difor daglege rasjonar med [[Drikken rom|rom]]. Denne var ofte dårleg destillert [[Smugling|smuglarbrennevin]] med høgt innhald av [[etanol]] og [[bly]], noko som i tillegg førte til blyforgiftning av soldatane. [[Madeiravin]] blei òg tillagt [[Medisin|medisinske]] eigenskapar, så [[Royal Navy|Den britiske marinen]] sende eit hospitalskip for å hente forsyningar frå øya med same namn. Då ein fransk tenestemann slapp fri ein britisk krigsfange fordi han var militærlege, forklarte han den overraska fangen at overalt der han gjekk, ville han gjera større skade med behandlingane sine enn om han sat fanga hos franskmennene.<ref>Adam Hochschild: ''Begrav lenkene'' (s. 310-11), Pax forlag, Oslo 2006, ISBN 82-525-6292-2</ref> == Kjelder == <references /> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gulfeber|Gulfeber]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. september 2025.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [https://web.archive.org/web/20160614080145/http://www.fhi.no/eway/default.aspx?pid=239 Folkhelseinstituttet om Gulfeber] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Insektborne sjukdommar]] [[Kategori:Zoonosar]] [[Kategori:Virussjukdommar]] 0kunem10vvuzf3akytlci0fpndn3c0j 0 429408 3650531 3646406 2026-04-15T07:31:57Z Ranveig 39 fjerna [[Kategori:Moglege framsideartiklar]]; la til [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650531 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar|bilete=Sandra of Barbados.jpg}} '''Sandra Prunella Mason''' ({{datoar}}) er ein [[Barbados|barbadisk]] [[politikar]], [[jurist]] og [[diplomat]] som var den første [[president|presidenten]] på [[Barbados]] frå 2021 til 2025. Ho var tidlegare den åttande og siste [[generalguvernør|generalguvernøren]] på [[Barbados]] frå 2018 til 2021, og den andre kvinna som hadde dette embetet. Den 20. oktober 2021 vart Mason vald av parlamentet på Barbados til å bli den første presidenten i landet. Ho tok til i stillinga 30. november 2021, då Barbados slutta å vere eit [[konstitusjonelt monarki]] og vart ein [[republikk]]. Mason arbeidde som praktiserande advokat og har vore [[Dommar i retten|dommar]] i [[høgsterett|høgsteretten]] på [[Saint Lucia]] og dommar i [[lagmannsrett|lagmannsretten]] på Barbados. Ho var den første kvinna som vart teken opp i advokatstanden på Barbados. Ho var leiar for [[CARICOM]]-kommisjonen som evaluerte regional integrasjon, var den første dommaren som vart utnemnd til [[ambassadør]] frå Barbados, og var den første kvinna som sat i høgsteretten i landet. Ho var òg den første frå Barbados som vart utnemnd til skilsdomsdomstolen til [[Samveldet]]-sekretariatet. I 2017 vart ho utnemnd til den åttande generalguvernøren på Barbados, med ein periode som byrja 8. januar 2018. Samstundes med utnemninga fekk Mason utmerkinga Dame Grand Cross i Order of Saint Michael and Saint George. Då ho tok over embetet som generalguvernør, vart ho òg kanslar for Order of National Heroes, Order of Barbados og Order of Freedom.<ref>{{cite web |title=Order of National Heroes Act 1998 |url=http://104.238.85.55/en/ShowPdf/399.pdf |publisher=[[Government of Barbados]] |access-date=28. april 2021 |date=20. april 1998 |archive-date=2. desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202003123/http://104.238.85.55/en/ShowPdf/399.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author1=Government of Barbados |title=Official Gazette – No. 67 (Package) |url=https://gisbarbados.gov.bb/download/official-gazette-august-19-2019-no-67-package/ |website=Government Information Service |access-date=26. april 2021 |date=19. august 2019}}</ref> == Oppvekst og utdanning == Sandra Prunella Mason vart fødd 17. januar 1949 i Saint Philip på Barbados.<ref name="Caribbean Elections bio">{{cite web|title=Sandra Prunella Mason|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/biography/bios/mason_sandra.asp|publisher=Caribbean Elections|access-date=1. desember 2015|location=St. Michael, Barbados|date=2015|archive-date=26. juli 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726232801/http://caribbeanelections.com/knowledge/biography/bios/mason_sandra.asp|url-status=dead}}</ref><ref name=(CSAT)>{{cite news|title=Justice Sandra Mason records another first|url=http://www.barbadosadvocate.com/newsitem.asp?more=lifestyle&NewsID=32285|access-date=1. desember 2015|work=Barbados Advocate|date=9. august 2013|location=St. Michael, Barbados}}{{dead link|date=February 2024|bot=medic}}</ref> Etter å ha gått på St. Catherine’s Primary School fram til ho var ni år gammal, byrja ho på Queen’s College.<ref name=BarbadosGov>{{cite web|website=Official Website of the Barbados Government|title=Governor General|url=https://www.gov.bb/Visit-Barbados/governor-general|access-date=25. oktober 2021}}</ref> I 1968 byrja ho å undervise ved Princess Margaret Secondary School.<ref>{{Cite web|title=Caribbean Elections Biography {{!}} Sandra Prunella Mason|url=http://caribbeanelections.com/knowledge/biography/bios/mason_sandra.asp|access-date=25. oktober 2021|website=caribbeanelections.com|archive-date=21. oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021141835/http://caribbeanelections.com/knowledge/biography/bios/mason_sandra.asp|url-status=dead}}</ref> Året etter arbeidde ho som kontorist i Barclays Bank. Mason byrja seinare ved [[University of the West Indies]] i Cave Hill, der ho tok ein [[Bachelor|bachelorgrad]] i [[juss]].<ref name= "Caribbean Elections bio" /> Ho var ein av dei første kandidatane som tok juridisk utdanning ved fakultetet i Cave Hill, og fullførte studia i 1973. I 1975 fekk ho eit juridisk utdanningssertifikat frå Hugh Wooding Law School på [[Trinidad og Tobago]], og vart den første kvinnelege advokaten frå Barbados som gjekk ut frå denne skulen.<ref name=BarbadosGov/> Same året, den 10. november, vart ho teken opp i advokatstanden og vart dermed den første kvinna i Barbados Bar Association.{{sfn|Brathwaite|1999|p=287}}<ref name="Caribbean Elections bio" /> Ho er medlem av [[Soroptimist]] og vernar for SI Barbados.<ref>{{cite news |title=Soroptimists committed to empowerment of women, girls |url=https://www.barbadosadvocate.com/news/soroptimists-committed-empowerment-women-girls |work=[[The Barbados Advocate]] |date=20. juni 2018 |language=en}}</ref> == Tidleg karriere og juridisk arbeid == Frå 1975 arbeidde Mason med trustadministrasjon i Barclays, og hadde fleire ulike stillingar i banken fram til 1977. I 1978 byrja ho som dommar i ungdoms- og familiedomstolen, samstundes som ho underviste i familierett ved [[University of the West Indies]]. Ho slutta å undervise i 1983, men heldt fram som dommar. I 1988 fullførte Mason eit kurs i domstolsadministrasjon ved Royal Institute of Public Administration i [[London]].<ref name="Caribbean Elections bio" /> Ho sat i SN-komiteen for barnerettar frå opprettinga i 1991 til 1999, der ho var nestleiar frå 1993 til 1995 og leiar frå 1997 til 1999.{{sfn|Erickson|Cohen|Hart|2001|p=231}} Mellom 1991 og 1992 var Mason leiar<ref name="Caribbean Elections bio" /> og ei av to kvinner i ein 13-medlems CARICOM-kommisjon som skulle evaluere regional integrasjon.<ref name="(CSAT)" /> I 1992 forlét ho familiedomstolen for å bli ambassadør til [[Venezuela]],<ref name="Caribbean Elections bio" /> og vart den første kvinnelege dommaren frå Barbados som fekk ei slik stilling. Mellom 1993 og 1994 var ho òg ambassadør til [[Chile]], [[Colombia]] og [[Brasil]].<ref name=BarbadosGov/> Då ho vende tilbake til Barbados i 1994,{{sfn|Brathwaite|1999|p=287}} vart Mason utnemnd til sjefsdommar for magistratdomstolane i landet, og i 1997 vart ho registrar for høgsteretten.<ref name="appellate judge">{{cite news|last1=Blackman|first1=Theresa|title=Court of Appeal Judge Sworn In|url=http://gisbarbados.gov.bb/index.php?categoryid=3&p2_articleid=841|access-date=1. desember 2015|publisher=Barbados Government Information Service|date=30. september 2008|location=St. Michael, Barbados}}</ref> I 2000 tok Mason studium i alternativ konfliktløysing ved University of Windsor i [[Canada]]. I 2001 gjennomførte ho eit fellowship ved Commonwealth Judicial Education Institute i [[Halifax]] i [[Nova Scotia]], og eit vidare kurs i avansert konfliktløysing ved University of the West Indies.<ref name="Caribbean Elections bio" /> Ho heldt fram som registrar for høgsteretten fram til 2005, då ho vart utnemnd til Queen’s Counsel på Barbados.<ref name="Caribbean Elections bio" /> I 2008 vart Mason teken i eid som dommar i lagmannsretten<ref name="appellate judge" /> og vart den første kvinna som sat i Court of Appeal på Barbados.<ref name="Caribbean Elections bio" /> I tre dagar i 2012 var ho fungerande generalguvernør på Barbados.<ref name="Acting GG">{{cite news|last1=Martindale|first1=Carol|title=Justice Sandra Mason acting GG|url=http://www.nationnews.com/nationnews/news/32211/justice-sandra-mason-acting-gg|access-date=1. desember 2015|work=Nation News|date=30. mai 2012|location=St. Michael, Barbados}}</ref> Året etter vart ho den første barbadieren som vart medlem av skilsdomsdomstolen til Samveldet-sekretariatet. Denne domstolen arbeider mellom medlemslanda i [[Samveldet]] for å løyse kontraktstvistar.<ref name=(CSAT) /> Etter denne utnemninga vart ho kåra av ''Loop News'' til ei av dei ti mektigaste kvinnene på Barbados.<ref name="10 most powerful">{{cite news|title=The 10 most powerful women in Barbados|url=http://www.loopnewsbarbados.com/content/10-most-powerful-women-barbados|access-date=1. desember 2015|publisher=The Loop|date=23. oktober 2015|archive-date=19. august 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160819064552/http://www.loopnewsbarbados.com/content/10-most-powerful-women-barbados|url-status=dead}}</ref> == Generalguvernør på Barbados == [[Fil:2020 Independence Day Parade and National Awards Ceremony (50665847882).jpg|mini|Mason deler ut nasjonale utmerkingar under sjølvstendeparaden i 2020.]] I 2017 vart Mason utnemnd til den åttande generalguvernøren på Barbados, med tiltreding 8. januar 2018. Samstundes fekk ho utmerkinga Dame Grand Cross i Order of Saint Michael and Saint George.<ref>{{cite news|title=Sandra Mason to be new Governor General.|url=http://www.nationnews.com/nationnews/news/114409/dame-sandra-mason-governor|access-date=27. desember 2017|newspaper=[[The Daily Nation (Barbados)|Nation News]]|date=27. desember 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227224958/http://www.nationnews.com/nationnews/news/114409/dame-sandra-mason-governor|archive-date=27. desember 2017|location=Fontabelle, Saint Michael, Barbados}}</ref> I 2020 kunngjorde Mason, i si rolle med å lese opp trontalen til regjeringa, at Barbados skulle bli ein [[republikk]] og avskaffe [[monarki|monarkiet]].<ref>{{Cite news |date=16. september 2020 |title=Barbados to remove Queen Elizabeth as head of state |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-54174794 |access-date=25. oktober 2020}}</ref> Ho vart då venta å bli nominert som kandidat til å bli den første presidenten på Barbados, vald av dei to kammera i parlamentet, og å tiltre embetet 30. november 2021.<ref>{{Cite web |date=23. august 2021 |title=Dame Sandra Mason nominated to be first Barbados President |url=https://today.caricom.org/2021/08/23/dame-sandra-mason-nominated-to-be-first-barbados-president/ |access-date=29. september 2021 |website=CARICOM Today |language=en-US |archive-date=2. september 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902103314/https://today.caricom.org/2021/08/23/dame-sandra-mason-nominated-to-be-first-barbados-president/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=6. september 2021 |title=Barbados announces presidential nominee, cuts ties with British monarchy. What does it mean? |url=https://www.wionews.com/world/barbados-announces-presidential-nominee-cuts-ties-with-british-monarchy-what-does-it-mean-411095 |access-date=29. september 2021 |website=WION |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Barbados to quit British Commonwealth effective. desember 1 — MercoPress|url=https://en.mercopress.com/2021/10/01/barbados-to-quit-british-commonwealth-effective-december-1|website=MercoPress|language=en|access-date=5. oktober 2021}}</ref> == President på Barbados == [[Fil:Barbados Independence Republic Night (51717663162).jpg|mini|Mason tek embetseiden som den første presidenten i Barbados (2021).]] Den 12. oktober 2021 vart Mason nominert av statsminister [[Mia Mottley]] og opposisjonsleiaren Joseph Atherley til å bli den første presidenten på Barbados.<ref>{{cite web|url=https://www.barbadosparliament.com/uploads/sittings/attachments/11c0bb650b1c768dbdbee5a0208f6256.pdf|publisher=[[Parliament of Barbados]]|accessdate=16. oktober 2021|date=12. oktober 2021|title=Letter to the Speaker RE Nomination of Her Excellency Dame Sandra Mason as 1st President of Barbados}}</ref> Den 20. oktober vart ho vald av begge kammera utan motkandidat.<ref>[https://www.thenational.scot/news/19661398.barbados-just-appointed-first-president-becomes-republic/ Barbados just appointed its first president as it becomes a republic - The National]</ref> Mason tok til i embetet 30. november 2021,<ref name=":0">{{Citation|title=Pride of Nationhood: Declaration of the Republic and Installation of the President of Barbados|url=https://www.youtube.com/watch?v=_Ey5vNwlvNY|language=en|access-date=2021-11-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20211129-replacing-the-queen-barbados-s-first-president-sandra-mason |title=Replacing the queen -- Barbados's first president, Sandra Mason |publisher=France24 English |date=29. november 2021 |access-date=30. november 2021}}</ref> på 55-årsdagen for sjølvstendet. Som president er ho formelt [[statsoverhovud]] og øvste representant for staten, men i praksis er rolla i stor grad seremoniell, lik rolla ho hadde som [[generalguvernør]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/10/22/world/americas/sandra-mason-barbados.html|title=Barbados Elects Its First Head of State, Replacing Queen Elizabeth|author1=Christine Hauser|work=The New York Times |date=22. oktober 2021}}</ref> Ho gjorde sitt første offisielle statsbesøk til [[Kenya]] i juni 2022.<ref>{{cite web|url=https://barbados.loopnews.com/content/president-dame-sandra-mason-makes-first-official-visit-kenya|title=President Dame Sandra Mason makes first official visit to Kenya|website=Loop News|date=9. juni 2022 |url-status=live |archive-url= https://archive.today/20240529203228/https://barbados.loopnews.com/content/president-dame-sandra-mason-makes-first-official-visit-kenya |archive-date= 29. mai 2024 }}</ref> Som president representerte Mason Barbados ved statsgravferda til [[Elizabeth II av Storbritannia|dronning Elizabeth II]] i 2022 og ved kroninga av [[Charles III av Storbritannia|kong Charles III]] og [[Camilla av Storbritannia|dronning Camilla]] i 2023.<ref>{{cite web | url=https://gisbarbados.gov.bb/blog/president-to-attend-state-funeral-of-queen-elizabeth-ii/ |website=Barbados Government Information Service | title=President to Attend State Funeral of Queen Elizabeth II | date=16. september 2022 | access-date=17. september 2022 | archive-date=19. september 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220919064838/https://gisbarbados.gov.bb/blog/president-to-attend-state-funeral-of-queen-elizabeth-ii/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Bulbulia |first=Suleiman |date=2023-05-06 |title=Barbados won't be toasting Charles's coronation – we're still celebrating being rid of the monarchy |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/may/06/barbados-charles-coronation-monarchy-commonwealth |access-date=2023-05-08 |issn=0261-3077}}</ref> == Utmerkingar == * Kanslar og hovuddame av St. Andrew-ordenen i Order of Barbados (DA) * Dame Grand Cross av Order of St. Michael and St. George (GCMG) * Dame of Grace av The Most Venerable Order of the Hospital of St. John (DStJ)<ref>{{cite web|url=https://gisbarbados.gov.bb/blog/another-honour-for-dame-sandra-mason|title=Another Honour For Dame Sandra Mason|author=Nya Phillips|date=30. mai 2018|work=Barbados Gov. Information Service}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stjohninternational.org/news/governor-general-dame-sandra-mason-sja-barbados|title=Press Release: Governor General of Barbados, Dame Sandra Mason becomes patron of St John Ambulance Barbados|date=30. mai 2018|work=The Order of St. John, St. John International}}</ref> * Order of Freedom of Barbados (FB)<ref name=":0" /> == Privatliv == Mason har halde familielivet sitt i stor grad privat. Ho er kjend for å ha ein son som heiter Matthew, som arbeider som advokat.<ref>{{cite web|url=https://showbizcorner.com/who-is-barbados-new-president-dame-sandra-mason-son-matthew-everything-to-know|title=Who Is Barbados' New President Dame Sandra Mason Son Matthew? Everything To Know|website=Showbiz Corner|date=30. november 2021}}</ref> == Litteratur == * {{cite book|last=Brathwaite|first=Joan A.|title=Women and the Law: A Bibliographical Survey of Legal and Quasi-legal Materials with Special Reference to Commonwealth Caribbean Jurisdictions and Including Relevant Commonwealth Caribbean Legislation and Case Material|url=https://books.google.com/books?id=ycqTHWTxuj0C&pg=PA287|year=1999|publisher=University of the West Indies Press|location=Kingston, Jamaica|isbn=978-976-640-069-9}} * {{cite book|last1=Erickson|first1=Martha Farrell|last2=Cohen|first2=Cynthia Price|last3=Hart|first3=Stuart |editor=Malfrid Grude Flekkoy|title=Children's Rights in Education|url=https://books.google.com/books?id=0ugZBAAAQBAJ&pg=PA231|year=2001|publisher=Jessica Kingsley Publishers|location=London|isbn=978-0-85700-174-0}} == Kjelder == <references /> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandra Mason|Sandra Mason]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 6. mars 2026.'' {{refslutt}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Barbadiske presidentar]] [[Kategori:Barbadiske generalguvernørar]] [[Kategori:Barbadiske juristar]] [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] 1fvedutootmvgiwwpoftvorf1ccazr4 4 429931 3650529 3650394 2026-04-15T07:30:26Z Ranveig 39 3650529 wikitext text/x-wiki {{framside bilete|Aearosmith Las Vegas 20190413.jpg|Aerosmith på scenen i 2019.|:nn:Aerosmith}} '''[[:nn:Aerosmith|Aerosmith]]''' er eit USA-amerikansk rockeband skipa i Boston i 1970. Gruppa består av Steven Tyler (solovokal, munnspel, piano), Joe Perry (gitar), Tom Hamilton (bass), Joey Kramer (trommer) og Brad Whitford (gitar). Stilen til gruppa, som har røter i blues-basert hardrock, har òg innlemma element frå poprock, heavy metal, glam metal, og rhythm and blues, og har inspirert mange seinare rockeartistar. Dei er blitt omtalte som «the Bad Boys from Boston» og «America's Greatest Rock and roll Band».. Aerosmith er det bestseljande amerikanske hardrockbandet gjennom tidene, og har selt meir enn 150 millionar plater på verdsbasis, inkludert over 85 millionar plater i USA. Med 25 gull-, 18 platina- og 12 multiplatina-album har dei rekorden for flest RIAA-sertifiseringar totalt av ei amerikansk gruppe og ligg på delt førsteplass for flest multiplatina-album av ei amerikansk gruppe. Dei har oppnådd tjueein topp 40-hittar på den amerikanske Hot 100-lista, ni nummer éin Mainstream Rock-hittar, fire grammyprisar, seks American Music Awards og ti MTV Video Music Awards. Dei vart innlemma i Rock and roll Hall of Fame i 2001, og vart rangert som høvesvis nummer 57 og 30 på ''Rolling Stone'' og VH1 sine lister over dei 100 største artistane gjennom tidene. I 2013 vart Tyler og Perry innlemma i Songwriters Hall of Fame, og i 2020 fekk bandet prisen MusiCares Person of the Year. ''[[:nn:Aerosmith|Les&nbsp;meir&nbsp;…]]'' o80n1o9vw7pnvvwia20dfsahbv3a4oq 0 429950 3650541 2026-04-15T09:13:59Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Johan Nielsen Bugge''' ({{levde|11. oktober|1788|8. oktober|1870|Bugge, Johan}}) var ein kjøpmann, trelasthandlar og stortingsmann frå [[Larvik]]. I 1839 var han 3. representant frå [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]] i stortinget. På Tinget sat han i Desisjonskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1839-1841]]» 3650541 wikitext text/x-wiki '''Johan Nielsen Bugge''' ({{levde|11. oktober|1788|8. oktober|1870|Bugge, Johan}}) var ein kjøpmann, trelasthandlar og stortingsmann frå [[Larvik]]. I 1839 var han 3. representant frå [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]] i stortinget. På Tinget sat han i Desisjonskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1839-1841]] j1vr3wif4ndwx5hmu604u2v4x5e1h9k 3650542 3650541 2026-04-15T09:14:11Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske kjøpmenn]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650542 wikitext text/x-wiki '''Johan Nielsen Bugge''' ({{levde|11. oktober|1788|8. oktober|1870|Bugge, Johan}}) var ein kjøpmann, trelasthandlar og stortingsmann frå [[Larvik]]. I 1839 var han 3. representant frå [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]] i stortinget. På Tinget sat han i Desisjonskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1839-1841]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] 09c9ibnk1ptlxvotbd3zdriixx0qfuj 3650543 3650542 2026-04-15T09:14:24Z Migne 2086 la til [[Kategori:Folk frå Larvik]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650543 wikitext text/x-wiki '''Johan Nielsen Bugge''' ({{levde|11. oktober|1788|8. oktober|1870|Bugge, Johan}}) var ein kjøpmann, trelasthandlar og stortingsmann frå [[Larvik]]. I 1839 var han 3. representant frå [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]] i stortinget. På Tinget sat han i Desisjonskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1839-1841]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] [[Kategori:Folk frå Larvik]] gpbyysyqf1t7h052hac6tz5c2hgqkbz 3650560 3650543 2026-04-15T11:25:20Z Ranveig 39 Malar 3650560 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Johan Nielsen Bugge''' ({{levde|11. oktober|1788|8. oktober|1870|Bugge, Johan}}) var ein norsk kjøpmann, trelasthandlar og stortingsmann frå [[Larvik]]. I 1839 var han 3. representant frå [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]] i Stortinget. På Tinget sat han i Desisjonskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. {{autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1839-1841]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] [[Kategori:Folk frå Larvik]] ddoka54crieykgtypv9iai4ddo2wgsw 0 429951 3650544 2026-04-15T09:16:12Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Frantz Bull''' ({{levde|25 oktober|1784|11. mai|1861|Bull, F}}) var ein kjøpmann og stortingsmann frå [[Tønsberg]]. Bull representerte Tønsberg i 1833-[[stortinget]]. Han vart vald med ei røyst og ved loddtrekning, ettersom to andre også fekk ei røyst. Valet vart godkjent av stortinget mot 3 røyster. Bull var medlem av komiteen for gasje-, pensjon-, budsjett- og skattestell, og av komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *Tallak Lindstøl|Lindstøl,…» 3650544 wikitext text/x-wiki '''Frantz Bull''' ({{levde|25 oktober|1784|11. mai|1861|Bull, F}}) var ein kjøpmann og stortingsmann frå [[Tønsberg]]. Bull representerte Tønsberg i 1833-[[stortinget]]. Han vart vald med ei røyst og ved loddtrekning, ettersom to andre også fekk ei røyst. Valet vart godkjent av stortinget mot 3 røyster. Bull var medlem av komiteen for gasje-, pensjon-, budsjett- og skattestell, og av komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1833-1835]] orfkunv1ebe7r517an228wuii4ovzrp 3650545 3650544 2026-04-15T09:16:27Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske kjøpmenn]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650545 wikitext text/x-wiki '''Frantz Bull''' ({{levde|25 oktober|1784|11. mai|1861|Bull, F}}) var ein kjøpmann og stortingsmann frå [[Tønsberg]]. Bull representerte Tønsberg i 1833-[[stortinget]]. Han vart vald med ei røyst og ved loddtrekning, ettersom to andre også fekk ei røyst. Valet vart godkjent av stortinget mot 3 røyster. Bull var medlem av komiteen for gasje-, pensjon-, budsjett- og skattestell, og av komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1833-1835]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] hagpdoxbvn0m8bucrd98fxf0yfaryia 3650546 3650545 2026-04-15T09:16:39Z Migne 2086 la til [[Kategori:Folk frå Tønsberg]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650546 wikitext text/x-wiki '''Frantz Bull''' ({{levde|25 oktober|1784|11. mai|1861|Bull, F}}) var ein kjøpmann og stortingsmann frå [[Tønsberg]]. Bull representerte Tønsberg i 1833-[[stortinget]]. Han vart vald med ei røyst og ved loddtrekning, ettersom to andre også fekk ei røyst. Valet vart godkjent av stortinget mot 3 røyster. Bull var medlem av komiteen for gasje-, pensjon-, budsjett- og skattestell, og av komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1833-1835]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] [[Kategori:Folk frå Tønsberg]] h9bl7y85o2e38mx809n5yyf5jgp177h 3650561 3650546 2026-04-15T11:26:54Z Ranveig 39 Malar 3650561 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Frantz Bull''' ({{levde|25. oktober|1784|11. mai|1861|Bull, Frantz}}) var ein norsk kjøpmann og stortingsmann frå [[Tønsberg]]. Bull representerte Tønsberg i 1833-[[Stortinget]]. Han vart vald med ei røyst og ved loddtrekning, ettersom to andre også fekk ei røyst. Valet vart godkjent av stortinget mot 3 røyster. Bull var medlem av komiteen for gasje-, pensjon-, budsjett- og skattestell, og av komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. {{autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1833-1835]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] [[Kategori:Folk frå Tønsberg]] o8omlrikr4xk4nxped28i7sd52kff9z 0 429952 3650547 2026-04-15T09:18:26Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Johannes Pedersen Deichmann''' ({{levde|?|1790|14. april|1832|Deichmann}}) var skomakarmeister i [[Drammen]]. Deichmann var son til ein skomakar på Strømsø i Drammen, og tok sjølv opp yrket til far sin. I 1830 var han valkrinsen Drammen sin 3. representant i [[stortinget]], medlem i Næringskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832]]» 3650547 wikitext text/x-wiki '''Johannes Pedersen Deichmann''' ({{levde|?|1790|14. april|1832|Deichmann}}) var skomakarmeister i [[Drammen]]. Deichmann var son til ein skomakar på Strømsø i Drammen, og tok sjølv opp yrket til far sin. I 1830 var han valkrinsen Drammen sin 3. representant i [[stortinget]], medlem i Næringskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832]] piqozmyj1fcyehbsfzjfz7usv6w7ejw 3650548 3650547 2026-04-15T09:19:21Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske handverkarar]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650548 wikitext text/x-wiki '''Johannes Pedersen Deichmann''' ({{levde|?|1790|14. april|1832|Deichmann}}) var skomakarmeister i [[Drammen]]. Deichmann var son til ein skomakar på Strømsø i Drammen, og tok sjølv opp yrket til far sin. I 1830 var han valkrinsen Drammen sin 3. representant i [[stortinget]], medlem i Næringskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832]] [[Kategori:Norske handverkarar]] c7dvybtptymaa8ekiwp0ybxz6tbbne1 3650549 3650548 2026-04-15T09:19:34Z Migne 2086 la til [[Kategori:Folk frå Drammen]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650549 wikitext text/x-wiki '''Johannes Pedersen Deichmann''' ({{levde|?|1790|14. april|1832|Deichmann}}) var skomakarmeister i [[Drammen]]. Deichmann var son til ein skomakar på Strømsø i Drammen, og tok sjølv opp yrket til far sin. I 1830 var han valkrinsen Drammen sin 3. representant i [[stortinget]], medlem i Næringskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832]] [[Kategori:Norske handverkarar]] [[Kategori:Folk frå Drammen]] qz79m1bhreyspxe8lc7s14l9tizylrf 3650562 3650549 2026-04-15T11:28:05Z Ranveig 39 Flikk 3650562 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Johannes Pedersen Deichmann''' ({{levde|?|1790|14. april|1832|Deichmann, Johannes}}) var ein norsk skomakarmeister i [[Drammen]]. Deichmann var son til ein skomakar på Strømsø i Drammen, og tok sjølv opp yrket til far sin. I 1830 var han valkrinsen Drammen sin 3. representant i [[Stortinget]], og var medlem i Næringskomiteen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. {{autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832]] [[Kategori:Norske handverkarar]] [[Kategori:Folk frå Drammen]] nhlbnq81cqjcuizpsrjt9b02shi2aib 0 429953 3650550 2026-04-15T09:22:44Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Mads Møller Dessen''' ({{levde|14. Juli|1782|10. juni|1831|Dessen}}) var ein dansk-norsk [[sorenskrivar]] og stortingsmann. Dessen var sorenskrivar i [[Gauldal]] og [[regiment]]skvartermeister. I 1819 var han medlem i [[matrikkel]]-kommisjonen for [[Orkdal]]. År 1824 møtte han i [[stortinget]] som 3. representant frå [[Søndre Trondhjems amt]]. På Tinget var han sekretær i komiteen om berg- og skogstellet og medlem i komiteen om veglova. ==Kjelder== *Talla…» 3650550 wikitext text/x-wiki '''Mads Møller Dessen''' ({{levde|14. Juli|1782|10. juni|1831|Dessen}}) var ein dansk-norsk [[sorenskrivar]] og stortingsmann. Dessen var sorenskrivar i [[Gauldal]] og [[regiment]]skvartermeister. I 1819 var han medlem i [[matrikkel]]-kommisjonen for [[Orkdal]]. År 1824 møtte han i [[stortinget]] som 3. representant frå [[Søndre Trondhjems amt]]. På Tinget var han sekretær i komiteen om berg- og skogstellet og medlem i komiteen om veglova. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] 92g0e9ww94e6koixlod9dxvnl4b1qhh 3650551 3650550 2026-04-15T09:22:55Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske sorenskrivarar]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650551 wikitext text/x-wiki '''Mads Møller Dessen''' ({{levde|14. Juli|1782|10. juni|1831|Dessen}}) var ein dansk-norsk [[sorenskrivar]] og stortingsmann. Dessen var sorenskrivar i [[Gauldal]] og [[regiment]]skvartermeister. I 1819 var han medlem i [[matrikkel]]-kommisjonen for [[Orkdal]]. År 1824 møtte han i [[stortinget]] som 3. representant frå [[Søndre Trondhjems amt]]. På Tinget var han sekretær i komiteen om berg- og skogstellet og medlem i komiteen om veglova. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Norske sorenskrivarar]] nl8oz3au63jv5rxu8w4wytvudypztnr 3650563 3650551 2026-04-15T11:29:26Z Ranveig 39 Malar 3650563 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Mads Møller Dessen''' ({{datoar}}) var ein dansk-norsk [[sorenskrivar]] og stortingsmann. Dessen var sorenskrivar i [[Gauldal]] og [[regiment]]skvartermeister. I 1819 var han medlem i [[matrikkel]]-kommisjonen for [[Orkdal]]. År 1824 møtte han i [[Stortinget]] som 3. representant frå [[Søndre Trondhjems amt]]. På Tinget var han sekretær i komiteen om berg- og skogstellet og medlem i komiteen om veglova. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Norske sorenskrivarar]] mc397jh3x6p6xkyg16328horifshdo6 0 429954 3650552 2026-04-15T09:26:48Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Jess Diderichsen Koren''' ({{levde|15. august|1793|27. desember|1867|Koren, Jess}}) var ein lensmann frå [[Eidsberg]]. Koren var son til ein [[sorenskrivar]]. Sjølv var han i [[1814]] [[løytnant]] i Wedelske frikorps. I 1822 tok han til som lensmann i [[Nes kommune|Nes]] på [[Romerike]], kjøpte same året eit gardsbruk i bygda og budde der sidan. Koren var i 1824 2. representant frå [[Akershus amt]] i [[stortinget]], medlem i Tollkomitéen. ==Kjelder== *Ta…» 3650552 wikitext text/x-wiki '''Jess Diderichsen Koren''' ({{levde|15. august|1793|27. desember|1867|Koren, Jess}}) var ein lensmann frå [[Eidsberg]]. Koren var son til ein [[sorenskrivar]]. Sjølv var han i [[1814]] [[løytnant]] i Wedelske frikorps. I 1822 tok han til som lensmann i [[Nes kommune|Nes]] på [[Romerike]], kjøpte same året eit gardsbruk i bygda og budde der sidan. Koren var i 1824 2. representant frå [[Akershus amt]] i [[stortinget]], medlem i Tollkomitéen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] 2fpf035hr0ij7m3c1cwufg1bjtvpooy 3650553 3650552 2026-04-15T09:27:22Z Migne 2086 la til [[Kategori:Folk frå Nes i Akershus]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650553 wikitext text/x-wiki '''Jess Diderichsen Koren''' ({{levde|15. august|1793|27. desember|1867|Koren, Jess}}) var ein lensmann frå [[Eidsberg]]. Koren var son til ein [[sorenskrivar]]. Sjølv var han i [[1814]] [[løytnant]] i Wedelske frikorps. I 1822 tok han til som lensmann i [[Nes kommune|Nes]] på [[Romerike]], kjøpte same året eit gardsbruk i bygda og budde der sidan. Koren var i 1824 2. representant frå [[Akershus amt]] i [[stortinget]], medlem i Tollkomitéen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Folk frå Nes i Akershus]] 05haoyh9mm8ix2wwqgk6eh2xkhauavr 3650564 3650553 2026-04-15T11:30:41Z Ranveig 39 Malar 3650564 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Jess Diderichsen Koren''' ({{levde|15. august|1793|27. desember|1867|Koren, Jess}}) var ein norsk lensmann frå [[Eidsberg]]. Koren var son til ein [[sorenskrivar]]. Sjølv var han i [[1814]] [[løytnant]] i Wedelske frikorps. I 1822 tok han til som lensmann i [[Nes kommune|Nes]] på [[Romerike]], kjøpte same året eit gardsbruk i bygda og budde der sidan. Koren var i 1824 2. representant frå [[Akershus amt]] i [[Stortinget]], der han var medlem i Tollkomitéen. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Folk frå Nes i Akershus]] tsc3kpcmiho2sogd0kmm21hg460980y 0 429955 3650554 2026-04-15T09:30:14Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Jonas Kraft''' ({{levde|25. oktober|1780|13. april|1830|Kraft, Jonas}}) var ein kjøpmann og skipsreiar frå [[Kristiansand]]. [[Jens Kraft]] var bror hans. Jonas Kraft utdanna seg ved eit handelsgymnas i [[Leith]] i [[Skottland]]. Han slo seg ned i heimbyen som kjøpmann. I 1824 var han byens 1. representant til [[stortinget]], medlem i komiteen om [[fiskeri]]a og i komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Storting…» 3650554 wikitext text/x-wiki '''Jonas Kraft''' ({{levde|25. oktober|1780|13. april|1830|Kraft, Jonas}}) var ein kjøpmann og skipsreiar frå [[Kristiansand]]. [[Jens Kraft]] var bror hans. Jonas Kraft utdanna seg ved eit handelsgymnas i [[Leith]] i [[Skottland]]. Han slo seg ned i heimbyen som kjøpmann. I 1824 var han byens 1. representant til [[stortinget]], medlem i komiteen om [[fiskeri]]a og i komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] 0uyvk20fas663d864vvuja6xonzqj05 3650555 3650554 2026-04-15T09:30:25Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske kjøpmenn]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650555 wikitext text/x-wiki '''Jonas Kraft''' ({{levde|25. oktober|1780|13. april|1830|Kraft, Jonas}}) var ein kjøpmann og skipsreiar frå [[Kristiansand]]. [[Jens Kraft]] var bror hans. Jonas Kraft utdanna seg ved eit handelsgymnas i [[Leith]] i [[Skottland]]. Han slo seg ned i heimbyen som kjøpmann. I 1824 var han byens 1. representant til [[stortinget]], medlem i komiteen om [[fiskeri]]a og i komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] f43pru4ci4u7g1cxnrszhkxjryzh7dp 3650556 3650555 2026-04-15T09:30:38Z Migne 2086 la til [[Kategori:Folk frå Kristiansand]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3650556 wikitext text/x-wiki '''Jonas Kraft''' ({{levde|25. oktober|1780|13. april|1830|Kraft, Jonas}}) var ein kjøpmann og skipsreiar frå [[Kristiansand]]. [[Jens Kraft]] var bror hans. Jonas Kraft utdanna seg ved eit handelsgymnas i [[Leith]] i [[Skottland]]. Han slo seg ned i heimbyen som kjøpmann. I 1824 var han byens 1. representant til [[stortinget]], medlem i komiteen om [[fiskeri]]a og i komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] [[Kategori:Folk frå Kristiansand]] ekevzccrbawtf62pfaeg7xalrlo8fys 3650565 3650556 2026-04-15T11:31:41Z Ranveig 39 Flikk 3650565 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Jonas Kraft''' ({{levde|25. oktober|1780|13. april|1830|Kraft, Jonas}}) var ein norsk kjøpmann og skipsreiar frå [[Kristiansand]]. [[Jens Kraft]] var bror hans. Jonas Kraft utdanna seg ved eit handelsgymnas i [[Leith]] i [[Skottland]]. Han slo seg ned i heimbyen som kjøpmann. I 1824 var han byens 1. representant til [[Stortinget]], der han var medlem i komiteen om [[fiskeri]]a og i komiteen om [[kjøpstad]]skatten. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1824-1826]] [[Kategori:Norske kjøpmenn]] [[Kategori:Folk frå Kristiansand]] npj6w7jklk62f85jjwl9x1penpj6fco 1 429956 3650558 2026-04-15T11:09:24Z ~2026-23100-86 153996 /* Artikkelen bør slettes */ ny bolk 3650558 wikitext text/x-wiki == Artikkelen bør slettes == Denne artikkelen bør slettes. Betegnelsen er «ikke foretrukket» jfr. NGU https://aps.ngu.no/pls/utf8/geoenhet_SokiDb.Vis_enhet?p_id=146012&p_spraak=N og SNL har slettet sin artikkel (som er den eneste referansen). Jeg vet ikke hvordan jeg går fram for å slette artikler. [[Spesial:Bidrag/&#126;2026-23100-86|&#126;2026-23100-86]] ([[Brukardiskusjon:&#126;2026-23100-86|diskusjon]]) 15. april 2026 kl. 13:09 (CEST) dhpkkf0gytn3xvno700z7jzvs6dk61o 3650559 3650558 2026-04-15T11:23:44Z Ranveig 39 /* Artikkelen bør slettes */ Svar 3650559 wikitext text/x-wiki == Artikkelen bør slettes == Denne artikkelen bør slettes. Betegnelsen er «ikke foretrukket» jfr. NGU https://aps.ngu.no/pls/utf8/geoenhet_SokiDb.Vis_enhet?p_id=146012&p_spraak=N og SNL har slettet sin artikkel (som er den eneste referansen). Jeg vet ikke hvordan jeg går fram for å slette artikler. [[Spesial:Bidrag/&#126;2026-23100-86|&#126;2026-23100-86]] ([[Brukardiskusjon:&#126;2026-23100-86|diskusjon]]) 15. april 2026 kl. 13:09 (CEST) :Det ser ut som om artikkelen bør flyttast til Moelvtillitten. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. april 2026 kl. 13:23 (CEST) 3yh4bz10r6hon5y669onkf7of0a2kqi