12 de mai

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="oc">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipèdia</sitename>
    <dbname>ocwiki</dbname>
    <base>https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mèdia</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Especial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Discutir</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Utilizaire</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Discussion Utilizaire</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipèdia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Discussion Wikipèdia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichièr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Discussion Fichièr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Discussion MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Modèl</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Discussion Modèl</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ajuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Discussion Ajuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Discussion Categoria</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Discussion Portal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Projècte</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Discussion Projècte</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mòdul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Mòdul Discussió</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>12 de mai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245</id>
    <revision>
      <id>2497278</id>
      <parentid>2471195</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T21:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mistico Dois</username>
        <id>45295</id>
      </contributor>
      <origin>2497278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="km4orari2sgxbucwb68mpftj9j9og3y" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
{{mai}}

== Eveniments ==
* [[1937]] - Coronament de [[Jòrdi VI del Reialme Unit]]

== Naissenças ==
* [[1820]] – [[Florence Nightingale]] (d. [[1910]])
* [[1907]] – [[Katharine Hepburn]], actritz britanica (m. [[2003]])
* [[1962]] – [[Emilio Estevez]], actor, realizador e scenarista american
* [[1970]] – [[David A. R. White]], actor american.

== Decèsses ==
* [[1985]] - [[Jean Dubuffet]], 31 de julhet (n. [[1901]]).

----
Veire tanben :
* [[11 de mai]] | [[13 de mai]]
* [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]]
* [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an).

[[Categoria:Jorns]]</text>
      <sha1>km4orari2sgxbucwb68mpftj9j9og3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>31 de julhet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420</id>
    <revision>
      <id>2497277</id>
      <parentid>2445162</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T21:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mistico Dois</username>
        <id>45295</id>
      </contributor>
      <origin>2497277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1427" sha1="l9ni5pbln424msvr7i3g9ro04osdird" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
{{Julhet}}
Lo [[31 de julhet]] es lo 212{{e}} [[jorn]] de l'[[an]] (213{{e}} en cas d'[[annada bissextila]]) del [[calendièr gregorian]].

== Eveniments ==

== Naissenças ==
* [[1686]] – [[Benedetto Marcello]], compositor barròc venecian (m. [[1739]])
* [[1901]] - [[Jean Dubuffet]], pintre e escultor francés (m. [[1985]]).
* [[1912]] – [[Milton Friedman]], economista american, Prèmi Nobel d'Economia (m. [[2006]])
* [[1918]] – [[Paul D. Boyer]], bioquimista american, Prèmi Nobel de Quimia (m. [[2018]])
* [[1951]] – [[Evonne Goolagong]], jogaira de tennis australiana
* [[1965]] – [[J.K. Rowling]], escrivana anglesa de la seria ''[[Harry Potter]]''.

== Decèsses ==
* [[1784]] – [[Denis Diderot]], escrivan, filosòf e enciclopedista francés (n. [[1713]])
* [[1875]] – [[Andrew Johnson]], president dels Estats Units d'America entre 1865 e 1869 (n. [[1808]])
* [[1886]] – [[Franz Liszt]], compositor ongrés (n. [[1811]])
* [[1914]] – [[Joan Jaurés]], òme politic occitan (n. [[1859]])
* [[1944]] – [[Antoine de Saint-Exupéry]], pilòt e escrivan francés (n. [[1900]])

----
Vejatz tanben:
* [[30 de julhet]] | [[1 d'agost]]
* [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]]
* [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an).

[[Categoria:Jorns]]</text>
      <sha1>l9ni5pbln424msvr7i3g9ro04osdird</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipèdia:La tavèrna</title>
    <ns>4</ns>
    <id>12599</id>
    <revision>
      <id>2497287</id>
      <parentid>2496477</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>18686</id>
      </contributor>
      <comment>/* Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! */ seccion nòva</comment>
      <origin>2497287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39234" sha1="rn8cleuugiz9becqcgpzjj8z87uucdl" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{/Entèsta}}

== Una version pels mainatges? ==

Adieu a totes, 

Dempuèi 2015, la version basca de Wikipèdia a creat un projècte de divulgacion nomenat Txikipedia qu'es dedicat als mainatges de 8-13 ans. Ja extistís una version occitana de Vikidia, però non es un grand succès pr'amor d'una manca d'editors. 

Mas, perqué sostenir un projècte d'aquela ampliada, sembra inutil, estupid, non? 

Daissatz-me qualques linhas per explicar:
* Txikipedia non es pas un site separat, mas una seccion integrada dins Wikipèdia. Aiçò permet una visibilitat fòrça mai granda que Vikidia, que demòra marginala e pauc coneguda. Dins lo cas de l'occitan, aiçò poiriá ajudar a faire venir de joves lectros (e editors) directament cap a Wikipèdia occitana, sens los dispersar sus mai d’un site.
* La Wikipèdia occitana es mai activa e mai coneguda que la Vikidia occitana. Aital, un Txikipedia occitan beneficiariá de la comunitat ja existenta sus Wikipèdia, quitament se pichona. Seriá mai simple de coordonar los esfòrces, d’atraire de nòus contributors, de melhorar la qualitat dels articles, e tanben crear de nòus projèctes. 
* Lo public dels 8-13 ans es estrategic: son los futurs parlants de la lenga nòstra. Un contengut adaptat a aquel nivèl ajuda a normalizar la preséncia de l’occitan dins lo mond numeric e educatiu. Los professors e las escòlas poirián utilizar aquelas ressorsas coma material didactic en lenga occitana, çò qu’es fòrça limitat actualament.
* Lo projècte basc a demostrat que lo ligam entre lenga, joventut e Wikipèdia pòt èsser fòrça eficaç. Per l’occitan, seriá una mena de revitalizacion simbolica: mostrar que la lenga pòt parlar de tot, quitament dins una version simplificada pels enfants. Seriá tanben un biais de diferenciar Wikipèdia occitana dins lo mond de las lengas minoritàrias, en mostrant un engatjament cap al public jove.

Per suportar aquel projècte qu'es fòrça important per ieu, es NECESSARI lo sosten d'autras personas per alargar los limtis, decidir de las prioritats, descriure clarament l'estatut e prepausar de basas per aquela collaboracion.

Coralament, [[Utilizaire:Lhanars|Lhanars]] ([[Discussion Utilizaire:Lhanars|d]]) 16 setembre de 2025 a 15.55 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;La vostra wiki estarà aviat només en mode lectura&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Llegiu aquest missatge en una altra llengua]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

La [[foundation:|Fundació Wikimedia]] canviarà el trànsit entre els seus centres de dades. Això garantirà que la Viquipèdia i les altres wikis de Wikimedia romanguin disponibles fins i tot si es produeix un desastre.

Tot el trànsit es durà el '''{{#time:j xg|2025-09-24|ca}}'''. La prova començarà a les '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

Malauradament, a causa de limitacions de [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] cal limitar la possibilitat d'editar durant el canvi. Ens disculpem per aquesta disrupció, i estem treballant per minimitzar-la en el futur. 

Es mostrarà un avís a totes les wikis de la Fundació Wikimedia 30 minuts abans que tingui lloc aquesta operació. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''Durant una estona, podreu llegir, però no pas editar les wikis durant una estona breu.'''

*No podreu editar durant com a màxima una hora el {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ca}}.
*Si proveu d'editar o desar canvis durant aquestes interrupcions, veureu un missatge d'error. Esperem que no es perdi cap edició durant aquest període de temps, però no us ho podem garantir. Si veieu el missatge d'error, espereu fins que tot torni a funcionar. Llavors hauríeu de poder desar la vostra edició. Tot i així, us recomanem que primer feu una còpia dels vostres canvis, per si un cas.

''Altres efectes'':

*Els treballs automàtics de rerefons aniran més lents, i alguns es podrien aturar. Potser els enllaços vermells no s'actualitzaran tan ràpidament com és habitual. Si creeu un article que ja ha estat enllaçat en algun altre lloc, l'enllaç pot mantenir-se en vermell més estona de l'habitual. Alguns ''scripts'' de llarga durada s'hauran d'aturar.
* Esperem que les implementacions de codi es produeixin com qualsevol altra setmana. No obstant això, algun codi concret es podria congelar puntualment si l'operació ho requereix.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] no estarà disponible durant uns 90 minuts.

Aquest projecte es podria ajornar si fos necessari. Podeu [[wikitech:Switch_Datacenter|llegir la planificació a wikitech.wikimedia.org]]. Es comunicarà qualsevol canvi a la planificació. 

'''Si us plau, compartiu aquesta informació amb la vostra comunitat viquimedista.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 18 setembre de 2025 a 15.42 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Trizek (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Donnez votre avis : votez pour le conseil d'administration 2025&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Bonjour à tous,

La période de vote pour les [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|élections 2025 du conseil d'administration]] est désormais ouverte. Les candidats se présentent pour deux (2) sièges au conseil.

Pour vérifier votre éligibilité en tant qu'électeur, veuillez consulter la [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|page relative à l'éligibilité des électeurs]].

Pour en savoir plus à leur sujet, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|lisez leurs déclarations de candidature et regardez leurs vidéos de présentation]].

Lorsque vous serez prêt, rendez-vous sur la [[m:Special:SecurePoll/vote/405|page de vote SecurePoll pour voter]].

'''Le vote est ouvert du 8 octobre à 00h00 UTC au 22 octobre à 23h59 UTC.'''

Bien à vous,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Président, Comité des élections&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 9 octobre de 2025 a 04.48 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:RamzyM (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
Bonjour !

Participez à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite ») ! Ce projet sera un wiki qui permettra aux utilisateurs et utilisatrices de combiner les fonctions des [[:f:|Wikifonctions]] et les données de Wikidata afin de générer des phrases naturelles dans les langues prises en charges. Ces phrases pourront ensuite être réutilisées sur les Wikipédia (ou ailleurs).

Le scrutin se déroulera en deux tours, chacun étant suivi par un examen juridique des candidats ; ils commenceront respectivement le 20 octobre et le 17 novembre. Notre objectif est d’avoir un nom de projet final choisi à la mi-décembre 2025. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez le détail du scrutin et votez maintenant]]''' sur Meta-Wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 octobre de 2025 a 11.43 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;À la recherche de bénévoles pour rejoindre plusieurs comités du mouvement&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Chaque année, généralement d’octobre à décembre, plusieurs comités du mouvement cherchent de nouveaux bénévoles. 

Pour en savoir plus sur les comités, consultez leurs pages Meta-wiki :
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Comité des affiliations (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Commission de médiation (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Comité d'examen des cas (CRC)]]

Les candidatures aux comités sont ouvertes à partir du 30 octobre 2025. Les candidatures au Comité des affiliations sont closes le 11 décembre 2025, et les candidatures à la commission de médiation et au Comité d'examen des cas sont closes le 11 décembre 2025. Pour savoir comment postuler, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|consultez la page de nomination sur Meta-wiki]]. Publiez sur la page de discussion ou envoyez un e-mail à cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org pour toute question que vous pourriez avoir.

Pour l'équipe de soutien du comité,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 30 octobre de 2025 a 14.12 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:MKaur (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Rappel : aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
Bonjour !

Rappel : aidez-nous à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite »). Le vote final commence aujourd’hui. Les noms finalistes sont : &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez la présentation du scrutin et votez maintenant]]''' sur Méta-Wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 novembre de 2025 a 14.22 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;it&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]]
{{int:please-translate}}

{{int:Hello}},

scusate se scrivo in italiano!

Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase &quot;Ti diamo il benvenuto su Wikipedia&quot; nella loro lingua regionale.

Il messaggio audio comparirà &quot;a sorpresa&quot; sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di &quot;Ti diamo il benvenuto su Wikipedia&quot; nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale.

'''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]):
#la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase &quot;Benvenuti su Wikipedia&quot; o &quot;Ti diamo il benvenuto su Wikipedia&quot; nella tua lingua regionale;
#il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato;
#condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF;
#'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei &quot;Benvenuti su Wikipedia&quot;: '''mercoledi 21 gennaio 2026'''.

Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

14 genièr de 2026 a 15.44 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Una tantum@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Una_tantum/sandbox/MM/It_fallback_v2&amp;oldid=29928398 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 genièr de 2026 a 19.45 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 18 genièr de 2026 a 13.21 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Tiven2240@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Révision annuelle du code universel de conduite et des lignes directrices de l'application&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Nous vous informons que la période de relecture annuelle du Code de conduite universel et des règles d'applications est actuellement ouverte. Vous pouvez faire vos commentaires sur les modifications que vous souhaitez apporter jusqu'au 9 février 2026. C'est la première d'une série d'étapes nécessaires pour la révision annuelle. Vous trouverez [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|d'autres informations et les discussions auxquelles participer sur la page UCoC de Meta]].

Le [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Comité de coordination du code universel de conduite]] (U4C &amp;mdash; Universal Code of Conduct Coordinating Committee) est un groupe global dont le rôle est de fournir une implémentation équitable et cohérente de l'UCoC. Cette relecture annuelle a été envisagée et mise en place par l'U4C. Pour plus d'informations et les responsabilités de l'U4C, veuillez lire la [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Charte de l'U4C]].

Veuillez partager ces informations avec les autres membres concernés de votre communauté.

-- En coopération avec l'U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|discussion]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 genièr de 2026 a 21.01 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Keegan (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration vers Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Lire ceci dans une autre langue]]&lt;/em&gt;

&lt;div class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;
Bonjour à tous et toutes !

Je suis heureux de vous informer que, dans le cadre de la prochaine étape du projet d’[[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|unification des analyseurs syntaxiques]], Parsoid sera bientôt activé en tant qu’analyseur d’articles par défaut sur votre $wiki. Nous augmentons progressivement le nombre de wikis utilisant Parsoid, avec l’intention d’en faire l’analyseur de wikicode par défaut pour la prochaine version maintenue à long terme de MediaWiki. Cela rendra nos wikis plus fiables et plus cohérents entre les utilisations par le contributorat, le lectorat et les outils, et facilitera le développement de futures fonctionnalités du wikicode.
&lt;/div&gt;

Si cela perturbe votre flux de travail, ne vous inquiétez pas ! Vous pourrez toujours désactiver Parsoid pour le wiki dans vos préférences utilisateur, ou uniquement sur la page en cours en utilisant le sous-menu Outils, comme décrit dans la documentation de [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]].

Il y a [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|plus d’informations sur notre stratégie de déploiement]] disponible, y compris les tests effectués avant d’activer Parsoid pour un nouveau wiki.

Pour signaler des bogues et des problèmes, vous pouvez consulter notre documentation des [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|problèmes connus]] et si vous avez trouvé un nouveau bogue, créez un ticket phab et en l’étiquetant avec [[phab:project/view/5846|&lt;i lang=&quot;en&quot;&gt;Content Transform Team&lt;/i&gt;]] qui représente l’équipe Transformation du contenu sur Phabricator.
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23 genièr de 2026 a 21.59 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:ABreault (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-01-26_Wikipedias&amp;oldid=29972868 --&gt;

== Proposicion per permetre la participacion en grafia mistralenca ==

Bonjorn a totes,

Notifiqui en particular @[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]], @[[User:Jfblanc|Jfblanc]] e @[[User:Lembeye|Lembeye]], los tres administrators actius d'aqueste wiki.

Fa qualque temps, parlèri amb [[User:Maxime Ravel|Maxime Ravel]], un utilizaire fòrça actiu sus Wikidata e Wikipèdia en francés sus de tematicas ligadas a la lenga e la cultura provençalas, de la possibilitat de contribuïr sus Wikipédia en occitan en grafia mistralenca. Son argument èra que es una grafia fòrça utilizada en Provença, e mai dins de publicacions academicas. Ieu pensi que poiriá èsser positiu de permetre a de personas que mestrejan pas la grafia classica de participar al wiki. Mon idèa èra de permetre la preséncia d'una version d'aquestes articles en grafia mistralenca (coma jospagina) en complement de la version classica, que demòra de tot biais la fòrma basica e centrala (s'agís pas de remplaçar una grafia per l'autra, aquò seriá impossible de manténer sus l'ensemble del wiki).

Maxime me diguèt que conossiá una autra persona que poiriá èsser motivada per contribuïr en grafia mistralenca.  Ieu soi volontari per seguir aquestes articles e far la transcripcion en grafia classica.

Per donar un exemple concret del resultat, ai creat dos modèls ({{m|Vejatz grafia mistralenca}} e {{m|Vejatz grafia classica}}), qu'ai utilizats sus l'article [[Annalisa Chevalier]].

Que ne pensatz ? [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 11.52 (UTC)

:Bonjorn,
:Per çò faire, caldriá passar per una modificacion de la [[Wikipèdia:Carta lingüistica]].
:(Personalament, soi en contra, avèm pas prossas mans per ajudar, e duplicar los articles existents ajudarà pas.) — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 genièr de 2026 a 12.17 (UTC)
:: Bonjorn, siáu tanben pas favorable a aquela possibilitat. Gerir la diversitat dialectala es ja pas totjorn simple e ai un dobte seriós sus la possibilitat de gerir doas grafias. En revènge, serai pas opausat a la mesa en plaça d'un sistèma de conversion permetent de passar de la grafia classica a la grafia mistralenca per la lectura (un tau sistèma existís sus lei projèctes en chinés ò en sèrbi). S'es ben fach, aquò podriá benlèu de redigir un article tant en grafia classica que mistralenca. Coralament, --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.28 (UTC)
:::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : sas cossí fonciona aqueste sistèma de conversion ? Mon idèa èra de propausar quicòm aital, simplament sabiái pas qu'i aviá de melhoras solucions tecnicas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.43 (UTC)
::::@[[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] : non, mai aquò sembla un començament per cercar : [[:meta:Automatic conversion between simplified and traditional Chinese]] e [[:meta:Wikipedias in multiple writing systems]]. --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 17.59 (UTC)
::::::::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : mercés. S'ai pas mal comprés, la transcripcion d'un sistèma a l'autra se fa automaticament per un biais tecnic (logicial). Non vesi pas cossí aquò se poiriá implementar dins nòstre cas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 25 genièr de 2026 a 09.21 (UTC)
::::::::: Adieu [[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] (e leis autrei !). Ieu tròbi ta prepausicion interessanta e lo biais que l'as implantada dins l'article [[Annalisa Chevalier]] absoludament perfiech . Per èstre mai precís, una tala iniciativa pòu rompre l'argument nèci que voudriá veire dins lo provençau una lenga diferenta de la rèsta de l'occitan. L'usatge de la grafiá mistralenca es pron fòrt en Provença, verai, e mai institucionau. M'agrada mièlhs de veire una tala iniciativa puslèu que de donar d'arguments an aquelei que reclamariá una wiki de mai en grafiá mistralenca per la rason que considèron lo provençau e l'occitan coma doás lengas desseparadas. Se sa grafiá vengue possibla d'emplegar aicí, alòr aquest argument vendrà vuege. Evidentament, fau pas que s'agisse de convertir l'ensem de la WP en grafiá mistralenca (levat s'a n'un coratjós particulier li pren l'enveja) mai de permetre an aquelei que la mestrejan de venir contribuïr a son nivèu. Mi sembla que dins ta requèsta, a degun l'es demandat de duplicar totei leis articles existents ò de sistematizar la practica.[[Utilizaire:Matieu Sokolovic|Matieu Sokolovic]] ([[Discussion Utilizaire:Matieu Sokolovic|d]]) 4 febrièr de 2026 a 13.16 (UTC)

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Lembeye]] (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Utilizaire:EPIC|EPIC]] ([[Discussion Utilizaire:EPIC|d]]) 14 febrièr de 2026 a 18.04 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|discussion]])&lt;/bdi&gt; 19 març de 2026 a 11.15 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message mandat per User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;</text>
      <sha1>rn8cleuugiz9becqcgpzjj8z87uucdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sentonge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24668</id>
    <revision>
      <id>2497282</id>
      <parentid>2433187</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>245</id>
      </contributor>
      <comment>Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Saintogne_in_France_(1789).svg]] per [[:Imatge:Saintonge_in_France_(1789).svg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Saintonge is misspelled)</comment>
      <origin>2497282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3165" sha1="5l4rbw3uf087cg9o8ey9mbhioy8kc0f" xml:space="preserve">{{Infobox Geografia politica
|estat=[[Reiaume de França]]
|division1=[[Reiaume de França]]|nom_de_division1=Estat}}
[[Imatge:Saintonge in France (1789).svg|200px|thumb|La província de Sentonge.]]
[[Imatge:Blason Saintonge.svg|100px|thumb|Escut de Sentonge]]
'''Santonge'''&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://clo-occitan.com/wp-content/uploads/2021/08/CLO-preconizacions-2007.pdf |títol=Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana |an=2007 |pagina=131}}&lt;/ref&gt;{{Refn|Existisson las variantas non normativas '''Sentonge'''&lt;ref&gt;Forma masculina, utilizada per lo doctor en linguistica occitana Laurenç Revèst [https://web.archive.org/web/20221211033652/https://opinion.jornalet.com/joan-cristou-dourdet/blog/2496/brejadis-sus-la-question-linguistica-en-aguiaina-lo-separatisme-sentongista] en lemosin ancian [http://guyenne.fr/Site_Perigord_Occitan/Paleographie/Livre_Noir/LNtexte.htm].&lt;/ref&gt; o '''Sentonja'''&lt;ref&gt;Forma femenina, utilizada per lo linguista lemosin Joan Cristòu Dourdet [https://web.archive.org/web/20221211033652/https://opinion.jornalet.com/joan-cristou-dourdet/blog/2496/brejadis-sus-la-question-linguistica-en-aguiaina-lo-separatisme-sentongista] e d'autres: [https://www.sondaqui.com/oc/Mestiers-e-Especialitats/mestiers-foire-de-la-latiere], [https://web.archive.org/web/20221211033656/https://editions-des-regionalismes.com/fr-us/products/ogo046-petit-lexique-gascon-de-lentre-deux-mers]&lt;/ref&gt; o '''Santonja'''&lt;ref&gt;Utilizada per lo doctor en linguistica occitana Laurenç Revèst https://web.archive.org/web/20200423225624/https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/3124/evocacions-de-la-reculada-dau-nord-occitan-en-peitau-quauques-toponimes-en-las-charantas&lt;/ref&gt; (''Santounge'' en [[grafia mistralenca]], dialecte [[provençau]]).&lt;ref name=TdF&gt;https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2057.jpg&lt;/ref&gt;|group=nt}} (''Séntunjhe'' en [[peitavin-sentongés]], ''Saintonge'' en [[francés]]) es una anciana província de [[França]] que sos limits an chamnhat mai d'un còp dins lo temps. De verai, fuguet l'objecte de luchas entre [[Aquitània (Occitània)|Aquitània]], [[Peitau]] e [[Anjau]] a l'[[Edat Mejana|epòca medievala]].

Auei, compren lo sud dau departament de [[Charanta Maritima]] e una partida de [[Charanta (departament)|Charanta]]. D'un biais linguistic, lo nòrd de [[Gironda (departament)|Gironda]] ([[País Gavai]]) e l'oest extrem de [[Perigòrd]] fan tanben partida de Sentonge.

Sa capitala istorica es [[Sentas]].

Lo gentilici es '''sentongés -esa''' o '''santongés -esa'''.

==Toponimia==
*'''Sentonge''' - ''Sentonge'' (òc ancian [cispirenenc?]) au [[segle XIII]]&lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k103147b/texteBrut&lt;/ref&gt;; ''Sentonge'' (òc lemosin) en [[1449]]-[[1450]]&lt;ref&gt;http://www.guyenne.fr/Site_Perigord_Occitan/Paleographie/AM%20Px%20Comptes/AM%20Px%20CC%2084%20tr.htm&lt;/ref&gt;; ''Santounge'' (òc provençau mistralenc) au [[segle XIX]]&lt;ref&gt;https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2057.jpg&lt;/ref&gt;.

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=nt/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}

{{RegFr}}
[[Categoria:Província istorica francesa]]</text>
      <sha1>5l4rbw3uf087cg9o8ey9mbhioy8kc0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Crosada dels albigeses</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32057</id>
    <revision>
      <id>2497223</id>
      <parentid>2496550</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DaWiseOneCo2022</username>
        <id>56622</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130171" sha1="l05ibpvq8xugdntk6fngskkd2nvr169" xml:space="preserve">{{Infobox Conflicte militar
  |imatge=[[Imatge:Cathars expelled.JPG|250px|centre]]
  |legenda      = Bandiment deis abitants de Carcassona en 1209.
  |data         = [[1209]] - [[1229]]
  |luòc         = [[Occitània]] centrala
  |casus        = Volontat de la Glèisa Catolica de reprimir l'[[Catarisme|eresia catara]]
  |eissida      = [[Tractat de París (1229)|Tractat de París]]
  |comandant1   = [[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Innocenci III]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Onorio IV.svg|20px]] [[Onòri III]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Gregòri IX]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Arnaud Amalric]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Folquet de Marselha]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:C o a Onorio IV.svg|20px]] [[Romano Frangipani]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Simon IV de Montfòrt]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Gui de Montfòrt]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Amalric VI de Montfòrt]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Gui de Montfòrt-Bigòrra]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Lambert de Thury]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Jori]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason famille fr Lévis.svg|20px]] [[Gui Ier de Levis|Gui I{{èr}} de Levis]]&lt;br/&gt;
[[File:Blason Alain de Roucy (croisé albigeois).svg|20px]] [[Alain de Roucy]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Baudoïn de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason pays fr France ancien.svg|20px]] [[Loís VIII de França]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason pays fr France ancien.svg|20px]] [[Umbèrt V de Beljòc]]&lt;br /&gt;
[[File:Blason ville fr Orange (Vaucluse).svg|20px]] [[Guilhèm I dei Bauç|Guilhèm I{{èr}} dei Bauç]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Ramon Berenguier V de Provença]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Ducs Bourgogne (ancien).svg|20px]] [[Audon III de Borgonha]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Donzy.svg|20px]] [[Arvei IV de Donzy]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Courtenay.svg|20px]] [[Pierre II de Courtenay]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason_de_la_maison_de_Châtillon.svg|20px]] [[Gaucher III de Châtillon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason ville fr Donges (Loire-Atlantique).svg|20px]] [[Roard III de Donges]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Vicomté Turenne.svg|20px]] [[Ramon III de Torèna]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Vicomté Turenne.svg|20px]] [[Ramon IV de Torèna]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Austria coat of arms simple.svg|20px]] [[Leopòld VI d'Àustria]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Bergischer Löwe.svg|20px]] [[Adòlf VI de Berg]]&lt;br/&gt;
  |combatents1  = [[Fichièr:Cross-Pattee-alternate red.svg|20px]] '''Crosada : '''&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Glèisa Catolica]]&lt;ref&gt;Lei papas dau periòde de la Crosada son Innocenci III (1199-1216), Honori III (1216-1227) e Gregòri IX (1227-1241).&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
** [[Fichièr:Shield of Dominican Order.svg|20px]] [[Òrdre dels Predicaires]]
** [[Fichièr:Cross of MJC.svg|20px]] [[Militia Jesu Christi]]
** [[Fichièr:Blason Hospitaliers du Saint-Esprit XV et après.svg|20px]] [[Òrdre de Espíritu Santo]]
** [[Fichièr:Croix Gueules.png|20px]] [[Òrdre de San Jorge de Alfama]]
*[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Ostau de Montfòrt]]&lt;ref&gt;Maugrat sa desfacha de [[1224]] e la cession de sei drechs sus lei domenis Trencavèl e lo Comtat de Tolosa au rèi de França, mai d'un membre de l'Ostau de Montfòrt participèt a la Crosada Reiala.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason pays fr France ancien.svg|20px]] [[França|Reiaume de França]]&lt;br /&gt;
*[[File:COA fr BRE.svg|20px]] [[Ducat de Bretanha]]&lt;ref&gt;La participacion dau Ducat de Bretanha, estat encara independent au sègle XIII, foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri, especialament en 1219 per acompanhar lo prince de França, e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason Ducs Bourgogne (ancien).svg|20px]] [[Comtat de Borgonha]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Borgonha foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason maison fr de Donzy.svg|20px]] [[Comtat de Nivèrns]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Nivèrs foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason maison fr de Courtenay.svg|20px]] [[Comtat d'Aussèra]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat d'Aussèra foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason_de_la_maison_de_Châtillon.svg|20px]] [[Comtat de Saint-Pol]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Blois foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason ville fr Donges (Loire-Atlantique).svg|20px]] [[Vescomtat de Donges]]&lt;ref&gt;La participacion del Vescomtat de Donges, inicialament limitada a un servici d'ost provisòri, demorèt importanta durant lo rèine de [[Roard III de Donges]].&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason Vicomté Turenne.svg|20px]] [[Vescomtat de Torèna]]&lt;ref&gt;La participacion dau Vescomtat de Torèna foguèt periodica e generalament limitada ais operacions còntra la region de Cassanuèlh, benlèu per de rasons pus politicas que religiosas.&lt;/ref&gt;
*[[Fichièr:Austria coat of arms simple.svg|20px]] [[Ducat d'Àustria]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Blois foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
*[[Fichièr:Bergischer Löwe.svg|20px]] [[Ducat de Berg|Comtat de Berg]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Blois foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[File:Blason ville fr Orange (Vaucluse).svg|20px]] [[Principat d'Aurenja]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Comtat de Provença]]&lt;ref&gt;A partir deis annadas 1210 e 1220, unei dificultats intèrnas ai comtats de Provença e de Forcauquier entraïnèron una aumentacion de l'influéncia tolosenca dins lei fèus d'un [[Ramon Berenguier V de Provença]] encara enfant, especialament a [[Arle]] e [[Marselha]]. Vengut adulte e mèstre de sei possessions a partir de [[1222]], sostenguèt donc lei Francés de Loís VIII puei d'Humbert de Beaujeu per eliminar l'influéncia tolosenca de Provença.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
  |combatents2  =
  |combatents2  = [[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Comtat de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Marquesat de Provença]]&lt;ref&gt;Après la conquista dau Comtat de Tolosa per Simon de Montfòrt, lo Marquesat de Provença foguèt la basa principala dei senhors de Tolosa fins a la reconquista de la capitala comtala. En [[1226]], lo Marquesat formèt tanben la premiera linha de defensa dei possessions tolosencas còntra l'armada francesa de Loís VIII. Certanei vilas dau [[Comtat de Provença]] (Arle, Marselha...) ajudèron tanben Ramon VII en cambi d'un sostèn dins lei sieunas luchas còntra lei còmtes de Provença.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[File:Blason du comté d'Astarac.svg|20px]] [[Comtat d'Astarac]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] [[Comtat de Fois]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:ArmoiriesTrencavel.svg|20px]] [[Ostal de Trencavèl|Ostau de Trencavèl]] e sei vassaus&lt;ref&gt;Maugrat la desfacha rapida de l'Ostau Trencavèl, mai d'un de sei vassaus contunièt de luchar ambé lei comtes de Tolosa o de Fois o coma chivaliers faidits.&lt;/ref&gt; :&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason Minerve 34.svg|20px]] [[Vescomtat de Menèrba|Baronia de Menèrba]]&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason-argent-lion-gueules.svg|20px]] [[Senhoriá de Tèrmes]]&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Senhoriá de Cabaret]]
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Corona d'Aragon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries Comminges Ancien.svg|20px]] [[Comtat de Comenge]]&lt;ref&gt;Lo còmte de Comenge èra un vassau d'Aragon e un aliat de Tolosa. Après la desfacha aragonesa de Murèth (1213), lo Comtat de Comenge contunhèt de participar au combat e d'ajudar lei princes occitans en causa dei ligams familiaus entre aquelei familhas.&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du Béarn.svg|20px]] [[Vescomtat de Bearn]]&lt;ref&gt;Lo vescòmte de Bearn èra un vassau d'Aragon e un aliat de Tolosa. Après la desfacha aragonesa de Murèth (1213), lo Vescomtat de Bearn contunièt de participar au combat e d'ajudar lei princes occitans en causa dei ligams familiaus entre aquelei familhas.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Royal Arms of England (1198-1340).svg|20px]] [[Reialme Unit|Reiaume d'Anglatèrra]]&lt;ref&gt;La participacion anglesa foguèt limitada a de conflictes locaus entre Crosats e soudats anglés dins lei fèus tolosencs que lo senhor superior èra lo rèi d'Anglatèrra.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Poitiers-Valentinois.svg|20px]] [[Comtat de Valentinés]]&lt;ref&gt;Lo Comtat de Valentinés èra vassau dau Comtat de Tolosa. Pasmens, en causa de sa posicion alunchada de Tolosa, Valentinés èra fòrça menaçada per lei Crosats. Ansin, son senhor, [[Ademar de Peitieus]], preferiguèt generalament negociar sa neutralitat en fàcia de l'armada crosada. Pasmens, quand lei concentracions de tropas occitanas èran pron importantas dins son sector per equilibrar la menaça crosada, participèt au combat dins lo camp tolosenc coma en [[1216]].&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason famille fr deodat de caylus.svg|20px]] [[Senhoriá de Severac]]&lt;br/&gt;
[[Faidiment|Chivaliers faidits]]&lt;ref&gt;L'apellacion de chivaliers faidits pertoca lei nobles occitans expulsats de sei fèus par d'accions o de decisions dei caps crosats, especialament Simon de Montfòrt, o dei legats. Segon lo debanament de la guèrra, aqueleis expulsions foguèron permanentas o provisòrias.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
  |combatents3  = 
  |fòrças1      = 
  |pèrdas1      = 
  |comandant2   = [[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon VI de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon VII de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Bertran de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon de Ricaud]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ugues d'Alfaro]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Gui de Cavalhon]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Guilhèm Ramon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon Riali]]&lt;br /&gt;
[[File:Blason du comté d'Astarac.svg|20px]] [[Centolh d'Astarac]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Aimeri de Montreal]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] [[Ramon Rogièr de Fois]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] [[Rogièr Bernat II de Fois]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Guiraud de Pepius]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries fascé gueules et hermine.svg|20px]] [[Ramon Rogièr Trencavèl]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries fascé gueules et hermine.svg|20px]] [[Ramon II Trencavèl]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Minerve 34.svg|20px]] [[Guilhem IV de Menèrba]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason-argent-lion-gueules.svg|20px]] [[Ramon de Tèrme]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason-argent-lion-gueules.svg|20px]] [[Olivièr de Tèrme]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Pèire Rogièr de Cabaret]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Pèire II d'Aragon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries Comminges Ancien.svg|20px]] [[Bernat IV de Comenge]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries Comminges Ancien.svg|20px]] [[Bernat V de Comenge]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du Béarn.svg|20px]] [[Gaston VI de Bearn]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Poitiers-Valentinois.svg|20px]] [[Ademar de Peitieus]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason famille fr deodat de caylus.svg|20px]] [[Deodat III de Severac]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Bertran Oton de Niòrt]]&lt;br/&gt;
  |fòrças2      = 
  |pèrdas2      = 
  |comandant3   = 
  |fòrças3      = 
  |pèrdas3      = 
  |batalhas     = {{Guèrra deis Albigés - Periòde 1209-1216}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1216-1223}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1223-1229}}
{{Operacions militaras majoras d'après la Crosada deis Albigés}}
  |nòtas        = 
}}
La '''Crosada dels albigeses''' (var. '''Crotzada, [[Article definit en occitan|deis/deus]]'''/etc., '''albigés''') o '''Crosada contra los albigeses'''{{TdF}} (var. '''còntra, [[Article definit en occitan|lei]]''', etc.) foguèt una [[crosada]], proclamada per la [[Glèisa Catolica]] per fin de far desaparéisser lo [[catarisme]] en [[Lengadòc]], que se debanèt de [[1209]] a [[1229]]. Afectèt d'en premier lei tèrras de [[Ramon Rogièr Trencavèl]], vescomte d'[[Albi]], de [[Besièrs]] e de [[Carcassona]] puei aquelei dei comtats de [[Comtat de Tolosa|Tolosa]] e de [[Comtat de Fois|Fois]]. Es per aquela rason que se diguèt «Crosada deis Albigés». Après de combats acarnats favorizats per l'oposicion dei populacions occitanas a una expedicion considerada coma una invasion francesa, entraïnèt una aumentacion importanta de l'influéncia dau rèi de França dins lo sud de son reiaume, ''de facto'' independent en [[1209]], ambé l'annexion d'una partida de [[Lengadòc]] au Domeni Reiau francés, la preparacion d'aquela dau Comtat de Tolosa e lo reculament de l'influéncia de la [[Reialme d'Aragon|corona aragonesa]] dins lei regions situadas au nòrd dei [[Pirenèus]]. Après lo succès militar dei Francés, la Glèisa Catolica poguèt crear e installar dins la region d'institucions novèlas, que la principala foguèt l'Inquisicion, per luchar e finalament anientar lo catarisme occitan au començament dau sègle XIV.

Lo [[catarisme]] èra aparegut en [[Lengadòc]] au sègle XII. Rapidament, una organizacion ierarquizada ambé la formacion d'evescats catars se creèt. Se difusèt dins totei lei classas socialas, compres la noblesa e lo rèsta dei classas dirigentas coma la borgesiá au servici de l'administracion tolosenca. Au nivèu teologic, lei catars destriavan doas creacions e lo [[catarisme]] èra donc una forma de crestianisme quasi dualista. D'efèct per lei catars, la creacion vertadiera èra aquela de Dieu e gropava lei causas que « son realament » coma lo sauvament de l'arma. La segonda èra aquela dei causas qu'avián pas d'existéncia vertadiera, coma lo monde vesedor, e èran liadas au Mau. Aital, l'arma dau cresent èra considerada presoniera de son còrs, dins una mena de « preson de carn », e d'un monde materiau corromput. Un batejament unic, dich [[consolament]], per imposicion dei mans èra lo mejan de la desliurar. De mai, totjorn au nivèu teologic, lo principi dau Mau foguèt pas complètament definit. Sa natura èra similara a aquela de Dieu entraïnant l'aspèct quasi dualista dau catarisme&lt;ref&gt;Per la seguida, lo catarisme estudièt aquela question e de definicions pus precisas foguèron adoptadas per lo principi malefic. Dins certanei cas, venguèt un rivau vertadier de Dieu e un nombre significatiu de cresents catars finiguèron per adoptar un ponch de vista dualista.&lt;/ref&gt;. Ansin, lei Catars creèron una Glèisa rivala e parralèla a aquela de Roma. La rompedura entre lei Catars e Roma èra donc totala. Òr, la Glèisa Catolica foguèt totjorn sevèra ambé lei fraccions de la crestiantat qu'èran consideradas ereticas.

Pasmens, avans lo sègle XII, leis eresias eliminadas per Roma èran solament de predicadors individuaus o de sèctas pichonas e localizadas. Fàcia a una situacion occitana qu'èra fòrça pus grèva qu'un afaire pertocant un predicator solet, la Glèisa podiá pas demorar sensa reaccion. Tre [[1163]] lo [[Concili de Tors]] preconizèt donc l'escomenge per lei protectors d'erètges e demandèt ai senhors concernits d'arrestar leis eretics e de confiscar sei bens. En [[1177]], [[Ramon V de Tolosa]] mandèt una letra a l'abat de l'Òrdre de Cistèl per li expausar lo nivèu preocupant de l'eresia dins son comtat. Aital foguèron mandats en mission en [[Lengadòc]] dos legats papals successivament, [[Pèire de Pavia]] en [[1178]] e [[Enric de Marcy]] en [[1181]] mai sens gaire de resultats&lt;ref&gt;Una expedicion militara limitada ataquèt La Vaur en [[1181]]. De negociacions permetèron la reddicion de la ciutat e lei Catars acceptèron de reconóisser lor error. Lei venceires partiguèron sensa verificar la sinceritat d'aqueu jurament e lo catarisme poguèt contunhar son desvolopament.&lt;/ref&gt;. Quand [[Ramon VI de Tolosa]] succediguèt a son paire en [[1194]], lo catarisme èra donc talament ben implantat qu'auriá pas poscut far quicòm còntra leis eretics sensa provocar de revòutas importantas dins son comtat.

La preparacion diplomatica de la Crosada e sa predicacion venguèt donc una deis òbras principalas dau pontificat dau papa [[Innocenci III]] ([[1199]]-[[1216]]). Pasmens, en fàcia de l'indiferéncia o de la tolerància dei senhors occitans e d'un clergat locau largament corromput, foguèt un procès lòng. D'efèct, lo rèi francés Felip August ja en lucha còntra Anglatèrra refusèt d'ajudar una intervencion papala dins leis afaires intèrns. Avans de reünir lo sostèn e lei fòrças militaras sufisentas, deguèt donc mandar solament fòrça prèires coma [[Domenge de Guzmán]] e Guy des Vaux de Cernay, per fins de predicar lo retorn au catolicisme. Mai, lei conversions èran raras. La creacion de l'[[Òrdre dels Presicaires]] sus lo modèl de la predicacion itinerenta de Jèsus capitèt de melhorar lei resultats mai l'eresia èra encara pron presenta per faciar lei representants de la Glèisa Catolica durant de reünions tengudas en preséncia de divèrsei senhors occitans. Lo trabalh diplomatic e religiós dei legats papaus venguèt donc fòrça malaisat. Après l'excomunicacion d'unei senhors occitans coma lo còmte [[Ramon VI de Tolosa]], lei relacions venguèron fòrça marridas. En [[1208]], lo murtre dau legat [[Pèire de Castelnòu]] foguèt l'eveniment qu'entraïnèt la formacion d'una expedicion militara importanta desirosa dempuei d'annadas per [[Innocenci III]].

La Crosada acomencèt en [[1209]]. Se debanèt en tres etapas principalas. D'en premier, la papautat capitèt de devesir seis advèrsaris menaçant solament [[Ramon Rogièr Trencavèl]] e lei Crosats prenguèron aisament lo contraròtle de sei possessions après la capitulacion de Carcassona. Lei territòris Trencavèl foguèron confiscats e donats a [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]]. Aquò va cambiar prefondament la Crosada qu'evolucionèt d'un conflicte religiós vèrs un conflicte feodau entre lo senhor novèu e lei vassaus totjorn fidèus a la familha Trencavèl. Aqueu conflicte va entraïnar l'intervencion dirècta dau còmte de Tolosa que son territòri foguèt rapidàment menaçat. En fàcia de sei dificultats, Raimon VI acceptèt de venir lo vassau dau reiaume d'Aragon en [[1213]]. Pasmens, l'ofensiva aragonesa foguèt anientada a [[Batalha de Murèth|Murèth]] e Raimon VI perdiguèt la màger part de sei fèus au profiech de Montfòrt a la seguida d'una decision papala en [[1216]].

Pasmens, la conquista francesa foguèt mau acceptada e Raimon VII, fiu de Raimon VI, acomencèt una campanha de reconquista dempuei sei fèus provençaus. Tolosa se revòutèt e Simon de Montfòrt foguèt tuat en assaiant sensa succès d'ocupar tornarmai la ciutat. Son fiu capitèt pas de tenir lei conquistas de son paire e vèrs 1220-1222, lei Crosats perdiguèron totei sei conquistas. Lei Montfòrt abandonèron donc sei revendicacions sus lei regions occitanas au profiech dau rèi [[Loís VIII de França]]. La Glèisa sostenguèt lo movement en prononciant la despossession oficiala de Raimon VII. Après una premiera revirada, lo rèi de [[França]] capitèt de conquistar la màger part dei possessions de Raimon VII. Dins aquò, sa mòrt e una darriera revòuta occitana obliguèron lei dos camps de durbir de negociacions.

Sei resultats foguèron un succès notable per lo reiaume de França que poguèt annexar dirèctament una partida granda dei principats occitans independents au començament de la Crosada e preparar lei condicions per plaçar un Capetian coma cap dau Comtat de Tolosa après la mòrt de Raimon VII. En causa de la mòrt sensa eiretier d'[[Anfós de Peitieus]], successor de Raimon VII e fraire de Loís IX de França, Tolosa intrèt dins lo domeni reiau tre [[1271]]. D'autra part, meme se lo caòs e la resisténcia militara dei senhors occitans permetèron a la Glèisa Catara de s'estendre de 1229, la victòria finala permetèt a la Glèisa Catolica de tornar venir en Occitània ambé lo sostèn deis autoritats novèlas per reprimir l'eresia e leis annadas 1230 van marcar lo començament dau declin dau catarisme occitan.

== Situacion politica d'Occitània au començament dau sègle XIII ==

Au sègle XIII, Occitània èra un mosaïc d'estats feodaus organizats a l'entorn de l'estat tolosenc dirigit per [[Raimon VI de Tolosa]]. Lei possessions de la familha Trencavèl, centradas sus Carcassona e Besièrs, lo Comtat de Fois e lei territòris tenguts per lo Reiaume d'Aragon completavan aquel ensems. L'influéncia aragonesa èra d'alhors notabla dins lei principats Trencavèl e lo Comtat de Fois. La màger part d'aquelei territòris èran sota la senhoriá superiora, es a dire la dependéncia, dau rèi de França. Pasmens, en causa de l'afebliment dau poder centrau francés, de la possession de fèus francés per de reiaumes estrangiers coma Anglatèrra o Aragon, aqueu ligam èra vengut fòrça teoric e lei senhors tolosencs èran independents ''de facto'' enterin que lei senhors de Fois o Trencavèl èran subretot preocupats per sei relacions ambé Tolosa o Aragon. En [[1209]], la Crosada còntra lo catarisme intrèt donc dins un país totalament estrangier que l'oposion a la preséncia de soudats estrangiers e a la despossession de sei senhors va unir còntra l'invasion, catarisme o pas. Per exemple, en [[1216]] e [[1226]], la vila d'[[Avinhon]], onte la preséncia d'eretics èra nulla, sostenguèt la causa dei còmtes de Tolosa amb acarnament. Lo racònte de la guèrra per lei dos autors catolics de la [[Cançon de la Crosada]] mostra tanben aquela condamnacion deis atrocitats crosadas per la màger part dei populacions occitanas.

=== Lo Comtat de Tolosa ===

[[Fichièr:Territòris dau còmte de Tolosa en 1209 v2.png|thumb|right|Possessions dirèctas (blau sorn) e indirèctas (blau clar) dau còmte de Tolosa en [[1209]].]]

{{veire|Comtat de Tolosa}}

Lo [[Comtat de Tolosa]] èra lo principat pus poderós dau teatre d'accion de la Crosada deis Albigés. Dempuei la mòrt de [[Ramon V de Tolosa]] en [[1194]], son senhor es [[Ramon VI de Tolosa]]. Sei possessions dirèctas èran lo país tolosenc, la region de [[Bèucaire (Gard)|Bèucaire]], lo Ducat de Narbona&lt;ref&gt;Lo Ducat de Narbona donava solament lo drech de senhoriá superiora sus lo territòri d'aquela vila. Dans lei fachs, l'autoritat locala es aquela dau Vescomtat de Narbona. Durant tota la Crosada, aqueu darrier assaièt de demorar neutre e cambièt regularament de camp — ambé succès — segon l'eissida deis operacions. Aquò li permetèt de demorar vescòmte de la vila fins a sa mòrt en [[1239]].&lt;/ref&gt;, lo [[Marquesat de Provença]] e lo [[Comtat de Mauguiò]]. Sei possessions indirèctas èran lei comtats o lei vescomtats de [[Lomanha]], de Narbona, [[Roergue]], de Nimes, d'Agde, de Vivarés, de Valentinés e de Diés e lei senhoriás d'Andusa, d'Alès e de Sauve. De mai, lei còmtes de [[Comtat de Fois|Fois]] e de [[Comtat de Comenge|Comenge]] èran sei vassaus per certanei fèus de la region de Tolosa e de son caire, Raimon VI èra tanben lo vassau dau rèi d'Anglatèrra per de quauquei territòris gascons.

Ansin, Raimon VI èra lo vassau dau rèi de França per la màger part de sei possessions, lo vassau dau rèi d'Anglatèrra per sei fèus gascons e lo vassau de l'emperaire dau Sant Empèri Roman Germanic per sei territòris provençaus. Òr, au començament dau sègle XIII, lei poders centraus reiaus e imperiaus son relativament afeblits e fòrça alunchats de Tolosa. Aquel alunchament èra tanben renfòrçat per lei conflictes regulars entre França e Anglatèrra. Dins lei fachs, Raimon VI de Tolosa èra donc un senhor independent e lei sobeiranetats dei rèis francés e anglés o de l'emperaire èran solament teoricas.

Sa politica èra magerament dirigida vèrs lo melhorament dei relacions ambé lo Reiaume d'Aragon. De [[1198]] a [[1205]], capitèt d'establir una patz solida renfòrçada per una tièra de maridatges entre lei dinastias dei dos estats. Raimon VI esposèt la sòrre dau futur [[Pèire II d'Aragon]]. Un segond maridatge foguèt tanben previst entre [[Sancia d'Aragon]], segonda sòrre de Pèire II, e lo futur Raimon VII. En [[1204]], aqueu dispositiu foguèt completat per la signatura d'un tractat d'aliança defensiva entre lei còmtes de Tolosa, de Provença e lo rèi d'Aragon. Au nivèu religiós, lo còmte tolosenc èra catolic mai pas vertadièrament pertocat per la lucha còntra l'eresia catara presenta dins sei territòris.

=== Lo Comtat de Fois ===

[[Fichièr:Territòris dau còmte de Fois 2.png|thumb|right|Territòris de Ramon Rogièr de Fois coma vassau dau rèi d'Aragon (jaune) e vassau dau còmte de Tolosa (verd).]]

{{veire|Comtat de Fois}}

Lo Comtat de Fois èra dirigit dempuei [[1188]] per [[Ramon Rogièr de Fois]] que reinèt sus lo bacin d'Arièja e teniá quauquei fèus au sud de la cadena pirenenca. En [[1191]], participèt a la Crosada dau rèi [[Felip August]] e se distinguèt ai [[sètge d'Ascalon (1189-1191)|sètges d'Ascalon]] e de [[sètge de Sant Joan d'Acre (1191)|Sant Joan d'Acre]]. En [[1209]], lo rèi [[Pèire II d'Aragon]] li donèt quauquei fèus vèrs [[Capcir]] e un maridatge permetèt d'aumentar la talha dau Comtat ambé quauquei vaus de la region d'[[Andòrra]].

Au nivèu politic, lo principat èra un fèu dau [[Reiaume d'Aragon]] e l'influéncia d'aqueu darrier i èra importanta. Au nivèu religiós, lo catarisme i èra fòrça present. Mai d'un membre de la noblesa e de la familha dau còmte Ramon Rogièr foguèron de cresents catars. Certanei familhas nòblas de la region, coma lei Mirapeis, anavan donc logicament venir d'advèrsaris acarnats de la Crosada puei de l'Inquisicion catolica&lt;ref&gt;Per exemple, [[Pèire Rogièr de Mirapeis]] foguèt lo cap militar de la garnison de Montsegur durant lo sètge de 1243-1244, siá quinze ans après la fin oficiala de la Crosada.&lt;/ref&gt;. En fòra de sei ligams grands ambé l'eresia, lo còmte Ramon Rogièr èra tanben un advèrsari determinat de la ierarquia catolica persecutant regularament leis establiments religiós locaus. Durant la Crosada, lo Comtat de Fois foguèt donc un deis enemics principaus dei Crosats e sei tropas participèron a la màger part dei campanhas.

=== Lei possessions Trencavèl ===

[[Fichièr:Territòris dau vescòmte Trencavel 2.png|thumb|right|Territòris Trencavèl coma vassau de Tolosa (verd) e vassau d'Aragon (jaune).]]

Lei possessions Trencavèl son dirigidas per [[Ramon Rogièr Trencavèl]], nebòt de Raimon VI, qu'es lo cap d'un estat compausat de fèus dependent dau còmte de Tolosa e dau còmte de Barcelona, títol tengut per lo rèi d'Aragon. [[Ramon Rogièr Trencavèl]] èra lo vassau d'Aragon per la vescomtat de Carcassona e aqueu de Tolosa per lei vescomtats de Besièrs e d'Albi e la senhoriá de Rasés. Dins lei fachs, aprofichant lei conflictes entre Aragon e Tolosa, lei possessions Trencavèl tènon una autonòmia granda e la patz negociada per Raimon VI ambé Pèire II a pas menaçat aquela posicion.

Au nivèu religiós, es, ambé [[Ramon Rogièr de Fois]], lo senhor occitan pus compromés ambé lo catarisme car, se demorèt catolic, una partida granda de sei vassaus o de seis oficièts principaus èran catars. Son paire èra estat ja excomunicat en [[1178]] en causa de la persecucion de l'evesque d'Albi. Au nivèu politic, certanei vilas coma Besièrs tenián d'autonòmias importantas e èran fòrça desirosas de gardar lei sieunas institucions. L'arribada dei Crosats va donc prefondament turtar lei valors aquela societat e un nombre grand d'advèrsaris de la Crosada o de chivaliers faidits venguèron donc dei territòris Trencavèl.

=== Lo Reiaume d'Aragon ===

[[Fichièr:Territòris dau reiaume d'Aragon.png|thumb|right|Possessions dirèctas (blau sorn) e indirèctas (blau clar) dau rèi d'Aragon.]]

{{veire|Reiaume d'Aragon}}

Lo Reiaume d'Aragon foguèt dirigit per Anfós II d'Aragon fins a [[1196]] puei per son fiu [[Pèire II d'Aragon]]. Dempuei [[1068]], aqueu reiaume èra vengut lo vassau volontari de la Papautat. Pasmens, aqueu ligam èra solament teoric e aviá subretot un ròtle politic per leis afaires estrangiers dau reiaume que son pensament principau èra la Reconquista còntra leis estats musulmans dau sud de la peninsula espanhòla. Ansin, de legislacions fòrça duras èran regularament adoptadas per lei sobeirans aragonés còntra leis eretics mai demorèron sensa aplicacion vertadiera.

En [[1137]], lei còmtes de Barcelona venguèron rèi d'Aragon per maridatge formant un estat poderós dins lo nòrd-èst d'Espanha. De mai, aquel estat teniá un nombre important de fèus au nòrd dei Pirenèus en [[Provença]], en [[Gavaudan|Gevaudan]] e en Gasconha. Lei Comtats de Comenge e de Fois èran sei vassaus e l'influéncia dau senhor dins sei regions èra pas solament nominala. En [[1204]], lo maridatge de Pèire II ambé l'eiretiera dau principat de Montpelhièr li permetèt de prendre possession d'un dei fèus pus rics de Lengadòc. L'aliança concluda ambé lo Comtat de Tolosa permetèt a Pèire II de se concentrar sus sei [[frontiera]]s sud. Ansin, en [[1212]], sa victòria a [[Batalha de Las Navas de Tolosa|Las Navas de Tolosa]], que marquèt lo començament de la fin per la preséncia [[islam|musulmana]] en [[Espanha]], li donèt un prestigi immens dins tota la Crestianitat.

=== L'influéncia dau Reiaume de França ===

[[Fichièr:França-Aragon-Principats occitans 1180.png|thumb|right|Extension dau domeni reiau francés (blau), dei possessions dirèctas e indirèctas d'Aragon (jaune) e dei territòris dei senhors occitans pertocats per la Crosada (verd) vèrs la fin dau sègle XII.]]

A la fin dau sègle XII e au començament dau sègle XIII, l'influéncia francesa dins lei principats occitans èra venguda fòrça limitada en causa de l'alunchament de la capitala e de l'afebliment dau poder reiau après l'afondrament de l'[[Empèri Carolingian]]. Se lo domeni reiau aviá aumentat dins lo corrent dei règnes precedents, lei possessions dirèctas de Felip August èran encara limitadas e lei senhors tolosencs èran entre lei vassaus pus poderós dau Reiaume de França. Ansin, lei còmtes de Tolosa prestavan plus l'omatge per sei fèus e lo rèi de França i gardava donc solament un drech de senhoriá qu'èra teoric.

D'autra part, la politica de Felip August regardava lei frontieras nòrd dau reiaume e la lucha còntra l'influéncia anglesa que son rèi teniá divèrsei fèus sus lo continent. Ansin, lo rèi francés èra gaire desirós d'entraïnar una reaccion ostila dau rèi aragonés en causa d'un desplaçament de tropas vèrs lo sud dins de fèus teoricament francés mai independents ''de facto'' coma aquelei dau còmte de Tolosa e dins de fèus dependent de la corona aragonesa coma aqueu de la [[Vescomtat de Carcassona]]. De mai, lei relacions diplomaticas entre França e Roma èran marridas en causa de l'afaire dau divòrci mancat de Felip e de pretencions d'aqueu darrier a prepaus de son autoritat sus la Glèisa Francesa. Una intervencion papala dins leis afaires de fèus teoricament francés èra donc pas desirabla per lo rèi. Fins a la fin de son rèine en [[1223]], [[Felip August]] demorèt donc un opausant, au mens passiu, a la Crosada e l'obtencion de son autorizacion per lo mandadís de nòbles francés dins lo sud foguèt un pretzfach malaisat per la diplomàcia papala.

=== L'influéncia dau Reiaume d'Anglatèrra ===

Per sei drechs senhoriaus dins lo sud-èst de la [[França]] modèrna, lo rèi d'Anglatèrra aviá tanben d'interés de tenir còntra la Crosada. Lo còmte de Tolosa èra son vassau teoric per quauquei fèus e de ligams existián entre lei senhors tolosencs e lei senhors gascons. Au nivèu religiós, l'eresia catara èra quasi inexistenta dins lei territòris relevent dau rèi d'Anglatèrra. Ansin, lei regions gasconas seràn utilizadas per lei dos camps, mai magerament per lo camp occitan, per recrutar de renfòrç. Per lo rèsta, Anglatèrra èra ja pron ocupada per sei relacions conflictualas ambé lo rèi de França e la neutralitat foguèt generalament l'actitud de son govèrn.

=== L'influéncia dau Sant Empèri Roman Germanic ===

{{veire|Sant Empèri Roman Germanic}}

Coma Anglatèrra, lo Sant Empèri Roman Germanic èra lo senhor teoric d'una partida dei fèus pertocats per la Crosada, especialament dins lei regions provençalas e daufinesas. Pasmens, lo poder centrau de l'Empèri èra relativament feble per compelir la politica de sei vassaus e subretot ocupat per lo conflicte ambé la papautat per lo contraròtle dei vilas dau nòrd d'[[Itàlia]]. L'emperaire germanic demorèt donc neutre dins lo conflicte permetent lo recrutament de volontaris per lei dos camps dins lei territòris imperiaus.

== Lei causas ==

Lei causas de l'entraïnament de la Crosada deis Albigés foguèron una mescla de factors entre la volontat papala d'anientar l'eresia catara, l'indiferéncia deis autoritats senhorialas o eclesiasticas a sei demandas e lo desvolopament continú dau catarisme dins la region maugrat leis esfòrç de divèrsei missions de predicacion catolica. D'efèct, tre son eleccion coma papa, [[Innocenci III]] assaièt sensa succès de suscitar una reaccion armada dei senhors occitans per reprimir lo catarisme. En fàcia d'aquela revirada, adoptèt una politica tenent tres principis :
* lo mandadís de missions de predicacion dirigidas per de legats per convertir leis eretics.
* l'epuracion dau clergat locau per s'assegurar un sostèn locau a seis iniciativas.
* la formacion d'una expedicion militara motivada per la confiscacion dei bens deis eretics e de sei protectors.
Lo premier ponch aguèt un succès limitat en causa de la corrupcion fòrça importanta dau clergat occitan. Lo segond aguèt tanben un succès limitat en causa de la resisténcia d'unei prelats locaus, fòrça corromputs, a l'idèa d'abandonar sei cargas. Enfin, l'organizacion d'un Crosada se turtèt pendent dètz annadas a l'oposicion dau rèi de França que refusèt d'autorizar una intervencion dirècta de la Glèisa Catolica dins leis afaires intèrns de son reiaume, i comprés dins de regions qu'èran independentas dins lei fachs. L'assassinat dau legat [[Pèire de Castelnòu]] permetèt de cambiar aquela situacion e d'acusar lo còmte de Tolosa mème se lei pròvas èran inexistentas. Aquò aumentèt la pression per l'organizacion d'una Crosada e Felip August deguèt finalament acceptar en fàcia de la volontat de sa noblesa de formar una expedicion.

=== Lo desvolopament de l'eresia catara en Occitània ===

==== Definicion generala dau catarisme ====

{{veire|Catarisme}}

La màger part dei fònts istoricas pertocant la teologia catara foguèron escrichas per d'advèrsaris qu'èran sovent d'una objectivitat limitada. Lei tèxtes autenticament catars son rars e regardan pas totjorn lo domeni de la liturgia. Per exemple, lei tèxts coneguts dau [[concili de Sant Felitz de Lauragués]] an per subjècte principau la delimitacion entre evescats catars de Tolosa e de Carcassona. Ansin, lei documents majors de l'estudi dau catarisme foguèron lòngtemps l'obratge anonim ''[[De heresi catharorum in Lombardia]]'' e aqueu de l'inquisitor dominican [[Ansèume d'Alexàndria]] ''[[Tractatus de hereticis]]''. Au sègle XX, divèrsei descubèrtas permetèron d'enrichir aqueu corpus d'un tractat de teologia catara dich lo ''[[Libre dei dos principis]]'' escrich vèrs [[1250]], d'un tractat pertocant lei rites catars e d'un tractat anomim d'origina occitana datant probablament dau començament dau sègle XII.

L'estudi d'aquelei documents mostran que lo catarisme èra un movement crestian [[dualisme|dualista]] basat sus lei tèxts sacrats religiós acceptats per lo Crestianisme e sur certanei liures apòcrifs. En oposicion a la Glèisa Catolica, lei catars destriavan doas formas de creacions : la vertadièra, es a dire aquela dei causas que son realament, aquela de Dieu, de l'esperit blos ; la segonda èra aquela dei causas qu'an pas d'existéncia vertadièra, que i èra inclús lo monde vesedor, apariat au nonrés. Per elei, lo monde fisic èra doncas vodat au patiment, a la violéncia e au mau. Per arribar a aquela conclusion, la teologia catara part dau principi que Dieu, qu'es un èstre perfèct, a pas poscut crear d'èstre capable de pecar, çò que seriá una pròva d'imperfeccion. De mai, per la mema rason, Dieu a tanben pas poscut concebre un [[liure arbitri]] considerat coma la possibilitat de pecar d'un biais volontari. Es donc que sa creacion a pas poscut empachar l'emergéncia de condicions favorablas au mau. La perfeccion de Dieu lo rendent innocent de l'existéncia e de la formacion dau mau, es donc que lo principi d'aqueu darrier existís d'un biais independent. 

La posicion, la poissança e lo nom d'aqueu principi marrit foguèron jamai totalament definits per lo catarisme occitan. Èra de còps dich ''« Principi Marrit »'', Demiürg, Enemic, Satan... etc. De mai, lo poder dau principi marrit demorèt tanben gaire clar : opausat a Dieu, a costat de Dieu, d'una poissança egala o leugierament pus febla ? Aquò es probablament lo fach que l'afirmacion dualista dau catarisme foguèt pas completada car per una partida granda dei fidèus, lo Dieu bon es tanben lo Dieu unic e vertadier mentre que l'abséncia de nom clar per lo principi malefic empachèt l'emergéncia de sa divinitat. En revènge, au sen deis elèits e autoritats religiosas dau catarisme, lei posicions dualistas foguèron pauc a pauc afirmadas durant la segonda mitat dau sègle XII. Pasmens, mème se lo dualisme es pas totalament afirmat per la màger part dei catars, aqueu dogme es en oposicion totala au dogme catolic de l'unicitat de Dieu. D'efèct, se la Glèisa Catolica utiliza tanben sovent l'oposicion entre lo Ben e lo Mau, sei concèptes an per limit la poissança totala de Dieu e lo Mau es solament causat per l'utilizacion marrida de la libertat donada per Dieu a sei creaturas. La rompedura dogmatica entre catarisme e catolicisme es donc majora e non conciliabla.

D'autra part, au nivèu rituau, lo sauvament de l'arma necessita per lei catars de passar per l'estat religiós avans sa mòrt. La durada dau periòde a pas d'importància. Pasmens, èra relativament similar a l'ideologia dei premiers movements crestians ai sègles I e II. L'intrada dins l'estat religiós se fa gràcias a un [[sacrament]] dich [[consolament]] qu'es un batejament per imposicion dei mans. La recepcion dau consolament deviá èstre un acte volontari e conscient e lo catarisme condamnèt donc lo batejament de novèus-nats per la Glèisa Catolica. Après la recepcion d'aqueu sacrament, l'individu èra dich « Crestian » e sa vida deviá respectar la volontat divina per assegurar lo sauvament de son arma. Per s'aparar còntra la corrupcion de la matèria, la regla teniá especialament de defensas alimentaras, la necessitat de trabalhar de sei mans, la defensa d'utilizar la violéncia, l'obligacion d'ajudar leis autrei « Crestians » e l'obligacion de predicacion. Se, a sa mòrt, l'arma dau cresent es pas pron bòna per jónher Dieu, existiá un sistèma de reïncarnacions dins un autre còrs materiau. La rompedura dei rites catars ambé lei rites catolics dau sègle XII es donc totala e benlèu encara pus importanta que la rompedura dogmatica.

==== Lo bogomilisme e sa difusion dins lo rèsta d'Euròpa ====

[[Fichièr:Eresia dualista en Euròpa vèrs lo sègle XII.png|thumb|right|Esquèma possible per la difusion dau bogomilisme vèrs lei Balcans e lo rèsta d'Euròpa.]]

Lo bogomilisme èra una eresia apareguda vèrs la mitat dau sègle X dins lei regions bulgaras a l'entorn de la vila de Preslav. Èra una doctrina crestiana dualista considerant lo mond materiau coma l'òbra de Satan, condamnant lo batejament deis enfants e lei sacraments catolics. Lei fidèus devián seguir una regla inspirada deis Escrituras Santas defendent especialament de manjar de carn. Divèrseis obratges presentèron lo bogomilisme e sei rites qu'èran fòrça similars ai rites catars. La possibilitat d'una origina bogomila au catarisme es donc relativament seriosa.

D'efèct, la predicacion bogomilista permetèt d'espandre aquela religion dins lo rèsta dei Balcans e dins una partida de l'[[Empèri Bizantin]] ai sègles XI-XII. Pasmens, après aqueu succès, lei traças d'una òbra de predicacion importanta existisson pas. En revènge, es possible de seguir lei procès eclesiastics còntra d'eretics dualistas durant aqueu periòde :
* vèrs [[1022]], d'eretics foguèron cremats a [[Orleans]] e a [[Tolosa]]&lt;ref name=&quot;Roquebert I p.49&quot;&gt;'''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]], ''L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212'', Editions Perrin (2006), p. 49.&lt;/ref&gt; per « [[maniqueïsme]] »&lt;ref&gt;Lo [[maniqueïsme]] èra una religion dualista apareguda au sègle III. Activament combatuda per lo crestianisme fins a sa disparicion, son nom demorèt a l'Edat Mejana per qualificar — e condamnar — d'eretics dualistas. Pasmens, en causa dei limits de la formacion dau clergat e, sovent de l'abséncia d'estudi de la fe eretica, la religion vertadiera de l'eretic èra pas lo [[maniqueïsme]].&lt;/ref&gt;.
* vèrs [[1028]], un concili foguèt reünit per lo [[Ducat d'Aquitània|duc d'Aquitània]] per luchar còntra lo « maniqueïsme »&lt;ref name=&quot;Roquebert I p.49&quot;/&gt;.
* vèrs [[1052]], l'emperaire germanic ordonèt de pendre d'eretics dualistas en Saxònia.
* vèrs [[1056]], un concili se reüniguèt a [[Tolosa]] per definir certanei reglas de lucha còntra una eresia locala.
* vèrs [[1143]], d'eretics dualistas foguèron cremats a [[Colonha]].
* dins leis annadas 1140, una comunautat d'eretics dualistas ben organizadas e pròcha dei rites catars existiá en Champanha.
* dins leis annadas 1160, un nombre grand d'eretics dualistas foguèron cremats en [[Alemanha]] ([[Colonha]], Trèva...). Certaneis èran membre d'una ierarquia.
Aquela tièra de procès mostra l'expansion e l'organizacion d'una [[eretgia|eresia]] dualista dins l'[[oèst]] d'[[Euròpa]]. Pasmens, la feblesa dei fònts istòrics permeton pas de descriure l'evolucion d'aquela expansion. Lei detalhs de l'introduccion e de l'implantacion d'una eresia dualista en Occitània son mau coneguts e lo ligam ambé lo bogomilisme es donc pas dirèctament establit maugrat lei similituds entre lei dos movements. Pasmens, vèrs la mitat dau sègle XII, l'organizacion dau [[concili de Sant Felitz de Lauragués|concili catar de Sant Felitz de Lauragués]], ambé la preséncia d'unei caps eretics venguts de l'èst d'Euròpa, e la multiplicacion de concili catolics per luchar còntra l'eresia dins lei vilas occitanas, coma aqueu de Montpelhièr en 1162, permeton d'afirmar la probabilitat fòrta d'un ligam ambé lo [[bogomilisme]] e la soliditat dau catarisme dins la region.

==== L'aparicion e l'implantacion de la Glèisa Catara occitana ====

Coma ditz dins lo paragraf precedent, l'aparicion e la formacion de la Glèisa Catara en Occitània es un fenomèn mau conegut en causa dau limit dei fònts istoricas. Pasmens, tre la mitat dau sègle XII, d'elements mostran la preséncia d'un aparelh religiós ja desvolopat e d'una implantacion dins la societat pron fòrta per limitar la volontat de repression deis autoritats localas.

Dins aquò, l'extension maximala dau catarisme regardèt un sector limitat d'Occitània. Son airau d'influéncia principau es una zona centrada sus [[Lauragués]] e limitat per [[Tolosa]], lo Comtat de Fois, la region d'Albi e aquela de Carcassona. Dins aquelei territòris, la proporcion de catars, batejats (perfècts) o fidèus simples, èra importanta e podiá de còps agantar 50% localament de la populacion. Lo rèsta demorèt catolic mostrant que lo catarisme venguèt rarament la religion majoritària meme dins lei sectors pus favorables a son desvolopament. Totei lei classas socialas son regardadas per lo fenomèn e lei conversions de membres de la noblesa son ben documentadas. Per exemple, lei funeralhas dau chivalier Ramon de Sant-Pòl en [[1203]] reüniguèron una partida granda de la populacion dau vilatge de [[Sant Pau del Cabdal Jòus]] e un nombre important de chivaliers. Lo cas pus impressionant es aqueu de la familha de [[Ramon Rogièr de Fois]] que sa frema e sa sòrre venguèron cataras. En fòra de [[Lauragués]] e de sei regions vesinas, lo catarisme representava de minoritats religiosas dins lo rèsta dau sud e dau centre d'[[Occitània]]. La repression crosada e catolica mostrèt l'existéncia de comunautats a Besièrs, dins tot lo Lengadòc e dins lo relarg d'Agen.

Avans la Crosada, l'organizacion de la Glèisa Catara èra publica. L'unitat de basa èra lo pareu de perfècts car, coma leis Apòstols, lei perfècts devián jamai èstre solets. Cada perfèct aviá donc un sòci e cada perfècta aviá una sòcia. Aquelei pareus se gropan per formar de comunautats pichonas vivent segon la règla catara basada sus la Bibliá. Generalament, aquelei comunautats trabalhan dins un obrador comunautari e un nombre important de catars practican l'artesanat. Aqueleis obradors èran tanben un luòc de socializacion per lei catars e venguèron un otís de predicacion important en fàcia de l'opuléncia dau clergat aut de la Glèisa Catolica. Leis obradors son dirigits per un ancian e uneis obradors son gropas sota l'autoritat d'un diacre. Lo ròtle dau diacre es d'assegurar lo contraròtle de sei fidèus, la liason ambé la ierarquia auta de la Glèisa Catara e lo debanament cada mes de la ceremonia de l'[[aparelhament]]. Aquela darriera èra una ceremonia de confession mutuala. Enfin, au dessús dei diacres, se troba l'evesque catar de la region que teniá dos assistents dichs [[fiu major]] e [[fiu menor]]. A la mòrt de l'evesque, lo premier lo remplaçava, lo segond veniá fiu major e un fiu menor novèu èra chausit entre lei diacres. 

Aquela organizacion èra relativament pròcha de la populacion e permet d'explicar lo succès dau catarisme en Occitània. En [[1209]], existiá quatre evescats catars e un cinquen foguèt creat en [[1226]]. Ansin, lei princes occitans de la region podián pas luchar — a condicion de supausar una volontat de lo faire — contra lo catarisme sensa considerar lo risc d'una revòuta majora de l'aristocràcia e de la populacion convertidas a l'eresia. Un sentiment de tolerància, ja existent en causa de la preséncia d'unei minoritats jusievas dins la region, se desvolopèt donc per lo catarisme que mai d'un exemple permet d'illustrar. Ansin, a la prima de [[1165]], un collòqui foguèt organizat a [[Collòqui de Lombèrs|Lombèrs]] entre de caps catolics e una delegacion catara en preséncia de Ramon Trencavèl, de la comtessa de Tolosa e dau vescòmte de Lautrec. Se lei conclusions dau collòqui condamnèron — per lo principi — lo catarisme, la delagacion de perfècts poguèt venir e partir liurament sensa dificultat de la part deis autoritats.

=== La revirada de la repression catolica de l'eresia ===

==== La corrupcion dau clergat occitan e la revirada dei missions papalas ====

[[Fichièr:Innozenz3.jpg|thumb|right|Retrach dau papa d'Innocenci III.]]

En fàcia dau desvolopament de l'eresia catara, una reaccion deis autoritats localas e de la papautat èran inevitablas. Pasmens, en causa de la conversion au catarisme d'una partida de la noblesa occitana, lei senhors e leis evesques locaus foguèron rapidament desbordats e a partir dau sègle XI, seis iniciativas venguèron raras. Vèrs la fin dau sègle XII, es donc la papautat e lei concilis europèus majors coma aqueu de Latran que va se preocupar sensa succès de la repression de l'eresia.

D'efèct, après una tièra de condamnacions, lo catarisme foguèt finalament condamnant oficialament per lo concili de Latran en [[1179]] entraïnant lo mandadís d'una expedicion militara còntra [[La Vaur (Lengadòc)|La Vaur]] en [[1181]]. De son caire, lo clergat locau acomencèt ges d'accions pus importantas que la transmission formala dei consignas dau concili de Latran a sei subordenats. En fach, leis accions pus seriosas còntra lo catarisme acomencèron quand [[Innocenci III]] venguèt papa lo 8 de genier de [[1198]].

En abriu de 1198 puei tornarmai en [[1199]], lo papa mandèt son conselhier e confessor Rainier e un monge dich Gui per organizar la lucha còntra leis eretics e sei protectors ambé lo sostèn dei senhors locaus. Tre lo començament, l'apèu dau papa desvolopèt dos concèptes centraus de la Crosada deis Albigés. Lo premier èra la confiscacion dei bens deis eretics e de sei protectors. Lo segond èra lo drech de la papautat d'iniciar una Crosada sensa lo sostèn deis autoritats dau país. Pasmens, aqueu premier assai s'acabèt per una revirada rapida en fàcia de l'oposicion de l'aristocràcia occitana e l'indiferéncia de la màger part dau clergat superior qu'èra normalament la relèva de la volontat papala a l'escala regionala.

L'indiferéncia d'aqueu clergat èra causada per sa corrupcion granda dei preocupacions politicas e financieras de sei caps. Ansin, leis evesques de Carcassona, de Narbona, de Besièrs, de Vence, de Vivièrs, de Tolosa èran pauc segurs. Dins certanei cas, lor conducha èra vertadierament escandalosa. Per exemple, l'evesque de Tolosa Ramon de Rabastens utilizèt la corrupcion per venir lo cap d'un evescat, ja roïnat per son predecessor, e aprofichèt lei revenguts de sa posicion per una guèrra privada. De son caire, l'evesque de Narbona, cap de la màger part deis evescats occitans, cumulava lei beneficis, demandava un pagament per confirmar leis eleccions eclesiasticas de son diocèsi, teniá un grop de mercenaris personaus e èra regularament a la caça o ambé sei mestressas. Lo papa ordonèt sa deposicion en [[1203]] que l'evesque refusèt. En [[1205]], capitèt d'obtenir un relambi per corregir sa conducha que se melhorèt finalament pas. En 1207, una deposicion novèla aguèt pas plus de succès. 

Se lo cas de l'evesque de Narbona es un cas extrèm, la corrupcion granda dau clergat occitan èra generalizada. Èra un avantatge major per la propagacion dau catarisme. D'efèct, entre l'opuléncia d'un clergat desinteressat dau sòrt de sei fidèus e de perfècts vivent de sei mans dins d'obradors relativament paures, la populacion èra necessàriament pus favorablas ais eretics. Lo fast dei missions papalas èra tanben raprochat per leis abitants d'aquela corrupcion. Pasmens, en causa de l'abséncia de volontat d'intervenir de la part dei senhors occitans, la papautat a pas d'autra solucion. Lei mandadors cargats de suscitar una reaccion còntra l'eresia van donc se succedir.

En [[1203]], [[Pèire de Castelnòu]] e Raols de Fòntfreja foguèron mandats a Tolosa. Obtenguèron gaire de resultats. Sota la condicion de respectar leis institucions de Tolosa, obtenguèron un sagrament de fe catolica deis abitants e deguèron quitar la vila. L'annada seguenta, participèron a un collòqui organizat per Pèire II d'Aragon entre catolics, vaudés e catars. Lei doas eresias foguèron condamnadas per lo principi e lei delegacions vaudesas e cataras partiguèron liuras. En [[1206]], un concili reüniguèt 600 perfècts a Mirapeis sota la proteccion de 35 senhors de la region. La revirada èra donc totala per lei legats de la papautat.

==== La predicacion dominicada e l'oposicion de Felip August a l'organizacion d'una expedicion militara ====

[[Fichièr:Fra Angelico 052.jpg|thumb|right|Representacion de Sant Domenge.]]
[[Fichièr:Sceau_de_Philippe_Auguste._-_Archives_Nationales_-_SC-D157.jpg|thumb|right|Representacion de Felip August sus un sagèu.]]

Après la revirada dei legats Pèire de Castelnòu e Raols Fòntfreja, lei monges [[Diego d'Osma]] e lo futur [[Domenge de Guzmán|Sant Domenge]] foguèron mandats per lo papa per crestianizar la region Osma. En camin, faguèron una pausa a Montpelhièr onte poguèron discutir ambé lei dos legats. Constatant l'error de l'opulància dei legats e de sei discors menaçants, prepausèron de donar una forma novèla a la predicacion còntra lo catarisme. Partiguèron donc coma de mendicants ambé lei legats dins lei vilatges de la region. Innocent III aprovèt aqueu metòde e un monastèri foguèt bastit a Pàmias en [[1207]]. Se desvolopèt pauc a pauc e la predicacion dominicana obtenguèt de resultats.

A la prima de [[1207]], la menaça èra venguda tant importanta que lei caps catars provoquèron un collòqui de doas [[setmana]]s a [[Montreal (Aude)|Montreal]]. Leis arbitres refusèron de designar un venceire au debat mai lei membres de la predicacion s'enardiguèron. Aprofichant l'arribada de monges suplementaris, se devesiguèron en grops pus pichons per visitar un nombre pus important de vilatges. L'accion dei legats èran tanben pus malaisada de susvelhar. Ansin, en abriu de 1207, Pèire de Castelnòu arribèt en dessobte a Tolosa e prononcièt l'excomunicacion de Ramon VI de Tolosa e l'interdich sus sei territòris. Aquò èra liat a l'estrategia d'escalada chausida per lo papa Innocenci III. D'efèct, aqueu darrier confirmèt la senténcia lo 29 de mai. Lei repròches de la papautat còntra Ramon VI èran nombrós. Lei principaus èran :
* lo pilhatge d'una partida dau domeni de l'abadiá de [[La Becièira de Candelh|Candelh]].
* l'expulsion de l'evesque de Carpentras.
* lo mantenent d'una fòrça de mercenaris.
* la preséncia de Jusieus dins l'administracion tolosenca.
* la proteccion de l'eresia e son refús d'intervenir per la reprimir.
Se Ramon VI refusèt de s'emendar, la sancion èra la mesa en preda de sei fèus. Es a dire que lo premier senhor que conquistariá una partida dei territòris tolosencs podriá se proclamar son senhor legitim. L'objectiu èra de suscitar una expedicion militara de la Crestianitat per anientar l'eresia en causa de la revirada deis apèus a la noblesa occitana.

Dins aquò, lo papa se turtèt a l'oposicion dau rèi [[Felip August]] qu'èra militarament ocupat dins lo nòrd de França e opausat a una destabilizacion de la region. De mai, èra tanben opausat a l'intervencion papala dins d'afaires pertocant de fèus teoricament dependent de França coma lo Comtat de Tolosa. Una premiera letra en [[1204]] aviá ja mau capitat d'entraïnar l'intervencion francesa. En [[1207]], Innocent III aguèt tanben ges de succès. En revènge, l'idèa de la confiscacion dei bens deis eretics e de sei protectors i foguèt tornarmai desvolopada e afinada. Òr, es aqueu principi que va permetre la Crosada en [[1209]] e entraïnar l'acarnament dei combats fins a [[1229]].

=== L'assassinat de Pèire de Castèlnòu ===

==== L'excomunicacion dei territòris tolosencs, sei consequéncias e lo refús d'intervenir de Felip August ====

L'excomunicacion dei territòris tolosencs melhorèron pas lei relacions entre Tolosa e lei legats de la papautat. Au contrari, serán a l'origina de l'assassinat dau legat Pèire de Castelnòu que va dirèctament entraïnar la Crosada l'annada seguenta. D'efèct, lo 14 de genier de 1208, Pèire de Castelnòu foguèt assassinat a [[Sant Geli (Gard)|Sant Geli]] dins de circonstàncias mau conegudas après una entrevista achavanida ambé Ramon VI : complòt dirigit per un cap catolic rivau o gèst de venjança d'un chivalier occitan còntra una personalitat aborrida ? Coma Sant Geli èra un territòri tengut per Ramon VI, lo legat [[Arnaud Amalric]] aprofichèt l'ocasion per acusar lo còmte de Tolosa de l'assassinat e se precipitèt rapidàment a Roma per faire son rapòrt au papa e defendre un apèu a la Crosada còntra lo catarisme e sei protectors.

En consequéncia, lo 10 de març, Innocenci III publiquèt sa bula famosa cridant a la Crosada còntra lo còmte de Tolosa : ''« En avans ! Chivaliers dau Crist ! En avans recrus coratjós de l'armada crestiana ! Que lo crit universau de dolor de la Glèisa Santa vos entraïna !... »''. Pasmens maugrat la violéncia dau tèxte, un relambi foguèt acordat a Ramon VI per s'emendar. De mai, per s'aparar còntra lo refús de Felip August de sostenir la Crosada, la mesa en preda e la confiscacion dei bens dei protectors d'eretics foguèt confirmada sota resèrva de respectar lo drech de senhoriá superiora dau rèi de França. Pasmens, aquela clausa foguèt totjorn pas sufisenta per obtenir l'acòrd dau rèi. Aqueu darrier acceptèt solament d'intervenir sota doas condicions non acceptablas per Innocenci III :
* ordonar una trèva militara entre [[França]] e [[Anglatèrra]].
* anullar la mesa en preda dei territòris de Ramon VI car, segon lo rèi de França, lo papa, qu'èra pas lo senhor de Tolosa, aviá pas lo drech d'intervenir dins leis afaires francés sensa l'acòrd de Felip.
Felip August utilizava donc lo drech feodau per empachar una Crosada qu'èra autorizada per lo drech religiós. L'oposicion entre lei doas fònts juridicas permetèt de crear un debat sensa fin e la papautat deguèt donc adoptar una estrategia novèla : acceptar l'idèa d'una Crosada acampant l'aristocràcia francesa sensa la participacion reiala.

==== L'acceptacion reticenta de la Crosada per lo rèi de França ====

En fàcia de l'oposicion de Felip August, Innocenci III decidiguèt de se passar de l'ajuda reiala e de cridar dirèctament la noblesa europèa. De legats foguèron mandats per predicar la Crosada en França. Obtenguèron rapidament de succès e mai d'un nòble èran volontaris per formar l'expedicion. Pasmens, la màger part d'entre elei volián tanben obtenir l'autorizacion de partença dau rèi qu'èra lor senhor. Innocenci III mandèt donc sei legats a París per obtenir au mens sa caucion. La volontat de certanei membres de l'aristocràcia francesa auta d'anar au combat sostenguèron lei legats. Mau capitèron d'obtenir lo sostèn oficiau de la Corona francesa e la Crosada èra pas sota la direccion francesa. En revènge, Felip August finiguèt per donar l'autorizacion a sei chivaliers de jónher la Crosada permetent son entraïnament après dètz annadas d'esfòrç de la papautat per organizar una expedicion militara còntra l'eresia catara.

== Lo debanament de la Crosada ==

=== La Crosada dei Montfòrt ===

==== La division deis estats occitans per la diplomàcia papala ====

[[Fichièr:Penitence du Comte de Toulouse - France - Annee 1209.jpg|thumb|right|Representacion de la peniténcia de Raimon VI a Sant Geli sus una sieta anciana.]]

Au començament de la [[Crosada]], lei principats [[Occitània|occitans]] èran devesits e foguèron pas capables de formar una aliança comuna per s'aparar còntra l'invasion. La [[diplomacia]] [[papa]]la e lei rivalitats ancianas entre senhors [[Occitània|occitans]] aguèron un ròtle dins la formacion d'aquela situacion. D'efèct, de negociacions que se debanèron en [[1208]] entre [[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]] e [[Ramon Rogièr Trencavèl]] permetèron pas d'establir un aliança. Pasmens, la formacion d'aquela aliança èra pas la solucion unica de [[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]] car lo [[papa]] li aviá donat un relambi per acceptar sei demandas, annular l'[[excomunicacion]] e empachar la [[Crosada]] d'atacar sei territòris.

[[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]] acceptèt donc d'anar a [[Valença]] onte lei representants dau [[papa]] acceptèron de levar l'[[excomunicacion]] e leis acusacions de protector d'eretics e d'assassinat de [[Pèire de Castèlnòu|Pèire de Castelnòu]]. En cambi, Ramon deviá obeïr ai demandas de la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa]] dins sa lucha còntra l'[[eretgia|eresia]], corregir lei tòrts causats per sa politica (per exemple lo pilhatge de l'abadiá de Candelh), acceptar l'ocupacion de sept [[castèl|castèus]] de la region de [[Ròse]] e realizar una ceremonia de peniténcia publica a [[Sant Geli]]. Aquela darriera se debanèt lo 18 de junh de [[1209]]. Se lo jurament èra romput, lei sept [[castèl|castèus]] ocupats e lo [[Comtat de Mauguiò]] serián confiscats per la [[papa]]utat enterin que la [[Crosada]] seriá autorizada d'atacar lei principats [[Tolosa|tolosencs]]. Lo 20, Ramon acceptèt donc d'ajudar de son poder la repression de l'[[eretgia|eresia]] sus son territòri e de jónher la [[Crosada]].

En fach, lei dos camps assaièron de s'enganar a Sant Geli. Per [[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]], l'estatut de crosat li permetiá de protegir seis estats còntra la [[Crosada]] e pensava poder empachar la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa]] d'intervenir dins seis afaires intèrns per la seguida. Per la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa]], Ramon VI èra neutralizat, ço que permetiá de reglar pus aisament lo cas deis estats Trencavèl. Se Ramon VI èra pas fidèu a sei juraments, l'eliminacion de Trencavèl l'empachariá de trobar d'aliats dins la region. Ansin, fin finala, la Crosada se dirigiguèt còntra leis estats de [[Ramon Rogièr Trencavèl]] que deguèt faciar solet l'invasion crosada.

==== La conquista rapida de la vila de Carcassona e sa confiscacion au profiech de Simon de Montfòrt ====

===== Lei sètges de Besièrs e Carcassona =====

[[Fichièr:Cathars expelled.JPG|thumb|right|Expulsion de la populacion de Carcassona per lei Crosats.]]

La Crosada acomencèt la guèrra per una campanha còntra la region d'Agen. Pasmens, coma lo país èra fèu de Ramon VI, lei Crosats se retirèron après quauquei succès iniciaus. Lei combats vertadiers acomencèron a l'èst còntra leis estats Trencavèl. Lo 2 de julhèt, Ramon VI jonhèt la Crosada segon leis acòrds de Sant Geli mai son armada participará pas ai combats. Ramon Rogièr se presentèt tanben au camp crosat per faire sa somission ai legats mai Arnaud Amalric refusèt de lo recebre. Trencavèl deguèt rintrar dins seis estats e preparar sa defensa.

Son plan èra de concentrar sei fòrças a [[Carcassona]]. Per aquò, ordonèt a [[Besièrs]] de resistir en esperant son retorn rapid ambé de renfòrç. Lo 21 de julhèt de [[1209]], lei Crosats arribèron a l'entorn de Besièrs. La vila refusèt l'ultimatum d'Arnaud Amalric demandant lo deliurament de dos centenaus de catars que la lista èra l'òbra de l'evesque de la vila que s'èra escapat. Lei motivacions de la ciutat èran lo refús d'abandonar lei privilègis de seis institucions e lo respèct de sa fidelitat a Ramon Rogièr Trencavèl. D'efèct, Besièrs teniá de fortificacions e de resèrvas de manjar importantas per resistir a un sètge. Pasmens, tre lo 22 de julhèt, una temptativa de sortida còntra lei Crosats s'acabèt per un desastre e permetèt ai Crosats d'intrar dins la vila que sa populacion foguèt massacrada.

Aquela estrategia de terror capitèt. La presa aisada de Besièrs e son anientament permetèron ai Crosats d'obtenir la reddicion d'unei vilas dei domenis Trencavèl sensa combat. Tre lo 1{{èr}} d'aost, lei Crosats poguèron enceuclar e acomençar lo sètge de Carcassona. S'aquela vila teniá pas encara son sistèma de fortificacion contemporanèu, la ciutat de Ramon Rogièr Trencavèl demorèt una fortalesa malaisada d'atacar dirèctament. Lei Crosats preferiguèron donc ocupar la riba d'[[Aude (riu)|Aude]] per privar la vila e seis abitants d'[[aiga]]. En causa de la calor de l'[[estiu]], la situacion deis abitants venguèt rapidàment marrida e Ramon Rogièr Trencavèl acceptèt de negociar&lt;ref name=&quot;Cathar Castles p. 42&quot;&gt;Marcus Cowper, ''Cathar Castles: Fortresses of the Albigensian Crusade 1209-1300'', Edicions Osprey Publishing (2012), p. 42.&lt;/ref&gt;. Lo debanament d'aquelei negociacions es mau coneguda (rediccion oficiala, captura sospresa de Trencavèl dins lo camp crosat ?). Dins totei lei cas, lo 15, lei Crosats poguèron intrar dins Carcassona e Trencavèl venguèt presonier. Una partida granda de la populacion carcassonesa foguèt fòrabandida e la vila venguèt la basa principala dei Crosats fins a sa reconquista per lei senhors occitans en [[1224]].

===== La confiscacion dei possessions Trencavèl e sei consequéncias =====

[[Fichièr:Simon IV de Montfort.jpg|thumb|right|Representacion de Simon de Montfòrt.]]

Après la presa de Carcassona e la captura de [[Ramon Rogièr Trencavèl]], se debanèt un eveniment que va prefondament cambiar la significacion e leis objectius de la Crosada : la confiscacion dei territòris Trencavèl au profiech de Simon de Montfòrt. Aquel acte èra autorizat per lo drech canonic mai non per lo drech feodau. Va donc crear una situacion juridica complèxa que va venir la fònt de mai d'una revendicacion senhoriala e aumentar l'intensitat e la zona dei combats.

D'efèct, segon l'apèu papau a la Crosada, lei bens deis eretics e dei protectors d'eretics devián èsser confiscats e donats ai conquistaires crosats. Pasmens, dins lo drech feodau, aqueu drech èra solament entre lei mans dau senhor superior d'un [[fèu]]. Dins la situacion presenta, èran lei rèis d'Aragon o de França segon la zona considerada. Nomar un senhor novèu de la part dau legat papau podiá donc entraïnar una reaccion ostila d'aquelei darriers. De mai, dins lo cas que lei senhors vassaus legitims de Trencavèl refusèsson de reconoisser lo senhor novèu coma senhor legitim, venián automaticament de rebèls segon lo drech feodau. Faliá tanben considerar que lo senhor novèu seriá tanben en carga de la lucha còntra lo catarisme. Òr, lei ligams dei familhas noblas ambé l'eresia èran tanben una dificultat suplementària e un factor de conflicte. D'efèct, certanei senhors occitans èran capables d'acceptar un senhor novèu mai pas d'atacar de membres de lor familha, que foguèsson fidèus de l'eresia o non. Acceptar la senhoriá dei regions confiscadas èran donc acceptar de venir lo cap d'una region fòrça ostila e de faciar l'ostilitat dei rèis francés e aragonés.

Lei senhors francés principaus (Borgonha, Nivèrns... etc) refusèron donc de venir lo senhor dei possessions Trencavèl. Lo cas de la vescomtat de Carcassona èra un problema fòrça malaisat car la senhoriá èra sota la sobeiranetat — teorica — dau [[reiaume d'Aragon]] e la nominacion d'un senhor vassau dau rèi de França èra automaticament una fònt de conflicte ambé Pèire II. Lo senhor qu'acceptèt l'ofèrta dau legat [[Arnaud Amalric]] foguèt donc un baron de la region parisenca dich [[Simon IV de Montfòrt]] qu'èra un senhor pichon, un cap militar experimentat e qu'aviá ren de pèrdre dins l'aventura. Obtenguèt lo sostèn financièr de la Glèisa per contuniar la Crosada car, sensa sospresas, lei vassaus Trencavèl refusèron de lo reconoisser. Ansin, la Crosada venguèt un conflicte feodau. Cada senhor luchant per aumentar la talha de sei domenis o, au mens, lei protegir, lei consideracions religiosas venguèron annèxas o pretèxtes de guèrra.

==== La Guèrra dei Castèus e la generalizacion de la guèrra au Comtat de Tolosa ====

Vengut vescòmte de Carcassona, Simon de Montfòrt deguèt faciar mai d'un problèma. Lo premier foguèt de conquistar sa senhoriá mentre que la màger part dei senhors avián quitat la Crosada e finit lor servici d'ost. Lo segond foguèt d'obtenir la reconoissança oficiala de sa posicion novèla. Enfin, lo tresen foguèt la degradacion dei relacions entre lo senhor de Tolosa e lei legats d'[[Innocenci III]] que va entraïnar la generalizacion dau conflicte.

===== La guèrra dei Castèus =====

La premiera operacion de Montfòrt còntra lei senhors rebèls a son autoritat novèla foguèt dirigida còntra lei [[Campanha de Cabaret (1210)|castèus de Las Tors]]. S'acabèt per una revirada en causa dei defensas naturalas importantas de la region e de la manca de tropas. Après l'estiu, una partida de zonas ocupadas se revòutèt e lei Crosats duguèron faciar un sètge malaisat a [[Sètge de Puègserguièr|Puègserguièr]] mentre que la garnison de [[Sètge de Miramont|Miramont]] èra massacrada. Durant aqueu periòde, se fau notar la mòrt de Ramon Rogièr Trencavèl lo 10 de novembre de 1209. Aquò èra una novèla bòna per Montfòrt car l'eiretier Trencavèl èra un enfant e donc pas encara una menaça dirècta còntra son rèine.

En fàcia d'aquelei dificultats, Montfòrt deguèt esperar la prima de 1210 per obtenir lo renfòrç dei senhors venguts faire lor servici d'ost. D'efèct, durant tot la guèrra, lo nom de Crosada donat a l'expedicion permetèt d'atirar un nombre important de tropas desirosas d'obtenir leis indulgéncias papalas promesas per la lucha còntra l'eresia. Meme se lei combats de l'annada èra pas destinat a la destruccion dau catarisme, aquò permetèt totjorn ai partisans de Montfòrt d'obtenir de renfòrç regulars. Una ofensiva, dicha « Guèrra dei Castèus », poguèt donc èstre organizada còntra lei vassaus pus poderós de Trencavèl qu'èran replegats dins sei castèus e totjorn fidèus au « senhor naturau » de la region. Lei sètges foguèron malaisats mai s'acabèron per de victòrias que permetèron de neutralizar de senhors poderós e de cremar quauquei desenaus o centenaus de catars&lt;ref&gt;François Guizot, ''Pierre de Vaux-Cernay. Histoire de l'hérésie des Albigeois'', Edicions J.-L.-J. Brière (1824), p. 98.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marcus Cowper, ''Cathar Castles: Fortresses of the Albigensian Crusade 1209-1300'', Edicions Osprey Publishing (2012), p. 44.&lt;/ref&gt;.

Lo premier foguèt aqueu de [[Sètge de Menèrba|Menèrba]] que se debanèt dau 15 au 22 de julhèt de 1210. Lo segond foguèt lo [[sètge de Tèrmes]] que se debanèt dau 1{{èr}} d'aost au 23 de novembre. Aquelei succès entraïnèron la rediccion sensa combat d'unei senhors occitans coma Pèire Rogièr de Ventajor o de vilas coma [[Castras]]. Una partida granda dei possessions Trencavèl èra donc conquistada quand lo començament de l'ivèrn entraïnèt la fin de la Crosada.

===== La rompedura entre la Crosada e lo Comtat de Tolosa =====

[[Fichièr:ArnoldAmaury.jpg|thumb|right|Representacion d'Arnaud Amalric.]]

Mentre que Simon de Montfòrt menava lei sètges de Menèrba e de Tèrmes, lei legats papaus acomencèron tornarmai de s'ocupar de l'eresia dins lei possessions tolosencas. D'efèct, [[Arnaud Amalric]] e son luòctenent èran persuadits que Ramon VI èra un eretic e un protector d'eretic fòrça dangerós car capable, gràcias a sa diplomàcia, d'enganar lo papa. Durant l'annada 1210, lei legats s'ocupèron de descreditar lo còmte tolosenc e de trobar de pretèxtes per estendre la guèrra ais estats de Ramon VI. I capitèron entraïnant la rompedura de la papautat ambé lo Comtat de Tolosa e la generalizacion de la guèrra.

Pasmens, trobar de pretèxtes per entraïnar una guèrra còntra Ramon VI èra aisat. D'en premier, lei juraments de Sant Geli èran estats pas respectats. De mai, es verai que lo còmte e la populacion tolosenca protegissián totjorn leis eretics de la vila, causa sufisenta per atacar e confiscar lei domenis Trencavèl. Per lei legats, la dificultat vertadiera èra de crear una situacion juridica e diplomatica pron complèxa per empachar la diplomàcia tolosenca d'arrestar lo conflicte. 

Per aquò, lei legats van durbir un concili a Sant Geli per acomençar oficialament lo procès canonic dau còmte. Dins aquò, coma lei juraments de Sant Geli èran pas encara respectats, lo concili foguèt immediatament suspendut e Ramon VI tornarmai excomunicat. Puei, lei legats organizèron una campanha de denigracion sistema de Ramon VI auprès d'Innocenci III. Enfin, assaièron d'obtenir la neutralitat dau Comtat de Fois e dau Reiaume d'Aragon per la guèrra de venir. Enfin, l'etapa darriera foguèt de provocar una declaracion de guèrra de la part de Ramon VI. Un ultimatum li foguèt donc mandat per li ordonar d'ajudar la Crosada dins la repression dau catarisme dins seis estats en cambi d'una partida dei bens sasits ais eretics. Òr, Ramon VI aviá ni lo poder ni l'enveja de se batre còntre sei vassaus. L'ultimatum foguèt donc refusat. A l'iniciativa dei legats, lo concili poguèt donc establir una tièra d'exigéncias suplementàrias e encara mens acceptablas coma la destruccion dei fortalesas dau Comtat, la partença de Ramon VI per lei Luòcs Sants... etc.

Aquò marquèt la rompedura oficiala entre Tolosa e la Crosada. A la fin de l'annada 1210, lei dos camps poguèron se preparar. D'un caire, la difusion publica d'aquelei condicions renfòrcèt l'ostilitat dei populacions tolosencas còntra la Crosada e dei vassaus o aliats de Ramon VI. De mai, lo rèi d'Aragon èra tanben espantat deis exigéncias dau concili e aquò va permetre d'establir lei condicions favorablas a l'intervencion aragonesa de [[1213]]. De l'autre caire, la politica dei legats èra favorabla ais ambicions de Simon de Montfòrt desirós de formar a son profiech un fèu important.

===== L'isolament e lei dificultats militaras de Tolosa =====

Après la rompedura de [[1210]] entre la Crosada e Tolosa, Simon de Montfòrt poguèt aprofichar lei renfòrç de la prima de 1211 per s'atacar ai possessions de Ramon VI. Pasmens, la campanha d'aquela annada s'acabèt per una revirada dei Crosats que deguèron esparar 1212 per ocupar la màger part dau Comtat de Tolosa e isolar sa capitala.

En març, la premiera operacion importanta foguèt lo [[sètge de La Vaur]] per lei Crosats. Ramon VI renfòrcèt la garnison e la batalha s'acabèt solament lo 3 de mai per lo chaple dei faidits de la garnison e la cremada de tres o quatre centenaus de catars capturats&lt;ref&gt;Georges Bordonove, ''La Tragédie Cathare'', Edicions Pygmalion – Gérard Watelet (1991), pp. 207-212.&lt;/ref&gt;. Lo camp tolosenc foguèt pas capable d'intervenir en causa de divisions intèrnas entraïnadas per l'evesque de Tolosa Folque de Marselha. Aqueu darrier èra vengut evesque de la vila quauqueis annadas avans la Crosada a l'iniciativa de la lucha còntra la corrupcion dau clergat occitan d'Innocenci III. Èra un partisan absolut dau papa e capitèt de crear un movement de catolics fanatics desirós de luchar ai costats dei Crosats. La segonda informacion d'importància dau sètge foguèt l'intrada en guèrra dau còmte de Fois que massacrèt una armada d'un milièr de crosats alemands a [[Batalha de Montjèi|Montjèi]]&lt;ref&gt;Georges Bordonove, ''La Tragédie Cathare'', Edicions Pygmalion – Gérard Watelet (1991), pp. 209-210.&lt;/ref&gt;. 

Après lo succès de La Vaur, Montfòrt ataquèt la region de Montjèi per punir leis abitants aguent ajudats lo còmte de Fois dins son ataca. Puei, lei Crosats ataquèron [[sètge de Montferrand|Montferrand]], posicion defensiva importanta. Lo comandant de la garnison èra [[Baudoïn de Tolosa]], fraire de Ramon VI, que preferiguèt traïr e venir vassau de Montfòrt. Lei Crosats assaièron donc d'assètjar dirèctament [[Sètge de Tolosa (1211)|Tolosa]] (15-29 de junh de 1211) mai la temptativa foguèt rapidàment replegada. Montfòrt assaièt alora de pilhar lo Comtat de Fois e foguèt finalament ragantat a [[Batalha de Castèlnòu d'Arri (1211)|Castèlnòu d'Arri]] onte se debanèt una batalha indecisa. Militarament desfach per la cavalariá pesuca francesa, lo còmte de Fois, ajudat per Ramon VI, difusèt la novèla de la mòrt de Montfòrt entraïnant unei revòutas e entraïnant la retirada de Montfòrt fins a la prima seguenta.

La campanha de 1212 acomencèt ambé l'arriba dei renfòrç de la prima. Lo mes de març foguèt marcat per lo [[sètge de Sant Marcèu]] e un succès defensiu dei senhors occitans. Pasmens, lei renfòrç permetèron a Montfòrt de reconquistar en quauquei setmanas una partida granda dei zonas perdudas l'annada precedenta. En mai, lei Crosats prenguèron [[Sètge de Sant Antonin|Sant Antonin]] e poguèron aprofichar la traïson de l'evesque d'Agen per ocupar lo relarg de la vila. Simon i recebiguèt lo jurament de fidelitat deis abitants mostrant sa volontat novèla de prendre la plaça de Ramon VI. Puei, mentre que son fraire [[Gui de Montfòrt|Gui]] èra en campanha dins lo sud dau comtat tolosenc per obtenir divèrsei juraments de fidelitat, Simon foguèt blocat fins au mes d'aost per la resisténcia acarnada de [[Sètge de Pena (1212)|Pena]]. Puei, foguèt lo torn de [[Sètge de Moissac (1212)|Moissac]] que capitèt de resistir tres setmanas.

Aquela tièra de desfachas tolosencas entraïnèt mai d'una capitulacion suplementària. A la fin de l'annada, Ramon VI ocupava encara solament dos vilas importantas de seis estats : Tolosa e Montauban. Anant alora en direccion dau sud, Montfòrt ocupèt Pàmias, Autariba e Sabardu per empachar lei liasons entre Fois e Tolosa. Ansin, a la fin de l'annada 1212, la posicion militara dei Tolosencs èra venguda fòrça marrida e Ramon VI deguèt trobar d'aliats novèus per cambiar l'equilibri dei fòrças a son avantatge.

==== L'intervencion aragonesa e la formacion de l'Imperi Pirenenc ====

[[Fichièr:Imperi Pirenenc.png|thumb|right|Extension dei possessions aragonesas (verd sorn), dei possessions tolosencas vassalas d'Aragon (verd clar) e dei possessions de Simon de Montfòrt (roge) après leis acòrds entre Pèire II e Ramon VI.]]

En [[1212]], [[Pèire II d'Aragon]] èra ocupat per la guèrra dei reiaumes iberics còntra leis estats musulmans dau sud d'[[Espanha]]. En [[1213]], après la victòria de Las Navas de Tolosa, aquela situacion aviá evolucionat e lo sobeiran aragonés poguèt tornarmai s'ocupar deis afaires occitans per prepausar un plan de patz acceptat per la papautat.

D'efèct, Ramon VI e Pèire II avián un nombre grand de rasons per s'aliar :
* lei doas dinastias èran liadas per una tièra de maridatges.
* se Simon de Montfòrt veniá còmte de Tolosa, son omatge e sa dependància au rèi de França, permetriá de restablir l'influéncia francesa dispareguda dempuei au mens un sègle dins lo sud dau reiaume.
* lei possessions Trencavèl èran teoricament vassalas d'Aragon. Òr, coma Montfòrt èra tanben vassau de Felip August, lo risc èra important de veire lo passatge definitiu de la vescomtat de Carcassona de l'influéncia aragonesa a l'influéncia francesa.
Pèire II decidiguèt donc de prepausar un plan de patz a Innocenci III per reglar lo sòrt de la Crosada. Acceptat par Ramon VI, aqueu plan aprofichèt una campanha de denigrament dei legats e de Simon de Montfòrt organizada per lo rèi d'Aragon per èstre tanben acceptat per lo papa. D'efèct, dempuei lei campanhas de 1211-1212, Innocenci III èra inquiet a prepaus de l'evolucion de la Crosada e deis ambicions personalas de Montfòrt e d'Arnaud Amalric (vengut evesque e duc de Narbona). Lo plan aragonés èra donc una solucion per sortir d'una situacion malaisada.

Dins aqueu plan, Ramon VI acceptèt de reconoisser pecats a abdiquèt au profiech de son fiu Ramon VII. Coma aqueu darrier èra encara minor, Pèire II venguèt lo cap provisòri dau Comtat de Tolosa. Dins lo cas que Ramon VII foguèsse jutjat pas digne de venir còmte, sei territòris demorarián sota lo contraròtle de Pèire II. D'autra part, coma d'ara endavant, Tolosa e Carcassona èran vassaus d'Aragon, Pèire II ordonèt a Simon de Montfòrt d'arrestar seis atacas e de gardar solament la possession deis estats Trencavèl. Per legitimar aquel òrdre, Innoncenci III acceptèt de prononciar la fin de la Crosada en genier de 1213 e d'ordonar a Montfòrt de rendre lei vilas tolosencas ocupadas. Au nivèu territòriau, aqueu plan entraïnèt la formacion d'un estat feodau grand, de còps dich Imperi Pirenenc per lei Catalans, gropant lei possessions tolosencas ai fèus dirècts e indirècts dau Reiaume d'Aragon.

==== La batalha de Murèth ====

[[Fichièr:Battle of Muret.jpg|thumb|right|Representacion de la batalha de Murèth.]]
[[Fichièr:Pietro II d'Aragón.jpg|thumb|right|Retrach de Pèire II pintat au sègle XIX per Manuel Aguirre y Monsalbe.]]

{{veire|Batalha de Murèth}}

Lo plan aragonés foguèt acceptat aisament per lei senhors occitans e una ceremonia d'omatges foguèt organizada a Tolosa lo 27 de genier de 1213. En revènge, aquò marcava la fin deis ambicions de [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]] e deis autrei caps de la Crosada. Maugrat leis òrdres d'Innocenci III, lei Crosats van donc contuniar seis operacions e refusar de reconoisser l'autoritat novèla de Pèire II entraïnant l'intervencion armada deis Aragonés e la [[batalha de Murèth]].

Per refusar lo plan de patz de Pèire II, lei Crosats poguèron utilizar lo drech canonic e considerar que l'ocupacion dei vilas tolosencas èra causada per l'activitat normala de la Crosada e non per una violacion dau drech feodau. Dins lo premier cas, se Pèire II èra maucontent de Simon, deviá s'adreiçar dirèctament a Roma. Puei, Simon de Montfòrt annoncièt sa rebellion còntra Pèire II en causa de la proteccion donada per aqueu darrier ais eretics de la region de Tolosa. Lo clergat occitan favorable ai Crosats foguèt rapidàment reünit par legitimar oficialament aquela estrategia. Enfin, l'òrdre dau papa d'arrestar la Crosada foguèt ignorat sota pretèxte de mandar una ambaissada per demostrar la faussetat dau rèi aragonés.

Dins de circomstàncias mau conegudas, aquela ambaissada va capitar d'obtenir l'annulacion de la decision d'Innocenci d'acceptar lo plan aragonés lo 21 de mai. Aqueu còp, foguèron leis occitans e lei catalans qu'ignorèron la volontat papala. Lei Tolosencs ataquèron e prenguèron Pujòl que sa garnison capitulèt après la mòrt de son cap. En aost, Pèire II e una armada importanta se dirigiguèron vèrs Tolosa e s'arrestèron a Murèth.

Lo plan de Pèire II èra abil. Voliá aprofichar la « feblessa » de Montfòrt de totjorn venir ajudar lei garnisons crosadas menaçadas d'un assaut o d'un sètge. Decidiguèt d'atirar son enemic vèrs la plaça de Murèth e d'i concentrar totei lei fòrças possiblas per esquichar l'armada crosada. Pasmens, se l'estrategia èra abila, la realizacion tactica foguèt catastrofica&lt;ref&gt;Jonathan Sumption, ''The Albigensian Crusade'', Edicions Faber &amp; Faber (2011), p. 241.&lt;/ref&gt;. D'efèct, Ramon VI, qu'aviá ja combatut lei Francés, prepausèt un plan defensiu per desorganizar la cavalariá francesa per la bastida de palissadas per permetre de protegir de soudats equipats d'[[aubaresta]]s. Lei chivaliers aragonés, desirós de cargar còntra la cavalariá pesuca francesa, refusèron aquel idèa. De mai, Pèire prenguèt un pòste riscat dins lo dispositiu catalan. De son caire, Montfòrt aviá gaire de possibilitats e decidiguèt de cargar dirèctament lei chivaliers enemics. Pus leugiers, aquelei darriers èran pus rapids e abils mai mens poderós dins lo cas d'un combat raprochat.

L'endemans, lo 13 de setembre de 1213, l'absència de coordinacion entre lei còrs diferents deis armadas occitanas e catalanas aumentèt lo succès francés. Pèire II foguèt rapidàment tuat, probablament per error, e lei chivaliers aragonés, desorganizats, abandonèron lo prat batalhier ambé de pèrdas importantas. Lei còrs de resèrva dau còmte de Tolosa e dau còmte de Comenge foguèron entraïnats dins la desfacha sensa combatre. En revènge, après sa victòria còntra la cavalariá aliada, Montfòrt poguèt atacar l'infantariá tolosenca que foguèt massacrada. Lei pèrdas crosadas foguèron fòrça limitadas mentre que Tolosa perdiguèt unei milièrs d'òmes e la màger part de sei fòrças militaras.

==== La despossession de Raimon VI e la conquista de Tolosa per Simon de Montfòrt ====

La batalha de Murèth e la desfacha aliada entraïnèt la casuda de l'Imperi Pirenenc e l'afondrament de la resisténcia occitana. De negociacions acomencèron entre lei caps crosats (Montfòrt e lei legats), Ramon VI e lo papa per lo contraròtle deis estats tolosencs. S'acabèron per la despossession de Raimon VI e la nominacion de Simon coma còmte de Tolosa.

D'efèct, après la mòrt de son rèi, la noblesa aragonesa èra ocupat per la restitucion de l'eiretier de Pèire II que sa garda èra sota lo contraròtle de Montfòrt dempuei genier de 1211. L'Aragon èra donc neutralizat e va plus gaire intervenir dins lo debanament de la Crosada. De lor caire, lei còmtes de Comenge e de Fois èran rintrats dins seis estats. Ramon VI, retirat a Tolosa tre la fin de la batalha, decidiguèt donc d'assaiar de luchar au nivèu diplomatic. Aprofichèt tanben l'alunchament de Simon de Montfòrt vèrs lei regions pròchas de Ròse per suscitar unei revòutas. Lo resultat principau foguèt la captura e l'execucion dau traite [[Baudoïn de Tolosa]].

De son caire, Montfòrt deguèt faciar, maugrat sa victòria, una tièra de dificultats pus importantas que l'agitacion causada per Ramon VI. D'en premier, una demonstracion de fòrças de la noblesa aragonesa vèrs Narbona per recuperar l'eiretier dau reiaume. Maugrat sa victòria de Murèth, Montfòrt preferiguèt negociar e rendre l'enfant. Puei, una ofensiva dau rèi d'Anglatèrra dins lo relarg d'Agen per i restablir sei drechs de senhor superior lesits per leis accions crosadas. La guèrra còntra Tolosa acomencèt tornarmai solament ambé l'arribada dei renfòrç de la prima de 1214. En despiech de la resisténcia acarnada d'unei castèus, Montfòrt conquistèt durant leis annadas 1214-1215 la màger part dau Comtat de Tolosa levat de sa capitala protegida per un òrdre dirèct d'Innocenci III.

La lucha diplomatica foguèt decisiva e Montfòrt deguèt i faciar l'activitat importanta de Ramon VI que se desplacèt mai d'un còp per rescontrar dirèctament lo papa. Prepausèt de donar sei tèrras a la Glèisa coma caucion de sa conducha futura còntra l'eresia e obtenguèt son perdon. Pasmens, per lei legats de la Crosada, lei juraments de Raimon VI èran nuls en causa de son inaccion après lei juraments de Sant Gèli. Lei caps religiós de la Crosada, ajudats per un clergat occitan largament renovelat dempuei l'arribada de la Crosada, s'opausèron donc ai decisions dau papa. Après de debats importants, Innocenci III acceptèt finalament de donar la possession provisòria dei territòris tolosencs a Simon de Montfòrt e de definir una decision finala au concili de Latran.

Aqueu concili se debanèt dau 11 au 30 de novembre de 1215. L'oposicion a la despossession de Ramon VI obtenguèt lo sostèn dei senhors locaus venguts testimoniar dei desastres de la Crosada, dau papa Innocenci III e dau rèi d'Anglatèrra mai lei legats obtenguèron aisament la majoritat. En revènge, lo principi de la despossession foguèt limitat au Comtat de Tolosa e ais estats conquists per Simon. Lei regions non ocupadas, es a dire lo Marquesat de Provença, demorèron sota lo contraròtle de la Glèisa. Sota reserva d'un comportament digne, Ramon VII ne'n venguèt l'eiretier.

=== La reconquista occitana ===

Lo concili de Latran e la mòrt dau papa Innocenci III en julhèt de [[1216]] marquèron la fin de la premiera partida de la Crosada deis Albigés. Lo venceire n'èra Simon de Montfòrt qu'èra reconegut per la Glèisa senhor dei possessions de Ramon Rogièr Trencavèl e de Ramon VI de Tolosa. Pasmens, lei decisions de Latran foguèron pas acceptadas per la màger part dei populacions localas ni ben segur per Ramon VI e son fiu Ramon VII. Dempuei lo Marquesat de Provença e lo Comtat de Fois, van organizar una revòuta generalizada dei possessions novèlas de Simon IV de Montfòrt. La mòrt d'aqueu darrier au sètge de Tolosa foguèt un còp decisiu mandada a la Crosada que sei caps foguèron plus capables de resistir ai revòutas localas e ais ofensivas dei senhors occitans menadas per lei còmtes de Tolosa e de Fois. Ansin, en [[1224]], totei lei territòris ocupats per lei Crosats dempuei 1209 foguèron reconquists e lei Montfòrt expulsats de la region.

==== Lei succès provençaus de Raimon VII ====

Après lo succès militar e sa reconoissança diplomatica per lo concili de Latran, Simon de Montfòrt deguèt contentar la condicion iniciala de la Crosada definida per lo papa d'Innocenci III de pas lesir lei drechs dei senhors superiors dei fèus confiscats ais eretics e ai protectors d'eretics. Per aquò, deviá donc faire omatge au rèi de França. En abriu de 1216, anèt donc en Normàndia per rescontrar lo rèi Felip August. Aprofichant son alunchament, lo fiu de Ramon VI, lo futur Ramon VII, poguèt organizar una armada novèla dins sei territòris provençaus. Son succès de [[Sèti de Bèucaire|Bèucaire]] e la mesfisança dei Montfòrt per la màger part de la populacion tolosenca li permetèron de durbir un frònt novèu e d'acomençar tornarmai la guèrra.

L'organizacion de la campanha acomencèt en febrier de 1216 quand Ramon VI e son fiu èran a [[Marselha]]. Lei consols d'Avinhon lei sostenguèron immediatament e lei dos senhors s'installèron rapidàment dins la vila&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 16-18.&lt;/ref&gt;. I obtenguèron lei sostèns suplementaris d'un nombre important de chivaliers dau Marquesat de Provença e de divèrsei senhors provençaus o daufinés coma lo còmte de Valentinés&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 21-27.&lt;/ref&gt;. Una armada importanta e ben avitalhada foguèt donc pauc a pauc formada per atacar la ciutat de [[Bèucaire]]. Una garnison francesa dirigida per lo senescau de Simon de Montfòrt, [[Lambert de Thury]], i foguèt blocada dins lo castèu de la vila e l'acuèlh de la populacion per leis assalhidors foguèt trionfau&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 29-43.&lt;/ref&gt;.

Sota la direccion de Gui de Montfòrt, puei de Simon revengut rapidàment de Normàndia&lt;ref&gt;Durant lo rèine de Felipe August, la Cort de França èra encara itineranta e París èra solament son etapa pus frequenta.&lt;/ref&gt;, lei Francés deguèron atacar lei posicions provençalas a l'entorn de la ciutat. Lo combat dirèct entre lei doas armadas s'acabèt per de pèrdas importantas mai cada camp capitèt de tenir sei posicions&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 43-45.&lt;/ref&gt;. Lei Francés deguèron donc acomençar lo sètge de Bèucaire mai la novèla de la presa de la vila aviá renfòrçat l'ostilitat deis abitants de la region còntra lei Crosats. L'avitalhament de Montfòrt foguèt donc rapidàment menaçat. En revènge, lei Provençaus dau futur Ramon VII èran avitalhats per de naviris passant Ròse sensa dificultat car lei Crosats avián ges de flòta per l'interrompre. De mai, unei caps occitans de la region de Tolosa o dei territòris Trencavèl, coma Guilhèm de Menèrba, e de renfòrç de vilas provençalas importantas (Arle, Marselha...) jonhèron la revòuta&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 46-48.&lt;/ref&gt;. Lo castèu de Bèucaire foguèt donc pauc a pauc menaçat d'un assaut dirèct e de negociacions acomencèron entre lei dos camps : la garnison poguèt quitar desliurament la vila que son contraròtle foguèt abandonat au futur còmte de Tolosa. Aquò representava la premiera desfacha importanta de Simon de Montfòrt dempuei lei campanhas de 1211-1212 e li causèt de pèrdas financieras e umanas importantas.

==== Lo pilhatge e la revòuta de Tolosa ====

Après sa revirada de Bèucaire, Simon de Montfòrt deguèt rintrar dins sa capitala, Tolosa, en causa de menaças de trebols grèus e per restaurar sei finanças. L'operacion se debanèt dins de condicions fòrça marridas e entraïnèt lo pilhatge d'una partida de la ciutat per la garnison francesa puei una revòuta generala menada per Ramon VI e sei partisans.

D'efèct, tre que la novèla de l'arribada de Simon foguèsse coneguda per lei caps de la vila, d'emissaris li foguèron mandats per conéisser seis intencions&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), p. 57.&lt;/ref&gt;. Foguèron arrestats e aquò entraïnèt un començament de revòuta. Lei Francés perdèron lo contraròtle d'unei sectors de Tolosa&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 60-62.&lt;/ref&gt;. Blocat dins lo palais dau còmte, Folque capitèt de negociar una trèva e l'acceptacion de negociacions per Simon e per la populacion. Una assemblada foguèt donc convocada e Montfòrt aprofichèt sa reünion per arrestar lei caps principaus de la populacion tolosenca&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 62-64.&lt;/ref&gt;. Puei, se debanèt una operacion de pilhatge novèla e la vila foguèt condamnada au pagament d'una emenda gròssa. Leis institucions tolosencas foguèron tanben abolidas. Simon èra finalament venceire de la revòuta mai la populacion tolosenca oblidèt pas la repression&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 70-71.&lt;/ref&gt;.

En fòra de Tolosa, lo començament de l'annada 1217 foguèt marcada per de combats frontaliers còntra lei còmtes de Comenge e de Fois a prepaus dau castèu de Montgrenier&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 72-83.&lt;/ref&gt;. D'efèct, lo papa novèu [[Honori III]] aviá rendut sei possessions au còmte de Fois e aqueu darrier aviá renfòrçat sei frontieras ambé lo Comtat de Tolosa. Puei, a partir dau mes de mai, Montfòrt mandèt una tièra d'ofensivas còntra lei posicions dei Provençaus dau futur còmte Ramon VII que deguèron abandonar un nombre important de castèus. De mai, ataquèt lo Comtat de Valentinés e obliguèt son senhor de tornar venir neutre dins lo debanament dau conflicte&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 102-112.&lt;/ref&gt;.

Dins aquò, aquelei campanhas l'alunchèron de Tolosa ont un complòt organizat per divèrsei captaus preparava lo retorn de Ramon VI&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 115-118.&lt;/ref&gt;. Amb una armada organizada dins lei Pirenèus, Ramon VI se dirigiguèt vèrs la vila. Après un succès còntra un còrs cargat per Montfòrt de susvelhar lei frontieras ambé lo Comtat de Comenge, intrèt dins la vila lo 13 de setembre de 1218. La populacion se revòutèt tornarmai e lei soudats francés foguèron massacrats. La familha e leis oficièrs de Montfòrt se retirèron dins lo palais fortificat e abandonèron rapidàment la vila&lt;ref&gt;Au contrari dei barris tolosencs, lei fortificacions dau Palais de Tolosa foguèron renfòrçadas per lei Francés per s'aparar còntra una revòuta.&lt;/ref&gt;. Ramon VI restabliguèt leis institucions tolosencas e preparèt la vila per resistir a la còntrataca francesa inevitabla&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 122-126.&lt;/ref&gt;.

==== Lo segond sètge de Tolosa e la mòrt de Simon de Montfòrt ====
{{article detalhat|Sètge de Tolosa (1218)}}
[[Fichièr:Toulouse - Plaque de Simon de Monfort.jpg|thumb|right|Placa contemporanèa a Tolosa marcant lo luòc de la mòrt de [[Simon IV de Montfòrt]] durant lo sètge de la vila.]]

[[Fichièr:Amaury IV de Montfort.jpg|thumb|right|Representacion d'Amalric de Montfòrt dins la catedrala de Chartres.]]

La revòuta tolosenca e la reconquista de la vila per [[Ramon VI de Tolosa]] entraïnèt una reaccion de Simon de Montfòrt que va acomençar tornarmai lo sètge de la ciutat. Pasmens, en fàcia d'una armada occitana nombrosa e ben protegida per lei fortificacions de la vila, leis operacions foguèron lòngas e malaisadas. Durant l'estiu de 1218, se debanèt l'eveniment decisiu d'aqueu periòde de la Crosada quand moriguèt Simon de Montfòrt durant un assaut. Son successor, son fiu [[Amalric de Montfòrt]], èra un chivalier jove que deguèt se retirar finalament de Tolosa amb una armada crosada afeblida.

Tre lo 22 de setembre de 1217, una armada francesa dirigida per [[Gui de Montfòrt]] ataquèt sensa succès lei defensas tolosencas&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 126-127.&lt;/ref&gt;. Secutada per [[Rogièr Bernat II de Fois|Rogièr Bernat de Fois]], fiu dau còmte [[Ramon Rogièr de Fois]], deguèt se retirar e esperar l'arribada dei fòrças de son fraire. Aquò permetèt a Tolosa de restaurar sei forficacions que Simon aviá acomençat de destrurre. De mai, de renfòrç militars importantas arribèron dins la vila coma lo còmte de Comenge e sei vassaus o un nombre importants de chivaliers faidits&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 126-136.&lt;/ref&gt;.

Simon de Montfòrt arribèt en octòbre. Assaièt un premier assaut que foguèt aisament replegat mentre qu'un còrs de chivaliers aragonés dirigit per [[Ramon Rogièr de Fois]] passèt lei linhas francesas sensa dificultat especiala per rintrar dins Tolosa. Simon deguèt donc acomençar lo sètge de la vila per lo segond còp dempuei lo començament de la Crosada. Un camp fòrtament protegit foguèt installat au sud dei barris tolosencs. Pasmens, en causa de l'importància de la garnison, lei Crosats foguèron jamai capables d'enceuclar totalament Tolosa que foguèt donc regularament avitalhada. De mai, lei senhors occitans avián pron de tropas per organizar d'atacas importantas dirèctament còntra lo camp francés&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 136-146.&lt;/ref&gt;. L'ivèrn de 1217-1218 marquèt la fin provisòria deis operacions fins a l'arribada dei renfòrç crosats de la prima de 1218&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 156-157.&lt;/ref&gt;.

Organizats per la frema de Simon e l'evesque de Tolosa [[Folquet de Marselha]], aquelei renfòrç èran fòrça importants e de combats importants acomencèron au mes d'abriu. Dins aquò, lei capacitats militaras tolosencas èran encara pron importantas per empachar l'enceuclament complèt de la vila. La defensa foguèt tanben ajudada per de chavanas e de vengudas deis aigas importantas que destruguèron un nombre grand d'accès utilizats per lei Crosats&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 159-162.&lt;/ref&gt;. Lo morau dei Francés acomencèt donc de tombar. Pus grèu, mai d'un senhor vengut dau nòrd èran tanben decebut per la guèrra. D'efèct, a luòga de la guèrra còntra leis eretics descrichas per lei predicators de la Crosada, descubrián un conflicte feodau e una resisténcia acarnada d'una region opausada a la despossession de son senhor legitim&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 167-170.&lt;/ref&gt;. En consequéncia, decidiguèron de rintrar tre la fin dau servici d'ost. Aquò entraïnèt donc l'obligacion per Simon de Montfòrt d'atacar Tolosa avans aquelei partenças. L'assaut generalizat comencèt lo 24 de junh de 1218. Se turtèt a una resisténcia gròssa&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 171-174.&lt;/ref&gt;. L'endemans, lei soudats de la garnison prenguèron l'iniciativa d'atacar lei fòrças deis assalhidors en fòra de la vila. Fòrça saunós, la batalha s'acabèt per la mòrt de Simon de Montfòrt que sa tèsta foguèt esquichada per lo projectil d'una maquina de sètge tolosenca&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 174-180.&lt;/ref&gt;.

Son successor èra son fiu Amalric de Montfòrt qu'aviá solament vint ans e teniá pas lei qualitats militaras de son paire&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 181-183.&lt;/ref&gt;. Contunièt lo sètge e mandèt un assaut a la fin de junh que foguèt tanben replegat. A partir dau 1{{èr}} de julhèt, la partença dei senhors aguent acabat lo servici d'ost, rendiguèt la posicion crosada fòrça perilhósa. [[Gui de Montfòrt]] capitèt de lo convéncer d'abandonar lo sètge de Tolosa lo 25 de julhèt de 1218 enterin que la màger part d'Occitània se revòuta.

==== La generalizacion de la revòuta occitana e la batalha de Basièja ====

La novèla de la mòrt de Simon de Montfòrt entraïnèt una generalizacion de l'insureccion organizada per Ramon VI e son fiu. L'autor anonim — mai catolic — de la ''[[Cançon de la Crosada|Canso de la Crosada]]'' mostrèt l'estrambòrd causat per aquela novèla dins son vèrs ''« Venc tot dreit la peira lai on era mestiers »''. Enterin que lei Crosats, sostenguts per l'arribada dau fiu de Felip August, ataquèsson Marmanda puei Tolosa per lo tresen còp, lei senhors occitans ataquèron lei posicions crosadas a l'entorn de Tolosa e venguèron reculhir lei juraments de fidelitat de senhors e vilas revòutadas còntra Amalric de Montfòrt. La [[batalha de Basièja]] marquèt la revirada de sa còntra ofensiva e l'armada crosada i perdèt la màger part de sei fòrças.

D'efèct, après lo segond sètge de Tolosa, lei senhors occitans e Amalric de Montfòrt dirigiguèron de campanhas dins lo país de Tolosa e de Carcassona per s'assegurar de la fidelitat dei populacions localas. Lei resultats foguèron fòrça favorables ais Occitans que reprenguèron lo contraròtle de la region d'Agen o de vilas coma Pamièrs e Albi. De son caire, Amalric capitèt de reprendre lo contraròtle d'Albi — que cambièt rapidament de camp — de quauquei vilas dau relarg d'Agen e ataquèt lo Comtat de Comenge. En revènge, sei luòctenents o aliats aguèron mens d'astre. [[Jori]] foguèt capturat a [[Sètge de Melhan|Melhan]] e son armada massacrada. Lo prince d'Aurenja foguèt tanben capturat per leis abitants d'Avinhon e tuat. Amalric comencèt lo [[Sètge de Marmanda (1219)|sètge de Marmanda]] quand una armada occitana comandada per Rogièr Bernat de Fois s'embarrèt dins Basièja. Una armada crosada importanta s'i dirigiguèt per faire lo sètge de la vila.

Pasmens, l'operacion èra en fach una leca organizada per lei senhors occitans&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 203-205.&lt;/ref&gt;. Coma per Murèth, l'objectiu èra d'atraire la cavalariá pesuca francesa còntra de concentracions gròssas de tropas occitanas per l'anientar. En revènge, aqueu còp, un plan foguèt corrèctament establit e seguit. De grops de cavalariá leugiera equipats d'arcs e de lanças secutèron e desorganizèron lei fòrças francesas. Puei, lo rèsta de la cavalariá e l'infantariá occitana s'ocupèron de leis anientar. Après aquela batalha, Amalric de Montfòrt, que va resistir fins a [[1224]], poguèt jamai reünir una armada tant importanta e lei campanhas dei còmtes occitans van donc pauc a pauc reconquistar totei lei territòris perduts dempuei [[1209]]&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 207-208.&lt;/ref&gt;.

==== L'intervencion dau Daufin de França e sa revirada ====

[[Fichièr:Louis VIII Marmande.jpg|thumb|right|Representacion dau sètge de Marmanda per lei Francés.]]

L'annada de 1219 foguèt marcada per l'intervencion dau Daufin dau Reiaume de França, lo futur [[Loís VIII de França]]. Son intervencion marquèt lei darriereis ofensivas importantas dei Crosats e dei Montfòrt ambé la presa de Marmanda e lo [[Sètge de Tolosa (1219)|tresen sètge de Tolosa]]. Se lei motivacions d'aquela arribada son mau conegudas après un premier passatge brèu en [[1215]], sei consequéncias militaras demorèron limitadas au massacre de la populacion de Marmanda e a una tresena revirada crosada còntra Tolosa.

L'arribada dau prince Loís se debanèt quauquei jorns après la [[batalha de Basièja]]. Fòrça importanta, son armada permetèt a Amalric de Montfòrt, menaçat per la destruccion de l'armada mandada a Basièja, de contuniar lo [[sètge de Marmanda (1219)|sètge de Marmanda]]. Lei motivacions de la preséncia dau prince demoran totjorn a l'ora d'ara gaire claras. S'èra un partisan convencut de la Crosada, sa campanha foguèt autorizada per son paire Felip August qu'èra pas conegut coma sostèn fervorós de l'intervencion de la Glèisa dins leis afaires intèrns de son reiaume. Lo motiu principau èra donc probablament, coma en [[1215]], lo besonh d'afirmar l'autoritat reiala dins un principat fòrça inestabla&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 210-211.&lt;/ref&gt;. Pasmens, au contrari de [[1215]], Loís aguèt aqueu còp un ròtle militar significatiu dins lo debanament de la campanha de la fin de 1219.

D'en premier, renfòrcèt lei fòrças crosadas a l'entorn de Marmanda que demandèt rapidàment de negociar sa rediccion. Pasmens, lo cap de la garnison negocièt lo sauvament de seis òmes en cambi dau drech de pilhar la vila&lt;ref&gt;Michel Roquebert, Le lys et la croix, 1216-1229, Edicions Perrin (2007), pp. 212-216.&lt;/ref&gt;. La populacion foguèt donc massacrada e lei Crosats poguèron se dirigir vèrs Tolosa. Lo sètge se debanèt dau 17 de junh au 1{{èr}} d'aost de 1219. Se lei Francés èran pron nombrós per enceuclar totalament la vila, foguèron pas capables de menaçar vertadierament sei barris. Coma en [[1218]], lo morau dei senhors dau nòrd demeniguèt rapidàment car la guèrra aviá pas l'aspèct religiós promés per lei predicators crosats. Sota la pression de sei vassaus, Loís deguèt donc abandonar lo sètge marcant la revirada de son intervencion&lt;ref&gt;Michel Roquebert, Le lys et la croix, 1216-1229, Edicions Perrin (2007), pp. 219-224.&lt;/ref&gt;.

==== La fin de la reconquista occitana e la desfacha dei Montfòrt ====

Leis annadas 1220-1224 veguèron l'acabament de la reconquista occitana dei territòris conquists per lei Montfòrt. Lo debanament precís deis eveniments es mau conegut per lei darriereis annadas d'aqueu periòde. Pasmens, son eissida foguèt la capitulacion d'Amalric de Montfòrt que deguèt finalament abondonar lo sud de França per rintrar dins sei domenis de la region parisenca. En fàcia, lei senhors occitans, compres lo fiu de Ramon Rogièr Trencavèl poguèron ocupar tornarmai sei fèus e totei lei succès crosats foguèron annulats fins a l'intervencion dau rèi de França.

La premiera operacion importanta d'aquela reconquista foguèt lo [[sètge de Castèlnòu d'Arri (1220-1221)|sètge de Castèlnòu d'Arri]] que veguèt Amalric de Montfòrt assaiar d'enceuclar e de destrurre un còrs occitan important dins la vila&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), p. 238.&lt;/ref&gt;. De son caire, lo papa Honori III assaièt de redreiçar l'interés per la Crosada mai la situacion aviá fòrtament cambiat sus lo prat batalhier. Lo clergat occitan acomencèt de prendre tornarmai sei distàncias ambé la papautat e lei renfòrç militars crosats venguèron rars e febles&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 242-248.&lt;/ref&gt;. En febrier de 1221, lei Crosats deguèron abandonar lo sètge de Castèlnòu d'Arri. En junh, lo còmte de Fois ocupèt [[Limós]] e [[Fanjaus]]. A la prima de 1222, lo futur Ramon VII capitèt de restaurar sei drechs superiors sus lo Comtat de Gevaudan, Besièrs se revòutèt e una tropa de faidits ocupèt pauc a pauc lei castèus de Lauragués e de Menerbés.

Per empachar aquelei progrès, lo papa e sei legats assaièron d'obtenir l'ajuda de Felip August e multipliquèron leis excomunicacions còntra lei vilas revòutadas&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 250-251.&lt;/ref&gt;. Dins lo premier cas, Felip refusèt totjorn d'ajudar la Crosada. Dins lo segond, lei mesuras presas foguèron tanben gaire eficaças e magerament motivadas per la desirança de protegir lei fèus e lei possessions de la Glèisa. Au nivèu diplomatic, Amalric de Montfòrt prepausèt a Felip August de li donar sei drechs sus lei territòris Trencavèl e tolosencs mentre que Ramon VI e son fiu prepausèsson de reconóisser la senhoriá dau rèi francés. Dins lei dos cas, lei solucions èran fònts de problemas per Felip August que refusèt lei doas ofèrtas. Preferiguèt reünir un concili per debatre de la question mai sa mòrt lo 14 de julhèt de 1223 arrestèt lo procediment&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 304-304.&lt;/ref&gt;.

La guèrra contunièt donc e, en [[1223]], Amalric de Montfòrt e sei partisans èran blocats dins la region de Carcassona. Una temptativa de negociacions ambé Tolosa mau capitèt&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 280-283.&lt;/ref&gt;. L'autona veguèt lo retorn d'exil de Ramon Trencavèl, fiu e eiretier dau vencut de [[1209]], que son arribada provoquèt l'insureccion dei domenis de son paire&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 308-309.&lt;/ref&gt;. Prenguèt Albi, Lombèrs e divèrsei vilas e poguèt jónher Ramon VII e Rogièr Bernat de Fois per lo sètge de Carcassona. Lo 14 de genier de 1224, Amalric e sei darriers fidèus ([[Gui de Montfòrt]], [[Lambert de Thury]]...) deguèron capitular&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 316-318.&lt;/ref&gt;. L'endemans, deguèt quitar Occitània ambé seis òmes per sei domenis parisencs marcant la desfacha finala de la Crosada dei Montfòrt.

=== La Crosada Reiala ===

La Crosada Reiala foguèt lo darrier periòde de la Crosada deis Albigés caracterizada per l'intervencion dirècta dau rèi [[Loís VIII de França]]. Aquò foguèt entaïnat per la desirança de la Glèisa Catolica de contuniar la lucha còntra lo catarisme e per la cession dei drechs dei Montfòrt au rèi de França per Amalric de Montfòrt. Se debanèt de [[1226]] a [[1229]] e s'acabèt per la victòria militara francesa que permetèt d'impausar la signatura dau tractat de París.

==== La cession dei drechs dei Montfòrt au rèi de França ====

Après la desfacha de Carcassona, lo papa Honori III decidiguèt de contuniar la Crosada e de demandar l'intervencion dirècta dau rèi de França. Dempuei la mòrt de Felip August, aqueu darrier èra Loís VIII qu'èra un partisan e un sostèn ancian de la Crosada. Aqueu darrier aprofichèt tanben l'occasion per assaiar de conquistar a son profiech lei territòris Trencavèl e tolosencs. Un ensems de negociacions ambé lo papa li permetèt donc d'assegurar sei pretencions e de preparar la legitimacion de sa conquista.

D'efèct, Loís VIII èra de segur pas opausat a l'idèa de menar la Crosada còntra Tolosa. Pasmens, voliá impausar sei condicions per organizar la Crosada segon seis intencions e demorar lo mèstre dei territòris conquists. Òr, aquò menaçava lei beneficis e lei profiechs importants realizats per la Glèisa en Occitània gràcias ai sasiments de domenis considerats eretics o la creacion d'un impòst especiau creat per Simon de Montfòrt en [[1209]]. De negociacions complèxas aguèron donc luòc entre leis actors diferents de la Crosada &lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 322-366.&lt;/ref&gt;:
* lei senhors occitans assaièron d'empachar la Crosada Reiala. Per aquò, acceptèron de luchar còntra l'eresia, de normalizar lor relacion ambé lo clergat locau e de jurar de servir la Glèisa. Ansin, lei còmtes de Tolosa e de Fois e lo vescòmte de Carcassona èran tornarmai membres de la Glèisa Catolica e una Crosada èra impossible dins aquelei condicions au nivèu juridic.
* Amalric de Montfòrt considerèt que la patz entre lo papa e lei senhors occitans annulèt la cession de sei drechs sus lei regions pertocadas per la Crosada.
* lo rèi de França acceptèt oficialament lei negociacions de patz ambé lei senhors occitans e lo refús de sei condicions per lo papa. En consequéncia, refusèt d'intervenir dins lo sud e d'i sostenir l'accion dei legats papaus.
* lo papa assaièt de signar la patz ambé lei princes occitans enterin que sei legats contunièsson de convencre Loís VIII d'intervenir per empachar lo redreiçament de l'eresia.
La conclusion foguèt trobada quand lo rèi Loís VIII e lo legat [[Romano Frangipani]] decidiguèron de reünir un concili a Bourges per jutjar d'un biais definitiu la question albigesa. Pasmens, i organizèron una leca juridica per prononciar la despossession de Ramon VII&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 367-378.&lt;/ref&gt;.

==== Lo concili de Bourges e lo refús d'abdicar de Raimon VII ====

Lo concili de Bourges acomencèt lo 29 de novembre de [[1225]] en preséncia de mai de dos centenaus d'evesques e d'abats francés. L'objectiu èra de jutjar lei princes occitans sospichats d'eresia. Pasmens, l'eissida dau concili èra ja definida per Romano Frangipani e Loís VIII : en cambi de son absolucion, Ramon VII deviá abandonar totei sei territòris au profiech dau rèi de França.

Lei prepausicions de Ramon VII au concili de Bourges èran fòrça similara a aquelei de son paire au concili de Sant Gèli en [[1209]]. Acceptèt de jurar totei lei condicions ja impausadas per la Glèisa coma la lucha còntre l'eresia o la lucha còntra lei tropas de mercenaris. En consequéncia, demandèt son absolucion e se declarèt lèst per acceptar totei lei peniténcias impausadas per la Glèisa. Lo concili acceptèt son absolucion mai solament a la condicion de l'abandon de sa senhoriá sus totei seis estats. Aquela condicion èra estada jamai demandada durant lei negociacions entre lo papa e Ramon VII. De mai, per lo premier còp de son istòria, la Glèisa prononciá la despossession d'un senhor li aguent jurar sa fidelitat.

De segur, Ramon VII refusèt aquelei condicions entraïnant oficialament l'aplant dei negociacions de patz, son excomunicacion e l'apèu dau concili au rèi de França per restablir la Patz e la Fe dins lo sud de son reiaume. Sensa sospresa, Loís VIII acceptèt mai sièis mes foguèron necessaris per convencre lo rèi d'Anglatèrra e l'emperaire germanic e obtenir la neutralitat d'aqueleis estats. En mai de 1226, l'armada francesa foguèt reünida a Bourges.

==== Lo sètge d'Avinhon e l'afondrament occitan ====

[[Fichièr:Louis VIII le Lion (Jean-Fouquet).jpg|thumb|right|Representacion dau sètge d'Avinhon e de la mòrt dau rèi Loís VIII de França.]]

L'arribada dau rèi de França qu'èra lo senhor superior dei senhors occitans amb una armada fòrça importanta entraïnèt l'afondrament de la resisténcia occitana. Levat d'Avinhon qu'organizèt una resisténcia acarnada, leis autrei vilas acceptèron de capitular sensa condicion. Pasmens, la longor dau sètge d'Avinhon empachèt Loís VIII d'atacar Tolosa. Malaut, lo rèi moriguèt lo 8 de novembre de 1226 sensa acabar la conquista deis estats de Ramon VII.

D'efèct, tre la fin dau concili de Bourges, sei conclusions entraïnèron unei somissions au rèi francés de vilas e de senhors occitans, i comprés de senhors fòrtament liats au catarisme coma Bernat Oton de Niòrt. Ansin, tre lo mes d'abriu, la resisténcia occitana dins lei regions de Langadòc aviá disparegut e la campanha militara francesa comencèt sensa dificultat fins a Avinhon. La vila èra estada entre lei premierei qu'avián jurat sa fidelitat a Loís VIII. Pasmens, quauquei jorns avans l'arribada dei Francés, una ambaissada mandada per Ramon VII capitèt de decidir lei dos caps de la vila de resistir. Lo sètge se debanèt dau 10 de junh au 12 de setembre de 1226. Lei fòrças de Ramon VII ataquèron l'avitalhament crosat e coma per lei tres sètges de Tolosa, lo morau dei vassaus principaus de França demeniguèt rapidàment. D'un biais generau, participar a una guèrra de despossession còntra un autre senhor èra pas una fònt de motivacion importanta per lei vassaus dau rèi de França. Per exemple, lo còmte de Champanha abandonèt la Crosada tre la fin de son servici d'ost. De mai, divèrseis epidemias causèron la mòrt d'unei soudats e chivaliers crosats. Fin finala, la manca de manjar e d'aiga dins la vila entra£inèt sa capitulacion e l'intrada dei Francés.

Après aqueu succès, lei Crosats poguèron donc contuniar vèrs Tolosa sensa trobar de resisténcia. Besièrs e Carcassona foguèron abandonada per Ramon Trencavèl e lei Francés ocupèron lei doas ciutats sensa combat. Pasmens, lo retard causat per lei tres mes de resisténcia d'Avinhon, lei malautiás dins l'armada crosada e lo començament de l'ivèrn entraïnèron l'aplant de l'avançada vèrs la capitala de Ramon VII. Tanben malaut, Loís VIII decidiguèt d'atacar Tolosa a la prima de 1227 mai moriguèt lo 8 de novembre. Son eiretier èra un enfant e la direccion deis afaires occitans foguèt fisada a son cosin [[Humbert V de Beaujeu|Humbert de Beaujeu]] mai la disparicion dau rèi privèt la Crosada de sa legitimat auprès dei populacions occitanas e entraïnèt unei revòutas còntra la preséncia francesa.

==== La mòrt de Loís VIII e sei consequéncias ====

La mòrt de Loís VIII entraïnèt la revòuta dei regions de Limós e de Cabardès e la partença dei senhors francés aguent finit lor servici d'ost. L'armada francesa veguèt donc seis efectius demenir rapidàment per luchar còntra lei doas insureccions e sus lo frònt tolosenc. Leis annadas 1226-1228 foguèron donc caracterizats per un nombre grand de sètges. Ramon VII e seis aliats capitèron de gardar l'armada d'Humbert de Beaujeu alunchada de Tolosa. Pasmens, aqueu darrier capitèt de redurre la resisténcia de Limós e de Cabardès. Vèrs l'estiu de [[1228]], poguèt donc atacar dirèctament lo Comtat de Tolosa.

Incapable d'atacar lei barris de la vila, Humbert de Beaujeu decidiguèt de generalizar una politica de pilhatge dei zonas agricòlas dau Comtat. Per de rasons mau conegudas, lei còmtes de Tolosa e de Fois, fòrça combatius après la mòrt de Loís VIII, assaièron pas d'empachar aqueleis operacions. De mai, la garnison de Tolosa assaièt tanben pas d'atacar lei Francés. Ansin, a la fin de setembre de 1228, lo relarg de la vila èra totalament devastat entraïnant la dubèrtura dei negociacions de patz finalas e la fin deis operacions militaras de la Crosada.

==== La dubèrtura de negociacions e la signatura dau Tractat de París ====

{{veire|Tractat de Meus de 1229}}

Lei negociacions acomencèron après la signatura d'una trèva entre lei Francés e lei senhors occitans. A l'autona, lei posicions encara ocupadas per lei faidits dins la region de Termenés foguèron evacuats e de discussions foguèron organizadas entre Ramon VII, l'abat de Granselve Eli Guarin e Thibaut de Champagne. Puei, lo sèti dei negociacions foguèt desplaçat dins la region parisenca a Meus. Un premier « tractat » (en fach un tèxte preparatòri) i foguèt signat e lo reglament definitiu, dich Tractat de París, foguèt signat lo 12 d'abriu de 1229 marcant la desfacha tolosenca còntra lo rèi de França.

Lei clausas principalas èran :
* lo respèct dei juraments ancians ja adoptats a Sant Gèli e a Bourges per Ramon VI e Ramon VII.
* d'emenda financieras per Ramon VII au profiech de la Glèisa.
* l'obligacion per Ramon VII de partir dins lei Tèrras Santas per luchar còntra lei senhors musulmans.
* la creacion d'un sistèma judiciari novèu, que va venir l'Inquisicion, per reprimir lo [[catarisme]].
* la fondacion d'una universitat (institucion fòrça pròcha de la papautat) a Tolosa ai despensas de Ramon VII.
* la pèrda de la region de Bas Lengadòc (Nimes, Agde, Bèucaire... etc) au profiech dau rèi de França.
* la pèrda dau Comtat de Magalona e dau Marquesat de Provença au profiech de la Glèisa Catolica.
* l'annexion dei domenis Trencavèl au Domeni Reiau.
* lo maridatge de la filha e eiretiera de Ramon VII ambé lo fraire de Loís IX de França.
Aquelei clausas foguèron completadas per una amnistia generala a prepaus deis engatjaments adoptats per cada senhor durant au profiech dei senhors occitans, de l'Ostau Montfòrt o dau rèi de França. Leis eretics ne'n foguèron excluchs. L'objectiu d'aquelei clausas èran d'empachar lo Comtat de Tolosa de restaurar sei finanças per formar una armada novèla e de preparar l'annexion dau Comtat de Tolosa ai domenis dei Capetians.

== Consequéncias ==

=== La restauracion de l'autoritat centrala dins lo sud dau Reiaume de França ===

==== L'aumentacion dau Domeni Reiau e la preparacion de l'annexion dau Comtat de Tolosa ====

L'aumentacion dau Domeni Reiau es la consequéncia principala dau Tractat de París. Lo rèi poguèt annexar lei vescomtats de Nimes, d'Agde, de Carcassona, de Besièrs, de Lodèva e lei senhoriás d'Andusa, d'Alès e de Sauve. Lei domenis Trencavèl an disparegut e Ramon VII a perdut la mitat de sei territòris. De mai, lo ligam de vassalitat entre lo rèi de França e lo còmte de Tolosa, qu'èra solament teoric en [[1209]], èra d'ara endavant vengut una realitat. Lei capacitats militaras de Tolosa èran tanben fòrtament limitadas ambé la destruccion d'unei sistèmas de fortificacions coma lei barris de la capitala comtala.

D'autra part, un ensems de clausas de succession coma lo maridatge de la filha unica de Ramon VII ambé lo fraire de Loís IX de França deviá preparar lo passatge dau Comtat de Tolosa sota lo contraròtle dei Capetians. Coma Ramon VII èra encara jove, de clausas suplementàrias permetèron d'empachar un fiu eventuau de li succedir. Enfin, d'autreis articles dau tractat de París s'ocupèron d'establir de reglas de succession en favor dei Capetians dins lo cas que la filha de Ramon VII o lo fraire de Loís IX moriguèron. En fach, la succession èra pron enquadrada per assegurar la fin dau rèine de la dinastia de Ramon VII sota lo Comtat de Tolosa.

Ansin, maugrat leis esfòrç de Ramon VII per obtenir la revision dau tractat, lo Comtat de Tolosa foguèt dirigit per [[Anfós de Peitieus]] e foguèt annexat au Domeni reiau a sa mòrt sensa eiretier en [[1271]]. Una politica d'integracion d'un nombre important de captaus tolosencs a la direccion de la vila limitèt lo risc de revòutas après la mòrt de Ramon VII e lo Comtat de Tolosa demorèt fidèu au rèi de França durant lei periòdes pus malaisats de la [[Guèrra de Cent Ans]] ([[1337]]-[[1453]]). [[Ramon II Trencavèl]] assaièt d'organizar una insureccion generala de sei domenis ancians mai mau capitèt de reconquistar Carcassona e deguèt finalament se sometre dins leis annadas 1240 e abandonar sei revendicacions sota lei fèus de son paire. Enfin, lei posicions ocupadas per lei faidits foguèron pauc a pauc conquists per lei rèis de França. Lei darriers combats de la pacificacion de la region se debanèron a la fin deis annadas 1250. Certanei faidits coma [[Olivièr de Tèrme]] venguèron de companhons dau rèi Loís IX còntra d'autrei faidits puei durant lei Crosadas.

==== Lo reculament de l'influéncia aragonesa au nòrd dei Pirenèus ====

En fòra dei senhors occitans, l'autre perdent important de la Crosada èra lo [[reiaume d'Aragon]] que se veguèt exclure dau reglament dau conflicte e perdiguèt son influéncia sus la màger de sei territòris au nòrd de la cadena pirenenca. D'efèct, la vescomtat de Carcassona, fèu dependent en [[1209]] de la Corona aragonesa, èra d'ara endavant partida dau Domeni reiau francés. D'autra part, lo Comtat de Fois qu'èra tanben un quasi protectorat aragonés èra d'ara endavant sota l'influéncia dau rèi de França. La situacion èra relativament similara dins lo Comtat de Comenge. Lo rèsta de l'influéncia aragonesa èra limitada ai castèus tenguts per lei faidits que foguèron pauc a pauc conquists per lei Francés fins ais annadas 1250.

==== La resisténcia de Raimon VII a la Corona Francesa ====

Se lo Comtat de Tolosa foguèt finalament annexat a la Corona en [[1271]], Ramon VII de Tolosa assaièt mai d'un còp de revisar lei clausas de succession dau tractat de París. Gràcias a una diplomàcia abila, obtenguèt la restitucion d'una partida dei fèus confiscats per la Glèisa coma lo Marquesat de Provença. Capitèt tanben de limitar la pression economica dau tractat e poguèt donc formar de fòrças armadas novèlas venent una fònt permanenta de dificultats per lo rèi. Assaièt tanben de limitar lo ròtle de l'Inquisicion en Occitània. Enfin, aliat au rèi d'Anglatèrra e a d'autrei feodaus poderós, se revoutèt sensa succès en [[1242]]. En [[1249]], assaièt d'aprofichar la partença de Loís IX per la Crosada per organizar un complòt novèu quand moriguèt lo 27 de setembre.

==== La resisténcia de la noblesa occitana ====

Se lo còmte de Tolosa èra lo feodau pus poderós de la region e l'autor de la revòuta pus importanta en [[1242]], lo rèsta dei faidits occitan demorèt una menaça importanta fins ais annadas 1240 e foguèt capabla d'opausar localament una resisténcia militara granda fins ais annadas 1250. L'eveniment major foguèt la revòuta de Ramon Trencavèl en 1240 que capitèt de reprendre la màger part dei possessions de son paire levat de la vila de Carcassona. L'arribada d'un renfòrç important de soudats francés permetèt de replegar leis assalhidors e la guèrra s'acabèt sus una patz negociada. De [[1243]] a [[1244]], lo sètge e la presa de Montsegur entraïnèt la disparicion dau darrier sanctuari catar. Enfin, vèrs [[1255]], lei presas dei castèus de Querbús e de Niòrt marquèron la conquista dei darrierei fortaresas importantas tengudas per de faidits. Una guèrra de partisans contunièt fins a la fin deis annadas 1250.

=== La creacion de formas novèlas de repression còntra una Glèisa catara renfòrçada ===

==== Lo renfòrçament paradoxal de la Glèisa Catara durant la Crosada ====

L'unitat relativa dei populacions occitanas còntra l'invasion de la Crosada e lo succès de la reconquista de 1216-1224 permetèt a la Glèisa catara de se renfòrçar durant la guèrra. D'efèct, maugrat lei lenhiers de la Crosada de Simon de Montfòrt, la resisténcia occitana, especialament aquela de senhors faidits fòrtament liats a l'eresia, permetèt de protegir un nombre grand de caps catars e de mantenir l'organizacion de sei rets. Lo succès finala de la Crosada Reiala menacèt tanben gaire lo centre dei regions pertocant per la preséncia catara. Enfin, una generacion novèla de fidèus aviá remplaçat aquela de 1209-1210 e lo castèu de Montsegur venguèt un sanctuari major per lo catarisme fins a sa conquista en [[1243]]-[[1244]]. Ansin, la lucha còntra l'eresia catara foguèt fòrça lònga e s'acabèt solament a la fin deis annadas 1320 siá mai d'un sègle après la signatura dau tractat de París.

==== La creacion de l'Inquisicion ====

Per luchar còntra l'eresia, lo tractat de París ordonèt la creacion d'institucions novèlas mesclant autoritats civilas e religiosas. La manifestacion d'aquelei clausas foguèt la creacion de l'Inquisicion que va menar la repression còntra lo catarisme e li causar de pèrdas decisivas dins leis annadas 1230 e 1240. Puei, foguèt capabla d'empachar l'òbra de redreiçament iniciat vèrs [[1310]] per [[Pèire Autier]]. Per aquò, de milièrs de personas foguèron interrogats e de centenaus foguèron condamnats a la preson o, pus rarament, au lenhier. Coma leis eretics avián pas lo drech d'èstre enterrat, la repression regardèt tanben lei cadabres d'individús considerats coma eretics que foguèron cremats. Gaire popular, lo trabalh deis inquisitors deguèt faciar divèrsei dificultats e foguèt regularament blocat per Ramon VII o, de còps, lo clergat occitan locau. Certanei comunautats e de chivaliers faidits assaièron tanben de resistir. Lo cas pus important foguèt l'assassinat de dos inquisitors a Avinhonet en [[1242]] per un commando de faidits ajudats per leis abitants dau vilatge. De mai, après quauquei decennis de foncionament, l'institucion acomencèt de venir lo centre de poder que será dins lo corrent dei sègles precedents e certanei senhors o caps religiós locaus l'utilizèron per eliminar de rivaus.

==Veire tanben==
{{Multibendèl|Portal Edat Mejana|Portal Lengadòc|Portal istòria militara|Portal Catolicisme|Portal Catarisme|Portal Crosada dels albigeses}}
===Ligams intèrns===
* [[Batalha de Murèth]].
* [[Ramon VI de Tolosa]].
* [[Ramon VII de Tolosa]].
* [[Simon IV de Montfòrt]].
* [[Tractat de Meus de 1229]].
* [[Tractat de París (1229)]].

===Ligams extèrnes===
*[http://www.traduccionssimoneweil.cat/pdf/lagoniadunacivilitzaciovistaatravesdunpoemaepic.pdf L’agonia d’una civilització vista a través d’un poema èpic (Simone Weil)] [ca]

== Bibliografia ==
* ''La Cançon de la Crosada''.
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Anne Brenon]] ''Le vrai visage du catharisme'' Edicions Loubatières ISBN 2-86266-436-7.
* '''[[francés|(fr)]]''' Georges Bordonove, ''La Tragédie Cathare'', Edicions Pygmalion – Gérard Watelet (1991).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''Histoire des Cathares'', Edicions Perrin (2002).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''L'Epopée cathare tome 1 1198-1212 - L'invasion'', Edicions Perrin (2006).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''L'Epopée cathare tome 2 1213-1216 - Muret ou la dépossession'', Edicions Perrin (2006).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''L'Epopée cathare tome 3 1216-1229 - Le lys ou la croix'', Edicions Perrin (2007).
* '''[[francés|(fr)]]''' ''Les Cathares'' &quot;In situ&quot; Edicions MSM ISBN 2-911515-28-5.

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Crosada dels Albigeses|*]]
[[Categoria:Catarisme]]
[[Categoria:Lengadòc medieval]]</text>
      <sha1>l05ibpvq8xugdntk6fngskkd2nvr169</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497285</id>
      <parentid>2497223</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T02:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DaWiseOneCo2022</username>
        <id>56622</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130173" sha1="rsapxhrtl7p70s80gucx9m2wlnqb2z7" xml:space="preserve">{{Infobox Conflicte militar
  |imatge=[[Imatge:Cathars expelled.JPG|250px|centre]]
  |legenda      = Bandiment deis abitants de Carcassona en 1209.
  |data         = [[1209]] - [[1229]]
  |luòc         = [[Occitània]] centrala
  |casus        = Volontat de la Glèisa Catolica de reprimir l'[[Catarisme|eresia catara]]
  |eissida      = [[Tractat de París (1229)|Tractat de París]]
  |comandant1   = [[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Innocenci III]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Onorio IV.svg|20px]] [[Onòri III]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Gregòri IX]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Arnaud Amalric]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Folquet de Marselha]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:C o a Onorio IV.svg|20px]] [[Romano Frangipani]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Simon IV de Montfòrt]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Gui de Montfòrt]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Amalric VI de Montfòrt]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Gui de Montfòrt-Bigòrra]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Lambert de Thury]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Jori]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason famille fr Lévis.svg|20px]] [[Gui Ier de Levis|Gui I{{èr}} de Levis]]&lt;br/&gt;
[[File:Blason Alain de Roucy (croisé albigeois).svg|20px]] [[Alain de Roucy]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Baudoïn de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason pays fr France ancien.svg|20px]] [[Loís VIII de França]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason pays fr France ancien.svg|20px]] [[Umbèrt V de Beljòc]]&lt;br /&gt;
[[File:Blason ville fr Orange (Vaucluse).svg|20px]] [[Guilhèm I dei Bauç|Guilhèm I{{èr}} dei Bauç]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Ramon Berenguier V de Provença]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Ducs Bourgogne (ancien).svg|20px]] [[Audon III de Borgonha]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Donzy.svg|20px]] [[Arvei IV de Donzy]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Courtenay.svg|20px]] [[Pierre II de Courtenay]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason_de_la_maison_de_Châtillon.svg|20px]] [[Gaucher III de Châtillon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason ville fr Donges (Loire-Atlantique).svg|20px]] [[Roard III de Donges]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Vicomté Turenne.svg|20px]] [[Ramon III de Torèna]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Vicomté Turenne.svg|20px]] [[Ramon IV de Torèna]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Austria coat of arms simple.svg|20px]] [[Leopòld VI d'Àustria]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Bergischer Löwe.svg|20px]] [[Adòlf VI de Berg]]&lt;br/&gt;
  |combatents1  = [[Fichièr:Cross-Pattee-alternate red.svg|20px]] '''Crosada : '''&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:C o a Innocenzo III.svg|20px]] [[Glèisa Catolica]]&lt;ref&gt;Lei papas dau periòde de la Crosada son Innocenci III (1199-1216), Honori III (1216-1227) e Gregòri IX (1227-1241).&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
** [[Fichièr:Shield of Dominican Order.svg|20px]] [[Òrdre dels Predicaires]]
** [[Fichièr:Cross of MJC.svg|20px]] [[Militia Jesu Christi]]
** [[Fichièr:Blason Hospitaliers du Saint-Esprit XV et après.svg|20px]] [[Òrdre de Espíritu Santo]]
** [[Fichièr:Croix Gueules.png|20px]] [[Òrdre de San Jorge de Alfama]]
*[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] [[Ostau de Montfòrt]]&lt;ref&gt;Maugrat sa desfacha de [[1224]] e la cession de sei drechs sus lei domenis Trencavèl e lo Comtat de Tolosa au rèi de França, mai d'un membre de l'Ostau de Montfòrt participèt a la Crosada Reiala.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason pays fr France ancien.svg|20px]] [[França|Reiaume de França]]&lt;br /&gt;
*[[File:COA fr BRE.svg|20px]] [[Ducat de Bretanha]]&lt;ref&gt;La participacion dau Ducat de Bretanha, estat encara independent au sègle XIII, foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri, especialament en 1219 per acompanhar lo prince de França, e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason Ducs Bourgogne (ancien).svg|20px]] [[Comtat de Borgonha]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Borgonha foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason maison fr de Donzy.svg|20px]] [[Comtat de Nivèrns]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Nivèrs foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason maison fr de Courtenay.svg|20px]] [[Comtat d'Aussèra]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat d'Aussèra foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason_de_la_maison_de_Châtillon.svg|20px]] [[Comtat de Saint-Pol]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Blois foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason ville fr Donges (Loire-Atlantique).svg|20px]] [[Vescomtat de Donges]]&lt;ref&gt;La participacion del Vescomtat de Donges, inicialament limitada a un servici d'ost provisòri, demorèt importanta durant lo rèine de [[Roard III de Donges]].&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason Vicomté Turenne.svg|20px]] [[Vescomtat de Torèna]]&lt;ref&gt;La participacion dau Vescomtat de Torèna foguèt periodica e generalament limitada ais operacions còntra la region de Cassanuèlh, benlèu per de rasons pus politicas que religiosas.&lt;/ref&gt;
*[[Fichièr:Austria coat of arms simple.svg|20px]] [[Ducat d'Àustria]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Blois foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
*[[Fichièr:Bergischer Löwe.svg|20px]] [[Ducat de Berg|Comtat de Berg]]&lt;ref&gt;La participacion dau Comtat de Blois foguèt limitat a la realizacion de servicis d'ost provisòri e non a una preséncia permanenta sus lo prat batalhier.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[File:Blason ville fr Orange (Vaucluse).svg|20px]] [[Principat d'Aurenja]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Comtat de Provença]]&lt;ref&gt;A partir deis annadas 1210 e 1220, unei dificultats intèrnas ai comtats de Provença e de Forcauquier entraïnèron una aumentacion de l'influéncia tolosenca dins lei fèus d'un [[Ramon Berenguier V de Provença]] encara enfant, especialament a [[Arle]] e [[Marselha]]. Vengut adulte e mèstre de sei possessions a partir de [[1222]], sostenguèt donc lei Francés de Loís VIII puei d'Humbert de Beaujeu per eliminar l'influéncia tolosenca de Provença.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
  |combatents2  =
  |combatents2  = [[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Comtat de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Marquesat de Provença]]&lt;ref&gt;Après la conquista dau Comtat de Tolosa per Simon de Montfòrt, lo Marquesat de Provença foguèt la basa principala dei senhors de Tolosa fins a la reconquista de la capitala comtala. En [[1226]], lo Marquesat formèt tanben la premiera linha de defensa dei possessions tolosencas còntra l'armada francesa de Loís VIII. Certanei vilas dau [[Comtat de Provença]] (Arle, Marselha...) ajudèron tanben Ramon VII en cambi d'un sostèn dins lei sieunas luchas còntra lei còmtes de Provença.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[File:Blason du comté d'Astarac.svg|20px]] [[Comtat d'Astarac]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] [[Comtat de Fois]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:ArmoiriesTrencavel.svg|20px]] [[Ostal de Trencavèl|Ostau de Trencavèl]] e sei vassaus&lt;ref&gt;Maugrat la desfacha rapida de l'Ostau Trencavèl, mai d'un de sei vassaus contunièt de luchar ambé lei comtes de Tolosa o de Fois o coma chivaliers faidits.&lt;/ref&gt; :&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason Minerve 34.svg|20px]] [[Vescomtat de Menèrba|Baronia de Menèrba]]&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason-argent-lion-gueules.svg|20px]] [[Senhoriá de Tèrmes]]&lt;br /&gt;
*[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Senhoriá de Cabaret]]
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Corona d'Aragon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries Comminges Ancien.svg|20px]] [[Comtat de Comenge]]&lt;ref&gt;Lo còmte de Comenge èra un vassau d'Aragon e un aliat de Tolosa. Après la desfacha aragonesa de Murèth (1213), lo Comtat de Comenge contunhèt de participar au combat e d'ajudar lei princes occitans en causa dei ligams familiaus entre aquelei familhas.&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du Béarn.svg|20px]] [[Vescomtat de Bearn]]&lt;ref&gt;Lo vescòmte de Bearn èra un vassau d'Aragon e un aliat de Tolosa. Après la desfacha aragonesa de Murèth (1213), lo Vescomtat de Bearn contunièt de participar au combat e d'ajudar lei princes occitans en causa dei ligams familiaus entre aquelei familhas.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Royal Arms of England (1198-1340).svg|20px]] [[Reialme Unit|Reiaume d'Anglatèrra]]&lt;ref&gt;La participacion anglesa foguèt limitada a de conflictes locaus entre Crosats e soudats anglés dins lei fèus tolosencs que lo senhor superior èra lo rèi d'Anglatèrra.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Poitiers-Valentinois.svg|20px]] [[Comtat de Valentinés]]&lt;ref&gt;Lo Comtat de Valentinés èra vassau dau Comtat de Tolosa. Pasmens, en causa de sa posicion alunchada de Tolosa, Valentinés èra fòrça menaçada per lei Crosats. Ansin, son senhor, [[Ademar de Peitieus]], preferiguèt generalament negociar sa neutralitat en fàcia de l'armada crosada. Pasmens, quand lei concentracions de tropas occitanas èran pron importantas dins son sector per equilibrar la menaça crosada, participèt au combat dins lo camp tolosenc coma en [[1216]].&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason famille fr deodat de caylus.svg|20px]] [[Senhoriá de Severac]]&lt;br/&gt;
[[Faidiment|Chivaliers faidits]]&lt;ref&gt;L'apellacion de chivaliers faidits pertoca lei nobles occitans expulsats de sei fèus par d'accions o de decisions dei caps crosats, especialament Simon de Montfòrt, o dei legats. Segon lo debanament de la guèrra, aqueleis expulsions foguèron permanentas o provisòrias.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
  |combatents3  = 
  |fòrças1      = 
  |pèrdas1      = 
  |comandant2   = [[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon VI de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon VII de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Bertran de Tolosa]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon de Ricaud]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ugues d'Alfaro]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Gui de Cavalhon]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Guilhèm Ramon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Ramon Riali]]&lt;br /&gt;
[[File:Blason du comté d'Astarac.svg|20px]] [[Centolh d'Astarac]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Aimeri de Montreal]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] [[Ramon Rogièr de Fois]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] [[Rogièr Bernat II de Fois]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Guiraud de Pepius]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries fascé gueules et hermine.svg|20px]] [[Ramon Rogièr Trencavèl]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries fascé gueules et hermine.svg|20px]] [[Ramon II Trencavèl]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason Minerve 34.svg|20px]] [[Guilhem IV de Menèrba]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason-argent-lion-gueules.svg|20px]] [[Ramon de Tèrme]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason-argent-lion-gueules.svg|20px]] [[Olivièr de Tèrme]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Pèire Rogièr de Cabaret]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Pèire II d'Aragon]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries Comminges Ancien.svg|20px]] [[Bernat IV de Comenge]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Armoiries Comminges Ancien.svg|20px]] [[Bernat V de Comenge]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason du Béarn.svg|20px]] [[Gaston VI de Bearn]]&lt;br /&gt;
[[Fichièr:Blason maison fr de Poitiers-Valentinois.svg|20px]] [[Ademar de Peitieus]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason famille fr deodat de caylus.svg|20px]] [[Deodat III de Severac]]&lt;br/&gt;
[[Fichièr:Blason desconegut 2.png|20px]] [[Bertran Oton de Niòrt]]&lt;br/&gt;
  |fòrças2      = 
  |pèrdas2      = 
  |comandant3   = 
  |fòrças3      = 
  |pèrdas3      = 
  |batalhas     = {{Guèrra deis Albigés - Periòde 1209-1216}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1216-1223}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1223-1229}}
{{Operacions militaras majoras d'après la Crosada deis Albigés}}
  |nòtas        = 
}}
La '''Crosada dels albigeses''' (var. '''Crotzada, [[Article definit en occitan|deis/deus]]'''/etc., '''albigés''') o '''Crosada contra los albigeses'''{{TdF}} (var. '''còntra, [[Article definit en occitan|lei]]''', etc.) foguèt una [[crosada]], proclamada per la [[Glèisa Catolica]] per fin de far desaparéisser lo [[catarisme]] en [[Lengadòc]], que se debanèt de [[1209]] a [[1229]]. Afectèt d'en premier lei tèrras de [[Ramon Rogièr Trencavèl]], vescomte d'[[Albi]], de [[Besièrs]] e de [[Carcassona]] puei aquelei dei comtats de [[Comtat de Tolosa|Tolosa]] e de [[Comtat de Fois|Fois]]. Es per aquela rason que se diguèt «Crosada deis Albigés». Après de combats acarnats favorizats per l'oposicion dei populacions occitanas a una expedicion considerada coma una invasion francesa, entraïnèt una aumentacion importanta de l'influéncia dau rèi de França dins lo sud de son reiaume, ''de facto'' independent en [[1209]], ambé l'annexion d'una partida de [[Lengadòc]] au Domeni Reiau francés, la preparacion d'aquela dau Comtat de Tolosa e lo reculament de l'influéncia de la [[Reialme d'Aragon|corona aragonesa]] dins lei regions situadas au nòrd dei [[Pirenèus]]. Après lo succès militar dei Francés, la Glèisa Catolica poguèt crear e installar dins la region d'institucions novèlas, que la principala foguèt l'Inquisicion, per luchar e finalament anientar lo catarisme occitan au començament dau sègle XIV.

Lo [[catarisme]] èra aparegut en [[Lengadòc]] au sègle XII. Rapidament, una organizacion ierarquizada ambé la formacion d'evescats catars se creèt. Se difusèt dins totei lei classas socialas, compres la noblesa e lo rèsta dei classas dirigentas coma la borgesiá au servici de l'administracion tolosenca. Au nivèu teologic, lei catars destriavan doas creacions e lo [[catarisme]] èra donc una forma de crestianisme quasi dualista. D'efèct per lei catars, la creacion vertadiera èra aquela de Dieu e gropava lei causas que « son realament » coma lo sauvament de l'arma. La segonda èra aquela dei causas qu'avián pas d'existéncia vertadiera, coma lo monde vesedor, e èran liadas au Mau. Aital, l'arma dau cresent èra considerada presoniera de son còrs, dins una mena de « preson de carn », e d'un monde materiau corromput. Un batejament unic, dich [[consolament]], per imposicion dei mans èra lo mejan de la desliurar. De mai, totjorn au nivèu teologic, lo principi dau Mau foguèt pas complètament definit. Sa natura èra similara a aquela de Dieu entraïnant l'aspèct quasi dualista dau catarisme&lt;ref&gt;Per la seguida, lo catarisme estudièt aquela question e de definicions pus precisas foguèron adoptadas per lo principi malefic. Dins certanei cas, venguèt un rivau vertadier de Dieu e un nombre significatiu de cresents catars finiguèron per adoptar un ponch de vista dualista.&lt;/ref&gt;. Ansin, lei Catars creèron una Glèisa rivala e parralèla a aquela de Roma. La rompedura entre lei Catars e Roma èra donc totala. Òr, la Glèisa Catolica foguèt totjorn sevèra ambé lei fraccions de la crestiantat qu'èran consideradas ereticas.

Pasmens, avans lo sègle XII, leis eresias eliminadas per Roma èran solament de predicadors individuaus o de sèctas pichonas e localizadas. Fàcia a una situacion occitana qu'èra fòrça pus grèva qu'un afaire pertocant un predicator solet, la Glèisa podiá pas demorar sensa reaccion. Tre [[1163]] lo [[Concili de Tors]] preconizèt donc l'escomenge per lei protectors d'erètges e demandèt ai senhors concernits d'arrestar leis eretics e de confiscar sei bens. En [[1177]], [[Ramon V de Tolosa]] mandèt una letra a l'abat de l'Òrdre de Cistèl per li expausar lo nivèu preocupant de l'eresia dins son comtat. Aital foguèron mandats en mission en [[Lengadòc]] dos legats papals successivament, [[Pèire de Pavia]] en [[1178]] e [[Enric de Marcy]] en [[1181]] mai sens gaire de resultats&lt;ref&gt;Una expedicion militara limitada ataquèt La Vaur en [[1181]]. De negociacions permetèron la reddicion de la ciutat e lei Catars acceptèron de reconóisser lor error. Lei venceires partiguèron sensa verificar la sinceritat d'aqueu jurament e lo catarisme poguèt contunhar son desvolopament.&lt;/ref&gt;. Quand [[Ramon VI de Tolosa]] succediguèt a son paire en [[1194]], lo catarisme èra donc talament ben implantat qu'auriá pas poscut far quicòm còntra leis eretics sensa provocar de revòutas importantas dins son comtat.

La preparacion diplomatica de la Crosada e sa predicacion venguèt donc una deis òbras principalas dau pontificat dau papa [[Innocenci III]] ([[1199]]-[[1216]]). Pasmens, en fàcia de l'indiferéncia o de la tolerància dei senhors occitans e d'un clergat locau largament corromput, foguèt un procès lòng. D'efèct, lo rèi francés Felip August ja en lucha còntra Anglatèrra refusèt d'ajudar una intervencion papala dins leis afaires intèrns. Avans de reünir lo sostèn e lei fòrças militaras sufisentas, deguèt donc mandar solament fòrça prèires coma [[Domenge de Guzmán]] e Guy des Vaux de Cernay, per fins de predicar lo retorn au catolicisme. Mai, lei conversions èran raras. La creacion de l'[[Òrdre dels Presicaires]] sus lo modèl de la predicacion itinerenta de Jèsus capitèt de melhorar lei resultats mai l'eresia èra encara pron presenta per faciar lei representants de la Glèisa Catolica durant de reünions tengudas en preséncia de divèrsei senhors occitans. Lo trabalh diplomatic e religiós dei legats papaus venguèt donc fòrça malaisat. Après l'excomunicacion d'unei senhors occitans coma lo còmte [[Ramon VI de Tolosa]], lei relacions venguèron fòrça marridas. En [[1208]], lo murtre dau legat [[Pèire de Castelnòu]] foguèt l'eveniment qu'entraïnèt la formacion d'una expedicion militara importanta desirosa dempuei d'annadas per [[Innocenci III]].

La Crosada acomencèt en [[1209]]. Se debanèt en tres etapas principalas. D'en premier, la papautat capitèt de devesir seis advèrsaris menaçant solament [[Ramon Rogièr Trencavèl]] e lei Crosats prenguèron aisament lo contraròtle de sei possessions après la capitulacion de Carcassona. Lei territòris Trencavèl foguèron confiscats e donats a [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]]. Aquò va cambiar prefondament la Crosada qu'evolucionèt d'un conflicte religiós vèrs un conflicte feodau entre lo senhor novèu e lei vassaus totjorn fidèus a la familha Trencavèl. Aqueu conflicte va entraïnar l'intervencion dirècta dau còmte de Tolosa que son territòri foguèt rapidàment menaçat. En fàcia de sei dificultats, Raimon VI acceptèt de venir lo vassau dau reiaume d'Aragon en [[1213]]. Pasmens, l'ofensiva aragonesa foguèt anientada a [[Batalha de Murèth|Murèth]] e Raimon VI perdiguèt la màger part de sei fèus au profiech de Montfòrt a la seguida d'una decision papala en [[1216]].

Pasmens, la conquista francesa foguèt mau acceptada e Raimon VII, fiu de Raimon VI, acomencèt una campanha de reconquista dempuei sei fèus provençaus. Tolosa se revòutèt e Simon de Montfòrt foguèt tuat en assaiant sensa succès d'ocupar tornarmai la ciutat. Son fiu capitèt pas de tenir lei conquistas de son paire e vèrs 1220-1222, lei Crosats perdiguèron totei sei conquistas. Lei Montfòrt abandonèron donc sei revendicacions sus lei regions occitanas au profiech dau rèi [[Loís VIII de França]]. La Glèisa sostenguèt lo movement en prononciant la despossession oficiala de Raimon VII. Après una premiera revirada, lo rèi de [[França]] capitèt de conquistar la màger part dei possessions de Raimon VII. Dins aquò, sa mòrt e una darriera revòuta occitana obliguèron lei dos camps de durbir de negociacions.

Sei resultats foguèron un succès notable per lo reiaume de França que poguèt annexar dirèctament una partida granda dei principats occitans independents au començament de la Crosada e preparar lei condicions per plaçar un Capetian coma cap dau Comtat de Tolosa après la mòrt de Raimon VII. En causa de la mòrt sensa eiretier d'[[Anfós de Peitieus]], successor de Raimon VII e fraire de Loís IX de França, Tolosa intrèt dins lo domeni reiau tre [[1271]]. D'autra part, meme se lo caòs e la resisténcia militara dei senhors occitans permetèron a la Glèisa Catara de s'estendre de 1229, la victòria finala permetèt a la Glèisa Catolica de tornar venir en Occitània ambé lo sostèn deis autoritats novèlas per reprimir l'eresia e leis annadas 1230 van marcar lo començament dau declin dau catarisme occitan.

== Situacion politica d'Occitània au començament dau sègle XIII ==

Au sègle XIII, Occitània èra un mosaïc d'estats feodaus organizats a l'entorn de l'estat tolosenc dirigit per [[Raimon VI de Tolosa]]. Lei possessions de la familha Trencavèl, centradas sus Carcassona e Besièrs, lo Comtat de Fois e lei territòris tenguts per lo Reiaume d'Aragon completavan aquel ensems. L'influéncia aragonesa èra d'alhors notabla dins lei principats Trencavèl e lo Comtat de Fois. La màger part d'aquelei territòris èran sota la senhoriá superiora, es a dire la dependéncia, dau rèi de França. Pasmens, en causa de l'afebliment dau poder centrau francés, de la possession de fèus francés per de reiaumes estrangiers coma Anglatèrra o Aragon, aqueu ligam èra vengut fòrça teoric e lei senhors tolosencs èran independents ''de facto'' enterin que lei senhors de Fois o Trencavèl èran subretot preocupats per sei relacions ambé Tolosa o Aragon. En [[1209]], la Crosada còntra lo catarisme intrèt donc dins un país totalament estrangier que l'oposicion a la preséncia de soudats estrangiers e a la despossession de sei senhors va unir còntra l'invasion, catarisme o pas. Per exemple, en [[1216]] e [[1226]], la vila d'[[Avinhon]], onte la preséncia d'eretics èra nulla, sostenguèt la causa dei còmtes de Tolosa amb acarnament. Lo racònte de la guèrra per lei dos autors catolics de la [[Cançon de la Crosada]] mostra tanben aquela condamnacion deis atrocitats crosadas per la màger part dei populacions occitanas.

=== Lo Comtat de Tolosa ===

[[Fichièr:Territòris dau còmte de Tolosa en 1209 v2.png|thumb|right|Possessions dirèctas (blau sorn) e indirèctas (blau clar) dau còmte de Tolosa en [[1209]].]]

{{veire|Comtat de Tolosa}}

Lo [[Comtat de Tolosa]] èra lo principat pus poderós dau teatre d'accion de la Crosada deis Albigés. Dempuei la mòrt de [[Ramon V de Tolosa]] en [[1194]], son senhor es [[Ramon VI de Tolosa]]. Sei possessions dirèctas èran lo país tolosenc, la region de [[Bèucaire (Gard)|Bèucaire]], lo Ducat de Narbona&lt;ref&gt;Lo Ducat de Narbona donava solament lo drech de senhoriá superiora sus lo territòri d'aquela vila. Dans lei fachs, l'autoritat locala es aquela dau Vescomtat de Narbona. Durant tota la Crosada, aqueu darrier assaièt de demorar neutre e cambièt regularament de camp — ambé succès — segon l'eissida deis operacions. Aquò li permetèt de demorar vescòmte de la vila fins a sa mòrt en [[1239]].&lt;/ref&gt;, lo [[Marquesat de Provença]] e lo [[Comtat de Mauguiò]]. Sei possessions indirèctas èran lei comtats o lei vescomtats de [[Lomanha]], de Narbona, [[Roergue]], de Nimes, d'Agde, de Vivarés, de Valentinés e de Diés e lei senhoriás d'Andusa, d'Alès e de Sauve. De mai, lei còmtes de [[Comtat de Fois|Fois]] e de [[Comtat de Comenge|Comenge]] èran sei vassaus per certanei fèus de la region de Tolosa e de son caire, Raimon VI èra tanben lo vassau dau rèi d'Anglatèrra per de quauquei territòris gascons.

Ansin, Raimon VI èra lo vassau dau rèi de França per la màger part de sei possessions, lo vassau dau rèi d'Anglatèrra per sei fèus gascons e lo vassau de l'emperaire dau Sant Empèri Roman Germanic per sei territòris provençaus. Òr, au començament dau sègle XIII, lei poders centraus reiaus e imperiaus son relativament afeblits e fòrça alunchats de Tolosa. Aquel alunchament èra tanben renfòrçat per lei conflictes regulars entre França e Anglatèrra. Dins lei fachs, Raimon VI de Tolosa èra donc un senhor independent e lei sobeiranetats dei rèis francés e anglés o de l'emperaire èran solament teoricas.

Sa politica èra magerament dirigida vèrs lo melhorament dei relacions ambé lo Reiaume d'Aragon. De [[1198]] a [[1205]], capitèt d'establir una patz solida renfòrçada per una tièra de maridatges entre lei dinastias dei dos estats. Raimon VI esposèt la sòrre dau futur [[Pèire II d'Aragon]]. Un segond maridatge foguèt tanben previst entre [[Sancia d'Aragon]], segonda sòrre de Pèire II, e lo futur Raimon VII. En [[1204]], aqueu dispositiu foguèt completat per la signatura d'un tractat d'aliança defensiva entre lei còmtes de Tolosa, de Provença e lo rèi d'Aragon. Au nivèu religiós, lo còmte tolosenc èra catolic mai pas vertadièrament pertocat per la lucha còntra l'eresia catara presenta dins sei territòris.

=== Lo Comtat de Fois ===

[[Fichièr:Territòris dau còmte de Fois 2.png|thumb|right|Territòris de Ramon Rogièr de Fois coma vassau dau rèi d'Aragon (jaune) e vassau dau còmte de Tolosa (verd).]]

{{veire|Comtat de Fois}}

Lo Comtat de Fois èra dirigit dempuei [[1188]] per [[Ramon Rogièr de Fois]] que reinèt sus lo bacin d'Arièja e teniá quauquei fèus au sud de la cadena pirenenca. En [[1191]], participèt a la Crosada dau rèi [[Felip August]] e se distinguèt ai [[sètge d'Ascalon (1189-1191)|sètges d'Ascalon]] e de [[sètge de Sant Joan d'Acre (1191)|Sant Joan d'Acre]]. En [[1209]], lo rèi [[Pèire II d'Aragon]] li donèt quauquei fèus vèrs [[Capcir]] e un maridatge permetèt d'aumentar la talha dau Comtat ambé quauquei vaus de la region d'[[Andòrra]].

Au nivèu politic, lo principat èra un fèu dau [[Reiaume d'Aragon]] e l'influéncia d'aqueu darrier i èra importanta. Au nivèu religiós, lo catarisme i èra fòrça present. Mai d'un membre de la noblesa e de la familha dau còmte Ramon Rogièr foguèron de cresents catars. Certanei familhas nòblas de la region, coma lei Mirapeis, anavan donc logicament venir d'advèrsaris acarnats de la Crosada puei de l'Inquisicion catolica&lt;ref&gt;Per exemple, [[Pèire Rogièr de Mirapeis]] foguèt lo cap militar de la garnison de Montsegur durant lo sètge de 1243-1244, siá quinze ans après la fin oficiala de la Crosada.&lt;/ref&gt;. En fòra de sei ligams grands ambé l'eresia, lo còmte Ramon Rogièr èra tanben un advèrsari determinat de la ierarquia catolica persecutant regularament leis establiments religiós locaus. Durant la Crosada, lo Comtat de Fois foguèt donc un deis enemics principaus dei Crosats e sei tropas participèron a la màger part dei campanhas.

=== Lei possessions Trencavèl ===

[[Fichièr:Territòris dau vescòmte Trencavel 2.png|thumb|right|Territòris Trencavèl coma vassau de Tolosa (verd) e vassau d'Aragon (jaune).]]

Lei possessions Trencavèl son dirigidas per [[Ramon Rogièr Trencavèl]], nebòt de Raimon VI, qu'es lo cap d'un estat compausat de fèus dependent dau còmte de Tolosa e dau còmte de Barcelona, títol tengut per lo rèi d'Aragon. [[Ramon Rogièr Trencavèl]] èra lo vassau d'Aragon per la vescomtat de Carcassona e aqueu de Tolosa per lei vescomtats de Besièrs e d'Albi e la senhoriá de Rasés. Dins lei fachs, aprofichant lei conflictes entre Aragon e Tolosa, lei possessions Trencavèl tènon una autonòmia granda e la patz negociada per Raimon VI ambé Pèire II a pas menaçat aquela posicion.

Au nivèu religiós, es, ambé [[Ramon Rogièr de Fois]], lo senhor occitan pus compromés ambé lo catarisme car, se demorèt catolic, una partida granda de sei vassaus o de seis oficièts principaus èran catars. Son paire èra estat ja excomunicat en [[1178]] en causa de la persecucion de l'evesque d'Albi. Au nivèu politic, certanei vilas coma Besièrs tenián d'autonòmias importantas e èran fòrça desirosas de gardar lei sieunas institucions. L'arribada dei Crosats va donc prefondament turtar lei valors aquela societat e un nombre grand d'advèrsaris de la Crosada o de chivaliers faidits venguèron donc dei territòris Trencavèl.

=== Lo Reiaume d'Aragon ===

[[Fichièr:Territòris dau reiaume d'Aragon.png|thumb|right|Possessions dirèctas (blau sorn) e indirèctas (blau clar) dau rèi d'Aragon.]]

{{veire|Reiaume d'Aragon}}

Lo Reiaume d'Aragon foguèt dirigit per Anfós II d'Aragon fins a [[1196]] puei per son fiu [[Pèire II d'Aragon]]. Dempuei [[1068]], aqueu reiaume èra vengut lo vassau volontari de la Papautat. Pasmens, aqueu ligam èra solament teoric e aviá subretot un ròtle politic per leis afaires estrangiers dau reiaume que son pensament principau èra la Reconquista còntra leis estats musulmans dau sud de la peninsula espanhòla. Ansin, de legislacions fòrça duras èran regularament adoptadas per lei sobeirans aragonés còntra leis eretics mai demorèron sensa aplicacion vertadiera.

En [[1137]], lei còmtes de Barcelona venguèron rèi d'Aragon per maridatge formant un estat poderós dins lo nòrd-èst d'Espanha. De mai, aquel estat teniá un nombre important de fèus au nòrd dei Pirenèus en [[Provença]], en [[Gavaudan|Gevaudan]] e en Gasconha. Lei Comtats de Comenge e de Fois èran sei vassaus e l'influéncia dau senhor dins sei regions èra pas solament nominala. En [[1204]], lo maridatge de Pèire II ambé l'eiretiera dau principat de Montpelhièr li permetèt de prendre possession d'un dei fèus pus rics de Lengadòc. L'aliança concluda ambé lo Comtat de Tolosa permetèt a Pèire II de se concentrar sus sei [[frontiera]]s sud. Ansin, en [[1212]], sa victòria a [[Batalha de Las Navas de Tolosa|Las Navas de Tolosa]], que marquèt lo començament de la fin per la preséncia [[islam|musulmana]] en [[Espanha]], li donèt un prestigi immens dins tota la Crestianitat.

=== L'influéncia dau Reiaume de França ===

[[Fichièr:França-Aragon-Principats occitans 1180.png|thumb|right|Extension dau domeni reiau francés (blau), dei possessions dirèctas e indirèctas d'Aragon (jaune) e dei territòris dei senhors occitans pertocats per la Crosada (verd) vèrs la fin dau sègle XII.]]

A la fin dau sègle XII e au començament dau sègle XIII, l'influéncia francesa dins lei principats occitans èra venguda fòrça limitada en causa de l'alunchament de la capitala e de l'afebliment dau poder reiau après l'afondrament de l'[[Empèri Carolingian]]. Se lo domeni reiau aviá aumentat dins lo corrent dei règnes precedents, lei possessions dirèctas de Felip August èran encara limitadas e lei senhors tolosencs èran entre lei vassaus pus poderós dau Reiaume de França. Ansin, lei còmtes de Tolosa prestavan plus l'omatge per sei fèus e lo rèi de França i gardava donc solament un drech de senhoriá qu'èra teoric.

D'autra part, la politica de Felip August regardava lei frontieras nòrd dau reiaume e la lucha còntra l'influéncia anglesa que son rèi teniá divèrsei fèus sus lo continent. Ansin, lo rèi francés èra gaire desirós d'entraïnar una reaccion ostila dau rèi aragonés en causa d'un desplaçament de tropas vèrs lo sud dins de fèus teoricament francés mai independents ''de facto'' coma aquelei dau còmte de Tolosa e dins de fèus dependent de la corona aragonesa coma aqueu de la [[Vescomtat de Carcassona]]. De mai, lei relacions diplomaticas entre França e Roma èran marridas en causa de l'afaire dau divòrci mancat de Felip e de pretencions d'aqueu darrier a prepaus de son autoritat sus la Glèisa Francesa. Una intervencion papala dins leis afaires de fèus teoricament francés èra donc pas desirabla per lo rèi. Fins a la fin de son rèine en [[1223]], [[Felip August]] demorèt donc un opausant, au mens passiu, a la Crosada e l'obtencion de son autorizacion per lo mandadís de nòbles francés dins lo sud foguèt un pretzfach malaisat per la diplomàcia papala.

=== L'influéncia dau Reiaume d'Anglatèrra ===

Per sei drechs senhoriaus dins lo sud-èst de la [[França]] modèrna, lo rèi d'Anglatèrra aviá tanben d'interés de tenir còntra la Crosada. Lo còmte de Tolosa èra son vassau teoric per quauquei fèus e de ligams existián entre lei senhors tolosencs e lei senhors gascons. Au nivèu religiós, l'eresia catara èra quasi inexistenta dins lei territòris relevent dau rèi d'Anglatèrra. Ansin, lei regions gasconas seràn utilizadas per lei dos camps, mai magerament per lo camp occitan, per recrutar de renfòrç. Per lo rèsta, Anglatèrra èra ja pron ocupada per sei relacions conflictualas ambé lo rèi de França e la neutralitat foguèt generalament l'actitud de son govèrn.

=== L'influéncia dau Sant Empèri Roman Germanic ===

{{veire|Sant Empèri Roman Germanic}}

Coma Anglatèrra, lo Sant Empèri Roman Germanic èra lo senhor teoric d'una partida dei fèus pertocats per la Crosada, especialament dins lei regions provençalas e daufinesas. Pasmens, lo poder centrau de l'Empèri èra relativament feble per compelir la politica de sei vassaus e subretot ocupat per lo conflicte ambé la papautat per lo contraròtle dei vilas dau nòrd d'[[Itàlia]]. L'emperaire germanic demorèt donc neutre dins lo conflicte permetent lo recrutament de volontaris per lei dos camps dins lei territòris imperiaus.

== Lei causas ==

Lei causas de l'entraïnament de la Crosada deis Albigés foguèron una mescla de factors entre la volontat papala d'anientar l'eresia catara, l'indiferéncia deis autoritats senhorialas o eclesiasticas a sei demandas e lo desvolopament continú dau catarisme dins la region maugrat leis esfòrç de divèrsei missions de predicacion catolica. D'efèct, tre son eleccion coma papa, [[Innocenci III]] assaièt sensa succès de suscitar una reaccion armada dei senhors occitans per reprimir lo catarisme. En fàcia d'aquela revirada, adoptèt una politica tenent tres principis :
* lo mandadís de missions de predicacion dirigidas per de legats per convertir leis eretics.
* l'epuracion dau clergat locau per s'assegurar un sostèn locau a seis iniciativas.
* la formacion d'una expedicion militara motivada per la confiscacion dei bens deis eretics e de sei protectors.
Lo premier ponch aguèt un succès limitat en causa de la corrupcion fòrça importanta dau clergat occitan. Lo segond aguèt tanben un succès limitat en causa de la resisténcia d'unei prelats locaus, fòrça corromputs, a l'idèa d'abandonar sei cargas. Enfin, l'organizacion d'un Crosada se turtèt pendent dètz annadas a l'oposicion dau rèi de França que refusèt d'autorizar una intervencion dirècta de la Glèisa Catolica dins leis afaires intèrns de son reiaume, i comprés dins de regions qu'èran independentas dins lei fachs. L'assassinat dau legat [[Pèire de Castelnòu]] permetèt de cambiar aquela situacion e d'acusar lo còmte de Tolosa mème se lei pròvas èran inexistentas. Aquò aumentèt la pression per l'organizacion d'una Crosada e Felip August deguèt finalament acceptar en fàcia de la volontat de sa noblesa de formar una expedicion.

=== Lo desvolopament de l'eresia catara en Occitània ===

==== Definicion generala dau catarisme ====

{{veire|Catarisme}}

La màger part dei fònts istoricas pertocant la teologia catara foguèron escrichas per d'advèrsaris qu'èran sovent d'una objectivitat limitada. Lei tèxtes autenticament catars son rars e regardan pas totjorn lo domeni de la liturgia. Per exemple, lei tèxts coneguts dau [[concili de Sant Felitz de Lauragués]] an per subjècte principau la delimitacion entre evescats catars de Tolosa e de Carcassona. Ansin, lei documents majors de l'estudi dau catarisme foguèron lòngtemps l'obratge anonim ''[[De heresi catharorum in Lombardia]]'' e aqueu de l'inquisitor dominican [[Ansèume d'Alexàndria]] ''[[Tractatus de hereticis]]''. Au sègle XX, divèrsei descubèrtas permetèron d'enrichir aqueu corpus d'un tractat de teologia catara dich lo ''[[Libre dei dos principis]]'' escrich vèrs [[1250]], d'un tractat pertocant lei rites catars e d'un tractat anomim d'origina occitana datant probablament dau començament dau sègle XII.

L'estudi d'aquelei documents mostran que lo catarisme èra un movement crestian [[dualisme|dualista]] basat sus lei tèxts sacrats religiós acceptats per lo Crestianisme e sur certanei liures apòcrifs. En oposicion a la Glèisa Catolica, lei catars destriavan doas formas de creacions : la vertadièra, es a dire aquela dei causas que son realament, aquela de Dieu, de l'esperit blos ; la segonda èra aquela dei causas qu'an pas d'existéncia vertadièra, que i èra inclús lo monde vesedor, apariat au nonrés. Per elei, lo monde fisic èra doncas vodat au patiment, a la violéncia e au mau. Per arribar a aquela conclusion, la teologia catara part dau principi que Dieu, qu'es un èstre perfèct, a pas poscut crear d'èstre capable de pecar, çò que seriá una pròva d'imperfeccion. De mai, per la mema rason, Dieu a tanben pas poscut concebre un [[liure arbitri]] considerat coma la possibilitat de pecar d'un biais volontari. Es donc que sa creacion a pas poscut empachar l'emergéncia de condicions favorablas au mau. La perfeccion de Dieu lo rendent innocent de l'existéncia e de la formacion dau mau, es donc que lo principi d'aqueu darrier existís d'un biais independent. 

La posicion, la poissança e lo nom d'aqueu principi marrit foguèron jamai totalament definits per lo catarisme occitan. Èra de còps dich ''« Principi Marrit »'', Demiürg, Enemic, Satan... etc. De mai, lo poder dau principi marrit demorèt tanben gaire clar : opausat a Dieu, a costat de Dieu, d'una poissança egala o leugierament pus febla ? Aquò es probablament lo fach que l'afirmacion dualista dau catarisme foguèt pas completada car per una partida granda dei fidèus, lo Dieu bon es tanben lo Dieu unic e vertadier mentre que l'abséncia de nom clar per lo principi malefic empachèt l'emergéncia de sa divinitat. En revènge, au sen deis elèits e autoritats religiosas dau catarisme, lei posicions dualistas foguèron pauc a pauc afirmadas durant la segonda mitat dau sègle XII. Pasmens, mème se lo dualisme es pas totalament afirmat per la màger part dei catars, aqueu dogme es en oposicion totala au dogme catolic de l'unicitat de Dieu. D'efèct, se la Glèisa Catolica utiliza tanben sovent l'oposicion entre lo Ben e lo Mau, sei concèptes an per limit la poissança totala de Dieu e lo Mau es solament causat per l'utilizacion marrida de la libertat donada per Dieu a sei creaturas. La rompedura dogmatica entre catarisme e catolicisme es donc majora e non conciliabla.

D'autra part, au nivèu rituau, lo sauvament de l'arma necessita per lei catars de passar per l'estat religiós avans sa mòrt. La durada dau periòde a pas d'importància. Pasmens, èra relativament similar a l'ideologia dei premiers movements crestians ai sègles I e II. L'intrada dins l'estat religiós se fa gràcias a un [[sacrament]] dich [[consolament]] qu'es un batejament per imposicion dei mans. La recepcion dau consolament deviá èstre un acte volontari e conscient e lo catarisme condamnèt donc lo batejament de novèus-nats per la Glèisa Catolica. Après la recepcion d'aqueu sacrament, l'individu èra dich « Crestian » e sa vida deviá respectar la volontat divina per assegurar lo sauvament de son arma. Per s'aparar còntra la corrupcion de la matèria, la regla teniá especialament de defensas alimentaras, la necessitat de trabalhar de sei mans, la defensa d'utilizar la violéncia, l'obligacion d'ajudar leis autrei « Crestians » e l'obligacion de predicacion. Se, a sa mòrt, l'arma dau cresent es pas pron bòna per jónher Dieu, existiá un sistèma de reïncarnacions dins un autre còrs materiau. La rompedura dei rites catars ambé lei rites catolics dau sègle XII es donc totala e benlèu encara pus importanta que la rompedura dogmatica.

==== Lo bogomilisme e sa difusion dins lo rèsta d'Euròpa ====

[[Fichièr:Eresia dualista en Euròpa vèrs lo sègle XII.png|thumb|right|Esquèma possible per la difusion dau bogomilisme vèrs lei Balcans e lo rèsta d'Euròpa.]]

Lo bogomilisme èra una eresia apareguda vèrs la mitat dau sègle X dins lei regions bulgaras a l'entorn de la vila de Preslav. Èra una doctrina crestiana dualista considerant lo mond materiau coma l'òbra de Satan, condamnant lo batejament deis enfants e lei sacraments catolics. Lei fidèus devián seguir una regla inspirada deis Escrituras Santas defendent especialament de manjar de carn. Divèrseis obratges presentèron lo bogomilisme e sei rites qu'èran fòrça similars ai rites catars. La possibilitat d'una origina bogomila au catarisme es donc relativament seriosa.

D'efèct, la predicacion bogomilista permetèt d'espandre aquela religion dins lo rèsta dei Balcans e dins una partida de l'[[Empèri Bizantin]] ai sègles XI-XII. Pasmens, après aqueu succès, lei traças d'una òbra de predicacion importanta existisson pas. En revènge, es possible de seguir lei procès eclesiastics còntra d'eretics dualistas durant aqueu periòde :
* vèrs [[1022]], d'eretics foguèron cremats a [[Orleans]] e a [[Tolosa]]&lt;ref name=&quot;Roquebert I p.49&quot;&gt;'''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]], ''L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212'', Editions Perrin (2006), p. 49.&lt;/ref&gt; per « [[maniqueïsme]] »&lt;ref&gt;Lo [[maniqueïsme]] èra una religion dualista apareguda au sègle III. Activament combatuda per lo crestianisme fins a sa disparicion, son nom demorèt a l'Edat Mejana per qualificar — e condamnar — d'eretics dualistas. Pasmens, en causa dei limits de la formacion dau clergat e, sovent de l'abséncia d'estudi de la fe eretica, la religion vertadiera de l'eretic èra pas lo [[maniqueïsme]].&lt;/ref&gt;.
* vèrs [[1028]], un concili foguèt reünit per lo [[Ducat d'Aquitània|duc d'Aquitània]] per luchar còntra lo « maniqueïsme »&lt;ref name=&quot;Roquebert I p.49&quot;/&gt;.
* vèrs [[1052]], l'emperaire germanic ordonèt de pendre d'eretics dualistas en Saxònia.
* vèrs [[1056]], un concili se reüniguèt a [[Tolosa]] per definir certanei reglas de lucha còntra una eresia locala.
* vèrs [[1143]], d'eretics dualistas foguèron cremats a [[Colonha]].
* dins leis annadas 1140, una comunautat d'eretics dualistas ben organizadas e pròcha dei rites catars existiá en Champanha.
* dins leis annadas 1160, un nombre grand d'eretics dualistas foguèron cremats en [[Alemanha]] ([[Colonha]], Trèva...). Certaneis èran membre d'una ierarquia.
Aquela tièra de procès mostra l'expansion e l'organizacion d'una [[eretgia|eresia]] dualista dins l'[[oèst]] d'[[Euròpa]]. Pasmens, la feblesa dei fònts istòrics permeton pas de descriure l'evolucion d'aquela expansion. Lei detalhs de l'introduccion e de l'implantacion d'una eresia dualista en Occitània son mau coneguts e lo ligam ambé lo bogomilisme es donc pas dirèctament establit maugrat lei similituds entre lei dos movements. Pasmens, vèrs la mitat dau sègle XII, l'organizacion dau [[concili de Sant Felitz de Lauragués|concili catar de Sant Felitz de Lauragués]], ambé la preséncia d'unei caps eretics venguts de l'èst d'Euròpa, e la multiplicacion de concili catolics per luchar còntra l'eresia dins lei vilas occitanas, coma aqueu de Montpelhièr en 1162, permeton d'afirmar la probabilitat fòrta d'un ligam ambé lo [[bogomilisme]] e la soliditat dau catarisme dins la region.

==== L'aparicion e l'implantacion de la Glèisa Catara occitana ====

Coma ditz dins lo paragraf precedent, l'aparicion e la formacion de la Glèisa Catara en Occitània es un fenomèn mau conegut en causa dau limit dei fònts istoricas. Pasmens, tre la mitat dau sègle XII, d'elements mostran la preséncia d'un aparelh religiós ja desvolopat e d'una implantacion dins la societat pron fòrta per limitar la volontat de repression deis autoritats localas.

Dins aquò, l'extension maximala dau catarisme regardèt un sector limitat d'Occitània. Son airau d'influéncia principau es una zona centrada sus [[Lauragués]] e limitat per [[Tolosa]], lo Comtat de Fois, la region d'Albi e aquela de Carcassona. Dins aquelei territòris, la proporcion de catars, batejats (perfècts) o fidèus simples, èra importanta e podiá de còps agantar 50% localament de la populacion. Lo rèsta demorèt catolic mostrant que lo catarisme venguèt rarament la religion majoritària meme dins lei sectors pus favorables a son desvolopament. Totei lei classas socialas son regardadas per lo fenomèn e lei conversions de membres de la noblesa son ben documentadas. Per exemple, lei funeralhas dau chivalier Ramon de Sant-Pòl en [[1203]] reüniguèron una partida granda de la populacion dau vilatge de [[Sant Pau del Cabdal Jòus]] e un nombre important de chivaliers. Lo cas pus impressionant es aqueu de la familha de [[Ramon Rogièr de Fois]] que sa frema e sa sòrre venguèron cataras. En fòra de [[Lauragués]] e de sei regions vesinas, lo catarisme representava de minoritats religiosas dins lo rèsta dau sud e dau centre d'[[Occitània]]. La repression crosada e catolica mostrèt l'existéncia de comunautats a Besièrs, dins tot lo Lengadòc e dins lo relarg d'Agen.

Avans la Crosada, l'organizacion de la Glèisa Catara èra publica. L'unitat de basa èra lo pareu de perfècts car, coma leis Apòstols, lei perfècts devián jamai èstre solets. Cada perfèct aviá donc un sòci e cada perfècta aviá una sòcia. Aquelei pareus se gropan per formar de comunautats pichonas vivent segon la règla catara basada sus la Bibliá. Generalament, aquelei comunautats trabalhan dins un obrador comunautari e un nombre important de catars practican l'artesanat. Aqueleis obradors èran tanben un luòc de socializacion per lei catars e venguèron un otís de predicacion important en fàcia de l'opuléncia dau clergat aut de la Glèisa Catolica. Leis obradors son dirigits per un ancian e uneis obradors son gropas sota l'autoritat d'un diacre. Lo ròtle dau diacre es d'assegurar lo contraròtle de sei fidèus, la liason ambé la ierarquia auta de la Glèisa Catara e lo debanament cada mes de la ceremonia de l'[[aparelhament]]. Aquela darriera èra una ceremonia de confession mutuala. Enfin, au dessús dei diacres, se troba l'evesque catar de la region que teniá dos assistents dichs [[fiu major]] e [[fiu menor]]. A la mòrt de l'evesque, lo premier lo remplaçava, lo segond veniá fiu major e un fiu menor novèu èra chausit entre lei diacres. 

Aquela organizacion èra relativament pròcha de la populacion e permet d'explicar lo succès dau catarisme en Occitània. En [[1209]], existiá quatre evescats catars e un cinquen foguèt creat en [[1226]]. Ansin, lei princes occitans de la region podián pas luchar — a condicion de supausar una volontat de lo faire — contra lo catarisme sensa considerar lo risc d'una revòuta majora de l'aristocràcia e de la populacion convertidas a l'eresia. Un sentiment de tolerància, ja existent en causa de la preséncia d'unei minoritats jusievas dins la region, se desvolopèt donc per lo catarisme que mai d'un exemple permet d'illustrar. Ansin, a la prima de [[1165]], un collòqui foguèt organizat a [[Collòqui de Lombèrs|Lombèrs]] entre de caps catolics e una delegacion catara en preséncia de Ramon Trencavèl, de la comtessa de Tolosa e dau vescòmte de Lautrec. Se lei conclusions dau collòqui condamnèron — per lo principi — lo catarisme, la delagacion de perfècts poguèt venir e partir liurament sensa dificultat de la part deis autoritats.

=== La revirada de la repression catolica de l'eresia ===

==== La corrupcion dau clergat occitan e la revirada dei missions papalas ====

[[Fichièr:Innozenz3.jpg|thumb|right|Retrach dau papa d'Innocenci III.]]

En fàcia dau desvolopament de l'eresia catara, una reaccion deis autoritats localas e de la papautat èran inevitablas. Pasmens, en causa de la conversion au catarisme d'una partida de la noblesa occitana, lei senhors e leis evesques locaus foguèron rapidament desbordats e a partir dau sègle XI, seis iniciativas venguèron raras. Vèrs la fin dau sègle XII, es donc la papautat e lei concilis europèus majors coma aqueu de Latran que va se preocupar sensa succès de la repression de l'eresia.

D'efèct, après una tièra de condamnacions, lo catarisme foguèt finalament condamnant oficialament per lo concili de Latran en [[1179]] entraïnant lo mandadís d'una expedicion militara còntra [[La Vaur (Lengadòc)|La Vaur]] en [[1181]]. De son caire, lo clergat locau acomencèt ges d'accions pus importantas que la transmission formala dei consignas dau concili de Latran a sei subordenats. En fach, leis accions pus seriosas còntra lo catarisme acomencèron quand [[Innocenci III]] venguèt papa lo 8 de genier de [[1198]].

En abriu de 1198 puei tornarmai en [[1199]], lo papa mandèt son conselhier e confessor Rainier e un monge dich Gui per organizar la lucha còntra leis eretics e sei protectors ambé lo sostèn dei senhors locaus. Tre lo començament, l'apèu dau papa desvolopèt dos concèptes centraus de la Crosada deis Albigés. Lo premier èra la confiscacion dei bens deis eretics e de sei protectors. Lo segond èra lo drech de la papautat d'iniciar una Crosada sensa lo sostèn deis autoritats dau país. Pasmens, aqueu premier assai s'acabèt per una revirada rapida en fàcia de l'oposicion de l'aristocràcia occitana e l'indiferéncia de la màger part dau clergat superior qu'èra normalament la relèva de la volontat papala a l'escala regionala.

L'indiferéncia d'aqueu clergat èra causada per sa corrupcion granda dei preocupacions politicas e financieras de sei caps. Ansin, leis evesques de Carcassona, de Narbona, de Besièrs, de Vence, de Vivièrs, de Tolosa èran pauc segurs. Dins certanei cas, lor conducha èra vertadierament escandalosa. Per exemple, l'evesque de Tolosa Ramon de Rabastens utilizèt la corrupcion per venir lo cap d'un evescat, ja roïnat per son predecessor, e aprofichèt lei revenguts de sa posicion per una guèrra privada. De son caire, l'evesque de Narbona, cap de la màger part deis evescats occitans, cumulava lei beneficis, demandava un pagament per confirmar leis eleccions eclesiasticas de son diocèsi, teniá un grop de mercenaris personaus e èra regularament a la caça o ambé sei mestressas. Lo papa ordonèt sa deposicion en [[1203]] que l'evesque refusèt. En [[1205]], capitèt d'obtenir un relambi per corregir sa conducha que se melhorèt finalament pas. En 1207, una deposicion novèla aguèt pas plus de succès. 

Se lo cas de l'evesque de Narbona es un cas extrèm, la corrupcion granda dau clergat occitan èra generalizada. Èra un avantatge major per la propagacion dau catarisme. D'efèct, entre l'opuléncia d'un clergat desinteressat dau sòrt de sei fidèus e de perfècts vivent de sei mans dins d'obradors relativament paures, la populacion èra necessàriament pus favorablas ais eretics. Lo fast dei missions papalas èra tanben raprochat per leis abitants d'aquela corrupcion. Pasmens, en causa de l'abséncia de volontat d'intervenir de la part dei senhors occitans, la papautat a pas d'autra solucion. Lei mandadors cargats de suscitar una reaccion còntra l'eresia van donc se succedir.

En [[1203]], [[Pèire de Castelnòu]] e Raols de Fòntfreja foguèron mandats a Tolosa. Obtenguèron gaire de resultats. Sota la condicion de respectar leis institucions de Tolosa, obtenguèron un sagrament de fe catolica deis abitants e deguèron quitar la vila. L'annada seguenta, participèron a un collòqui organizat per Pèire II d'Aragon entre catolics, vaudés e catars. Lei doas eresias foguèron condamnadas per lo principi e lei delegacions vaudesas e cataras partiguèron liuras. En [[1206]], un concili reüniguèt 600 perfècts a Mirapeis sota la proteccion de 35 senhors de la region. La revirada èra donc totala per lei legats de la papautat.

==== La predicacion dominicada e l'oposicion de Felip August a l'organizacion d'una expedicion militara ====

[[Fichièr:Fra Angelico 052.jpg|thumb|right|Representacion de Sant Domenge.]]
[[Fichièr:Sceau_de_Philippe_Auguste._-_Archives_Nationales_-_SC-D157.jpg|thumb|right|Representacion de Felip August sus un sagèu.]]

Après la revirada dei legats Pèire de Castelnòu e Raols Fòntfreja, lei monges [[Diego d'Osma]] e lo futur [[Domenge de Guzmán|Sant Domenge]] foguèron mandats per lo papa per crestianizar la region Osma. En camin, faguèron una pausa a Montpelhièr onte poguèron discutir ambé lei dos legats. Constatant l'error de l'opulància dei legats e de sei discors menaçants, prepausèron de donar una forma novèla a la predicacion còntra lo catarisme. Partiguèron donc coma de mendicants ambé lei legats dins lei vilatges de la region. Innocent III aprovèt aqueu metòde e un monastèri foguèt bastit a Pàmias en [[1207]]. Se desvolopèt pauc a pauc e la predicacion dominicana obtenguèt de resultats.

A la prima de [[1207]], la menaça èra venguda tant importanta que lei caps catars provoquèron un collòqui de doas [[setmana]]s a [[Montreal (Aude)|Montreal]]. Leis arbitres refusèron de designar un venceire au debat mai lei membres de la predicacion s'enardiguèron. Aprofichant l'arribada de monges suplementaris, se devesiguèron en grops pus pichons per visitar un nombre pus important de vilatges. L'accion dei legats èran tanben pus malaisada de susvelhar. Ansin, en abriu de 1207, Pèire de Castelnòu arribèt en dessobte a Tolosa e prononcièt l'excomunicacion de Ramon VI de Tolosa e l'interdich sus sei territòris. Aquò èra liat a l'estrategia d'escalada chausida per lo papa Innocenci III. D'efèct, aqueu darrier confirmèt la senténcia lo 29 de mai. Lei repròches de la papautat còntra Ramon VI èran nombrós. Lei principaus èran :
* lo pilhatge d'una partida dau domeni de l'abadiá de [[La Becièira de Candelh|Candelh]].
* l'expulsion de l'evesque de Carpentras.
* lo mantenent d'una fòrça de mercenaris.
* la preséncia de Jusieus dins l'administracion tolosenca.
* la proteccion de l'eresia e son refús d'intervenir per la reprimir.
Se Ramon VI refusèt de s'emendar, la sancion èra la mesa en preda de sei fèus. Es a dire que lo premier senhor que conquistariá una partida dei territòris tolosencs podriá se proclamar son senhor legitim. L'objectiu èra de suscitar una expedicion militara de la Crestianitat per anientar l'eresia en causa de la revirada deis apèus a la noblesa occitana.

Dins aquò, lo papa se turtèt a l'oposicion dau rèi [[Felip August]] qu'èra militarament ocupat dins lo nòrd de França e opausat a una destabilizacion de la region. De mai, èra tanben opausat a l'intervencion papala dins d'afaires pertocant de fèus teoricament dependent de França coma lo Comtat de Tolosa. Una premiera letra en [[1204]] aviá ja mau capitat d'entraïnar l'intervencion francesa. En [[1207]], Innocent III aguèt tanben ges de succès. En revènge, l'idèa de la confiscacion dei bens deis eretics e de sei protectors i foguèt tornarmai desvolopada e afinada. Òr, es aqueu principi que va permetre la Crosada en [[1209]] e entraïnar l'acarnament dei combats fins a [[1229]].

=== L'assassinat de Pèire de Castèlnòu ===

==== L'excomunicacion dei territòris tolosencs, sei consequéncias e lo refús d'intervenir de Felip August ====

L'excomunicacion dei territòris tolosencs melhorèron pas lei relacions entre Tolosa e lei legats de la papautat. Au contrari, serán a l'origina de l'assassinat dau legat Pèire de Castelnòu que va dirèctament entraïnar la Crosada l'annada seguenta. D'efèct, lo 14 de genier de 1208, Pèire de Castelnòu foguèt assassinat a [[Sant Geli (Gard)|Sant Geli]] dins de circonstàncias mau conegudas après una entrevista achavanida ambé Ramon VI : complòt dirigit per un cap catolic rivau o gèst de venjança d'un chivalier occitan còntra una personalitat aborrida ? Coma Sant Geli èra un territòri tengut per Ramon VI, lo legat [[Arnaud Amalric]] aprofichèt l'ocasion per acusar lo còmte de Tolosa de l'assassinat e se precipitèt rapidàment a Roma per faire son rapòrt au papa e defendre un apèu a la Crosada còntra lo catarisme e sei protectors.

En consequéncia, lo 10 de març, Innocenci III publiquèt sa bula famosa cridant a la Crosada còntra lo còmte de Tolosa : ''« En avans ! Chivaliers dau Crist ! En avans recrus coratjós de l'armada crestiana ! Que lo crit universau de dolor de la Glèisa Santa vos entraïna !... »''. Pasmens maugrat la violéncia dau tèxte, un relambi foguèt acordat a Ramon VI per s'emendar. De mai, per s'aparar còntra lo refús de Felip August de sostenir la Crosada, la mesa en preda e la confiscacion dei bens dei protectors d'eretics foguèt confirmada sota resèrva de respectar lo drech de senhoriá superiora dau rèi de França. Pasmens, aquela clausa foguèt totjorn pas sufisenta per obtenir l'acòrd dau rèi. Aqueu darrier acceptèt solament d'intervenir sota doas condicions non acceptablas per Innocenci III :
* ordonar una trèva militara entre [[França]] e [[Anglatèrra]].
* anullar la mesa en preda dei territòris de Ramon VI car, segon lo rèi de França, lo papa, qu'èra pas lo senhor de Tolosa, aviá pas lo drech d'intervenir dins leis afaires francés sensa l'acòrd de Felip.
Felip August utilizava donc lo drech feodau per empachar una Crosada qu'èra autorizada per lo drech religiós. L'oposicion entre lei doas fònts juridicas permetèt de crear un debat sensa fin e la papautat deguèt donc adoptar una estrategia novèla : acceptar l'idèa d'una Crosada acampant l'aristocràcia francesa sensa la participacion reiala.

==== L'acceptacion reticenta de la Crosada per lo rèi de França ====

En fàcia de l'oposicion de Felip August, Innocenci III decidiguèt de se passar de l'ajuda reiala e de cridar dirèctament la noblesa europèa. De legats foguèron mandats per predicar la Crosada en França. Obtenguèron rapidament de succès e mai d'un nòble èran volontaris per formar l'expedicion. Pasmens, la màger part d'entre elei volián tanben obtenir l'autorizacion de partença dau rèi qu'èra lor senhor. Innocenci III mandèt donc sei legats a París per obtenir au mens sa caucion. La volontat de certanei membres de l'aristocràcia francesa auta d'anar au combat sostenguèron lei legats. Mau capitèron d'obtenir lo sostèn oficiau de la Corona francesa e la Crosada èra pas sota la direccion francesa. En revènge, Felip August finiguèt per donar l'autorizacion a sei chivaliers de jónher la Crosada permetent son entraïnament après dètz annadas d'esfòrç de la papautat per organizar una expedicion militara còntra l'eresia catara.

== Lo debanament de la Crosada ==

=== La Crosada dei Montfòrt ===

==== La division deis estats occitans per la diplomàcia papala ====

[[Fichièr:Penitence du Comte de Toulouse - France - Annee 1209.jpg|thumb|right|Representacion de la peniténcia de Raimon VI a Sant Geli sus una sieta anciana.]]

Au començament de la [[Crosada]], lei principats [[Occitània|occitans]] èran devesits e foguèron pas capables de formar una aliança comuna per s'aparar còntra l'invasion. La [[diplomacia]] [[papa]]la e lei rivalitats ancianas entre senhors [[Occitània|occitans]] aguèron un ròtle dins la formacion d'aquela situacion. D'efèct, de negociacions que se debanèron en [[1208]] entre [[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]] e [[Ramon Rogièr Trencavèl]] permetèron pas d'establir un aliança. Pasmens, la formacion d'aquela aliança èra pas la solucion unica de [[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]] car lo [[papa]] li aviá donat un relambi per acceptar sei demandas, annular l'[[excomunicacion]] e empachar la [[Crosada]] d'atacar sei territòris.

[[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]] acceptèt donc d'anar a [[Valença]] onte lei representants dau [[papa]] acceptèron de levar l'[[excomunicacion]] e leis acusacions de protector d'eretics e d'assassinat de [[Pèire de Castèlnòu|Pèire de Castelnòu]]. En cambi, Ramon deviá obeïr ai demandas de la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa]] dins sa lucha còntra l'[[eretgia|eresia]], corregir lei tòrts causats per sa politica (per exemple lo pilhatge de l'abadiá de Candelh), acceptar l'ocupacion de sept [[castèl|castèus]] de la region de [[Ròse]] e realizar una ceremonia de peniténcia publica a [[Sant Geli]]. Aquela darriera se debanèt lo 18 de junh de [[1209]]. Se lo jurament èra romput, lei sept [[castèl|castèus]] ocupats e lo [[Comtat de Mauguiò]] serián confiscats per la [[papa]]utat enterin que la [[Crosada]] seriá autorizada d'atacar lei principats [[Tolosa|tolosencs]]. Lo 20, Ramon acceptèt donc d'ajudar de son poder la repression de l'[[eretgia|eresia]] sus son territòri e de jónher la [[Crosada]].

En fach, lei dos camps assaièron de s'enganar a Sant Geli. Per [[Ramon VI de Tolosa|Ramon VI]], l'estatut de crosat li permetiá de protegir seis estats còntra la [[Crosada]] e pensava poder empachar la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa]] d'intervenir dins seis afaires intèrns per la seguida. Per la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa]], Ramon VI èra neutralizat, ço que permetiá de reglar pus aisament lo cas deis estats Trencavèl. Se Ramon VI èra pas fidèu a sei juraments, l'eliminacion de Trencavèl l'empachariá de trobar d'aliats dins la region. Ansin, fin finala, la Crosada se dirigiguèt còntra leis estats de [[Ramon Rogièr Trencavèl]] que deguèt faciar solet l'invasion crosada.

==== La conquista rapida de la vila de Carcassona e sa confiscacion au profiech de Simon de Montfòrt ====

===== Lei sètges de Besièrs e Carcassona =====

[[Fichièr:Cathars expelled.JPG|thumb|right|Expulsion de la populacion de Carcassona per lei Crosats.]]

La Crosada acomencèt la guèrra per una campanha còntra la region d'Agen. Pasmens, coma lo país èra fèu de Ramon VI, lei Crosats se retirèron après quauquei succès iniciaus. Lei combats vertadiers acomencèron a l'èst còntra leis estats Trencavèl. Lo 2 de julhèt, Ramon VI jonhèt la Crosada segon leis acòrds de Sant Geli mai son armada participará pas ai combats. Ramon Rogièr se presentèt tanben au camp crosat per faire sa somission ai legats mai Arnaud Amalric refusèt de lo recebre. Trencavèl deguèt rintrar dins seis estats e preparar sa defensa.

Son plan èra de concentrar sei fòrças a [[Carcassona]]. Per aquò, ordonèt a [[Besièrs]] de resistir en esperant son retorn rapid ambé de renfòrç. Lo 21 de julhèt de [[1209]], lei Crosats arribèron a l'entorn de Besièrs. La vila refusèt l'ultimatum d'Arnaud Amalric demandant lo deliurament de dos centenaus de catars que la lista èra l'òbra de l'evesque de la vila que s'èra escapat. Lei motivacions de la ciutat èran lo refús d'abandonar lei privilègis de seis institucions e lo respèct de sa fidelitat a Ramon Rogièr Trencavèl. D'efèct, Besièrs teniá de fortificacions e de resèrvas de manjar importantas per resistir a un sètge. Pasmens, tre lo 22 de julhèt, una temptativa de sortida còntra lei Crosats s'acabèt per un desastre e permetèt ai Crosats d'intrar dins la vila que sa populacion foguèt massacrada.

Aquela estrategia de terror capitèt. La presa aisada de Besièrs e son anientament permetèron ai Crosats d'obtenir la reddicion d'unei vilas dei domenis Trencavèl sensa combat. Tre lo 1{{èr}} d'aost, lei Crosats poguèron enceuclar e acomençar lo sètge de Carcassona. S'aquela vila teniá pas encara son sistèma de fortificacion contemporanèu, la ciutat de Ramon Rogièr Trencavèl demorèt una fortalesa malaisada d'atacar dirèctament. Lei Crosats preferiguèron donc ocupar la riba d'[[Aude (riu)|Aude]] per privar la vila e seis abitants d'[[aiga]]. En causa de la calor de l'[[estiu]], la situacion deis abitants venguèt rapidàment marrida e Ramon Rogièr Trencavèl acceptèt de negociar&lt;ref name=&quot;Cathar Castles p. 42&quot;&gt;Marcus Cowper, ''Cathar Castles: Fortresses of the Albigensian Crusade 1209-1300'', Edicions Osprey Publishing (2012), p. 42.&lt;/ref&gt;. Lo debanament d'aquelei negociacions es mau coneguda (rediccion oficiala, captura sospresa de Trencavèl dins lo camp crosat ?). Dins totei lei cas, lo 15, lei Crosats poguèron intrar dins Carcassona e Trencavèl venguèt presonier. Una partida granda de la populacion carcassonesa foguèt fòrabandida e la vila venguèt la basa principala dei Crosats fins a sa reconquista per lei senhors occitans en [[1224]].

===== La confiscacion dei possessions Trencavèl e sei consequéncias =====

[[Fichièr:Simon IV de Montfort.jpg|thumb|right|Representacion de Simon de Montfòrt.]]

Après la presa de Carcassona e la captura de [[Ramon Rogièr Trencavèl]], se debanèt un eveniment que va prefondament cambiar la significacion e leis objectius de la Crosada : la confiscacion dei territòris Trencavèl au profiech de Simon de Montfòrt. Aquel acte èra autorizat per lo drech canonic mai non per lo drech feodau. Va donc crear una situacion juridica complèxa que va venir la fònt de mai d'una revendicacion senhoriala e aumentar l'intensitat e la zona dei combats.

D'efèct, segon l'apèu papau a la Crosada, lei bens deis eretics e dei protectors d'eretics devián èsser confiscats e donats ai conquistaires crosats. Pasmens, dins lo drech feodau, aqueu drech èra solament entre lei mans dau senhor superior d'un [[fèu]]. Dins la situacion presenta, èran lei rèis d'Aragon o de França segon la zona considerada. Nomar un senhor novèu de la part dau legat papau podiá donc entraïnar una reaccion ostila d'aquelei darriers. De mai, dins lo cas que lei senhors vassaus legitims de Trencavèl refusèsson de reconoisser lo senhor novèu coma senhor legitim, venián automaticament de rebèls segon lo drech feodau. Faliá tanben considerar que lo senhor novèu seriá tanben en carga de la lucha còntra lo catarisme. Òr, lei ligams dei familhas noblas ambé l'eresia èran tanben una dificultat suplementària e un factor de conflicte. D'efèct, certanei senhors occitans èran capables d'acceptar un senhor novèu mai pas d'atacar de membres de lor familha, que foguèsson fidèus de l'eresia o non. Acceptar la senhoriá dei regions confiscadas èran donc acceptar de venir lo cap d'una region fòrça ostila e de faciar l'ostilitat dei rèis francés e aragonés.

Lei senhors francés principaus (Borgonha, Nivèrns... etc) refusèron donc de venir lo senhor dei possessions Trencavèl. Lo cas de la vescomtat de Carcassona èra un problema fòrça malaisat car la senhoriá èra sota la sobeiranetat — teorica — dau [[reiaume d'Aragon]] e la nominacion d'un senhor vassau dau rèi de França èra automaticament una fònt de conflicte ambé Pèire II. Lo senhor qu'acceptèt l'ofèrta dau legat [[Arnaud Amalric]] foguèt donc un baron de la region parisenca dich [[Simon IV de Montfòrt]] qu'èra un senhor pichon, un cap militar experimentat e qu'aviá ren de pèrdre dins l'aventura. Obtenguèt lo sostèn financièr de la Glèisa per contuniar la Crosada car, sensa sospresas, lei vassaus Trencavèl refusèron de lo reconoisser. Ansin, la Crosada venguèt un conflicte feodau. Cada senhor luchant per aumentar la talha de sei domenis o, au mens, lei protegir, lei consideracions religiosas venguèron annèxas o pretèxtes de guèrra.

==== La Guèrra dei Castèus e la generalizacion de la guèrra au Comtat de Tolosa ====

Vengut vescòmte de Carcassona, Simon de Montfòrt deguèt faciar mai d'un problèma. Lo premier foguèt de conquistar sa senhoriá mentre que la màger part dei senhors avián quitat la Crosada e finit lor servici d'ost. Lo segond foguèt d'obtenir la reconoissança oficiala de sa posicion novèla. Enfin, lo tresen foguèt la degradacion dei relacions entre lo senhor de Tolosa e lei legats d'[[Innocenci III]] que va entraïnar la generalizacion dau conflicte.

===== La guèrra dei Castèus =====

La premiera operacion de Montfòrt còntra lei senhors rebèls a son autoritat novèla foguèt dirigida còntra lei [[Campanha de Cabaret (1210)|castèus de Las Tors]]. S'acabèt per una revirada en causa dei defensas naturalas importantas de la region e de la manca de tropas. Après l'estiu, una partida de zonas ocupadas se revòutèt e lei Crosats duguèron faciar un sètge malaisat a [[Sètge de Puègserguièr|Puègserguièr]] mentre que la garnison de [[Sètge de Miramont|Miramont]] èra massacrada. Durant aqueu periòde, se fau notar la mòrt de Ramon Rogièr Trencavèl lo 10 de novembre de 1209. Aquò èra una novèla bòna per Montfòrt car l'eiretier Trencavèl èra un enfant e donc pas encara una menaça dirècta còntra son rèine.

En fàcia d'aquelei dificultats, Montfòrt deguèt esperar la prima de 1210 per obtenir lo renfòrç dei senhors venguts faire lor servici d'ost. D'efèct, durant tot la guèrra, lo nom de Crosada donat a l'expedicion permetèt d'atirar un nombre important de tropas desirosas d'obtenir leis indulgéncias papalas promesas per la lucha còntra l'eresia. Meme se lei combats de l'annada èra pas destinat a la destruccion dau catarisme, aquò permetèt totjorn ai partisans de Montfòrt d'obtenir de renfòrç regulars. Una ofensiva, dicha « Guèrra dei Castèus », poguèt donc èstre organizada còntra lei vassaus pus poderós de Trencavèl qu'èran replegats dins sei castèus e totjorn fidèus au « senhor naturau » de la region. Lei sètges foguèron malaisats mai s'acabèron per de victòrias que permetèron de neutralizar de senhors poderós e de cremar quauquei desenaus o centenaus de catars&lt;ref&gt;François Guizot, ''Pierre de Vaux-Cernay. Histoire de l'hérésie des Albigeois'', Edicions J.-L.-J. Brière (1824), p. 98.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marcus Cowper, ''Cathar Castles: Fortresses of the Albigensian Crusade 1209-1300'', Edicions Osprey Publishing (2012), p. 44.&lt;/ref&gt;.

Lo premier foguèt aqueu de [[Sètge de Menèrba|Menèrba]] que se debanèt dau 15 au 22 de julhèt de 1210. Lo segond foguèt lo [[sètge de Tèrmes]] que se debanèt dau 1{{èr}} d'aost au 23 de novembre. Aquelei succès entraïnèron la rediccion sensa combat d'unei senhors occitans coma Pèire Rogièr de Ventajor o de vilas coma [[Castras]]. Una partida granda dei possessions Trencavèl èra donc conquistada quand lo començament de l'ivèrn entraïnèt la fin de la Crosada.

===== La rompedura entre la Crosada e lo Comtat de Tolosa =====

[[Fichièr:ArnoldAmaury.jpg|thumb|right|Representacion d'Arnaud Amalric.]]

Mentre que Simon de Montfòrt menava lei sètges de Menèrba e de Tèrmes, lei legats papaus acomencèron tornarmai de s'ocupar de l'eresia dins lei possessions tolosencas. D'efèct, [[Arnaud Amalric]] e son luòctenent èran persuadits que Ramon VI èra un eretic e un protector d'eretic fòrça dangerós car capable, gràcias a sa diplomàcia, d'enganar lo papa. Durant l'annada 1210, lei legats s'ocupèron de descreditar lo còmte tolosenc e de trobar de pretèxtes per estendre la guèrra ais estats de Ramon VI. I capitèron entraïnant la rompedura de la papautat ambé lo Comtat de Tolosa e la generalizacion de la guèrra.

Pasmens, trobar de pretèxtes per entraïnar una guèrra còntra Ramon VI èra aisat. D'en premier, lei juraments de Sant Geli èran estats pas respectats. De mai, es verai que lo còmte e la populacion tolosenca protegissián totjorn leis eretics de la vila, causa sufisenta per atacar e confiscar lei domenis Trencavèl. Per lei legats, la dificultat vertadiera èra de crear una situacion juridica e diplomatica pron complèxa per empachar la diplomàcia tolosenca d'arrestar lo conflicte. 

Per aquò, lei legats van durbir un concili a Sant Geli per acomençar oficialament lo procès canonic dau còmte. Dins aquò, coma lei juraments de Sant Geli èran pas encara respectats, lo concili foguèt immediatament suspendut e Ramon VI tornarmai excomunicat. Puei, lei legats organizèron una campanha de denigracion sistema de Ramon VI auprès d'Innocenci III. Enfin, assaièron d'obtenir la neutralitat dau Comtat de Fois e dau Reiaume d'Aragon per la guèrra de venir. Enfin, l'etapa darriera foguèt de provocar una declaracion de guèrra de la part de Ramon VI. Un ultimatum li foguèt donc mandat per li ordonar d'ajudar la Crosada dins la repression dau catarisme dins seis estats en cambi d'una partida dei bens sasits ais eretics. Òr, Ramon VI aviá ni lo poder ni l'enveja de se batre còntre sei vassaus. L'ultimatum foguèt donc refusat. A l'iniciativa dei legats, lo concili poguèt donc establir una tièra d'exigéncias suplementàrias e encara mens acceptablas coma la destruccion dei fortalesas dau Comtat, la partença de Ramon VI per lei Luòcs Sants... etc.

Aquò marquèt la rompedura oficiala entre Tolosa e la Crosada. A la fin de l'annada 1210, lei dos camps poguèron se preparar. D'un caire, la difusion publica d'aquelei condicions renfòrcèt l'ostilitat dei populacions tolosencas còntra la Crosada e dei vassaus o aliats de Ramon VI. De mai, lo rèi d'Aragon èra tanben espantat deis exigéncias dau concili e aquò va permetre d'establir lei condicions favorablas a l'intervencion aragonesa de [[1213]]. De l'autre caire, la politica dei legats èra favorabla ais ambicions de Simon de Montfòrt desirós de formar a son profiech un fèu important.

===== L'isolament e lei dificultats militaras de Tolosa =====

Après la rompedura de [[1210]] entre la Crosada e Tolosa, Simon de Montfòrt poguèt aprofichar lei renfòrç de la prima de 1211 per s'atacar ai possessions de Ramon VI. Pasmens, la campanha d'aquela annada s'acabèt per una revirada dei Crosats que deguèron esparar 1212 per ocupar la màger part dau Comtat de Tolosa e isolar sa capitala.

En març, la premiera operacion importanta foguèt lo [[sètge de La Vaur]] per lei Crosats. Ramon VI renfòrcèt la garnison e la batalha s'acabèt solament lo 3 de mai per lo chaple dei faidits de la garnison e la cremada de tres o quatre centenaus de catars capturats&lt;ref&gt;Georges Bordonove, ''La Tragédie Cathare'', Edicions Pygmalion – Gérard Watelet (1991), pp. 207-212.&lt;/ref&gt;. Lo camp tolosenc foguèt pas capable d'intervenir en causa de divisions intèrnas entraïnadas per l'evesque de Tolosa Folque de Marselha. Aqueu darrier èra vengut evesque de la vila quauqueis annadas avans la Crosada a l'iniciativa de la lucha còntra la corrupcion dau clergat occitan d'Innocenci III. Èra un partisan absolut dau papa e capitèt de crear un movement de catolics fanatics desirós de luchar ai costats dei Crosats. La segonda informacion d'importància dau sètge foguèt l'intrada en guèrra dau còmte de Fois que massacrèt una armada d'un milièr de crosats alemands a [[Batalha de Montjèi|Montjèi]]&lt;ref&gt;Georges Bordonove, ''La Tragédie Cathare'', Edicions Pygmalion – Gérard Watelet (1991), pp. 209-210.&lt;/ref&gt;. 

Après lo succès de La Vaur, Montfòrt ataquèt la region de Montjèi per punir leis abitants aguent ajudats lo còmte de Fois dins son ataca. Puei, lei Crosats ataquèron [[sètge de Montferrand|Montferrand]], posicion defensiva importanta. Lo comandant de la garnison èra [[Baudoïn de Tolosa]], fraire de Ramon VI, que preferiguèt traïr e venir vassau de Montfòrt. Lei Crosats assaièron donc d'assètjar dirèctament [[Sètge de Tolosa (1211)|Tolosa]] (15-29 de junh de 1211) mai la temptativa foguèt rapidàment replegada. Montfòrt assaièt alora de pilhar lo Comtat de Fois e foguèt finalament ragantat a [[Batalha de Castèlnòu d'Arri (1211)|Castèlnòu d'Arri]] onte se debanèt una batalha indecisa. Militarament desfach per la cavalariá pesuca francesa, lo còmte de Fois, ajudat per Ramon VI, difusèt la novèla de la mòrt de Montfòrt entraïnant unei revòutas e entraïnant la retirada de Montfòrt fins a la prima seguenta.

La campanha de 1212 acomencèt ambé l'arriba dei renfòrç de la prima. Lo mes de març foguèt marcat per lo [[sètge de Sant Marcèu]] e un succès defensiu dei senhors occitans. Pasmens, lei renfòrç permetèron a Montfòrt de reconquistar en quauquei setmanas una partida granda dei zonas perdudas l'annada precedenta. En mai, lei Crosats prenguèron [[Sètge de Sant Antonin|Sant Antonin]] e poguèron aprofichar la traïson de l'evesque d'Agen per ocupar lo relarg de la vila. Simon i recebiguèt lo jurament de fidelitat deis abitants mostrant sa volontat novèla de prendre la plaça de Ramon VI. Puei, mentre que son fraire [[Gui de Montfòrt|Gui]] èra en campanha dins lo sud dau comtat tolosenc per obtenir divèrsei juraments de fidelitat, Simon foguèt blocat fins au mes d'aost per la resisténcia acarnada de [[Sètge de Pena (1212)|Pena]]. Puei, foguèt lo torn de [[Sètge de Moissac (1212)|Moissac]] que capitèt de resistir tres setmanas.

Aquela tièra de desfachas tolosencas entraïnèt mai d'una capitulacion suplementària. A la fin de l'annada, Ramon VI ocupava encara solament dos vilas importantas de seis estats : Tolosa e Montauban. Anant alora en direccion dau sud, Montfòrt ocupèt Pàmias, Autariba e Sabardu per empachar lei liasons entre Fois e Tolosa. Ansin, a la fin de l'annada 1212, la posicion militara dei Tolosencs èra venguda fòrça marrida e Ramon VI deguèt trobar d'aliats novèus per cambiar l'equilibri dei fòrças a son avantatge.

==== L'intervencion aragonesa e la formacion de l'Imperi Pirenenc ====

[[Fichièr:Imperi Pirenenc.png|thumb|right|Extension dei possessions aragonesas (verd sorn), dei possessions tolosencas vassalas d'Aragon (verd clar) e dei possessions de Simon de Montfòrt (roge) après leis acòrds entre Pèire II e Ramon VI.]]

En [[1212]], [[Pèire II d'Aragon]] èra ocupat per la guèrra dei reiaumes iberics còntra leis estats musulmans dau sud d'[[Espanha]]. En [[1213]], après la victòria de Las Navas de Tolosa, aquela situacion aviá evolucionat e lo sobeiran aragonés poguèt tornarmai s'ocupar deis afaires occitans per prepausar un plan de patz acceptat per la papautat.

D'efèct, Ramon VI e Pèire II avián un nombre grand de rasons per s'aliar :
* lei doas dinastias èran liadas per una tièra de maridatges.
* se Simon de Montfòrt veniá còmte de Tolosa, son omatge e sa dependància au rèi de França, permetriá de restablir l'influéncia francesa dispareguda dempuei au mens un sègle dins lo sud dau reiaume.
* lei possessions Trencavèl èran teoricament vassalas d'Aragon. Òr, coma Montfòrt èra tanben vassau de Felip August, lo risc èra important de veire lo passatge definitiu de la vescomtat de Carcassona de l'influéncia aragonesa a l'influéncia francesa.
Pèire II decidiguèt donc de prepausar un plan de patz a Innocenci III per reglar lo sòrt de la Crosada. Acceptat par Ramon VI, aqueu plan aprofichèt una campanha de denigrament dei legats e de Simon de Montfòrt organizada per lo rèi d'Aragon per èstre tanben acceptat per lo papa. D'efèct, dempuei lei campanhas de 1211-1212, Innocenci III èra inquiet a prepaus de l'evolucion de la Crosada e deis ambicions personalas de Montfòrt e d'Arnaud Amalric (vengut evesque e duc de Narbona). Lo plan aragonés èra donc una solucion per sortir d'una situacion malaisada.

Dins aqueu plan, Ramon VI acceptèt de reconoisser pecats a abdiquèt au profiech de son fiu Ramon VII. Coma aqueu darrier èra encara minor, Pèire II venguèt lo cap provisòri dau Comtat de Tolosa. Dins lo cas que Ramon VII foguèsse jutjat pas digne de venir còmte, sei territòris demorarián sota lo contraròtle de Pèire II. D'autra part, coma d'ara endavant, Tolosa e Carcassona èran vassaus d'Aragon, Pèire II ordonèt a Simon de Montfòrt d'arrestar seis atacas e de gardar solament la possession deis estats Trencavèl. Per legitimar aquel òrdre, Innoncenci III acceptèt de prononciar la fin de la Crosada en genier de 1213 e d'ordonar a Montfòrt de rendre lei vilas tolosencas ocupadas. Au nivèu territòriau, aqueu plan entraïnèt la formacion d'un estat feodau grand, de còps dich Imperi Pirenenc per lei Catalans, gropant lei possessions tolosencas ai fèus dirècts e indirècts dau Reiaume d'Aragon.

==== La batalha de Murèth ====

[[Fichièr:Battle of Muret.jpg|thumb|right|Representacion de la batalha de Murèth.]]
[[Fichièr:Pietro II d'Aragón.jpg|thumb|right|Retrach de Pèire II pintat au sègle XIX per Manuel Aguirre y Monsalbe.]]

{{veire|Batalha de Murèth}}

Lo plan aragonés foguèt acceptat aisament per lei senhors occitans e una ceremonia d'omatges foguèt organizada a Tolosa lo 27 de genier de 1213. En revènge, aquò marcava la fin deis ambicions de [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]] e deis autrei caps de la Crosada. Maugrat leis òrdres d'Innocenci III, lei Crosats van donc contuniar seis operacions e refusar de reconoisser l'autoritat novèla de Pèire II entraïnant l'intervencion armada deis Aragonés e la [[batalha de Murèth]].

Per refusar lo plan de patz de Pèire II, lei Crosats poguèron utilizar lo drech canonic e considerar que l'ocupacion dei vilas tolosencas èra causada per l'activitat normala de la Crosada e non per una violacion dau drech feodau. Dins lo premier cas, se Pèire II èra maucontent de Simon, deviá s'adreiçar dirèctament a Roma. Puei, Simon de Montfòrt annoncièt sa rebellion còntra Pèire II en causa de la proteccion donada per aqueu darrier ais eretics de la region de Tolosa. Lo clergat occitan favorable ai Crosats foguèt rapidàment reünit par legitimar oficialament aquela estrategia. Enfin, l'òrdre dau papa d'arrestar la Crosada foguèt ignorat sota pretèxte de mandar una ambaissada per demostrar la faussetat dau rèi aragonés.

Dins de circomstàncias mau conegudas, aquela ambaissada va capitar d'obtenir l'annulacion de la decision d'Innocenci d'acceptar lo plan aragonés lo 21 de mai. Aqueu còp, foguèron leis occitans e lei catalans qu'ignorèron la volontat papala. Lei Tolosencs ataquèron e prenguèron Pujòl que sa garnison capitulèt après la mòrt de son cap. En aost, Pèire II e una armada importanta se dirigiguèron vèrs Tolosa e s'arrestèron a Murèth.

Lo plan de Pèire II èra abil. Voliá aprofichar la « feblessa » de Montfòrt de totjorn venir ajudar lei garnisons crosadas menaçadas d'un assaut o d'un sètge. Decidiguèt d'atirar son enemic vèrs la plaça de Murèth e d'i concentrar totei lei fòrças possiblas per esquichar l'armada crosada. Pasmens, se l'estrategia èra abila, la realizacion tactica foguèt catastrofica&lt;ref&gt;Jonathan Sumption, ''The Albigensian Crusade'', Edicions Faber &amp; Faber (2011), p. 241.&lt;/ref&gt;. D'efèct, Ramon VI, qu'aviá ja combatut lei Francés, prepausèt un plan defensiu per desorganizar la cavalariá francesa per la bastida de palissadas per permetre de protegir de soudats equipats d'[[aubaresta]]s. Lei chivaliers aragonés, desirós de cargar còntra la cavalariá pesuca francesa, refusèron aquel idèa. De mai, Pèire prenguèt un pòste riscat dins lo dispositiu catalan. De son caire, Montfòrt aviá gaire de possibilitats e decidiguèt de cargar dirèctament lei chivaliers enemics. Pus leugiers, aquelei darriers èran pus rapids e abils mai mens poderós dins lo cas d'un combat raprochat.

L'endemans, lo 13 de setembre de 1213, l'absència de coordinacion entre lei còrs diferents deis armadas occitanas e catalanas aumentèt lo succès francés. Pèire II foguèt rapidàment tuat, probablament per error, e lei chivaliers aragonés, desorganizats, abandonèron lo prat batalhier ambé de pèrdas importantas. Lei còrs de resèrva dau còmte de Tolosa e dau còmte de Comenge foguèron entraïnats dins la desfacha sensa combatre. En revènge, après sa victòria còntra la cavalariá aliada, Montfòrt poguèt atacar l'infantariá tolosenca que foguèt massacrada. Lei pèrdas crosadas foguèron fòrça limitadas mentre que Tolosa perdiguèt unei milièrs d'òmes e la màger part de sei fòrças militaras.

==== La despossession de Raimon VI e la conquista de Tolosa per Simon de Montfòrt ====

La batalha de Murèth e la desfacha aliada entraïnèt la casuda de l'Imperi Pirenenc e l'afondrament de la resisténcia occitana. De negociacions acomencèron entre lei caps crosats (Montfòrt e lei legats), Ramon VI e lo papa per lo contraròtle deis estats tolosencs. S'acabèron per la despossession de Raimon VI e la nominacion de Simon coma còmte de Tolosa.

D'efèct, après la mòrt de son rèi, la noblesa aragonesa èra ocupat per la restitucion de l'eiretier de Pèire II que sa garda èra sota lo contraròtle de Montfòrt dempuei genier de 1211. L'Aragon èra donc neutralizat e va plus gaire intervenir dins lo debanament de la Crosada. De lor caire, lei còmtes de Comenge e de Fois èran rintrats dins seis estats. Ramon VI, retirat a Tolosa tre la fin de la batalha, decidiguèt donc d'assaiar de luchar au nivèu diplomatic. Aprofichèt tanben l'alunchament de Simon de Montfòrt vèrs lei regions pròchas de Ròse per suscitar unei revòutas. Lo resultat principau foguèt la captura e l'execucion dau traite [[Baudoïn de Tolosa]].

De son caire, Montfòrt deguèt faciar, maugrat sa victòria, una tièra de dificultats pus importantas que l'agitacion causada per Ramon VI. D'en premier, una demonstracion de fòrças de la noblesa aragonesa vèrs Narbona per recuperar l'eiretier dau reiaume. Maugrat sa victòria de Murèth, Montfòrt preferiguèt negociar e rendre l'enfant. Puei, una ofensiva dau rèi d'Anglatèrra dins lo relarg d'Agen per i restablir sei drechs de senhor superior lesits per leis accions crosadas. La guèrra còntra Tolosa acomencèt tornarmai solament ambé l'arribada dei renfòrç de la prima de 1214. En despiech de la resisténcia acarnada d'unei castèus, Montfòrt conquistèt durant leis annadas 1214-1215 la màger part dau Comtat de Tolosa levat de sa capitala protegida per un òrdre dirèct d'Innocenci III.

La lucha diplomatica foguèt decisiva e Montfòrt deguèt i faciar l'activitat importanta de Ramon VI que se desplacèt mai d'un còp per rescontrar dirèctament lo papa. Prepausèt de donar sei tèrras a la Glèisa coma caucion de sa conducha futura còntra l'eresia e obtenguèt son perdon. Pasmens, per lei legats de la Crosada, lei juraments de Raimon VI èran nuls en causa de son inaccion après lei juraments de Sant Gèli. Lei caps religiós de la Crosada, ajudats per un clergat occitan largament renovelat dempuei l'arribada de la Crosada, s'opausèron donc ai decisions dau papa. Après de debats importants, Innocenci III acceptèt finalament de donar la possession provisòria dei territòris tolosencs a Simon de Montfòrt e de definir una decision finala au concili de Latran.

Aqueu concili se debanèt dau 11 au 30 de novembre de 1215. L'oposicion a la despossession de Ramon VI obtenguèt lo sostèn dei senhors locaus venguts testimoniar dei desastres de la Crosada, dau papa Innocenci III e dau rèi d'Anglatèrra mai lei legats obtenguèron aisament la majoritat. En revènge, lo principi de la despossession foguèt limitat au Comtat de Tolosa e ais estats conquists per Simon. Lei regions non ocupadas, es a dire lo Marquesat de Provença, demorèron sota lo contraròtle de la Glèisa. Sota reserva d'un comportament digne, Ramon VII ne'n venguèt l'eiretier.

=== La reconquista occitana ===

Lo concili de Latran e la mòrt dau papa Innocenci III en julhèt de [[1216]] marquèron la fin de la premiera partida de la Crosada deis Albigés. Lo venceire n'èra Simon de Montfòrt qu'èra reconegut per la Glèisa senhor dei possessions de Ramon Rogièr Trencavèl e de Ramon VI de Tolosa. Pasmens, lei decisions de Latran foguèron pas acceptadas per la màger part dei populacions localas ni ben segur per Ramon VI e son fiu Ramon VII. Dempuei lo Marquesat de Provença e lo Comtat de Fois, van organizar una revòuta generalizada dei possessions novèlas de Simon IV de Montfòrt. La mòrt d'aqueu darrier au sètge de Tolosa foguèt un còp decisiu mandada a la Crosada que sei caps foguèron plus capables de resistir ai revòutas localas e ais ofensivas dei senhors occitans menadas per lei còmtes de Tolosa e de Fois. Ansin, en [[1224]], totei lei territòris ocupats per lei Crosats dempuei 1209 foguèron reconquists e lei Montfòrt expulsats de la region.

==== Lei succès provençaus de Raimon VII ====

Après lo succès militar e sa reconoissança diplomatica per lo concili de Latran, Simon de Montfòrt deguèt contentar la condicion iniciala de la Crosada definida per lo papa d'Innocenci III de pas lesir lei drechs dei senhors superiors dei fèus confiscats ais eretics e ai protectors d'eretics. Per aquò, deviá donc faire omatge au rèi de França. En abriu de 1216, anèt donc en Normàndia per rescontrar lo rèi Felip August. Aprofichant son alunchament, lo fiu de Ramon VI, lo futur Ramon VII, poguèt organizar una armada novèla dins sei territòris provençaus. Son succès de [[Sèti de Bèucaire|Bèucaire]] e la mesfisança dei Montfòrt per la màger part de la populacion tolosenca li permetèron de durbir un frònt novèu e d'acomençar tornarmai la guèrra.

L'organizacion de la campanha acomencèt en febrier de 1216 quand Ramon VI e son fiu èran a [[Marselha]]. Lei consols d'Avinhon lei sostenguèron immediatament e lei dos senhors s'installèron rapidàment dins la vila&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 16-18.&lt;/ref&gt;. I obtenguèron lei sostèns suplementaris d'un nombre important de chivaliers dau Marquesat de Provença e de divèrsei senhors provençaus o daufinés coma lo còmte de Valentinés&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 21-27.&lt;/ref&gt;. Una armada importanta e ben avitalhada foguèt donc pauc a pauc formada per atacar la ciutat de [[Bèucaire]]. Una garnison francesa dirigida per lo senescau de Simon de Montfòrt, [[Lambert de Thury]], i foguèt blocada dins lo castèu de la vila e l'acuèlh de la populacion per leis assalhidors foguèt trionfau&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 29-43.&lt;/ref&gt;.

Sota la direccion de Gui de Montfòrt, puei de Simon revengut rapidàment de Normàndia&lt;ref&gt;Durant lo rèine de Felipe August, la Cort de França èra encara itineranta e París èra solament son etapa pus frequenta.&lt;/ref&gt;, lei Francés deguèron atacar lei posicions provençalas a l'entorn de la ciutat. Lo combat dirèct entre lei doas armadas s'acabèt per de pèrdas importantas mai cada camp capitèt de tenir sei posicions&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 43-45.&lt;/ref&gt;. Lei Francés deguèron donc acomençar lo sètge de Bèucaire mai la novèla de la presa de la vila aviá renfòrçat l'ostilitat deis abitants de la region còntra lei Crosats. L'avitalhament de Montfòrt foguèt donc rapidàment menaçat. En revènge, lei Provençaus dau futur Ramon VII èran avitalhats per de naviris passant Ròse sensa dificultat car lei Crosats avián ges de flòta per l'interrompre. De mai, unei caps occitans de la region de Tolosa o dei territòris Trencavèl, coma Guilhèm de Menèrba, e de renfòrç de vilas provençalas importantas (Arle, Marselha...) jonhèron la revòuta&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 46-48.&lt;/ref&gt;. Lo castèu de Bèucaire foguèt donc pauc a pauc menaçat d'un assaut dirèct e de negociacions acomencèron entre lei dos camps : la garnison poguèt quitar desliurament la vila que son contraròtle foguèt abandonat au futur còmte de Tolosa. Aquò representava la premiera desfacha importanta de Simon de Montfòrt dempuei lei campanhas de 1211-1212 e li causèt de pèrdas financieras e umanas importantas.

==== Lo pilhatge e la revòuta de Tolosa ====

Après sa revirada de Bèucaire, Simon de Montfòrt deguèt rintrar dins sa capitala, Tolosa, en causa de menaças de trebols grèus e per restaurar sei finanças. L'operacion se debanèt dins de condicions fòrça marridas e entraïnèt lo pilhatge d'una partida de la ciutat per la garnison francesa puei una revòuta generala menada per Ramon VI e sei partisans.

D'efèct, tre que la novèla de l'arribada de Simon foguèsse coneguda per lei caps de la vila, d'emissaris li foguèron mandats per conéisser seis intencions&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), p. 57.&lt;/ref&gt;. Foguèron arrestats e aquò entraïnèt un començament de revòuta. Lei Francés perdèron lo contraròtle d'unei sectors de Tolosa&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 60-62.&lt;/ref&gt;. Blocat dins lo palais dau còmte, Folque capitèt de negociar una trèva e l'acceptacion de negociacions per Simon e per la populacion. Una assemblada foguèt donc convocada e Montfòrt aprofichèt sa reünion per arrestar lei caps principaus de la populacion tolosenca&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 62-64.&lt;/ref&gt;. Puei, se debanèt una operacion de pilhatge novèla e la vila foguèt condamnada au pagament d'una emenda gròssa. Leis institucions tolosencas foguèron tanben abolidas. Simon èra finalament venceire de la revòuta mai la populacion tolosenca oblidèt pas la repression&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 70-71.&lt;/ref&gt;.

En fòra de Tolosa, lo començament de l'annada 1217 foguèt marcada per de combats frontaliers còntra lei còmtes de Comenge e de Fois a prepaus dau castèu de Montgrenier&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 72-83.&lt;/ref&gt;. D'efèct, lo papa novèu [[Honori III]] aviá rendut sei possessions au còmte de Fois e aqueu darrier aviá renfòrçat sei frontieras ambé lo Comtat de Tolosa. Puei, a partir dau mes de mai, Montfòrt mandèt una tièra d'ofensivas còntra lei posicions dei Provençaus dau futur còmte Ramon VII que deguèron abandonar un nombre important de castèus. De mai, ataquèt lo Comtat de Valentinés e obliguèt son senhor de tornar venir neutre dins lo debanament dau conflicte&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 102-112.&lt;/ref&gt;.

Dins aquò, aquelei campanhas l'alunchèron de Tolosa ont un complòt organizat per divèrsei captaus preparava lo retorn de Ramon VI&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 115-118.&lt;/ref&gt;. Amb una armada organizada dins lei Pirenèus, Ramon VI se dirigiguèt vèrs la vila. Après un succès còntra un còrs cargat per Montfòrt de susvelhar lei frontieras ambé lo Comtat de Comenge, intrèt dins la vila lo 13 de setembre de 1218. La populacion se revòutèt tornarmai e lei soudats francés foguèron massacrats. La familha e leis oficièrs de Montfòrt se retirèron dins lo palais fortificat e abandonèron rapidàment la vila&lt;ref&gt;Au contrari dei barris tolosencs, lei fortificacions dau Palais de Tolosa foguèron renfòrçadas per lei Francés per s'aparar còntra una revòuta.&lt;/ref&gt;. Ramon VI restabliguèt leis institucions tolosencas e preparèt la vila per resistir a la còntrataca francesa inevitabla&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le Lys et la croix 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 122-126.&lt;/ref&gt;.

==== Lo segond sètge de Tolosa e la mòrt de Simon de Montfòrt ====
{{article detalhat|Sètge de Tolosa (1218)}}
[[Fichièr:Toulouse - Plaque de Simon de Monfort.jpg|thumb|right|Placa contemporanèa a Tolosa marcant lo luòc de la mòrt de [[Simon IV de Montfòrt]] durant lo sètge de la vila.]]

[[Fichièr:Amaury IV de Montfort.jpg|thumb|right|Representacion d'Amalric de Montfòrt dins la catedrala de Chartres.]]

La revòuta tolosenca e la reconquista de la vila per [[Ramon VI de Tolosa]] entraïnèt una reaccion de Simon de Montfòrt que va acomençar tornarmai lo sètge de la ciutat. Pasmens, en fàcia d'una armada occitana nombrosa e ben protegida per lei fortificacions de la vila, leis operacions foguèron lòngas e malaisadas. Durant l'estiu de 1218, se debanèt l'eveniment decisiu d'aqueu periòde de la Crosada quand moriguèt Simon de Montfòrt durant un assaut. Son successor, son fiu [[Amalric de Montfòrt]], èra un chivalier jove que deguèt se retirar finalament de Tolosa amb una armada crosada afeblida.

Tre lo 22 de setembre de 1217, una armada francesa dirigida per [[Gui de Montfòrt]] ataquèt sensa succès lei defensas tolosencas&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 126-127.&lt;/ref&gt;. Secutada per [[Rogièr Bernat II de Fois|Rogièr Bernat de Fois]], fiu dau còmte [[Ramon Rogièr de Fois]], deguèt se retirar e esperar l'arribada dei fòrças de son fraire. Aquò permetèt a Tolosa de restaurar sei forficacions que Simon aviá acomençat de destrurre. De mai, de renfòrç militars importantas arribèron dins la vila coma lo còmte de Comenge e sei vassaus o un nombre importants de chivaliers faidits&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 126-136.&lt;/ref&gt;.

Simon de Montfòrt arribèt en octòbre. Assaièt un premier assaut que foguèt aisament replegat mentre qu'un còrs de chivaliers aragonés dirigit per [[Ramon Rogièr de Fois]] passèt lei linhas francesas sensa dificultat especiala per rintrar dins Tolosa. Simon deguèt donc acomençar lo sètge de la vila per lo segond còp dempuei lo començament de la Crosada. Un camp fòrtament protegit foguèt installat au sud dei barris tolosencs. Pasmens, en causa de l'importància de la garnison, lei Crosats foguèron jamai capables d'enceuclar totalament Tolosa que foguèt donc regularament avitalhada. De mai, lei senhors occitans avián pron de tropas per organizar d'atacas importantas dirèctament còntra lo camp francés&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 136-146.&lt;/ref&gt;. L'ivèrn de 1217-1218 marquèt la fin provisòria deis operacions fins a l'arribada dei renfòrç crosats de la prima de 1218&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 156-157.&lt;/ref&gt;.

Organizats per la frema de Simon e l'evesque de Tolosa [[Folquet de Marselha]], aquelei renfòrç èran fòrça importants e de combats importants acomencèron au mes d'abriu. Dins aquò, lei capacitats militaras tolosencas èran encara pron importantas per empachar l'enceuclament complèt de la vila. La defensa foguèt tanben ajudada per de chavanas e de vengudas deis aigas importantas que destruguèron un nombre grand d'accès utilizats per lei Crosats&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 159-162.&lt;/ref&gt;. Lo morau dei Francés acomencèt donc de tombar. Pus grèu, mai d'un senhor vengut dau nòrd èran tanben decebut per la guèrra. D'efèct, a luòga de la guèrra còntra leis eretics descrichas per lei predicators de la Crosada, descubrián un conflicte feodau e una resisténcia acarnada d'una region opausada a la despossession de son senhor legitim&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 167-170.&lt;/ref&gt;. En consequéncia, decidiguèron de rintrar tre la fin dau servici d'ost. Aquò entraïnèt donc l'obligacion per Simon de Montfòrt d'atacar Tolosa avans aquelei partenças. L'assaut generalizat comencèt lo 24 de junh de 1218. Se turtèt a una resisténcia gròssa&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 171-174.&lt;/ref&gt;. L'endemans, lei soudats de la garnison prenguèron l'iniciativa d'atacar lei fòrças deis assalhidors en fòra de la vila. Fòrça saunós, la batalha s'acabèt per la mòrt de Simon de Montfòrt que sa tèsta foguèt esquichada per lo projectil d'una maquina de sètge tolosenca&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 174-180.&lt;/ref&gt;.

Son successor èra son fiu Amalric de Montfòrt qu'aviá solament vint ans e teniá pas lei qualitats militaras de son paire&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 181-183.&lt;/ref&gt;. Contunièt lo sètge e mandèt un assaut a la fin de junh que foguèt tanben replegat. A partir dau 1{{èr}} de julhèt, la partença dei senhors aguent acabat lo servici d'ost, rendiguèt la posicion crosada fòrça perilhósa. [[Gui de Montfòrt]] capitèt de lo convéncer d'abandonar lo sètge de Tolosa lo 25 de julhèt de 1218 enterin que la màger part d'Occitània se revòuta.

==== La generalizacion de la revòuta occitana e la batalha de Basièja ====

La novèla de la mòrt de Simon de Montfòrt entraïnèt una generalizacion de l'insureccion organizada per Ramon VI e son fiu. L'autor anonim — mai catolic — de la ''[[Cançon de la Crosada|Canso de la Crosada]]'' mostrèt l'estrambòrd causat per aquela novèla dins son vèrs ''« Venc tot dreit la peira lai on era mestiers »''. Enterin que lei Crosats, sostenguts per l'arribada dau fiu de Felip August, ataquèsson Marmanda puei Tolosa per lo tresen còp, lei senhors occitans ataquèron lei posicions crosadas a l'entorn de Tolosa e venguèron reculhir lei juraments de fidelitat de senhors e vilas revòutadas còntra Amalric de Montfòrt. La [[batalha de Basièja]] marquèt la revirada de sa còntra ofensiva e l'armada crosada i perdèt la màger part de sei fòrças.

D'efèct, après lo segond sètge de Tolosa, lei senhors occitans e Amalric de Montfòrt dirigiguèron de campanhas dins lo país de Tolosa e de Carcassona per s'assegurar de la fidelitat dei populacions localas. Lei resultats foguèron fòrça favorables ais Occitans que reprenguèron lo contraròtle de la region d'Agen o de vilas coma Pamièrs e Albi. De son caire, Amalric capitèt de reprendre lo contraròtle d'Albi — que cambièt rapidament de camp — de quauquei vilas dau relarg d'Agen e ataquèt lo Comtat de Comenge. En revènge, sei luòctenents o aliats aguèron mens d'astre. [[Jori]] foguèt capturat a [[Sètge de Melhan|Melhan]] e son armada massacrada. Lo prince d'Aurenja foguèt tanben capturat per leis abitants d'Avinhon e tuat. Amalric comencèt lo [[Sètge de Marmanda (1219)|sètge de Marmanda]] quand una armada occitana comandada per Rogièr Bernat de Fois s'embarrèt dins Basièja. Una armada crosada importanta s'i dirigiguèt per faire lo sètge de la vila.

Pasmens, l'operacion èra en fach una leca organizada per lei senhors occitans&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 203-205.&lt;/ref&gt;. Coma per Murèth, l'objectiu èra d'atraire la cavalariá pesuca francesa còntra de concentracions gròssas de tropas occitanas per l'anientar. En revènge, aqueu còp, un plan foguèt corrèctament establit e seguit. De grops de cavalariá leugiera equipats d'arcs e de lanças secutèron e desorganizèron lei fòrças francesas. Puei, lo rèsta de la cavalariá e l'infantariá occitana s'ocupèron de leis anientar. Après aquela batalha, Amalric de Montfòrt, que va resistir fins a [[1224]], poguèt jamai reünir una armada tant importanta e lei campanhas dei còmtes occitans van donc pauc a pauc reconquistar totei lei territòris perduts dempuei [[1209]]&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 207-208.&lt;/ref&gt;.

==== L'intervencion dau Daufin de França e sa revirada ====

[[Fichièr:Louis VIII Marmande.jpg|thumb|right|Representacion dau sètge de Marmanda per lei Francés.]]

L'annada de 1219 foguèt marcada per l'intervencion dau Daufin dau Reiaume de França, lo futur [[Loís VIII de França]]. Son intervencion marquèt lei darriereis ofensivas importantas dei Crosats e dei Montfòrt ambé la presa de Marmanda e lo [[Sètge de Tolosa (1219)|tresen sètge de Tolosa]]. Se lei motivacions d'aquela arribada son mau conegudas après un premier passatge brèu en [[1215]], sei consequéncias militaras demorèron limitadas au massacre de la populacion de Marmanda e a una tresena revirada crosada còntra Tolosa.

L'arribada dau prince Loís se debanèt quauquei jorns après la [[batalha de Basièja]]. Fòrça importanta, son armada permetèt a Amalric de Montfòrt, menaçat per la destruccion de l'armada mandada a Basièja, de contuniar lo [[sètge de Marmanda (1219)|sètge de Marmanda]]. Lei motivacions de la preséncia dau prince demoran totjorn a l'ora d'ara gaire claras. S'èra un partisan convencut de la Crosada, sa campanha foguèt autorizada per son paire Felip August qu'èra pas conegut coma sostèn fervorós de l'intervencion de la Glèisa dins leis afaires intèrns de son reiaume. Lo motiu principau èra donc probablament, coma en [[1215]], lo besonh d'afirmar l'autoritat reiala dins un principat fòrça inestabla&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 210-211.&lt;/ref&gt;. Pasmens, au contrari de [[1215]], Loís aguèt aqueu còp un ròtle militar significatiu dins lo debanament de la campanha de la fin de 1219.

D'en premier, renfòrcèt lei fòrças crosadas a l'entorn de Marmanda que demandèt rapidàment de negociar sa rediccion. Pasmens, lo cap de la garnison negocièt lo sauvament de seis òmes en cambi dau drech de pilhar la vila&lt;ref&gt;Michel Roquebert, Le lys et la croix, 1216-1229, Edicions Perrin (2007), pp. 212-216.&lt;/ref&gt;. La populacion foguèt donc massacrada e lei Crosats poguèron se dirigir vèrs Tolosa. Lo sètge se debanèt dau 17 de junh au 1{{èr}} d'aost de 1219. Se lei Francés èran pron nombrós per enceuclar totalament la vila, foguèron pas capables de menaçar vertadierament sei barris. Coma en [[1218]], lo morau dei senhors dau nòrd demeniguèt rapidàment car la guèrra aviá pas l'aspèct religiós promés per lei predicators crosats. Sota la pression de sei vassaus, Loís deguèt donc abandonar lo sètge marcant la revirada de son intervencion&lt;ref&gt;Michel Roquebert, Le lys et la croix, 1216-1229, Edicions Perrin (2007), pp. 219-224.&lt;/ref&gt;.

==== La fin de la reconquista occitana e la desfacha dei Montfòrt ====

Leis annadas 1220-1224 veguèron l'acabament de la reconquista occitana dei territòris conquists per lei Montfòrt. Lo debanament precís deis eveniments es mau conegut per lei darriereis annadas d'aqueu periòde. Pasmens, son eissida foguèt la capitulacion d'Amalric de Montfòrt que deguèt finalament abondonar lo sud de França per rintrar dins sei domenis de la region parisenca. En fàcia, lei senhors occitans, compres lo fiu de Ramon Rogièr Trencavèl poguèron ocupar tornarmai sei fèus e totei lei succès crosats foguèron annulats fins a l'intervencion dau rèi de França.

La premiera operacion importanta d'aquela reconquista foguèt lo [[sètge de Castèlnòu d'Arri (1220-1221)|sètge de Castèlnòu d'Arri]] que veguèt Amalric de Montfòrt assaiar d'enceuclar e de destrurre un còrs occitan important dins la vila&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), p. 238.&lt;/ref&gt;. De son caire, lo papa Honori III assaièt de redreiçar l'interés per la Crosada mai la situacion aviá fòrtament cambiat sus lo prat batalhier. Lo clergat occitan acomencèt de prendre tornarmai sei distàncias ambé la papautat e lei renfòrç militars crosats venguèron rars e febles&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 242-248.&lt;/ref&gt;. En febrier de 1221, lei Crosats deguèron abandonar lo sètge de Castèlnòu d'Arri. En junh, lo còmte de Fois ocupèt [[Limós]] e [[Fanjaus]]. A la prima de 1222, lo futur Ramon VII capitèt de restaurar sei drechs superiors sus lo Comtat de Gevaudan, Besièrs se revòutèt e una tropa de faidits ocupèt pauc a pauc lei castèus de Lauragués e de Menerbés.

Per empachar aquelei progrès, lo papa e sei legats assaièron d'obtenir l'ajuda de Felip August e multipliquèron leis excomunicacions còntra lei vilas revòutadas&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 250-251.&lt;/ref&gt;. Dins lo premier cas, Felip refusèt totjorn d'ajudar la Crosada. Dins lo segond, lei mesuras presas foguèron tanben gaire eficaças e magerament motivadas per la desirança de protegir lei fèus e lei possessions de la Glèisa. Au nivèu diplomatic, Amalric de Montfòrt prepausèt a Felip August de li donar sei drechs sus lei territòris Trencavèl e tolosencs mentre que Ramon VI e son fiu prepausèsson de reconóisser la senhoriá dau rèi francés. Dins lei dos cas, lei solucions èran fònts de problemas per Felip August que refusèt lei doas ofèrtas. Preferiguèt reünir un concili per debatre de la question mai sa mòrt lo 14 de julhèt de 1223 arrestèt lo procediment&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 304-304.&lt;/ref&gt;.

La guèrra contunièt donc e, en [[1223]], Amalric de Montfòrt e sei partisans èran blocats dins la region de Carcassona. Una temptativa de negociacions ambé Tolosa mau capitèt&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 280-283.&lt;/ref&gt;. L'autona veguèt lo retorn d'exil de Ramon Trencavèl, fiu e eiretier dau vencut de [[1209]], que son arribada provoquèt l'insureccion dei domenis de son paire&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 308-309.&lt;/ref&gt;. Prenguèt Albi, Lombèrs e divèrsei vilas e poguèt jónher Ramon VII e Rogièr Bernat de Fois per lo sètge de Carcassona. Lo 14 de genier de 1224, Amalric e sei darriers fidèus ([[Gui de Montfòrt]], [[Lambert de Thury]]...) deguèron capitular&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 316-318.&lt;/ref&gt;. L'endemans, deguèt quitar Occitània ambé seis òmes per sei domenis parisencs marcant la desfacha finala de la Crosada dei Montfòrt.

=== La Crosada Reiala ===

La Crosada Reiala foguèt lo darrier periòde de la Crosada deis Albigés caracterizada per l'intervencion dirècta dau rèi [[Loís VIII de França]]. Aquò foguèt entaïnat per la desirança de la Glèisa Catolica de contuniar la lucha còntra lo catarisme e per la cession dei drechs dei Montfòrt au rèi de França per Amalric de Montfòrt. Se debanèt de [[1226]] a [[1229]] e s'acabèt per la victòria militara francesa que permetèt d'impausar la signatura dau tractat de París.

==== La cession dei drechs dei Montfòrt au rèi de França ====

Après la desfacha de Carcassona, lo papa Honori III decidiguèt de contuniar la Crosada e de demandar l'intervencion dirècta dau rèi de França. Dempuei la mòrt de Felip August, aqueu darrier èra Loís VIII qu'èra un partisan e un sostèn ancian de la Crosada. Aqueu darrier aprofichèt tanben l'occasion per assaiar de conquistar a son profiech lei territòris Trencavèl e tolosencs. Un ensems de negociacions ambé lo papa li permetèt donc d'assegurar sei pretencions e de preparar la legitimacion de sa conquista.

D'efèct, Loís VIII èra de segur pas opausat a l'idèa de menar la Crosada còntra Tolosa. Pasmens, voliá impausar sei condicions per organizar la Crosada segon seis intencions e demorar lo mèstre dei territòris conquists. Òr, aquò menaçava lei beneficis e lei profiechs importants realizats per la Glèisa en Occitània gràcias ai sasiments de domenis considerats eretics o la creacion d'un impòst especiau creat per Simon de Montfòrt en [[1209]]. De negociacions complèxas aguèron donc luòc entre leis actors diferents de la Crosada &lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 322-366.&lt;/ref&gt;:
* lei senhors occitans assaièron d'empachar la Crosada Reiala. Per aquò, acceptèron de luchar còntra l'eresia, de normalizar lor relacion ambé lo clergat locau e de jurar de servir la Glèisa. Ansin, lei còmtes de Tolosa e de Fois e lo vescòmte de Carcassona èran tornarmai membres de la Glèisa Catolica e una Crosada èra impossible dins aquelei condicions au nivèu juridic.
* Amalric de Montfòrt considerèt que la patz entre lo papa e lei senhors occitans annulèt la cession de sei drechs sus lei regions pertocadas per la Crosada.
* lo rèi de França acceptèt oficialament lei negociacions de patz ambé lei senhors occitans e lo refús de sei condicions per lo papa. En consequéncia, refusèt d'intervenir dins lo sud e d'i sostenir l'accion dei legats papaus.
* lo papa assaièt de signar la patz ambé lei princes occitans enterin que sei legats contunièsson de convencre Loís VIII d'intervenir per empachar lo redreiçament de l'eresia.
La conclusion foguèt trobada quand lo rèi Loís VIII e lo legat [[Romano Frangipani]] decidiguèron de reünir un concili a Bourges per jutjar d'un biais definitiu la question albigesa. Pasmens, i organizèron una leca juridica per prononciar la despossession de Ramon VII&lt;ref&gt;Michel Roquebert, ''Le lys et la croix, 1216-1229'', Edicions Perrin (2007), pp. 367-378.&lt;/ref&gt;.

==== Lo concili de Bourges e lo refús d'abdicar de Raimon VII ====

Lo concili de Bourges acomencèt lo 29 de novembre de [[1225]] en preséncia de mai de dos centenaus d'evesques e d'abats francés. L'objectiu èra de jutjar lei princes occitans sospichats d'eresia. Pasmens, l'eissida dau concili èra ja definida per Romano Frangipani e Loís VIII : en cambi de son absolucion, Ramon VII deviá abandonar totei sei territòris au profiech dau rèi de França.

Lei prepausicions de Ramon VII au concili de Bourges èran fòrça similara a aquelei de son paire au concili de Sant Gèli en [[1209]]. Acceptèt de jurar totei lei condicions ja impausadas per la Glèisa coma la lucha còntre l'eresia o la lucha còntra lei tropas de mercenaris. En consequéncia, demandèt son absolucion e se declarèt lèst per acceptar totei lei peniténcias impausadas per la Glèisa. Lo concili acceptèt son absolucion mai solament a la condicion de l'abandon de sa senhoriá sus totei seis estats. Aquela condicion èra estada jamai demandada durant lei negociacions entre lo papa e Ramon VII. De mai, per lo premier còp de son istòria, la Glèisa prononciá la despossession d'un senhor li aguent jurar sa fidelitat.

De segur, Ramon VII refusèt aquelei condicions entraïnant oficialament l'aplant dei negociacions de patz, son excomunicacion e l'apèu dau concili au rèi de França per restablir la Patz e la Fe dins lo sud de son reiaume. Sensa sospresa, Loís VIII acceptèt mai sièis mes foguèron necessaris per convencre lo rèi d'Anglatèrra e l'emperaire germanic e obtenir la neutralitat d'aqueleis estats. En mai de 1226, l'armada francesa foguèt reünida a Bourges.

==== Lo sètge d'Avinhon e l'afondrament occitan ====

[[Fichièr:Louis VIII le Lion (Jean-Fouquet).jpg|thumb|right|Representacion dau sètge d'Avinhon e de la mòrt dau rèi Loís VIII de França.]]

L'arribada dau rèi de França qu'èra lo senhor superior dei senhors occitans amb una armada fòrça importanta entraïnèt l'afondrament de la resisténcia occitana. Levat d'Avinhon qu'organizèt una resisténcia acarnada, leis autrei vilas acceptèron de capitular sensa condicion. Pasmens, la longor dau sètge d'Avinhon empachèt Loís VIII d'atacar Tolosa. Malaut, lo rèi moriguèt lo 8 de novembre de 1226 sensa acabar la conquista deis estats de Ramon VII.

D'efèct, tre la fin dau concili de Bourges, sei conclusions entraïnèron unei somissions au rèi francés de vilas e de senhors occitans, i comprés de senhors fòrtament liats au catarisme coma Bernat Oton de Niòrt. Ansin, tre lo mes d'abriu, la resisténcia occitana dins lei regions de Langadòc aviá disparegut e la campanha militara francesa comencèt sensa dificultat fins a Avinhon. La vila èra estada entre lei premierei qu'avián jurat sa fidelitat a Loís VIII. Pasmens, quauquei jorns avans l'arribada dei Francés, una ambaissada mandada per Ramon VII capitèt de decidir lei dos caps de la vila de resistir. Lo sètge se debanèt dau 10 de junh au 12 de setembre de 1226. Lei fòrças de Ramon VII ataquèron l'avitalhament crosat e coma per lei tres sètges de Tolosa, lo morau dei vassaus principaus de França demeniguèt rapidàment. D'un biais generau, participar a una guèrra de despossession còntra un autre senhor èra pas una fònt de motivacion importanta per lei vassaus dau rèi de França. Per exemple, lo còmte de Champanha abandonèt la Crosada tre la fin de son servici d'ost. De mai, divèrseis epidemias causèron la mòrt d'unei soudats e chivaliers crosats. Fin finala, la manca de manjar e d'aiga dins la vila entra£inèt sa capitulacion e l'intrada dei Francés.

Après aqueu succès, lei Crosats poguèron donc contuniar vèrs Tolosa sensa trobar de resisténcia. Besièrs e Carcassona foguèron abandonada per Ramon Trencavèl e lei Francés ocupèron lei doas ciutats sensa combat. Pasmens, lo retard causat per lei tres mes de resisténcia d'Avinhon, lei malautiás dins l'armada crosada e lo començament de l'ivèrn entraïnèron l'aplant de l'avançada vèrs la capitala de Ramon VII. Tanben malaut, Loís VIII decidiguèt d'atacar Tolosa a la prima de 1227 mai moriguèt lo 8 de novembre. Son eiretier èra un enfant e la direccion deis afaires occitans foguèt fisada a son cosin [[Humbert V de Beaujeu|Humbert de Beaujeu]] mai la disparicion dau rèi privèt la Crosada de sa legitimat auprès dei populacions occitanas e entraïnèt unei revòutas còntra la preséncia francesa.

==== La mòrt de Loís VIII e sei consequéncias ====

La mòrt de Loís VIII entraïnèt la revòuta dei regions de Limós e de Cabardès e la partença dei senhors francés aguent finit lor servici d'ost. L'armada francesa veguèt donc seis efectius demenir rapidàment per luchar còntra lei doas insureccions e sus lo frònt tolosenc. Leis annadas 1226-1228 foguèron donc caracterizats per un nombre grand de sètges. Ramon VII e seis aliats capitèron de gardar l'armada d'Humbert de Beaujeu alunchada de Tolosa. Pasmens, aqueu darrier capitèt de redurre la resisténcia de Limós e de Cabardès. Vèrs l'estiu de [[1228]], poguèt donc atacar dirèctament lo Comtat de Tolosa.

Incapable d'atacar lei barris de la vila, Humbert de Beaujeu decidiguèt de generalizar una politica de pilhatge dei zonas agricòlas dau Comtat. Per de rasons mau conegudas, lei còmtes de Tolosa e de Fois, fòrça combatius après la mòrt de Loís VIII, assaièron pas d'empachar aqueleis operacions. De mai, la garnison de Tolosa assaièt tanben pas d'atacar lei Francés. Ansin, a la fin de setembre de 1228, lo relarg de la vila èra totalament devastat entraïnant la dubèrtura dei negociacions de patz finalas e la fin deis operacions militaras de la Crosada.

==== La dubèrtura de negociacions e la signatura dau Tractat de París ====

{{veire|Tractat de Meus de 1229}}

Lei negociacions acomencèron après la signatura d'una trèva entre lei Francés e lei senhors occitans. A l'autona, lei posicions encara ocupadas per lei faidits dins la region de Termenés foguèron evacuats e de discussions foguèron organizadas entre Ramon VII, l'abat de Granselve Eli Guarin e Thibaut de Champagne. Puei, lo sèti dei negociacions foguèt desplaçat dins la region parisenca a Meus. Un premier « tractat » (en fach un tèxte preparatòri) i foguèt signat e lo reglament definitiu, dich Tractat de París, foguèt signat lo 12 d'abriu de 1229 marcant la desfacha tolosenca còntra lo rèi de França.

Lei clausas principalas èran :
* lo respèct dei juraments ancians ja adoptats a Sant Gèli e a Bourges per Ramon VI e Ramon VII.
* d'emenda financieras per Ramon VII au profiech de la Glèisa.
* l'obligacion per Ramon VII de partir dins lei Tèrras Santas per luchar còntra lei senhors musulmans.
* la creacion d'un sistèma judiciari novèu, que va venir l'Inquisicion, per reprimir lo [[catarisme]].
* la fondacion d'una universitat (institucion fòrça pròcha de la papautat) a Tolosa ai despensas de Ramon VII.
* la pèrda de la region de Bas Lengadòc (Nimes, Agde, Bèucaire... etc) au profiech dau rèi de França.
* la pèrda dau Comtat de Magalona e dau Marquesat de Provença au profiech de la Glèisa Catolica.
* l'annexion dei domenis Trencavèl au Domeni Reiau.
* lo maridatge de la filha e eiretiera de Ramon VII ambé lo fraire de Loís IX de França.
Aquelei clausas foguèron completadas per una amnistia generala a prepaus deis engatjaments adoptats per cada senhor durant au profiech dei senhors occitans, de l'Ostau Montfòrt o dau rèi de França. Leis eretics ne'n foguèron excluchs. L'objectiu d'aquelei clausas èran d'empachar lo Comtat de Tolosa de restaurar sei finanças per formar una armada novèla e de preparar l'annexion dau Comtat de Tolosa ai domenis dei Capetians.

== Consequéncias ==

=== La restauracion de l'autoritat centrala dins lo sud dau Reiaume de França ===

==== L'aumentacion dau Domeni Reiau e la preparacion de l'annexion dau Comtat de Tolosa ====

L'aumentacion dau Domeni Reiau es la consequéncia principala dau Tractat de París. Lo rèi poguèt annexar lei vescomtats de Nimes, d'Agde, de Carcassona, de Besièrs, de Lodèva e lei senhoriás d'Andusa, d'Alès e de Sauve. Lei domenis Trencavèl an disparegut e Ramon VII a perdut la mitat de sei territòris. De mai, lo ligam de vassalitat entre lo rèi de França e lo còmte de Tolosa, qu'èra solament teoric en [[1209]], èra d'ara endavant vengut una realitat. Lei capacitats militaras de Tolosa èran tanben fòrtament limitadas ambé la destruccion d'unei sistèmas de fortificacions coma lei barris de la capitala comtala.

D'autra part, un ensems de clausas de succession coma lo maridatge de la filha unica de Ramon VII ambé lo fraire de Loís IX de França deviá preparar lo passatge dau Comtat de Tolosa sota lo contraròtle dei Capetians. Coma Ramon VII èra encara jove, de clausas suplementàrias permetèron d'empachar un fiu eventuau de li succedir. Enfin, d'autreis articles dau tractat de París s'ocupèron d'establir de reglas de succession en favor dei Capetians dins lo cas que la filha de Ramon VII o lo fraire de Loís IX moriguèron. En fach, la succession èra pron enquadrada per assegurar la fin dau rèine de la dinastia de Ramon VII sota lo Comtat de Tolosa.

Ansin, maugrat leis esfòrç de Ramon VII per obtenir la revision dau tractat, lo Comtat de Tolosa foguèt dirigit per [[Anfós de Peitieus]] e foguèt annexat au Domeni reiau a sa mòrt sensa eiretier en [[1271]]. Una politica d'integracion d'un nombre important de captaus tolosencs a la direccion de la vila limitèt lo risc de revòutas après la mòrt de Ramon VII e lo Comtat de Tolosa demorèt fidèu au rèi de França durant lei periòdes pus malaisats de la [[Guèrra de Cent Ans]] ([[1337]]-[[1453]]). [[Ramon II Trencavèl]] assaièt d'organizar una insureccion generala de sei domenis ancians mai mau capitèt de reconquistar Carcassona e deguèt finalament se sometre dins leis annadas 1240 e abandonar sei revendicacions sota lei fèus de son paire. Enfin, lei posicions ocupadas per lei faidits foguèron pauc a pauc conquists per lei rèis de França. Lei darriers combats de la pacificacion de la region se debanèron a la fin deis annadas 1250. Certanei faidits coma [[Olivièr de Tèrme]] venguèron de companhons dau rèi Loís IX còntra d'autrei faidits puei durant lei Crosadas.

==== Lo reculament de l'influéncia aragonesa au nòrd dei Pirenèus ====

En fòra dei senhors occitans, l'autre perdent important de la Crosada èra lo [[reiaume d'Aragon]] que se veguèt exclure dau reglament dau conflicte e perdiguèt son influéncia sus la màger de sei territòris au nòrd de la cadena pirenenca. D'efèct, la vescomtat de Carcassona, fèu dependent en [[1209]] de la Corona aragonesa, èra d'ara endavant partida dau Domeni reiau francés. D'autra part, lo Comtat de Fois qu'èra tanben un quasi protectorat aragonés èra d'ara endavant sota l'influéncia dau rèi de França. La situacion èra relativament similara dins lo Comtat de Comenge. Lo rèsta de l'influéncia aragonesa èra limitada ai castèus tenguts per lei faidits que foguèron pauc a pauc conquists per lei Francés fins ais annadas 1250.

==== La resisténcia de Raimon VII a la Corona Francesa ====

Se lo Comtat de Tolosa foguèt finalament annexat a la Corona en [[1271]], Ramon VII de Tolosa assaièt mai d'un còp de revisar lei clausas de succession dau tractat de París. Gràcias a una diplomàcia abila, obtenguèt la restitucion d'una partida dei fèus confiscats per la Glèisa coma lo Marquesat de Provença. Capitèt tanben de limitar la pression economica dau tractat e poguèt donc formar de fòrças armadas novèlas venent una fònt permanenta de dificultats per lo rèi. Assaièt tanben de limitar lo ròtle de l'Inquisicion en Occitània. Enfin, aliat au rèi d'Anglatèrra e a d'autrei feodaus poderós, se revoutèt sensa succès en [[1242]]. En [[1249]], assaièt d'aprofichar la partença de Loís IX per la Crosada per organizar un complòt novèu quand moriguèt lo 27 de setembre.

==== La resisténcia de la noblesa occitana ====

Se lo còmte de Tolosa èra lo feodau pus poderós de la region e l'autor de la revòuta pus importanta en [[1242]], lo rèsta dei faidits occitan demorèt una menaça importanta fins ais annadas 1240 e foguèt capabla d'opausar localament una resisténcia militara granda fins ais annadas 1250. L'eveniment major foguèt la revòuta de Ramon Trencavèl en 1240 que capitèt de reprendre la màger part dei possessions de son paire levat de la vila de Carcassona. L'arribada d'un renfòrç important de soudats francés permetèt de replegar leis assalhidors e la guèrra s'acabèt sus una patz negociada. De [[1243]] a [[1244]], lo sètge e la presa de Montsegur entraïnèt la disparicion dau darrier sanctuari catar. Enfin, vèrs [[1255]], lei presas dei castèus de Querbús e de Niòrt marquèron la conquista dei darrierei fortaresas importantas tengudas per de faidits. Una guèrra de partisans contunièt fins a la fin deis annadas 1250.

=== La creacion de formas novèlas de repression còntra una Glèisa catara renfòrçada ===

==== Lo renfòrçament paradoxal de la Glèisa Catara durant la Crosada ====

L'unitat relativa dei populacions occitanas còntra l'invasion de la Crosada e lo succès de la reconquista de 1216-1224 permetèt a la Glèisa catara de se renfòrçar durant la guèrra. D'efèct, maugrat lei lenhiers de la Crosada de Simon de Montfòrt, la resisténcia occitana, especialament aquela de senhors faidits fòrtament liats a l'eresia, permetèt de protegir un nombre grand de caps catars e de mantenir l'organizacion de sei rets. Lo succès finala de la Crosada Reiala menacèt tanben gaire lo centre dei regions pertocant per la preséncia catara. Enfin, una generacion novèla de fidèus aviá remplaçat aquela de 1209-1210 e lo castèu de Montsegur venguèt un sanctuari major per lo catarisme fins a sa conquista en [[1243]]-[[1244]]. Ansin, la lucha còntra l'eresia catara foguèt fòrça lònga e s'acabèt solament a la fin deis annadas 1320 siá mai d'un sègle après la signatura dau tractat de París.

==== La creacion de l'Inquisicion ====

Per luchar còntra l'eresia, lo tractat de París ordonèt la creacion d'institucions novèlas mesclant autoritats civilas e religiosas. La manifestacion d'aquelei clausas foguèt la creacion de l'Inquisicion que va menar la repression còntra lo catarisme e li causar de pèrdas decisivas dins leis annadas 1230 e 1240. Puei, foguèt capabla d'empachar l'òbra de redreiçament iniciat vèrs [[1310]] per [[Pèire Autier]]. Per aquò, de milièrs de personas foguèron interrogats e de centenaus foguèron condamnats a la preson o, pus rarament, au lenhier. Coma leis eretics avián pas lo drech d'èstre enterrat, la repression regardèt tanben lei cadabres d'individús considerats coma eretics que foguèron cremats. Gaire popular, lo trabalh deis inquisitors deguèt faciar divèrsei dificultats e foguèt regularament blocat per Ramon VII o, de còps, lo clergat occitan locau. Certanei comunautats e de chivaliers faidits assaièron tanben de resistir. Lo cas pus important foguèt l'assassinat de dos inquisitors a Avinhonet en [[1242]] per un commando de faidits ajudats per leis abitants dau vilatge. De mai, après quauquei decennis de foncionament, l'institucion acomencèt de venir lo centre de poder que será dins lo corrent dei sègles precedents e certanei senhors o caps religiós locaus l'utilizèron per eliminar de rivaus.

==Veire tanben==
{{Multibendèl|Portal Edat Mejana|Portal Lengadòc|Portal istòria militara|Portal Catolicisme|Portal Catarisme|Portal Crosada dels albigeses}}
===Ligams intèrns===
* [[Batalha de Murèth]].
* [[Ramon VI de Tolosa]].
* [[Ramon VII de Tolosa]].
* [[Simon IV de Montfòrt]].
* [[Tractat de Meus de 1229]].
* [[Tractat de París (1229)]].

===Ligams extèrnes===
*[http://www.traduccionssimoneweil.cat/pdf/lagoniadunacivilitzaciovistaatravesdunpoemaepic.pdf L’agonia d’una civilització vista a través d’un poema èpic (Simone Weil)] [ca]

== Bibliografia ==
* ''La Cançon de la Crosada''.
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Anne Brenon]] ''Le vrai visage du catharisme'' Edicions Loubatières ISBN 2-86266-436-7.
* '''[[francés|(fr)]]''' Georges Bordonove, ''La Tragédie Cathare'', Edicions Pygmalion – Gérard Watelet (1991).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''Histoire des Cathares'', Edicions Perrin (2002).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''L'Epopée cathare tome 1 1198-1212 - L'invasion'', Edicions Perrin (2006).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''L'Epopée cathare tome 2 1213-1216 - Muret ou la dépossession'', Edicions Perrin (2006).
* '''[[francés|(fr)]]''' [[Michel Roquebert]] ''L'Epopée cathare tome 3 1216-1229 - Le lys ou la croix'', Edicions Perrin (2007).
* '''[[francés|(fr)]]''' ''Les Cathares'' &quot;In situ&quot; Edicions MSM ISBN 2-911515-28-5.

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Crosada dels Albigeses|*]]
[[Categoria:Catarisme]]
[[Categoria:Lengadòc medieval]]</text>
      <sha1>rsapxhrtl7p70s80gucx9m2wlnqb2z7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sort</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40187</id>
    <revision>
      <id>2497269</id>
      <parentid>2497162</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimia */</comment>
      <origin>2497269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9848" sha1="pxvi450ru5drtrc8y0klmcb5nnq8g9j" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
[[Imatge:Sort.jpg|thumb|right|250px|Vista generala de Sort]]
[[Imatge:Escut de Sort.svg|thumb|left|100px|Escut de Sort]]
'''Sort''' es la capitala de la [[comarca]] [[Catalonha|catalana]] del [[Palhars Sobeiran|Palhars Sobiran]]. Es una vila de 2236 abitants (2025) situada dins la província de [[Lhèida (província)|Lhèida]] e la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. La prononciacion catalana es [sɔ́ɾt], segon lo Diccionari català-valencià-balear (L'Onomasticon Cataloniæ non ditz ren, mès dins la fasa ''Saort'', una dissimilacion es possibla).

===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Sòrt
 | nòrd       = [[Espot]] 
 | nòrd-èst   = [[Rialp|Rialb]]
 | èst        = 
 | sud-èst    = [[Soriguera]]
 | sud        = 
 | sud-oèst   = [[Baix Pallars]]
 | oèst       = [[La Torre de Cabdella]] &lt;small&gt;([[Palhars Jusan]])&lt;/small&gt;
 | nòrd-oèst  = 
}}

==Toponimia==
Sort, La Bastida de Sort, Bressui e Pernui (desabitat) èran de l'ancian municipi de Sort. Enviny, Castellviny, Llarvén, Montardit de Baix, Montardit de Dalt, Olp e Pujalt èran de l'ancian municipi d'Enviny. Llessui, Meneurí (desabitat) e Saurí èran de l'ancian municipi de Llessui. Altron, Bernui e Sorre èran de l'ancian municipi d'Altron.
===Sort===
L'etimologia es parallèla ambe la del [[El Pont de Suert|Pont de Suert]]. L'Acte de 839 non cita lo nom, sonque la localitat contigüa de ''Vilamflor'' (&lt; ''Villa Furoris''), despareguda ara. La menaça dels moros empachèt tota formacion de vilatge, en mai de la dominacion exclusiva del monestièr de [[Baix Pallars|Gerri]], que non daissava subrondar que de vilatges. Solament i aviá un pont, tan necessari que lo paratge es citat en 947 la ''ribera de Saorte'' (del basc ''çubi'', « pont »), de ''çuburi-ti'', SŬBŬRĬTI, ambe'l sufixe d'adjectiu -TI e ''iri'', « vilatge »; ''çuburi-ti'' èra donc l'endret (''-ti''), dins la practica la val del vilatge (''iri'') del pont (''çubi''). La fòrma ''Suort'' de 981 daissa intacta lo Ŭ etimologic, mès en general i agèt una dissimilacion en ''Sa(v)ort'', completament normala, puèi ''Saort'' &gt; ''Sort''. Çaquelà, i aviá en [[Reiaume de Navarra|Navarra]] una localitat del nom de ''Çubiurruti'' citada en 1277, donc ''urruti'', « luènh » o sa varianta ''irruti'' poiriá èsser una autra etimologia, ''Çubi-urruti''. Auriam donc siá « lo vilatge del pont » siá « delà lo pont », vist de l'autra riba. [[Sòrt]] ([[Shalòssa]]) seriá un nom semblable ? &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 186-187 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=39558&lt;/ref&gt;
===La Bastida de Sort===
La definicion de ''bastida'' en catalan es « construccion de caractèr provisòri per la defensa d'una plaça o per sa conquista » (Llull, Blanquerna, Desclot, Muntaner) ; « dispositiu de guèrra en fòrma de tor » (Jaume I,  Eiximenis) ; « armadura o estaudèl fait de pòstes e de bigas e utilizat dins una construccion » (tèxte anterior de 1495 e 1534, dins AlcM) e dins Baró de Maldà, Excursions, p. 155) &lt;ref&gt;https://decat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26269&lt;/ref&gt;
===Bressui===
La prononciacion es [bre'suj]. I a un nom femenin germanic citat a Alaó en 972 : ''Ego Ecco et uxor mesa Brexunio''. S'agís de ''Bergsuind'' (près d'un autre, ''Bergsind''). Regularament, ''nd'' &gt; ''nn'', puèi lo nom venguèt quicòm coma ''Breksuin'', puèi ''Bres(s)uin''. Enfin l'atraccion dels nombroses noms en ''-ui'' menèt al resultat actual &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 118 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=10796&lt;/ref&gt;.
===Pernui===
La prononciacion es [per'nuj], atestat ''Pernui'' en 966. Lo sufixe [-ŏi] &gt; catalan ''-ui'', supausa pas exclusivament que lo nom siá ibèrobasc, cf. lo Santuari de Pedrui, de ''pedra''; aicí, deriva de ''Peró'' (Pedró), derivat de ''pedra'', donc ''Pero(n)ui'', contractat en ''Pernui'' &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 204-205 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=31258&lt;/ref&gt;.
===Enviny===
La prononciacion es [am'biɲ] o intermediària entre [am'biɲ] e [em'biɲ]. Las fòrmas ancianas son ''Invicinio'' en 839, ''Inbicinio'' en 1014, ''Invecing'' en 1066, ''Envezino'', ''Envezin'' en 1163, ''Envey'' en 1281, etc. Deriva de ''in vicinio'', « dins lo vesinat, -atge, a l'entorn, compréner « a l'entorn de Sort » &lt;ref name = viny&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 74-75 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=17127&lt;/ref&gt;. 
===Castellviny===
La prononciacion es [kasteʎ'biɲ] o [kastel'biɲ] [dissimilacion]. Deriva de ''castellum vicinii'', probablament un genitiu latin &lt;ref name = viny/&gt;. Veire lo precedent.
===Llarvén===
La prononciacion es [ʎar'ben]. Las fòrmas ancianas son ''Lertuen'' en 1080, ''Leruent'' en 1094, ''Lartuen'' en 1281. Lo càmbiament de ''Lertŭén'' en ''Lertvén'', puèi a ''Lervén'' es de fonetica normala. Enfin, abans ''r'' e ''é'' accentuats, la mudason de ''e'' en ''a'' es una dissimilacion normala, facilitada per la situacion darrèr ''r''. D'un autre costat, la sillaba iniciala istorica ''Lert-'' coïncidís ambe la de ''Lertamon'', [lɛrta'mon], municipi de [[Lladorre]]. L'origina seriá lo [[basc]] ''ler'', « pin », que se pòt derivar en ''lerdo'', « rosina », mès lo sens primitiu de ''lerdo'' seriá « [[Pinales|rosinós]] ». Sembla çaquelà que lo nom primitiu del pin seriá ''Leher'', trobat dins ''Leherenn-'', nom d'una divinitat aquitana. Veire [[Senterada|Larén]]. Per explicar l'ensemble del nom, se pòt postular un compausat ''*Lertuondo'', ambe'l basc ''ondo'', « fons, soca, lòc de fondament »; la seguida seriá ''lertŭón'', puèi seriá diferenciacion de ''lertŭón'' en ''ler(t)ŭén'' — coma ''vou'' &gt; ''veu'', ''crou'' &gt; ''creu'', e enfin Llarvén &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 11-12 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=23418&lt;/ref&gt;.
===Montardit (de Baix, de Dalt)===
Lo vilatge principal es Montardit (de Dalt). Al pè d'aqueste es Montardit de Baix (o Ribera de Montardit, o els Hostals de Montardit). La prononciacion es [muntar'dit]. Las fòrmas ancianas son ''Monte ardit'' en 1163, ''Monte Ardit'' en 1164, ''Montardit'' en 1408. ''Montardit'' es de segur un compausat ambe l'adjectiu ''ardit'', « coratjós », siá ambe un sens metaforic de castèl que non se rend, siá coma subrenom del senhor del lòc &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 330-331 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27000&lt;/ref&gt;.
===Olp===
La prononciacion es [olp]. Las fòrmas ancianas son ''Olve'' en 977, ''condominas de Olb'' en 983, ''Olbis'' en 981-985, ''Olbe'' en 1076 (prop de Mur), ''Olb'' en 1257-1269, ''Olp'' en 1276, etc. I agèt un omonime dins 22223 [[Sopeira]], citada ''Olobe'' en 841-45. L'origina es ''olo'', « pichon edifici rustic » , de meteissa origina que ''o(h)ol'', « pòst, madièr », ambe ''-be'', « jos, dejós ». Lo resultat es ''ólobe'', « a cobèrt de las pòsts, jos lo refugi », aparentat a de mots basques actuals &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 41-42 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=29106&lt;/ref&gt;.
===Pujalt===
Pas citat dins l'ONCAT. Probablament Puialt, puèg naut.
===Llessui===
Es lo vilatge pus naut de la val d'Àssua (situada entre ''Lles'' e ''Llesp''). La prononciacion es [ʎe'suj]. Lo nom es atestat ''La Suy'' en 1359 e ''Lessui'' en 1525, ''Llaçuy'' en 1518, ''Llassuy'' en 1645 e 1770. Siquenon, es quasi absent de las fonts medievalas, coma lòc refractari a la penetracion, qu'a per exemple conservat de basquismes coma ''lido'', « lavanca, lit, lhavet » e donc que gardèt tardivament lo monolingüisme basc. L'essencial es la rasic ''Leç-'', comuna ambe Lles i Llesp. Lo mot basc ''leçe'' o ''leize'' amassa las nocions d'espeluga, avenc, bauç, gòrja e tanben una val o un valat. La terminason ''-ui'' es tipica de la toponimia basca &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 68-69 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=23630&lt;/ref&gt;.
===Meneurí o Menaurí===
Lòc desabitat. La prononciacion locala es [menew'ri]. Lo nom es citat en 1645 ''Menorí'' e ''Benaurí''; lo segond compòrta una dissimilacion, a la manièra del latin MERENDARE &gt; ''berenar'', o del mot prelatin MUNO &gt; catalan ''bony''. Çò pus probable es que ven del nom d'un repoblaire francés del nom de ''Maunoury'' (puslèu que d'un nom basc), que significa « mal noirit », que se pòt compréner coma « mal ensenhat » o puslèu coma « afamat, atalentat »; la proximitat de ''Saurí'', vilatjòt un pauc pus important, que [[Joan Coromines]] interpreta coma una fòrma lemosina o sentongesa ''Saverí'' (del nom germanic d'òme ''sabi-rik'') ambe pèrda de ''-k'' final coma en francés, va tanben dins aquel sens. Lo gascon ''neurir'', « noirir », de NUTRIRE, foguèt benlèu una influéncia, o lo vèrbe ''menar'' 
&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 250-251 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=25955&lt;/ref&gt;.
===Saurí o Saurí===
La prononciacion locala es [sew'ri] o de còps (benlèu) [saw'ri]. Las fòrmas ancianas son ''in territorio Savarisi'' en 899 

&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 65 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=37857&lt;/ref&gt;.

==Istòria==
En 1970, los municipis d'Enviny e Llessui foguèron incorporats a Sort, puèi ne foguèt atal per Altron en 1976. 

==Ligams extèrnes ==
*[http://sort.ddl.net/ Sit de la comuna]
*Diccionari català-valencià-balear d'Alcover-Moll [http://dcvb.iec.cat/]
*Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 186-187 [https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=39558].

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Catalonha}}
{{Municipis de|25}}</text>
      <sha1>pxvi450ru5drtrc8y0klmcb5nnq8g9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497297</id>
      <parentid>2497269</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T11:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimia */</comment>
      <origin>2497297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10434" sha1="1mbuw4k2pgr7mkpukdyuacgvfp5l458" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
[[Imatge:Sort.jpg|thumb|right|250px|Vista generala de Sort]]
[[Imatge:Escut de Sort.svg|thumb|left|100px|Escut de Sort]]
'''Sort''' es la capitala de la [[comarca]] [[Catalonha|catalana]] del [[Palhars Sobeiran|Palhars Sobiran]]. Es una vila de 2236 abitants (2025) situada dins la província de [[Lhèida (província)|Lhèida]] e la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. La prononciacion catalana es [sɔ́ɾt], segon lo Diccionari català-valencià-balear (L'Onomasticon Cataloniæ non ditz ren, mès dins la fasa ''Saort'', una dissimilacion es possibla).

===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Sòrt
 | nòrd       = [[Espot]] 
 | nòrd-èst   = [[Rialp|Rialb]]
 | èst        = 
 | sud-èst    = [[Soriguera]]
 | sud        = 
 | sud-oèst   = [[Baix Pallars]]
 | oèst       = [[La Torre de Cabdella]] &lt;small&gt;([[Palhars Jusan]])&lt;/small&gt;
 | nòrd-oèst  = 
}}

==Toponimia==
Sort, La Bastida de Sort, Bressui e Pernui (desabitat) èran de l'ancian municipi de Sort. Enviny, Castellviny, Llarvén, Montardit de Baix, Montardit de Dalt, Olp e Pujalt èran de l'ancian municipi d'Enviny. Llessui, Meneurí (desabitat) e Saurí èran de l'ancian municipi de Llessui. Altron, Bernui e Sorre èran de l'ancian municipi d'Altron.
===Sort===
L'etimologia es parallèla ambe la del [[El Pont de Suert|Pont de Suert]]. L'Acte de 839 non cita lo nom, sonque la localitat contigüa de ''Vilamflor'' (&lt; ''Villa Furoris''), despareguda ara. La menaça dels moros empachèt tota formacion de vilatge, en mai de la dominacion exclusiva del monestièr de [[Baix Pallars|Gerri]], que non daissava subrondar que de vilatges. Solament i aviá un pont, tan necessari que lo paratge es citat en 947 la ''ribera de Saorte'' (del basc ''çubi'', « pont »), de ''çuburi-ti'', SŬBŬRĬTI, ambe'l sufixe d'adjectiu -TI e ''iri'', « vilatge »; ''çuburi-ti'' èra donc l'endret (''-ti''), dins la practica la val del vilatge (''iri'') del pont (''çubi''). La fòrma ''Suort'' de 981 daissa intacta lo Ŭ etimologic, mès en general i agèt una dissimilacion en ''Sa(v)ort'', completament normala, puèi ''Saort'' &gt; ''Sort''. Çaquelà, i aviá en [[Reiaume de Navarra|Navarra]] una localitat del nom de ''Çubiurruti'' citada en 1277, donc ''urruti'', « luènh » o sa varianta ''irruti'' poiriá èsser una autra etimologia, ''Çubi-urruti''. Auriam donc siá « lo vilatge del pont » siá « delà lo pont », vist de l'autra riba. [[Sòrt]] ([[Shalòssa]]) seriá un nom semblable ? &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 186-187 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=39558&lt;/ref&gt;
===La Bastida de Sort===
La definicion de ''bastida'' en catalan es « construccion de caractèr provisòri per la defensa d'una plaça o per sa conquista » (Llull, Blanquerna, Desclot, Muntaner) ; « dispositiu de guèrra en fòrma de tor » (Jaume I,  Eiximenis) ; « armadura o estaudèl fait de pòstes e de bigas e utilizat dins una construccion » (tèxte anterior de 1495 e 1534, dins AlcM) e dins Baró de Maldà, Excursions, p. 155) &lt;ref&gt;https://decat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26269&lt;/ref&gt;
===Bressui===
La prononciacion es [bre'suj]. I a un nom femenin germanic citat a Alaó en 972 : ''Ego Ecco et uxor mesa Brexunio''. S'agís de ''Bergsuind'' (près d'un autre, ''Bergsind''). Regularament, ''nd'' &gt; ''nn'', puèi lo nom venguèt quicòm coma ''Breksuin'', puèi ''Bres(s)uin''. Enfin l'atraccion dels nombroses noms en ''-ui'' menèt al resultat actual &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 118 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=10796&lt;/ref&gt;.
===Pernui===
La prononciacion es [per'nuj], atestat ''Pernui'' en 966. Lo sufixe [-ŏi] &gt; catalan ''-ui'', supausa pas exclusivament que lo nom siá ibèrobasc, cf. lo Santuari de Pedrui, de ''pedra''; aicí, deriva de ''Peró'' (Pedró), derivat de ''pedra'', donc ''Pero(n)ui'', contractat en ''Pernui'' &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 204-205 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=31258&lt;/ref&gt;.
===Enviny===
La prononciacion es [am'biɲ] o intermediària entre [am'biɲ] e [em'biɲ]. Las fòrmas ancianas son ''Invicinio'' en 839, ''Inbicinio'' en 1014, ''Invecing'' en 1066, ''Envezino'', ''Envezin'' en 1163, ''Envey'' en 1281, etc. Deriva de ''in vicinio'', « dins lo vesinat, -atge, a l'entorn, compréner « a l'entorn de Sort » &lt;ref name = viny&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 74-75 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=17127&lt;/ref&gt;. 
===Castellviny===
La prononciacion es [kasteʎ'biɲ] o [kastel'biɲ] [dissimilacion]. Deriva de ''castellum vicinii'', probablament un genitiu latin &lt;ref name = viny/&gt;. Veire lo precedent.
===Llarvén===
La prononciacion es [ʎar'ben]. Las fòrmas ancianas son ''Lertuen'' en 1080, ''Leruent'' en 1094, ''Lartuen'' en 1281. Lo càmbiament de ''Lertŭén'' en ''Lertvén'', puèi a ''Lervén'' es de fonetica normala. Enfin, abans ''r'' e ''é'' accentuats, la mudason de ''e'' en ''a'' es una dissimilacion normala, facilitada per la situacion darrèr ''r''. D'un autre costat, la sillaba iniciala istorica ''Lert-'' coïncidís ambe la de ''Lertamon'', [lɛrta'mon], municipi de [[Lladorre]]. L'origina seriá lo [[basc]] ''ler'', « pin », que se pòt derivar en ''lerdo'', « rosina », mès lo sens primitiu de ''lerdo'' seriá « [[Pinales|rosinós]] ». Sembla çaquelà que lo nom primitiu del pin seriá ''Leher'', trobat dins ''Leherenn-'', nom d'una divinitat aquitana. Veire [[Senterada|Larén]]. Per explicar l'ensemble del nom, se pòt postular un compausat ''*Lertuondo'', ambe'l basc ''ondo'', « fons, soca, lòc de fondament »; la seguida seriá ''lertŭón'', puèi seriá diferenciacion de ''lertŭón'' en ''ler(t)ŭén'' — coma ''vou'' &gt; ''veu'', ''crou'' &gt; ''creu'', e enfin Llarvén &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 11-12 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=23418&lt;/ref&gt;.
===Montardit (de Baix, de Dalt)===
Lo vilatge principal es Montardit (de Dalt). Al pè d'aqueste es Montardit de Baix (o Ribera de Montardit, o els Hostals de Montardit). La prononciacion es [muntar'dit]. Las fòrmas ancianas son ''Monte ardit'' en 1163, ''Monte Ardit'' en 1164, ''Montardit'' en 1408. ''Montardit'' es de segur un compausat ambe l'adjectiu ''ardit'', « coratjós », siá ambe un sens metaforic de castèl que non se rend, siá coma subrenom del senhor del lòc &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 330-331 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27000&lt;/ref&gt;.
===Olp===
La prononciacion es [olp]. Las fòrmas ancianas son ''Olve'' en 977, ''condominas de Olb'' en 983, ''Olbis'' en 981-985, ''Olbe'' en 1076 (prop de Mur), ''Olb'' en 1257-1269, ''Olp'' en 1276, etc. I agèt un omonime dins 22223 [[Sopeira]], citada ''Olobe'' en 841-45. L'origina es ''olo'', « pichon edifici rustic » , de meteissa origina que ''o(h)ol'', « pòst, madièr », ambe ''-be'', « jos, dejós ». Lo resultat es ''ólobe'', « a cobèrt de las pòsts, jos lo refugi », aparentat a de mots basques actuals &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 41-42 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=29106&lt;/ref&gt;.
===Pujalt===
Pas citat dins l'ONCAT. Probablament Puialt, puèg naut.
===Llessui===
Es lo vilatge pus naut de la val d'Àssua (situada entre ''Lles'' e ''Llesp''). La prononciacion es [ʎe'suj]. Lo nom es atestat ''La Suy'' en 1359 e ''Lessui'' en 1525, ''Llaçuy'' en 1518, ''Llassuy'' en 1645 e 1770. Siquenon, es quasi absent de las fonts medievalas, coma lòc refractari a la penetracion, qu'a per exemple conservat de basquismes coma ''lido'', « lavanca, lit, lhavet » e donc que gardèt tardivament lo monolingüisme basc. L'essencial es la rasic ''Leç-'', comuna ambe Lles i Llesp. Lo mot basc ''leçe'' o ''leize'' amassa las nocions d'espeluga, avenc, bauç, gòrja e tanben una val o un valat. La terminason ''-ui'' es tipica de la toponimia basca &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 68-69 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=23630&lt;/ref&gt;.
===Meneurí o Menaurí===
Lòc desabitat. La prononciacion locala es [menew'ri]. Lo nom es citat en 1645 ''Menorí'' e ''Benaurí''; lo segond compòrta una dissimilacion, a la manièra del latin MERENDARE &gt; ''berenar'', o del mot prelatin MUNO &gt; catalan ''bony''. Çò pus probable es que ven del nom d'un repoblaire francés del nom de ''Maunoury'' (puslèu que d'un nom basc), que significa « mal noirit », que se pòt compréner coma « mal ensenhat » o puslèu coma « afamat, atalentat »; la proximitat de ''Saurí'', vilatjòt un pauc pus important, que [[Joan Coromines]] interpreta coma una fòrma lemosina o sentongesa ''Saverí'' (del nom germanic d'òme ''sabi-rik'') ambe pèrda de ''-k'' final coma en francés, va tanben dins aquel sens. Lo gascon ''neurir'', « noirir », de NUTRIRE, foguèt benlèu una influéncia, o lo vèrbe ''menar'' 
&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 250-251 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=25955&lt;/ref&gt;.
===Saurí o Saurí===
La prononciacion locala es [sew'ri] o de còps (benlèu) [saw'ri]. Las fòrmas ancianas son ''in territorio Savarisi'' en 899, ''in villa Savariense'' en 979 e cap a 980, ''in Sabarisi'' en 981, ''Sauri'' en 1359, ''Seuri'' en 1566, ''Saurí'' en 1645. Lo nom patronimic ''Savarís'' es benlèu palharés. L'origina es lo nom germanic d'òme ''Sabiriks'', varianta de ''Sabirik'', ''Sabarik'', ambe sincòpa. Per explicar la tombada de ''-k'', cal supausar un nom lemosin o auvernhàs, o quitament francés. I a una varianta en ''-eu'' coma dins Meneurí&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 65 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=37857&lt;/ref&gt;, que Joan Coromines explica pas.
===Altron===

&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 177 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=2453&lt;/ref&gt;

==Istòria==
En 1970, los municipis d'Enviny e Llessui foguèron incorporats a Sort, puèi ne foguèt atal per Altron en 1976. 

==Ligams extèrnes ==
*[http://sort.ddl.net/ Sit de la comuna]
*Diccionari català-valencià-balear d'Alcover-Moll [http://dcvb.iec.cat/]
*Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 186-187 [https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=39558].

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Catalonha}}
{{Municipis de|25}}</text>
      <sha1>1mbuw4k2pgr7mkpukdyuacgvfp5l458</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Democracia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51017</id>
    <revision>
      <id>2497276</id>
      <parentid>2497161</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografia */</comment>
      <origin>2497276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40613" sha1="8ndn1k2hy8csteofvtpi7z9cl2mggyg" xml:space="preserve">{{Dialècte Vivaroaupenc}}
{{1000 fondamentals}}

La '''democracia''', dau [[grec]] ancian ''dêmokratía'', compausat de ''dèmos'' (« pòple ») e ''kratos'' (« poder »), designa literalament lo « govern dau pòple ». Constituís un dei conceptes [[politica|politics]] mai fondamentaus e mai discutit de l'[[istòria]] de la pensaa [[Homo sapiens|umana]]. Dins son sens mai generau, designa un regime [[Politica|politic]] fondat sus l'exercici dau poder per lo pòple, siá directament siá indirectament per lo mejan de representents elegits, dins lo quadre de reglas assegurant las [[Dreches de l'Òme|libertats fondamentalas]] e l'egalitat [[drech|juridica]] dels [[ciutadanatge|ciutadans]]. Naissua durant l'[[Antiquitat]] [[Grècia antica|Greca]], teorizaa per los [[filosofia|filosòfes]] de las [[Segle de las Lutz|Lutz]] e consacraa per las grandas [[revolucion|revolucions]] dels segles XVIII e XIX, la democracia s'es impausaa pendent lo segle XX coma lo regime de referéncia a l'eschala mondiala, tot en demorant un objecte de contestacion, de reinterpretacion e de crisi permanenta. Aüra, curbe una importanta diversitat de formas institucionalas, de tradicions intellectualas e de practicas politicas. Pasmens, se tròba confrontaa a de defís majors coma lo desvolopament de las inegalitats socialas, lo [[Cambiament climatic|chambiament climatic mondiau]], la crisi de la representacion, lo desvolopament dau [[populisme]] e la generalizacion de la [[desinformacion]].

== Originas e istòria de la democracia ==

=== La democracia atenenca ===

[[Fichièr:Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg|thumb|right|[[Pericles]], figura centrala de la [[democracia atenenca]].]]

{{veire|Atenas}}

Es a [[Atenas]], a la fin dau [[segle VI avC]], que la democracia faguèc sa prumiera aparicion coma regime [[politica|politic]] explicitament nomat e teorizat&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Marie-Françoise Baslez, ''Histoire politique du monde grec antique'', Nathan, 1999, 316 p.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Claude Mossé, ''Histoire d'une démocratie : Athènes des origines à la conquête macédonienne'', Seuil, coll. « Points Histoire», 1971.&lt;/ref&gt;. D'efiech, après una lonja crisi politicosociala, las reformas de [[Clistenes]], menaas a partir de [[-508|508 avC]], metèron en plaça las basas d'un sistema politic inedit en despartissent lo còrs civic segon una basa territòriala e en instaurant d'institucions fondaas sus la participacion directa dels [[ciutadanatge|ciutadans]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Pierre Lévêque e Pierre Vidal-Naquet, ''Clisthène l'Athénien'', Les Belles Lettres, 1974, 163 p.&lt;/ref&gt;. Sota [[Pericles]] ([[-495|495]]-[[-429|429 avC]]), la democracia atenenca agantèc l'apogeu de son poder. Sas institucions principalas èran l’''Ékklesía'', l'assemblaa de l'ensemble dels ciutadans encharjaa de discutir e de votar las [[lei]]s, la ''Boulé'' un conseu encharjat de preparar los trabalhs de l’''Ékklesía'' e l’''Eliaía'', un [[tribunau]] popular compausat de jurats chausits a l'azard.

Lo [[tiratge au sòrt]] jogava un ròtle central dins lo sistema [[Antenas|atenenc]] que permetiá d'assegurar una rotacion de las charjas e una egalitat de principi entre los ciutadans&lt;ref&gt;Dos principis fondamentaus de la democracia greca designavan aquela egalitat : l'isonomia (egalitat juridica) e l'isogoria (egalitat de paraula).&lt;/ref&gt;. Un sistema d'indemnizacion dels ciutadans permetiá pereu la participacion de ciutadans modestes a la vida politica. Aquela democracia directa demòra una referéncia intellectuala majora per lei teoricians de la democracia participativa moderna, mas aviá pasmens de limits considerables. D'efiech, lo [[Ciutadanetat|ciutadanatge]] i èra reservat als [[Òme|òmes]] liures naissuts de parents atenencs, l'[[esclavatge]] èra la basa d'una partia importanta de l'[[economia]] e los forestiers avián pas lo drech de participar a la vida politica de la ciutat.

=== La tradicion republicana romana ===

{{veire|Roma Antica}}

[[Roma Antica|Roma]] foguèc jamai una democracia au sens atenenc dau terme. Pasmens, la [[Republica Romana|tradicion republicana romana]] ([[-509|509]]-[[-27|27 avC]]) aguèc un ròtle important dins la formacion de la pensaa politica occidentala. Lo sistema republican roman combinava d'elements [[aristocracia|aristocratic]], coma un [[Senat roman|Senat]] dominat per los patricians, e d'elements democratics coma d'assemblaas popularas (''[[comices]]'') e de magistrats encharjats de defendre los interès dau pòple còntra los abús dels patricians ([[tribun de la pleba|tribuns de la pleba]])&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' François Hinard, ''République romaine'', Presses Universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », Paris, 2000.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Richard Adam, ''Institutions et citoyenneté de la Rome républicaine'', Hachette supérieur, 1996, 160 p.&lt;/ref&gt;. La pensaa politica de [[Ciceron]] ([[-106|106]]-[[-43|43 avC]]) constituís la teorizacion principala dau regime [[republica|republican]]. Dins ''[[De Republica]]'', se prononcièc en favor de l'idea d'una [[constitucion]] mixta organizaa a l'entorn de principis [[monarquia|monarchics]], [[aristocracia|aristocratics]] e democratics per assegurar l'estabilitat dau regime e dau ben comun&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Viktor Pöschl, « Quelques principes fondamentaux de la politique de Cicéron », ''Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres'', 131{{a}} annaa, n° 2,‎ 1987, pp. 340-350.&lt;/ref&gt;. Aquela concepcion de la [[republica]], fondaa sus la gestion de la « chausa publica », la [[separacion dels poders]], lo regne de la lei e la [[vertut]] civica, anava irrigar prefondament las reflexions dels [[Revolucion|revolucionaris]] [[França|francés]] e [[USA|estatsunidencs]] dau segle XVIII.

=== L'Edat Mejana e las prumieras formas de representacion modernas ===

L'[[Edat Mejana]] [[Euròpa|europeu]], dominat per la [[feudalitat]] e la [[Monarquia|monarchia]] de drech divin, foguèc pas un periòde democratic. Pasmens, d'institucions e de practicas medievalas pausèron las basas de la representacion politica moderna. Per exemple, las assemblaas d'Estats, achampant la [[noblessa]], lo [[clergat]] e lo Tèrç Estat, se desvolopèron dins mai d'un reiaume coma organes consultatius dau poder [[rei|reiau]]. En [[Anglaterra]], la ''[[Magna Carta]]'' de [[1215]] pausèc un principi fondamentau entre lo drech dau sobeiran de levar l'[[impòst]] e lo consentiment dels grands dau reiaume a acceptar aquel impòst&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Danny Danziger e John Gillingham, ''1215, the year of Magna Carta'', Hodder &amp; Stoughton general, Londres, 2003, 324 p.&lt;/ref&gt;. Aqueu texte amorçèc ansin la limitacion juridica dau poder reiau. En parallele, plusors [[vila]]s [[Itàlia|italianas]] de la fin de l'[[Edat Mejana]] ([[Venècia]], [[Gènoa]], [[Florença]], etc.) experimentèron de formas originalas de govern republican fondat sus la participacion d'una [[oligarchia]] de marchands e de nobles a la vida politica de la ciutat. Sovent fòrça complexas, las institucions d'aquelas [[Republica marchanda|republicas marchandas]] prefiguravan lo foncionament de las institucions representativas modernas&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Boško I. Bojović, ''Raguse (Dubrovnik), entre l’Orient et l’Occident (XIIe – XVIIe siècle)'', París, De Boccard, 2011, 275 p.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Hocquet, ''Venise au Moyen Âge'', París, Belles lettres, 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[italian|(it)]]''' Valeria Polonio, ''L'amministrazione della Res publica genovese fra tre e quattrocento'', Genòa, Società Ligure di Storia Patria, 1977.&lt;/ref&gt;.

=== Las revolucions democraticas dels segles XVII e XVIII ===

[[Fichièr:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|thumb|right|[[Declaracion dels Drechs de l'Òme e dau Ciutadan]] de [[1789]].]]

Las grandas revolucions dels segles XVII e XVIII, eissias de las transformacions economicas e intellectualas dau [[Umanisme|movement umanista]] e de la [[Segle de las Lutz|filosofia de las Lutz]] foguèron l'eveniment decisiu a l'origina de la democracia moderna. La prumiera revolucion majora foguèc la [[Gloriosa Revolucion]] [[Anglatèrra|anglesa]] de [[1688]] que consacrèc la supremacia dau Parlament sus lo poder reiau e pausèc las basas d'una [[monarchia constitucionala]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Cottret, ''La Glorieuse Révolution d'Angleterre, 1688'', París, Gallimard, 2013.&lt;/ref&gt;. Un an mai tard, lo ''[[Bill of Rights]]'' assegurèc los [[Dreches de l'Òme|drechs fondamentaus]] dels subjectes de la corona e l'independéncia dau Parlament. La segonda revolucion centrala dau periòde foguèc l'[[Guèrra d'Independéncia deis Estats Units|insureccion estatsunidenca]]. D'efiech, aquela revolucion s'acompanhèc d'un important trabalh politic per legitimar l'[[independéncia]] dau païs e sa rompedura amb lo [[Reiaume Unit]]. La Declaracion d'Independéncia e la Constitucion dels [[USA|Estats Units]] afirmèron ansin lo principi de l'egalitat entre los òmes, l'existéncia de drechs inalienables (drech a la vida, drech a la [[libertat]], etc.) e organizèron una [[democracia representativa]] basaa sus la [[separacion dels poders]], lo [[federalisme]] e un sistèma d'equilibri entre las institucions destinat a empachar la [[tirania]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Lucas Kent Ogden, ''Uniting the States : A Commentary on the American Constitution'', 3{{a}} edicion, Norderstedt, 2015.&lt;/ref&gt;. Enfin, lo tresen eveniment centrau per l'emergéncia de la democracia moderna foguèc la [[Revolucion Francesa]] de [[1789]]. Proclamant los [[Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan|drechs de l'òme e dau ciutadan]] e l'abolicion dels [[Privilegi (feudalitat)|privilegis]] de l'[[Ancian Regim|Ancian Regime]], definiguèc los conceptes de nacion sobeirana, de ciutadanatge universau e d'egalitat civila&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lefebvre, ''La Révolution française'', París, Presses universitaires de France, 1989.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Michel Biard (dir.), ''La Révolution française : une histoire toujours vivante'', París, Tallandier, 2009, 446 p.&lt;/ref&gt;.

=== L'extension dau sufragi ===

Lo segle XIX foguèc marcat per una extension progressiva, conflictuala e inegala dau sufragi. En [[Euròpa]] e en [[America dau Nòrd]], lo drech de vòte, inicialament reservat als [[proprietat|proprietaris]] e als contribuidors mai riches ([[sufragi censier]]), foguèc pauc a cha pauc estendut a l'ensemble dels [[òme]]s adults dins lo corrent dau segle XIX. Lo drech de vòte de las [[Femna|femnas]] foguèc reconoissut mai tardivament, principalament durant la prumiera mitat dau segle XX.

=== Consolidacion e crisi de la democracia ===

Despuei lo començament dau segle XX, la democracia a conoissut mai d'una crisi greva. La prumiera foguèc lo desvolopament dau [[faissisme]] en [[Itàlia]] e en [[Alemanha]] que constituissèc una remesa en causa radicala de las valors democraticas [[liberalisme|liberalas]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Pierre Milza e Serge Berstein, ''Le Fascisme italien, 1919-1945'', Le Seuil, 1980.&lt;/ref&gt;. La segonda foguèc la longa confrontacion amb lo [[comunisme]] [[URSS|sovietic]] durant la [[Guerra Freja]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Robert O. Paxton e Julie Hessler, ''L'Europe au XXème siècle'', Taillandier, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' André Fontaine, ''La Tâche Rouge'', Éditions de la Martinière, 2004.&lt;/ref&gt;. Dins los dos cas, la democracia liberala, basaa sus una economia [[capitalisme|capitalista]], sortissèc renforçaa dau conflicte. La chausida d'institucions democraticas per las [[colonialisme|colonias]] [[africa]]nas e [[asia]]ticas vengüas independentas dins lo corrent dels [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]] foguèc un autre argument en favor de la democracia. Pasmens, despuei los [[ans 1980]]-[[ans 1990|1990]], son apareissuts de regimes autoritaris e arbitraris que mantènon formalament un quadre democratic. Aquò es a l'origina de la crisi actuala de la democracia que son foncionament es pauc a cha pauc minat per aquelas derivas. Lo desvolopament de las inegalitats socialas, especialament au sen dels païs neoliberaus, es un autre problema greu que favoriza la montaa dau populisme e, mai generalament, de movements antidemocratics.

== Los fondaments teorics ==

=== La sobeiranetat populara ===

{{veire|Sobeiranetat populara}}

Lo principi de [[sobeiranetat populara]] constituís lo fondament [[filosofia|filosofic]] de basa de totas las concepcions democraticas dau poder politic. Afirma que lo poder legitime emana unicament dau pòple e pòt unicament èsser exercit en son nom e a son profiech. Aqueu principi s'opausa a tota teoria dau poder fondaa sus la transcendéncia [[Dieu|divina]], la [[tradicion]] ereditària o la superioritat naturala d'una [[aristocracia]]. [[Jean-Jacques Rousseau]] ([[1712]]-[[1778]]) ne'n donèc una definicion precisa, e relativament radicala, dins son obratge ''Du Contrat social'' publicat en [[1762]]. Segon eu, la sobeiranetat residís dins la « volontat generala » qu'es l'expression de l'interès comun dau còrs politic, nocion diferenta de la simpla addicion de las volontats individualas. Aquela volontat generala es inalienabla e indivisibla. Segon Rousseau, adversari de la representacion politica, deu èsser exercia directament per lo pòple sobeiran&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Robert Derathé, ''Jean-Jacques Rousseau et la politique de son temps'', Presses Universitaires de France, 1950.&lt;/ref&gt;.

=== Lo contracte sociau ===

{{veire|Contracte sociau}}

La teoria dau contracte sociau constituís un autre quadre [[filosofia|filosofic]] important per legimitar lo poder politic democratic. L'idea es eissia de la pensaa de [[Thomas Hobbes]] ([[1588]]-[[1679]]) qu'imaginèc, dins lo ''Leviathan'' de [[1651]], un contracte sociau absolutista presentat coma abandon de la [[libertat naturala]] en eschambi d'una seguretat asseguraa per un sobeiran omnipotent&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Anne-Laure Angoulvent, ''Hobbes ou la crise de l'État baroque'', París, Presses Universitaires de France, 1992, 256 p.&lt;/ref&gt;. Rapidament, los [[Sègle dei Lutz|filosòfes de las Lutz]] donèron un aspecte [[liberalisme|liberau]] au concepte. Per exemple, dins sos ''Dos Tractats dau Govern Civiu'' de [[1689]], [[John Locke]] ([[1632]]-[[1704]]) ne'n prepausèc una forma novela fondaa sus la proteccion dels drechs naturaus a la vida, a la [[libertat]] e a la [[proprietat]]. Lo consentiment dels governats e lo drech dau pòple de resistir a un govern [[tirania|tiranic]] i venguèron la fònt novela de la legitimitat de l'[[Estat]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Michael P. Zuckert, ''Launching Liberalism: On Lockean Political Philosophy'', Lawrence, University Press of Kansas, 2002.&lt;/ref&gt;. Puei, au segle seguent, [[Montesquieu]] ([[1689]]-[[1755]]), completèc aquelas concepcions en desvolopant la teoria de la [[separacion dels poders]] coma proteccion còntra la [[tirania]]. Aquò li permetèc de pausar las basas institucionalas de la democracia liberala moderna&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Louis Althusser, ''Montesquieu, la politique et l'histoire'', París, Presses Universitaires de France, 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[italian|(it)]]''' Domenico Felice, ''Oppressione e libertà. Filosofia e anatomia del dispotismo nell'Esprit des lois di Montesquieu'', Pisa, ETS, 2000.&lt;/ref&gt;.

=== La separacion dels poders ===

{{veire|Separacion dels poders}}

La [[separacion dels poders]] constituís un principi institucionau fondamentau de la democracia liberala moderna. Designa la distribucion de las foncions dau poder politic entre d'organes distints e independents :
* lo [[poder legislatiu]] encharjat de votar las leis.
* lo [[poder executiu]] encharjat d'aplicar las leis.
* lo [[poder judiciari]] encharjat d'interpretar e de sancionar las [[infraccion]]s.
Aquela separacion permet d'empachar la concentracion dau poder entre las mans d'una persona o d'un organe unic, condicion prumiera de la [[tirania]] segon [[Montesquieu]].

=== Los drechs fondamentaus e l'Estat de drech ===

{{veire|Drechs fondamentaus|Estat de drech}}

Lo principi majoritari es pas l'unica basa de la democracia liberala moderna. D'efiech, los regimes democratics actuaus asseguran pereu lo respecte dels drechs fondamentaus dels individús e de las minoritats còntra los abús eventuaus de la majoritat. Lo regime de l'[[Estat de drech]] designa ansin lo concepte d'un poder politic somés au drech e d'una comunautat de ciutadans juridicament egaus. Los drechs fondamentaus constituïsson los limits qu'una majoritat democratica pòt pas franquir sensa abandonar la natura democratic dau regime. Son generalament devesits en dos ensembles regardant los drechs politics de basa ([[libertat d'expression]], [[libertat d'opinion]], drech a un procès equitable, etc.) e los drechs sociaus (drech a la [[proprietat]], [[drech au trabalh]], etc.)&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Xavier Dupré de Boulois, ''Droits et libertés fondamentaux'', París, Presses Universitaires de France, coll. « Licence », 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Dubey, ''Droit fondamentaux : Libertés, garanties de l’État de droit, droits sociaux et politiques'', vol. II, Basilèa, Helbing Lichtenhahn, 2017, 1264 p.&lt;/ref&gt;.

=== Democracia directa e democracia representativa ===

{{veire|Democracia directa|Democracia representativa}}

La [[democracia directa]] designa una forma de democracia onte los ciutadians exercisson lo poder eles meteisses, sensa intermediari. Èra lo modele de la democracia [[Atenas|atenenca]] e demòra una referéncia per los partisans d'una [[democracia participativa]] radicala. La [[democracia representativa]] es fondaa sus l'eleccion de representants per lo còrs civic. Aquelos elegits son encharjats d'exercir lo poder au nom de l'ensemble dels ciutadans. Es lo modele dominant de las democracias modernas. Son principi foguèc teorizat per [[Emmanuel-Joseph Sieyès]] ([[1748]]-[[1836]]) que diferencièc la [[nacion]] [[Sobeiranetat|sobeirana]], detenéira dau poder [[constitucion|constituent]], e sos representants elegits, detenèires dau poder constituït. La tension entre democracia directa e democracia representativa es un element centrau de l'istòria de la pensaa democratica. De formas modernas de democracia semi-directa assajan ansin de combinar los avantatges dels dos modeles amb l'utilizacion dau [[referendum]], de vòtes de revocacion dels elegits o de vòtes basats sus d'iniciativas popularas.

== Los modeles e las formas de democrcia ==

=== La democracia liberala ===

{{veire|Democracia liberala}}

La [[democracia liberala]] es lo modele predominant dins las societats occidentalas contemporaneas. Combina lo principi democratic de la [[sobeiranetat populara]] amb los principis [[liberalisme|liberaus]] de la proteccion dels [[drechs fondamentaus|drechs individuaus]], de la [[separacion dels poders]] e de l'[[Estat de drech]]. Se caracteriza per d'[[eleccion]]s liuras e regularas au [[sufragi universau]], per la pluralitat dels [[partit politic|partits politics]], per la libertat de la [[premsa]], per l'independéncia de la [[justícia]] e per la proteccion de las minoritats&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Francis-Paul Bénoit, ''La démocratie libérale'', París, Presses Universitaires de France, 1978.&lt;/ref&gt;. Aqueu modele foguèc mai que mai teorizat per [[John Stuart Mill]] ([[1806]]-[[1873]]) dins ''Consideracions sus lo Govern Representatiu'' de [[1861]] onte se prononcièc en favor d'un regime democratic organizat a l'entorn de las ideas de representativitat, de debat public e de formacion d'una opinion esclairaa.

=== La democracia sociala ===

{{veire|Democracia sociala}}

La [[democracia sociala]] designa un modele qu'accèpta las institucions de la [[democracia liberala]], mas qu'insistís sus la necessitat de reduire las inegalitats economicas e socialas per arribar a una democracia politica reala e non formala. Es fondaa sus l'idea que la libertat e l'egalitat politicas an ges de sens quand s'acompanhan pas d'un niveu minimom d'egalitat economica e sociala. Es a l'origina de la nocion d'[[Estat-providénçia]] basat sus la redistribucion fiscala, los [[servici public|servicis publics]] universaus e la proteccion sociala&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' François-Xavier Merrien, ''L'État-providence'', Presses Universitaires de France, 1998.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Gøsta Esping-Andersen, ''Les trois mondes de l'État-providence : Essai sur le capitalisme moderne'', Presses universitaires de France, coll. « Le Lien social », 2007.&lt;/ref&gt;.

=== La democracia participativa ===

{{veire|Democracia participativa}}

La [[democracia participativa]] designa un ensemble de practicas e de teorias destinaas a aprigondir e alarjar la participacion dels ciutadans a la vida politica. Es basaa sus l'idea que la legimitat democratica exigissi una implicacion activa dels ciutadans dins la deliberacion e la presa de decision politica. D'experiéncias concretas coma lo budget participatiu de [[Porte Alegre]] en [[Brasil]] o las assemblaas ciutadanas localas son d'illustracions d'aquela forma de democracia.

=== La democracia constitucionala ===

{{veire|Democracia constitucionala}}

La [[democracia constitucionala]] designa un regime caracterizat per un poder democratic enquadrat e limitat per una [[constitucion]] assegurant los drechs fondamentaus e organizant la [[separacion dels poders]]. La justícia constitucionala, incarnaa per de corts o de conseus constitucionalas, jòga un ròtle centrau dins aqueu modele en exercissent un contraròtle sus la conformitat de las leis a la constitucion. Aquò permet de protegir los drechs fondamentaus còntra los abús eventuaus dau legislator majoritari. Pasmens, aqueu modele entraïna una tension importanta entre lo principi democratic de la sobeiranetat de la majoritat e lo principi liberau de la proteccion dels drechs de la majoritat.

=== Las democracias illiberalas e los regimes ibrids ===

{{veire|Democracia illiberala|Regime ibrid}}

Despuei los [[ans 1990]], la [[sciéncia politica]] a desvolopat de conceptes per designar los regimes qu'empruntant de formas institucionalas de la democracia (eleccions, parlament, constitucion, etc) tot en violant sos principis fondamentaus en impausant de limits non justificats a las libertats fondamentalas o en suprimissent la separacion dels poders. Lo terme « democracia illiberala » es ansin sovent adoptat per descriure aquelos regimes ([[Russia]] de [[Vladimir Putin]], [[Ongria]] de [[Viktor Orban]], [[Turquia]] de [[Recep Tayyip Erdogan]], etc.). Lo terme « regime ibrid » designa pusleu de sistemas politics intermediaris entre la democracia vertadiera e l'autoritarisme. Lo [[Marròc]] o lo [[Bangladèsh]] dels [[ans 2020]] son d'exemples d'aqueu tipe de regime.

== Las institucions democraticas ==

=== Los sistemas electoraus ===

{{veire|Sistema electorau}}

Los [[sistema electorau|sistemas electoraus]] forman lo mecanisme centrau de las [[democracia representativa|democracias representativas]]. Permèton de traduire las preferéncias dels ciutadans en poder politic. Son destriats :
* los sistemas majoritaris que donan la victòria au candidat aient ganhat lo maximom de sufragis.
* los sistemas proporcionaus que despartisson lo nombre d'elegits en foncion dau nombre de sufragis.
* de sistemas mixtes pòion assajar de mesclar los dos sistemas
Los diferents aprochis an d'efiechs prigonds sus la natura dau sistema partisan, l'estabilitat governamentala e la representativitat de las institucions. D'un biais generau, los sistemas proporcionaus son mai representatius, mas son mens estables car necessitan la mesa en plaça de coalicions mai importantas per dirigir lo païs&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Claude Emeri e Jean-Marie Cotteret, ''Les systèmes électoraux'', Presses Universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1985.&lt;/ref&gt;.

=== Los parlaments e las assemblaas ===

{{veire|Parlament}}

Lo [[parlament]] es l'institucion centrala de la [[democracia representativa]]. Es un organe, elegit directament o indirectament per los ciutadans, qu'es encharjat de votar las leis, de contrarotlar l'executiu e de representar la diversitat de las opinions politicas de la [[societat]]. Los parlaments modernes son generalament compausats d'una o de doas chambras. Dins lo prumier cas, aquò permet d'assegurar una bòna representativitat de la populacion. Los parlaments bicameraus son pasmens sovent privilegiats dins los estats estenduts ont es necessari d'assegurar un equilibri entre la representacion de la populacion generala e aquela de las entitats territòrialas.

=== Los partits politics ===

{{veire|Partit politic}}

Los [[partit politic|partits politics]] son los actors centraus de la democracia representativa moderna. Son d'organizacions destinaas a conquistar e gerir lo poder politic per metre en plaça una politica confòrma a un programa. Asseguran de foncions essencialas dins la vida politica actuala que permèton d'agregar las preferéncias politicas, de recrutar e de formar d'eleits politics, d'estructurar lo debat public e d'organizar la competicion electorala&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Michel Offerlé, ''Les partis politiques'', coll. « Que sais-je ? » (n° 2376), 1987.&lt;/ref&gt;. Pasmens, lor legitimat es mai e mai contestaa per los ciutadans. Aquò mena a l'aparicion de movements ibrids, intermediaris entre lo partit tradicionau e lo movement de massa ([[Podemos]] en [[Espanha]], [[En Marche]] o [[La France Insoumise]] en [[França]]).

=== La justícia constitucionala ===

{{veire|Drech constitucionau}}

Lo [[drech constitucionau]] jòga un ròtle mai e mai important dins las democracias contemporaneas. D'efiech, permet a las corts e als conseus constitucionaus de contrarotlar la conformitat de las leis per rapòrt a la [[constitucion]] e de protegir los drechs fondamentaus. Es ansin una proteccion eficaça còntra los abús d'una majoritat donaa. Pasmens, son desvolopament entraïna de questions quant a la legitimitat democratica d'aqueu contrarotle qu'es generalament exercit per de [[Magistrat|magistrats]] non elegits.

=== Los mèdias e l'espaci public ===

{{veire|Premsa}}

La [[libertat de la premsa]] e l'existéncia d'un espaci public pluralista constituïsson de condicions indispensablas au foncionament de la democracia. Los mèdias tènon un ròtle fondamentau dins l'informacion dels ciutadans, la mesa en debat de las questions politicas e lo contrarotle dau poder. Aquò justifica generalament l'existéncia de leis especificas protegissent la [[premsa]], subrenomaa « lo quatren poder », còntra las intervencions dels autres poders. Pasmens, aqueu pilar de la democracia moderna es mai e mai menaçat per la concentracion dels mèdias entre las mans d'interès economics privats, per la logica de l'audimat e, mai recentament, per la revolucion numerica e lo desvolopament de las rets socialas. La qualitat de l'informacion disponibla es ansin vengüa una question centrala dins mai d'un païs.

== Los defís contemporaneus ==

=== La montaa dau populisme ===

{{veire|Populisme}}

Dins son sens mai moderne, lo [[populisme]] designa un estile politic fondat sus l'oposicion entre un pòple vist coma pur e vertuós e un eleit considerat coma corromput e illegitime e sus la revendicacion d'una democracia mai directa e mai autentica còntra de mediacions institucionalas jutjaas defalhentas. Pòt prendre de formas de drecha ([[nacionalisme|nacionalista]], [[xenofobia|xenofoba]], autoritària, etc.) o de senestra (anti-oligarchica, redistributritz, etc.)&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Guy Hermet, ''Les populismes dans le monde : Une histoire sociologique XIXe – XXe siècle'', París, Fayard, coll. « L’espace du politique », 2001, 479 p.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Alexandre Dorna, ''Le Populisme'', Presses universitaires de France, 1999, 128 p.&lt;/ref&gt;. Los teorians son partejats quant a son interpretacion. Per exemple, [[Ernesto Laclau]] ([[1935]]-[[2014]]) ne'n prepausèc una vision positiva inerenta a tota construccion democratica mentre que de pensaires coma [[Jan-Werner Müller]] (naissut en [[1970]]) lo definisson coma una menaça fondamentala per la [[democracia liberala]] en rason de son refús dau pluralisme. Ansin, lo populisme es una escomessa fòrça discutia dins las democracias contemporaneas.

=== La crisi de la representacion ===

La question de la representativitat politica dels elegits es una autra question greva per las democracias representativas actualas. Es la consequéncia de factors multiples coma l'alunhament entre los elegits e los ciutadans ordinaris, la tecnocratizacion de las discussions politicas, l'escart entre las preferéncias e los interès dels ciutadans e las decisions efectivament presas per lors representants o l'influéncia de grops de pression e dels mercats financiers. Entraïna una abstencion electorala mai e mai importanta, una abséncia d'interès per los actors tradicionaus de la vida politica ([[partit politic|partits]], [[sindicat]]s, etc.) e una desfisança envèrs las institucions o los eleits politics. Aquela crisi de la representacion a d'efiechs importants sus la vida politica que redutz generalament lo sosten portat als partits tradicionaus e favoriza la montaa de movements radicaus (e pas totjorn democratics).

=== Las rets socialas e la desinformacion ===

La [[revolucion numerica]] e lo desvolopament de las rets socialas an fòrça transformat l'espaci public democratic despuei los [[ans 2010]]. D'un caire, an permés una democratizacion de l'accès a l'informacion e a l'expression publica, çò que permetèc a de grops marginalizats d'accedir a una certana visibilitat politica. Pasmens, d'autre caire, las rets socialas an favorizat la fragmentacion de l'espaci public, la difusion massisa de desinformacion, la manipulacion de l'opinion per d'actors interiors o exteriors. Las discussions i son egalament sovent polarizaas. La regulacion d'aquelos mèdias es ansin vengüa una question centrala per l'organizacion dau debat public au sen de las democracias modernas.

=== Las inegalitats economicas ===

Las inegalitats economicas son una menaça anciana per lo foncionament correcte d'institucions democraticas. D'efiech, la concentracion de las richessas engendra una concentracion dau poder politic que los actors economics mai poderós dispausan de mejans considerables per influenciar las decisions politicas au detriment de la màger part dau còrs civic (finançament de movements politics, contrarotle de mèdias, ''lobbying'', etc.). Dins mai d'un païs, existisson de reglas minimalas per reduire l'influéncia de las classas mai aisaas. Pasmens, aquelas legislacions son sovent limitaas e la question financiera es ansin vengüa un element centrau de las campanhas politicas dins fòrça païs. Los [[USA|Estats Units]] son un exemple caracteristic.

=== La question dels enjòcs globaus ===

La democracia moderna es apareissua dins lo quadre de l'Estat-Nacion sobeiran. Pasmens, un nombre mai e mai important d'enjòcs politics fondamentaus (chambiament climatic, regulacion financiera, migracions, pandemias, etc.) passan las frontieras nacionalas e necessitan la mesa en plaça de politicas internacionalas per èsser tractats d'un biais eficaç. Aquò es a l'origina de questions e de debats entre la logica democratica nacionala e la necessitat d'una governança mondiala o d'una democratizacion de las institucions internacionalas existentas. Pasmens, en mai dels problemas relatius a una tala transformacion de la democracia actuala, se pausa egalament la question dau risc de tecnocratizacion e d'alunhament de tota institucion supranacionala.

== Las criticas de la democracia ==

=== Las criticas conservatritz ===

Las criticas [[conservatisme|conservatritz]] de la democracia son relativament ancianas. Tre lo segle XVIII, [[Edmund Burke]] ([[1729]]-[[1797]]), considerat coma un dels paires dau conservatisme moderne, reprochava a la [[Revolucion Francesa]] d'aver destruch las tradicions e las institucions eiretaas de l'Ancian Regime qu'avián assegurat l'estabilitat sociala dau reiaume durant de segles. Dins ''De la Democracia en America'', [[Alexis de Tocqueville]] ([[1805]]-[[1859]]) formulèc una critica mai nuançaa, mas mai prigonda. Segon eu, la democracia èra inevitabla, mas conteniá lo risc intrinsec de la « tirania de la majoritat » e dau « despotisme doç »&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Alexis de Tocqueville, ''De la démocratie en Amérique'', París, C. Gosselin, 1835-1840.&lt;/ref&gt;. Chau donc empachar la formacion d'un [[Estat]] tutelari capable de prendre en charja la vida dels individús au detriment de lor libertat e de lor autonòmia. Los corrents conservators modernes son donc sovent favorables a la democracia liberala, mas s'opausan frequentament a la democracia sociala.

=== Las criticas marxistas e socialistas ===

La critica [[marxisme|marxista]] e [[comunisme|socialista]] de la democracia liberala forma un important pan de la pensaa politica dels segles XIX e XX. Segon ela, la democracia liberala es unicament una democracia formala destinaa a escondre la dominacion politica e economica de la [[borgesiá]] sus la societat. Ansin, lo [[sufragi universau]] e l'egalitat [[drech|juridica]] permetrián pas a las classas popularas, afeblias per las inegalitats economicas, de participar d'un biais vertadier a las institucions o d'aver un poder reau sus lors condicions de vida. Los marxistas considèran donc l'Estat democratic borgés coma un arbitre favorable als interès de la borgesiá e la democracia vertadiera exigiriá una transformacion radicala dels rapòrts economics.

=== Las criticas elitistas ===

Las criticas elitistas de la democracia foguèron principalament formulaa per de teoricians coma [[Vilfredo Pareto]] ([[1848]]-[[1923]]), [[Gaetano Mosca]] ([[1858]]-[[1941]]) e [[Robert Michels]] ([[1876]]-[[1936]]). Segon elas, totas las societats son en realitat dirigias per una minoritat organizaa (un eleit o una classa politica). Dins aqueu quadre, la democracia ven alora un [[mitologia|mite]] [[ideologia|ideologic]] destinat a legitimar aquela dominacion inevitabla. Per descriure aqueu fenomene, Michels formulèc una « lei de l'oligarchia » : totas las organizacions, comprés los movements democratics, son pauc a cha pauc dominaas per una [[oligarchia]] dirigenta. Aquelas criticas son sovent associaas a de discors conservators o autoritaris. Pasmens, pausan de questions sus los limits estructuraus de las democracias actualas.

=== Las criticas postmodernas e postcolonialas ===

Per los pensaires postmodernes e postcoloniaus, la democrocia liberala es un sistema politic estachat a l'Occident. Sa formacion seriá lo resultat d'una exclusion de las [[femna]]s, de las classas popularas, dels [[colonialisme|colonizats]] e, mai generalament, dels non-Europeus. Son universalisme seriá alora la consequéncia d'un particularisme occidentau presentat coma universau. D'autors coma [[Achille Mbembe]] (naissut en [[1957]]) o [[Dipesh Chakrabarty]] (naissut en [[1948]]) prepausan donc de pensar de sistemas democratics a partir d'experiéncias e de tradicions non europeas&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Achille Mbembe, ''De la postcolonie. Essai sur l’imagination politique dans l’Afrique contemporaine'', París, Karthala, 2000.&lt;/ref&gt;. A l'ora d'aüra, los resultats son encara limitats e fòrça regimes supausadament fondats sus de tradicions democraticas non occidentalas son de regimes [[dictatura|dictatoriaus]]. De lor caire, las teoricianas [[feminisme|femenistas]] insistisson sus l'exclusion de las femnas de la vida publica democratica e sus la desvaloracion de l'esfera privaa e dau trabalh domestic.

== Eiretatge e actualitat ==

Après un long periòde d'expansion durant la segonda mitat dau segle XX, la democracia coneisse una fasa de reculament despuei los [[ans 2010]]. Lo fenomene tocha tant las democracias emergentas en [[Africa]], en [[Asia]] e en [[America Latina]] que las democracias ben establias en [[Euròpa]] e en [[America dau Nòrd]]. Se manifèsta per un afebliment de l'[[Estat de drech]], una reduccion de las libertats civilas, una concentracion dau poder executiu, una aumentacion de las inegalitats economicas e una degradacion de la qualitat dau debat public e de las eleccions. Aquò pren sovent la forma d'una montaa de movements [[populisme|populistas]] susceptibles d'accedir au poder ([[Donald Trump]], [[Javier Milei]], etc.), mas pòt pereu entraïnar una presa dau poder per una junta militara ([[Mali]], [[Nigèr]], etc.), un còp d'Estat institucionau ([[Bolívia]], etc.) o una transformacion dau quadre constitucionau ([[Veneçuèla]], etc.).

De mai, una transicion democratica es un procediment que permet de transformar un regime autoritari en democracia. Es sovent un procediment long, fragile e reversible que sa capitaa necessita la combinason de plusors factors (acòrdi dels eleits politics sus las reglas dau jòc democratic, existéncia d'una societat civila activa e organizaa, volontat populara favorabla a las valors democraticas, contexte economic favorable, etc.). L'abséncia d'un factor pòt menar a una transicion incompleta susceptible de menar a la formacion d'un regime ibrid o a una regression autoritària. L'exemple [[Tunisia|tunisian]] illustra aquelas dificultats. Après una revolucion populara en [[2011]], un regime democratic se formèc dins lo païs. Pasmens, foguèc pauc a cha pauc minat per de divisions au sen de l'eleit e per una situacion economica complicaa. Ansin, en [[2021]], lo president [[Kaïs Saïed]] posquèc suspendre las activitats dau govern e dau parlament e tornar establir un regime [[autocracia|autocratic]].

Pasmens, maugrat sas crisis e sos limits, la democracia demòra l'orizont normatiu dominant de la pensaa politica moderna que sa legitimitat es fondaa sus l'idea simpla, mas poderosa, que ges d'autoritat [[Homo sapiens|umana]] pòt pretendre governar d'autres òmes sensa lor consentiment.

== Annexas ==

=== Ligams internes ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Hannah Arendt|Arendt (Hannah)]].
* [[Aristòtel]].
* [[Atenas]].
* [[Ciceron]].
* [[Ciutadanatge]].
* [[Clistenes]].
* [[Constitucion]].
* [[Dictatura]].
* [[Drech]].
* [[Estat]].
* [[Estat de drech]].
* [[Filosofia]].
* [[Jürgen Habermas|Habermas (Jürgen)]].
* [[Thomas Hobbes|Hobbes (Thomas)]].
* [[Thomas Jefferson|Jefferson (Thomas)]].
* [[Ernesto Laclau|Laclau (Ernesto)]].
* [[Liberalisme]].
* [[John Locke|Locke (John)]].
* [[James Madison|Madison (James)]].
* [[John Stuart Mill|Mill (James Stuart)]].
* [[Parlament]].
* [[Partit politic]].
* [[Pericles]].
* [[Politica]].
* [[John Rawls|Rawls (John)]].
* [[Republica]].
* [[Revolucion Francesa]].
* [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau (Jean-Jacques)]].
* [[Separacion dels poders]].
* [[Emmanuel-Joseph Sieyès|Sieyès (Emmanuel-Joseph)]].
* [[Sistema electorau]].
* [[Tirania]].
* [[Alexis de Tocqueville|Tocqueville (Alexis de)]].
&lt;/div&gt;

=== Bibliografia ===

* Aristòtel, ''Politica'', segle IV avC.
* '''[[francés|(fr)]]''' Serge Berstein (dir.), ''La démocratie libérale'', Presses Universitaires de France, 1999.
* '''[[italian|(it)]]''' Norberto Bobbio, ''Il futuro della democrazia. Una difesa delle regole del gioco'', Torino, Einaudi, 1984.
* '''[[anglés|(en)]]''' Robert Dahl, ''Democracy and its critics'', New Haven e Londres, 1989.
* '''[[anglés|(en)]]''' David Held, ''Models of Democracy'', Cambridge, Polity Press, 1987.
* John Locke, ''Tractat dau Govern Civiu'', 1689.
* John Stuart Mill, ''Consideracions sus lo Govern Representatiu'', 1861.
* Montesquieu, ''De l'Esperit de las leis'', 1748.
* '''[[francés|(fr)]]''' Philippe Nemo, ''Histoire des idées politiques'', Presses Universitaires de France, 1998.
* '''[[francés|(fr)]]''' Pierre Rosanvallon, ''Le Peuple introuvable : Histoire de la représentation démocratique en France,'', París, Gallimard, 1998.
* Jean-Jacques Rousseau, ''Dau Contracte Sociau'', 1762.
* '''[[francés|(fr)]]''' Giovanni Sartori (trad. Christiane Hurtig), ''Théorie de la démocratie'', París, Armand Colin, 1973.
* Alexis de Tocqueville, ''De la Democracia en America'', 1835-1840.

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Politica]]
[[Categoria:Filosofia]]</text>
      <sha1>8ndn1k2hy8csteofvtpi7z9cl2mggyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palhars Jusan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57706</id>
    <revision>
      <id>2497279</id>
      <parentid>2489469</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T21:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>2497279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2859" sha1="eus7asmicel5sky4f7ywppr2vwfmib1" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
{{Comarca catalana
| nom comarca     = Pallars Jussà&lt;br/&gt;Palhars Jusan
| blason          = Coat of Arms of Pallars Jussà.svg
| bandièra         = 
| mapa            = Localització del Pallars Jussà.svg
| vigariá        = [[Alt Pirineu|Aut Pirenèu]]
| capitala        = [[Tremp]]
| gentilici       = Palharés, palharesa
| latitud         = 
| longitud        = 
| alt mej         = n/d
| km²             = 1343,08
| cens            = 13 715
| data-cens       = 2008
| dens            = 10,027
| municipalitats  = 14
| forma de govèrn = [[Conselh comarcal]]
| president       = Xavier Pont i Jordana ([[Convergència i Unió|CiU]])
| sitweb          = [http://www.pallarsjussa.net/cat/ pallarsjussa.net]
|província=[[província de Lhèida|Lhèida]]}}
Lo '''Palhars Jusan'''  (en [[catalan]]: ''Pallars Jussà'') es una [[Comarcas de Catalonha|comarca]] [[Pirenèus|pirenenca]] que compren granda part de la plana e de la ribièra dels rius [[Noguera Pallaresa]], [[Flamicell]] e la plana de la [[Conca Dellà]]. Confronta amb las [[comarca de Catalonha|comarcas]] de [[Noguera]], lo [[Palhars Sobeiran]], l'[[Auta Ribagòrça]], l'[[Aut Urgèl]] e [[Ribagòrça]] en l'Aragon. Es un dels dos fragments en que demorèt devesit lo [[territòri istoric catalan|territòri istoric]] del [[Palhars]].
En fach, lo Palhars Jusan es format de quatre unitats geograficas: la [[Conca Deçà]] o Conca de Tremp, a l'entorn del [[Tremp|cap de comarca]], la [[Conca Dellà]], a l'entorn de la vila d'[[Isona]], la [[Conca de Dalt]], a l'entorn de [[La Pobla de Segur|la Pòbla de Segur]], malgrat que recep aquel nom la municipalitat d'[[el Pont de Claverol]], e l'ensems format de la [[Vall Fosca]], amb [[la Torre de Cabdella]] coma centre, e lo territòri parallèl de [[Sarroca de Bellera]].

Encara, un cinquen territòri s’es apondut administrativament al Palhars Jusan, e mzi se geograficament es de l’[[Auta Ribagòrça]]: la mitat orientala de [[la Terreta]], amb los ancians territòris municipals d'[[Espluga de Serra (anciana municipalitat)|Espluga de Serra]] e [[Sapeira (anciana municipalitat)|Sapeira]], totes dos a l'ora d'ara englobats en la granda municipalitat de Tremp. 

{{capentcat}}
{{entcat|[[Abella de la Conca]]|188}}
{{entcat|[[Castell de Mur]]|185}}
{{entcat|[[Conca de Dalt]]|434}}
{{entcat|[[Gavet de la Conca]]|301}}
{{entcat|[[Isona i Conca Dellà]]|1.153}}
{{entcat|[[Llimiana]]|164}}
{{entcat|[[la Pobla de Segur|Pobla de Segur, la]]|3.089}}
{{entcat|[[Salàs de Pallars]]|335}}
{{entcat|[[Sant Esteve de la Sarga]]|151}}
{{entcat|[[Sarroca de Bellera]]|129}}
{{entcat|[[Senterada]]|142}}
{{entcat|[[Talarn]]|382}}
{{entcat|[[la Torre de Cabdella|Torre de Cabdella, la]]|792}}
{{entcat|[[Tremp]]|6.022}}
|}

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Comarcas de Catalonha}}
[[Categoria:Comarca de Catalonha]]</text>
      <sha1>eus7asmicel5sky4f7ywppr2vwfmib1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Breille-les-Pins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95193</id>
    <revision>
      <id>2497286</id>
      <parentid>2140044</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5343" sha1="j7khr41jh817ixg8th49te4mvlrbdvn" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= La Breille-les-Pins
 | nomcomuna2= La Breille-les-Pins
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge:cap|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment de Saumur|Saumur]]
 | canton=[[Canton d'Allonnes (Maine e Léger)|Canton d'Allonnes]]
 | insee =49045
 | sitweb= [http://www.labreillelespins.com/ Site officiel de la commune de la Breille-les-Pins]
 | cp =49390
| cònsol =Florian Stephan
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Breillois, Breilloise &lt;br /&gt;Breillard, Breillarde (en [[francés]])
 | longitud=0.0786111111111
 | latitud=47.3413888889
| alt mini =55 
 | alt mej =105
 | alt maxi =118 
 | km²            =27.57
}}
'''La Breille-les-Pins''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Aquela comuna [[Portail:Anjau e Maine-e-Loire|angevine]] se situa en lo [[Baugeois]], en limit de la vall&amp;eacute;e de la [[Loire (fleuve)|Loire]] e del [[Saumurois]].

{{Original|fr}}
Cette commune [[Portail:Anjou et Maine-et-Loire|angevine]] se situe dans le [[Baugeois]], en limite de la vallée de la [[Loire (fleuve)|Loire]] et du [[Saumurois]].

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|La Breille-les-Pins|]]'''La Breille-les-Pins'''}}
{{Image label|x=0.443009755113|y=0.738316631128|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1927 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brain-sur-Allonnes]] (4,2km)}}}}
{{Image label|x=0.53121573651|y=0.20049691765|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1232 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vernoil-le-Fourrier]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.409749673885|y=0.160617533311|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1876 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vernantes]] (6,1km)}}}}
{{Image label|x=0.247484294027|y=0.787630919131|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2911 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Allonnes (Maine e Léger)|Allonnes]] (6,7km)}}}}
{{Image label|x=0.729726414129|y=0.873521135149|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1232 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Nicolas-de-Bourgueil]] (7,4km)}}}}
{{Image label|x=0.809480194645|y=0.189785890181|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 150 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Courléon]] (7,4km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
Ja coneguda a {{la s-|XII}}, &quot;Brolia, la Breille&quot; s'es despla&amp;ccedil;at pauc a pauc sus la rota de la [[Loire (fleuve)|Loire]] a [[Vernoil]], al masatge caseriu del Val de Chevr&amp;eacute;. La municipalitat levava alavetz del seigeur de [[Montsoreau]] e Bellay. En 1849, comuna e esc&amp;ograve;la se bastisson e entre 1864 e 1866, la municipalitat bastida la n&amp;ograve;va gl&amp;egrave;isa St Etienne.

Lo 13 de mar&amp;ccedil; de 1958 ''La Breille'' ven ''La Breille-los-Pins''&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{Original|fr}}
Déjà connue au {{s-|XII}}, &quot;Brolia, la Breille&quot; s'est déplacée peu à peu sur la route de la [[Loire (fleuve)|Loire]] à [[Vernoil]], au hameau du Val de Chevré. La commune relevait alors du seigeur de [[Montsoreau]] et Bellay. En 1849, mairie et école se construisent et entre 1864 et 1866, la commune construit la nouvelle église St Etienne.

Le 13 mars 1958 ''La Breille'' devient ''La Breille-les-Pins''&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=49045
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Florian Stephan|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=49045
|1793=505
|1800=462
|1806=550
|1821=569
|1831=520
|1836=600
|1841=543
|1846=522
|1851=547
|1856=518
|1861=514
|1866=488
|1872=470
|1876=515
|1881=530
|1886=546
|1891=538
|1896=517
|1901=492
|1906=476
|1911=439
|1921=394
|1926=384
|1931=318
|1936=304
|1946=307
|1954=310
|1962=332
|1968=334
|1975=281
|1982=270
|1990=345
|1999=444
|2004=
|2005=
|2006= 537
|2007= 550
|2008=586
|2009= 607
|cassini=5702
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =49045
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>j7khr41jh817ixg8th49te4mvlrbdvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Champteussé-sur-Baconne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95362</id>
    <revision>
      <id>2497283</id>
      <parentid>2140250</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6313" sha1="ggovu3324qnyw9xhskb3t5wzs5l7kh8" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Champteussé-sur-Baconne
 | nomcomuna2= Champteussé-sur-Baconne
 | imatge=[[Imatge: Champteusse.JPG|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge: blasondechampteussé.jpg|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment de Segré|Segré]]
 | canton=[[Canton de Châteauneuf-sur-Sarthe|Châteauneuf-sur-Sarthe]]
 | insee =49067
 | sitweb= 
 | cp =49220
| cònsol =Jean-Pierre BOUVET
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Champteusséen, Champteusséenne (en [[francés]])
 | longitud=-0.653888888889
 | latitud=47.6686111111
| alt mini =24 
 | alt mej =27
 | alt maxi =77 
 | km²            =11.48
}}
'''Champteussé-sur-Baconne''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
La municipalitat se tr&amp;ograve;ba en lo [[Nautor-Anjau]], en la part orientala del [[Pa&amp;iacute;s de l'Anjau blau, Pa&amp;iacute;s segr&amp;eacute;en|segr&amp;eacute;en]], al n&amp;ograve;rd del [[Maine-e-Loire|departament]].

Situat a qualques quilom&amp;egrave;tres dels limits de la Mayenne, entre [[Ch&amp;acirc;teauneuf-sus-Sarthe]] e lo Leon d'Angieus, Champteuss&amp;eacute; es una municipalitat rurala d'aperaqu&amp;iacute; dos-#cent abitantas. Per i accedir a partir del Leon d'Angieus, se pren la D770 via [[Thorign&amp;eacute;-d'Anjau]].

Lo climat a temperat a l'image del Maine-e-Loire. La ramaderia e l'agricultura son las principalas activitats del p&amp;ograve;ble.
{{clr|left}}

{{Original|fr}}
La commune se trouve dans le [[Haut-Anjou]], dans la partie orientale du [[Pays de l'Anjou bleu, Pays segréen|segréen]], au nord du [[Maine-et-Loire|département]].

Situé à quelques kilomètres des limites de la Mayenne, entre [[Châteauneuf-sur-Sarthe]] et le Lion d'Angers, Champteussé est une commune rurale d'environ deux-cent habitants. Pour y accéder à partir du Lion d'Angers, on prend la D770 via [[Thorigné-d'Anjou]].

Le climat est tempéré à l'image du Maine-et-Loire. L'élevage et l'agriculture sont les principales activités du village.
{{clr|left}}

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Champteussé-sur-Baconne|]]'''Champteussé-sur-Baconne'''}}
{{Image label|x=0.424498425406|y=0.441620006263|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 137 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chenillé-Changé]] (1,9km)}}}}
{{Image label|x=0.666555179707|y=0.42959344866|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 297 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Querré]] (2,9km)}}}}
{{Image label|x=0.473602315505|y=0.686141047804|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1010 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Thorigné-d'Anjou]] (3,2km)}}}}
{{Image label|x=0.391081331244|y=0.356630590507|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 305 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chambellay]] (3,4km)}}}}
{{Image label|x=0.323951263023|y=0.61312996634|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 704 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montreuil-sur-Maine]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.250973500146|y=0.748160220939|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3675 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Lion-d'Angers]] (6,2km)}}}}
{{Image label|x=0.875628947736|y=0.523596340438|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1999 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Champigné]] (6,3km)}}}}
{{Image label|x=0.446997668163|y=0.145476640816|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 275 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Jaille-Yvon]] (6,3km)}}}}
{{Image label|x=0.726401338511|y=0.80507147393|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 781 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sceaux-d'Anjou]] (6,3km)}}}}
{{Image label|x=0.678312153758|y=0.141232931294|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 616 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marigné]] (6,8km)}}}}
{{Image label|x=0.394435887991|y=0.925470197353|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1455 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Grez-Neuville]] (7,5km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
Lo 8 de mar&amp;ccedil; de 1962 ''Champteuss&amp;eacute;'' ven ''Champteuss&amp;eacute;-sus-Baconne''&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{Original|fr}}
Le 8 mars 1962 ''Champteussé'' devient ''Champteussé-sur-Baconne''&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=49067
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jean-Pierre BOUVET|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=49067
|1793=452
|1800=450
|1806=484
|1821=486
|1831=494
|1836=423
|1841=418
|1846=458
|1851=461
|1856=461
|1861=472
|1866=488
|1872=486
|1876=520
|1881=495
|1886=449
|1891=451
|1896=404
|1901=378
|1906=385
|1911=359
|1921=332
|1926=325
|1931=330
|1936=327
|1946=313
|1954=304
|1962=276
|1968=243
|1975=217
|1982=181
|1990=183
|1999=187
|2004=
|2005=
|2006= 222
|2007= 221
|2008=228
|2009= 228
|cassini=8113
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =49067
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>ggovu3324qnyw9xhskb3t5wzs5l7kh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95450</id>
    <revision>
      <id>2497284</id>
      <parentid>2140217</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5191" sha1="m2zi3y09sizq67j1sgl8owgu5nfma8m" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance
 | nomcomuna2= Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge:cap|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment d’Angers|Angers]]
 | canton=[[Canton de Thouarcé|Thouarcé]]
 | insee =49078
 | sitweb=
 | cp =49320
| cònsol =Gabrielle Ciclaire
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Charcéen, Charcéenne (en [[francés]])
 | longitud=-0.409166666667
 | latitud=47.3566666667
| alt mini =36 
 | alt mej =82
 | alt maxi =90 
 | km²            =16.84
}}
'''Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Charc&amp;eacute;-Sant-Ellier-sus-Aubance se situa en lo [[Saumurois]] a qualques quilom&amp;egrave;tres a l'&amp;egrave;st de [[Brissac-Quinc&amp;eacute;]]

{{Original|fr}}
Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance se situe dans le [[Saumurois]] à quelques kilomètres à l'est de [[Brissac-Quincé]]

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance|]]'''Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance'''}}
{{Image label|x=0.292770725608|y=0.51480067222|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2588 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brissac-Quincé]] (2,8km)}}}}
{{Image label|x=0.852392806758|y=0.462019609319|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 527 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Coutures (Maine e Léger)|Coutures]] (4,4km)}}}}
{{Image label|x=0.831707661578|y=0.652265403284|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 670 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chemellier]] (4,5km)}}}}
{{Image label|x=0.375194661165|y=0.171939141061|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1291 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Saturnin-sur-Loire]] (4,6km)}}}}
{{Image label|x=0.517853177422|y=0.861158646999|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 843 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Alleuds (Maine e Léger)|Les Alleuds]] (4,6km)}}}}
{{Image label|x=0.485937967713|y=0.135140362275|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 186 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Sulpice (Maine e Léger)|Saint-Sulpice]] (4,8km)}}}}
{{Image label|x=0.715173435668|y=0.140392638028|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1050 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Blaison-Gohier]] (5,3km)}}}}
{{Image label|x=0.133618160945|y=0.729202630027|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1531 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vauchrétien]] (5,7km)}}}}
{{Image label|x=0.246019354596|y=0.124924225719|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1698 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Jean-des-Mauvrets]] (5,9km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
Lo 1{{er}} en geni&amp;egrave;r 1973	Charc&amp;eacute; ven Charc&amp;eacute;-Sant-Ellier-sus-Aubance continuament a la si&amp;aacute; fusion amb Sant-Ellier (fusion simpla)&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{Original|fr}}
Le 1{{er}} janvier 1973	Charcé devient Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance suite à sa fusion avec Saint-Ellier (fusion simple)&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=49078
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Gabrielle Ciclaire|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=49078
|1793=800
|1800=674
|1806=726
|1821=608
|1831=650
|1836=690
|1841=637
|1846=691
|1851=640
|1856=623
|1861=609
|1866=587
|1872=525
|1876=525
|1881=517
|1886=486
|1891=491
|1896=450
|1901=444
|1906=454
|1911=392
|1921=380
|1926=390
|1931=401
|1936=413
|1946=403
|1954=387
|1962=362
|1968=307
|1975=449
|1982=487
|1990=574
|1999=628
|2004=
|2005=
|2006= 695
|2007= 711
|2008=733
|2009= 754
|cassini=8399
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =49078
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>m2zi3y09sizq67j1sgl8owgu5nfma8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montigné-lès-Rairies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96658</id>
    <revision>
      <id>2497288</id>
      <parentid>2140039</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T05:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5125" sha1="brq651feyb1xsj4xqddrv2eqim7sbcu" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Montigné-lès-Rairies
 | nomcomuna2= Montigné-lès-Rairies
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge:cap|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment d'Angers|Angers]]
 | canton=[[Canton de Durtal|Durtal]]
 | insee =49209
 | sitweb= 
 | cp =49430
| cònsol =Claude Clément
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Ignémontain, Ignémontaine (en [[francés]])
 | longitud=-0.201388888889
 | latitud=47.6211111111
| alt mini =28 
 | alt mej =83
 | alt maxi =76 
 | km²            =9.01
}}
'''Montigné-lès-Rairies''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Aquel vilatge [[Portail:Anjau e Maine-e-Loire|angevin]] de l'o&amp;egrave;st de la Fran&amp;ccedil;a se situa en lo [[Baugeois]].

{{Original|fr}}
Ce village [[Portail:Anjou et Maine-et-Loire|angevin]] de l’ouest de la France se situe dans le [[Baugeois]].

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
    [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
    {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Montigné-lès-Rairies|]]'''Montigné-lès-Rairies'''}}
{{Image label|x=0.594653829804|y=0.668682052517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 863 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cheviré-le-Rouge]] (3,1km)}}}}
{{Image label|x=0.496904963804|y=0.310749508083|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 972 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Rairies]] (3,3km)}}}}
{{Image label|x=0.749251010461|y=0.461024735345|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 770 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fougeré (Maine e Léger)|Fougeré]] (4,1km)}}}}
{{Image label|x=0.284250467805|y=0.775787588672|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 248 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Beauvau (Maine e Léger)|Beauvau]] (6,1km)}}}}
{{Image label|x=0.39988628696|y=0.153028035957|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3315 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Durtal]] (6,1km)}}}}
{{Image label|x=0.929628049064|y=0.472003512277|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 276 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Quentin-lès-Beaurepaire]] (7,1km)}}}}
{{Image label|x=0.711854597798|y=0.13450078475|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 803 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cré]] (7,1km)}}}}
{{Image label|x=0.111493401591|y=0.400422088705|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 710 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lézigné]] (7,2km)}}}}
{{Image label|x=0.384753767441|y=0.930947589877|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1500 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jarzé]] (7,6km)}}}}
{{Image label|x=0.654402044982|y=0.0570269835484|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1189 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bazouges-sur-le-Loir]] (7,9km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
{{...}}

Lo 3 de setembre de 1955 ''Montign&amp;eacute;'' ven ''Montign&amp;eacute;-l&amp;egrave;s-Rairies''&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{Original|fr}}
{{...}}

Le 3 septembre 1955 ''Montigné'' devient ''Montigné-lès-Rairies''&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=49209
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Claude Clément|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=49209
|1793=1167
|1800=1213
|1806=1214
|1821=1413
|1831=1600
|1836=1733
|1841=1860
|1846=1600
|1851=1894
|1856=1888
|1861=1182
|1866=627
|1872=603
|1876=533
|1881=563
|1886=556
|1891=531
|1896=493
|1901=475
|1906=480
|1911=460
|1921=430
|1926=420
|1931=372
|1936=392
|1946=357
|1954=391
|1962=397
|1968=394
|1975=353
|1982=349
|1990=365
|1999=350
|2004=
|2005=
|2006= 360
|2007= 362
|2008= 363
|2009= 363
|cassini=23528
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =49209
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>brq651feyb1xsj4xqddrv2eqim7sbcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montreuil-Juigné</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96710</id>
    <revision>
      <id>2497289</id>
      <parentid>2140207</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T05:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7686" sha1="k7sy73fomgexnuz8b8he9dxoycdx6ve" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Montreuil-Juigné
 | nomcomuna2= Montreuil-Juigné
 | imatge=[[Imatge: Montreuil-Juigne-Mairie.jpg|290px]]
 | descripcion= L'ot&amp;egrave;l de vila sus la esplanade [[Jean Molin]]
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge:cap|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment d'Angers|Angers]]
 | canton= [[Canton d'Angers-Nòrd]]
 | insee = 49214
 | sitweb= 
 | cp = 49460
| cònsol = Bernard Witasse ([[Parti socialiste (France)|PS]])
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= -0.610833333333
 | latitud= 47.5292
| alt mini = 12
 | alt mej =
 | alt maxi = 72
 | km²            = 13.81
}}
'''Montreuil-Juigné''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
La vila a situat sus la [[Mayenne (riu)|Mayenne]], al limit del [[Mass&amp;iacute;s armoricain]] e del [[Conca parisenc]]. La si&amp;aacute; part anautita a constituit de [[schiste]]s, los terrens basses de [[alluvion]]s.

[[Angieus]] se tr&amp;ograve;ba a aperaqu&amp;iacute; {{unitat|8|km}} al sud-es. Montreuil-Juign&amp;eacute; Es una municipalitat de la banl&amp;egrave;ga n&amp;ograve;rd d'Angieus (p&amp;eacute;riph&amp;eacute;rie) e sus la segonda corona de [[Angieus Loire Metr&amp;ograve;poli]].

Lo [[climat]] i a temperat, en patint a las fes un [[climat continental|efi&amp;egrave;ch continental]] e una [[climat oc&amp;eacute;anique|influ&amp;eacute;ncia oc&amp;eacute;anique]]. Las temperaturas dem&amp;ograve;ran moderadas tot a la longitud de l'an.

{{Original|fr}}
La ville est située sur la [[Mayenne (rivière)|Mayenne]], à la limite du [[Massif armoricain]] et du [[Bassin parisien]]. Sa partie haute est constituée de [[schiste]]s, les terrains bas d'[[alluvion]]s.

[[Angers]] se trouve à environ {{unité|8|km}} au sud-est. Montreuil-Juigné est une commune de la banlieue nord d'Angers (périphérie) et sur la deuxième couronne d'[[Angers Loire Métropole]].

Le [[climat]] y est tempéré, subissant à la fois un [[climat continental|effet continental]] et une [[climat océanique|influence océanique]]. Les températures restent modérées tout au long de l'année.

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
    [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
    {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Montreuil-Juigné|]]'''Montreuil-Juigné'''}}
{{Image label|x=0.592881546057|y=0.634036812372|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|18px|Comuna amb 12538 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Avrillé (Maine e Léger)|Avrillé]] (2,9km)}}}}
{{Image label|x=0.693398718562|y=0.487804422057|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1975 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cantenay-Épinard]] (3,1km)}}}}
{{Image label|x=0.258266767183|y=0.560526242158|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2085 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Meignanne]] (4,5km)}}}}
{{Image label|x=0.579921499044|y=0.229212716348|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2074 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Feneu]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.231766031093|y=0.400942243881|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1208 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Plessis-Macé]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.234484092143|y=0.287140182816|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1684 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Membrolle-sur-Longuenée]] (6,0km)}}}}
{{Image label|x=0.860230486588|y=0.498640102307|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3747 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Écouflant]] (6,1km)}}}}
{{Image label|x=0.410205364182|y=0.849544488638|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 4827 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Beaucouzé]] (6,3km)}}}}
{{Image label|x=0.284911924509|y=0.189078933585|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 612 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Pruillé]] (6,7km)}}}}
{{Image label|x=0.776087300449|y=0.17430492647|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1354 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Soulaire-et-Bourg]] (7,2km)}}}}
{{Image label|x=0.196880605793|y=0.796008516269|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2378 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Lambert-la-Potherie]] (7,4km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
Montreuil-Juign&amp;eacute; Es nascut en [[1973]] de la fusion de Montreuil-Belfroy e de [[Juign&amp;eacute;-B&amp;eacute;n&amp;eacute; (Maine-e-Loire)|Juign&amp;eacute;-B&amp;eacute;n&amp;eacute;]]&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 25 de junh de 2012&lt;/ref&gt;, doas comunas a vocacions agric&amp;ograve;las e viticole tradicionalas.

La si&amp;aacute; ist&amp;ograve;ria a #&amp;egrave;sser marcada per l'installacion d'una tr&amp;eacute;filerie, TLH, Tr&amp;eacute;filerie e Laminoir del Havres, sul barrage de Montreuil-Belfroy (i a aperaqu&amp;iacute; 100 ans), de contunh aquela de la fabrica [[Pechiney]] #que lo desvolopament important en los ans 1950 e 1960 n'a condusit a una [[urbanizacion]] rapida de la comuna. La proximitat de la vila de [[Angieus]] es de contunh venguda refortilhar aquel fenom&amp;egrave;n encara en cors u&amp;egrave;i.

{{Original|fr}}
Montreuil-Juigné est née en [[1973]] de la fusion de Montreuil-Belfroy et de [[Juigné-Béné (Maine e Léger)|Juigné-Béné]]&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 25 juin 2012&lt;/ref&gt;, deux communes à vocations agricole et viticole traditionnelles.

Son histoire a été marquée par l'installation d'une tréfilerie, TLH, Tréfilerie et Laminoir du Havres, sur le barrage de Montreuil-Belfroy (il y a environ 100 ans), puis celle de l’usine [[Pechiney]] dont le développement important dans les années 1950 et 1960 a conduit à une [[urbanisation]] rapide de la commune. La proximité de la ville d’[[Angers]] est ensuite venue renforcer ce phénomène encore en cours aujourd’hui.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 49214
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Bernard Witasse ([[Parti socialiste (France)|PS]])|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 49214
|1793=1363
|1800=175
|1806=230
|1821=263
|1831=279
|1836=246
|1841=265
|1846=284
|1851=285
|1856=307
|1861=294
|1866=258
|1872=260
|1876=280
|1881=257
|1886=242
|1891=199
|1896=232
|1901=244
|1906=252
|1911=229
|1921=191
|1926=195
|1931=273
|1936=221
|1946=352
|1954=419
|1962=1519
|1968=1616
|1975=3832
|1982=5623
|1990=6451
|1999=6666
|2004=
|2005=
|2006=6781
|2007= 6797
|2008=6813
|2009=6932
|cassini=23808
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 49214
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>k7sy73fomgexnuz8b8he9dxoycdx6ve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mûrs-Erigné</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96826</id>
    <revision>
      <id>2497290</id>
      <parentid>2140108</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T05:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5745" sha1="8z98mcxv4x517v824b0241tfrf301ez" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Mûrs-Érigné
 | nomcomuna2= Mûrs-Érigné
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge: Blason_Mûrs-Erigné.svg|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment d'Angers|Angers]]
 | canton= [[Canton des Ponts-de-Cé]]
 | insee = 49223
 | sitweb= 
 | cp = 49610
| cònsol = Philippe Bodard
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = éri-mûrois, éri-mûroises (en [[francés]])
 | longitud= -0.551944444444
 | latitud= 47.3961
| alt mini = 12
 | alt mej =
 | alt maxi = 80
 | km²            = 17.29
}}
'''Mûrs-Erigné''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Madures-Erign&amp;eacute; es una [[Comuna francesa|comuna]] situada en [[p&amp;eacute;riph&amp;eacute;rie]] sud de [[Angieus]]. Es desservie pel [[Autoroute Francesa A87|A87]].

{{Original|fr}}
Mûrs-Erigné est une [[Commune française|commune]] située en [[périphérie]] sud d'[[Angers]]. Elle est desservie par l'[[Autoroute Française A87|A87]].

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
    [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
    {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Mûrs-Erigné|]]'''Mûrs-Erigné'''}}
{{Image label|x=0.485224625842|y=0.260323853807|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3922 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sainte-Gemmes-sur-Loire]] (3,0km)}}}}
{{Image label|x=0.287291528787|y=0.380064755395|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 237 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Jean-de-la-Croix]] (3,4km)}}}}
{{Image label|x=0.665818987014|y=0.238724043486|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|18px|Comuna amb 11500 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Ponts-de-Cé]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.688290345085|y=0.778257464311|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1197 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Soulaines-sur-Aubance]] (4,2km)}}}}
{{Image label|x=0.525268744489|y=0.83980926591|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1951 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mozé-sur-Louet]] (4,3km)}}}}
{{Image label|x=0.193410029695|y=0.651460927213|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1402 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Denée (Maine e Léger)|Denée]] (4,5km)}}}}
{{Image label|x=0.175532653113|y=0.263803583389|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5886 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bouchemaine]] (5,2km)}}}}
{{Image label|x=0.847150909873|y=0.721648630255|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2112 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Melaine-sur-Aubance]] (5,2km)}}}}
{{Image label|x=0.953942227547|y=0.394937206771|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2497 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Juigné-sur-Loire]] (5,9km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
De las traces de vida pr&amp;eacute;historiques e gallo-romaine an identificat en la comuna.

La gl&amp;egrave;isa Santa-Pierre de &amp;Eacute;rign&amp;eacute; data de la {{s-|XV|e}} e se situa pr&amp;egrave;s del parc Sant-Pierre e del parc del Jai.

En los ans 1930, lo tramvia Angieus - Madures-&amp;Eacute;rign&amp;eacute; permet als Angevins d'aprofechar de b&amp;ograve;rds del [[Louet (Léger)|Louet]].

Lo 13 d'agost de 1953	''Madures'' ven ''Madures-Erign&amp;eacute;''&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{Original|fr}}
Des traces de vie préhistoriques et gallo-romaine sont identifiées dans la commune.

La glèisa Saint-Pierre d'Érigné date du {{s-|XV|e}} et se situe à proximité du parc Saint-Pierre et du parc du Jau.

Dans les années 1930, le tramway Angers - Mûrs-Érigné permet aux Angevins de profiter des bords du [[Louet (Léger)|Louet]].

Le 13 août 1953	''Mûrs'' devient ''Mûrs-Erigné''&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 49223
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Philippe Bodard|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 49223
|1793=1380
|1800=1391
|1806=1393
|1821=1642
|1831=1704
|1836=1658
|1841=1620
|1846=1631
|1851=1669
|1856=1614
|1861=1581
|1866=1514
|1872=1411
|1876=1365
|1881=1388
|1886=1334
|1891=1308
|1896=1259
|1901=1251
|1906=1219
|1911=1169
|1921=1116
|1926=1150
|1931=1171
|1936=1228
|1946=1300
|1954=1635
|1962=2131
|1968=2186
|1975=2621
|1982=3275
|1990=4224
|1999=5115
|2004=
|2005=
|2006=5287
|2007=5305
|2008=5 350
|2009=5333
|cassini=24445
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 49223
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>8z98mcxv4x517v824b0241tfrf301ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Georges-des-Gardes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97476</id>
    <revision>
      <id>2497291</id>
      <parentid>2140293</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T06:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8110" sha1="lwtgkc9fk92l0kpqf6sdfugv2k3nqvo" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Saint-Georges-des-Gardes
 | nomcomuna2= Saint-Georges-des-Gardes
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge:cap|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Cholet|Cholet]]
 | canton= [[Canton de Chemillé|Chemillé]]
 | insee = 49281
 | sitweb= 
 | cp = 49120
 | cònsol = Hervé Martin (c. delegat 2015-2020)
 | mandat         = [[2014]]-[[2015]]
 | intercom  = Mauges Comunautat
 | gentilici = Saint-Georgien, Saint-Georgienne (en [[francés]])
 | longitud= -0.758055555556
 | latitud= 47.1508333333
 | alt mini = 77 
 | alt mej = 171
 | alt maxi = 211 
 | km²            = 32.49
}}
'''Saint-Georges-des-Gardes''' es una anciana [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].  Lo 15 de decembre 2015, Saint-Georges-des-Gardes e autras onze comunas, tota la comunautat de comunas de la Region de Chemillé, fusionèron per formar la comuna novèla de [[Chemillé-en-Anjou]], dont Saint-Georges-des-Gardes es una comuna delegada.
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Aquel vilatge [[Portail:Anjau e Maine-e-Loire|angevin]] de l'o&amp;egrave;st de la Fran&amp;ccedil;a se situa en las [[Mauges]], al sud de [[Chemill&amp;eacute;]], sus la rota D160 #que trav&amp;egrave;rsa lo vilatge del N&amp;ograve;rd (Chemill&amp;eacute;) al Sud (Tr&amp;eacute;mentines de contunh Cholet)&lt;ref name=&quot;geoportail&quot;&gt;IGN e BRGM, [[G&amp;eacute;oportail]] Sant-Georges-de detlos-Guardas, consultat lo 3 de mai de 2012&lt;/ref&gt;.

L'altitud de la municipalitat v&amp;agrave;ria de 77 a unitat|211|m&amp;egrave;tres {{}}&lt;ref name=&quot;ign&quot;&gt;[[Institut nacional de l'informacion g&amp;eacute;ographique e forestala|IGN]], [http://professionnels.ign.fr/ficheproduitcms.Don?idDoc=5323862 Repert&amp;ograve;ri G&amp;eacute;ographique de las Municipalitats (RCG 2010)], consultat lo 2 de febri&amp;egrave;r de 2011 - Donadas consultables sus [http://www.wiki-anjou.fr/index.php5/Altitud_de detlas_municipalitats_de_Maine-e-Loire WikiAnjou].&lt;br /&gt;Altituds e superficie confirmadas per la ficha de [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_Resultat=31967 Sant-Georges-de detlos-Guardas] del EHESS (comunas de Cassini), aital coma, per la superficie, per la ficha de [http://www.insee.fr/fr/de basas-de-donnees/esl/resume.asp?codgeo=49281&amp;nivgeo=coma Sant-Georges-de detlos-Guardas] de l'INSEE (chifras claus sus un territ&amp;ograve;ri), amassa consultat lo 3 de mai de 2012.&lt;br /&gt;Sus aquel afar, veire la municipalitat de [[La Tourlandry]].&lt;/ref&gt;, E s'estend sus una superficie de mai d'unitat|32|km|2 {{}} ({{formatnum:3249}} ectaras)&lt;ref name=&quot;ign&quot; /&gt;.

L'estructura morphologique consist&amp;iacute;s principalament en una plana descendent cap al N&amp;ograve;rd en s'esperlongant fins a [[La Cap&amp;egrave;la-Rousselin]] e [[Chemill&amp;eacute;]]. Lo Sud de la municipalitat es, lududes, principalament constituit del en vessant sud del tuc del Puy de la Guarda.

{{Original|fr}}
Ce village [[Portail:Anjou et Maine-et-Loire|angevin]] de l’ouest de la France se situe dans les [[Mauges]], au sud de [[Chemillé]], sur la route D160 qui traverse le village du Nòrd (Chemillé) au Sud (Trémentines puis Cholet)&lt;ref name=&quot;geoportail&quot;&gt;IGN et BRGM, [[Géoportail]] Saint-Georges-des-Gardes, consulté le 3 mai 2012&lt;/ref&gt;.

L'altitude de la commune varie de 77 à {{unité|211|mètres}}&lt;ref name=&quot;ign&quot;/&gt;, et elle s'étend sur une superficie de plus de {{unité|32|km|2}} ({{formatnum:3249}} hectares)&lt;ref name=&quot;ign&quot; /&gt;.

La structure morphologique consiste principalement en une plaine descendante vers le Nord se prolongeant jusqu'à [[La Chapelle-Rousselin]] et [[Chemillé]]. Le Sud de la commune est, lui, principalement constitué du versant sud de la colline du Puy de la Garde.

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Georges-des-Gardes|]]'''Saint-Georges-des-Gardes'''}}
{{Image label|x=0.382423766776|y=0.688987572445|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2865 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Trémentines]] (3,9km)}}}}
{{Image label|x=0.786447920859|y=0.551335833787|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1238 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Tourlandry]] (4,8km)}}}}
{{Image label|x=0.72329436751|y=0.696719256134|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1642 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vezins]] (4,9km)}}}}
{{Image label|x=0.800501636346|y=0.271679974465|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1578 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Melay (Maine e Léger)|Melay]] (6,3km)}}}}
{{Image label|x=0.883672700945|y=0.422878953847|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 437 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cossé-d'Anjou]] (6,5km)}}}}
{{Image label|x=0.351836328572|y=0.857766489722|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1317 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nuaillé]] (6,7km)}}}}
{{Image label|x=0.642338811104|y=0.0998812095815|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 6868 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chemillé]] (7,1km)}}}}
{{Image label|x=0.356885727257|y=0.090688207624|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 692 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Chapelle-Rousselin]] (7,5km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
D'apr&amp;egrave;s la legenda un dragon terrorisait la vila. Alavetz sant Georges #venir per salvar los abitants e es coma encobrir #que St Georges #prene aquel nom. Abans la municipalitat se trucava Sant Georges del puy de la Guarda.

Lo 1{{er}} en geni&amp;egrave;r 1973 Los Guardas a ligat a Sant-Georges-de detlo-Puy-de-la-Guarda (fusion associacion) #que ven Sant-Georges-de detlos-Guardas&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{...}}

{{Original|fr}}
D'après la légende un dragon terrorisait la ville. Alors saint Georges vint pour sauver les habitants et c'est comme cela que St Georges prit ce nom. Avant la commune s'appelait Saint Georges du puy de la Garde.

Le 1{{er}} janvier 1973 Les Gardes est rattachée à Saint-Georges-du-Puy-de-la-Garde (fusion association) qui devient Saint-Georges-des-Gardes&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt;.

{{...}}

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 49281
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= 15 de decembre [[2015]] |Identitat= Hervé Martin|Partit=  |Qualitat=cònsol delegat 2015-2020 }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 49281
|1793=1297
|1800=906
|1806=1020
|1821=1266
|1831=1388
|1836=1425
|1841=1460
|1846=1608
|1851=1031
|1856=1134
|1861=1075
|1866=1014
|1872=925
|1876=930
|1881=961
|1886=1000
|1891=934
|1896=851
|1901=801
|1906=797
|1911=736
|1921=725
|1926=727
|1931=705
|1936=641
|1946=621
|1954=718
|1962=799
|1968=827
|1975=1228
|1982=1284
|1990=1497
|1999=1448
|2004=
|2005=
|2006=1583
|2007=1603
|2008=1 593
|2009=1580
|cassini=31967
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 49281
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>lwtgkc9fk92l0kpqf6sdfugv2k3nqvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vaudelnay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98402</id>
    <revision>
      <id>2497293</id>
      <parentid>2140053</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T08:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5678" sha1="45zr3ymyyhv86io07ikox3gfjufyacv" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Vaudelnay
 | nomcomuna2= Vaudelnay
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge:cap|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment de Saumur|Saumur]]
 | canton=[[Canton de Montreuil-Bellay|Montreuil-Bellay]]
 | insee =49364
 | sitweb= http://www.vaudelnay.mairie49.fr
 | cp =49260
| cònsol =Jean-Marcel Supiot
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Valdenaisien, Valdenaisienne (en [[francés]])
 | longitud=-0.203055555556
 | latitud=47.1377777778
| alt mini =31 
 | alt mej =64
 | alt maxi =104 
 | km²            =25.48
}}
'''Vaudelnay''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Aquela comuna [[Portail:Anjau e Maine-e-Loire|angevine]] del sud [[Loire (fleuve)|Loire]] se situa en lo [[Saumurois]]. Vaudelnay Es a l'o&amp;egrave;st de [[Montreuil-Bellay]].

Caserius, Lu&amp;ograve;cs-diches, separacions : Abbaye-Maire

{{Original|fr}}
Cette commune [[Portail:Anjou et Maine-et-Loire|angevine]] du sud [[Loire (fleuve)|Loire]] se situe dans le [[Saumurois]]. Vaudelnay est à l'ouest de [[Montreuil-Bellay]].

Hameaux, lieux-dits, écarts : Abbaye-Mare

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vaudelnay|]]'''Vaudelnay'''}}
{{Image label|x=0.60583601425|y=0.402224887151|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 431 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cizay-la-Madeleine]] (2,3km)}}}}
{{Image label|x=0.391224048805|y=0.593401924173|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1310 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Puy-Notre-Dame]] (2,6km)}}}}
{{Image label|x=0.491317765121|y=0.339275831357|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 299 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brossay]] (2,9km)}}}}
{{Image label|x=0.743687299061|y=0.531384886206|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 4045 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montreuil-Bellay]] (4,1km)}}}}
{{Image label|x=0.224780199991|y=0.641381655831|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 421 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Macaire-du-Bois]] (5,5km)}}}}
{{Image label|x=0.546648684413|y=0.875635114771|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 921 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Martin-de-Sanzay]] (6,4km)}}}}
{{Image label|x=0.50585080644|y=0.125045242703|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 111 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montfort (Maine e Léger)|Montfort]] (6,5km)}}}}
{{Image label|x=0.118091518781|y=0.400763950805|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 852 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Verchers-sur-Layon]] (7,1km)}}}}
{{Image label|x=0.73569420596|y=0.105658213794|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 445 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Courchamps (Maine e Léger)|Courchamps]] (7,8km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
En 1797, las municipalitats de ''Vaudelenay'' e de ''Rill&amp;eacute;'', creadas a la [[Revolucion francesa]], fusionan per formar la not&amp;iacute;cia comuna de ''Vaudelenay-Rill&amp;eacute;''. En 1923, lo nom de la municipalitat a simplificat en ''Vaudelenay'', e es lo 19 de julhet de 1953 que lo nom actual de ''Vaudelnay''&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 24 de junh de 2012&lt;/ref&gt; a adoptat.

{{Original|fr}}
En 1797, les communes de ''Vaudelenay'' et de ''Rillé'', créées à la [[Révolution française]], fusionnent pour former la nouvelle commune de ''Vaudelenay-Rillé''. En 1923, le nom de la commune est simplifié en ''Vaudelenay'', et c'est le 19 juillet 1953 que le nom actuel de ''Vaudelnay''&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 24 juin 2012&lt;/ref&gt; est adopté.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=49364
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jean-Marcel Supiot|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=49364
|1793=915
|1800=1429
|1806=1437
|1821=1305
|1831=1365
|1836=1292
|1841=1220
|1846=1171
|1851=1237
|1856=1268
|1861=1288
|1866=1255
|1872=1159
|1876=1263
|1881=1165
|1886=1229
|1891=1214
|1896=1162
|1901=1140
|1906=1202
|1911=1155
|1921=1057
|1926=1083
|1931=1037
|1936=1071
|1946=1034
|1954=1068
|1962=1113
|1968=1083
|1975=898
|1982=1005
|1990=1037
|1999=1058
|2004=
|2005=
|2006=1183
|2007= 1201
|2008=1 230
|2009=1238
|cassini=39003
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =49364
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>45zr3ymyyhv86io07ikox3gfjufyacv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vernoil-le-Fourrier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98477</id>
    <revision>
      <id>2497294</id>
      <parentid>2140051</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T08:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2497294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6478" sha1="70iryg4a1cnjzumuh70tcmstmo7tao4" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Vernoil-le-Fourrier
 | nomcomuna2= Vernoil-le-Fourrier
 | imatge=[[Imatge: Vernoil le Fourrier.jpg|180px|290px]]
 | descripcion= 
 | lògo=[[Imatge:cap|150px]]
 | escut=[[Imatge: Gules a bend or.svg|60px]]
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment de Saumur|Saumur]]
 | canton=[[Canton de Longué-Jumelles|Longué-Jumelles]]
 | insee =49369
 | sitweb= 
 | cp =49390
| cònsol =Hélène Bredin
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Vernoilais, Vernoilaise (en [[francés]])
 | longitud=0.08
 | latitud=47.3883333333
| alt mini =45 
 | alt mej =64
 | alt maxi =120 
 | km²            =33.1
}}
'''Vernoil-le-Fourrier''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]].
==Geografia==
{{Apertium|fr}}
Aquel vilatge [[Portail:Anjau e Maine-e-Loire|angevin]] de l'o&amp;egrave;st de la Fran&amp;ccedil;a se situa en lo [[Baugeois]].

{{Original|fr}}
Ce village [[Portail:Anjou et Maine-et-Loire|angevin]] de l’ouest de la France se situe dans le [[Baugeois]].

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vernoil-le-Fourrier|]]'''Vernoil-le-Fourrier'''}}
{{Image label|x=0.415911593032|y=0.46909623566|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1876 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vernantes]] (2,2km)}}}}
{{Image label|x=0.736381454187|y=0.493551072964|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 150 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Courléon]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.500840074361|y=0.744204401461|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 550 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Breille-les-Pins]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.506898488278|y=0.126717880238|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 97 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Linières-Bouton]] (8,1km)}}}}
{{Image label|x=0.793906414594|y=0.244201081517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 908 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Parçay-les-Pins]] (8,1km)}}}}
{{Image label|x=0.922855235365|y=0.477920580066|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 448 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gizeux]] (8,7km)}}}}
{{Image label|x=0.665281127658|y=0.116882845924|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 157 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Pellerine (Maine e Léger)|La Pellerine]] (8,9km)}}}}
{{Image label|x=0.105601465976|y=0.630009305908|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 963 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Blou]] (9,2km)}}}}
{{Image label|x=0.442496535626|y=0.931259234951|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1927 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brain-sur-Allonnes]] (9,3km)}}}}
{{Image label|x=0.074646878269|y=0.466164538397|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1282 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Philbert-du-Peuple]] (9,5km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==
{{Apertium|fr}}
Vernolium Indica la si&amp;aacute; origina gallo-romaine o m&amp;eacute;rovingienne. Vernoil &amp;Egrave;ra lo ponch de concentracion de las grandas vias ancianas #que traversavan la [[Anjau]].

D'aquel primi&amp;egrave;r peri&amp;ograve;de, dem&amp;ograve;ra pas mai que de vestigis enterrats, mas lo [[Mi&amp;egrave;ja Edat]] e la [[Renaissance (peri&amp;ograve;de istoric)|Renaissance]] an daissat de bastissas : 
* la gl&amp;egrave;isa e lo prieur&amp;eacute; de la {{s|XI}} e {{s|XV}}
* lo cast&amp;egrave;l de la vila al Fourrier bastit l'an 1265 pel chevalier Geoffroy lo Fourrier #que #apondre lo sieu nom a la municipalitat
* lo cast&amp;egrave;l de la R&amp;ograve;ca de la {{s|XV}}
* l'abitatge de Poligny
* l'ostal seigneuriale amb una cap&amp;egrave;la de la {{s|XV}}.

Lo 9 de julhet de 2006, Vernoil (re)ven Vernoil-lo-Fourrier&lt;ref&gt;[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economic|INSEE]], C&amp;ograve;di Oficial G&amp;eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 25 de junh de 2012&lt;/ref&gt;.

{{Original|fr}}
Vernolium indique son origine gallo-romaine ou mérovingienne. Vernoil était le point de concentration des grandes voies antiques qui traversaient l'[[Anjou]].

De cette première période, il ne reste que des vestiges enfouis, mais le [[Moyen Âge]] et la [[Renaissance (période historique)|Renaissance]] ont laissé des édifices : 
* l'église et le prieuré du {{s|XI}} et {{s|XV}}
* le château de la ville au Fourrier construit en 1265 par le chevalier Geoffroy le Fourrier qui ajouta son nom à la commune
* le château de la Roche du {{s|XV}}
* le logis de Poligny
* la maison seigneuriale avec une chapelle du {{s|XV}}.

Le 9 juillet 2006, Vernoil (re)devient Vernoil-le-Fourrier&lt;ref&gt;[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&amp;fin=2012&amp;dep=49&amp;mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 25 juin 2012&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=49369
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Hélène Bredin|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=49369
|1793=2730
|1800=1838
|1806=1855
|1821=2010
|1831=2109
|1836=2062
|1841=1916
|1846=1875
|1851=1484
|1856=1847
|1861=1920
|1866=1875
|1872=1838
|1876=1778
|1881=1769
|1886=1762
|1891=1651
|1896=1625
|1901=1580
|1906=1581
|1911=1606
|1921=1412
|1926=1466
|1931=1483
|1936=1433
|1946=1458
|1954=1446
|1962=1445
|1968=1378
|1975=1332
|1982=1368
|1990=1296
|1999=1214
|2004=
|2005=
|2006=1 230
|2007= 1232
|2008=1 233
|2009=1251
|cassini=39497
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =49369
}}
[[Categoria:Comuna de Maine e Léger]]</text>
      <sha1>70iryg4a1cnjzumuh70tcmstmo7tao4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoalhés</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103984</id>
    <revision>
      <id>2497292</id>
      <parentid>2380020</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T07:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>perimètre del territòri, demografia</comment>
      <origin>2497292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5530" sha1="k9xmg4dibru4hyooavr23gxtx6n5ygv" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Hoalhés
 | nom2          = ''Houeillès''
 | imatge        = Houeillès-St-Martin-tour.jpg
 | descripcion   = La tor de la glèisa Nòsta Dauna.
 | lògo          = cap
 | escut         = 
 | escais        =
 | region ist    = {{Gasconha}} [[Agenés]]
 | parçan        = 
 | region        = [[Navèra Aquitània]]
 | departament   = {{Òut e Garona}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Nerac|Nerac]]
 | canton        = Los Bòscs de Gasconha ([[caplòc]] deu [[Canton de Hoalhés]] avant 2015)
 | intercom      = [[Comunautat de comunas deus Tuquets e Lanas de Gasconha|CC deus Tuquets e Lanas de Gasconha]]
 | insee         = 47119
 | cp            = 47420
 | cònsol        = Chrystel Colmagro
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | gentilici     = 
 | latitud       = 44.1981
 | longitud      = 0.0347
 | alt mini      = 97
 | alt mej       =
 | alt maxi      = 153
 | km²           = 67.63
|}}

'''Hoalhés''' (''Houeillès'' en [[francés]]) qu'es una [[comuna francesa|comuna]] [[Agenés|agenesa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 47119.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre deu territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Hoalhés
 | nòrd       = [[Pompunha]] 
 | nòrd-èst   = 
 | èst        = [[Hargas d'Orbisa]]
 | sud-èst    = [[Bossés]]
 | sud        = [[Lucbon]] &lt;small&gt;([[Lanas (departament)|Lanas]], ''per un qüadripunt'')&lt;/small&gt;
 | sud-oèst   = 
 | oèst       = [[Alon]]
 | nòrd-oèst  = [[Sautmejan]]
}}

==Toponimia==
La prononciacion qu'es [wa'ʎes] o [hwa'ʎes]. las fòrmas ancianas que son : ''Feolhes'' o ''Foalhes'' en 1240 e 1316, ''capella de Foalhes'' en 1326, ''par. de Foulhes'' en 1339, ''Fouilhés'' en 1637, ''Fouelhés'' en 1638&lt;ref name = bbf&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 136-137&lt;/ref&gt;.

Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom que deriva deu gascon ''huelha'', en latin ''folia''&lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 356&lt;/ref&gt;. 
Segon [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Hoalhés'' que ven deu gascon &quot;''hoélhe&quot;'', damb lo sufixe collectiu ''-és''; lo sens qu'es d'un ensemble de huelhas, d'arbes huelhuts. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom qu'es (tanben) derivat de ''huelha'', en ''-és'' o en ''ier'' + ''-s'' deu locatiu ablatiu plurau&lt;ref name = bbf/&gt;.

Bénédicte Boyrie-Fénié que's basa sus las grafias medievalas. L'origina que seré donc lo latin tardiu ''foallia'', damb lo sufixe ''-ariu'' (e ''-s'' locatiu), definit atau per Du Cange ''quidquid alendo igni'' : « tot çò que sèrv a alimentar lo huec ». Hoalhés que seré donc lo lòc on las escasses pinhadars originaus son remplaçats (en gròs, a l'èst de la RD 933), per tèrras mei ricas, damb pas tant de braus, on la vegetacion es mei divèrsa; toponimes n'atèstan, com [[Lucbon]], ''Cap deu Bòsc'', [[Bossés|Bossesc]], ''Tilhet'', ''Bedoret'', ''Aubar'', ''Le Tremblet'', etc&lt;ref name = bbf/&gt;.

== Istòria ==
* En 1827, la comuna de Jautan (nom supausat) qu'estoc incorporada a Hoalhés &lt;ref&gt;http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=17308&lt;/ref&gt;. Jautan qu'es au nòrd-èst de Hoalhés. Que sembla èra ua anciana parròpia, mès non sembla d'aver guardat ua glèisa e un cementèri.

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 47119
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2014]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Chrystel Colmagro |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Ledieu|Partit= shens |Qualitat=  retirat}}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin=2008 |Identitat=Michel Couture |Partit=[[PCF]] |Qualitat= retirat}}
{{Elegit |Debuta= avant [[1988]] |Fin=1989 |Identitat= Gilbert Caubet|Partit=[[PCF]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= octobre de [[1947]] |Fin=? |Identitat=Robert Lacoste |Partit= [[PCF]] puish [[PS]] |Qualitat= regent, sindicalista, resistant, conselhèr generau (1934-1940, puish 1945-1973)}}
{{Elegit |Debuta=   |Fin=1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 47119
|1793=691
|1800=691
|1806=626
|1821=600
|1831=1097
|1836=982
|1841=812
|1846=916
|1851=922
|1856=960
|1861=1044
|1866=1109
|1872=970
|1876=1024
|1881=1047
|1886=1075
|1891=1252
|1896=1187
|1901=1123
|1906=1191
|1911=1259
|1921=1176
|1926=1000
|1931=967
|1936=878
|1946=927
|1954=747
|1962=757
|1968=744
|1975=723
|1982=708
|1990=634
|1999=643
|2006=640
|cassini=17308
|senscomptesdobles= 1962}}
* En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|119}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|119}}/67.63) round 2}}}} ab/km².
===Jautan===
{{Demografia
|insee= 15023
|1793=134
|1800=150
|1806=169
|1821=190
|cassini=17803
|}}

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas dab la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Òut e Garona]]
==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Gasconha}}

{{Comunas d'Òlt e Garona}}

[[Categoria:Comuna de Gasconha]]
[[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]]
[[Categoria:Comuna d'Agenés]]</text>
      <sha1>k9xmg4dibru4hyooavr23gxtx6n5ygv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Roca d'Albera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107463</id>
    <revision>
      <id>2497296</id>
      <parentid>2047953</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T10:57:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Culex</username>
        <id>7477</id>
      </contributor>
      <comment>corr. maire</comment>
      <origin>2497296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1753" sha1="84bee1vhycbdjyg10t9a5jvtxqorhyk" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna catalana
 |carta=cat
 | nom2=Laroque-des-Albères
 |nom comuna=La Roca d'Albera
|ligam imatge=Vue_de_Laroque-des-Alberes.JPG
|Comarca={{Rosselhon}}
|km²=20.51
 | arrondiment=[[Arrondiment de Ceret|Ceret]]
 | canton=[[Canton de Argelers|Argelers]]
 | cp=66740
 |insee=66093
|cònsol=Gérard Pujol
|mandat=[[2026]]-[[2032]]
 | alt mej=
 | longitud=2.93277777778
 | latitud=42.5238888889
|alt mini=31
|alt maxi=1245
|km²=
|gentilici=Rocatins, Rocatines (en [[francés]])
|sitweb= 
}}
'''La Roca d'Albera''' en [[catalan]] (''Laroque-des-Albères'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Païses Catalans|catalana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Pirenèus Orientals]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}.
==Geografia==

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=66093
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Christian Nauté|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee=66093
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=853
|1968=831
|1975=984
|1982=1126
|1990=1508
|1999=1909
|2004=
|2005=
|2006=1941
|2007=1968
|2008=
|2009=
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Catalonha}}
{{Comunas dels Pirenèus Orientals}}
[[Categoria:Comuna de Rosselhon]]
[[Categoria:Comuna dels Pirenèus Orientals]]</text>
      <sha1>84bee1vhycbdjyg10t9a5jvtxqorhyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gavet de la Conca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125946</id>
    <revision>
      <id>2497238</id>
      <parentid>2496851</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gavet */</comment>
      <origin>2497238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6226" sha1="pvy3ab0lm1pii5i6v5evc75uuy8bj6y" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
'''Gavet de la Conca''' es un [[municipi]] de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Lhèida (província)|Lhèida]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]], al [[Palhars Jusan]].

==Toponimia==
Aransís, Sant Miquel e Sant Cristòfol de la Vall, Sant Martí de Barcedana son de l'ancian municipi d'Aransís, Sant Salvador de Toló, Toló, Mata-solana, Merea e Perolet son de l'ancian municipi de Sant Salvador de Toló, Gavet de la Conca, Fontsagrada e Sant Serni son de l'ancian municipi de Sant Serni.
===Aransís===
Lo nom es atestat en 1359 ''Arentis'' (legir ''Arencis'').
''Aransís'' es un derivat del [[basc]] ''arantze'', ''arantza'' (e variantas), « espina », ambe un sufixe que se tròba tanben dins Beixalís, Norís, Ovís, Arcalís, Estaís, lòcs d'aquel airal pirenenc &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 213-214 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=3265&lt;/ref&gt;.
===Sant Miquel de la Vall===
Dit ''la Vall'' [la 'baʎ]. Una fòrma d'un document de 1084, ''Valinies'', sembla de se referir a aquel vilatge. Benlèu supausar un ''*Valisnes'', ''*Valle Is(o)nense'' sincopat, a partir de [[Isona i Conca Dellà|Isona]] &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 398 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=37344&lt;/ref&gt;. Meteissa « val » (puslèu depression), se se pòt dire que Sant Cristòfol de la Vall e Sant Martí de Barcedana.
===Sant Martí de Barcedana===
Las fòrmas ancianas son : ''Sti. Stephani q. voc. Sarga... Sti Martini in Valle Cirsatana'' en 893, ''Sti. Martini q. est in Valle Circitana'' en 930, 966: ''eccl. Sti. Martini in Valle Sisitana'' en 966, 1163: ''Gerrensi monasterio — eccl. S. P. de Gavet et S. Martini de Valle Cirritani'' [legir ''Cirsitani''] en 1163.&lt;/br&gt;
L'etime seriá ''Vallem ceresetanam'', derivat de ''ceresetum'', « cereireda », &gt; ''Valcersdana'' (sincòpa) &gt; ''Barcelsdana'' (metatèsi) &gt; ''Barcesdana'' &gt; ''Barcedana''. O, ambe una sincòpa diferenta ''Valcersedana'' &gt; ''Valcisidana'' (la grafia de 966), per ''-cese-''(falsa latinizacion en ''-i-'' de ''-e-'') &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 346 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=37281&lt;/ref&gt;.
===Toló===
Las fòrmas ancianas son : ''in collo de Tolo... ante Tolo'' en 973, ''Tolo'' al sègle X o XI, ''Tolan'' (error probabla) en 1053-71, ''Tholono'' en 1071, ''Tholonio'' en 1078, ''Tolo'' en 1126, 1188-89, 1205, ''apud Tolon'' en 1183, etc. I a en Catalonha d'autres lòcs d'aquel nom atestats al primièr millenari. &lt;/br&gt;
I a una semblança aparenta ambe [[Tolon]], qu'èra çaquelà ''Telo'', ''Telonis''. I a tanben un autre lòc ''Le Toulon'' a un km de [[Periguers]], que seriá ligat a un dieu fonticòla ''Telo'', ''-onis''. I a pas d'impossibilitat per ''Toló'', estant que l'assimilacion ''e-ó'' &gt; ''o-ó'' es correnta dins los parlars catalans e ''Toló'' poiriá èsser un nom d'aiga, en relacion ambe aquel dieu fonticòla, d'origina sorotaptica (vocabulari de [[Joan Coromines]] : la civilizacion dels camps d'urnas o ''Urnenfelder'', considerada sovent coma un estadi arcaïc de l'espandiment celtic al segond millenari). Mès justament i a pas de fòrma anciana en ''Te-'', çò que daissa sa plaça a una etimologia ibèrobasca, confòrma al paisatge toponimic de l'airal e, d'autra part, a la lista [[Toluges]], [[Tolosa]], [[Tolba]], Tolustre, [[Soriguera|Tolzó]]&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 285-286 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=43613&lt;/ref&gt;, que permet pas de decidir clarament.

===Mata-solana===
''Mata'', de sens prèp de l'occitan, representa de petits elements de bòsques e de bartas &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 231-233 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=25647&lt;/ref&gt;. ''Mata-solana'' es una mata expausada al sud.
===Merea===
La prononciacion es [me'reja] o [me'rea] (transposicion de la grafia de l'autor). S'explica per lo resultat del latin ''*merĭdia'', varianta de ''meridies'', « sèsta, prangièra », qu'a donat per exemple ''mereig'' en catalan [per l'evolucion fonetica, cal remembrar que lo catalan nòrd-occidental e una granda part del gascon son dins l'airal de ''pui'' e de ''poi'', sense ''-g'']. Merea es a un punt
ont la val, situada entre doás montanha, tomba al Nòrd; lo vent de Nord, donc, refresca constantament Merea. Merea es donc çò qu'apèlan en catalan un amor(r)iador, un lòc adeqüat per i acampar lo bestiar a las oras de calor &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 203 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26128&lt;/ref&gt;.
===Perolet===
Sembla un doble diminutiu de Pere, coma Peiroton en occitan.
===Gavet===
La prononciacion es [rriw ga'βet], [rriw de ga'βet], [lo rriw ga'βet], [ga'βet] (lo vilatge). Las fòrmas ancianas son ''Gavet'' en 893, ''de Gaveto'' en 930, ''rigo Gaveti'' en 966, ''in flumine Gaueto'' en 973, etc.
Es un nom de riu e lo nom del vilatge es posterior e ven del nom del riu. L'etime ven de la rasic idronimica preromana ''*gab-'', coma ''*Gabarus'' &gt; ''Gàver'' ([[Estaràs]]), los gaves de [[Bearn]], mès sense ''-aro-''. La finala ''-et'' no ven de ''-etum'', pr'amor que no i a cap fòrma en ''-d-'', mès puslèu de ''-ittu'' (o tanben ''-ectu'') &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 339, 340 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=20287&lt;/ref&gt;.

===Fontsagrada===
Atestat ''Font Sagrada'' en 1359. ''Fontsagrada'' e ''Fontsanta'' son de cristianizacions de las fonts sagradas dels pagans, vodadas a les nimfes aquaticas &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 249 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=19214&lt;/ref&gt;.
===Sant Serni===
Representa lo nom latin de sant ''Saturninus'', per l'intermediari del francés vièlh ''Saernin'' &gt; ''Sèrni''&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 41 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=20287&lt;/ref&gt;.

==Istòria==
Format dels ancians municipis de Aransís, Sant Salvador de Toló e Sant Serni, units en 1970.


==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Catalonha}}
{{Municipis de|25}}</text>
      <sha1>pvy3ab0lm1pii5i6v5evc75uuy8bj6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sarroca de Bellera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126025</id>
    <revision>
      <id>2497268</id>
      <parentid>2490947</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Benés */ claus, pas clau !</comment>
      <origin>2497268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9164" sha1="n4ucpolgmlwbe63c5jjz771vnvcs7wv" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
'''Sarroca de Bellera''' es un [[municipi]] de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Lhèida (província)|Lhèida]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]] e de la comarca de [[Palhars Jusan]].

==Toponimia==
===Sarroca de Bellera===
La prononciacion es [sa'rrɔka] (''Bellera'' non se ditz gaire). [''Sa'' es l'article arcaïc, encara mai o mens viu en tèrras palharesas]. Las fòrmas ancianas son ''in valle Bellaria'' en 866, ''in pau Bellariense'' en 895, ''Vellasia'' en 966, ''in rio de Bellasia'' en 967, ''castro Bellasia'' en 974, ''in castro Vellasia'' en 979, ''in valle Vellasia'' en 987, ''Bellaria'' en 973, ''castrum Belera'' en 1094, ''R. de Bellera'' en 1240, ''Guillelmus de Belera... Bellera'' en 1225, ''Bellera'' en 1280, etc. L'etime es lo nom femenin de persona ''Abellasia''. L'evolucion menèt a l'avaliment de ''A-'' inicial, confondut ambe un article o una preposicion, lo passatge de ''-s-'' intervocalica a ''-r-'', frequent en catalan (lo contrari arriba pas) e l'influéncia del sufixe ''-era'' &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 407 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=7064&lt;/ref&gt;.
===Erdo===
La prononciacion es ['ɛrdo]. Ven probablament del basc ''erdi-be'', « jos la mitat » (&gt; ''*Èrdeve'' &gt; ''*Èrdeu'' &gt; ''Èrdo''). Lo centre geografic del territòri es a mièg camin d'Erdo a Santa Coloma, cap a 100 m per dessús d'Erdo, segon [[Joan Coromines]] (article signat XT, Xavier Terrado Pablo) &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 81 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=17214&lt;/ref&gt;.

===Buira===
La prononciacion es ['bujra]. Lo nom es citat ''Boyra''. [Es un vilatge de l'ancian municipi de Benés, incorporat a Sarroca en 1972]. Es un lòc d'altitud plan nauta [1127 m] e expausat, sense acès, al vent de nòrd ([[tramontana]], localament ''vent de Port''). Lo nom s'explica pel grecolatin ''bŏrĕas'', « vent de nòrd » &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 138 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=11154&lt;/ref&gt;.
===Lo Mesull===
La prononciacion es [al me'zuʎ] o [del m-].
Es un nom d'origina celtica, que ven de l'indoeuropèu MEDHYO-, vengut en celtic ''Meddo-'' [non pòdi escriure los caractèrs que representan la consonanta vibranta], ambe l'apondi de ''-ullus''. La preséncia d'un article mòstra que lo nom èra encara comprés a l'[[Edat Mejana]]. Los noms d'aquela origina designan de lòcs menors situats entremièg de dos, o mai, pus importants &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 265 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26222&lt;/ref&gt;.
===Xerallo===
[[Joan Coromines]] l'evòca ambe ''Anserall'' e autres lòcs aparentats. La prononciacion es [če'raʎo]. J. Coromines, en cercant, aparta las explicas germanicas o latinas. Lo nom sembla benlèu venir del basc ''aintzi'' (que se redusís a ''antzi'' quitament en [[basc]]), «  palú, lòc aigassiu ». La deglutinacion de ''An-'' [confondut ambe ''En-''] es aisida. La finala ''-o'' conservada es pas estranha dins l'airal &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 203 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=49052&lt;/ref&gt;. La finala en ''-erall(o)'' demòra a explicar.
===Sentís===
La prononciacion es [sen'tis]. Lo gentilici es ''sen'tizos'' o ''senti'zeŋs'' (adaptacion de la grafia de l'autor). Las fòrmas ancianas son (primièra lista) ''in vaselica Sancti Juliani, ... subtus villa Senticeto'' en 848, ''Sentiz'' en 1165. L'etime es segurament ''sentīcěus'', « embartassat, espinós, plen d'espinas blancas », derivat del latin classic ''sentix, sentīcis'', « albespina, espina blanca », e sentes, « romegàs, arbrilhons espinoses » e dels derivats tanlèu lo latin classic ''senticetum'', ''senticosus'', ''sentosus'', etc. Çaquelà apareis lo sent martir ''Tirs'' : ''villa Sancti Tirsi'' en 986, ''Sancti Tirsi'' en 1030, etc. Lo monestièr es supausat aver una dobla invocacion, Sent Julian e Sent Tirs. Demòra que l'origina es ''sentīcěus'' (''locus o pagus senticeus''), mès, coma lo resultat èra arribat a ''Sentiç'', los monges sanctifiquèron aquel nom bartassièr &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 277 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=38392&lt;/ref&gt;.
===Manyanet===
La prononciacion es [maɲa'net]. las fòrmas ancianas son ''Maianed'' o ''Mayanet'' cap a 1200, ''Mayanet'' en 1358. Lo nom es un derivat de l'adjectiu ''medianus'', ''medianētum'', ambe'l sufixe collectiu ''-etum'', « ensemble d'endrets megièrs » (entre dos territòris, etc). A partir de la fòrma ''Meyaned(o)'', la nasalitat de las doás consonantas vesinas mena a ''*Menyanet'', assimilat en ''Manyanet'' &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 181 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=24952&lt;/ref&gt;.
===Benés===
Lo nom es atestat ''Petrus de Benes'' en 1233 e la prononciacion es [be'nes]. L'origina es preromana, benlèu lo basc ''iben-esi'', « barradissa o claus de bilhons ». Mès lo paronime ''Biniés'' sembla venir de la basa ''*binĕsse'' o ''*benĕsse'', valable per tots los noms aparentats, ambe un sufixe ''-ĕsse''. La rasic remembra ''Benante'', ''Benasc'' o ''Benós'' qu'an un aspècte ibero-basc (signat X.T.).&lt;/br&gt;
Non cal dobtar de l'origina iberobasca del nom, ni del ligam ambe'l basc ''iben'', « soc, tanc, tronc », benlèu ambe un sufixe ''-esse'', mès i a pas de pròva d'una ''-ss'' dobla e ''iben-esi'' demòra possible (signat J.C.) &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 438 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=7432&lt;/ref&gt;.

===Vilella===
Es un derivat de ''vila'' (latin ''villa'') &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VIII, p. 14-15 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=47123&lt;/ref&gt;.
===Avellanos (e Castellnou d'Avellanos)===
''Avellanos'' es una varianta precatalana [de la partida del nòrd-oèst catalan actual qu'aviá conservat la finala ''-o'', de ''-us'' / ''-um'' latin, dins un contèxte lingüistic de tipe [[gascon]], abans l'avançada del catalan] que correspond a ''Avellans'' &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 284 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=4822&lt;/ref&gt; (sembla representar « avelanièrs » dins la practica puslèu qu'« avelana »).
===Vilancòs===
Tractat ambe'ls noms en ''-anc'', que correspondon a de lòcs corbats o amagats, sovent a d'espelugas (caunas, balmas). Sembla d'origina indoeuropèa, mès sorotaptics que celtics &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 186-187 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=46925&lt;/ref&gt;. Aquela rasic es associada aicí a ''vila''.
===Sas===
Lo mot ''sas'' o ''sasso'' es omnipresent dins l'oèst catalan, en Aragon e Navarra, e sovent demòra un apellatiu. Non designa una montanya o un ròc, mès de terrassas de planòls nauts o de costats de montanhas de fòrma alongada, de tèrras pauc fertilas e que contrastan ambe'ls fons de las vals. Lo nom ven pas del latin ''saxum'', « ròc », per de rasons d'aspècte (es pas jamai una cima o un planòl rocós) e fonetica [''saxum'' &gt; ''sais'' &gt; ''sèish'', ''seix'']. La fòrma primitiva del mot deviá èsser ''*sassu'' o ''*sasso'', totjorn ambe una ''s'' dobla, segon lo testimoniatge de la fòrma aragonesa ''sasso'' e del plural catalan ''sassos''. Lo nom es atestat ''Sasso'' en 1022, ''Sas'' en 1281, etc. Es un nom preroman, de localizacion principala sus l'axe èst-oèst [[Lhèida]]-[[Òsca]]-[[Tudèla (Navarra)|Tudèla]], pas gaire al nòrd pirenenc, diferenta donc de la del basc, anciana o presenta. Sembla l'airal de ''carant'', que [[Joan Coromines]] atribuís a la lenga sorotaptica (de la [[cultura dels camps d'urnas]], paraceltica e non celtica segon el). I a de derivats coma ''sarda'' (probablament de ''*sassĭta'' &gt; ''*sasda'') e ''sardera'', ambe'l sufixe ''-ĭta'', celtic e en general indoeuropèu; la terminason ''-io-'' es tanben indoeuropèa e, ambe ''sasso'', dona ''*sassio'' &gt; catalan ''seix'', coma lo ''Seix de Salàs'' e [[Salàs de Pallars]] e près de [[Talarn]], dos noms indoeuropèus reconeguts [e estrictament celtics !]. Lo catalan ''seix'' correspond foneticament a l'ancian occitan ''sais'', ''saissa'', « gris », vengut probablament del celtic ''*sassia'', benlèu a l'origina « color del grun de cereala ». Òr, los sasses son de color grisenca &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 56-59 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=37754&lt;/ref&gt;.
===La Bastida de Bellera===
La definicion de ''bastida'' en catalan es « construccion de caractèr provisòri per la defensa d'una plaça o per sa conquista » (Llull, Blanquerna, Desclot, Muntaner) ; « dispositiu de guèrra en fòrma de tor » (Jaume I,  Eiximenis) ; « armadura o estaudèl fait de pòstes e de bigas e utilizat dins una construccion » (tèxte anterior de 1495 e 1534, dins AlcM) e dins Baró de Maldà, Excursions, p. 155) &lt;ref&gt;https://decat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26269&lt;/ref&gt;

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Catalonha}}
{{Municipis de|25}}</text>
      <sha1>n4ucpolgmlwbe63c5jjz771vnvcs7wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Senterada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126027</id>
    <revision>
      <id>2497274</id>
      <parentid>2491351</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Larén */</comment>
      <origin>2497274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7499" sha1="ahmsc2ozazj5lgndku906i8hy673t8x" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
'''Senterada''' es un [[municipi]] de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Lhèida (província)|Lhèida]], de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]] e de la comarca de [[Palhars Jusan]].

==Toponimia==
===Senterada===
La prononciacion es [sente'rada]. Las fòrmas ancianas son ''Sancta Grata, super fluvium Bosegia'' en 823, ''Sanctae Gratae'' en 836, ''locus Sancte Marie que dicunt Sancte Grate'' en 839, ''Sancta Deo Grata'' en 868, ''Santa Grata'' en 1010-1035, etc. Dins lo nom ''Sanctagrata'', aglutinat tanlèu l'epòca visigotica, ''-gr-'' donèt ''ir'' (coma ''fragrare'' &gt; ''flairar'', ''migrare'' &gt; ''meirar'', ''agranione'' &gt; ''aranyó''), puèi lo diftongue ''-ai-'' se redusiguèt a ''e'' [''*Saintagrada'' &gt; ''*Saintairada'' &gt; ''*Senterada'']. I agèt primièr lo monestièr de Senta Maria. Dobla invocacion ? o ''Deo grata'' = aimada de Dieu, coma una mena d'epitèt de la maire de Dieu ? Mès i a tres Sancta Grata
&lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 105-106 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=38382&lt;/ref&gt;. [[Joan Coromines]] non parla de la fòrma ''Senta'' allòc de ''Santa'', un còp èra pus frequenta en Catalonha, que se salvèt del purisme dels sègles XIV-XV pr'amor de la dificultat a conéisser lo nom d'una senta dins lo toponime.
===Lluçà===
''Lluçà'' es lo derivat latin en ''-anum'' del nom latin d'òme ''Lūcius'' que designa un ''pagus'' o lo ''praedium'' (proprietat, ben de campanha) d'una persona d'aquel nom (signat J.F.C.) &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 103 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=23943&lt;/ref&gt;.
===Reguard=== 
La prononciacion es [rre'gwart] (adaptacion de la grafia fonetica de l'autor). Las fòrmas ancianas son ''Reguard'' en 1066 e 1094, ''castro de Reguard'' en 1055-1098, etc. L'origina pòt èsser un nom germanic d'òme ''Reguhard'', ''Hrodward'', ''Rīcward'' (ambe l'inconvenient de l'''ī'' long), e mai que mai ''Redward'' (los toponimes que contenon un nom germanic d'òme son nombroses al nòrd del Principat), mès la solucion pus probabla es lo catalan ancian ''reguard'', « perilh militar, exposicion a una ataca », que designa un castèl, puèi un lòc en general o una aiga &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 365 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=34522&lt;/ref&gt;.
===Cérvoles===
Autres noms semblables.
La prononciacion es ['serboles] e tanben ['serbules]. Las fòrmas ancianas son ''Sorboles'' en 1061-1108, ''Scarbolis'' (legir ''*Scerbolis'' en 1163, ''Cervolles'' en 1359. Non i a cap explica per ''cervo'', ni per l'ipercorregit ''cérvol'', que ''s'' e ''c'' se destinguissián d'aquí al sègle XIV. Una possibilitat es ''sorbus''/''sorbum'', nom latin del sorbièr e de son frut aspre, la sòrba, mès lo diminutiu ''sórboles'' es inatestat en latin e dins las lengas romanicas. Lo mot prelatin ispanic ''serva'', « frut » auriá pas format un diminutiu en ''-ŭla''. Lo nom sembla un mot toscan ''sélvole'' e sa varianta dissimilada ''sérvole'', de ''sĭlvŭla'', ''-lae'', « bosquet », plan documentat dins los autors latins e possibla en toponimia, al revèrs d'un diminutiu de ''sòrba'' o ''sorbièra'', de mal imaginar. Mès benlèu cal pas escartar completament la sòrba e lo sorbièr, pr'amor de la frequéncia de las grafias en ''sorb-'' dins las fòrmas ancianas. Poguèt i aver de localitats vesinas que lo nom d'una veniá de ''sorbus'' e l'autra de ''silvula'', que pauc a pauc se barregèron &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 367-369 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=14128&lt;/ref&gt;.
===Naens===
La prononciacion es [na'jens] o de còps [na'ens]. Sembla que non figura dins lo cens de 1359, farcit d'inexactituds, mès i a ''Ens'' que sembla a sa plaça. Benlèu i a agut l'apondi de ''en-'', coma dins [[Encamp]], ''Envalira'', ''Enviny'', e aferèsi davant vocala : ''En-'' &gt; ''N-'', donc una basa ''Aens''. I a ''Llaenes'', a la nauta vall de Cardós, al nòrd de [[Lladorre|Tavascan]], que sembla aparentat. Lo nom seriá benlèu près de [[Agen|Aginnos]] (sorotaptic ? aquitanic ?) [sembla un nom celtic].  Sembla que i aja un parallelisme ambe'ls toponimes dels [[Pirenèus]] centrals en ''-én'', ambe ''-n'' finala articulada (de ''-inn'' o ''-enn''), coma ''Baén'', ''Adraén'', ''Larén'', ''Llarvén'', ''Ensagens''. Lo paronime ''Llaenes'' poiriá resultar d'una dissimilacion ''n-n'' &gt; ''l-n'', ambe ''-es''. Davant l'abséncia de certitud, i a una sola causa segura : un nom preroman, d'aparéncia ibero-basca-aquitanica; es versemblable que venga d'una base en ''-(e)nnes'', parallèla a la d'Ensagens, Sispony (''se(n)sponne''), lo gascon [[Sent Biat]] (e lo pallarés ''Sant Beado''), venent de l'aquitan ''sembettennis'', e ''Atens'', de l'[[Urgellet]]. L'etime seriá quicòm coma ''*Nagennes'' (o ''*Agennes''), en relacion ambe la terminason ''-genne'' de Ensagens e d'Adraén (''Adragigno'' en 839), que sa basa seriá quicòm coma ''*Atragenne'' (o ''-ginne'') &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 436-437 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28175&lt;/ref&gt;.
===Puig Cerver===
Lo nom es atestat ''Pug Cerver'' en 1010-1035. Format [del resultat] del latin ''podium'', [que deu èsser ''pui''] e del nom del cèrvi, e non pas del nom latin d'òme ''Servius'' [ambe sufixe derivat de ''-ariu-''] &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 296 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=32786&lt;/ref&gt;. I a de ''Puègcervièr''s a [[Vauserres]] e a [[Brantòsme de Perigòrd]].

===Burguet===
Lo nom es prononciat ''bur'get''. [[Joan Coromines]] lo plaça ambe'ls ''bruc, bruguet'' &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 126 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28175&lt;/ref&gt;. Sembla donc format de ''bruga'' e de ''-et'' (sufixe collectiu ''-etum'').

===Cadolla===
La prononciacion es [ka'doʎa]. L'origina es ''cadolla'' « clòta plena d'aiga dobèrta dins una ròca » que supausa un etime ''*catulla'', d'origina dobtosa &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 177 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=11736&lt;/ref&gt;. Sembla de fonetica celtica (o latina ?) : i a un nom d'òme ''Catullus'' &lt;ref&gt;Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 61&lt;/ref&gt;(nom del poèta, nascut en Cisalpina).
===Larén===
La prononciacion es [la'ren]. Lo nom es citat en 1359, loch Da''lerent'', mès lo document es sovent de grafia capriciosa. Un lòc diferent, de la val de Cornudella, es citat en 1023, in castro Cornutella, in loco ubi dicitur ''Larinsi''. I a d'autres noms aparentats, [[Sort|Llarvén]], citat ''Lertuen'' en 1080, e [[Lladorre|Lertamon]]. Per Larén, l'origina seriá lo [[basc]] ''ler'', « pin », que se pòt derivar en ''lerdo'', « rosina », mès lo sens primitiu de ''lerdo'' seriá « [[Pinales|rosinós]] ». Sembla çaquelà que lo nom primitiu del pin seriá ''Leher'' (veire ''Leherenn-'', nom d'una divinitat aquitana). Lo nom de ''Larén'' auriá lo sens de « pin sent ». Lo teonime es ''Leherenn-'', ambe'l sufixe basc ''-enn-'', frequent dins la toponimia pirenenca &lt;ref&gt;Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 11-12 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=22873&lt;/ref&gt;.

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Catalonha}}
{{Municipis de|25}}</text>
      <sha1>ahmsc2ozazj5lgndku906i8hy673t8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jafar Khan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143752</id>
    <revision>
      <id>2497295</id>
      <parentid>1905581</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T09:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amhmr</username>
        <id>61446</id>
      </contributor>
      <origin>2497295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320" sha1="0p29dzd6uj08lbfuw6ybo62h41k4v3r" xml:space="preserve">{{Infobox|tematica=|carta=}}
'''Jafar Khan Zand''', (en [[persan]]: ''' جعفر خان زند  ''') foguèt [[Shah]] d'[[Iran]]. Foguèt lo seten rei de la [[dinastia Zand]] e regnèt del [[18 de febrièr]] de [[1785]] fins al [[23 de genièr]] de [[1789]], data que moriguèt enverinat.

[[File:Ja`far Khan.png|thumb]]</text>
      <sha1>0p29dzd6uj08lbfuw6ybo62h41k4v3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicolau Rei Bèthvéder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148202</id>
    <revision>
      <id>2497264</id>
      <parentid>2423594</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="9qdgvn340cnjusrhvr0sq1k9l6olod5" xml:space="preserve">[[Fichièr:Nicolau Rei Bèthvéder.JPG|thumb|Nicolau Rei Bèthvéder en 2014]]
{{Infobox
|tematica=
|carta=oc
|naissença=
1970|decès=
|imatge=&lt;!--wikidata:--&gt;
|legenda=
}}
'''Nicolau Rei Bèthvéder''', (en [[francés]] : ''Nicolas Rey-Bèthbéder'') neishut a [[Morencs]] en [[Bearn]] en 1970, qu'ei un [[escrivan]], lexicografe e [[jornalista]] d'expression occitana.

Que publiquè un recuelh de novèlas literàrias, dab lo son hrair [[Eric Rei Bèthvéder]] en 2002, titolat : [[Blanc e Roi]]. Qu'ei tanben l'autor deu [[diccionari de l'occitan gascon tolosan]] en 2004 a las edicions de l'[[IEO]], e un libe sus la toponimia de [[Sent Lis]], vila on demòra, edicions Lobatièras, en 2000.

Que s'aucupa de la [[Catinon e Jacotin|hèsta de Catinon]], dab [[Patric Lasseube]], on debutè la cantaira [[Alidé Sans]].

Qu'estó tanben un collaborator regular de [[La Setmana]] de 1995 a 2010, puish adara que participa au [[Jornalet]].

Qu'estudiè Sciéncias Politicas a [[Tolosa]] e [[Barcelona]], puish ara qu'ei ensenhant d'[[occitan]] au licèu de [[L'Isla de Baish]]. Qu'ei membre deu conselh lingüistic deu [[Congrès Permanent de la Lenga Occitana]]. Qu'estó president deu [[CREO de Miègjorn-Pirenèus|CREO de Tolosa]] e vice-president de la [[Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d'Òc|FELCO]] de 2016 a 2020.

== Ligam extèrne ==
[https://web.archive.org/web/20140704064552/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc Diccionari francés-occitan gascon tolosan] en linha sul site deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana

{ORDENA:Rei Bèthvéder, Nicolau}}
[[Categoria:Naissença en 1970]]</text>
      <sha1>9qdgvn340cnjusrhvr0sq1k9l6olod5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497265</id>
      <parentid>2497264</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1627" sha1="sf7xm21sspgxmbm8cttelommxd8sv5q" xml:space="preserve">[[Fichièr:Nicolau Rei Bèthvéder.JPG|thumb|Nicolau Rei Bèthvéder en 2014]]
{{Infobox
|tematica=
|carta=oc
|naissença=
1970|decès=
|imatge=&lt;!--wikidata:--&gt;
|legenda=
}}
'''Nicolau Rei Bèthvéder''', (en [[francés]] : ''Nicolas Rey-Bèthbéder'') neishut a [[Morencs]] en [[Bearn]] en 1970, qu'ei un [[escrivan]], lexicografe e [[jornalista]] d'expression occitana.

Que publiquè un recuelh de novèlas literàrias, dab lo son hrair [[Eric Rei Bèthvéder]] en 2002, titolat : [[Blanc e Roi]]. Qu'ei tanben l'autor deu [[diccionari de l'occitan gascon tolosan]] en 2004 a las edicions de l'[[IEO]], e un libe sus la toponimia de [[Sent Lis]], vila on demòra, edicions Lobatièras, en 2000.

Que s'aucupa de la [[Catinon e Jacotin|hèsta de Catinon]], dab [[Patric Lasseube]], on debutè la cantaira [[Alidé Sans]].

Qu'estó tanben un collaborator regular de [[La Setmana]] de 1995 a 2010, puish adara que participa au [[Jornalet]].

Qu'estudiè Sciéncias Politicas a [[Tolosa]] e [[Barcelona]], puish ara qu'ei ensenhant d'[[occitan]] au licèu de [[L'Isla de Baish]]. Qu'ei membre deu conselh lingüistic deu [[Congrès Permanent de la Lenga Occitana]]. Qu'estó president deu [[CREO de Miègjorn-Pirenèus|CREO de Tolosa]] e vice-president de la [[Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d'Òc|FELCO]] de 2016 a 2020.

== Ligam extèrne ==
[https://web.archive.org/web/20140704064552/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc Diccionari francés-occitan gascon tolosan] en linha sul site deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana

{{ORDENA:Rei Bèthvéder, Nicolau}}
[[Categoria:Naissença en 1970]]</text>
      <sha1>sf7xm21sspgxmbm8cttelommxd8sv5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escoutoux</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157989</id>
    <redirect title="Escotaon" />
    <revision>
      <id>2497271</id>
      <parentid>2400420</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>6397</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Escotaon]]</comment>
      <origin>2497271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="nmg8dxx412y4cuyypmyyi0dulue90bn" xml:space="preserve">#REDIRECCION [[Escotaon]]</text>
      <sha1>nmg8dxx412y4cuyypmyyi0dulue90bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Novacelles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168238</id>
    <redirect title="Nòucèla" />
    <revision>
      <id>2497273</id>
      <parentid>2089864</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>6397</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Nòucèla]]</comment>
      <origin>2497273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="l7k5gvhvx4yr9cub7u30uhpiarkh1ws" xml:space="preserve">#REDIRECCION [[Nòucèla]]</text>
      <sha1>l7k5gvhvx4yr9cub7u30uhpiarkh1ws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Novacelas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168239</id>
    <redirect title="Nòucèla" />
    <revision>
      <id>2497272</id>
      <parentid>2089857</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>6397</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Nòucèla]]</comment>
      <origin>2497272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="l7k5gvhvx4yr9cub7u30uhpiarkh1ws" xml:space="preserve">#REDIRECCION [[Nòucèla]]</text>
      <sha1>l7k5gvhvx4yr9cub7u30uhpiarkh1ws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enlòc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169193</id>
    <revision>
      <id>2497224</id>
      <parentid>2496479</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <comment>Ajut de fòtografias e ajust de las cançons ont son en collaboracion amb d'autres grops</comment>
      <origin>2497224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5257" sha1="sltjjg8cute25e4utswgbr4cniqsf0d" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]

* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.

[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|316x316px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]

== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>sltjjg8cute25e4utswgbr4cniqsf0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497225</id>
      <parentid>2497224</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <comment>Ajust d'una fòtografia per illustrar</comment>
      <origin>2497225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5337" sha1="6mygr2k4duvzao4v9rmmsxw909rjmzv" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]

* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|316x316px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]

== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>6mygr2k4duvzao4v9rmmsxw909rjmzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497226</id>
      <parentid>2497225</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ajust de las annadas d'activitat dins l'infobox</comment>
      <origin>2497226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5343" sha1="ihp4s3a9zf0bupm1mhlnj37t1vnqls5" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008 - ara|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]

* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|316x316px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]

== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>ihp4s3a9zf0bupm1mhlnj37t1vnqls5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497227</id>
      <parentid>2497226</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mesa en forma de la pagina</comment>
      <origin>2497227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5344" sha1="4v5wtpxyxhhe82xq61o8w06cagvhopq" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008 - ara|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]

* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|316x316px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]


== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>4v5wtpxyxhhe82xq61o8w06cagvhopq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497228</id>
      <parentid>2497227</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5346" sha1="m82ms5ymxexxz0yyedg0nmb9y2m8842" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008 - ara|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]

* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|316x316px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]


== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>m82ms5ymxexxz0yyedg0nmb9y2m8842</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497230</id>
      <parentid>2497228</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5347" sha1="or2ndkk1ilua4aenx4xt5z2yff5bsp9" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008 - ara|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]


* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|316x316px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]


== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>or2ndkk1ilua4aenx4xt5z2yff5bsp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497232</id>
      <parentid>2497230</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5347" sha1="s1wjhztn5r3xyoq5emcnik63gp8l96p" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Santa Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008 - ara|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un gròp de [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa|Sant-Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realisat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièra.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]],  situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèat lo 18 de genièr 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Las influéncias posan tant del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] coma lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirar en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que pasa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desreglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]


* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Santa-Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|376x376px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]


== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitara e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - 2009

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>s1wjhztn5r3xyoq5emcnik63gp8l96p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497233</id>
      <parentid>2497232</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LSaltet</username>
        <id>62223</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>correcions de las fautas d'ortografia</comment>
      <origin>2497233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5324" sha1="avurls2xxfomo053rgxgatswstqtdid" xml:space="preserve">{{Infobox grop musica|nom grop=Enlòc|origina=Sant Africa|país=França|genre=Punk-rock|membres actuals=Aurélien Buisson (Auré) : Guitarra e cant

Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr

Benoît Nicouleau (Ben) : bateria e còr|debutas=2008 - ara|sit=https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/|imatge=[[File:Enloc foto grop.jpg|thumb|Fòtografia dels membres del grop de punk-rock Enlòc]]}}

'''Enlòc''' es un grop de [[Sant Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) de [[Skateboard|skate]]-[[Punk rock|punk]] creat en 2008. Cantan en [[occitan]], [[anglés]] e [[francés]].

== Biografia ==
Lo grop de musica se crèa pendent l’ivèrn de 2008 a [[Sant Africa]] ([[Departament d'Avairon|Avairon]]) dins lo garatge d’Auré e Boc. 

Lor primièr album ''Avec un accent'' sortiguèt lo 2 de març de 2011. Foguèt realizat en solament 3 o 4 dimenjadas d’un biais amator, sens granda produccion darrièr.

Son ajudats per [[Tripoux asso|Bad Tripoux asso]], lor pròpri associacon e tres labels que son [[NFFP Records]] situat en [[Provença-Aups-Còsta d'Azur|region PACA]], [[Episceria asso|Espiceria asso]] situat a [[Pau]] ([[Pirenèus Atlantics|Pirenèus Atlantic]]) e [[Fingers Out Records]], situat as [[Albi]] ([[Departament de Tarn|Tarn]]).

Un cèrcle d’entrajudas e d’amics dins l’escèna locala se faguèt : partejan fòrça concèrts amb los grops [[Foolish]] ([[Clarmont-Ferrand|Clarmont d’Avernha]]), [[Loggerhead|Loggerheads]] ([[Colombièrs (Roergue)|Colombièrs]]), [[Gojats of Hédas]] ([[Pau]]) o encara [[Ben &amp; Fist]] ([[Tolosa]]) amb qual enregistraràn un tròç que s’apèla “Sous les ponts” dins lor album ''Tempora'' sortit en 2023.

Cantan en tres lengas : [[francés]], [[anglés]] e [[occitan]]. La causida de cantar en occitan es simplament per gost e per interès per aquesta cultura.

Una pagina [[Facebook]] foguèt crèada lo 18 de genièr de 2010.

== Estetic ==
[[Fichièr:Repeticion enlòc.jpg|vinheta|343x343px|Repeticion del grop en 2010]]
Posan lors influéncias del costat del [[:fr:Hardcore_mélodique|hardcore melodic]] amb lo grop [[NOFX]] coma del costat del punk francés faiçon [[Les Sheriff|les $heriff]] o encara [[Charly Fiasco]]. 

Podèm tanben trobar d’influéncias [[ska]] dins las debutas del grop. [[:fr:P.O.box|PO Box]] es un grop que influencèt la musicalitat del grop.

Totes tres fans de [[NOFX]], lo grop a représ un de lor tròç qu’an revirat en occitan e que s’intitola “Linoleoc” (Original: Linoleum)

Dins l’album ''Tempora'', las pauralas son centradas sus las sazons, lo temps que passa e la natura. Aquò permet de parlar de subjèctes politics coma lo desrèglament climatic.

== Participacions a de festenals e concèrts importants ==
[[Fichièr:Aficha per lo concèrt de los 10 ans d'Enlòc.jpg|esquèrra|vinheta|321x321px|Aficha pel concèrt dels 10 ans d'Enlòc]]


* 24 de febrièr de 2018 : 10 ans d’Enlòc a Le Caveau - Sant Africa

* 1 de febrièr 2025 : fan la primièra partida de Didier super et son groupe Discount.
[[Fichièr:10 ans enlòc.jpg|centrat|vinheta|376x376px|Concèrt de los 10 ans d'Enlòc]]


== Membres ==

=== Membres actuals ===

* Aurélien Buisson (Auré) : Guitarra e cant
* Guillaume Buisson (Boc) : bassa e còr
* Benoît Nicouleau (Ben) : batariá e còr

== Discografia ==

=== Albums ===
* ''Avec un accent'' (2011)
* ''Temps libre'' (2016)
* ''Tempora'' (2023)

=== EP ===

* ''Lèu fach'' - (2009)

=== Compilacion ===

* ''Noise Pollution #2''
* ''Still kicking asses !'' - L’Episceria (15 de octubre de 2011)

=== Collaboracion amb d’autre grops ===

* ''One, two, Tripoux!'' - amb Loggerheads (2013)
* En feat. dins  ''Du sens pour exister'' - Ben&amp;Fist (2022)

== Sorgas ==

* https://rateyourmusic.com/artist/enloc

* https://leschiardsdurock.over-blog.com/pages/Enloc-avec-un-accent-4742610.html

* https://www.francepunkscene.net/d/bands/enloc/

* https://surprisewebzine.weebly.com/itwenloc.html

* https://www.saint-bruno.org/detail-actus/concert-27-fevrier

* https://www.concertspunk.fr/band/enloc-0053972

* https://www.facebook.com/photo/?fbid=372620124425&amp;set=a.452319923565184

* https://espiceria-asso.bandcamp.com/album/still-kicking-asses?fbclid=IwY2xjawP4H3JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeoIPQT09yLvusp5Q9nNt0mGpNmqPLI2Y3ixPfjl3p_3Cz8srUOFUWysT9HKs_aem_71n0KH1QZ9MHNxzb1aNVNw

* https://www.calameo.com/read/006591194a31531820522?fbclid=IwY2xjawQKkUNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBaZml4SFE2b25IMmZKOTJDc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsaEKtAfBBNL0ZJAgnM8ZlAtuIuADmh6TL09nPBpcGU0hbz-v5IP0TmXCBfQ_aem_e_ZA2WINaSIrA4Pnifn9sw

=== Per ne saupre mai ===

* https://www.midilibre.fr/2018/03/16/aveyron-avec-enloc-le-punk-rock-occitan-est-en-haut-de-l-affiche,1641278.php
* https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-9628-sud-aveyron-le-groupe-de-punk-rock-enloc-presente-son-nouveau-clip

== Ligams extèrnes ==

* [https://web.archive.org/web/20180917151214/http://www.enloc.net/ Site oficial]
* [https://enloc.bandcamp.com/ Bandcamp]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica punk]]
[[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:grop rock d'Occitània]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]</text>
      <sha1>avurls2xxfomo053rgxgatswstqtdid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escotós</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193514</id>
    <redirect title="Escotaon" />
    <revision>
      <id>2497270</id>
      <parentid>2399201</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>6397</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Escotaon]]</comment>
      <origin>2497270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="nmg8dxx412y4cuyypmyyi0dulue90bn" xml:space="preserve">#REDIRECCION [[Escotaon]]</text>
      <sha1>nmg8dxx412y4cuyypmyyi0dulue90bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Movement dels agricultors (França, ans 2020)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195475</id>
    <revision>
      <id>2497256</id>
      <parentid>2489989</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22275" sha1="i1sr0ejceat1g33m8l083ow1ormwkc4" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement: 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ==
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

==Represa: octobre-novembre de 2024==
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

==ornarmai en decembre de 2025 en reaccion a la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara==

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en Arièja. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar dels vaccins per 750 000 bovins. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>i1sr0ejceat1g33m8l083ow1ormwkc4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497257</id>
      <parentid>2497256</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22280" sha1="fw6htqpkwv5v48y6qzqispnm1r59juq" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa: octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en Arièja. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar dels vaccins per 750 000 bovins. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>fw6htqpkwv5v48y6qzqispnm1r59juq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497258</id>
      <parentid>2497257</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22288" sha1="091sx64bzodi1i9elh42cyfuauf22os" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa: octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>091sx64bzodi1i9elh42cyfuauf22os</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497259</id>
      <parentid>2497258</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Cronologia */</comment>
      <origin>2497259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22289" sha1="mqcvl9tlrxi6hnrbw3zvm6etq2ad310" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>mqcvl9tlrxi6hnrbw3zvm6etq2ad310</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497260</id>
      <parentid>2497259</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22521" sha1="1ykbs761vsq9im2ruxg6ifwnqdwghfp" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===
[[Imatge:Barrage routier d'agriculteurs en Occitanie, le 22 décembre 2025 (02).jpg|200px|thumb|right|blocatges massís de las carrièras del departament del Gèrs adobats per la [[Coordinacion rurala]] al mes de decembre de 2025]]

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>1ykbs761vsq9im2ruxg6ifwnqdwghfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497261</id>
      <parentid>2497260</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22544" sha1="net7tnapszriz69z6s4qe0faemd1fd5" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===
[[Imatge:Barrage routier d'agriculteurs en Occitanie, le 22 décembre 2025 (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatges massís de las carrièras del departament del [[Departament de Gers|Gers]] adobats per la [[Coordinacion rurala]] al mes de decembre de 2025]]

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>net7tnapszriz69z6s4qe0faemd1fd5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497262</id>
      <parentid>2497261</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22545" sha1="mj97rokmeyowcz68s8zd59j4gm8x984" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===
[[Imatge:Barrage routier d'agriculteurs en Occitanie, le 22 décembre 2025 (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatges massís de las carrièras del departament del [[Departament de Gers|Gers]] adobats per la [[Coordinacion rurala]] al mes de decembre de 2025.]]

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre lors 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>mj97rokmeyowcz68s8zd59j4gm8x984</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497263</id>
      <parentid>2497262</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara */</comment>
      <origin>2497263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22544" sha1="9gpkjh9krk2fe1lh1bxqab0e91zfid5" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gasconha]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===
[[Imatge:Barrage routier d'agriculteurs en Occitanie, le 22 décembre 2025 (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatges massís de las carrièras del departament del [[Departament de Gers|Gers]] adobats per la [[Coordinacion rurala]] al mes de decembre de 2025.]]

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre las 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>9gpkjh9krk2fe1lh1bxqab0e91zfid5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497266</id>
      <parentid>2497263</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22540" sha1="ej9vc8srqlsj4q94iw8n8q88lf4hhc1" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] ([[Gers]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===
[[Imatge:Barrage routier d'agriculteurs en Occitanie, le 22 décembre 2025 (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatges massís de las carrièras del departament del [[Departament de Gers|Gers]] adobats per la [[Coordinacion rurala]] al mes de decembre de 2025.]]

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre las 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>ej9vc8srqlsj4q94iw8n8q88lf4hhc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497267</id>
      <parentid>2497266</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22556" sha1="fhkz98ouyh334j8jfuy935135s3aejt" xml:space="preserve">[[Imatge:Blocage de la N124 par les paysans occitans à L'Isle-Jourdain (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatge rotièr improvisat lo 19 de genièr de 2024 pels [[Joves agricultors]] e la [[FNSEA]] en [[Occitània]] a [[L'Isla de Baish]] (departament del [[Gers]])]]
[[Imatge:Panneau Marcillat-en-Combraille retourné.jpg|200px|thumb|right|Panel virat pels agricultors en [[Occitània]], aquí a [[Marcilhac (Alèir)|Marcilhac]], en [[Borbonés|Borbonés occitan]] ([[Departament d'Alèir|departament d'Alèir]])]]
[[Imatge:Agriculteurs bloquant l'autoroute à Agen, 24 janvier 2024 (4).jpg|200px|thumb|right|Los «Bonets jaunes» de la [[Coordinacion rurala]] blocant l'autorota d'[[Agen]] ([[Guiana]]) lo 24 de genièr de 2024.]]
[[Imatge:Jiròni Baile 02.jpg|200px|thumb|right|[[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], lo 3 de junh de 2024 en [[Val d'Aran|Aran]] a la frontièra espanhòla]]
Lo '''movement dels agricultors de 2024''' es una seguida de manifestacions e de barratges rotièrs organizats mai que mai pels sindicats agricòlas (d'en primièr per la [[FNSEA]], los [[Joves agricultors]] e la [[Coordinacion rurala]], mai tardivament seguits per la [[Confederacion paisana|Confederacion païsana]])&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/colere-des-agriculteurs-la-confederation-paysanne-rejoint-le-mouvement-de-contestation-2642789 |títol=Colère des agriculteurs : la Confédération paysanne rejoint le mouvement de contestation en Franche-Comté |nom=Léa |cognòm=Gireaud |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologiahttps://jornalet.com/editorial/21803/amb-los-agricultors-mas-per-lecologia |títol=Amb los agricultors mas per l’ecologia |data=28 de genièr de 2024 |site=[[Jornalet]]}}&lt;/ref&gt; qu'a sustot pres de vam a partir del 18 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/18/manifestation-des-agriculteurs-autoroute-a64-rn20-en-ariege-quels-axes-routiers-de-la-region-seront-bloques-ce-jeudi-11703736.php |títol=Manifestation des agriculteurs : autoroute A64, RN20 en Ariège... quels axes routiers de la région seront bloqués ce jeudi
|nom=Martin |cognòm=Planques |data=18 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;

Los agricultors protèstan contra la feblesa dels prèses dels aliments, contra las reduccions prepausadas de las subvencions governamentalas al carburant diesèl destinat als agricultors (lo GNR) e contra un projècte d'acòrdi de liure-escambi entre l'[[Union Europèa]] e lo [[Mercosur]].

==Cronologia ==

=== Debuta del movement : 16 e 18 de genièr de 2024 ===
Lo movement, que fasiá resson a çò que se passava en Alemanha,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr 
|títol= En Allemagne, une « semaine d’action » des agriculteurs, l’extrême droite en embuscade |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/08/en-allemagne-une-semaine-d-action-des-agriculteurs-l-extreme-droite-en-embuscade_6209664_3210.html |nom=Thomas |cognòm=Wieder |data=8 de genièr de 2024 |consulta=15 de febrièr de 2024 |editor=[[Le Monde]] |site=www.lemonde.fr}}&lt;/ref&gt; comencèt en [[Occitània]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-pourquoi-la-mobilisation-est-partie-doccitanie-8967015e-bc35-11ee-96ed-15a2bf803bd0 |títol=Colère des agriculteurs : pourquoi la mobilisation est partie d’Occitanie |nom=Mathieu |cognòm=Robert |site=www.ouest-france.fr |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; d'en primièr per una manifestacion a [[Tolosa]] lo 16 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.leparisien.fr/haute-garonne-31/en-colere-les-agriculteurs-doccitanie-manifestent-une-nouvelle-fois-ce-mardi-a-toulouse-16-01-2024-SAKG6FNIONCJTPR4OVP3NRD2IQ.php |títol=En colère, les agriculteurs d’Occitanie manifestent une nouvelle fois ce mardi à Toulouse |nom=Julie |cognòm=Rimbert |data=16 de genièr de 2024 |editor=Le Parisien |site=www.leparisien.fr}}&lt;/ref&gt; manifestacion que non a pas agut l'efièch escomptat. Los agricultors d'Occitània decidisson alavetz de blocar l'autorota A 64, al nivèl de [[Tarba]] e de [[Carbona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/21/manifestation-des-agriculteurs-on-est-tous-solidaires-pourquoi-le-blocage-de-la64-est-il-autant-soutenu-par-la-population-11710491.php |títol=DECRYPTAGE. Manifestation des agriculteurs : &quot;On est tous solidaires&quot;, pourquoi le blocage de l'A64 est-il autant soutenu par la population ? |nom=Matis |cognòm=Gardent Bianco-Levrin |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr |data=21 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt; e a l'iniciativa de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], l'elevaire del [[Volvèstre]],&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.nicematin.com/faits-de-societe/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement-899566 |títol=&quot;Il lutte pour la survie des paysans&quot;: qui est Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure des agriculteurs |data=27 de genièr de 2024 |site=www.nicematin.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.nouvelobs.com/politique/20240126.AFP6518/agriculture-jerome-bayle-eleveur-occitan-devenu-figure-du-mouvement.html |títol=Agriculture: Jérome Bayle, éleveur occitan devenu figure du mouvement |data=26 de genièr de 2024 |site=www.nouvelobs.com}}&lt;/ref&gt; lo 18 de genièr de 2024. 

Cal notar qu'en amont, lo movement dels agricultors d'Occitània aviá en realitat ja començat tre octobre de 2023 per una accion simbolica de virament dels panèls de senhalizacion,&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/03/insolite-on-vous-devoile-lidentite-et-les-motivations-du-commando-qui-inverse-les-panneaux-dans-le-tarn-11557167.php |títol=Mais pourquoi un &quot;commando&quot; inverse-t-il les panneaux dans le Tarn ? On vous dévoile son identité et ses motivations |data=3 de novembre de 2023 |nom=Alexandre |cognòm=Ferrer |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.centrepresseaveyron.fr/2023/11/23/aveyron-on-vous-dit-pourquoi-de-plus-en-plus-de-panneaux-vont-se-retrouver-la-tete-a-lenvers-jusqua-dimanche-11598412.php |títol=Aveyron : on vous dit pourquoi de plus en plus de panneaux vont se retrouver la tête à l'envers jusqu'à dimanche |nom=Nicolas |cognòm=Drusian |site=www.centrepresseaveyron.fr}}&lt;/ref&gt; e en novembre per d'accions virulentas dels viticultors&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2023/11/25/ce-mouvement-depasse-la-filiere-11601931.php |títol=Manifestation des vignerons à Narbonne : &quot;Ce mouvement dépasse la filière&quot; |data=25 de genièr de 2023 |editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt; (en particular lo [[Comitat Regional d'Accion Viticòla|Comitat d'Accion Viticòla]]) en [[Lengadòc]] e ja per d'accions de blocatge de Tolosa pels elevaires e cerealièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/agriculteurs-en-colere-une-nouvelle-manifestation-le-30-novembre-pour-interpeller-le-gouvernement-2880959.html |títol=Agriculteurs en colère : nouvelle manifestation prévue jeudi mais sans tracteurs |nom=Catherine |cognòm=Léhé |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; 

Las rotas màgers d'Occitània son aital estadas blocadas&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.larepubliquedespyrenees.fr/hautes-pyrenees/colere-des-agriculteurs-des-tracteurs-envahissent-l-a-64-a-tarbes-18308796.php |títol=Colère des agriculteurs : des tracteurs ont envahi l’A64 à Tarbes |editor=La République des Pyrénées |data=26 de genièr de 2024 |site=www.larepubliquedespyrenees.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.tf1info.fr/societe/video-reportage-colere-des-agriculteurs-les-images-des-nouveaux-blocages-du-mouvement-en-france-de-ce-mercredi-aujourd-hui-2283837.html |títol=Colère des agriculteurs : Agen, Nîmes, Avignon... les images des nouveaux blocages partout en France |editor=[[TF1]] |data=24 de genièr de 2024 |site=www.tf1info.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://www.lamontagne.fr/gueret-23000/actualites/le-blocage-de-la-rn-145-en-creuse-se-poursuit_14442091/ |títol=En Creuse, le blocage de la RN 145 par les agriculteurs se poursuit |data=26 de genièr de 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |url=https://actu.fr/societe/dordogne-les-agriculteurs-bloquent-l-a89_60607285.html |títol=Dordogne. Les agriculteurs ont bloqué l'A89 |nom=Théophile |cognòm=Mercier |data=24 de genièr de 2024 |site=actu.fr}}&lt;/ref&gt; a partir del 18 e 19 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/20/jean-lassalle-avec-les-agriculteurs-en-colere-des-hautes-pyrenees-a-tarbes-est-11708796.php |títol=Jean Lassalle avec les agriculteurs en colère des Hautes-Pyrénées à Tarbes-Est |nom=Andy |cognòm=Barréjot |data=20 de genièr de 2024|editor=La Dépêche |site=www.ladepeche.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.petiterepublique.com/2024/01/19/blocage-de-lautoroute-a-64-a-carbonne-plus-determines-que-jamais/ |títol=Blocage de l’autoroute A 64 à Carbonne : Plus déterminés que jamais ! |nom=Yannick |cognòm=Foucaud |data=19 de genièr de 2024 |site=www.petiterepublique.com}}&lt;/ref&gt; puèi en seguida del blocatge de l'autorota d'[[Agen]] per la [[Coordinacion rurala]] ([[Karine Duc]] e [[José Pérez]]) lo 22 de genièr de 2024,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/colere-des-agriculteurs-l-autoroute-occupee-la-voie-ferree-coupee-c-est-le-prefet-qui-a-allume-le-feu-18250651.php |títol=Colère des agriculteurs. L’autoroute occupée, la voie ferrée coupée : « C’est le préfet qui a allumé le feu » |nom=Christoph |cognòm=Massenot |data=22 de genièr de 2024 |site=www.sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; aquela mena d'accion s'espandís alavetz aval la [[França]] entièra los 23 e 24 de genièr de 2024.&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.sudouest.fr/economie/agriculture/agriculteurs-en-colere-en-images-une-journee-de-manifestation-a-pau-et-tarbes-18282127.php|títol=Agriculteurs en colère : en images, une journée de manifestation à Pau et Tarbes|òbra=Sud Ouest|site=sudouest.fr}}&lt;/ref&gt; 

Lo 23 de genièr, un accident dramatic sus un barratge a [[Pàmias]] (Lengadòc) provòca la mòrt d'una agricultritz e de sa filha, percutidas per una auto.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=oc |url=https://www.jornalet.com/nova/21792/pamias-mort-duna-agricultritz-e-de-sa-filha |títol=Pàmias: mòrt d’una agricultritz e de sa filha |editor=[[Jornalet]] |site=www.jornalet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.rtl.fr/actu/justice-faits-divers/accident-a-un-barrage-dans-l-ariege-le-mari-de-l-agricultrice-decedee-est-hors-de-danger-7900345000 |títol=Accident sur un barrage dans l'Ariège : le mari de l'agricultrice décédée est hors de danger |nom=Patrick |cognòm=Edisson |data=24 de genièr de 2024 |site=www.rtl.fr}}&lt;/ref&gt;

Lo movement a damatjat bastiments publics&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/economie/social/degradation-de-batiments-publics-par-les-agriculteurs-gerald-darmanin-en-flagrant-deni-20240126_Y4EJYM3HQRCGPO7MJ3ZQ4TWF7Q/ |títol=Dégradation de bâtiments publics par les agriculteurs : Gérald Darmanin en flagrant déni |data=26 de genièr de 2024 |nom=Anaïs |cognòm=Condomines |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt;; en [[Lengadòc]], qualquas degradacions son atribuïdas mai especificament al [[Comitat d'Accion Viticòla]] (CRAV) a [[Carcassona]]&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/agriculteurs-un-batiment-de-la-direction-regionale-de-lenvironnement-souffle-par-une-explosion-a-carcassonne-20240120_TWM57CXPDRHADNFMKPAQ36PLI4/ |títol=Agriculteurs : un bâtiment de la direction régionale de l’environnement soufflé par une explosion à Carcassonne |site=www.liberation.fr}}&lt;/ref&gt; e a [[Narbona]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/crise/blocus-des-agriculteurs/incendie-de-la-msa-a-narbonne-par-des-agriculteurs-c-est-clairement-un-depart-de-feu-volontaire-selon-le-prefet-de-l-aude_6327651.html 
|títol=Incendie de la MSA à Narbonne par des agriculteurs : &quot;C'est clairement un départ de feu volontaire&quot;, selon le préfet de l'Aude |data=26 de genièr de 2024 |site=www.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt;

En responsa a las protèstas, lo primièr ministre [[Gabriel Attal]] anèt en Occitània lo 26 de genièr,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/haute-garonne/toulouse/colere-des-agriculteurs-le-premier-ministre-gabriel-attal-se-rendra-sur-une-exploitation-en-haute-garonne-2913584.html |títol=Colère des agriculteurs : le premier ministre Gabriel Attal se rendra sur une exploitation en Haute-Garonne |nom=Sylvain |cognòm=Duchampt |data=26 de genièr de 2024 |site=france3-regions.francetvinfo.fr}}&lt;/ref&gt; i rencontrèt [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]], e a promés de renonciar a la reduccion de las subvencions publicas al carburant diesèl agricòla (GNR); s'es tanben engatjat a prene d'autras mesuras qu'an per mira de reduire lo pes financièr e burocratic dels agricultors. Se lo barratge tengut a Carbona e qualques autres son estats tirats en Occitània en seguida d'aquelas promessas,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.terre-net.fr/manifestations/article/861743/levee-du-barrage-de-carbonne-samedi-midi |títol=L'agriculteur Jérôme Bayle annonce la levée du barrage de Carbonne samedi midi |data=26 de genièr de 2024 |site=www.terre-net.fr}}&lt;/ref&gt; una bona partida del movement dels agricultors a pasmens contunhat, e s'es quitament amplificat endacòm mai.&lt;ref&gt;{{Ref-web |leng=fr |url=https://www.ouest-france.fr/economie/agriculture/crise-agricole/colere-des-agriculteurs-ce-samedi-les-actions-continuent-malgre-les-annonces-de-lexecutif-1d184876-213f-4fa3-a506-a7bb3e04a6b5 |títol=Colère des agriculteurs : les actions continuent ce samedi malgré les annonces de Gabriel Attal |data=27 de genièr de 2024 |site=www.ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;

D'occitan qu'èra a la debuta, lo movement ven alavetz un movement francés: aqueste còp, los agricultors [[França|franceses]] reclaman de melhoras condicions de trabalh, los del [[Maine (província)|Maine]] decidisson alavetz de blocar [[París (França)|París]] a partir del diluns 29 de genièr, en barrant las rotas principalas de la capitala de França,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.francebleu.fr/infos/agriculture-peche/en-direct-les-agriculteurs-sarthois-lancent-24-heures-de-blocage-sur-les-autoroutes-3199229 |títol=Colère des Agriculteurs : en Sarthe, quatre blocages sur les autoroutes du département ce mardi |nom=Marie |cognòm=Mutricy |data=30 de genièr de 2024 |site=www.francebleu.fr}}&lt;/ref&gt; mentre que los de [[Franca Comtat]] qu'ensajan de blocar lo grand mercat de París a [[Rungis]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.estrepublicain.fr/economie/2024/01/31/les-agriculteurs-interpelles-a-rungis-sont-franc-comtois |títol=Colère des agriculteurs : les exploitants interpellés à Rungis sont francs-comtois |data=31 de genièr de 2024 |site=www.estrepublicain.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.ladepeche.fr/2024/01/31/direct-colere-des-agriculteurs-nouvelle-action-a-laeroport-de-toulouse-ce-mercredi-la-fnsea-recue-par-gabriel-attal-mardi-soir-11731661.php |títol=REPLAY. Blocages des agriculteurs : incursion de manifestants au marché de Rungis, 91 personnes placées en garde à vue ce soir |nom=Cyril |cognòm=Brioulet |site=www.ladepeche.fr |editor=La Dépêche}}&lt;/ref&gt;

Lo 1èr de febrièr de 2024, lo primièr ministre Gabriel Attal fa de novèlas anóncias. Entre autres, promet 150 milions d'euros d'ajudas pels agricultors. Los Joves agricultors e la FNSEA demandan alavetz a lors militants que tirèn los barratges.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lepoint.fr/politique/crise-agricole-gabriel-attal-fait-une-liste-de-nouvelles-annonces-pour-calmer-la-colere-01-02-2024-2551288_20.php |títol=Aides aux éleveurs, loi Egalim, pesticides… Ce qu’il faut retenir des annonces du gouvernement sur l'agriculture |data=1 de genièr de 2024 |site=www.lepoint.fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |url=https://www.lalsace.fr/economie/2024/02/02/colere-des-agriculteurs-de-nombreux-blocages-partout-en-france |títol=Levée des barrages en France, poursuite de la mobilisation en Espagne et en Italie... L'essentiel de ce vendredi |data=2 de febrièr de 2024 |site=www.lalsace.fr}}&lt;/ref&gt;

=== Blocatge de la frontièra franco-espanhòla: 3 de junh de 2024 ===
Lo 3 de junh, los sindicats païsans franceses (''Los Ultras de l'A64'' de [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]] e la [[Coordinacion rurala]]) e la plataforma catalana ''Revolta Pagesa'' amb d'autres sindicats païsans [[Espanha|espanhòls]] an blocat la frontièra [[França|franco]]-[[Espanha|espanhòla]].

===Represa : octobre-novembre de 2024===
[[Imatge:Colère des agriculteurs en Occitanie, octobre 2024 - Pas de pays sans paysan.jpg|200px|thumb|right|Lo movement dels agricultors tornèt tre lo mes d'octobre en [[Occitània]], amb l'eslogan ''pas de pays sams paysans'' (aquí sus un giratòri a [[Granada (Nauta Garona)|Granada de Garona]]).]]
Tre lo 18 d'octobre,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux de communes démontés, manifestations : les agriculteurs mécontents multiplient les actions en Occitanie |url=https://www.lamontagne.fr/auch-32000/actualites/panneaux-de-communes-demontes-manifestations-les-agriculteurs-mecontents-multiplient-les-actions-en-occitanie_14582585/ |data=9 d'octobre de 2024 |site=lamontagne.fr}}&lt;/ref&gt; amb l'eslogan ''pas de pays sans paysans'' (pas país sens païsans), lo movement dels agricultors tornèt (&quot;Acte 2&quot;), ambe aqueste còp una accion de desbolonatge del panèls de las entradas de las vilas e dels vilatges,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Opération coup de poing : les agriculteurs déboulonnent les panneaux de dizaines de communes près de Toulouse |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/operation-coup-de-poing-les-agriculteurs-deboulonnent-les-panneaux-de-dizaines-de-communes-pres-de-toulouse-12276951.php |data=22 d'octobre de 2024 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; los quals foguèron depausats en seguida al pès dels bastiments publics,&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Près de 200 panneaux de communes enlevés et accrochés aux grilles de la préfecture, la colère des agriculteurs persiste en Ariège |url=https://www.ladepeche.fr/2024/10/22/pres-de-200-panneaux-de-communes-enleves-et-accroches-aux-grilles-de-la-prefecture-la-colere-des-agriculteurs-persiste-en-ariege-12276910.php |nom=Clémentine |cognòm=Rivière |data=22 d'octobre de 2924 |òbra=La Dépêche}}&lt;/ref&gt; o ambe l'ocultacion per de tendas&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Panneaux décrochés, radars bâchés… en Occitanie, une nouvelle mobilisation couve sous les braises de la colère agricole |url=https://www.midilibre.fr/2024/10/25/panneaux-decroches-radars-baches-en-occitanie-une-nouvelle-mobilisation-couve-sous-les-braises-de-la-colere-agricole-12284694.php |nom=Ludovic |cognòm=Trabuchet |data=25 d'octobre de 2024 |òbra=Midi Libre}}&lt;/ref&gt; dels radars rotièrs.&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Les agriculteurs à nouveau sur les ronds-points à Saint-Yrieix-la-Perche (Limousin) |url=https://www.lepopulaire.fr/saint-yrieix-la-perche-87500/economie/les-agriculteurs-a-nouveau-sur-les-ronds-points-a-saint-yrieix-la-perche_14586406/ |nom=Franck |cognòm=Jacquet |data=26 d'octobre de 2024 |òbra=Le Populaire du Centre}}&lt;/ref&gt;

A partir del 18 de novembre, la [[FNSEA]], puèi la [[Coordinacion rurala]], lo 19 de novembre, menèron de gròssas accions de blocatge de divèrsas infrastructuras, prefecturas, centres comercials, centralas de crompa, e quitament lo pòrt de [[Bordèu]].&lt;ref&gt;{{Ref-web |lenga=fr |títol=Colère des agriculteurs : le port de Bordeaux bloqué |url=https://www.liberation.fr/environnement/agriculture/colere-des-agriculteurs-le-port-de-bordeaux-bloque-la-ministre-attendue-dans-le-pas-de-calais-20241121_3MKDXLQTNBBCFHDA7JOJNT6RU4/ |data=21 de novembre de 2024 |òbra=Libération}}&lt;/ref&gt;

===Tornarmai en decembre de 2025 pr'amor de la gestion de l'epidèmia de dermatose nodulara===
[[Imatge:Barrage routier d'agriculteurs en Occitanie, le 22 décembre 2025 (02).jpg|200px|thumb|right|Blocatges massís de las carrièras del departament del [[Departament de Gers|Gers]] adobats per la [[Coordinacion rurala]] al mes de decembre de 2025.]]

A la fin de l'annada 2025, l'epidèmia de dermatose nodulara contagiosa (DNC) dels bovins s'espandís. La politica del governament francés per contenir la malautiá consistís a abatre tot lo bestial tre qu'un cas es detectat. Aquel metòde es fòrça criticat en [[Occitània]]. Atal, fòrça manifestants, coma lo quite [[Jiròni Baile]], se mobilizan lo 10 de decembre de 2025 per protestar contra la mesura d'abatatge del tropèl d'una bòrda de [[Las Bòrdas d'Arisa]] en [[País de Fois]]. La gendarmariá desblòca l'accès a la bòrda lo 12 de decembre. Los dos elevaires del tropèl concernit balhan alavetz l'autorizacion d'abatre las 207 bèstias.

En reaccion, còp-sec la mobilizacion agricòla s'espandís ambe d'accions espontanèas de blocatges per Occitània tota. Per calmar la revòlta agricòla en Occitània, lo governament promet alavetz de botar en plaça una granda campanha de vaccinacion per limitar l'eradicacion del bestial e manda en urgéncia a [[Tolosa]] lo 18 de decembre de 2025 per avion militar de que vaccinar 750 000 vacas. 

Al meteis periòde, lo [[Mercosur]] que deu èsser signat per l'[[Union Europèa]] alimenta tanben la colèra agricòla. 

A la debuta de genièr de 2026, mantunas cridas son lançadas per la [[Coordinacion rurala]] per reprene los blocatges de las carrièras. D'agricultors capitan quitament de dintrar dins [[París]] lo 8 de genièr de 2026 en anent dins de luòcs simbolics coma còsta l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]], l'[[Arc de trionf]], la [[Torre Eiffel]] e los [[Champs-Élysées]].

Pasmens, lo tractat de liure-escambi ambe lo [[Mercosur]] es ça que la signat al [[Paraguai]] lo 17 de genièr de 2026 per la presidenta de la Comission europèa [[Ursula von der Leyen]], çò qu'engendra lèu una baissa de la mobilizacion dels agricultors.

==Articles connèxes==
* [[Revòlta agricòla europèa de 2024]]
* [[Jérôme Bayle|Jiròni Baile]]
* [[Karine Duc]]
* [[José Pérez]]

==Referéncias==
{{Referéncias|colomnas=2}}


[[Categoria:Eveniment recent]]</text>
      <sha1>fhkz98ouyh334j8jfuy935135s3aejt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sparks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197273</id>
    <revision>
      <id>2497251</id>
      <parentid>2448251</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1774" sha1="35usa4q28cr8uvfgq3gk174bzwz1hic" xml:space="preserve">[[Imatge:Sparks - TopPop 1974 04 (cropped).png|200px|thumb|right|'''Sparks''' en 1974, Ron Mael (a esquèrra) e son fraire Russell (a drecha)]]

'''Sparks''' (« belugas », « brispas », « arquets ») es un grop [[Pop (musica)|pop]] [[Musica Rock|ròck]] [[anglés|anglofòn]] [[Estats Units d'America|american]] fondat pels dos fraires Ron e Russell Mael a [[Los Angeles]] ([[Califòrnia]]) en 1968. Los musicians an fòrça cambiat segon las epòcas, çò que fa que '''Sparks''' al sens restrech es lo duò Ron e Russell Mael, al sens larg lo grop inclusent l'ensemble dels musicians del moment. 

En [[Occitània]], '''Sparks''' es conegut per ''This Town Ain't Big Enough for Both of Us'' en 1974, ''When I'm with you'' en 1980, e per un títol en duò ambe [[Rita Mitsouko]] en 1989, ''Singing in the shower''. 

'''Sparks''' es primièr estat a l'origina un dels grops emblematics del sosgenre dich [[Glam ròck|glam ròck]]. En seguida, pauc abans las annadas 1980, '''Sparks''' se virèt cap a la [[New wave (musica)|new wave]] (quitament la [[Synthpop|synthpop]]), en particular a partir de lor collaboracion ambe [[Giorgio Moroder]] en 1979. D'aquesta passa, '''Sparks''' es citat coma una influéncia màger per de nombroses grops de la [[New wave (musica)|new wave]] coma [[New Order]], [[Depeche Mode]] e [[Siouxsie and the Banshees]], o un pauc mai tard per d'artistas de la scèna alternativa de las annadas 1990 coma [[Sonic Youth]] o [[Björk]].

En 2015, faguèron un album comun ambe lo grop [[anglés]] d'[[Escòcia]] [[Franz Ferdinand]]. 

[[Categoria:Grop de rock american]]
[[Categoria:Grop de musica american]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1980]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1970]]
[[Categoria:New wave]]</text>
      <sha1>35usa4q28cr8uvfgq3gk174bzwz1hic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497252</id>
      <parentid>2497251</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1818" sha1="mvils13j3e7ga0y9gc99ky27bin97i0" xml:space="preserve">[[Imatge:Sparks - TopPop 1974 04 (cropped).png|200px|thumb|right|'''Sparks''' en 1974, Ron Mael (a esquèrra) e son fraire Russell (a drecha)]]

'''Sparks''' (« belugas », « brispas », « arquets ») es un grop [[Pop (musica)|pop]] [[Musica Rock|ròck]] [[anglés|anglofòn]] [[Estats Units d'America|american]] fondat pels dos fraires Ron e Russell Mael a [[Los Angeles]] ([[Califòrnia]]) en 1968. Los musicians an fòrça cambiat segon las epòcas, çò que fa que '''Sparks''' al sens restrech es lo duò Ron e Russell Mael, al sens larg lo grop inclusent l'ensemble dels musicians del moment. 

En [[Occitània]], '''Sparks''' es conegut per ''This Town Ain't Big Enough for Both of Us'' en 1974, ''When I'm with you'' en 1980, e per un títol en duò ambe [[Rita Mitsouko]] en 1989, ''Singing in the shower''. 

'''Sparks''' es primièr estat a l'origina un dels grops emblematics del sosgenre dich [[Glam ròck|glam ròck]]. En seguida, pauc abans las annadas 1980, '''Sparks''' se virèt cap a la [[New wave (musica)|new wave]] (quitament la [[Synthpop|synthpop]]), en particular a partir de lor collaboracion ambe [[Giorgio Moroder]] en 1979. D'aquesta passa, '''Sparks''' es citat coma una influéncia màger per de nombroses grops de la [[New wave (musica)|new wave]] coma [[New Order]], [[Depeche Mode]] e [[Siouxsie and the Banshees]], o un pauc mai tard per d'artistas de la scèna alternativa de las annadas 1990 coma [[Sonic Youth]] o [[Björk]].

En 2015, faguèron un album comun ambe lo grop [[anglés]] d'[[Escòcia]] [[Franz Ferdinand]] ('''FFS'' per Franz Ferdinand e los Sparks). 

[[Categoria:Grop de rock american]]
[[Categoria:Grop de musica american]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1980]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1970]]
[[Categoria:New wave]]</text>
      <sha1>mvils13j3e7ga0y9gc99ky27bin97i0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497253</id>
      <parentid>2497252</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1819" sha1="rbk8fw90r818rozvjr9rra6yvjwo9ou" xml:space="preserve">[[Imatge:Sparks - TopPop 1974 04 (cropped).png|200px|thumb|right|'''Sparks''' en 1974, Ron Mael (a esquèrra) e son fraire Russell (a drecha)]]

'''Sparks''' (« belugas », « brispas », « arquets ») es un grop [[Pop (musica)|pop]] [[Musica Rock|ròck]] [[anglés|anglofòn]] [[Estats Units d'America|american]] fondat pels dos fraires Ron e Russell Mael a [[Los Angeles]] ([[Califòrnia]]) en 1968. Los musicians an fòrça cambiat segon las epòcas, çò que fa que '''Sparks''' al sens restrech es lo duò Ron e Russell Mael, al sens larg lo grop inclusent l'ensemble dels musicians del moment. 

En [[Occitània]], '''Sparks''' es conegut per ''This Town Ain't Big Enough for Both of Us'' en 1974, ''When I'm with you'' en 1980, e per un títol en duò ambe [[Rita Mitsouko]] en 1989, ''Singing in the shower''. 

'''Sparks''' es primièr estat a l'origina un dels grops emblematics del sosgenre dich [[Glam ròck|glam ròck]]. En seguida, pauc abans las annadas 1980, '''Sparks''' se virèt cap a la [[New wave (musica)|new wave]] (quitament la [[Synthpop|synthpop]]), en particular a partir de lor collaboracion ambe [[Giorgio Moroder]] en 1979. D'aquesta passa, '''Sparks''' es citat coma una influéncia màger per de nombroses grops de la [[New wave (musica)|new wave]] coma [[New Order]], [[Depeche Mode]] e [[Siouxsie and the Banshees]], o un pauc mai tard per d'artistas de la scèna alternativa de las annadas 1990 coma [[Sonic Youth]] o [[Björk]].

En 2015, faguèron un album comun ambe lo grop [[anglés]] d'[[Escòcia]] [[Franz Ferdinand]] ('''FFS''' per Franz Ferdinand e los Sparks). 

[[Categoria:Grop de rock american]]
[[Categoria:Grop de musica american]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1980]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1970]]
[[Categoria:New wave]]</text>
      <sha1>rbk8fw90r818rozvjr9rra6yvjwo9ou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497254</id>
      <parentid>2497253</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1815" sha1="8jqom3r9daxqad3le9tj8pei69who09" xml:space="preserve">[[Imatge:Sparks - TopPop 1974 04 (cropped).png|200px|thumb|right|'''Sparks''' en 1974, Ron Mael (a esquèrra) e son fraire Russell (a drecha)]]

'''Sparks''' (« belugas », « brispas », « arquets ») es un grop [[Pop (musica)|pop]] [[Musica Rock|ròck]] [[anglés|anglofòn]] [[Estats Units d'America|american]] fondat pels dos fraires Ron e Russell Mael a [[Los Angeles]] ([[Califòrnia]]) en 1968. Los musicians an fòrça cambiat segon las epòcas, çò que fa que '''Sparks''' al sens restrech es lo duò Ron e Russell Mael, al sens larg lo grop inclusent l'ensemble dels musicians del moment. 

En [[Occitània]], '''Sparks''' es conegut per ''This Town Ain't Big Enough for Both of Us'' en 1974, ''When I'm with you'' en 1980, e per un títol en duò ambe [[Rita Mitsouko]] en 1989, ''Singing in the shower''. 

'''Sparks''' es primièr estat a l'origina un dels grops emblematics del sosgenre dich [[Glam ròck|glam ròck]]. En seguida, pauc abans las annadas 1980, '''Sparks''' se virèt cap a la [[New wave (musica)|new wave]] (quitament la [[Synthpop|synthpop]]), en particular a partir de lor collaboracion ambe [[Giorgio Moroder]] en 1979. D'aquesta passa, '''Sparks''' es citat coma una influéncia màger per de nombroses grops de la [[New wave (musica)|new wave]] coma [[New Order]], [[Depeche Mode]] e [[Siouxsie and the Banshees]], o un pauc mai tard per d'artistas de la scèna alternativa de las annadas 1990 coma [[Sonic Youth]] o [[Björk]].

En 2015, faguèron un album comun ambe lo grop [[anglés]] d'[[Escòcia]] [[Franz Ferdinand]] ('''FFS''' per Franz Ferdinand e Sparks). 

[[Categoria:Grop de rock american]]
[[Categoria:Grop de musica american]]
[[categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1980]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 1970]]
[[Categoria:New wave]]</text>
      <sha1>8jqom3r9daxqad3le9tj8pei69who09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eleccions municipalas de 2026 a Montpelhèr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200305</id>
    <revision>
      <id>2497298</id>
      <parentid>2497124</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T11:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bertault34</username>
        <id>59124</id>
      </contributor>
      <origin>2497298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19592" sha1="nxrex2laaf5dbmm234enk1sd2jfxmgi" xml:space="preserve">Las [[Eleccions municipalas francesas de 2026|eleccions municipalas de 2026]] a [[Montpelhièr]] auràn luòc los 15 e 22 de març de 2026. Miran al renovelament del conselh municipal e del conselh metropolitan de [[Montpelhièr Mediterranèa Metropòli]].
== Modalitats de l'escrutinh ==

=== Datas ===
Las datas de l'escrutinh son fixadas per un decret del 27 d'agost de 2025 als 15 e 22 de març de 2026&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F1939|site=[[service-public.fr]]|consulté le=28 août 2025}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052142190|site=[[Légifrance]]|consulté le=28 août 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Contèxt istòric ==

=== Eleccions europèas de 2024 ===
Per la darrièira [[Parlament Europèu|eleccion europèa]] dins la ciutat de [[Montpelhièr]], lo [[partit politic]] [[L'Esquèrra dins lo Parlament Europèu|L'Esquèrra]] arribèt primièir.

=== Eleccions legilativas de 2024 ===
Per la darrièira [[Eleccions legislativas francesas de 2024 en Occitània Granda|eleccion legislativa]] dins la ciutat de [[Montpelhièr]], Natalie Oziol, candidata del [[partit politic]] francès [[França Insomesa|La França Insomesa]] (amb lo [[Novèl Front Popular]]), arribèt primièir.

== Candidaturas ==
Tre 2023, [[Isabelle Perrin|Isabelle Perrein]] indica que conduirà la lista &quot;''Aimer Montpellier''&quot; (&quot;Aimar Montpelhièr&quot;)&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.midilibre.fr/2024/10/13/je-ne-suis-pas-virulente-je-suis-factuelle-seule-candidate-declaree-pour-2026-a-montpellier-isabelle-perrein-attaque-la-politique-du-maire-12252343.php}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.herault-tribune.com/articles/montpellier-municipales-isabelle-perrein-souhaite-mettre-fin-a-un-clan-qui-emmerde-les-montpellierains/}}&lt;/ref&gt;. Arriba a obtenir lo sosten dels [[Los Republicans (partit francés)|Republicans]] e de l'[[Union dels Democratas e Independents|UDI]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/06/28/je-suis-un-roc-isabelle-perrein-assure-quelle-sera-tete-de-liste-et-avance-deja-un-programme-pour-les-municipales-a-montpellier-12790372.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=28 juin 2025}}.&lt;/ref&gt;, que son de partits [[Conservatisme|conservators]], puèi lo del [[Movement Democrata|Modèm]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/10/05/elle-peut-faire-un-tres-bon-maire-de-montpellier-isabelle-perrein-obtient-le-soutien-du-modem-pour-les-municipales-12972817.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=5 octobre 2025}}.&lt;/ref&gt;, un partit [[Liberalisme|liberal]].

En novembre de 2024, l'[[França Insomesa|insomesa]] Nathalie Oziol, deputada de la [[Circonscripcions legislativas|2da circonscripcion]], indica voler menar una lista&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-municipales-l-insoumise-nathalie-oziol-prete-a-mener-une-liste_61919224.html}}&lt;/ref&gt;. De cap a l'impossibilitat de far ressortir un binòmi unic pendent doas amassadas generalas, lo movement local anóncia la nominacion d'un equipa de quatre caps de fila amb, en mai de Nathalie Oziol, Rhany Slimane, Livia Jampy e Antoine Bertrand&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-avec-quatre-chefs-de-file-la-france-insoumise-ne-se-prend-pas-encore-la-tete_62857092.html|site=actu.fr|consulté le=2025-08-12}}&lt;/ref&gt;. Es fin finala la [[Assemblada Nacionala (França)|deputada]] Nathalie Oziol qu'es investida per [[França Insomesa|LFI]], partit politic eco-socialista, coma cap de lista&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Guy Trubuil|url=https://www.midilibre.fr/2025/10/01/la-deputee-nathalie-oziol-officiellement-designee-tete-de-liste-lfi-pour-les-municipales-a-montpellier-12964414.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=1 octobre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

En abril de 2025, l'[[Los Verds (França)|ecologista]] Jean-Louis Roumégas, deputat de la [[Assemblada Nacionala (França)|1ra circonscripcion]], indica egalament que desira èsser al cap d'un lista amassant las fòrças d'esquèrra&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.midilibre.fr/2025/04/20/jean-louis-roumegas-pour-les-municipales-de-2026-je-suis-candidat-a-la-candidature-12647055.php}}&lt;/ref&gt;. 

En intèrne en çò dels [[Los Verds (França)|Ecologistas]] montpelhierencs, doas linhas s'afrontan : s'aliar amb la lista del [[Michaël Delafosse|cònsol sortent]] o aver una candidatura independenta. Lo 23 de junh de 2025, los 302 militants decidisson a près de 69 % de s'aliar pas amb la lista [[Partit Socialista (França)|socialista]] tre lo primièr torn e de presentar una lista ecologista independenta al primièr torn&lt;ref&gt;{{Ref-web|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/06/24/roumegas-et-mignacca-declarent-la-guerre-a-lunion-de-la-gauche-les-ecologistes-de-montpellier-ont-choisi-leur-strategie-pour-les-municipales-12782461.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=25/06/2025}}&lt;/ref&gt;. Lo 7 de julhet, &quot;L'Après&quot; anóncia s'unir amb los Ecologistas&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/07/07/nous-serons-en-tete-au-premier-tour-eelv-et-apres-34-unissent-leurs-forces-pour-battre-michael-delafosse-aux-municipales-a-montpellier-12811129.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=7 juillet 2025}}.&lt;/ref&gt;, son rejonches fin agost per Generacion.s, partit creat per [[Benoît Hamon]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-municipales-jean-louis-roumegas-architecte-de-l-alternative-ecologiste-sociale-et-citoyenne_63097541.html|site=actu.fr|consulté le=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;. Lo 4 de setembre, desvèlan lor local novèl aital coma lo nom de lor lista : &quot;Le Printemps montpelliérain&quot; (La Prima montpelhierenca)&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/09/04/municipales-2026-a-montpellier-en-attendant-la-liste-les-ecologistes-devoilent-leur-nom-et-leurs-intentions-12910551.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=4 septembre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

L'8 d'agost de 2025, Plaça publica, partit politic social-liberal, nomma Christophe Bourdin e Virgínia Borroladís coma caps de fila dins la prefectura erauresa&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/08/08/place-publique-designe-un-binome-pour-les-elections-municipales-a-montpellier-12867441.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=8 août 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Lo 21 de setembre de 2025, l'elegit d'oposicion Serge Martin, qu'èra sus la lista de Mohed Altrad en 2020, se declara candidat&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/09/21/je-suis-candidat-aux-municipales-car-le-modele-actuel-est-a-bout-de-souffle-serge-martin-se-declare-candidat-aux-municipales-a-montpellier-12932035.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=21 septembre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Lo 13 de novembre de 2025, lo partit politic d'esquèrra revolucionària ([[Marxisme|marxista]]) [[Revolucion permanenta (partit politic)|Revolucion permanenta]] anóncia presentar una lista menada per Max Muller&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Lucas Darin|url=https://www.revolutionpermanente.fr/Avec-Max-Muller-Revolution-Permanente-se-presente-pour-la-premiere-fois-aux-municipales-a|site=Révolution permanente|consulté le=13 novembre 2025}}.&lt;/ref&gt;

En decembre, [[Lucha Obrièra|Lucha obrièra]] investiguèt Morgane Lachiver, una ensenhaira, per portar lor lista.

Lo 15 de genièr de 2026, es al torn de Mohed Altrad, òme d'afars e president del [[Montpellier Herault Rugby Club|Montpellier Hérault Rugbi]], d'anonciar tornar partir coma cap de lista. Lo partit Orizonts pòrta son sosten a sa candidatura. Un temps evocada coma candidata per menar la lista del partit presidencial [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]], Patricia Mirallès rejonh fin finala l'òme d'afars. Aprèp çò adesion, lo partit anóncia fin finala que « ela o fa en son nom pròpri, aquò engatja pas Renaissença ».

Lo 4 de febrièr, [[Rémi Gaillard]], [[Umor|umorista]], militant per la causa animala e ancian candidat en 2020, a desvelat sa candidatura sus la ret sociala X, abans d'o confirmar a Midi Libre.

Lo 7 de febrièr, [[Philippe Saurel]], cònsol màger de 2014 a 2020, anóncia oficialament sa candidatura sus las rets socialas amb lo sosten del movement centrista Utils dont es lo cap de fila dins [[Departament d'Erau|Erau]].

Lo 27 de febrièr, l'endeman del limit de depaus de las listas e jorn de tiratge al sòrt de las listas per l'òrdre d'afichatge, doas novèlas listas fan lor aparicion : la lista ciutadana « la Municipalista » menada per Kadija Zbairi e la lista del Partit dels Trabalhaires amb Sylvie Trousselier en cap de la lista nommada « l'argent pels trabalhaires e pels servicis publics de la comuna, pas per la guèrra ! ».

== Sondatges ==

=== Primièr torn ===
[[Fichièr:Resultats dels sondatges per MTP (13-03-26).png|centrat|vinheta|Grafica pels resultats dels sondatges ]]
''&lt;small&gt;ED = Extrèma drecha.&lt;/small&gt;''

''&lt;small&gt;SA = Sens Afiliacion.&lt;/small&gt;''
{| class=&quot;wikitable&quot;style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:10px&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Fònt
! rowspan=&quot;2&quot; |Data de realizacion
! rowspan=&quot;2&quot; |Escapolon
!&lt;small&gt;Trousselier&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Lachivier&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Muller&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Doulain&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Oziol&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Roumégas&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Delafosse&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Martin&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Saurel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Guaillard&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Altrad&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Mirallès&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Perrein&lt;/small&gt;   
!&lt;small&gt;Jamet&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Tsagalos&lt;/small&gt;
|-
!style=&quot;background:#8B0000;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;PT&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;&quot;Partit dels Trabalhadors&quot; es un partit francés d'esquèrra revolucionària. &lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#8B0000;line-height:02px;&quot;|[[Lucha Obrièra|&lt;small&gt;LO&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#CC0000;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Revolucion permanenta (partit politic)|RP]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FF6535;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;CC&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#6A0DAD;line-height:02px;&quot;|[[França Insomesa|&lt;small&gt;LFI&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#7CFC00;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Leis Ecologistas (LE)|LÉ]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FF8080;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[PS]] - [[Partit Comunista Francés|PCF]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FFC0CB;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;SDE&lt;/small&gt; 
! style=&quot;background:#FF8535;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;Utils&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#CCCCFF;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FFD300;line-height:02px;&quot;|[[Renaissença (partit politic)|&lt;small&gt;RE&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#4B9CD3;line-height:02px;width=75&quot;|&lt;small&gt;[[Los Republicans (partit francés)|LR]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#002E63;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[RN]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#4C516D;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;ED&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Opinionway}}&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/mars/10143-mun-montpellier-opinionway-x-10-mars.pdf OpinionWay]
|2-7 de març de 2026
|{{formatnum:824}}
|1 %
|1 %
|3 %
|—
|'''15 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''32 %'''
|—
|8 %
|7 %
|'''17 %'''
|—
|6 %
|5 %
|1 %
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Opinionway}}&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10090-mun-montpellier-opinionway-metropolitain-21-fevrier.pdf OpinionWay]
|13-19 de febrièr de 2026
|808
|—
|1 %
|2 %
|—
|'''15 %'''
|5 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''32 %'''
|—
|9 %
|7 %
|'''15 %'''
|—
|6 %
|6 %
|2 %
|-
|[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10082-mun-montpellier-ifop-midi-libre-fevrier.pdf Ifop]
|9-16 de febrièr de 2026
|702
|—
|&lt;1 %
|1 %
|—
|'''16 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''35 %'''
|—
|9 %
|'''10 %'''
|9''' %'''
|—
|6 %
|8 %
|2 %
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Harris}}&quot; |[http://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2025/decembre/10036-mun-montpellier-toluna-harris-interactive-midi-libre-18-decembre.pdf Harris]
|5-15 de decembre de 2025
|{{formatnum:809}}
|—
|—
|1 %
|2 %
|'''16 %'''
|7 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''38 %'''
|2 %
|'''11 %'''
|—
|6 %
|—
|6 %
| colspan=&quot;2&quot; |        '''11 %'''
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Ifop}}&quot; |[https://web.archive.org/web/20251203182813/https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2025/novembre/10025-mun-montpellier-ifop-metropolitain-29-novembre.pdf Ifop]
|14-24 de novembre de 2025
|{{formatnum:706}}
|—
|— 
|—
|1 %
|'''16 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''36 %'''
|2%
|13%
|—
|9%
|2%
|8%
| colspan=&quot;2&quot; |9%
|}

=== Segond torn ===
{| class=&quot;wikitable centre&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;line-height:10px&quot;
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Fònt
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Data de realizacion
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Escapolon
|-
!&lt;small&gt;Oziol&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Delafosse&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Saurel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Altrad&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#6A0DAD;&quot;|[[França Insomesa|LFI]]
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#FF8080;&quot;|[[Partit Socialista (França)|PS]]
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#FF8535;&quot;|Utiles
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#CCCCFF;&quot;|[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]
|-
|[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10090-mun-montpellier-opinionway-metropolitain-21-fevrier.pdf OpinionWay] 
|13-19 de febrièr de 2026
|808
|22
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''45'''
|—
|33
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10082-mun-montpellier-ifop-midi-libre-fevrier.pdf Ifop]
| rowspan=&quot;2&quot; |9-16 de febrièr de 2026
| rowspan=&quot;2&quot; |702
|21
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''50'''
|29
|—
|-
|22
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''43'''
|17
|18
|}

== Resultats ==
{| class=&quot;wikitable centre&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Candidat-a
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Lista
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Primièr torn
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Segond torn
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Sètis
|-
! scope=&quot;col&quot; |Vòtes
! scope=&quot;col&quot; |%
! scope=&quot;col&quot; |Vòtes
! scope=&quot;col&quot; |%
! scope=&quot;col&quot; |CM
! scope=&quot;col&quot; |CC
|-
|[[Michaël Delafosse]]
|''Demain Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; |{{formatnum:29069}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |33,41
| rowspan=&quot;2&quot; |{{formatnum:38668}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |50,13
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |53
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |39
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FF8080;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Partit Socialista (França)|PS]] - [[Partit Comunista Francés|PCF]] - [[Partit Radical d’Esquèrra|PRE]]&lt;/small&gt;
|-
|Nathalie Oziol
|''Faire mieux pour Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:13 366}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |15,36
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:19 332}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |25,06
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |6
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#6A0DAD;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[França Insomesa|LFI]] - {{abr|CC|Cause commune}} - [[Leis Ecologistas (LE)|LÉ]]&lt;/small&gt; 				
|-
|Mohed Altrad
|''Montpellier notre fierté''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:9 837}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |11,31
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:19 137}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |24,81
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |6
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CCCCFF;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]&lt;/small&gt;
|-
|[[Philippe Saurel]]
|''Montpellier Citoyenne''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:7 712}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |8,86
| colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;20&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FF8535;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;Utils&lt;/small&gt;
|-
|[[Rémi Gaillard]]
|''Yes we clown''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:7 145}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |8,21
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
|-
|Isabelle Perrein
|''Aimer Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:6 524}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |7,50
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#4B9CD3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA - [[Los Republicans (partit francés)|LR]] - [[Movement Democrata|MoDem]] - [[Union dels Democratas e Independents|UDI]]&lt;/small&gt;
|-
|France Jamet
|''Libérer Montpellier !''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:6 320}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |7,26
|-
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Rassemblament Nacional|RN]] - UDR&lt;/small&gt;
|-
|Jean-Louis Roumégas
|''Le Printemps montpelliérain''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:4 105}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |4,72
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[[Leis Ecologistas (LE)|&lt;small&gt;LÉ&lt;/small&gt;]]
|-
|Max Muller
|''Révolution permanente - Max Muller, la voix des travailleurs, de la jeunesse et des quartiers populaires''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:1 220}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |1,40
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[[Revolucion permanenta (partit politic)|&lt;small&gt;RP&lt;/small&gt;]]
|-
|Thierry Tsagalos
|''Union montpelliéraine''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:969}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |1,11
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[[Rassemblament Nacional|&lt;small&gt;RN&lt;/small&gt;]]
|-
|Morgane Lachiver
|''Lutte ouvrière - Le camp des travailleurs''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:426}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,49
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[[Lucha Obrièra|&lt;small&gt;LO&lt;/small&gt;]]
|-
| align=&quot;left&quot; |Kadija Zbairi
| align=&quot;left&quot; |''La municipaliste''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:177}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,20
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |Sylvie Trousselier
| align=&quot;left&quot; |''L'argent pour les travailleurs et les services publics de la commune, pas pour la guerre !''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:133}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,15
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;PT&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;#696969&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes valids
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:87003}}
| align=&quot;right&quot; |98.61
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:77137}}
| align=&quot;right&quot; |96,16
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;	#F4F4F4&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes blancs 			
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:696}}
| align=&quot;right&quot; |0,79
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:2 000}}
| align=&quot;right&quot; |2,49
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes nuls
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:533}}
| align=&quot;right&quot; |0,60
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:1 082}}
| align=&quot;right&quot; |1,35
|- style=&quot;font-weight:bold;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |Total
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:88 232	}}
| align=&quot;right&quot; |100
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:80 219}}
| align=&quot;right&quot; |100
| align=&quot;center&quot; |69
| align=&quot;center&quot; |51
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Abstencion
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:86 736}}
| align=&quot;right&quot; |49,57
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:94 797}}
| align=&quot;right&quot; |54,16
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#F4F4F4&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Inscriches / participacion			
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:174 968}}
| align=&quot;right&quot; |50,43
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:175 016}}
| align=&quot;right&quot; |45,84
|}
''&lt;small&gt;- SA : Sens Affiliacion&lt;/small&gt;'' 

''&lt;small&gt;- EDV : Esquèrra (divèrs)&lt;/small&gt;''

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nxrex2laaf5dbmm234enk1sd2jfxmgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497299</id>
      <parentid>2497298</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T11:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bertault34</username>
        <id>59124</id>
      </contributor>
      <origin>2497299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19894" sha1="cty7dacyhwxc70n2oydwpcywdvwe2ty" xml:space="preserve">Las [[Eleccions municipalas francesas de 2026|eleccions municipalas de 2026]] a [[Montpelhièr]] auràn luòc los 15 e 22 de març de 2026. Miran al renovelament del conselh municipal e del conselh metropolitan de [[Montpelhièr Mediterranèa Metropòli]].
== Modalitats de l'escrutinh ==

=== Datas ===
Las datas de l'escrutinh son fixadas per un decret del 27 d'agost de 2025 als 15 e 22 de març de 2026&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F1939|site=[[service-public.fr]]|consulté le=28 août 2025}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052142190|site=[[Légifrance]]|consulté le=28 août 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Contèxt istòric ==

=== Eleccions europèas de 2024 ===
Per la darrièira [[Parlament Europèu|eleccion europèa]] dins la ciutat de [[Montpelhièr]], lo [[partit politic]] [[L'Esquèrra dins lo Parlament Europèu|L'Esquèrra]] arribèt primièir.

=== Eleccions legilativas de 2024 ===
Per la darrièira [[Eleccions legislativas francesas de 2024 en Occitània Granda|eleccion legislativa]] dins la ciutat de [[Montpelhièr]], Natalie Oziol, candidata del [[partit politic]] francès [[França Insomesa|La França Insomesa]] (amb lo [[Novèl Front Popular]]), arribèt primièir.

== Candidaturas ==
Tre 2023, [[Isabelle Perrin|Isabelle Perrein]] indica que conduirà la lista &quot;''Aimer Montpellier''&quot; (&quot;Aimar Montpelhièr&quot;)&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.midilibre.fr/2024/10/13/je-ne-suis-pas-virulente-je-suis-factuelle-seule-candidate-declaree-pour-2026-a-montpellier-isabelle-perrein-attaque-la-politique-du-maire-12252343.php}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.herault-tribune.com/articles/montpellier-municipales-isabelle-perrein-souhaite-mettre-fin-a-un-clan-qui-emmerde-les-montpellierains/}}&lt;/ref&gt;. Arriba a obtenir lo sosten dels [[Los Republicans (partit francés)|Republicans]] e de l'[[Union dels Democratas e Independents|UDI]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/06/28/je-suis-un-roc-isabelle-perrein-assure-quelle-sera-tete-de-liste-et-avance-deja-un-programme-pour-les-municipales-a-montpellier-12790372.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=28 juin 2025}}.&lt;/ref&gt;, que son de partits [[Conservatisme|conservators]], puèi lo del [[Movement Democrata|Modèm]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/10/05/elle-peut-faire-un-tres-bon-maire-de-montpellier-isabelle-perrein-obtient-le-soutien-du-modem-pour-les-municipales-12972817.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=5 octobre 2025}}.&lt;/ref&gt;, un partit [[Liberalisme|liberal]].

En novembre de 2024, l'[[França Insomesa|insomesa]] Nathalie Oziol, deputada de la [[Circonscripcions legislativas|2da circonscripcion]], indica voler menar una lista&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-municipales-l-insoumise-nathalie-oziol-prete-a-mener-une-liste_61919224.html}}&lt;/ref&gt;. De cap a l'impossibilitat de far ressortir un binòmi unic pendent doas amassadas generalas, lo movement local anóncia la nominacion d'un equipa de quatre caps de fila amb, en mai de Nathalie Oziol, Rhany Slimane, Livia Jampy e Antoine Bertrand&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-avec-quatre-chefs-de-file-la-france-insoumise-ne-se-prend-pas-encore-la-tete_62857092.html|site=actu.fr|consulté le=2025-08-12}}&lt;/ref&gt;. Es fin finala la [[Assemblada Nacionala (França)|deputada]] Nathalie Oziol qu'es investida per [[França Insomesa|LFI]], partit politic eco-socialista, coma cap de lista&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Guy Trubuil|url=https://www.midilibre.fr/2025/10/01/la-deputee-nathalie-oziol-officiellement-designee-tete-de-liste-lfi-pour-les-municipales-a-montpellier-12964414.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=1 octobre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

En abril de 2025, l'[[Los Verds (França)|ecologista]] Jean-Louis Roumégas, deputat de la [[Assemblada Nacionala (França)|1ra circonscripcion]], indica egalament que desira èsser al cap d'un lista amassant las fòrças d'esquèrra&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.midilibre.fr/2025/04/20/jean-louis-roumegas-pour-les-municipales-de-2026-je-suis-candidat-a-la-candidature-12647055.php}}&lt;/ref&gt;. 

En intèrne en çò dels [[Los Verds (França)|Ecologistas]] montpelhierencs, doas linhas s'afrontan : s'aliar amb la lista del [[Michaël Delafosse|cònsol sortent]] o aver una candidatura independenta. Lo 23 de junh de 2025, los 302 militants decidisson a près de 69 % de s'aliar pas amb la lista [[Partit Socialista (França)|socialista]] tre lo primièr torn e de presentar una lista ecologista independenta al primièr torn&lt;ref&gt;{{Ref-web|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/06/24/roumegas-et-mignacca-declarent-la-guerre-a-lunion-de-la-gauche-les-ecologistes-de-montpellier-ont-choisi-leur-strategie-pour-les-municipales-12782461.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=25/06/2025}}&lt;/ref&gt;. Lo 7 de julhet, &quot;L'Après&quot; anóncia s'unir amb los Ecologistas&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/07/07/nous-serons-en-tete-au-premier-tour-eelv-et-apres-34-unissent-leurs-forces-pour-battre-michael-delafosse-aux-municipales-a-montpellier-12811129.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=7 juillet 2025}}.&lt;/ref&gt;, son rejonches fin agost per Generacion.s, partit creat per [[Benoît Hamon]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-municipales-jean-louis-roumegas-architecte-de-l-alternative-ecologiste-sociale-et-citoyenne_63097541.html|site=actu.fr|consulté le=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;. Lo 4 de setembre, desvèlan lor local novèl aital coma lo nom de lor lista : &quot;Le Printemps montpelliérain&quot; (La Prima montpelhierenca)&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/09/04/municipales-2026-a-montpellier-en-attendant-la-liste-les-ecologistes-devoilent-leur-nom-et-leurs-intentions-12910551.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=4 septembre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

L'8 d'agost de 2025, Plaça publica, partit politic social-liberal, nomma Christophe Bourdin e Virgínia Borroladís coma caps de fila dins la prefectura erauresa&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/08/08/place-publique-designe-un-binome-pour-les-elections-municipales-a-montpellier-12867441.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=8 août 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Lo 21 de setembre de 2025, l'elegit d'oposicion Serge Martin, qu'èra sus la lista de Mohed Altrad en 2020, se declara candidat&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/09/21/je-suis-candidat-aux-municipales-car-le-modele-actuel-est-a-bout-de-souffle-serge-martin-se-declare-candidat-aux-municipales-a-montpellier-12932035.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=21 septembre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Lo 13 de novembre de 2025, lo partit politic d'esquèrra revolucionària ([[Marxisme|marxista]]) [[Revolucion permanenta (partit politic)|Revolucion permanenta]] anóncia presentar una lista menada per Max Muller&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Lucas Darin|url=https://www.revolutionpermanente.fr/Avec-Max-Muller-Revolution-Permanente-se-presente-pour-la-premiere-fois-aux-municipales-a|site=Révolution permanente|consulté le=13 novembre 2025}}.&lt;/ref&gt;

En decembre, [[Lucha Obrièra|Lucha obrièra]] investiguèt Morgane Lachiver, una ensenhaira, per portar lor lista.

Lo 15 de genièr de 2026, es al torn de Mohed Altrad, òme d'afars e president del [[Montpellier Herault Rugby Club|Montpellier Hérault Rugbi]], d'anonciar tornar partir coma cap de lista. Lo partit Orizonts pòrta son sosten a sa candidatura. Un temps evocada coma candidata per menar la lista del partit presidencial [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]], Patricia Mirallès rejonh fin finala l'òme d'afars. Aprèp çò adesion, lo partit anóncia fin finala que « ela o fa en son nom pròpri, aquò engatja pas Renaissença ».

Lo 4 de febrièr, [[Rémi Gaillard]], [[Umor|umorista]], militant per la causa animala e ancian candidat en 2020, a desvelat sa candidatura sus la ret sociala X, abans d'o confirmar a Midi Libre.

Lo 7 de febrièr, [[Philippe Saurel]], cònsol màger de 2014 a 2020, anóncia oficialament sa candidatura sus las rets socialas amb lo sosten del movement centrista Utils dont es lo cap de fila dins [[Departament d'Erau|Erau]].

Lo 27 de febrièr, l'endeman del limit de depaus de las listas e jorn de tiratge al sòrt de las listas per l'òrdre d'afichatge, doas novèlas listas fan lor aparicion : la lista ciutadana « la Municipalista » menada per Kadija Zbairi e la lista del Partit dels Trabalhaires amb Sylvie Trousselier en cap de la lista nommada « l'argent pels trabalhaires e pels servicis publics de la comuna, pas per la guèrra ! ».

== Sondatges ==

=== Primièr torn ===
[[Fichièr:Resultats dels sondatges per MTP (13-03-26).png|centrat|vinheta|Grafica pels resultats dels sondatges ]]
''&lt;small&gt;ED = Extrèma drecha.&lt;/small&gt;''

''&lt;small&gt;SA = Sens Afiliacion.&lt;/small&gt;''
{| class=&quot;wikitable&quot;style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:10px&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Fònt
! rowspan=&quot;2&quot; |Data de realizacion
! rowspan=&quot;2&quot; |Escapolon
!&lt;small&gt;Trousselier&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Lachivier&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Muller&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Doulain&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Oziol&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Roumégas&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Delafosse&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Martin&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Saurel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Guaillard&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Altrad&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Mirallès&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Perrein&lt;/small&gt;   
!&lt;small&gt;Jamet&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Tsagalos&lt;/small&gt;
|-
!style=&quot;background:#8B0000;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;PT&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;&quot;Partit dels Trabalhadors&quot; es un partit francés d'esquèrra revolucionària. &lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#8B0000;line-height:02px;&quot;|[[Lucha Obrièra|&lt;small&gt;LO&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#CC0000;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Revolucion permanenta (partit politic)|RP]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FF6535;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;CC&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#6A0DAD;line-height:02px;&quot;|[[França Insomesa|&lt;small&gt;LFI&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#7CFC00;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Leis Ecologistas (LE)|LÉ]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FF8080;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[PS]] - [[Partit Comunista Francés|PCF]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FFC0CB;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;SDE&lt;/small&gt; 
! style=&quot;background:#FF8535;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;Utils&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#CCCCFF;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FFD300;line-height:02px;&quot;|[[Renaissença (partit politic)|&lt;small&gt;RE&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#4B9CD3;line-height:02px;width=75&quot;|&lt;small&gt;[[Los Republicans (partit francés)|LR]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#002E63;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[RN]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#4C516D;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;ED&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Opinionway}}&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/mars/10143-mun-montpellier-opinionway-x-10-mars.pdf OpinionWay]
|2-7 de març de 2026
|{{formatnum:824}}
|1 %
|1 %
|3 %
|—
|'''15 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''32 %'''
|—
|8 %
|7 %
|'''17 %'''
|—
|6 %
|5 %
|1 %
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Opinionway}}&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10090-mun-montpellier-opinionway-metropolitain-21-fevrier.pdf OpinionWay]
|13-19 de febrièr de 2026
|808
|—
|1 %
|2 %
|—
|'''15 %'''
|5 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''32 %'''
|—
|9 %
|7 %
|'''15 %'''
|—
|6 %
|6 %
|2 %
|-
|[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10082-mun-montpellier-ifop-midi-libre-fevrier.pdf Ifop]
|9-16 de febrièr de 2026
|702
|—
|&lt;1 %
|1 %
|—
|'''16 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''35 %'''
|—
|9 %
|'''10 %'''
|9''' %'''
|—
|6 %
|8 %
|2 %
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Harris}}&quot; |[http://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2025/decembre/10036-mun-montpellier-toluna-harris-interactive-midi-libre-18-decembre.pdf Harris]
|5-15 de decembre de 2025
|{{formatnum:809}}
|—
|—
|1 %
|2 %
|'''16 %'''
|7 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''38 %'''
|2 %
|'''11 %'''
|—
|6 %
|—
|6 %
| colspan=&quot;2&quot; |        '''11 %'''
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Ifop}}&quot; |[https://web.archive.org/web/20251203182813/https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2025/novembre/10025-mun-montpellier-ifop-metropolitain-29-novembre.pdf Ifop]
|14-24 de novembre de 2025
|{{formatnum:706}}
|—
|— 
|—
|1 %
|'''16 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''36 %'''
|2%
|13%
|—
|9%
|2%
|8%
| colspan=&quot;2&quot; |9%
|}

=== Segond torn ===
{| class=&quot;wikitable centre&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;line-height:10px&quot;
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Fònt
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Data de realizacion
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Escapolon
|-
!&lt;small&gt;Oziol&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Delafosse&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Saurel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Altrad&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#6A0DAD;&quot;|[[França Insomesa|LFI]]
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#FF8080;&quot;|[[Partit Socialista (França)|PS]]
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#FF8535;&quot;|Utiles
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#CCCCFF;&quot;|[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]
|-
|[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10090-mun-montpellier-opinionway-metropolitain-21-fevrier.pdf OpinionWay] 
|13-19 de febrièr de 2026
|808
|22
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''45'''
|—
|33
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10082-mun-montpellier-ifop-midi-libre-fevrier.pdf Ifop]
| rowspan=&quot;2&quot; |9-16 de febrièr de 2026
| rowspan=&quot;2&quot; |702
|21
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''50'''
|29
|—
|-
|22
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''43'''
|17
|18
|}

== Resultats ==
{| class=&quot;wikitable centre&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Candidat-a
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Lista
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Primièr torn
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Segond torn
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Sètis
|-
! scope=&quot;col&quot; |Vòtes
! scope=&quot;col&quot; |%
! scope=&quot;col&quot; |Vòtes
! scope=&quot;col&quot; |%
! scope=&quot;col&quot; |CM
! scope=&quot;col&quot; |CC
|-
|[[Michaël Delafosse]]
|''Demain Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; |{{formatnum:29069}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |33,41
| rowspan=&quot;2&quot; |{{formatnum:38668}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |50,13
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |53
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |39
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FF8080;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Partit Socialista (França)|PS]] - [[Partit Comunista Francés|PCF]] - [[Partit Radical d’Esquèrra|PRE]]&lt;/small&gt;
|-
|Nathalie Oziol
|''Faire mieux pour Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:13 366}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |15,36
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:19 332}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |25,06
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |6
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#6A0DAD;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[França Insomesa|LFI]] - {{abr|CC|Cause commune}} - [[Leis Ecologistas (LE)|LÉ]]&lt;/small&gt; 				
|-
|Mohed Altrad
|''Montpellier notre fierté''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:9 837}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |11,31
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:19 137}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |24,81
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |6
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CCCCFF;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]&lt;/small&gt;
|-
|[[Philippe Saurel]]
|''Montpellier Citoyenne''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:7 712}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |8,86
| colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;20&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FF8535;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;Utils&lt;/small&gt;
|-
|[[Rémi Gaillard]]
|''Yes we clown''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:7 145}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |8,21
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
|-
|Isabelle Perrein
|''Aimer Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:6 524}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |7,50
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#4B9CD3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA - [[Los Republicans (partit francés)|LR]] - [[Movement Democrata|MoDem]] - [[Union dels Democratas e Independents|UDI]]&lt;/small&gt;
|-
|France Jamet
|''Libérer Montpellier !''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:6 320}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |7,26
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#002E63;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Rassemblament Nacional|RN]]&lt;/small&gt;
|-
|Jean-Louis Roumégas
|''Le Printemps montpelliérain''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:4 105}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |4,72
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#7CFC00;line-height:07px;&quot;|[[Leis Ecologistas (LE)|&lt;small&gt;LÉ&lt;/small&gt;]]
|-
|Max Muller
|''Révolution permanente - Max Muller, la voix des travailleurs, de la jeunesse et des quartiers populaires''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:1 220}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |1,40
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CC0000;line-height:07px;&quot;|[[Revolucion permanenta (partit politic)|&lt;small&gt;RP&lt;/small&gt;]]
|-
|Thierry Tsagalos
|''Union montpelliéraine''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:969}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |1,11
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#4C516D;line-height:07px;&quot;|[[Rassemblament Nacional|&lt;small&gt;ED&lt;/small&gt;]]
|-
|Morgane Lachiver
|''Lutte ouvrière - Le camp des travailleurs''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:426}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,49
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#8B0000;line-height:07px;&quot;|[[Lucha Obrièra|&lt;small&gt;LO&lt;/small&gt;]]
|-
| align=&quot;left&quot; |Kadija Zbairi
| align=&quot;left&quot; |''La municipaliste''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:177}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,20
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |Sylvie Trousselier
| align=&quot;left&quot; |''L'argent pour les travailleurs et les services publics de la commune, pas pour la guerre !''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:133}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,15
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#8B0000;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;PT&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;#696969&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes valids
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:87003}}
| align=&quot;right&quot; |98.61
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:77137}}
| align=&quot;right&quot; |96,16
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;	#F4F4F4&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes blancs 			
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:696}}
| align=&quot;right&quot; |0,79
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:2 000}}
| align=&quot;right&quot; |2,49
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes nuls
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:533}}
| align=&quot;right&quot; |0,60
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:1 082}}
| align=&quot;right&quot; |1,35
|- style=&quot;font-weight:bold;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |Total
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:88 232	}}
| align=&quot;right&quot; |100
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:80 219}}
| align=&quot;right&quot; |100
| align=&quot;center&quot; |69
| align=&quot;center&quot; |51
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Abstencion
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:86 736}}
| align=&quot;right&quot; |49,57
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:94 797}}
| align=&quot;right&quot; |54,16
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#F4F4F4&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Inscriches / participacion			
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:174 968}}
| align=&quot;right&quot; |50,43
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:175 016}}
| align=&quot;right&quot; |45,84
|}
''&lt;small&gt;- SA : Sens Affiliacion&lt;/small&gt;'' 

''&lt;small&gt;- EDV : Esquèrra (divèrs)&lt;/small&gt;''

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>cty7dacyhwxc70n2oydwpcywdvwe2ty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497300</id>
      <parentid>2497299</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T11:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bertault34</username>
        <id>59124</id>
      </contributor>
      <origin>2497300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20385" sha1="5v761mdbux8gv8koiyzucxvahxxqpdz" xml:space="preserve">Las [[Eleccions municipalas francesas de 2026|eleccions municipalas de 2026]] a [[Montpelhièr]] auràn luòc los 15 e 22 de març de 2026. Miran al renovelament del conselh municipal e del conselh metropolitan de [[Montpelhièr Mediterranèa Metropòli]].
== Modalitats de l'escrutinh ==

=== Datas ===
Las datas de l'escrutinh son fixadas per un decret del 27 d'agost de 2025 als 15 e 22 de març de 2026&lt;ref&gt;{{Ref-web|url=https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F1939|site=[[service-public.fr]]|consulté le=28 août 2025}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052142190|site=[[Légifrance]]|consulté le=28 août 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Contèxt istòric ==

=== Eleccions europèas de 2024 ===
Per la darrièira [[Parlament Europèu|eleccion europèa]] dins la ciutat de [[Montpelhièr]], lo [[partit politic]] [[L'Esquèrra dins lo Parlament Europèu|L'Esquèrra]] arribèt primièir.

=== Eleccions legilativas de 2024 ===
Per la darrièira [[Eleccions legislativas francesas de 2024 en Occitània Granda|eleccion legislativa]] dins la ciutat de [[Montpelhièr]], Natalie Oziol, candidata del [[partit politic]] francès [[França Insomesa|La França Insomesa]] (amb lo [[Novèl Front Popular]]), arribèt primièir.

== Candidaturas ==
Tre 2023, [[Isabelle Perrin|Isabelle Perrein]] indica que conduirà la lista &quot;''Aimer Montpellier''&quot; (&quot;Aimar Montpelhièr&quot;)&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.midilibre.fr/2024/10/13/je-ne-suis-pas-virulente-je-suis-factuelle-seule-candidate-declaree-pour-2026-a-montpellier-isabelle-perrein-attaque-la-politique-du-maire-12252343.php}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.herault-tribune.com/articles/montpellier-municipales-isabelle-perrein-souhaite-mettre-fin-a-un-clan-qui-emmerde-les-montpellierains/}}&lt;/ref&gt;. Arriba a obtenir lo sosten dels [[Los Republicans (partit francés)|Republicans]] e de l'[[Union dels Democratas e Independents|UDI]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/06/28/je-suis-un-roc-isabelle-perrein-assure-quelle-sera-tete-de-liste-et-avance-deja-un-programme-pour-les-municipales-a-montpellier-12790372.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=28 juin 2025}}.&lt;/ref&gt;, que son de partits [[Conservatisme|conservators]], puèi lo del [[Movement Democrata|Modèm]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/10/05/elle-peut-faire-un-tres-bon-maire-de-montpellier-isabelle-perrein-obtient-le-soutien-du-modem-pour-les-municipales-12972817.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=5 octobre 2025}}.&lt;/ref&gt;, un partit [[Liberalisme|liberal]].

En novembre de 2024, l'[[França Insomesa|insomesa]] Nathalie Oziol, deputada de la [[Circonscripcions legislativas|2da circonscripcion]], indica voler menar una lista&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-municipales-l-insoumise-nathalie-oziol-prete-a-mener-une-liste_61919224.html}}&lt;/ref&gt;. De cap a l'impossibilitat de far ressortir un binòmi unic pendent doas amassadas generalas, lo movement local anóncia la nominacion d'un equipa de quatre caps de fila amb, en mai de Nathalie Oziol, Rhany Slimane, Livia Jampy e Antoine Bertrand&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-avec-quatre-chefs-de-file-la-france-insoumise-ne-se-prend-pas-encore-la-tete_62857092.html|site=actu.fr|consulté le=2025-08-12}}&lt;/ref&gt;. Es fin finala la [[Assemblada Nacionala (França)|deputada]] Nathalie Oziol qu'es investida per [[França Insomesa|LFI]], partit politic eco-socialista, coma cap de lista&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Guy Trubuil|url=https://www.midilibre.fr/2025/10/01/la-deputee-nathalie-oziol-officiellement-designee-tete-de-liste-lfi-pour-les-municipales-a-montpellier-12964414.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=1 octobre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

En abril de 2025, l'[[Los Verds (França)|ecologista]] Jean-Louis Roumégas, deputat de la [[Assemblada Nacionala (França)|1ra circonscripcion]], indica egalament que desira èsser al cap d'un lista amassant las fòrças d'esquèrra&lt;ref&gt;{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.midilibre.fr/2025/04/20/jean-louis-roumegas-pour-les-municipales-de-2026-je-suis-candidat-a-la-candidature-12647055.php}}&lt;/ref&gt;. 

En intèrne en çò dels [[Los Verds (França)|Ecologistas]] montpelhierencs, doas linhas s'afrontan : s'aliar amb la lista del [[Michaël Delafosse|cònsol sortent]] o aver una candidatura independenta. Lo 23 de junh de 2025, los 302 militants decidisson a près de 69 % de s'aliar pas amb la lista [[Partit Socialista (França)|socialista]] tre lo primièr torn e de presentar una lista ecologista independenta al primièr torn&lt;ref&gt;{{Ref-web|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/06/24/roumegas-et-mignacca-declarent-la-guerre-a-lunion-de-la-gauche-les-ecologistes-de-montpellier-ont-choisi-leur-strategie-pour-les-municipales-12782461.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=25/06/2025}}&lt;/ref&gt;. Lo 7 de julhet, &quot;L'Après&quot; anóncia s'unir amb los Ecologistas&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Yannick Povillon|url=https://www.midilibre.fr/2025/07/07/nous-serons-en-tete-au-premier-tour-eelv-et-apres-34-unissent-leurs-forces-pour-battre-michael-delafosse-aux-municipales-a-montpellier-12811129.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=7 juillet 2025}}.&lt;/ref&gt;, son rejonches fin agost per Generacion.s, partit creat per [[Benoît Hamon]]&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|url=https://actu.fr/occitanie/montpellier_34172/montpellier-municipales-jean-louis-roumegas-architecte-de-l-alternative-ecologiste-sociale-et-citoyenne_63097541.html|site=actu.fr|consulté le=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;. Lo 4 de setembre, desvèlan lor local novèl aital coma lo nom de lor lista : &quot;Le Printemps montpelliérain&quot; (La Prima montpelhierenca)&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/09/04/municipales-2026-a-montpellier-en-attendant-la-liste-les-ecologistes-devoilent-leur-nom-et-leurs-intentions-12910551.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=4 septembre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

L'8 d'agost de 2025, Plaça publica, partit politic social-liberal, nomma Christophe Bourdin e Virgínia Borroladís coma caps de fila dins la prefectura erauresa&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/08/08/place-publique-designe-un-binome-pour-les-elections-municipales-a-montpellier-12867441.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=8 août 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Lo 21 de setembre de 2025, l'elegit d'oposicion Serge Martin, qu'èra sus la lista de Mohed Altrad en 2020, se declara candidat&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Cathy Soun|url=https://www.midilibre.fr/2025/09/21/je-suis-candidat-aux-municipales-car-le-modele-actuel-est-a-bout-de-souffle-serge-martin-se-declare-candidat-aux-municipales-a-montpellier-12932035.php|site=[[Midi libre]]|consulté le=21 septembre 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Lo 13 de novembre de 2025, lo partit politic d'esquèrra revolucionària ([[Marxisme|marxista]]) [[Revolucion permanenta (partit politic)|Revolucion permanenta]] anóncia presentar una lista menada per Max Muller&lt;ref&gt;{{Ref-web|lenga=fr|autor=Lucas Darin|url=https://www.revolutionpermanente.fr/Avec-Max-Muller-Revolution-Permanente-se-presente-pour-la-premiere-fois-aux-municipales-a|site=Révolution permanente|consulté le=13 novembre 2025}}.&lt;/ref&gt;

En decembre, [[Lucha Obrièra|Lucha obrièra]] investiguèt Morgane Lachiver, una ensenhaira, per portar lor lista.

Lo 15 de genièr de 2026, es al torn de Mohed Altrad, òme d'afars e president del [[Montpellier Herault Rugby Club|Montpellier Hérault Rugbi]], d'anonciar tornar partir coma cap de lista. Lo partit Orizonts pòrta son sosten a sa candidatura. Un temps evocada coma candidata per menar la lista del partit presidencial [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]], Patricia Mirallès rejonh fin finala l'òme d'afars. Aprèp çò adesion, lo partit anóncia fin finala que « ela o fa en son nom pròpri, aquò engatja pas Renaissença ».

Lo 4 de febrièr, [[Rémi Gaillard]], [[Umor|umorista]], militant per la causa animala e ancian candidat en 2020, a desvelat sa candidatura sus la ret sociala X, abans d'o confirmar a Midi Libre.

Lo 7 de febrièr, [[Philippe Saurel]], cònsol màger de 2014 a 2020, anóncia oficialament sa candidatura sus las rets socialas amb lo sosten del movement centrista Utils dont es lo cap de fila dins [[Departament d'Erau|Erau]].

Lo 27 de febrièr, l'endeman del limit de depaus de las listas e jorn de tiratge al sòrt de las listas per l'òrdre d'afichatge, doas novèlas listas fan lor aparicion : la lista ciutadana « la Municipalista » menada per Kadija Zbairi e la lista del Partit dels Trabalhaires amb Sylvie Trousselier en cap de la lista nommada « l'argent pels trabalhaires e pels servicis publics de la comuna, pas per la guèrra ! ».

== Sondatges ==

=== Primièr torn ===
[[Fichièr:Resultats dels sondatges per MTP (13-03-26).png|centrat|vinheta|Grafica pels resultats dels sondatges ]]
''&lt;small&gt;ED = Extrèma drecha.&lt;/small&gt;''

''&lt;small&gt;SA = Sens Afiliacion.&lt;/small&gt;''
{| class=&quot;wikitable&quot;style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:10px&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Fònt
! rowspan=&quot;2&quot; |Data de realizacion
! rowspan=&quot;2&quot; |Escapolon
!&lt;small&gt;Trousselier&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Lachivier&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Muller&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Doulain&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Oziol&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Roumégas&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Delafosse&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Martin&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Saurel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Guaillard&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Altrad&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Mirallès&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Perrein&lt;/small&gt;   
!&lt;small&gt;Jamet&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Tsagalos&lt;/small&gt;
|-
!style=&quot;background:#8B0000;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;PT&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;&quot;Partit dels Trabalhadors&quot; es un partit francés d'esquèrra revolucionària. &lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#8B0000;line-height:02px;&quot;|[[Lucha Obrièra|&lt;small&gt;LO&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#CC0000;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Revolucion permanenta (partit politic)|RP]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FF6535;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;CC&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#6A0DAD;line-height:02px;&quot;|[[França Insomesa|&lt;small&gt;LFI&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#7CFC00;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Leis Ecologistas (LE)|LÉ]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FF8080;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[PS]] - [[Partit Comunista Francés|PCF]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FFC0CB;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;SDE&lt;/small&gt; 
! style=&quot;background:#FF8535;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;Utils&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#CCCCFF;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#FFD300;line-height:02px;&quot;|[[Renaissença (partit politic)|&lt;small&gt;RE&lt;/small&gt;]]
! style=&quot;background:#4B9CD3;line-height:02px;width=75&quot;|&lt;small&gt;[[Los Republicans (partit francés)|LR]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#002E63;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;[[RN]]&lt;/small&gt;
! style=&quot;background:#4C516D;line-height:02px;&quot;|&lt;small&gt;ED&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Opinionway}}&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/mars/10143-mun-montpellier-opinionway-x-10-mars.pdf OpinionWay]
|2-7 de març de 2026
|{{formatnum:824}}
|1 %
|1 %
|3 %
|—
|'''15 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''32 %'''
|—
|8 %
|7 %
|'''17 %'''
|—
|6 %
|5 %
|1 %
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Opinionway}}&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10090-mun-montpellier-opinionway-metropolitain-21-fevrier.pdf OpinionWay]
|13-19 de febrièr de 2026
|808
|—
|1 %
|2 %
|—
|'''15 %'''
|5 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''32 %'''
|—
|9 %
|7 %
|'''15 %'''
|—
|6 %
|6 %
|2 %
|-
|[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10082-mun-montpellier-ifop-midi-libre-fevrier.pdf Ifop]
|9-16 de febrièr de 2026
|702
|—
|&lt;1 %
|1 %
|—
|'''16 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''35 %'''
|—
|9 %
|'''10 %'''
|9''' %'''
|—
|6 %
|8 %
|2 %
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Harris}}&quot; |[http://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2025/decembre/10036-mun-montpellier-toluna-harris-interactive-midi-libre-18-decembre.pdf Harris]
|5-15 de decembre de 2025
|{{formatnum:809}}
|—
|—
|1 %
|2 %
|'''16 %'''
|7 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''38 %'''
|2 %
|'''11 %'''
|—
|6 %
|—
|6 %
| colspan=&quot;2&quot; |        '''11 %'''
|-
| style=&quot;{{Sondeur|Ifop}}&quot; |[https://web.archive.org/web/20251203182813/https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2025/novembre/10025-mun-montpellier-ifop-metropolitain-29-novembre.pdf Ifop]
|14-24 de novembre de 2025
|{{formatnum:706}}
|—
|— 
|—
|1 %
|'''16 %'''
|4 %
| style=&quot;background:#FFBFBF;&quot; |'''36 %'''
|2%
|13%
|—
|9%
|2%
|8%
| colspan=&quot;2&quot; |9%
|}

=== Segond torn ===
{| class=&quot;wikitable centre&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;line-height:10px&quot;
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Fònt
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Data de realizacion
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Escapolon
|-
!&lt;small&gt;Oziol&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Delafosse&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Saurel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Altrad&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#6A0DAD;&quot;|[[França Insomesa|LFI]]
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#FF8080;&quot;|[[Partit Socialista (França)|PS]]
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#FF8535;&quot;|Utiles
! scope=&quot;col&quot; width=&quot;75&quot; style=&quot;background:#CCCCFF;&quot;|[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]
|-
|[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10090-mun-montpellier-opinionway-metropolitain-21-fevrier.pdf OpinionWay] 
|13-19 de febrièr de 2026
|808
|22
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''45'''
|—
|33
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[https://www.commission-des-sondages.fr/notices/files/notices/2026/fevrier/10082-mun-montpellier-ifop-midi-libre-fevrier.pdf Ifop]
| rowspan=&quot;2&quot; |9-16 de febrièr de 2026
| rowspan=&quot;2&quot; |702
|21
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''50'''
|29
|—
|-
|22
|style=&quot;background:#FFBFBF;&quot;|'''43'''
|17
|18
|}

== Resultats ==
{| class=&quot;wikitable centre&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Candidat-a
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Lista
! colspan=&quot;3&quot; scope=&quot;col&quot; |Primièr torn
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Segond torn
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Sètis
|-
! scope=&quot;col&quot; |Vòtes
! scope=&quot;col&quot; |%
!+/-
! scope=&quot;col&quot; |Vòtes
! scope=&quot;col&quot; |%
! scope=&quot;col&quot; |CM
! scope=&quot;col&quot; |CC
|-
|[[Michaël Delafosse]]
|''Demain Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; |{{formatnum:29069}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |33,41
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;+16.75&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{formatnum:38668}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |50,13
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |53
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |39
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FF8080;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Partit Socialista (França)|PS]] - [[Partit Comunista Francés|PCF]] - [[Partit Radical d’Esquèrra|PRE]]&lt;/small&gt;
|-
|Nathalie Oziol
|''Faire mieux pour Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:13 366}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |15,36
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;+6.13&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:19 332}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |25,06
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |6
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#6A0DAD;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[França Insomesa|LFI]] - {{abr|CC|Cause commune}} - [[Leis Ecologistas (LE)|LÉ]]&lt;/small&gt; 				
|-
|Mohed Altrad
|''Montpellier notre fierté''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:9 837}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |11,31
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;-1.99&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |{{formatnum:19 137}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |24,81
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |6
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CCCCFF;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Orizonts (Partit politic)|ORI]]&lt;/small&gt;
|-
|[[Philippe Saurel]]
|''Montpellier Citoyenne''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:7 712}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |8,86
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;-10.25&lt;/small&gt;
| colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;20&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FF8535;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;Utils&lt;/small&gt;
|-
|[[Rémi Gaillard]]
|''Yes we clown''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:7 145}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |8,21
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;-1.37&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
|-
|Isabelle Perrein
|''Aimer Montpellier''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:6 524}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |7,50
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;+3.67&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#4B9CD3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA - [[Los Republicans (partit francés)|LR]] - [[Movement Democrata|MoDem]] - [[Union dels Democratas e Independents|UDI]]&lt;/small&gt;
|-
|France Jamet
|''Libérer Montpellier !''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:6 320}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |7,26
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;+2.48&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#002E63;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;[[Rassemblament Nacional|RN]]&lt;/small&gt;
|-
|Jean-Louis Roumégas
|''Le Printemps montpelliérain''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:4 105}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |4,72
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;-2.7&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#7CFC00;line-height:07px;&quot;|[[Leis Ecologistas (LE)|&lt;small&gt;LÉ&lt;/small&gt;]]
|-
|Max Muller
|''Révolution permanente - Max Muller, la voix des travailleurs, de la jeunesse et des quartiers populaires''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:1 220}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |1,40
! rowspan=&quot;2&quot; |''&lt;small&gt;Nòu&lt;/small&gt;''
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CC0000;line-height:07px;&quot;|[[Revolucion permanenta (partit politic)|&lt;small&gt;RP&lt;/small&gt;]]
|-
|Thierry Tsagalos
|''Union montpelliéraine''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:969}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |1,11
! rowspan=&quot;2&quot; |''&lt;small&gt;Nòu&lt;/small&gt;''
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#4C516D;line-height:07px;&quot;|[[Rassemblament Nacional|&lt;small&gt;ED&lt;/small&gt;]]
|-
|Morgane Lachiver
|''Lutte ouvrière - Le camp des travailleurs''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:426}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,49
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;-0.08&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#8B0000;line-height:07px;&quot;|[[Lucha Obrièra|&lt;small&gt;LO&lt;/small&gt;]]
|-
| align=&quot;left&quot; |Kadija Zbairi
| align=&quot;left&quot; |''La municipaliste''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:177}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,20
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;Nòu&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#D3D3D3;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;SA&lt;/small&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |Sylvie Trousselier
| align=&quot;left&quot; |''L'argent pour les travailleurs et les services publics de la commune, pas pour la guerre !''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right&quot; |{{formatnum:133}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |0,15
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;+0.03&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#8B0000;line-height:07px;&quot;|&lt;small&gt;PT&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#696969&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes valids
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:87003}}
| align=&quot;right&quot; |98.61
|
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:77137}}
| align=&quot;right&quot; |96,16
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;	#F4F4F4&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes blancs 			
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:696}}
| align=&quot;right&quot; |0,79
|
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:2 000}}
| align=&quot;right&quot; |2,49
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Vòtes nuls
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:533}}
| align=&quot;right&quot; |0,60
|
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:1 082}}
| align=&quot;right&quot; |1,35
|- style=&quot;font-weight:bold;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |Total
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:88 232	}}
| align=&quot;right&quot; |100
|
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:80 219}}
| align=&quot;right&quot; |100
| align=&quot;center&quot; |69
| align=&quot;center&quot; |51
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Abstencion
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:86 736}}
| align=&quot;right&quot; |49,57
|
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:94 797}}
| align=&quot;right&quot; |54,16
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#F4F4F4&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Inscriches / participacion			
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:174 968}}
| align=&quot;right&quot; |50,43
|
| align=&quot;right&quot; |{{formatnum:175 016}}
| align=&quot;right&quot; |45,84
|}
''&lt;small&gt;- SA : Sens Affiliacion&lt;/small&gt;'' 

''&lt;small&gt;- EDV : Esquèrra (divèrs)&lt;/small&gt;''

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>5v761mdbux8gv8koiyzucxvahxxqpdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antony Gormley</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200744</id>
    <revision>
      <id>2497280</id>
      <parentid>2494608</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mistico Dois</username>
        <id>45295</id>
      </contributor>
      <origin>2497280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="507" sha1="ochk6d6slo1vzminno1tukwn4glzxn7" xml:space="preserve">{{Infobox Persona}}
'''Antony Gormley''' ([[Londres]], [[30 de agost]] de [[1950]]) es un escultor [[Reialme Unit|britanic]]. 

Es conegut per sas esculturas d’art public, entre las qualas una de las mai famosas es ''Angel of the North'' (1998), d’una talha impressionanta. Sas òbras publicas interrògan la relacion entre l’art — sovent centrat sus la representacion del còrs uman — e l’espaci.

{{DEFAULTSORT:Gormley, Antony}}
[[Categoria:Naissença en 1950]]
[[Categoria:Escultor britanic]]</text>
      <sha1>ochk6d6slo1vzminno1tukwn4glzxn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497281</id>
      <parentid>2497280</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mistico Dois</username>
        <id>45295</id>
      </contributor>
      <origin>2497281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="507" sha1="6ofkhui6rixvnlrujaxk43aqdaz7p2z" xml:space="preserve">{{Infobox Persona}}
'''Antony Gormley''' ([[Londres]], 30 de [[agost]] de [[1950]]) es un escultor [[Reialme Unit|britanic]]. 

Es conegut per sas esculturas d’art public, entre las qualas una de las mai famosas es ''Angel of the North'' (1998), d’una talha impressionanta. Sas òbras publicas interrògan la relacion entre l’art — sovent centrat sus la representacion del còrs uman — e l’espaci.

{{DEFAULTSORT:Gormley, Antony}}
[[Categoria:Naissença en 1950]]
[[Categoria:Escultor britanic]]</text>
      <sha1>6ofkhui6rixvnlrujaxk43aqdaz7p2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carrièras occitanas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200859</id>
    <revision>
      <id>2497221</id>
      <parentid>2496394</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CelestinaDelpech</username>
        <id>62427</id>
      </contributor>
      <origin>2497221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5518" sha1="jtedx3zrqjgs3k1meug8tcq7qajxtcz" xml:space="preserve">== Introduccion ==
[[Fichièr:CarrièrasOccitanas.png|277x277px|vinheta]]
'''Carrièras occitanas''' es un moviment collectiu e viu per la lenga occitana, compausat majoritariament de joves occitans que vòlan se bolegar per faire veire e viure la lenga. Una còla de sheis personas es a l’origina de las Carrièras Occitanas. Un trentenat de personas s’amassèron a [[Sant Africa|Sant-Africa]], en [[Departament d'Avairon|Avairon]], a l’estiu de 2024. Lor tòca es d’organizar eveniments d’afirmacion collectiva. L’idèa generau èra de hèr quauquarren dins l’esperit de las manifestacions [[Collectiu Anem òc !|Anèm Òc]], que s’organizèzon de 2005 a 2015. Maugrat lo long silenci d'aquestas darrèras annadas, l’enveja e la necessitat d’organizar eveniments, dambe passacarrèras, per visibilisar la lenga e la cultura occitanas, demoran. 

== Lo manifèste ==
[[Fichièr:Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue.png|drecha|sens_quadre|359x359px]]
Suu site de las Carrièras occitanas, que's pòt retrobar lo manifèste :

«Desempuish 2015, e la darrèra manifestacion [[Collectiu Anem òc !|Anem òc]], n’avem pas avut lo parat d’amuishar per carrèra la volontat populara d’accès a la lenga occitana. Totun l’enveja e la necesitat qu’i demòran.
[[Fichièr:Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.png|drecha|sens_quadre|292x292px]]
De las [[Valadas Occitanas]] cap a la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]], amassem-nos ! Balham ua impulsion a un moviment qui sostien l’idèa qu’avem besonh de diversitat culturala com de diversitat ecologica o umana. Defendem ua lenga tà tots, qui nos permet d’evoluar amassa en ua societat ubèrta, conscienta deu son enviroament com de la soa istòria. Mei un pòble e pòrta collectivament la soa cultura, mei sia capable de s’organizar, de crear, d’arcuélher e de partatjar.

Mainats, que cantavam tots la soa cançon. Los 25 e 26 d’octobre, que’u tornarem l’ostau. Com tà materializar lo noste patrimòni immateriau, vam tornar bastir l’ostau deu [[Joan Petit]], a l’endret on estè rasat au sègle XVII per castig de la susmauta deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]].

Manifestacion, disutidas, cantèras, concerts, vilatjòts deus différents país occitans, passacarrèra …

Los 25 e 26 d’octobre de 2025, cridam a ua dimenjada hestiva de manifestacion e d’accion tà la lenga occitana !&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-manifeste/&lt;/ref&gt;»

== Acte 1 a Vilafranca de Roergue ==
[[Fichièr:Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.png|drecha|sens_quadre|292x292px]]
Lo prumèr acte de las Carrièras Occitanas se hascoc los 25 e 26 d’octobre de 2025 a [[Vilafranca de Roergue]]. Un milierat de personas s'amassèron ende celebrar la lenga occitana, sus las tèrras de [[Joan Petit]]. I avoc un beròi programa tot lo long de la dimenjada. Lo dissabte 25 d'octobre a 10 oras s’organizèc un talhièr de lenga e de cant. A 11:30, ua passejada dins la vila estoc prepausada per descobrir l’istòria deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]] e lor revòlta de 1643. A 14 oras comencèc la manifestacion per la reconeishença de la lenga occitana e la defensa de culturas popularas dambe la reconstruccion de l'ostau de [[Joan Petit]]. En fin de jornada, i avoc un bal  dambe [[La Talvera]], [[Cocanha (cançon occitana)|Cocanha]] e un concèrt de CxK devath la hala de [[Vilafranca de Roergue]]. Puish, lo dimenge 26 d'octobre comencèc dambe ua conférencia sus lo colonialisme interior de Magdalene Maire e ua lectura de contes d’[[Andrieu Lagarda|Andriu Lagarda]] per Alain Vidal. A 11 oras 30, un escambi sus lo sens e la plaça de l’occitan dens las coralas estoc prepausat. Après lo repaish, se tengoc l’Amassada generau de las Carrièras Occitanas. Per accabar la dimenjada, i avoc un concèrt/bal amb [[Laurent Cavalié]] e Platane&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-programa/&lt;/ref&gt;.

== La seguida ==
[[Fichièr:Tòca'i si gausas !.jpg|drecha|sens_quadre|327x327px]]
La còla de Carrièras Occitanas s’amassèc au mes de genièr de 2026 a [[Tolosa]] per pensar la seguida del movement. Decidiguèron que l’acte 2 se debanarà en 2026. Tanben, las Carrièras Occitanas estón presentas au [[Carnaval Biarnés]] de [[Pau]] en hèurer 2026. Pendent lo passacarrèra, los avem vist revirar los noms de las carrèras de la vila de [[Pau]] en occitan.
[[Fichièr:Carrèra deus chancaires.jpg|drecha|sens_quadre|327x327px]]

== Ligams extèrnes ==

* Site oficiau : https://www.carrieras-occitanas.eu/
* Articles deu Jornalet : https://www.jornalet.com/facebook/23786/carrieras-occitanas https://www.jornalet.com/nova/23856/apres-la-mobilizacion-de-la-vila-lo-movement-lanca-una-amassada-generala-e-prepara-de-nove https://www.jornalet.com/galaria/301/carrieras-occitanas-vilafranca-de-roergue-25-e-26-doctobre-de-2025 https://www.jornalet.com/opinion/23784/carrieras-occitanas-2025-lo-tresen-temps-de-la-reivindicacion-occitana
* Entervista per Radio Occitania : https://www.podcastics.com/podcast/episode/entrevista-demilia-per-parlar-de-leveniment-carrieras-occitanas-oc-389205/
* Article d'Aquò d'Aquí : https://www.aquodaqui.info/Carrieras-occitanas-vou-espelir-un-movament-per-l-occitan-e-sa-societat_a2633.html
* Emission FranceBleu : https://www.francebleu.fr/emissions/meitat-chen-meitat-porc/la-grande-mobilisation-occitane-des-25-et-26-octobre-2025-a-villefranche-de-rouergue-3974272

== Referéncias ==</text>
      <sha1>jtedx3zrqjgs3k1meug8tcq7qajxtcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497222</id>
      <parentid>2497221</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CelestinaDelpech</username>
        <id>62427</id>
      </contributor>
      <origin>2497222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5520" sha1="c8m7pa1pk8r4ywfogv4ydi1tzkkm3qq" xml:space="preserve">== Introduccion ==
[[Fichièr:CarrièrasOccitanas.png|277x277px|vinheta]]
'''Carrièras occitanas''' es un moviment collectiu e viu per la lenga occitana, compausat majoritariament de joens occitans que vòlan se bolegar ende hèr véser e víver la lenga. Una còla de sheis personas es a l’origina de las Carrièras Occitanas. Un trentenat de personas s’amassèron a [[Sant Africa|Sant-Africa]], en [[Departament d'Avairon|Avairon]], a l’estiu de 2024. Lor tòca es d’organizar eveniments d’afirmacion collectiva. L’idèa generau èra de hèr quauquarren dins l’esperit de las manifestacions [[Collectiu Anem òc !|Anèm Òc]], que s’organizèzon de 2005 a 2015. Maugrat lo long silenci d'aquestas darrèras annadas, l’enveja e la necessitat d’organizar eveniments, dambe passacarrèras, per visibilisar la lenga e la cultura occitanas, demoran. 

== Lo manifèste ==
[[Fichièr:Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue.png|drecha|sens_quadre|359x359px]]
Suu site de las Carrièras occitanas, que's pòt retrobar lo manifèste :

«Desempuish 2015, e la darrèra manifestacion [[Collectiu Anem òc !|Anem òc]], n’avem pas avut lo parat d’amuishar per carrèra la volontat populara d’accès a la lenga occitana. Totun l’enveja e la necesitat qu’i demòran.
[[Fichièr:Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.png|drecha|sens_quadre|292x292px]]
De las [[Valadas Occitanas]] cap a la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]], amassem-nos ! Balham ua impulsion a un moviment qui sostien l’idèa qu’avem besonh de diversitat culturala com de diversitat ecologica o umana. Defendem ua lenga tà tots, qui nos permet d’evoluar amassa en ua societat ubèrta, conscienta deu son enviroament com de la soa istòria. Mei un pòble e pòrta collectivament la soa cultura, mei sia capable de s’organizar, de crear, d’arcuélher e de partatjar.

Mainats, que cantavam tots la soa cançon. Los 25 e 26 d’octobre, que’u tornarem l’ostau. Com tà materializar lo noste patrimòni immateriau, vam tornar bastir l’ostau deu [[Joan Petit]], a l’endret on estè rasat au sègle XVII per castig de la susmauta deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]].

Manifestacion, disutidas, cantèras, concerts, vilatjòts deus différents país occitans, passacarrèra …

Los 25 e 26 d’octobre de 2025, cridam a ua dimenjada hestiva de manifestacion e d’accion tà la lenga occitana !&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-manifeste/&lt;/ref&gt;»

== Acte 1 a Vilafranca de Roergue ==
[[Fichièr:Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.png|drecha|sens_quadre|292x292px]]
Lo prumèr acte de las Carrièras Occitanas se hascoc los 25 e 26 d’octobre de 2025 a [[Vilafranca de Roergue]]. Un milierat de personas s'amassèron ende celebrar la lenga occitana, sus las tèrras de [[Joan Petit]]. I avoc un beròi programa tot lo long de la dimenjada. Lo dissabte 25 d'octobre a 10 oras s’organizèc un talhièr de lenga e de cant. A 11:30, ua passejada dins la vila estoc prepausada per descobrir l’istòria deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]] e lor revòlta de 1643. A 14 oras comencèc la manifestacion per la reconeishença de la lenga occitana e la defensa de culturas popularas dambe la reconstruccion de l'ostau de [[Joan Petit]]. En fin de jornada, i avoc un bal  dambe [[La Talvera]], [[Cocanha (cançon occitana)|Cocanha]] e un concèrt de CxK devath la hala de [[Vilafranca de Roergue]]. Puish, lo dimenge 26 d'octobre comencèc dambe ua conférencia sus lo colonialisme interior de Magdalene Maire e ua lectura de contes d’[[Andrieu Lagarda|Andriu Lagarda]] per Alain Vidal. A 11 oras 30, un escambi sus lo sens e la plaça de l’occitan dens las coralas estoc prepausat. Après lo repaish, se tengoc l’Amassada generau de las Carrièras Occitanas. Per accabar la dimenjada, i avoc un concèrt/bal amb [[Laurent Cavalié]] e Platane&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-programa/&lt;/ref&gt;.

== La seguida ==
[[Fichièr:Tòca'i si gausas !.jpg|drecha|sens_quadre|327x327px]]
La còla de Carrièras Occitanas s’amassèc au mes de genièr de 2026 a [[Tolosa]] per pensar la seguida del movement. Decidiguèron que l’acte 2 se debanarà en 2026. Tanben, las Carrièras Occitanas estón presentas au [[Carnaval Biarnés]] de [[Pau]] en hèurer 2026. Pendent lo passacarrèra, los avem vist revirar los noms de las carrèras de la vila de [[Pau]] en occitan.
[[Fichièr:Carrèra deus chancaires.jpg|drecha|sens_quadre|327x327px]]

== Ligams extèrnes ==

* Site oficiau : https://www.carrieras-occitanas.eu/
* Articles deu Jornalet : https://www.jornalet.com/facebook/23786/carrieras-occitanas https://www.jornalet.com/nova/23856/apres-la-mobilizacion-de-la-vila-lo-movement-lanca-una-amassada-generala-e-prepara-de-nove https://www.jornalet.com/galaria/301/carrieras-occitanas-vilafranca-de-roergue-25-e-26-doctobre-de-2025 https://www.jornalet.com/opinion/23784/carrieras-occitanas-2025-lo-tresen-temps-de-la-reivindicacion-occitana
* Entervista per Radio Occitania : https://www.podcastics.com/podcast/episode/entrevista-demilia-per-parlar-de-leveniment-carrieras-occitanas-oc-389205/
* Article d'Aquò d'Aquí : https://www.aquodaqui.info/Carrieras-occitanas-vou-espelir-un-movament-per-l-occitan-e-sa-societat_a2633.html
* Emission FranceBleu : https://www.francebleu.fr/emissions/meitat-chen-meitat-porc/la-grande-mobilisation-occitane-des-25-et-26-octobre-2025-a-villefranche-de-rouergue-3974272

== Referéncias ==</text>
      <sha1>c8m7pa1pk8r4ywfogv4ydi1tzkkm3qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497229</id>
      <parentid>2497222</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CelestinaDelpech</username>
        <id>62427</id>
      </contributor>
      <origin>2497229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5979" sha1="66u4y4i0rdalbmwlnbm4dfe5bdkkz5m" xml:space="preserve">== Introduccion ==
[[Fichièr:CarrièrasOccitanas.png|277x277px|vinheta|  Creacion visuala : @camp.liure]]
'''Carrièras occitanas''' es un moviment collectiu e viu per la lenga occitana, compausat majoritariament de joens occitans que vòlan se bolegar ende hèr véser e víver la lenga. Una còla de sheis personas es a l’origina de las Carrièras Occitanas. Un trentenat de personas s’amassèron a [[Sant Africa|Sant-Africa]], en [[Departament d'Avairon|Avairon]], a l’estiu de 2024. Lor tòca es d’organizar eveniments d’afirmacion collectiva. L’idèa generau èra de hèr quauquarren dins l’esperit de las manifestacions [[Collectiu Anem òc !|Anèm Òc]], que s’organizèzon de 2005 a 2015. Maugrat lo long silenci d'aquestas darrèras annadas, l’enveja e la necessitat d’organizar eveniments, dambe passacarrèras, per visibilisar la lenga e la cultura occitanas, demoran. 

== Lo manifèste ==
[[Fichièr:Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue.png|359x359px|vinheta|Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue. Creacion visuala : @camp.liure]]
Suu site de las Carrièras occitanas, que's pòt retrobar lo manifèste :

«Desempuish 2015, e la darrèra manifestacion [[Collectiu Anem òc !|Anem òc]], n’avem pas avut lo parat d’amuishar per carrèra la volontat populara d’accès a la lenga occitana. Totun l’enveja e la necesitat qu’i demòran.
[[Fichièr:Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.]]
De las [[Valadas Occitanas]] cap a la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]], amassem-nos ! Balham ua impulsion a un moviment qui sostien l’idèa qu’avem besonh de diversitat culturala com de diversitat ecologica o umana. Defendem ua lenga tà tots, qui nos permet d’evoluar amassa en ua societat ubèrta, conscienta deu son enviroament com de la soa istòria. Mei un pòble e pòrta collectivament la soa cultura, mei sia capable de s’organizar, de crear, d’arcuélher e de partatjar.

Mainats, que cantavam tots la soa cançon. Los 25 e 26 d’octobre, que’u tornarem l’ostau. Com tà materializar lo noste patrimòni immateriau, vam tornar bastir l’ostau deu [[Joan Petit]], a l’endret on estè rasat au sègle XVII per castig de la susmauta deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]].

Manifestacion, disutidas, cantèras, concerts, vilatjòts deus différents país occitans, passacarrèra …

Los 25 e 26 d’octobre de 2025, cridam a ua dimenjada hestiva de manifestacion e d’accion tà la lenga occitana !&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-manifeste/&lt;/ref&gt;»

== Acte 1 a Vilafranca de Roergue ==
[[Fichièr:Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.]]
Lo prumèr acte de las Carrièras Occitanas se hascoc los 25 e 26 d’octobre de 2025 a [[Vilafranca de Roergue]]. Un milierat de personas s'amassèron ende celebrar la lenga occitana, sus las tèrras de [[Joan Petit]]. I avoc un beròi programa tot lo long de la dimenjada. Lo dissabte 25 d'octobre a 10 oras s’organizèc un talhièr de lenga e de cant. A 11:30, ua passejada dins la vila estoc prepausada per descobrir l’istòria deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]] e lor revòlta de 1643. A 14 oras comencèc la manifestacion per la reconeishença de la lenga occitana e la defensa de culturas popularas dambe la reconstruccion de l'ostau de [[Joan Petit]]. En fin de jornada, i avoc un bal  dambe [[La Talvera]], [[Cocanha (cançon occitana)|Cocanha]] e un concèrt de CxK devath la hala de [[Vilafranca de Roergue]]. Puish, lo dimenge 26 d'octobre comencèc dambe ua conférencia sus lo colonialisme interior de Magdalene Maire e ua lectura de contes d’[[Andrieu Lagarda|Andriu Lagarda]] per Alain Vidal. A 11 oras 30, un escambi sus lo sens e la plaça de l’occitan dens las coralas estoc prepausat. Après lo repaish, se tengoc l’Amassada generau de las Carrièras Occitanas. Per accabar la dimenjada, i avoc un concèrt/bal amb [[Laurent Cavalié]] e Platane&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-programa/&lt;/ref&gt;.

== La seguida ==
[[Fichièr:Tòca'i si gausas !.jpg|327x327px|vinheta|Pendent lo passacarrèra deu Carnaval Biarnés de Pau.]]
La còla de Carrièras Occitanas s’amassèc au mes de genièr de 2026 a [[Tolosa]] per pensar la seguida del movement. Decidiguèron que l’acte 2 se debanarà en 2026. Tanben, las Carrièras Occitanas estón presentas au [[Carnaval Biarnés]] de [[Pau]] en hèurer 2026. Pendent lo passacarrèra, los avem vist revirar los noms de las carrèras de la vila de [[Pau]] en occitan.
[[Fichièr:Carrèra deus chancaires.jpg|324x324px|vinheta|Carronha revira ua carrèra de Pau pendant lo passacarrèra deu Carvaval Biarnés.]]

== Ligams extèrnes ==

* Site oficiau : https://www.carrieras-occitanas.eu/
* Articles deu Jornalet : https://www.jornalet.com/facebook/23786/carrieras-occitanas https://www.jornalet.com/nova/23856/apres-la-mobilizacion-de-la-vila-lo-movement-lanca-una-amassada-generala-e-prepara-de-nove https://www.jornalet.com/galaria/301/carrieras-occitanas-vilafranca-de-roergue-25-e-26-doctobre-de-2025 https://www.jornalet.com/opinion/23784/carrieras-occitanas-2025-lo-tresen-temps-de-la-reivindicacion-occitana
* Entervista per Radio Occitania : https://www.podcastics.com/podcast/episode/entrevista-demilia-per-parlar-de-leveniment-carrieras-occitanas-oc-389205/
* Article d'Aquò d'Aquí : https://www.aquodaqui.info/Carrieras-occitanas-vou-espelir-un-movament-per-l-occitan-e-sa-societat_a2633.html
* Emission FranceBleu : https://www.francebleu.fr/emissions/meitat-chen-meitat-porc/la-grande-mobilisation-occitane-des-25-et-26-octobre-2025-a-villefranche-de-rouergue-3974272

== Referéncias ==
&lt;references /&gt;
[[Fichièr:Cultura populara per un poder popular.png|esquèrra|vinheta|@carrierasoccitanas x @camp.liure]]</text>
      <sha1>66u4y4i0rdalbmwlnbm4dfe5bdkkz5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497231</id>
      <parentid>2497229</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CelestinaDelpech</username>
        <id>62427</id>
      </contributor>
      <origin>2497231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5983" sha1="sejv4dt8av6ro242bnv914mblhu5506" xml:space="preserve">== Introduccion ==
[[Fichièr:CarrièrasOccitanas.png|277x277px|vinheta|  Creacion visuala : @camp.liure]]
'''Carrièras occitanas''' es un moviment collectiu e viu per la lenga occitana, compausat majoritariament de joens occitans que vòlan se bolegar ende hèr véser e víver la lenga. Una còla de sheis personas es a l’origina de las Carrièras Occitanas. Un trentenat de personas s’amassèron a [[Sant Africa|Sant-Africa]], en [[Departament d'Avairon|Avairon]], a l’estiu de 2024. Lor tòca es d’organizar eveniments d’afirmacion collectiva. L’idèa generau èra de hèr quauquarren dins l’esperit de las manifestacions [[Collectiu Anem òc !|Anèm Òc]], que s’organizèzon de 2005 a 2015. Maugrat lo long silenci d'aquestas darrèras annadas, l’enveja e la necessitat d’organizar eveniments, dambe passacarrèras, per visibilisar la lenga e la cultura occitanas, demoran. 

== Lo manifèste ==
[[Fichièr:Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue.png|359x359px|vinheta|Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue. Creacion visuala : @camp.liure]]
Suu site de las Carrièras occitanas, que's pòt retrobar lo manifèste :

«Desempuish 2015, e la darrèra manifestacion [[Collectiu Anem òc !|Anem òc]], n’avem pas avut lo parat d’amuishar per carrèra la volontat populara d’accès a la lenga occitana. Totun l’enveja e la necesitat qu’i demòran.
[[Fichièr:Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.]]
De las [[Valadas Occitanas]] cap a la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]], amassem-nos ! Balham ua impulsion a un moviment qui sostien l’idèa qu’avem besonh de diversitat culturala com de diversitat ecologica o umana. Defendem ua lenga tà tots, qui nos permet d’evoluar amassa en ua societat ubèrta, conscienta deu son enviroament com de la soa istòria. Mei un pòble e pòrta collectivament la soa cultura, mei sia capable de s’organizar, de crear, d’arcuélher e de partatjar.

Mainats, que cantavam tots la soa cançon. Los 25 e 26 d’octobre, que’u tornarem l’ostau. Com tà materializar lo noste patrimòni immateriau, vam tornar bastir l’ostau deu [[Joan Petit]], a l’endret on estè rasat au sègle XVII per castig de la susmauta deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]].

Manifestacion, disutidas, cantèras, concerts, vilatjòts deus différents país occitans, passacarrèra …

Los 25 e 26 d’octobre de 2025, cridam a ua dimenjada hestiva de manifestacion e d’accion tà la lenga occitana !&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-manifeste/&lt;/ref&gt;»

== Acte 1 a Vilafranca de Roergue ==
[[Fichièr:Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.]]
Lo prumèr acte de las Carrièras Occitanas se hascoc los 25 e 26 d’octobre de 2025 a [[Vilafranca de Roergue]]. Un milierat de personas s'amassèron ende celebrar la lenga occitana, sus las tèrras de [[Joan Petit]]. I avoc un beròi programa tot lo long de la dimenjada. Lo dissabte 25 d'octobre a 10 oras s’organizèc un talhièr de lenga e de cant. A 11:30, ua passejada dins la vila estoc prepausada per descobrir l’istòria deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]] e lor revòlta de 1643. A 14 oras comencèc la manifestacion per la reconeishença de la lenga occitana e la defensa de culturas popularas dambe la reconstruccion de l'ostau de [[Joan Petit]]. En fin de jornada, i avoc un bal  dambe [[La Talvera]], [[Cocanha (cançon occitana)|Cocanha]] e un concèrt de CxK devath la hala de [[Vilafranca de Roergue]]. Puish, lo dimenge 26 d'octobre comencèc dambe ua conférencia sus lo colonialisme interior de Magdalene Maire e ua lectura de contes d’[[Andrieu Lagarda|Andriu Lagarda]] per Alain Vidal. A 11 oras 30, un escambi sus lo sens e la plaça de l’occitan dens las coralas estoc prepausat. Après lo repaish, se tengoc l’Amassada generau de las Carrièras Occitanas. Per accabar la dimenjada, i avoc un concèrt/bal amb [[Laurent Cavalié]] e Platane&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-programa/&lt;/ref&gt;.

== La seguida ==
[[Fichièr:Tòca'i si gausas !.jpg|327x327px|vinheta|Pendent lo passacarrèra deu Carnaval Biarnés de Pau.]]
La còla de Carrièras Occitanas s’amassèc au mes de genièr de 2026 a [[Tolosa]] per pensar la seguida del movement. Decidiguèron que l’acte 2 se debanarà en 2026. Tanben, las Carrièras Occitanas estón presentas au [[Carnaval Biarnés]] de [[Pau]] en hèurer 2026. Pendent lo passacarrèra, los avem vist revirar los noms de las carrèras de la vila de [[Pau]] en occitan.
[[Fichièr:Carrèra deus chancaires.jpg|324x324px|vinheta|Carronha revira ua carrèra de Pau pendant lo passacarrèra deu Carvaval Biarnés.]]

== Ligams extèrnes ==

* Site oficiau : https://www.carrieras-occitanas.eu/
* Articles deu Jornalet : https://www.jornalet.com/facebook/23786/carrieras-occitanas https://www.jornalet.com/nova/23856/apres-la-mobilizacion-de-la-vila-lo-movement-lanca-una-amassada-generala-e-prepara-de-nove https://www.jornalet.com/galaria/301/carrieras-occitanas-vilafranca-de-roergue-25-e-26-doctobre-de-2025 https://www.jornalet.com/opinion/23784/carrieras-occitanas-2025-lo-tresen-temps-de-la-reivindicacion-occitana
* Entervista per Radio Occitania : https://www.podcastics.com/podcast/episode/entrevista-demilia-per-parlar-de-leveniment-carrieras-occitanas-oc-389205/
* Article d'Aquò d'Aquí : https://www.aquodaqui.info/Carrieras-occitanas-vou-espelir-un-movament-per-l-occitan-e-sa-societat_a2633.html
* Emission FranceBleu : https://www.francebleu.fr/emissions/meitat-chen-meitat-porc/la-grande-mobilisation-occitane-des-25-et-26-octobre-2025-a-villefranche-de-rouergue-3974272

== Referéncias ==
&lt;references /&gt;
[[Fichièr:Cultura populara per un poder popular.png|esquèrra|@carrierasoccitanas x @camp.liure|sens_quadre]]</text>
      <sha1>sejv4dt8av6ro242bnv914mblhu5506</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497235</id>
      <parentid>2497231</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CelestinaDelpech</username>
        <id>62427</id>
      </contributor>
      <origin>2497235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6055" sha1="l596to6e3k5ud5s3orsd9fglaizhvlm" xml:space="preserve">== Introduccion ==
[[Fichièr:CarrièrasOccitanas.png|277x277px|vinheta|  Creacion visuala : @camp.liure]]
'''Carrièras occitanas''' es un moviment collectiu e viu per la lenga [[Occitan|occitana]], compausat majoritàriament de joens occitans que se vòlon bolegar ende hèr véser e víver la lenga. Una còla de sheis personas es a l’origina de las Carrièras occitanas. Un trentenat de personas s’amassèron a [[Sant Africa|Sant-Africa]], en [[Departament d'Avairon|Avairon]], a l’estiu de 2024. Lor tòca es d’organizar eveniments d’afirmacion collectiva. L’idèa generau èra de hèr quauquarren dins l’esperit de las manifestacions [[Collectiu Anem òc !|Anèm Òc]], que s’organizèron de 2005 a 2015. Maugrat lo long silenci d'aquestas darrèras annadas, l’enveja e la necessitat d’organizar eveniments, dambe passacarrèras, per visibilisar la lenga e la cultura occitanas, demòran. 

== Lo manifèste ==
[[Fichièr:Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue.png|359x359px|vinheta|Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue. Creacion visuala : @camp.liure]]
Suu site de las Carrièras occitanas, que's pòt retrobar lo manifèste :

«Desempuish 2015, e la darrèra manifestacion [[Collectiu Anem òc !|Anem òc]], n’avem pas avut lo parat d’amuishar per carrèra la volontat populara d’accès a la lenga occitana. Totun l’enveja e la necesitat qu’i demòran.
[[Fichièr:Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.]]
De las [[Valadas Occitanas]] cap a la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]], amassem-nos ! Balham ua impulsion a un moviment qui sostien l’idèa qu’avem besonh de diversitat culturala com de diversitat ecologica o umana. Defendem ua lenga tà tots, qui nos permet d’evoluar amassa en ua societat ubèrta, conscienta deu son enviroament com de la soa istòria. Mei un pòble e pòrta collectivament la soa cultura, mei sia capable de s’organizar, de crear, d’arcuélher e de partatjar.

Mainats, que cantavam tots la soa cançon. Los 25 e 26 d’octobre, que’u tornarem l’ostau. Com tà materializar lo noste patrimòni immateriau, vam tornar bastir l’ostau deu [[Joan Petit]], a l’endret on estè rasat au sègle XVII per castig de la susmauta deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]].

Manifestacion, disutidas, cantèras, concerts, vilatjòts deus différents país occitans, passacarrèra …

Los 25 e 26 d’octobre de 2025, cridam a ua dimenjada hestiva de manifestacion e d’accion tà la lenga occitana !&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-manifeste/&lt;/ref&gt;»

== Acte 1 a Vilafranca de Roergue ==
[[Fichièr:Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.]]
Lo prumèr acte de las Carrièras occitanas se hascoc los 25 e 26 d’octobre de 2025 a [[Vilafranca de Roergue]]. Un milierat de personas s'amassèron ende celebrar la lenga occitana, sus las tèrras de [[Joan Petit]]. I avoc un beròi programa tot lo long de la dimenjada. Lo dissabte 25 d'octobre a 10 oras s’organizèc un talhièr de lenga e de cant. A 11:30, ua passejada dins la vila estoc prepausada per descobrir l’istòria deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]] e lor revòlta de 1643. A 14 oras comencèc la manifestacion per la reconeishença de la lenga occitana e la defensa de culturas popularas dambe la reconstruccion de l'ostau de [[Joan Petit]]. En fin de jornada, i avoc un bal dambe [[La Talvera]], [[Cocanha (cançon occitana)|Cocanha]] e un concèrt de CxK devath la hala de [[Vilafranca de Roergue]]. Puish, lo dimenge 26 d'octobre comencèc dambe ua conférencia sus lo colonialisme interior de Magdalene Maire&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=STlwqz9Lbx4&amp;t=1s&lt;/ref&gt; e ua lectura de contes d’[[Andrieu Lagarda|Andriu Lagarda]] per Alain Vidal. A 11 oras 30, un escambi sus lo sens e la plaça de l’occitan dens las coralas estoc prepausat. Après lo repaish, se tengoc l’amassada generau de las Carrièras occitanas. Per accabar la dimenjada, i avoc un concèrt/bal amb [[Laurent Cavalié]] e Platane&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-programa/&lt;/ref&gt;.

== La seguida ==
[[Fichièr:Tòca'i si gausas !.jpg|327x327px|vinheta|Pendent lo passacarrèra deu Carnaval Biarnés de Pau.]]
La còla de Carrièras Occitanas s’amassèc au mes de genièr de 2026 a [[Tolosa]] per pensar la seguida del movement. Decidiguèron que l’acte 2 se debanarà en 2026. Tanben, las Carrièras Occitanas estón presentas au [[Carnaval Biarnés]] de [[Pau]] en hèurer 2026. Pendent lo passacarrèra, los avem vist revirar los noms de las carrèras de la vila de [[Pau]] en occitan.
[[Fichièr:Carrèra deus chancaires.jpg|324x324px|vinheta|Carronha revira ua carrèra de Pau pendant lo passacarrèra deu Carvaval Biarnés.]]

== Ligams extèrnes ==

* Site oficiau : https://www.carrieras-occitanas.eu/
* Articles deu Jornalet : https://www.jornalet.com/facebook/23786/carrieras-occitanas https://www.jornalet.com/nova/23856/apres-la-mobilizacion-de-la-vila-lo-movement-lanca-una-amassada-generala-e-prepara-de-nove https://www.jornalet.com/galaria/301/carrieras-occitanas-vilafranca-de-roergue-25-e-26-doctobre-de-2025 https://www.jornalet.com/opinion/23784/carrieras-occitanas-2025-lo-tresen-temps-de-la-reivindicacion-occitana
* Entervista per Radio Occitania : https://www.podcastics.com/podcast/episode/entrevista-demilia-per-parlar-de-leveniment-carrieras-occitanas-oc-389205/
* Article d'Aquò d'Aquí : https://www.aquodaqui.info/Carrieras-occitanas-vou-espelir-un-movament-per-l-occitan-e-sa-societat_a2633.html
* Emission FranceBleu : https://www.francebleu.fr/emissions/meitat-chen-meitat-porc/la-grande-mobilisation-occitane-des-25-et-26-octobre-2025-a-villefranche-de-rouergue-3974272

== Referéncias ==
&lt;references /&gt;
[[Fichièr:Cultura populara per un poder popular.png|esquèrra|@carrierasoccitanas x @camp.liure|sens_quadre]]</text>
      <sha1>l596to6e3k5ud5s3orsd9fglaizhvlm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497237</id>
      <parentid>2497235</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CelestinaDelpech</username>
        <id>62427</id>
      </contributor>
      <origin>2497237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6055" sha1="hybmynxahh9ck1jrvh6imj1k99qb4xh" xml:space="preserve">== Introduccion ==
[[Fichièr:CarrièrasOccitanas.png|277x277px|vinheta|  Creacion visuala : @camp.liure]]
'''Carrièras occitanas''' es un moviment collectiu e viu per la lenga [[Occitan|occitana]], compausat majoritàriament de joens occitans que se vòlon bolegar ende hèr véser e víver la lenga. Una còla de sheis personas es a l’origina de las Carrièras occitanas. Un trentenat de personas s’amassèron a [[Sant Africa|Sant-Africa]], en [[Departament d'Avairon|Avairon]], a l’estiu de 2024. Lor tòca es d’organizar eveniments d’afirmacion collectiva. L’idèa generau èra de hèr quauquarren dins l’esperit de las manifestacions [[Collectiu Anem òc !|Anèm Òc]], que s’organizèron de 2005 a 2015. Maugrat lo long silenci d'aquestas darrèras annadas, l’enveja e la necessitat d’organizar eveniments, dambe passacarrèras, per visibilisar la lenga e la cultura occitanas, demòran. 

== Lo manifèste ==
[[Fichièr:Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue.png|359x359px|vinheta|Aficha de l'acte 1 de las Carrièras occitanas a Vilafranca de Roergue. Creacion visuala : @camp.liure]]
Suu site de las Carrièras occitanas, que's pòt retrobar lo manifèste :

«Desempuish 2015, e la darrèra manifestacion [[Collectiu Anem òc !|Anem òc]], n’avem pas avut lo parat d’amuishar per carrèra la volontat populara d’accès a la lenga occitana. Totun l’enveja e la necesitat qu’i demòran.
[[Fichièr:Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Reconstruccion de l'ostau de Joan Petit a Vilafranca de Roergue.]]
De las [[Valadas Occitanas]] cap a la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]], amassem-nos ! Balham ua impulsion a un moviment qui sostien l’idèa qu’avem besonh de diversitat culturala com de diversitat ecologica o umana. Defendem ua lenga tà tots, qui nos permet d’evoluar amassa en ua societat ubèrta, conscienta deu son enviroament com de la soa istòria. Mei un pòble e pòrta collectivament la soa cultura, mei sia capable de s’organizar, de crear, d’arcuélher e de partatjar.

Mainats, que cantavam tots la soa cançon. Los 25 e 26 d’octobre, que’u tornarem l’ostau. Com tà materializar lo noste patrimòni immateriau, vam tornar bastir l’ostau deu [[Joan Petit]], a l’endret on estè rasat au sègle XVII per castig de la susmauta deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]].

Manifestacion, disutidas, cantèras, concerts, vilatjòts deus différents país occitans, passacarrèra …

Los 25 e 26 d’octobre de 2025, cridam a ua dimenjada hestiva de manifestacion e d’accion tà la lenga occitana !&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-manifeste/&lt;/ref&gt;»

== Acte 1 a Vilafranca de Roergue ==
[[Fichièr:Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.png|292x292px|vinheta|Debuta deu passacarrèra dins Vilafranca de Roergue.]]
Lo prumèr acte de las Carrièras occitanas se hascoc los 25 e 26 d’octobre de 2025 a [[Vilafranca de Roergue]]. Un milierat de personas s'amassèron ende celebrar la lenga occitana, sus las tèrras de [[Joan Petit]]. I avoc un beròi programa tot lo long de la dimenjada. Lo dissabte 25 d'octobre a 10 oras s’organizèc un talhièr de lenga e de cant. A 11:30, ua passejada dins la vila estoc prepausada per descobrir l’istòria deus [[Susmauta deus Crocants|crocants]] e lor revòlta de 1643. A 14 oras comencèc la manifestacion per la reconeishença de la lenga occitana e la defensa de culturas popularas dambe la reconstruccion de l'ostau de [[Joan Petit]]. En fin de jornada, i avoc un bal dambe [[La Talvera]], [[Cocanha (cançon occitana)|Cocanha]] e un concèrt de CxK devath la hala de [[Vilafranca de Roergue]]. Puish, lo dimenge 26 d'octobre comencèc dambe ua conférencia sus lo colonialisme interior de Magdalene Maire&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=STlwqz9Lbx4&amp;t=1s&lt;/ref&gt; e ua lectura de contes d’[[Andrieu Lagarda|Andriu Lagarda]] per Alain Vidal. A 11 oras 30, un escambi sus lo sens e la plaça de l’occitan dens las coralas estoc prepausat. Après lo repaish, se tengoc l’amassada generau de las Carrièras occitanas. Per accabar la dimenjada, i avoc un concèrt/bal amb [[Laurent Cavalié]] e Platane&lt;ref&gt;https://www.carrieras-occitanas.eu/lo-programa/&lt;/ref&gt;.

== La seguida ==
[[Fichièr:Tòca'i si gausas !.jpg|327x327px|vinheta|Pendent lo passacarrèra deu Carnaval Biarnés de Pau.]]
La còla de Carrièras occitanas s’amassèc au mes de genièr de 2026 a [[Tolosa]] per pensar la seguida del movement. Decidiguèron que l’acte 2 se debanarà en 2026. Tanben, las Carrièras occitanas estón presentas au [[Carnaval Biarnés]] de [[Pau]] en hèurer 2026. Pendent lo passacarrèra, los avem vist revirar los noms de las carrèras de la vila de [[Pau]] en occitan.
[[Fichièr:Carrèra deus chancaires.jpg|324x324px|vinheta|Carronha revira ua carrèra de Pau pendant lo passacarrèra deu Carvaval Biarnés.]]

== Ligams extèrnes ==

* Site oficiau : https://www.carrieras-occitanas.eu/
* Articles deu Jornalet : https://www.jornalet.com/facebook/23786/carrieras-occitanas https://www.jornalet.com/nova/23856/apres-la-mobilizacion-de-la-vila-lo-movement-lanca-una-amassada-generala-e-prepara-de-nove https://www.jornalet.com/galaria/301/carrieras-occitanas-vilafranca-de-roergue-25-e-26-doctobre-de-2025 https://www.jornalet.com/opinion/23784/carrieras-occitanas-2025-lo-tresen-temps-de-la-reivindicacion-occitana
* Entervista per Radio Occitania : https://www.podcastics.com/podcast/episode/entrevista-demilia-per-parlar-de-leveniment-carrieras-occitanas-oc-389205/
* Article d'Aquò d'Aquí : https://www.aquodaqui.info/Carrieras-occitanas-vou-espelir-un-movament-per-l-occitan-e-sa-societat_a2633.html
* Emission FranceBleu : https://www.francebleu.fr/emissions/meitat-chen-meitat-porc/la-grande-mobilisation-occitane-des-25-et-26-octobre-2025-a-villefranche-de-rouergue-3974272

== Referéncias ==
&lt;references /&gt;
[[Fichièr:Cultura populara per un poder popular.png|esquèrra|@carrierasoccitanas x @camp.liure|sens_quadre]]</text>
      <sha1>hybmynxahh9ck1jrvh6imj1k99qb4xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léa Saint Pé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200860</id>
    <revision>
      <id>2497234</id>
      <parentid>2496396</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Plasman Laure</username>
        <id>62722</id>
      </contributor>
      <comment>ligans e foto</comment>
      <origin>2497234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20417" sha1="s82sk6f2nkwc8y0p8cuau9cur7fb3bs" xml:space="preserve">Léa Saint Pé qu’èra ua musiciana-paisana, que viscoc a Polastron (Gers), e esctoc ua figura de las magèrs de la renaishença de la musica e la dança traditionalas gasconas, particularament deu rondèu, en las annadas 1970. 

{{Infobox Musica (artista)|Nom=Léa Saint Pé|naissença=Lo 9 de març de 1904|decès=Lo 30 de julhet 1990|país origina=França, Gasconha, Gers (32), Polastron|profession=Paisana|genre=Musica tradicionala occitana|instrument=Acordeon|imatge=[[File:Csm Léa-Saint-Pé-1904-–-1990-est-une-figure-de-la-musique-traditionnelle-gasconne-.-Crédits-photos-- -Arch.-dép 1e1038b409.jpg|thumb|Portrèit de Léa Sait Pé]]}}

== '''Biografia e anecdòtas''' ==
Hilha de Camille, Simon Saint Pé e de Pauline, Timothée Marsoulan, Léa Saint Pé que nascoc lo 9 de març de 1904, dens ua familla de paisans-teulèrs, a [[Polastron (Gers)|Polastron]] (Gers). Que moriscoc lo 30 de julhet de 1990, à l’espitau de [[Lombèrs (Savés)|Lombers]], a 86 ans. La sua lenga mairala qu’èra lo gascon deu Savés.

Lo son pair qu’èra paisan e teulèr, proprietari de la teulèra a Polastron de 1906 a 1910. Destrusida en 1910, la teulèra qu’estoc benlèu tornada bastir, puishque Léa St Pé que’n deveng la dauna en 1911.

Autant l’ententa dab la mair èra fusionala, autant avèva en hasti lo pair. Qu’avoc aquesta frasa sens equivòca, quan aqueste moriscoc empalat sus ua horca, pr’amor deu basculament d’ua carreta de hen : « Quan moriscoc lo papa, plourem dambe la mama, plourem de … contentament ! ».

Quitament se Léa St Pé pensava que « los òmes valen pas arren»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon, Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine''&lt;/ref&gt; (p.23), qu’estoc maridada dus còps, e separada d’autant, sia que l’avon quitada sia que’us avoc hèits partir. Un prumèr maridatge, donc, dab Arthur Boussès lo 12 d’octòbre de 1924, que se desmaridèc lo 10 de noveme de 1944 (ne vivèvan pas mei amassa dempuish longtemps), puish, un maridatge dab André Lamothe lo 7 de heruèr de 1950, que se desseparèc quauquas annadas après.

Léa qu’èra, prumèr, paisana, a la bòrda qu’avèva conservat lo nom de la Teulèra. Dens un quasernet personau, blu, de 15 cm per 12 cm (trobat e sauvat de la destruccion per un vesin), datat de 1937 a 1942, que figuran hèras d’indicacions non solament sus las suas activitats ligadas a la bòrda (crompas e ventas de vacas, vedèths, poralhas, ueus, pòrcs, trabalhs de la tèrra , vrenhas), mès tanben sus crompas de la vita vitanta, taus coma accessoris entaus vestits (teishuts, lana, capèth, saquet de man…), la sua bicicleta e lo materiau de reparacion, los sons desplaçaments, a [[Samatan (Gers)|Samatan]], [[Gimont]], mès tanben [[Tolosa]].

Aqueste quasernet que revèla mei que simples hèits: que guarda tanben la traça de la relacion que ligava Léa e la sua mair, inseparablas, quasi ua relacion bessoada. Non solament, las suas activitats, de la bòrda o a l’exterior (marcats, hèras, sortidas a Tolosa) se passavan en « duo » (lo pair qu’èra estremat), mès n’èran quitament pas amassa, Léa St Pé se preocupava de la sua mair, que’u crompava çò que se procurava entà-n-era medisha.

En 1928 o 1929, de cap a l’atge de 25 ans, que comencèc de jogar de l’acordeon (los remembres de Léa semblan imprecís sus la data). Un tuaire de tesson, tanben musician, que l’avèva prestar lo son instrument, e coma ac digoc era medisha, &quot;ne s’i ei pas solament divertida, que s’i ei apresa&lt;ref&gt;https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html&lt;/ref&gt;&quot;. Mei tard, que decidiscoc alavetz de se’n crompar un, entà lo son plaser.

Un ser, un aute tuaire, tanben acordeonista, que n’èra pas liure (« pèla-pòrc » a acabar) que demandèc a la Léa St Pé de’u remplaçar entà hèr viver un bal a [[Aurimont]]. D’aquí enlà, qu’estoc engatjada pendent tot l’ivèrn e la sua carrièra de musiciana debutèc vertadèrament. Que hascoc víver balòchas, sovent acompanhada de la mair, abans e après la segonda guèrra mondiala (pendent aquesta, las hestejadas èran defendudas mès bals clandestins se debanavan per las bòrdas).

La musica tenguèva  ua tau plaça, en la sua vita, que podèva desdenhar daubuns trabalhs domestics entà cedir a l’enveja de jogar, davant l’ostau o a l’ombra deu cobèrt, o, quitament, per los prats, au gran bonur deus joens pastors.

De cap a las annadas 1970-1973, pendent qu’èra retirada e non hasèva pas víver los bals dempuish mantua annada, Léa St Pé estoc enqüera contactada ; prumèr, entà avivar seradas d’iniciacion a las danças gasconas entaus mainatges deu collègi de Gimont e los deu licèu de Samatan. Puish, Maurice Roux, fotografe e collector gascon, s’i escadoc a la convéncer de la necessitat e la prèssa de botar lo son instrument e lo son repertòri au servici d’ua renavida de la musica e la dança gasconas. Aqueth moment decisiu, iniciat per Maurice Roux, que permetoc lo retorn de Léa St Pé suu davant de la scèna, adonc la reconeishença unanima deu son talent.

La prumèra hestejada, organizada per lo Larèr Rural de Samatan, se debanèc devath la hala de Samatan a la prima de 1973, prumèr dab los musicians deu Conservatòri Occitan, lèu rejunts per lo grop ''[https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&amp;hs=BlC&amp;sca_esv=4ae20d8bd47daad1&amp;channel=entpr&amp;q=perlinpinpin+folc&amp;si=AL3DRZFzqaPS2Nm5ZKPq_Rd7NynwkDxYOteHfUtzxtZ-7NZkquBHvDVKsnLOXtbJ1nmOltDHOT_FLiobFdudZnlOJL2Hr4PnPDijEBqQdwi1vfukz0Og3amP413rgO8kcztidwER58iK3L3_MFO8gBQEYltsap0TXQ%3D%3D&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil5pqVlaeTAxX1VKQEHR07Ab0Q_coHegQICBAE&amp;ictx=0&amp;biw=1920&amp;bih=947&amp;dpr=1 Perlimpinpin fòlc]'', puish Léa St Pé.

L’impacte de Léa St Pé dens aquera renavida « folk » qu’estoc tau qu’estoc invitada aus USA, en 1976, entà participar au ''Festival of American Folk Life'', dedicat a las musicas e aus cantaires tradicionaus deu Continent Vielh, dens l’encastre de manifestacions organisadas entà celebrar lo bicentenari de l’independéncia deus Estats-Units. Que joguèc dab noms illustres e y coneishoc ua grana escaduda.

Deu temps d’aquera demorada, qu’encontrèc tanben un american, a qui avèvan vantat los sabers de Léa en lo maine de las plantas. Que’n coneishèva efectivament los efèits e los plan.hèits, e ‘us emplegava en medecina naturala. Cap a-n-aqueth òme, que se suenhava per las plantas e que l’assautava de questions, Léa St Pé que declarèc, exasperada : « Comença a me hè cagar aqueth òme! ». Qu’èra [[Charles Bronson]], l’actor plan conegut, e qu’ac saboc o pas, non cambiava pas arren a l’ahar.

De retorn au país, pendent qu’evocava lo son viatge dab Jacques Lajoux (amic musician, jogaire de sonsaina, membre deu grop ''La saucisse musicale de St Michel'' e autor deu libe ''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'') la sua conclusion, après s’èster amuishada a Washington, a La Nouvelle-Orléans (Loisiana), a Saint Louis (Missouri), a Filadelfia , qu’estoc: « Ah l’America ! L’America ! … Pas un arromec ! »&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Au miei deus objèctes trobats en çò de Léa St Pé, que i a ua reproduccion en miniatura (20 cm de haut et 15 cm de larg) de la campana de Filadelfia, emblèma de la vila e simbèu de la libertat, aufèrta per lo màger de l’epòca.

Après l’ahonida deu son ostau lo 24 de deceme de 1981 (que se’n tirèc miraculosament, gràcia a un piterau que s’aclapèc suu cap deu lheit, en tot l’emparar atau) , qu’estoc arrecaptada, gràcia a l’ajuda deus vesins e parents. Que viscoc dens aqueth dusau ostau, tot pròche de la sua anciana bòrda, dinc a la sua admission a l’ostau de retirada de Lombèrs, on acabèc los jorns.

En 1991, l’annada que seguiscoc la mort, la [https://www.lorondeu.com/ hèsta deu rondèu], organisada a [[Castèthnau Barbarens]], que l’estoc dedicada.

Lo 31 de mai de 2024&lt;ref&gt;https://www.samatan-gers.com/evenement/hommage-a-lea-sempe/&lt;/ref&gt;, que i avoc un omenatge a Léa St Pé entà l’anniversari deus 120 ans de la sua naishença, a la mediatèca de Samatan.  A-n-aquesta ocasion, objèctes personaus de la musiciana estón aufèrts per l’associacion ''[https://savespatrimoine.fr/ Savès Patrimoine]'' e son auèi expausats en veiria. Au demiei d’eths : lo son darrèr accordeon, lo son quasernet de comptes, la campana de Filadelfia. 

== '''Caractèr''' ==
Auèi, laudada coma hemna liura, independenta, rebèlla, qu’èra autes còps redobtada (e lhèu un chic considerada coma ua « posoèra »), escarnida entaus sons « esplèits», los sons harolèrs tampanejaires, que circulavan de boca a aurelha en tot lo canton, e lhèu mespresada pr’amor que pensada tròp grossièra.

Lo son parlar franc e la sua replica legendària, lo son mesprètz deus dísers, la sua libertat de víver segon los sons còdis pròpis, butavan la societat planpensanta, pr’amor que las suas faiçons de parlar e de hèr, entà ua hemna, èran reprovadas a-n-aquera epòca.

Personatge infernau, hemna hòra nòrmas, deu caractèr hòrt, a l’esperit ahiscaire, quitament hissant e ruste, « Ne’u calèva pas cercar camaligas, que podèva èster maishanta !»&lt;ref&gt;https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html&lt;/ref&gt; ça digoc Thierry Dupouy, acordeonista, amic de Léa (article de [https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html La dépêche mars 2018]). 

== '''La musica''' ==

=== Léa musiciana ===
Figura de la tradicion musicala gascona, egeria de la renavida de la dança tradicionala a Samatan, dab lo grop ''[https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&amp;hs=BlC&amp;sca_esv=4ae20d8bd47daad1&amp;channel=entpr&amp;q=perlinpinpin+folc&amp;si=AL3DRZFzqaPS2Nm5ZKPq_Rd7NynwkDxYOteHfUtzxtZ-7NZkquBHvDVKsnLOXtbJ1nmOltDHOT_FLiobFdudZnlOJL2Hr4PnPDijEBqQdwi1vfukz0Og3amP413rgO8kcztidwER58iK3L3_MFO8gBQEYltsap0TXQ%3D%3D&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil5pqVlaeTAxX1VKQEHR07Ab0Q_coHegQICBAE&amp;ictx=0&amp;biw=1920&amp;bih=947&amp;dpr=1 Perlimpinpin Fòlc]'' (Agen), Léa St Pé qu’ei considerada per fòrça monde coma la « reina de l’acordeon e deu rondèu de Samatan ». La sua coneishença de las danças localas e un sens musicau excepcionaus, permetón de tornar trobar la màger part deus aires de dança de Samatan. Totun, qu’èra autodidacta e qu’aprengoc a jogar sens lo solfègi.

Lo son repertòri qu’anava deu hons ancian, dab los rondèus, lo tira lo gigòt, lo marin congo, a las danças en coble apareishudas de cap au sègle XIX d’usatge en Savès : valsas, pòlcas, escotishas, masurcàs…, mès tanben tròces d’originas divèrsas, venguts d’Itàlia o Portugau, qu’a podut hèr qualificar la sua tecnica « d’italiana »

Laudada entà la sua tecnica de jòc estomaganta, plea de finessa e d’elegància, l’aisida enjaurida, l’economia e la doçor dab las quaus Léa St Pé tira suu bohet, que practicava autant aisidament lo jòc de dits sus ua rengada coma crotzat sus las duas.

Léa St Pé que susprenguèva per la sua libertat per rapòrt a la linha melodica, lo son sens de l’invencion, de las variacions dens lo ritme e la melodia. Lo son estile personau, las suspresas e la reala coquineria qu’ornan la suas interpretacions, que hasèvan lo son jòc còp sèc identificader. « Maliciosa » dens la musica, qu’èra urosa e brilhava sus la scèna.

[[:fr:Marc_Perrone|Marc Peronne]] (deus « Perlimpinin ») la mentavèva en modèle : « Léa Saint Pé, ou Ernest Lurde, lo sons jòcs m’ahuecavan. E Léa sustot pr’amor qu’ei benlèu dab era qu’aprengoi, trabalhèi, joguèi mei.»&lt;ref&gt;''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'', Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine&lt;/ref&gt;

=== Léa, cantaira e dançaira ===
Que podèva interpretar cants, en gascon o francés : cants « pour la table », cants de conscrits, cants de trabalh, cants faceciós... (enregistraments realizats per Maurice Roux conservats au [https://www.comdt.org/ COMDT]). Quan entrava sus la pista, entà un rondèu,  «Léa balhava a véser çò qu’èra estada aquesta dança, tala coma transmesa a travèrs lo temps, dab la sua fòrça, la sua precision ritmica, la sua elegància, la sua capacitat a amassar lo grop dens ua medisha aviada partatjada.  [… Que pausava] ua tòca d’inventivitat personala, sens tradir, a nat moment, lo debanar deu pas tau coma fixat per la tradicion, e perturbar la deambulacion colectiva. »  (Pierre Corbefin, agost 2019) 

== '''Léa auèi : un eretatge (de sauvar) e totjorn viu''' ==
« Auèi, mantuas decenias après, suu territòri francés e mei delà, los noms de Léa St Pé, Ernest Lurde, Marie Archidec son coneguts deus musicians, cantaires e dançaires dits « tradicionaus » que s’interèssan aus repertòris gascons. Vadut « trad », lo moviment « folk » s’ei constituit ua sòrta de « panteon », sus las taulas de qui son gravats los noms d’aqueras personas que, d’un país a l’aute,  d’ua region a l’auta, èran portairas tot au còp d’ua memòria, de saber-hèr e de personalitats que’us conferiscón un estatut de « legenda ». […] Dempuish lo son retorn a la scèna e portada qu’estoc, tant per las circonstàncias coma lo son talent de mantua faceta, Léa St Pé que gausish d’aquesta notorietat. » (Pierre Corbefin, août 2019)

Lo repertòri de Léa qu’ei totjorn transmés. Hèras de musicians e grops, associacions, preocupats de partatjar e transméter las musicas e danças tradicionalas, tornan gahar troces de Léa. Que’n pòden trobar (mei que mei « La valsa a Léa ») sus sites internet divèrs, coma YouTube, PeerTube, Facebook, DailyMotion notadament, o dens la discografia. Que dançan enqüera sus aires de Léa, dens bals, concerts, hestejadas, estagis, talhèrs de musica e danças, plan au delà de las termièras de Gers. Particions que son ara escriutas: rondèus, masurcàs, valsas… de Léa que son disponiblas sus mantun site.

EX. : «calendari de l’avent traditionau 2023- Jour 14- Mazurka de Léa Saint Pé&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=qHCXTbMmwVk&lt;/ref&gt; » (yt) ; Disc « 80 ans en musiques et en chansons » de L’Eglantino do Lemouzi.&lt;ref&gt;Disque « 80 ans en musiques et en chansons » de '''L’Eglantino do Lemouzi''' : titre 2, Valse à Léa, ; titre 21, Mazurka de Léa St Pé https://www.libraria-occitana.org/&lt;nowiki/&gt;produit/80-ans-en-musiques-et-en-chansons/&lt;/ref&gt;

Dens lo catalògue deu COMDT&lt;ref&gt;'''COMDT'''/ portail documentaire/cataloguedoc/archives sonores&lt;/ref&gt; (Centre Occitan des Musiques et Danses Traditionnelles), pas mens de 200 archivas pòrtan lo nom de Léa St Pé.

Frémeaux et Associés, un label discografic independant francés, especializat dens la sauvagarda deu patrimòni sonòre, repertòria Léa St Pé au demiei de 2500 referéncias. Dens lo disc « Sud-Ouest (1939-2006) - UNE ANTHOLOGIE DES MUSIQUES TRADITIONNELLES », Léa qu’i ei referençiada, entà Gasconha. Aquí la notícia que l’ei associada:

« 14. Rondèu 

'''Léa Saint-Pé de Polastron (Gers) (acordeon diatonic) acompanhada per lo grop ''Perlinpinpin fòlc'' (Alain Cadeillan, Jean-Pierre Cazade, Christian Lanau, Jean-Luc Madier et Marc Perrone)'''

''Enregistrats en 1977 a Samatan (Gers) entàu label Junquèr-d’Oc pendent ua hestejada au larèr rural.''

Léa Saint-Pé qu’avèva animat los bals dens la region de Samatan abansguèrra, ròtle rarament tengut per ua hemna. Lo son estile qu’èra remarcable : un gran sens de la cadéncia (essentiau entà hèr dançar) e un jòc de man dreta en acòrds, hòrt ornementats. Dens las annadas 1970, qu’avoc lo parat de jogar en compania de joens musicians « renavidistes », e au demiei d’eths l’emblematic grop ''Perlimpinpin fòlc''. » 

== '''Sources/références''' ==

=== '''''Bibliographie''''' : ===
''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'', Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine

=== '''''Articles et archives :''''' ===
https://www.gers.fr/monjournal/numero-15/loisirs/la-boite-a-archives 

https://www.ladepeche.fr/article/2012/10/30/1478011-samatan-l-accordeon-de-lea-saint-pe-va-etre-expose.html 

https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html

https://www.samatan-gers.com/evenement/hommage-a-lea-sempe/ 

https://www.lepetitjournal.net/32-gers/2024/06/03/renaissance-du-rondeau-gascon-hommage-a-la-musicienne-lea-st-pe/ 

=== '''''Vidéos''''' : ===
Vidéo de FR3 Léa Saint Pé, une pratique musicale partagée, 977 (fresques INA, regards-Gers) https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html

Rondeaux et autres danses, accompagnés à l’accordéon par Léa St Pé à Lombez et Espaon (1976). https://images.cnrs.fr/video/1454

Rondeaux de Gimont et de Léa St Pé Rondeaux du Savès, Fête deu rondèu de Castelnau Barbarens 2019 https://www.youtube.com/watch?v=OrPU_4Zi6XE

Rondeau de Léa St Pé https://video.tedomum.net/w/oZs5535svg3Nr6ySFYgaAd

Calendrier de l’avent traditionnel 2023- Jour 14- Mazurka de Léa Saint Pé https://www.youtube.com/watch?v=qHCXTbMmwVk

YouTube, Rocahort Mazurka – Mazurka de Samatan – Mazurka de Léa St Pé https://www.youtube.com/watch?v=Gzq0R6b7ohg

Mazurka de Léa  https://www.dailymotion.com/video/xhzg0

Facebook, valse de Léa St Pé jouée par Benjamin Bouyssou (Bigourdan) https://www.facebook.com/AssociationBohairesDeGasconha/videos/-aujourdhui-le-bigourdan-benjamin-bouyssou-nous-r%C3%A9gale-avec-une-suite-de-valses-/668498237274301/

Mazurka de Léa : https://www.youtube.com/watch?v=QHCGTjY5kIk

=== '''''Discographie et enregistrements sonores, radio :''''' ===
Disque 33 T « Rondeaux et autres danses gasconnes de Samatan »- JUNQUE-OC – 1977

Radio País, ''Ça s’est passé en Gascogne, Léa St Pé'' https://soundcloud.com/radio-pais/ca-sest-passe-en-gascogne-127-lea-saint-pe

'''COMDT'''/ portail documentaire/cataloguedoc/archives sonores :

http://comdt.kentika.fr/ListRecord.htm

https://comdt.kentika.fr/ListRecord.htm?list=table&amp;global=on&amp;table=3&amp;field_all=on&amp;what=L%C3%A9a+Saint+P%C3%A&lt;nowiki/&gt;9

Sud-Ouest, enregistrements effectués entre 1939 et 2006 : https://comdt.kentika.fr/Record.htm?idlist=9&amp;record=19128835124919460179

Bal de mardi gras à Samatan https://comdt.kentika.fr/Record.htm?idlist=9&amp;record=024812484209

Rondeau https://comdt.kentika.fr/COMDT/196399191457/692_10.mp3

Youska https://comdt.kentika.fr/COMDT/109626892780/1834_3.mp4 

Scottish https://comdt.kentika.fr/COMDT/109627992780/1834_4.mp4 

==== '''Raddo-ethnodoc''' : La redova, d’après Léa St Pé : https://raddo-ethnodoc.com/opci/document/212727 ====
    La moquera, d’après Léa St Pé : https://raddo-ethnodoc.com/arexcpo/document/212728

'''Occitanica'''.eu/ mediatèca/fonotèca/écoute : [musique enregistrée] « Rondeaux et autres danses gasconnes de Samatan » disponible à l’écoute : https://www.occitanica.eu/items/show/57075

==== '''Paraulas en òc''' :https://paraulas.net/music/disc/60 ====

==== '''Musixmatch''' : https://www.musixmatch.com/lyrics/L%C3%A9a-Saint-P%C3%A9-de-Polastron-feat-Groupe-Perlinpinpin-folc/Rondeau ====
https://music.apple.com/fr/album/rondeau/367790095?i=367790212

Disque « 80 ans en musiques et en chansons » de '''L’Eglantino do Lemouzi''' : titre 2, Valse à Léa, ; titre 21, Mazurka de Léa St Pé https://www.libraria-occitana.org/&lt;nowiki/&gt;produit/80-ans-en-musiques-et-en-chansons/

==== '''''Partitions''''' : ====
https://www.arpalhands.org/users/files/medias/repertoire/Rondeau%202021/Rondeau%20Lea%20St%20Pe%20v3.pdf

https://www.arpalhands.org/users/files/archives/repertoires/19-03-03-09-38-44-fete-du-rondeau-2019.htm

https://www.vitrifolk.fr/partitions-2/partitions-france-MAZURKA%20LEA%20SAINT-PE---Mazurka_de_Lea_Saint-Pe.pdf

http://folkadanse.free.fr/cadb/rdleape2.pdf

https://www.amtpquercy.com/r%C3%A9pertoires/d%C3%A9gagnac/2011/

http://folkadanse.free.fr/repertoi.php?tri=Date&amp;sens=DESC

https://www.franchesconnexions.com/accordeon-diatonique/tablatures-publiees/traditionnels#h.871tne3apzqu

&lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/618684178/BAL-EN-PAYS-D-OC-RECCUEIL-ALAIN-FLOUTARD&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>s82sk6f2nkwc8y0p8cuau9cur7fb3bs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497236</id>
      <parentid>2497234</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Plasman Laure</username>
        <id>62722</id>
      </contributor>
      <comment>lien pour photos librement consultables</comment>
      <origin>2497236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20500" sha1="1esywh8gxhq5wiadtnht0ymlzstnazs" xml:space="preserve">Léa Saint Pé qu’èra ua musiciana-paisana, que viscoc a Polastron (Gers), e esctoc ua figura de las magèrs de la renaishença de la musica e la dança traditionalas gasconas, particularament deu rondèu, en las annadas 1970. 

{{Infobox Musica (artista)|Nom=Léa Saint Pé|naissença=Lo 9 de març de 1904|decès=Lo 30 de julhet 1990|país origina=França, Gasconha, Gers (32), Polastron|profession=Paisana|genre=Musica tradicionala occitana|instrument=Acordeon|imatge=[[File:Csm Léa-Saint-Pé-1904-–-1990-est-une-figure-de-la-musique-traditionnelle-gasconne-.-Crédits-photos-- -Arch.-dép 1e1038b409.jpg|thumb|Portrèit de Léa Sait Pé]]}}

== '''Biografia e anecdòtas''' ==
Hilha de Camille, Simon Saint Pé e de Pauline, Timothée Marsoulan, Léa Saint Pé que nascoc lo 9 de març de 1904, dens ua familla de paisans-teulèrs, a [[Polastron (Gers)|Polastron]] (Gers). Que moriscoc lo 30 de julhet de 1990, à l’espitau de [[Lombèrs (Savés)|Lombers]], a 86 ans. La sua lenga mairala qu’èra lo gascon deu Savés.

Lo son pair qu’èra paisan e teulèr, proprietari de la teulèra a Polastron de 1906 a 1910. Destrusida en 1910, la teulèra qu’estoc benlèu tornada bastir, puishque Léa St Pé que’n deveng la dauna en 1911.

Autant l’ententa dab la mair èra fusionala, autant avèva en hasti lo pair. Qu’avoc aquesta frasa sens equivòca, quan aqueste moriscoc empalat sus ua horca, pr’amor deu basculament d’ua carreta de hen : « Quan moriscoc lo papa, plourem dambe la mama, plourem de … contentament ! ».

Quitament se Léa St Pé pensava que « los òmes valen pas arren»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon, Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine''&lt;/ref&gt; (p.23), qu’estoc maridada dus còps, e separada d’autant, sia que l’avon quitada sia que’us avoc hèits partir. Un prumèr maridatge, donc, dab Arthur Boussès lo 12 d’octòbre de 1924, que se desmaridèc lo 10 de noveme de 1944 (ne vivèvan pas mei amassa dempuish longtemps), puish, un maridatge dab André Lamothe lo 7 de heruèr de 1950, que se desseparèc quauquas annadas après.

Léa qu’èra, prumèr, paisana, a la bòrda qu’avèva conservat lo nom de la Teulèra. Dens un quasernet personau, blu, de 15 cm per 12 cm (trobat e sauvat de la destruccion per un vesin), datat de 1937 a 1942, que figuran hèras d’indicacions non solament sus las suas activitats ligadas a la bòrda (crompas e ventas de vacas, vedèths, poralhas, ueus, pòrcs, trabalhs de la tèrra , vrenhas), mès tanben sus crompas de la vita vitanta, taus coma accessoris entaus vestits (teishuts, lana, capèth, saquet de man…), la sua bicicleta e lo materiau de reparacion, los sons desplaçaments, a [[Samatan (Gers)|Samatan]], [[Gimont]], mès tanben [[Tolosa]].

Aqueste quasernet que revèla mei que simples hèits: que guarda tanben la traça de la relacion que ligava Léa e la sua mair, inseparablas, quasi ua relacion bessoada. Non solament, las suas activitats, de la bòrda o a l’exterior (marcats, hèras, sortidas a Tolosa) se passavan en « duo » (lo pair qu’èra estremat), mès n’èran quitament pas amassa, Léa St Pé se preocupava de la sua mair, que’u crompava çò que se procurava entà-n-era medisha.

En 1928 o 1929, de cap a l’atge de 25 ans, que comencèc de jogar de l’acordeon (los remembres de Léa semblan imprecís sus la data). Un tuaire de tesson, tanben musician, que l’avèva prestar lo son instrument, e coma ac digoc era medisha, &quot;ne s’i ei pas solament divertida, que s’i ei apresa&lt;ref&gt;https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html&lt;/ref&gt;&quot;. Mei tard, que decidiscoc alavetz de se’n crompar un, entà lo son plaser.

Un ser, un aute tuaire, tanben acordeonista, que n’èra pas liure (« pèla-pòrc » a acabar) que demandèc a la Léa St Pé de’u remplaçar entà hèr viver un bal a [[Aurimont]]. D’aquí enlà, qu’estoc engatjada pendent tot l’ivèrn e la sua carrièra de musiciana debutèc vertadèrament. Que hascoc víver balòchas, sovent acompanhada de la mair, abans e après la segonda guèrra mondiala (pendent aquesta, las hestejadas èran defendudas mès bals clandestins se debanavan per las bòrdas).

La musica tenguèva  ua tau plaça, en la sua vita, que podèva desdenhar daubuns trabalhs domestics entà cedir a l’enveja de jogar, davant l’ostau o a l’ombra deu cobèrt, o, quitament, per los prats, au gran bonur deus joens pastors.

De cap a las annadas 1970-1973, pendent qu’èra retirada e non hasèva pas víver los bals dempuish mantua annada, Léa St Pé estoc enqüera contactada ; prumèr, entà avivar seradas d’iniciacion a las danças gasconas entaus mainatges deu collègi de Gimont e los deu licèu de Samatan. Puish, Maurice Roux, fotografe e collector gascon, s’i escadoc a la convéncer de la necessitat e la prèssa de botar lo son instrument e lo son repertòri au servici d’ua renavida de la musica e la dança gasconas. Aqueth moment decisiu, iniciat per Maurice Roux, que permetoc lo retorn de Léa St Pé suu davant de la scèna, adonc la reconeishença unanima deu son talent.

La prumèra hestejada, organizada per lo Larèr Rural de Samatan, se debanèc devath la hala de Samatan a la prima de 1973, prumèr dab los musicians deu Conservatòri Occitan, lèu rejunts per lo grop ''[https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&amp;hs=BlC&amp;sca_esv=4ae20d8bd47daad1&amp;channel=entpr&amp;q=perlinpinpin+folc&amp;si=AL3DRZFzqaPS2Nm5ZKPq_Rd7NynwkDxYOteHfUtzxtZ-7NZkquBHvDVKsnLOXtbJ1nmOltDHOT_FLiobFdudZnlOJL2Hr4PnPDijEBqQdwi1vfukz0Og3amP413rgO8kcztidwER58iK3L3_MFO8gBQEYltsap0TXQ%3D%3D&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil5pqVlaeTAxX1VKQEHR07Ab0Q_coHegQICBAE&amp;ictx=0&amp;biw=1920&amp;bih=947&amp;dpr=1 Perlimpinpin fòlc]'', puish Léa St Pé.

L’impacte de Léa St Pé dens aquera renavida « folk » qu’estoc tau qu’estoc invitada aus USA, en 1976, entà participar au ''Festival of American Folk Life'', dedicat a las musicas e aus cantaires tradicionaus deu Continent Vielh, dens l’encastre de manifestacions organisadas entà celebrar lo bicentenari de l’independéncia deus Estats-Units. Que joguèc dab noms illustres e y coneishoc ua grana escaduda.

Deu temps d’aquera demorada, qu’encontrèc tanben un american, a qui avèvan vantat los sabers de Léa en lo maine de las plantas. Que’n coneishèva efectivament los efèits e los plan.hèits, e ‘us emplegava en medecina naturala. Cap a-n-aqueth òme, que se suenhava per las plantas e que l’assautava de questions, Léa St Pé que declarèc, exasperada : « Comença a me hè cagar aqueth òme! ». Qu’èra [[Charles Bronson]], l’actor plan conegut, e qu’ac saboc o pas, non cambiava pas arren a l’ahar.

De retorn au país, pendent qu’evocava lo son viatge dab Jacques Lajoux (amic musician, jogaire de sonsaina, membre deu grop ''La saucisse musicale de St Michel'' e autor deu libe ''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'') la sua conclusion, après s’èster amuishada a Washington, a La Nouvelle-Orléans (Loisiana), a Saint Louis (Missouri), a Filadelfia , qu’estoc: « Ah l’America ! L’America ! … Pas un arromec ! »&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Au miei deus objèctes trobats en çò de Léa St Pé, que i a ua reproduccion en miniatura (20 cm de haut et 15 cm de larg) de la campana de Filadelfia, emblèma de la vila e simbèu de la libertat, aufèrta per lo màger de l’epòca.

Après l’ahonida deu son ostau lo 24 de deceme de 1981 (que se’n tirèc miraculosament, gràcia a un piterau que s’aclapèc suu cap deu lheit, en tot l’emparar atau) , qu’estoc arrecaptada, gràcia a l’ajuda deus vesins e parents. Que viscoc dens aqueth dusau ostau, tot pròche de la sua anciana bòrda, dinc a la sua admission a l’ostau de retirada de Lombèrs, on acabèc los jorns.

En 1991, l’annada que seguiscoc la mort, la [https://www.lorondeu.com/ hèsta deu rondèu], organisada a [[Castèthnau Barbarens]], que l’estoc dedicada.

Lo 31 de mai de 2024&lt;ref&gt;https://www.samatan-gers.com/evenement/hommage-a-lea-sempe/&lt;/ref&gt;, que i avoc un omenatge a Léa St Pé entà l’anniversari deus 120 ans de la sua naishença, a la mediatèca de Samatan.  A-n-aquesta ocasion, objèctes personaus de la musiciana estón aufèrts per l’associacion ''[https://savespatrimoine.fr/ Savès Patrimoine]'' e son auèi expausats en veiria. Au demiei d’eths : lo son darrèr accordeon, lo son quasernet de comptes, la campana de Filadelfia. 

== '''Caractèr''' ==
Auèi, laudada coma hemna liura, independenta, rebèlla, qu’èra autes còps redobtada (e lhèu un chic considerada coma ua « posoèra »), escarnida entaus sons « esplèits», los sons harolèrs tampanejaires, que circulavan de boca a aurelha en tot lo canton, e lhèu mespresada pr’amor que pensada tròp grossièra.

Lo son parlar franc e la sua replica legendària, lo son mesprètz deus dísers, la sua libertat de víver segon los sons còdis pròpis, butavan la societat planpensanta, pr’amor que las suas faiçons de parlar e de hèr, entà ua hemna, èran reprovadas a-n-aquera epòca.

Personatge infernau, hemna hòra nòrmas, deu caractèr hòrt, a l’esperit ahiscaire, quitament hissant e ruste, « Ne’u calèva pas cercar camaligas, que podèva èster maishanta !»&lt;ref&gt;https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html&lt;/ref&gt; ça digoc Thierry Dupouy, acordeonista, amic de Léa (article de [https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html La dépêche mars 2018]). 

== '''La musica''' ==

=== Léa musiciana ===
Figura de la tradicion musicala gascona, egeria de la renavida de la dança tradicionala a Samatan, dab lo grop ''[https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&amp;hs=BlC&amp;sca_esv=4ae20d8bd47daad1&amp;channel=entpr&amp;q=perlinpinpin+folc&amp;si=AL3DRZFzqaPS2Nm5ZKPq_Rd7NynwkDxYOteHfUtzxtZ-7NZkquBHvDVKsnLOXtbJ1nmOltDHOT_FLiobFdudZnlOJL2Hr4PnPDijEBqQdwi1vfukz0Og3amP413rgO8kcztidwER58iK3L3_MFO8gBQEYltsap0TXQ%3D%3D&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil5pqVlaeTAxX1VKQEHR07Ab0Q_coHegQICBAE&amp;ictx=0&amp;biw=1920&amp;bih=947&amp;dpr=1 Perlimpinpin Fòlc]'' (Agen), Léa St Pé qu’ei considerada per fòrça monde coma la « reina de l’acordeon e deu rondèu de Samatan ». La sua coneishença de las danças localas e un sens musicau excepcionaus, permetón de tornar trobar la màger part deus aires de dança de Samatan. Totun, qu’èra autodidacta e qu’aprengoc a jogar sens lo solfègi.

Lo son repertòri qu’anava deu hons ancian, dab los rondèus, lo tira lo gigòt, lo marin congo, a las danças en coble apareishudas de cap au sègle XIX d’usatge en Savès : valsas, pòlcas, escotishas, masurcàs…, mès tanben tròces d’originas divèrsas, venguts d’Itàlia o Portugau, qu’a podut hèr qualificar la sua tecnica « d’italiana »

Laudada entà la sua tecnica de jòc estomaganta, plea de finessa e d’elegància, l’aisida enjaurida, l’economia e la doçor dab las quaus Léa St Pé tira suu bohet, que practicava autant aisidament lo jòc de dits sus ua rengada coma crotzat sus las duas.

Léa St Pé que susprenguèva per la sua libertat per rapòrt a la linha melodica, lo son sens de l’invencion, de las variacions dens lo ritme e la melodia. Lo son estile personau, las suspresas e la reala coquineria qu’ornan la suas interpretacions, que hasèvan lo son jòc còp sèc identificader. « Maliciosa » dens la musica, qu’èra urosa e brilhava sus la scèna.

[[:fr:Marc_Perrone|Marc Peronne]] (deus « Perlimpinin ») la mentavèva en modèle : « Léa Saint Pé, ou Ernest Lurde, lo sons jòcs m’ahuecavan. E Léa sustot pr’amor qu’ei benlèu dab era qu’aprengoi, trabalhèi, joguèi mei.»&lt;ref&gt;''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'', Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine&lt;/ref&gt;

=== Léa, cantaira e dançaira ===
Que podèva interpretar cants, en gascon o francés : cants « pour la table », cants de conscrits, cants de trabalh, cants faceciós... (enregistraments realizats per Maurice Roux conservats au [https://www.comdt.org/ COMDT]). Quan entrava sus la pista, entà un rondèu,  «Léa balhava a véser çò qu’èra estada aquesta dança, tala coma transmesa a travèrs lo temps, dab la sua fòrça, la sua precision ritmica, la sua elegància, la sua capacitat a amassar lo grop dens ua medisha aviada partatjada.  [… Que pausava] ua tòca d’inventivitat personala, sens tradir, a nat moment, lo debanar deu pas tau coma fixat per la tradicion, e perturbar la deambulacion colectiva. »  (Pierre Corbefin, agost 2019) 

== '''Léa auèi : un eretatge (de sauvar) e totjorn viu''' ==
« Auèi, mantuas decenias après, suu territòri francés e mei delà, los noms de Léa St Pé, Ernest Lurde, Marie Archidec son coneguts deus musicians, cantaires e dançaires dits « tradicionaus » que s’interèssan aus repertòris gascons. Vadut « trad », lo moviment « folk » s’ei constituit ua sòrta de « panteon », sus las taulas de qui son gravats los noms d’aqueras personas que, d’un país a l’aute,  d’ua region a l’auta, èran portairas tot au còp d’ua memòria, de saber-hèr e de personalitats que’us conferiscón un estatut de « legenda ». […] Dempuish lo son retorn a la scèna e portada qu’estoc, tant per las circonstàncias coma lo son talent de mantua faceta, Léa St Pé que gausish d’aquesta notorietat. » (Pierre Corbefin, août 2019)

Lo repertòri de Léa qu’ei totjorn transmés. Hèras de musicians e grops, associacions, preocupats de partatjar e transméter las musicas e danças tradicionalas, tornan gahar troces de Léa. Que’n pòden trobar (mei que mei « La valsa a Léa ») sus sites internet divèrs, coma YouTube, PeerTube, Facebook, DailyMotion notadament, o dens la discografia. Que dançan enqüera sus aires de Léa, dens bals, concerts, hestejadas, estagis, talhèrs de musica e danças, plan au delà de las termièras de Gers. Particions que son ara escriutas: rondèus, masurcàs, valsas… de Léa que son disponiblas sus mantun site.

EX. : «calendari de l’avent traditionau 2023- Jour 14- Mazurka de Léa Saint Pé&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=qHCXTbMmwVk&lt;/ref&gt; » (yt) ; Disc « 80 ans en musiques et en chansons » de L’Eglantino do Lemouzi.&lt;ref&gt;Disque « 80 ans en musiques et en chansons » de '''L’Eglantino do Lemouzi''' : titre 2, Valse à Léa, ; titre 21, Mazurka de Léa St Pé https://www.libraria-occitana.org/&lt;nowiki/&gt;produit/80-ans-en-musiques-et-en-chansons/&lt;/ref&gt;

Dens lo catalògue deu COMDT&lt;ref&gt;'''COMDT'''/ portail documentaire/cataloguedoc/archives sonores&lt;/ref&gt; (Centre Occitan des Musiques et Danses Traditionnelles), pas mens de 200 archivas pòrtan lo nom de Léa St Pé.

Frémeaux et Associés, un label discografic independant francés, especializat dens la sauvagarda deu patrimòni sonòre, repertòria Léa St Pé au demiei de 2500 referéncias. Dens lo disc « Sud-Ouest (1939-2006) - UNE ANTHOLOGIE DES MUSIQUES TRADITIONNELLES », Léa qu’i ei referençiada, entà Gasconha. Aquí la notícia que l’ei associada:

« 14. Rondèu 

'''Léa Saint-Pé de Polastron (Gers) (acordeon diatonic) acompanhada per lo grop ''Perlinpinpin fòlc'' (Alain Cadeillan, Jean-Pierre Cazade, Christian Lanau, Jean-Luc Madier et Marc Perrone)'''

''Enregistrats en 1977 a Samatan (Gers) entàu label Junquèr-d’Oc pendent ua hestejada au larèr rural.''

Léa Saint-Pé qu’avèva animat los bals dens la region de Samatan abansguèrra, ròtle rarament tengut per ua hemna. Lo son estile qu’èra remarcable : un gran sens de la cadéncia (essentiau entà hèr dançar) e un jòc de man dreta en acòrds, hòrt ornementats. Dens las annadas 1970, qu’avoc lo parat de jogar en compania de joens musicians « renavidistes », e au demiei d’eths l’emblematic grop ''Perlimpinpin fòlc''. » 

== Fòtos ==
https://www.gers.fr/monjournal/numero-15/loisirs/la-boite-a-archives

== '''Sources/références''' ==

=== '''''Bibliographie''''' : ===
''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'', Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine

=== '''''Articles et archives :''''' ===
https://www.gers.fr/monjournal/numero-15/loisirs/la-boite-a-archives 

https://www.ladepeche.fr/article/2012/10/30/1478011-samatan-l-accordeon-de-lea-saint-pe-va-etre-expose.html 

https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html

https://www.samatan-gers.com/evenement/hommage-a-lea-sempe/ 

https://www.lepetitjournal.net/32-gers/2024/06/03/renaissance-du-rondeau-gascon-hommage-a-la-musicienne-lea-st-pe/ 

=== '''''Vidéos''''' : ===
Vidéo de FR3 Léa Saint Pé, une pratique musicale partagée, 977 (fresques INA, regards-Gers) https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html

Rondeaux et autres danses, accompagnés à l’accordéon par Léa St Pé à Lombez et Espaon (1976). https://images.cnrs.fr/video/1454

Rondeaux de Gimont et de Léa St Pé Rondeaux du Savès, Fête deu rondèu de Castelnau Barbarens 2019 https://www.youtube.com/watch?v=OrPU_4Zi6XE

Rondeau de Léa St Pé https://video.tedomum.net/w/oZs5535svg3Nr6ySFYgaAd

Calendrier de l’avent traditionnel 2023- Jour 14- Mazurka de Léa Saint Pé https://www.youtube.com/watch?v=qHCXTbMmwVk

YouTube, Rocahort Mazurka – Mazurka de Samatan – Mazurka de Léa St Pé https://www.youtube.com/watch?v=Gzq0R6b7ohg

Mazurka de Léa  https://www.dailymotion.com/video/xhzg0

Facebook, valse de Léa St Pé jouée par Benjamin Bouyssou (Bigourdan) https://www.facebook.com/AssociationBohairesDeGasconha/videos/-aujourdhui-le-bigourdan-benjamin-bouyssou-nous-r%C3%A9gale-avec-une-suite-de-valses-/668498237274301/

Mazurka de Léa : https://www.youtube.com/watch?v=QHCGTjY5kIk

=== '''''Discographie et enregistrements sonores, radio :''''' ===
Disque 33 T « Rondeaux et autres danses gasconnes de Samatan »- JUNQUE-OC – 1977

Radio País, ''Ça s’est passé en Gascogne, Léa St Pé'' https://soundcloud.com/radio-pais/ca-sest-passe-en-gascogne-127-lea-saint-pe

'''COMDT'''/ portail documentaire/cataloguedoc/archives sonores :

http://comdt.kentika.fr/ListRecord.htm

https://comdt.kentika.fr/ListRecord.htm?list=table&amp;global=on&amp;table=3&amp;field_all=on&amp;what=L%C3%A9a+Saint+P%C3%A&lt;nowiki/&gt;9

Sud-Ouest, enregistrements effectués entre 1939 et 2006 : https://comdt.kentika.fr/Record.htm?idlist=9&amp;record=19128835124919460179

Bal de mardi gras à Samatan https://comdt.kentika.fr/Record.htm?idlist=9&amp;record=024812484209

Rondeau https://comdt.kentika.fr/COMDT/196399191457/692_10.mp3

Youska https://comdt.kentika.fr/COMDT/109626892780/1834_3.mp4 

Scottish https://comdt.kentika.fr/COMDT/109627992780/1834_4.mp4 

==== '''Raddo-ethnodoc''' : La redova, d’après Léa St Pé : https://raddo-ethnodoc.com/opci/document/212727 ====
    La moquera, d’après Léa St Pé : https://raddo-ethnodoc.com/arexcpo/document/212728

'''Occitanica'''.eu/ mediatèca/fonotèca/écoute : [musique enregistrée] « Rondeaux et autres danses gasconnes de Samatan » disponible à l’écoute : https://www.occitanica.eu/items/show/57075

==== '''Paraulas en òc''' :https://paraulas.net/music/disc/60 ====

==== '''Musixmatch''' : https://www.musixmatch.com/lyrics/L%C3%A9a-Saint-P%C3%A9-de-Polastron-feat-Groupe-Perlinpinpin-folc/Rondeau ====
https://music.apple.com/fr/album/rondeau/367790095?i=367790212

Disque « 80 ans en musiques et en chansons » de '''L’Eglantino do Lemouzi''' : titre 2, Valse à Léa, ; titre 21, Mazurka de Léa St Pé https://www.libraria-occitana.org/&lt;nowiki/&gt;produit/80-ans-en-musiques-et-en-chansons/

==== '''''Partitions''''' : ====
https://www.arpalhands.org/users/files/medias/repertoire/Rondeau%202021/Rondeau%20Lea%20St%20Pe%20v3.pdf

https://www.arpalhands.org/users/files/archives/repertoires/19-03-03-09-38-44-fete-du-rondeau-2019.htm

https://www.vitrifolk.fr/partitions-2/partitions-france-MAZURKA%20LEA%20SAINT-PE---Mazurka_de_Lea_Saint-Pe.pdf

http://folkadanse.free.fr/cadb/rdleape2.pdf

https://www.amtpquercy.com/r%C3%A9pertoires/d%C3%A9gagnac/2011/

http://folkadanse.free.fr/repertoi.php?tri=Date&amp;sens=DESC

https://www.franchesconnexions.com/accordeon-diatonique/tablatures-publiees/traditionnels#h.871tne3apzqu

&lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/618684178/BAL-EN-PAYS-D-OC-RECCUEIL-ALAIN-FLOUTARD&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>1esywh8gxhq5wiadtnht0ymlzstnazs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497239</id>
      <parentid>2497236</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Plasman Laure</username>
        <id>62722</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20610" sha1="64741fp8m2h7vf5v8028gnrj81082d6" xml:space="preserve">Léa Saint Pé qu’èra ua musiciana-paisana, que viscoc a Polastron (Gèrs), e estoc ua figura de las magèrs de la renaishença de la musica e la dança tradicionalas gasconas, particularament deu rondèu, en las annadas 1970. 

{{Infobox Musica (artista)|Nom=Léa Saint Pé|naissença=Lo 9 de març de 1904|decès=Lo 30 de julhet 1990|país origina=França, Gasconha, Gers (32), Polastron|profession=Paisana|genre=Musica tradicionala occitana|instrument=Acordeon|imatge=[[File:Csm Léa-Saint-Pé-1904-–-1990-est-une-figure-de-la-musique-traditionnelle-gasconne-.-Crédits-photos-- -Arch.-dép 1e1038b409.jpg|thumb|Portrèit de Léa Sait Pé]]}}

== '''Biografia e anecdòtas''' ==
Hilha de Camille, Simon Saint Pé e de Pauline, Timothée Marsoulan, Léa Saint Pé que nascoc lo 9 de març de 1904, dens ua familha de paisans-teulèrs, a [[Polastron (Gers)|Polastron]] (Gèrs). Que moriscoc lo 30 de julhet de 1990, a l’espitau de [[Lombèrs (Savés)|Lombers]], a 86 ans. La sua lenga mairala qu’èra lo gascon deu Savés.

Lo son pair qu’èra paisan e teulèr, proprietari de la teulèra a Polastron de 1906 a 1910. Destrusida en 1910, la teulèra qu’estoc benlèu tornada bastir, puishque Léa St Pé que’n deveng la dauna en 1911.

Autant l’ententa dab la mair èra fusionala, autant avèva en hasti lo pair. Qu’avoc aquesta frasa sens equivòca, quan aqueste moriscoc empalat sus ua horca, pr’amor deu basculament d’ua carreta de hen : « Quan moriscoc lo papa, plourem dambe la mama, plourem de … contentament ! »&lt;ref&gt;https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html&lt;/ref&gt;.

Quitament se Léa St Pé pensava que « los òmes valen pas arren»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon, Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine''&lt;/ref&gt; (p.23), qu’estoc maridada dus còps, e separada d’autant, sia que l’avon quitada sia que’us avoc hèits partir. Un prumèr maridatge, donc, dab Arthur Boussès lo 12 d’octòbre de 1924, que se desmaridèc lo 10 de noveme de 1944 (ne vivèvan pas mei amassa dempuish longtemps), puish, un maridatge dab André Lamothe lo 7 de heruèr de 1950, que se desseparèc quauquas annadas après.

Léa qu’èra, prumèr, paisana, a la bòrda qu’avèva conservat lo nom de la Teulèra. Dens un quasernet personau, blu, de 15 cm per 12 cm (trobat e sauvat de la destruccion per un vesin), datat de 1937 a 1942, que figuran hèra d’indicacions non solament sus las suas activitats ligadas a la bòrda (crompas e ventas de vacas, vedèths, poralhas, ueus, pòrcs, trabalhs de la tèrra, vrenhas), mès tanben sus crompas de la vita vitanta, taus coma accessoris entaus vestits (teishuts, lana, capèth, saquet de man…), la sua bicicleta e lo materiau de reparacion, los sons desplaçaments, a [[Samatan (Gers)|Samatan]], [[Gimont]], mès tanben [[Tolosa]].

Aqueste quasernet que revèla mei que simples hèits: que guarda tanben la traça de la relacion que ligava Léa e la sua mair, inseparablas, quasi ua relacion bessoada. Non solament, las suas activitats, de la bòrda o a l’exterior (marcats, hèras, sortidas a Tolosa) se passavan en « duo » (lo pair qu’èra estremat), mès n’èran quitament pas amassa, Léa St Pé se preocupava de la sua mair, que’u crompava çò que se procurava entà-n-era medisha.

En 1928 o 1929, de cap a l’atge de 25 ans, que comencèc de jogar d’acordeon (los remembres de Léa semblan imprecís sus la data). Un tuaire de tesson, tanben musician, que l’avèva prestar lo son instrument, e coma ac digoc era medisha, &quot;ne s’i ei pas solament divertida, que s’i ei apresa&lt;ref&gt;https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html&lt;/ref&gt;&quot;. Mei tard, que decidiscoc alavetz de se’n crompar un, entàu son plaser.

Un ser, un aute tuaire, tanben acordeonista, que n’èra pas liure (« pèla-pòrc » a acabar) que demandèc a la Léa St Pé de’u remplaçar entà hèr viver un bal a [[Aurimont]]. D’aquí enlà, qu’estoc engatjada pendent tot l’ivèrn e la sua carrièra de musiciana debutèc vertadèrament. Que hascoc víver balòchas, sovent acompanhada de la mair, abans e après la Segonda Guèrra mondiala (pendent aquesta, las hestejadas èran defendudas mès bals clandestins se debanavan per las bòrdas).

La musica tenguèva  ua tau plaça, en la sua vita, que podèva desdenhar daubuns trabalhs domestics entà cedir a l’enveja de jogar, davant l’ostau o a l’ombra deu cobèrt, o, quitament, per los prats, au gran bonur deus joens pastors.

De cap a las annadas 1970-1973, pendent qu’èra retirada e non hasèva pas víver los bals dempuish mantua annada, Léa St Pé estoc enqüera contactada ; prumèr, entà avivar seradas d’iniciacion a las danças gasconas entaus mainatges deu collègi de Gimont e los deu licèu de Samatan. Puish, Maurice Roux, fotografe e collector gascon, s’i escadoc a la convéncer de la necessitat e la prèssa de botar lo son instrument e lo son repertòri au servici d’ua renavida de la musica e la dança gasconas. Aqueth moment decisiu, iniciat per Maurice Roux, que permetoc lo retorn de Léa St Pé suu davant de la scèna, adonc la reconeishença unanima deu son talent.

La prumèra hestejada, organizada peu Larèr Rural de Samatan, se debanèc devath la hala de Samatan a la prima de 1973, prumèr dab los musicians deu Conservatòri Occitan, lèu rejunts per lo grop ''[https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&amp;hs=BlC&amp;sca_esv=4ae20d8bd47daad1&amp;channel=entpr&amp;q=perlinpinpin+folc&amp;si=AL3DRZFzqaPS2Nm5ZKPq_Rd7NynwkDxYOteHfUtzxtZ-7NZkquBHvDVKsnLOXtbJ1nmOltDHOT_FLiobFdudZnlOJL2Hr4PnPDijEBqQdwi1vfukz0Og3amP413rgO8kcztidwER58iK3L3_MFO8gBQEYltsap0TXQ%3D%3D&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil5pqVlaeTAxX1VKQEHR07Ab0Q_coHegQICBAE&amp;ictx=0&amp;biw=1920&amp;bih=947&amp;dpr=1 Perlimpinpin fòlc]'', puish Léa St Pé.

L’impacte de Léa St Pé dens aquera renavida « folk » qu’estoc tau qu’estoc invitada aus USA, en 1976, entà participar au ''Festival of American Folk Life'', dedicat a las musicas e aus cantaires tradicionaus deu Continent Vielh, dens l’encastre de manifestacions organisadas entà celebrar lo bicentenari de l’independéncia deus Estats-Units. Que joguèc dab noms illustres e y coneishoc ua grana escaduda.

Deu temps d’aquera demorada, qu’encontrèc tanben un american, a qui avèvan vantat los sabers de Léa en lo maine de las plantas. Que’n coneishèva efectivament los efèits e los plan.hèits, e ‘us emplegava en medecina naturala. Cap a-n-aqueth òme, que se suenhava per las plantas e que l’assautava de questions, Léa St Pé que declarèc, exasperada : « Comença a me hè cagar aqueth òme! ». Qu’èra [[Charles Bronson]], l’actor plan conegut, e qu’ac saboc o pas, non cambiava pas arren a l’ahar.

De retorn au país, pendent qu’evocava lo son viatge dab Jacques Lajoux (amic musician, jogaire de sonsaina, membre deu grop ''La saucisse musicale de St Michel'' e autor deu libe ''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'') la sua conclusion, après s’èster amuishada a Washington, a La Nouvelle-Orléans (Loisiana), a Saint Louis (Missouri), a Filadelfia , qu’estoc: « Ah l’America ! L’America ! … Pas un arromec ! »&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Au miei deus objèctes trobats en çò de Léa St Pé, que i a ua reproduccion en miniatura (20 cm de haut et 15 cm de larg) de la campana de Filadelfia, emblèma de la vila e simbèu de la libertat, aufèrta per lo màger de l’epòca.

Après l’ahonida deu son ostau lo 24 de deceme de 1981 (que se’n tirèc miraculosament, gràcia a un piterau que s’aclapèc suu cap deu lheit, en tot l’emparar atau) , qu’estoc arrecaptada, gràcia a l’ajuda deus vesins e parents. Que viscoc dens aqueth dusau ostau, tot pròche de la sua anciana bòrda, dinc a la sua admission a l’ostau de retirada de Lombèrs, on acabèc los jorns.

En 1991, l’annada que seguiscoc la mort, la [https://www.lorondeu.com/ hèsta deu rondèu], organisada a [[Castèthnau Barbarens]], que l’estoc dedicada.

Lo 31 de mai de 2024&lt;ref&gt;https://www.samatan-gers.com/evenement/hommage-a-lea-sempe/&lt;/ref&gt;, que i avoc un omenatge a Léa St Pé entà l’anniversari deus 120 ans de la sua naishença, a la mediatèca de Samatan.  A-n-aquesta ocasion, objèctes personaus de la musiciana estón aufèrts per l’associacion ''[https://savespatrimoine.fr/ Savès Patrimoine]'' e son auèi expausats en veiria. Au demiei d’eths : lo son darrèr accordeon, lo son quasernet de comptes, la campana de Filadelfia. 

== '''Caractèr''' ==
Auèi, laudada coma hemna liura, independenta, rebèlla, qu’èra autes còps redobtada (e lhèu un chic considerada coma ua « posoèra »), escarnida entaus sons « esplèits», los sons harolèrs tampanejaires, que circulavan de boca a aurelha en tot lo canton, e lhèu mespresada pr’amor que pensada tròp grossièra.

Lo son parlar franc e la sua replica legendària, lo son mesprètz deus dísers, la sua libertat de víver segon los sons còdis pròpis, butavan la societat planpensanta, pr’amor que las suas faiçons de parlar e de hèr, entà ua hemna, èran reprovadas a-n-aquera epòca.

Personatge infernau, hemna hòra nòrmas, deu caractèr hòrt, a l’esperit ahiscaire, quitament hissant e ruste, « Ne’u calèva pas cercar camaligas, que podèva èster maishanta !»&lt;ref&gt;https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html&lt;/ref&gt; ça digoc Thierry Dupouy, acordeonista, amic de Léa (article de [https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html La dépêche mars 2018]). 

== '''La musica''' ==

=== Léa musiciana ===
Figura de la tradicion musicala gascona, egeria de la renavida de la dança tradicionala a Samatan, dab lo grop ''[https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&amp;hs=BlC&amp;sca_esv=4ae20d8bd47daad1&amp;channel=entpr&amp;q=perlinpinpin+folc&amp;si=AL3DRZFzqaPS2Nm5ZKPq_Rd7NynwkDxYOteHfUtzxtZ-7NZkquBHvDVKsnLOXtbJ1nmOltDHOT_FLiobFdudZnlOJL2Hr4PnPDijEBqQdwi1vfukz0Og3amP413rgO8kcztidwER58iK3L3_MFO8gBQEYltsap0TXQ%3D%3D&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil5pqVlaeTAxX1VKQEHR07Ab0Q_coHegQICBAE&amp;ictx=0&amp;biw=1920&amp;bih=947&amp;dpr=1 Perlimpinpin Fòlc]'' (Agen), Léa St Pé qu’ei considerada per fòrça monde coma la « reina de l’acordeon e deu rondèu de Samatan ». La sua coneishença de las danças localas e un sens musicau excepcionaus, permetón de tornar trobar la màger part deus aires de dança de Samatan. Totun, qu’èra autodidacta e qu’aprengoc a jogar sens lo solfègi.

Lo son repertòri qu’anava deu hons ancian, dab los rondèus, lo tira lo gigòt, lo marin congo, a las danças en coble apareishudas de cap au sègle XIX d’usatge en Savès : valsas, pòlcas, escotishas, masurcàs…, mès tanben tròces d’originas divèrsas, venguts d’Itàlia o Portugau, qu’a podut hèr qualificar la sua tecnica « d’italiana »

Laudada entà la sua tecnica de jòc estomaganta, plea de finessa e d’elegància, l’aisida enjaurida, l’economia e la doçor dab las quaus Léa St Pé tira suu bohet, que practicava autant aisidament lo jòc de dits sus ua rengada coma crotzat sus las duas.

Léa St Pé que susprenguèva per la sua libertat per rapòrt a la linha melodica, lo son sens de l’invencion, de las variacions dens lo ritme e la melodia. Lo son estile personau, las suspresas e la reala coquineria qu’ornan la suas interpretacions, que hasèvan lo son jòc còp sèc identificader. « Maliciosa » dens la musica, qu’èra urosa e brilhava sus la scèna.

[[:fr:Marc_Perrone|Marc Peronne]] (deus « Perlimpinin ») la mentavèva en modèle : « Léa Saint Pé, ou Ernest Lurde, lo sons jòcs m’ahuecavan. E Léa sustot pr’amor qu’ei benlèu dab era qu’aprengoi, trabalhèi, joguèi mei.»&lt;ref&gt;''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'', Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine&lt;/ref&gt;

=== Léa, cantaira e dançaira ===
Que podèva interpretar cants, en gascon o francés : cants « pour la table », cants de conscrits, cants de trabalh, cants faceciós... (enregistraments realizats per Maurice Roux conservats au [https://www.comdt.org/ COMDT]). Quan entrava sus la pista, entà un rondèu,  «Léa balhava a véser çò qu’èra estada aquesta dança, tala coma transmesa a travèrs lo temps, dab la sua fòrça, la sua precision ritmica, la sua elegància, la sua capacitat a amassar lo grop dens ua medisha aviada partatjada.  [… Que pausava] ua tòca d’inventivitat personala, sens tradir, a nat moment, lo debanar deu pas tau coma fixat per la tradicion, e perturbar la deambulacion colectiva. »  (Pierre Corbefin, agost 2019) 

== '''Léa auèi : un eretatge (de sauvar) e totjorn viu''' ==
« Auèi, mantuas decenias après, suu territòri francés e mei delà, los noms de Léa St Pé, Ernest Lurde, Marie Archidec son coneguts deus musicians, cantaires e dançaires dits « tradicionaus » que s’interèssan aus repertòris gascons. Vadut « trad », lo moviment « folk » s’ei constituit ua sòrta de « panteon », sus las taulas de qui son gravats los noms d’aqueras personas que, d’un país a l’aute,  d’ua region a l’auta, èran portairas tot au còp d’ua memòria, de saber-hèr e de personalitats que’us conferiscón un estatut de « legenda ». […] Dempuish lo son retorn a la scèna e portada qu’estoc, tant per las circonstàncias coma lo son talent de mantua faceta, Léa St Pé que gausish d’aquesta notorietat. » (Pierre Corbefin, août 2019)

Lo repertòri de Léa qu’ei totjorn transmés. Hèras de musicians e grops, associacions, preocupats de partatjar e transméter las musicas e danças tradicionalas, tornan gahar troces de Léa. Que’n pòden trobar (mei que mei « La valsa a Léa ») sus sites internet divèrs, coma YouTube, PeerTube, Facebook, DailyMotion notadament, o dens la discografia. Que dançan enqüera sus aires de Léa, dens bals, concerts, hestejadas, estagis, talhèrs de musica e danças, plan au delà de las termièras de Gers. Particions que son ara escriutas: rondèus, masurcàs, valsas… de Léa que son disponiblas sus mantun site.

EX. : «calendari de l’avent traditionau 2023- Jour 14- Mazurka de Léa Saint Pé&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=qHCXTbMmwVk&lt;/ref&gt; » (yt) ; Disc « 80 ans en musiques et en chansons » de L’Eglantino do Lemouzi.&lt;ref&gt;Disque « 80 ans en musiques et en chansons » de '''L’Eglantino do Lemouzi''' : titre 2, Valse à Léa, ; titre 21, Mazurka de Léa St Pé https://www.libraria-occitana.org/&lt;nowiki/&gt;produit/80-ans-en-musiques-et-en-chansons/&lt;/ref&gt;

Dens lo catalògue deu COMDT&lt;ref&gt;'''COMDT'''/ portail documentaire/cataloguedoc/archives sonores&lt;/ref&gt; (Centre Occitan des Musiques et Danses Traditionnelles), pas mens de 200 archivas pòrtan lo nom de Léa St Pé.

Frémeaux et Associés, un label discografic independant francés, especializat dens la sauvagarda deu patrimòni sonòre, repertòria Léa St Pé au demiei de 2500 referéncias. Dens lo disc « Sud-Ouest (1939-2006) - UNE ANTHOLOGIE DES MUSIQUES TRADITIONNELLES », Léa qu’i ei referençiada, entà Gasconha. Aquí la notícia que l’ei associada:

« 14. Rondèu 

'''Léa Saint-Pé de Polastron (Gers) (acordeon diatonic) acompanhada per lo grop ''Perlinpinpin fòlc'' (Alain Cadeillan, Jean-Pierre Cazade, Christian Lanau, Jean-Luc Madier et Marc Perrone)'''

''Enregistrats en 1977 a Samatan (Gers) entàu label Junquèr-d’Oc pendent ua hestejada au larèr rural.''

Léa Saint-Pé qu’avèva animat los bals dens la region de Samatan abansguèrra, ròtle rarament tengut per ua hemna. Lo son estile qu’èra remarcable : un gran sens de la cadéncia (essentiau entà hèr dançar) e un jòc de man dreta en acòrds, hòrt ornementats. Dens las annadas 1970, qu’avoc lo parat de jogar en compania de joens musicians « renavidistes », e au demiei d’eths l’emblematic grop ''Perlimpinpin fòlc''. » 

== Fòtos ==
https://www.gers.fr/monjournal/numero-15/loisirs/la-boite-a-archives

== '''Sources/références''' ==

=== '''''Bibliographie''''' : ===
''Infernale et céleste… Léa St Pé, Une vie en accordéon'', Jacques Lajoux (Groupe Archéo Gimont)- Savès Patrimoine

=== '''''Articles et archives :''''' ===
https://www.gers.fr/monjournal/numero-15/loisirs/la-boite-a-archives 

https://www.ladepeche.fr/article/2012/10/30/1478011-samatan-l-accordeon-de-lea-saint-pe-va-etre-expose.html 

https://www.ladepeche.fr/article/2018/03/11/2757486-feministe-lea-saint-pe.html

https://www.samatan-gers.com/evenement/hommage-a-lea-sempe/ 

https://www.lepetitjournal.net/32-gers/2024/06/03/renaissance-du-rondeau-gascon-hommage-a-la-musicienne-lea-st-pe/ 

=== '''''Vidéos''''' : ===
Vidéo de FR3 Léa Saint Pé, une pratique musicale partagée, 977 (fresques INA, regards-Gers) https://fresques.ina.fr/regards-gers/fiche-media/GERS0000036/lea-saint-pe-une-pratique-musicale-partagee.html

Rondeaux et autres danses, accompagnés à l’accordéon par Léa St Pé à Lombez et Espaon (1976). https://images.cnrs.fr/video/1454

Rondeaux de Gimont et de Léa St Pé Rondeaux du Savès, Fête deu rondèu de Castelnau Barbarens 2019 https://www.youtube.com/watch?v=OrPU_4Zi6XE

Rondeau de Léa St Pé https://video.tedomum.net/w/oZs5535svg3Nr6ySFYgaAd

Calendrier de l’avent traditionnel 2023- Jour 14- Mazurka de Léa Saint Pé https://www.youtube.com/watch?v=qHCXTbMmwVk

YouTube, Rocahort Mazurka – Mazurka de Samatan – Mazurka de Léa St Pé https://www.youtube.com/watch?v=Gzq0R6b7ohg

Mazurka de Léa  https://www.dailymotion.com/video/xhzg0

Facebook, valse de Léa St Pé jouée par Benjamin Bouyssou (Bigourdan) https://www.facebook.com/AssociationBohairesDeGasconha/videos/-aujourdhui-le-bigourdan-benjamin-bouyssou-nous-r%C3%A9gale-avec-une-suite-de-valses-/668498237274301/

Mazurka de Léa : https://www.youtube.com/watch?v=QHCGTjY5kIk

=== '''''Discographie et enregistrements sonores, radio :''''' ===
Disque 33 T « Rondeaux et autres danses gasconnes de Samatan »- JUNQUE-OC – 1977

Radio País, ''Ça s’est passé en Gascogne, Léa St Pé'' https://soundcloud.com/radio-pais/ca-sest-passe-en-gascogne-127-lea-saint-pe

'''COMDT'''/ portail documentaire/cataloguedoc/archives sonores :

http://comdt.kentika.fr/ListRecord.htm

https://comdt.kentika.fr/ListRecord.htm?list=table&amp;global=on&amp;table=3&amp;field_all=on&amp;what=L%C3%A9a+Saint+P%C3%A&lt;nowiki/&gt;9

Sud-Ouest, enregistrements effectués entre 1939 et 2006 : https://comdt.kentika.fr/Record.htm?idlist=9&amp;record=19128835124919460179

Bal de mardi gras à Samatan https://comdt.kentika.fr/Record.htm?idlist=9&amp;record=024812484209

Rondeau https://comdt.kentika.fr/COMDT/196399191457/692_10.mp3

Youska https://comdt.kentika.fr/COMDT/109626892780/1834_3.mp4 

Scottish https://comdt.kentika.fr/COMDT/109627992780/1834_4.mp4 

==== '''Raddo-ethnodoc''' : La redova, d’après Léa St Pé : https://raddo-ethnodoc.com/opci/document/212727 ====
    La moquera, d’après Léa St Pé : https://raddo-ethnodoc.com/arexcpo/document/212728

'''Occitanica'''.eu/ mediatèca/fonotèca/écoute : [musique enregistrée] « Rondeaux et autres danses gasconnes de Samatan » disponible à l’écoute : https://www.occitanica.eu/items/show/57075

==== '''Paraulas en òc''' :https://paraulas.net/music/disc/60 ====

==== '''Musixmatch''' : https://www.musixmatch.com/lyrics/L%C3%A9a-Saint-P%C3%A9-de-Polastron-feat-Groupe-Perlinpinpin-folc/Rondeau ====
https://music.apple.com/fr/album/rondeau/367790095?i=367790212

Disque « 80 ans en musiques et en chansons » de '''L’Eglantino do Lemouzi''' : titre 2, Valse à Léa, ; titre 21, Mazurka de Léa St Pé https://www.libraria-occitana.org/&lt;nowiki/&gt;produit/80-ans-en-musiques-et-en-chansons/

==== '''''Partitions''''' : ====
https://www.arpalhands.org/users/files/medias/repertoire/Rondeau%202021/Rondeau%20Lea%20St%20Pe%20v3.pdf

https://www.arpalhands.org/users/files/archives/repertoires/19-03-03-09-38-44-fete-du-rondeau-2019.htm

https://www.vitrifolk.fr/partitions-2/partitions-france-MAZURKA%20LEA%20SAINT-PE---Mazurka_de_Lea_Saint-Pe.pdf

http://folkadanse.free.fr/cadb/rdleape2.pdf

https://www.amtpquercy.com/r%C3%A9pertoires/d%C3%A9gagnac/2011/

http://folkadanse.free.fr/repertoi.php?tri=Date&amp;sens=DESC

https://www.franchesconnexions.com/accordeon-diatonique/tablatures-publiees/traditionnels#h.871tne3apzqu

&lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/618684178/BAL-EN-PAYS-D-OC-RECCUEIL-ALAIN-FLOUTARD&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>64741fp8m2h7vf5v8028gnrj81082d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arredalh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200927</id>
    <revision>
      <id>2497240</id>
      <timestamp>2026-03-31T14:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Natàlia COMET</username>
        <id>62718</id>
      </contributor>
      <comment>Creacion de la pagina amb « === Introduccion === Arredalh qu’ei un grop de musica originari de Comenge, creat en 2012 per Wilfried ABO e Matèu BARES. Qu’an produsit dus albums. &lt;s&gt; &lt;/s&gt;Las loas cançons, coma per exemple “Pais de goelhèr”, que son sovent interpretadas en seradas, cantèras e bals tradicionaus dera region. Que cantan en gascon comengés.    [[Fichièr:Duò.jpg|vinheta|Duò]] Fichièr:Eth duò d'amics.jpg|esquèrra|vinheta|285x285px|Eth duò d'amics a Guaus d... »</comment>
      <origin>2497240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4084" sha1="8a53czu9kjne71zy8k4c47l1i5p656e" xml:space="preserve">=== Introduccion ===
Arredalh qu’ei un grop de musica originari de Comenge, creat en 2012 per Wilfried ABO e Matèu BARES. Qu’an produsit dus albums. &lt;s&gt; &lt;/s&gt;Las loas cançons, coma per exemple “Pais de goelhèr”, que son sovent interpretadas en seradas, cantèras e bals tradicionaus dera region. Que cantan en gascon comengés.  

[[Fichièr:Duò.jpg|vinheta|Duò]]
[[Fichièr:Eth duò d'amics.jpg|esquèrra|vinheta|285x285px|Eth duò d'amics a Guaus de Luishon]]

== Istuèra ==
Arredalh, qu’ei eth encontre de dus amics apassionats de musica e de lenga occitana.  

Wilfried ABO (pompièr) frequenta despuish pichòt era fanfara luishonesa, eths Hilhs de Luishon, B.bop.  Que descobreish navèths instruments tradicionaus dens d'autas regions e se perfecciona aus conservatòris.  

Matèu (arregent en escòlas bilingüas francés-occitan), de Guaus de Luishon, qu’apren eth acordeon, d’aurelha, joen, au costat de Miquèu Maffrand e Joan-Marc Apiou. Que hè dançar pendent quauques annadas eths Hilhs de Luishon. Qu’anima tanben nombrosas aubadas entà hèstas de vilatge deras vaths deth Luishonés.   

== Eth encontre ==
En 2011, Matèu,  qu’animava era hèsta deras costetas ath  ospici de França.  Wilfried tornava d’ua passejada dab era soa cornamusa, e tomba per escàs sus era hèsta. Eths dus que se son rapidament avienuts e qu’an hèit dançar &lt;s&gt;e&lt;/s&gt; cantar eras gents tota era vrespada.  

Arredalh que naish d’aquera aliança. 

En 2012, Arredalh que se produseish  peu eth purmèr còp au temps deth  brandon de Oô. Eths dus amics que començan a compausar, a escríver e a repréner cançons tradicionalas, e tanben a ne collectar  auprèp deus ancians. Que començan a hèr quauques concèrts, qu’animan de nombrosas hèstas e tanben que hèn dançar eth monde a’ra fin deths repaishs o de concèrts. Que son l’encausa dera relança de nombrós bals tradicionaus en mei o mensh ua vintena de vilatges, qui avèvan pas hèit perdurar era hèsta.  

En 2017, eth duò que presenta eth purmèr album CD, ''Un pais de goelhèr'' ; dab eras purmèras composicions, qui parlan dera loa vath e deras lors originas de goelhèrs.  

En 2022, eth dusau album CD, ''Comengés'' qu’ei sortit. Qu’evoca eras lors familhas, e vitas en eth pichòt país de Comenge.  

Puish, mercés a aqueth dusau album, e a ua colaboracion dab  Éric Fourcadet,  eth grop que s’agrandeish. Pèire Albero (batedor), Julien Denard (bassista) e Éric Fourcadet (guitarrista e clavèr).  

== Eths membres (+ instruments) ==
[[Fichièr:Quintet Arredalh.jpg|vinheta|[[Fichièr:Instruments deth grop.jpg|esquèrra|vinheta|Instruments deth grop en era bòrda]][[Fichièr:Imatge 5.jpg|vinheta|Membres d'Arredalh]]Arredalh (quintet)]]

* Matèu BARES: votz, acordeon diatonic, boha, bodega, guitarra acostica. 

* Wilfried ABO: votz, flaütas, tamborin a còrdas, aboès, boha, bot, guitarra acostica. 

Depuish 2023: 

* Julien DENARD: Baisha, vriulon, cornamusas, aboès. 

* Pierre ALBERO: Bateria e percussions 

* Eric FOURCADET: Guitarra acostica, electrica e classica, mandolina, clavèr, ukulele.  

== Discografia ==

* '''''Un país de goelhèr'' (Deceme 2017)''' 

* '''''Comengés'' (Octobre 2022)''' 

== Videografia ==
Clip: “Comengés” (disponible sus YouTube)

Clip: &quot;Non cambiaram pas eth mо́n&quot; (disponible sus YouTube)


== Ligams extèrnes ==
[https://youtube.com/@groupearredalh1750?si=ll4nxuZ7xBSudD6B Cadena YouTube Arredalh]

[https://arredalh.com/ Pagina web Arredalh]

[https://agendatrad.org/group/arredalh.88nDCNT6 Agendatrad]

[https://occitaniemusicbox.fr/artistes/arredalh/ OccitanieMusicbox]

[https://www.ladepeche.fr/2024/11/10/concert-avec-le-duo-arredalh-12314679.php La Dépêche (article)]

[https://lahesta.com/ Hèsta Gascona]

[[Categoria:Grop de musica occitan]]
[[Categoria:Grop de musica gascon]]
[[Categoria:Grops e cantaires d'Occitània]]
[[Categoria:Cantaire occitan]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2020]]
[[Categoria:Personalitat gascona]]</text>
      <sha1>8a53czu9kjne71zy8k4c47l1i5p656e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franz Ferdinand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200928</id>
    <revision>
      <id>2497241</id>
      <timestamp>2026-03-31T16:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <comment>Creacion de la pagina amb « [[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]] '''Franz Ferdinand''' es un grop de ròck [[Escòcia|escocés]] [[anglés|anglofòn]], originari de [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.  ==Discografia==  ==Cançons mai conegudas en Occitània== * ''Take Me Out'' (2004) * ''Billy Goodbye'' (fin 2021) * ''Audacious'... »</comment>
      <origin>2497241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="rs64oy8t4b4l7uem7cgmrbbz3inggop" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de ròck [[Escòcia|escocés]] [[anglés|anglofòn]], originari de [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

==Discografia==

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Billy Goodbye'' (fin 2021)
* ''Audacious'' (fin 2024)</text>
      <sha1>rs64oy8t4b4l7uem7cgmrbbz3inggop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497242</id>
      <parentid>2497241</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="6x854tfza460zfb7upc1b3iosth3hva" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

==Discografia==

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Billy Goodbye'' (fin 2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (fin 2024)</text>
      <sha1>6x854tfza460zfb7upc1b3iosth3hva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497243</id>
      <parentid>2497242</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="689" sha1="2p7gsfl3uvxg1u3qqiafyglzvs9m8k7" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

==Discografia==

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Billy Goodbye'' (fin 2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (fin 2024)</text>
      <sha1>2p7gsfl3uvxg1u3qqiafyglzvs9m8k7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497244</id>
      <parentid>2497243</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="1l0p4dud7ec8p24pyex3776tgjxw21j" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

==Discografia==

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Billy Goodbye'' (fin 2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (fin 2024)</text>
      <sha1>1l0p4dud7ec8p24pyex3776tgjxw21j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497245</id>
      <parentid>2497244</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="33jlgtembt5arbvsg7ge5yrrc47u5f4" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS''(ambe Sparks)
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear'' 

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Billy Goodbye'' (fin 2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (fin 2024)</text>
      <sha1>33jlgtembt5arbvsg7ge5yrrc47u5f4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497246</id>
      <parentid>2497245</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Cançons mai conegudas en Occitània */</comment>
      <origin>2497246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1131" sha1="3nfw9jiqr32fvoz5stdq52izhf3oo9o" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS''(ambe Sparks)
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear'' 

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''No you girls'' (2009)
* ''Billy Goodbye'' (2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (2024)</text>
      <sha1>3nfw9jiqr32fvoz5stdq52izhf3oo9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497247</id>
      <parentid>2497246</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Discografia */</comment>
      <origin>2497247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="ref4hg81k6z8zo0oxdldkejzpsgbnvv" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS'' (ambe [[Sparks]])
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear''

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''No you girls'' (2009)
* ''Billy Goodbye'' (2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (2024)</text>
      <sha1>ref4hg81k6z8zo0oxdldkejzpsgbnvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497248</id>
      <parentid>2497247</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Cançons mai conegudas en Occitània */</comment>
      <origin>2497248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1163" sha1="j8mvhlzk8qspk2zvbob4mg2y7ceegas" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS'' (ambe [[Sparks]])
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear''

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Do You Want To'' (2005)
* ''No you girls'' (2009)
* ''Billy Goodbye'' (2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (2024)</text>
      <sha1>j8mvhlzk8qspk2zvbob4mg2y7ceegas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497249</id>
      <parentid>2497248</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Cançons mai conegudas en Occitània */</comment>
      <origin>2497249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="rlcgxcnai0ppssq8w1ejyccadsklys5" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS'' (ambe [[Sparks]])
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear''

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Do You Want To'' (2005)
* ''Ulysses'' (2008)
* ''No you girls'' (2009)
* ''Billy Goodbye'' (2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (2024)</text>
      <sha1>rlcgxcnai0ppssq8w1ejyccadsklys5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497250</id>
      <parentid>2497249</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="exu5j4nluphnd8oq7nvomvkrc41wb53" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS'' (ambe [[Sparks]])
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear''

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Do You Want To'' (2005)
* ''Ulysses'' (2008)
* ''No you girls'' (2009)
* ''Billy Goodbye'' (2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (2024)

[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2020]]
[[Categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:Grop rock d'Escòcia]]
[[Categoria:Grop de rock britanic]]
[[Categoria:Grop de musica britanic]]
[[Categoria:New wave]]</text>
      <sha1>exu5j4nluphnd8oq7nvomvkrc41wb53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2497255</id>
      <parentid>2497250</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raymond Trencavel</username>
        <id>26125</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2497255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1450" sha1="gynw0e4qchqei08o9aurx6043xgo0ks" xml:space="preserve">[[Imatge:LesEscales2019FranzFerdinand 02.jpg|200px|thumb|right|Lo grop britanic Franz Ferdinand aquí sus l'empont en 2019]]
'''Franz Ferdinand''' es un grop de [[Musica Rock|ròck]] [[anglés]] d'[[Escòcia]], fondat de cap 2001 a [[Glasgow]] ([[Escòcia]]). Es compausat del cantaire e guitarrista [[Anglatèrra|anglés]] Alex Kapranos, de Robert « Bob » Hardy, de Dino Bardot, de Julian Corrie e de Audrey Tait a la batariá (qu'a remplaçat en 2021 l'[[Escòcia|Escocés]] Paul Thomson). En [[Occitània]], son estats descobèrts en 2004 ambe lor tube ''Take Me Out''.

En 2015, se son associats al duò american [[Sparks]] per un album comun, '''FFS''' (Franz Ferdinand and Sparks).

==Discografia==
* 2004 : ''Franz Ferdinand''
* 2005 : ''You Could Have It So Much Better'' 
* 2009 : ''Tonight: Franz Ferdinand'' 
* 2013 : ''Right Thoughts, Right Words, Right Action'' 
* 2015 : ''FFS'' (ambe [[Sparks]])
* 2018 : ''Always Ascending'' 
* 2025 : ''The Human Fear''

==Cançons mai conegudas en Occitània==
* ''Take Me Out'' (2004)
* ''Do You Want To'' (2005)
* ''Ulysses'' (2008)
* ''No you girls'' (2009)
* ''Billy Goodbye'' (2021)
* ''Curious'' (2022)
* ''Audacious'' (2024)

[[Categoria:Grop de musica dels ans 2000]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]]
[[Categoria:Grop de musica dels ans 2020]]
[[Categoria:Grop de rock]]
[[Categoria:Grop rock d'Escòcia]]
[[Categoria:Grop de rock britanic]]
[[Categoria:Grop de musica britanic]]</text>
      <sha1>gynw0e4qchqei08o9aurx6043xgo0ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Democracia liberala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200929</id>
    <revision>
      <id>2497275</id>
      <timestamp>2026-03-31T20:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Provençau}}  La '''democracia liberala''' es una forma de [[democracia]] [[democracia representativa|representativa]] que fonciona segon lei principis dau [[liberalisme]]. Es caracterizada per d'eleccions liuras, justas e concurrencialas entre plusors [[partit politic|partits politics]] distints, una [[separacion dei poders]] au sen de cada branca dau [[govèrn]], un respècte dau concèpte d'[[Estat de drech]] e una proteccion dei [[libertat]]s... »</comment>
      <origin>2497275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="bqfmdab5b63fss9uhqeemnwcvtcosu7" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

La '''democracia liberala''' es una forma de [[democracia]] [[democracia representativa|representativa]] que fonciona segon lei principis dau [[liberalisme]]. Es caracterizada per d'eleccions liuras, justas e concurrencialas entre plusors [[partit politic|partits politics]] distints, una [[separacion dei poders]] au sen de cada branca dau [[govèrn]], un respècte dau concèpte d'[[Estat de drech]] e una proteccion dei [[libertat]]s e dei [[Drechs de l'Òme|drechs fondamentaus]] de cada individú. Aqueleis elements son sovent integrats dins una [[constitucion]] que definís lo foncionament deis institucions e lo [[contracte sociau]]. Au començament dau sègle XXI, la democracia liberala èra lo sistèma politica de referéncia de la màger part dei país desvolopats.

== Liames intèrnes ==

* [[Democracia]].
* [[Liberalisme]].

== Bibliografia ==

* '''[[francés|(fr)]]''' Serge Berstein (dir.), ''La démocratie libérale'', Presses Universitaires de France, 1999.
* '''[[francés|(fr)]]''' Philippe Nemo, ''Histoire des idées politiques'', Presses Universitaires de France, 1998.

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>bqfmdab5b63fss9uhqeemnwcvtcosu7</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>