Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 281 2497452 2485740 2026-04-04T00:39:56Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ [[Nikita Hrushchev]] ➯ [[Nikita Khrushchov]] ☭★ 2497452 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{abril}} Lo [[17 d'abril]] es lo 107{{e}} [[jorn]] de l'[[an]] (108{{e}} en cas d'[[annada bissextila]]) del [[calendièr gregorian]]. == Eveniments == * [[1946]] - [[Siria]] se fa independent dels empèris [[empèri britanic|britanic]] e [[França|francés]]. * [[2004]] - En [[Madrid]], [[Espanha]], [[José Luís Rodríguez Zapatero]] jura la carga de president del govèrn espanhòl. == Naissenças == * [[1794]] - [[Carl Friedrich Philipp von Martius]], botanista alemand (m. [[1868]]) * [[1814]] - [[August Grisebach]], botanista, geobotanista e fitogeograf alemand (m. [[1879]]) * [[1818]] - Tsar [[Alexandre II de Russia]] (m. [[1881]]) * [[1882]] - [[Artur Schnabel]], pianista e compositor austrian (m. [[1951]]) * [[1894]] - [[Nikita Khrushchov]], Secretari General del Partit Comunista de l'[[Union Sovietia]] (m. [[1971]]) * [[1885]] - [[Karen Blixen]], escrivana danesa (m. [[1962]]) * [[1901]] - [[Raúl Prebisch]], economista argentin (m. [[1986]]) * [[1909]] - [[Alain Poher]], politician francés (m. [[1996]]) * [[1911]] - [[Hervé Bazin]] (Jean-Pierre Hervé-Bazin dit), escrivan francés e president de l'[[Acadèmia Goncourt]] (m. [[1996]]) * [[1916]] - [[Sirimavo Bandaranaike]], primièra ministra de Sri Lanka (m. [[2000]]) * [[1946]] - [[Georges Jean Franz Köhler]], biològ alemand, Prèmi Nobel (m. [[1995]]) * [[1959]] - [[Peter Doig]], pintre escocés * [[1960]] - [[Didier Burkhalter]], politician soís * [[1961]] - [[Alfred Bosch]], escrivan, universitari africanista * [[1974]] - [[Victoria Beckham]], cantaira britanica ([[Spice Girls]]), femna de [[David Beckham]] == Decèsses == * [[1696]] - [[Marie de Rabutin-Chantal, marquesa de Sévigné]], escrivana francesa (n. [[1626]]) * [[1790]] - [[Benjamin Franklin]], inventor e politician american (n. [[1706]]) * [[1892]] - [[Alexander Mackenzie (politician)|Alexander Mackenzie]], primièr ministre de Canadà (n. [[1822]]) * [[1902]] - [[Francés d'Assisi de Borbon]], rei consòrt d'Espanha (n. [[1822]]) * [[1936]] - [[Charles Ruijs de Beerenbrouck]], primièr ministre dels Païses Basses (n. [[1873]]) * [[1942]] - [[Jean Baptiste Perrin]], fisician francés, Prèmi Nobel (n. [[1870]]) * [[1946]] - [[Juan Bautista Sacasa]], president de Nicaragua (n. [[1874]]) * [[1948]] - [[Kantaro Suzuki]], primièr ministre de Japon (n. [[1867]]) * [[1960]] - [[Eddie Cochran]], musician american (n. [[1938]]) * [[1975]] - [[Sarvepalli Radhakrishnan]], president d'Índia (n. [[1888]]) * [[1976]] - [[Henrik Dam]], bioquimista e fisiologiista danés, Prèmi Nobel (n. [[1895]]) * [[1993]] - [[Turgut Özal]], president de Turquia (n. [[1927]]) * [[1994]] - [[Roger Wolcott Sperry]], neurobiològ american, Prèmi Nobel (n. [[1913]]) * [[1997]] - [[Chaim Herzog]], president d'Israèl (n. [[1918]]) * [[1998]] - [[Linda McCartney]], musiciana americana, femna de [[Paul McCartney]] (n. [[1941]]) * [[2008]] - [[Aimé Césaire]], poèta francés (n. [[1913]]) * [[2014]] - [[Gabriel García Márquez]], escrivan colombian, Prèmi Nobel (n. [[1927]]) * 2014 - [[Cheo Feliciano]], cantaire e compositor puertorican de musica salsa e bolero (n. [[1935]]) ---- Vejatz tanben: * [[16 d'abril]] | [[18 d'abril]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] h6asfxcyprdeqsnvjofh7fct3l70hhp 2497454 2497452 2026-04-04T00:41:33Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ [[Union Sovietia]] ➯ [[Union Sovietica]] ☭★ 2497454 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{abril}} Lo [[17 d'abril]] es lo 107{{e}} [[jorn]] de l'[[an]] (108{{e}} en cas d'[[annada bissextila]]) del [[calendièr gregorian]]. == Eveniments == * [[1946]] - [[Siria]] se fa independent dels empèris [[empèri britanic|britanic]] e [[França|francés]]. * [[2004]] - En [[Madrid]], [[Espanha]], [[José Luís Rodríguez Zapatero]] jura la carga de president del govèrn espanhòl. == Naissenças == * [[1794]] - [[Carl Friedrich Philipp von Martius]], botanista alemand (m. [[1868]]) * [[1814]] - [[August Grisebach]], botanista, geobotanista e fitogeograf alemand (m. [[1879]]) * [[1818]] - Tsar [[Alexandre II de Russia]] (m. [[1881]]) * [[1882]] - [[Artur Schnabel]], pianista e compositor austrian (m. [[1951]]) * [[1894]] - [[Nikita Khrushchov]], Secretari General del Partit Comunista de l'[[Union Sovietica]] (m. [[1971]]) * [[1885]] - [[Karen Blixen]], escrivana danesa (m. [[1962]]) * [[1901]] - [[Raúl Prebisch]], economista argentin (m. [[1986]]) * [[1909]] - [[Alain Poher]], politician francés (m. [[1996]]) * [[1911]] - [[Hervé Bazin]] (Jean-Pierre Hervé-Bazin dit), escrivan francés e president de l'[[Acadèmia Goncourt]] (m. [[1996]]) * [[1916]] - [[Sirimavo Bandaranaike]], primièra ministra de Sri Lanka (m. [[2000]]) * [[1946]] - [[Georges Jean Franz Köhler]], biològ alemand, Prèmi Nobel (m. [[1995]]) * [[1959]] - [[Peter Doig]], pintre escocés * [[1960]] - [[Didier Burkhalter]], politician soís * [[1961]] - [[Alfred Bosch]], escrivan, universitari africanista * [[1974]] - [[Victoria Beckham]], cantaira britanica ([[Spice Girls]]), femna de [[David Beckham]] == Decèsses == * [[1696]] - [[Marie de Rabutin-Chantal, marquesa de Sévigné]], escrivana francesa (n. [[1626]]) * [[1790]] - [[Benjamin Franklin]], inventor e politician american (n. [[1706]]) * [[1892]] - [[Alexander Mackenzie (politician)|Alexander Mackenzie]], primièr ministre de Canadà (n. [[1822]]) * [[1902]] - [[Francés d'Assisi de Borbon]], rei consòrt d'Espanha (n. [[1822]]) * [[1936]] - [[Charles Ruijs de Beerenbrouck]], primièr ministre dels Païses Basses (n. [[1873]]) * [[1942]] - [[Jean Baptiste Perrin]], fisician francés, Prèmi Nobel (n. [[1870]]) * [[1946]] - [[Juan Bautista Sacasa]], president de Nicaragua (n. [[1874]]) * [[1948]] - [[Kantaro Suzuki]], primièr ministre de Japon (n. [[1867]]) * [[1960]] - [[Eddie Cochran]], musician american (n. [[1938]]) * [[1975]] - [[Sarvepalli Radhakrishnan]], president d'Índia (n. [[1888]]) * [[1976]] - [[Henrik Dam]], bioquimista e fisiologiista danés, Prèmi Nobel (n. [[1895]]) * [[1993]] - [[Turgut Özal]], president de Turquia (n. [[1927]]) * [[1994]] - [[Roger Wolcott Sperry]], neurobiològ american, Prèmi Nobel (n. [[1913]]) * [[1997]] - [[Chaim Herzog]], president d'Israèl (n. [[1918]]) * [[1998]] - [[Linda McCartney]], musiciana americana, femna de [[Paul McCartney]] (n. [[1941]]) * [[2008]] - [[Aimé Césaire]], poèta francés (n. [[1913]]) * [[2014]] - [[Gabriel García Márquez]], escrivan colombian, Prèmi Nobel (n. [[1927]]) * 2014 - [[Cheo Feliciano]], cantaire e compositor puertorican de musica salsa e bolero (n. [[1935]]) ---- Vejatz tanben: * [[16 d'abril]] | [[18 d'abril]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] a1qfa5vf2xkuoy7uv8c5ni3voi1edb3 0 381 2497453 2467038 2026-04-04T00:40:31Z Dostojewskij 20932 /* Eveniments */ [[Nikita Hrushchev]] ➯ [[Nikita Khrushchov]] ☭★ 2497453 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{març}} == Eveniments == * [[1513]] - [[Juan Ponce de León]] arriba a [[Florida]], [[Estats Units]]. * [[1918]] - [[Bessarabia]] vòta per aperténer a [[Romania]]. * [[1958]] - [[Nikita Khrushchov]] deven primièr ministre de l'[[Union Sovietica]]. * [[1964]] - [[Tèrratrem]] en [[Alaska]] amb intensitat 9.2 en la [[escala de Richter]] daissa 115 mòrtes. == Naissenças == * [[972]] - Rei [[Robèrt II de França]] (m. [[1031]]) * [[1809]] - [[Georges-Eugène Haussmann]], baron Haussmann, responsable per la reforma urbana de [[París]]. (m. [[1891]]) * [[1845]] - [[Wilhelm Conrad Röntgen]], fisician alemand, Prèmi Nobel (m. [[1923]]) * [[1847]] - [[Otto Wallach]], quimista alemand, Prèmi Nobel (m. [[1931]]) * [[1854]] - [[Giovanni Battista Grassi]], mètge e zoologiista italian (m. [[1925]]) * [[1871]] - [[Heinrich Mann]], escrivan alemand (m. [[1950]]) * [[1879]] - [[Sándor Garbai]], primièr ministre d'Ongria (m. [[1947]]) * [[1885]] - [[Julio Lozano Díaz]], president d'Honduras (m. [[1957]]) * [[1893]] - [[Karl Mannheim]], sociològ ongrés (m. [[1947]]) * [[1899]] - [[Gloria Swanson]], actritz americana (m. [[1983]]) * [[1901]] - [[Eisaku Sato]], primièr ministre de Japon, Prèmi Nobel de la Patz (m. [[1975]]) * 1901 - [[Carl Barks]], dessenhaire american, creator de ''[[Donald Duck]]'' (m. [[2000]]) * [[1909]] - [[Golo Mann]], escrivan e realizator de cinèma alemand (m. [[1994]]) * [[1912]] - [[James Callagham]], primièr ministre del Reialme Unit (m. [[2005]]) * [[1922]] - [[Simma Holt]], jornalista e escrivana canadiana (m. [[2015]]) * [[1924]] - [[Sarah Vaughan]], cantaira americana de jazz (m. [[1990]]) * [[1941]] - [[Ivan Gašparovič]], president d'Eslovàquia * [[1942]] - [[John Edward Sulston]], biològ britanic, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina * [[1944]] - [[Khosrow Shakibai]], actor iranian (m. [[2008]]) * [[1952]] - [[Josep Antoni Duran i Lleida]], politician catalan * [[1955]] - [[Mariano Rajoy Brey]], president del govèrn d'[[Espanha]] ([[2011]]-[[2018]]) * [[1957]] - [[Stephen Dillane]], actor britanic de cinèma * [[1960]] - [[Renato Russo]], compositor e cantaire brasilièr ([[Legião Urbana]]) (m. [[1996]]) * [[1962]] - [[Pete Howard]], musician britanic ([[The Clash]]) * [[1963]] - [[Quentin Tarantino]], realizator e actor american * 1963 - [[Carles Torner]], traductor e critic literari catalan * [[1969]] - [[Keith Flint]], cantaire britanic ([[The Prodigy]]) * [[1969]] - [[Mariah Carey]], cantaira americana * 1970 - [[Leila Pahlavi]], princessa iraniana (m. [[2001]]) * [[1971]] - [[David Coulthard]], automobilista britanic * [[1986]] - [[Manuel Neuer]], fotbolaire alemand * [[1987]] - [[Polina Gagarina]], cantaira e compositora russa == Decèsses == * [[1625]] - Rei [[Jacme Ièr d'Anglatèrra]] (n. [[1566]]) * [[1770]] - [[Giovanni Battista Tiepolo]], pintor italian (n. [[1696]]) * [[1875]] - [[Juan Crisóstomo Torrico]], president de Peró (n. [[1808]]) * [[1923]] - [[James Dewar]], quimista e fisician britanic (n. [[1842]]) * [[1960]] - [[Gregorio Marañón]], scientific, istorian, mètge e escrivan espanhòl (n. [[1887]]) * [[1967]] - [[Jaroslav Heyrovský]], quimista chèc, Prèmi Nobel de Quimia (n. [[1890]]) * [[1968]] - [[Iurii Gagarin]], cosmonauta sovietic (n. [[1934]]) * [[1974]] - [[Eduardo Santos Montejo]], president de Colómbia (n. [[1888]]) * [[1993]] - [[Vicent Andrés Estellés]], poèta valencian (n. [[1924]]) * [[2002]] - [[Dudley Moore]], actor britanic de comèdias (n. [[1935]]) * 2002 - [[Billy Wilder]], realizator american (n. [[1906]]) * [[2007]] - [[Paul Lauterbur]], quimista american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. [[1929]]) * [[2016]] - [[Alain Decaux]], jornalista, escrivan membre de l'[[Acadèmia francesa]] (n. [[1925]]) * [[2018]] - [[Stéphane Audran]] (Colette Dacheville dita), actritz francesa (n. [[1932]]) ---- Veire tanben : * [[26 de març]] | [[28 de març]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] jxu6iglbtmoji49c6itk28fb1t0bjk7 0 3232 2497445 2480255 2026-04-03T20:30:17Z ~2026-20693-82 62968 2497445 wikitext text/x-wiki {{infobox vila occitana | carta = oc | nom = Besièrs | nom2 = ''Béziers'' | imatge = CathedraleBeziers.jpg | descripcion = [[Òrb]], lo [[Pont Vièlh de Besièrs|Pont Vièlh]] e la [[Catedrala de Sant Nasari (Besièrs)|catedrala de Sant Nasari]]. | lògo = cap | escut = Blason Béziers.svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Besierés}} | departament = {{Erau}}<BR/>([[sosprefectura]]) | arrondiment = [[Arrondiment de Besièrs]]<br />([[capluòc]]) | canton = [[Capluòc]] de 4 cantons, puèi burèu centralizator de 3 | insee = 34032 | cp = 34500 | cònsol = [[Robert Ménard]] | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat d'aglomeracion de Besièrs Mediterranèa]] | latitud = 43.347615 | longitud = 3.218991 | gentilici = besierenc -a<br/>bedarrés -a<ref>{{Ref-web |cognòm=Toscano |nom=Reinat |títol=Diccionari de la lenga d'òc d'après lo parlar niçard |editor=Auba Novèla |pagina=192 |url=http://toscanoreinat.chez-alice.fr/DICO_AK.pdf}}</ref> | alt mej = 17 | alt mini = 4 | alt maxi = 120 | km² = 95.48 |}} '''Besièrs''' ({{AFI-oc|bezjɛs}}<ref>{{Ref-web|autor=[[Congrès permanent de la lenga occitana]]|títol=Fonetizaire del Congrès|url=https://fonetizaire.locongres.com/index.php#resulttranscr}}</ref>; en [[occitan ancian]]: ''Bezers'';<ref>{{PichòtTalamus|B|Bezers|consulta=8 de març de 2024}}</ref> en [[francés]]: ''Béziers'' {{AFI|[bezje]}}<ref>{{Ref-libre|cognòm=Wells|nom=John C|títol=Longman Pronunciation Dictionary|an=2008|edicion=3a|editor=Longman|isbn=9781405881180}}</ref>) es una vila [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament francés d'[[Erau (departament)|Erau]] e la region d'[[Occitània (region administrativa)|Occitània]]. Sa populacion municipala èra de 80.815 abitants en 2022, çò que fa de Besièrs la segonda ciutat pus importanta del departament e la cinquena de la region d'Occitània. Ocupa una superfícia de 95,48 km². Lo gentilici dels abitants es '''besie(i)renc -a''' e l'animal totemic de la vila es lo [[camèl]]. == Geografia == La vila es situada dins la plana lengadociana. Es lo caplòc del parçan de [[Besierés]], a la broa d'[[Òrb]] e del [[Canal de las Doas Mars]], a 20 km de la [[mar Mediterranèa]]. A 50 km pus al nòrd tròban las montanhas d'altitud mejana del Naut Lengadòc : [[Carós]] (1090 m), [[Espinosa]] (1124 m) e los [[Monts de La Cauna]] dins [[Tarn (departament)|Tarn]] (1267 m), que forman los darrièrs retlèus al sud del [[Massís Central]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 34032.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son (en mai de las en grèc) : ''Beterrae'', ''Beterras Orbis'', al 1èr sègle (Pomponius Mela, 11.5), ''Beteris'', al segond sègle (Taulas de Peutinger), ''Beterris'' (var. : ''Becernis'', ''Beternis''), ''Beterras'' (var. : ''Baeterras''), cap a 300 (Itineraria Antonini), ''civitas Beterris'' (var. : ''Biterris''), al sègle IV (?) (Itineraria Burdigalense), ''Besaram'', al sègle IV-VI (Avienus, Ora maritima, en 591), ''Beterris'', cap a 678, ''Biterris'' en 752, ''in castello Bitterris civitate'' en 990, ''in Viterris civitate'' en 1013, ''in burgo Bitiris'', cap a 1067, ''civitatem de Biterri'' en 1107, ''Beders'' en 1118, ''Bezer'' en 1129, ''ad Beders'', ''Bederz'' en 1154, ''apud Biterrim'' en 1168, ''in camino de Veteris'' en 1183 (?), ''evesque de Bezes'' en 1336, ''viguerie de Beziers'', cap a 1370, ''la ville de Bediers'' en 1377, ''la vigaria de Bezes'' en 1380, ''Besiers'' en 1393, ''Bezes'' en 1425 e 1434, ''Beres'' en 1425 e 1426, ''Beses'' en 1437, ''Pisias'' en 1495 (viatge de J. Münzer), ''Beziers'' en 1570, ''Bediers'' en 1578-1606, ''Béziers'' en 1613, 1622, 1643, 1708, 1740-60, ''Besiers'' en 1740-60<ref name = frh>Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 43</ref>. Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Besièrs'' es un nom preceltic, qu'a la meteissa raiç que lo flume ''Baetis'', nom antic de [[Guadalquivir]], a l'origina del nom de la [[Betica]] (''Baetica'' en latin)<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 82</ref>; [[Frank R. Hamlin|Hamlin]], explica ''Besièrs'' a la seguida d'Enric Guiter (Féd. Hist. Languedoc Méd. Roussillon, XXXVI e Congrès, 1963 , pp. 147-151), coma l'équivalent de [[Bellver de Cerdanya|Beders]] ([[Lhèida (província)|província de Lhèida]]); seriá un derivat del vascon ''biterri'', « lo borg de la rota », latinizat en ''*Biterria''<ref name = frh/>. Entre ''bit-'' e ''baet-'', cal causir o resòlvre la contradiccion. [[Imatge:Signalisation occitane Besièrs.JPG|thumb|300px|center|Panèl en occitan a la dintrada a Besièrs.]] == Istòria == Se trapan a la broa d'Òrb de traças de vida datadas de l'epòca neolitica, mas es al sègle primièr abans lo Crist que los [[Empèri Roman|romans]] forabandiguèron los celtibèrs per fondar una colonia nomenada ''Civitas urbs baeterrensis''. Situada a qualques quilomètres de la [[Mediterranèa]] sul [[flum]] Òrb e traversada per la [[Via Domícia]] que ligava la futura Itàlia a la peninsula iberica, ''Baeterrae'' foguèt lo nom antic de Besièrs, que coneguèt una creissença considerabla fins al sègle III quora comencèt a patir d'atacas e aguèt a bastir las muralhas enrodant la vila. Las atacas contunhèron e Besièrs aguèt d'endurar l'invasion [[Visigòts|visigòda]] al sègle VI que contrarotlèron tot lo país. Dos sègles mai tard foguèt conquistada per las tropas [[musulman]]as abans de patir las atacas furiosas dels [[francs]] que, amb son menaire [[Carles Martèl]], la destrusiguèron en 737. Venguèt puèi sedença d'un avescat e un vescomte i apareguèt cap a 885 e aguèt una creissença tan fòrta que venguèt lèu una de las ciutats mai importantas d'Occitània. La ciutat de Besièrs siaguèt lo [[22 de julh]] de [[1209]] lo centre d'un dels episòdis pus crusèls e sanguinaris de la [[crosada dels albigeses|crosada francesa contra lo catarisme]] que culminèt amb la cremada de la ciutat e lo chaple de sos abitadors. Lo [[7 d'abrial]] de [[1247]] la ciutat siaguèt integrada definitivament dins lo [[Reiaume de França]]. L'annexion foguèt sagelada simbolicament amb lo cambiament de las armas de la ciutat e l'aposicion de las flors de [[liri]], simbòl dels reis de França. Besièrs a patit dempuèi lo mièg del [[sègle XX]] d'un fenomèn de [[metropolizacion]], de concentracion de la populacion e de las activitats dins las aglomeracions mai importantas, aicí [[Montpelhièr]]. En 1954, la populacion municipala de las principalas vilas de [[Lengadòc-Rosselhon]], Montpelhièr, [[Nimes]], [[Perpinhan]] e Besièrs èra respectivament de 97 501, 89 130, 70 051 e 64 929 abitants. La comparason de las populacions de las aglomeracions donariá de resultats pauc diferents, estant que las 4 vilas an una superficia importanta. Tanlèu 1968, las donadas èran 161 910, 123 292, 102 191 e 80 481 abitants. Per çò qu'es de las unitats urbanas ara, las populacions en 2019 èra respectivament de 458 189, 183 471, 203 025 e 93 623 abitants. Se vei clarament, en mai de l'aviada de Montpelhièr, que Nimes patís mai de la concurréncia de la capitala regionala que Perpinhan, pr'amor de sa proximitat e que Besièrs coneis una vertadièra estagnacion, aquò per tres rasons : es la sola de las quatre desprovesida d'una foncion prefectorala e, coma Nimes, es a pauc de distància de Montpelhièr; en mai d'aquò, Besièrs èra tròp dependenta del vin (e dejà en crisi abans 1954). == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=34032 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= [[Robert Ménard]] |Partit=independent |Qualitat= jornalista }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= [[Raymond Couderc]] |Partit=[[UMP]] |Qualitat=professor d'universitat }} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 1995 |Identitat= [[Alain Barrau]] |Partit=[[PS]] |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat= [[Georges Fontès]] |Partit=[[PSD]] |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat= [[Paul Balmigère]] |Partit=[[PCF]] |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1977 |Identitat= [[Pierre Brousse]] |Partit=[[UDF-RAD]] |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1967 |Identitat= Émile Claparède |Partit=[[PRRS]] |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1947] |Identitat= Joseph Lazare |Partit=[[PCF]] |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=34032 |1793=12501 |1800=14535 |1806=14565 |1821=16140 |1831=16679 |1836=16233 |1841=18874 |1846=19596 |1851=19333 |1856=23557 |1861=24270 |1866=27722 |1872=31468 |1876=38227 |1881=42915 |1886=42785 |1891=45475 |1896=48012 |1901=52310 |1906=52268 |1911=51042 |1921=56008 |1926=65754 |1931=71527 |1936=73305 |1946=64561 |1954=64929 |1962=73528 |1968=80481 |1975=84029 |1982=76647 |1990=70996 |1999=69153 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini=4149 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr34|0}} la populacion èra de {{popfr34|032}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr34|032}}/95.48) round 2}}}} ab/km². == Legenda del camèl de Besièrs == L’evangelista [[Afrodisi de Besièrs|Sant Afrodisi]] nasquèt en [[Egipte]] en 36 abans [[Jèsus Crist]]. Dintrèt dins Besièrs sus l’esquina d’un camèl. Davant sa capitada, los romans malcontents li faguèron copar lo cap qu’escampèron dins un potz. Mas las aigas tornèron montar lo cap, Sant Afrodisi l’agantèt e poguèt èsser enterrat coma cal. Los besierencs faguèron del camèl salvat la bèstia totemica de la vila. == Monuments e luòcs d'interès == [[Image:River Orb viewed from Beziers.JPG|thumb|350px|Òrb a Besièrs]] * La [[Catedrala de Sant Nasari (Besièrs)|catedrala de Sant Nasari]] * La [[Glèisa de la Magdalena (Besièrs)|glèisa de la Magdalena]] * Lo [[Pont vièlh]] * Lo [[CIRDÒC]] == Personatges ligats a la vila == * [[Guilhèm de Besièrs (trobador)]] * [[Guilhèm de Besièrs (fisician)]] * [[Ramon Gaucelm]] (mistralenc: ''Ramoun Gaucelm''), de Besièrs, [[trobador]] del [[sègle XII]].<ref>[[Frederic Mistral]], ''[https://books.google.com/books?id=yYx--JBqDX4C&newbks=1&newbks_redir=0&dq=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Gaucelm%22&pg=PA36#v=onepage&q=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Gaucelm%22&f=false Lo Tresaur dau Felibritge]''.</ref> * [[Pèire Pau Riquet]] (1609-1690), arquitècte e engenhaire, creador del [[Canal de las Doas Mars]]. * [[Joan Antòni Injalbèrt]] (1845–1933), escultor famós. * [[Jean Moulin]] (1899-1943), naut foncionari, resistent famós * [[Maria Roanet]] (1936), cantaira e escrivana. == Espòrt == * [[Associacion Esportiva de Besièrs Erau]] == Ligams extèrnes == * [[oldwikisource:Libre de Memorias|Libre de Memorias (Jacme Mascaro, 1390)]]. {{Commons|Béziers|Besièrs}} {{clear}} {{Camin de Compostèla | precedenta = [[Sant Tibèri]] | via = Via Tolosana (varianta per Carcassona) | seguenta = [[Narbona]] }} == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Erau}} [[Categoria:Comuna d'Erau]] [[Categoria:Comuna de Besierés]] [[Categoria:Evescat francés]] fhy7f2te2dphe0gdk6tamwq3898nyvj 4 12599 2497444 2497287 2026-04-03T17:11:47Z MediaWiki message delivery 18686 /* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ seccion nòva 2497444 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{/Entèsta}} == Una version pels mainatges? == Adieu a totes, Dempuèi 2015, la version basca de Wikipèdia a creat un projècte de divulgacion nomenat Txikipedia qu'es dedicat als mainatges de 8-13 ans. Ja extistís una version occitana de Vikidia, però non es un grand succès pr'amor d'una manca d'editors. Mas, perqué sostenir un projècte d'aquela ampliada, sembra inutil, estupid, non? Daissatz-me qualques linhas per explicar: * Txikipedia non es pas un site separat, mas una seccion integrada dins Wikipèdia. Aiçò permet una visibilitat fòrça mai granda que Vikidia, que demòra marginala e pauc coneguda. Dins lo cas de l'occitan, aiçò poiriá ajudar a faire venir de joves lectros (e editors) directament cap a Wikipèdia occitana, sens los dispersar sus mai d’un site. * La Wikipèdia occitana es mai activa e mai coneguda que la Vikidia occitana. Aital, un Txikipedia occitan beneficiariá de la comunitat ja existenta sus Wikipèdia, quitament se pichona. Seriá mai simple de coordonar los esfòrces, d’atraire de nòus contributors, de melhorar la qualitat dels articles, e tanben crear de nòus projèctes. * Lo public dels 8-13 ans es estrategic: son los futurs parlants de la lenga nòstra. Un contengut adaptat a aquel nivèl ajuda a normalizar la preséncia de l’occitan dins lo mond numeric e educatiu. Los professors e las escòlas poirián utilizar aquelas ressorsas coma material didactic en lenga occitana, çò qu’es fòrça limitat actualament. * Lo projècte basc a demostrat que lo ligam entre lenga, joventut e Wikipèdia pòt èsser fòrça eficaç. Per l’occitan, seriá una mena de revitalizacion simbolica: mostrar que la lenga pòt parlar de tot, quitament dins una version simplificada pels enfants. Seriá tanben un biais de diferenciar Wikipèdia occitana dins lo mond de las lengas minoritàrias, en mostrant un engatjament cap al public jove. Per suportar aquel projècte qu'es fòrça important per ieu, es NECESSARI lo sosten d'autras personas per alargar los limtis, decidir de las prioritats, descriure clarament l'estatut e prepausar de basas per aquela collaboracion. Coralament, [[Utilizaire:Lhanars|Lhanars]] ([[Discussion Utilizaire:Lhanars|d]]) 16 setembre de 2025 a 15.55 (UTC) == <span lang="ca" dir="ltr">La vostra wiki estarà aviat només en mode lectura</span> == <div lang="ca" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Llegiu aquest missatge en una altra llengua]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] La [[foundation:|Fundació Wikimedia]] canviarà el trànsit entre els seus centres de dades. Això garantirà que la Viquipèdia i les altres wikis de Wikimedia romanguin disponibles fins i tot si es produeix un desastre. Tot el trànsit es durà el '''{{#time:j xg|2025-09-24|ca}}'''. La prova començarà a les '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''. Malauradament, a causa de limitacions de [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] cal limitar la possibilitat d'editar durant el canvi. Ens disculpem per aquesta disrupció, i estem treballant per minimitzar-la en el futur. Es mostrarà un avís a totes les wikis de la Fundació Wikimedia 30 minuts abans que tingui lloc aquesta operació. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span> '''Durant una estona, podreu llegir, però no pas editar les wikis durant una estona breu.''' *No podreu editar durant com a màxima una hora el {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ca}}. *Si proveu d'editar o desar canvis durant aquestes interrupcions, veureu un missatge d'error. Esperem que no es perdi cap edició durant aquest període de temps, però no us ho podem garantir. Si veieu el missatge d'error, espereu fins que tot torni a funcionar. Llavors hauríeu de poder desar la vostra edició. Tot i així, us recomanem que primer feu una còpia dels vostres canvis, per si un cas. ''Altres efectes'': *Els treballs automàtics de rerefons aniran més lents, i alguns es podrien aturar. Potser els enllaços vermells no s'actualitzaran tan ràpidament com és habitual. Si creeu un article que ja ha estat enllaçat en algun altre lloc, l'enllaç pot mantenir-se en vermell més estona de l'habitual. Alguns ''scripts'' de llarga durada s'hauran d'aturar. * Esperem que les implementacions de codi es produeixin com qualsevol altra setmana. No obstant això, algun codi concret es podria congelar puntualment si l'operació ho requereix. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] no estarà disponible durant uns 90 minuts. Aquest projecte es podria ajornar si fos necessari. Podeu [[wikitech:Switch_Datacenter|llegir la planificació a wikitech.wikimedia.org]]. Es comunicarà qualsevol canvi a la planificació. '''Si us plau, compartiu aquesta informació amb la vostra comunitat viquimedista.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 18 setembre de 2025 a 15.42 (UTC) <!-- Message mandat per User:Trizek (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Donnez votre avis : votez pour le conseil d'administration 2025</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Bonjour à tous, La période de vote pour les [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|élections 2025 du conseil d'administration]] est désormais ouverte. Les candidats se présentent pour deux (2) sièges au conseil. Pour vérifier votre éligibilité en tant qu'électeur, veuillez consulter la [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|page relative à l'éligibilité des électeurs]]. Pour en savoir plus à leur sujet, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|lisez leurs déclarations de candidature et regardez leurs vidéos de présentation]]. Lorsque vous serez prêt, rendez-vous sur la [[m:Special:SecurePoll/vote/405|page de vote SecurePoll pour voter]]. '''Le vote est ouvert du 8 octobre à 00h00 UTC au 22 octobre à 23h59 UTC.''' Bien à vous, Abhishek Suryawanshi<br />Président, Comité des élections<section end="announcement-content" /> </div> [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 9 octobre de 2025 a 04.48 (UTC) <!-- Message mandat per User:RamzyM (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="function1"/> Bonjour ! Participez à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite ») ! Ce projet sera un wiki qui permettra aux utilisateurs et utilisatrices de combiner les fonctions des [[:f:|Wikifonctions]] et les données de Wikidata afin de générer des phrases naturelles dans les langues prises en charges. Ces phrases pourront ensuite être réutilisées sur les Wikipédia (ou ailleurs). Le scrutin se déroulera en deux tours, chacun étant suivi par un examen juridique des candidats ; ils commenceront respectivement le 20 octobre et le 17 novembre. Notre objectif est d’avoir un nom de projet final choisi à la mi-décembre 2025. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez le détail du scrutin et votez maintenant]]''' sur Meta-Wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 octobre de 2025 a 11.43 (UTC) <!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="fr" dir="ltr">À la recherche de bénévoles pour rejoindre plusieurs comités du mouvement</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Chaque année, généralement d’octobre à décembre, plusieurs comités du mouvement cherchent de nouveaux bénévoles. Pour en savoir plus sur les comités, consultez leurs pages Meta-wiki : * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Comité des affiliations (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Commission de médiation (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Comité d'examen des cas (CRC)]] Les candidatures aux comités sont ouvertes à partir du 30 octobre 2025. Les candidatures au Comité des affiliations sont closes le 11 décembre 2025, et les candidatures à la commission de médiation et au Comité d'examen des cas sont closes le 11 décembre 2025. Pour savoir comment postuler, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|consultez la page de nomination sur Meta-wiki]]. Publiez sur la page de discussion ou envoyez un e-mail à cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org pour toute question que vous pourriez avoir. Pour l'équipe de soutien du comité, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 30 octobre de 2025 a 14.12 (UTC) <!-- Message mandat per User:MKaur (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Rappel : aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="function2"/> Bonjour ! Rappel : aidez-nous à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite »). Le vote final commence aujourd’hui. Les noms finalistes sont : <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez la présentation du scrutin et votez maintenant]]''' sur Méta-Wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 novembre de 2025 a 14.22 (UTC) <!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro == <div lang="en" dir="ltr"> <div lang="it" dir="ltr"> [[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]] {{int:please-translate}} {{int:Hello}}, scusate se scrivo in italiano! Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella loro lingua regionale. Il messaggio audio comparirà "a sorpresa" sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale. '''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]): #la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase "Benvenuti su Wikipedia" o "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella tua lingua regionale; #il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato; #condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF; #'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei "Benvenuti su Wikipedia": '''mercoledi 21 gennaio 2026'''. Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]]) </div> </div> 14 genièr de 2026 a 15.44 (UTC) <!-- Message mandat per User:Una tantum@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Una_tantum/sandbox/MM/It_fallback_v2&oldid=29928398 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 genièr de 2026 a 19.45 (UTC) <!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 18 genièr de 2026 a 13.21 (UTC) <!-- Message mandat per User:Tiven2240@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Révision annuelle du code universel de conduite et des lignes directrices de l'application</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Nous vous informons que la période de relecture annuelle du Code de conduite universel et des règles d'applications est actuellement ouverte. Vous pouvez faire vos commentaires sur les modifications que vous souhaitez apporter jusqu'au 9 février 2026. C'est la première d'une série d'étapes nécessaires pour la révision annuelle. Vous trouverez [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|d'autres informations et les discussions auxquelles participer sur la page UCoC de Meta]]. Le [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Comité de coordination du code universel de conduite]] (U4C &mdash; Universal Code of Conduct Coordinating Committee) est un groupe global dont le rôle est de fournir une implémentation équitable et cohérente de l'UCoC. Cette relecture annuelle a été envisagée et mise en place par l'U4C. Pour plus d'informations et les responsabilités de l'U4C, veuillez lire la [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Charte de l'U4C]]. Veuillez partager ces informations avec les autres membres concernés de votre communauté. -- En coopération avec l'U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|discussion]])<section end="announcement-content" /> </div> 19 genièr de 2026 a 21.01 (UTC) <!-- Message mandat per User:Keegan (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Migration vers Parsoid</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Lire ceci dans une autre langue]]</em> <div class="mw-translate-fuzzy"> Bonjour à tous et toutes ! Je suis heureux de vous informer que, dans le cadre de la prochaine étape du projet d’[[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|unification des analyseurs syntaxiques]], Parsoid sera bientôt activé en tant qu’analyseur d’articles par défaut sur votre $wiki. Nous augmentons progressivement le nombre de wikis utilisant Parsoid, avec l’intention d’en faire l’analyseur de wikicode par défaut pour la prochaine version maintenue à long terme de MediaWiki. Cela rendra nos wikis plus fiables et plus cohérents entre les utilisations par le contributorat, le lectorat et les outils, et facilitera le développement de futures fonctionnalités du wikicode. </div> Si cela perturbe votre flux de travail, ne vous inquiétez pas ! Vous pourrez toujours désactiver Parsoid pour le wiki dans vos préférences utilisateur, ou uniquement sur la page en cours en utilisant le sous-menu Outils, comme décrit dans la documentation de [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]]. Il y a [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|plus d’informations sur notre stratégie de déploiement]] disponible, y compris les tests effectués avant d’activer Parsoid pour un nouveau wiki. Pour signaler des bogues et des problèmes, vous pouvez consulter notre documentation des [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|problèmes connus]] et si vous avez trouvé un nouveau bogue, créez un ticket phab et en l’étiquetant avec [[phab:project/view/5846|<i lang="en">Content Transform Team</i>]] qui représente l’équipe Transformation du contenu sur Phabricator. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 23 genièr de 2026 a 21.59 (UTC) <!-- Message mandat per User:ABreault (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-01-26_Wikipedias&oldid=29972868 --> == Proposicion per permetre la participacion en grafia mistralenca == Bonjorn a totes, Notifiqui en particular @[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]], @[[User:Jfblanc|Jfblanc]] e @[[User:Lembeye|Lembeye]], los tres administrators actius d'aqueste wiki. Fa qualque temps, parlèri amb [[User:Maxime Ravel|Maxime Ravel]], un utilizaire fòrça actiu sus Wikidata e Wikipèdia en francés sus de tematicas ligadas a la lenga e la cultura provençalas, de la possibilitat de contribuïr sus Wikipédia en occitan en grafia mistralenca. Son argument èra que es una grafia fòrça utilizada en Provença, e mai dins de publicacions academicas. Ieu pensi que poiriá èsser positiu de permetre a de personas que mestrejan pas la grafia classica de participar al wiki. Mon idèa èra de permetre la preséncia d'una version d'aquestes articles en grafia mistralenca (coma jospagina) en complement de la version classica, que demòra de tot biais la fòrma basica e centrala (s'agís pas de remplaçar una grafia per l'autra, aquò seriá impossible de manténer sus l'ensemble del wiki). Maxime me diguèt que conossiá una autra persona que poiriá èsser motivada per contribuïr en grafia mistralenca. Ieu soi volontari per seguir aquestes articles e far la transcripcion en grafia classica. Per donar un exemple concret del resultat, ai creat dos modèls ({{m|Vejatz grafia mistralenca}} e {{m|Vejatz grafia classica}}), qu'ai utilizats sus l'article [[Annalisa Chevalier]]. Que ne pensatz ? [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 11.52 (UTC) :Bonjorn, :Per çò faire, caldriá passar per una modificacion de la [[Wikipèdia:Carta lingüistica]]. :(Personalament, soi en contra, avèm pas prossas mans per ajudar, e duplicar los articles existents ajudarà pas.) — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 genièr de 2026 a 12.17 (UTC) :: Bonjorn, siáu tanben pas favorable a aquela possibilitat. Gerir la diversitat dialectala es ja pas totjorn simple e ai un dobte seriós sus la possibilitat de gerir doas grafias. En revènge, serai pas opausat a la mesa en plaça d'un sistèma de conversion permetent de passar de la grafia classica a la grafia mistralenca per la lectura (un tau sistèma existís sus lei projèctes en chinés ò en sèrbi). S'es ben fach, aquò podriá benlèu de redigir un article tant en grafia classica que mistralenca. Coralament, --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.28 (UTC) :::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : sas cossí fonciona aqueste sistèma de conversion ? Mon idèa èra de propausar quicòm aital, simplament sabiái pas qu'i aviá de melhoras solucions tecnicas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.43 (UTC) ::::@[[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] : non, mai aquò sembla un començament per cercar : [[:meta:Automatic conversion between simplified and traditional Chinese]] e [[:meta:Wikipedias in multiple writing systems]]. --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 17.59 (UTC) ::::::::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : mercés. S'ai pas mal comprés, la transcripcion d'un sistèma a l'autra se fa automaticament per un biais tecnic (logicial). Non vesi pas cossí aquò se poiriá implementar dins nòstre cas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 25 genièr de 2026 a 09.21 (UTC) ::::::::: Adieu [[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] (e leis autrei !). Ieu tròbi ta prepausicion interessanta e lo biais que l'as implantada dins l'article [[Annalisa Chevalier]] absoludament perfiech . Per èstre mai precís, una tala iniciativa pòu rompre l'argument nèci que voudriá veire dins lo provençau una lenga diferenta de la rèsta de l'occitan. L'usatge de la grafiá mistralenca es pron fòrt en Provença, verai, e mai institucionau. M'agrada mièlhs de veire una tala iniciativa puslèu que de donar d'arguments an aquelei que reclamariá una wiki de mai en grafiá mistralenca per la rason que considèron lo provençau e l'occitan coma doás lengas desseparadas. Se sa grafiá vengue possibla d'emplegar aicí, alòr aquest argument vendrà vuege. Evidentament, fau pas que s'agisse de convertir l'ensem de la WP en grafiá mistralenca (levat s'a n'un coratjós particulier li pren l'enveja) mai de permetre an aquelei que la mestrejan de venir contribuïr a son nivèu. Mi sembla que dins ta requèsta, a degun l'es demandat de duplicar totei leis articles existents ò de sistematizar la practica.[[Utilizaire:Matieu Sokolovic|Matieu Sokolovic]] ([[Discussion Utilizaire:Matieu Sokolovic|d]]) 4 febrièr de 2026 a 13.16 (UTC) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Lembeye]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Utilizaire:EPIC|EPIC]] ([[Discussion Utilizaire:EPIC|d]]) 14 febrièr de 2026 a 18.04 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|discussion]])</bdi> 19 març de 2026 a 11.15 (UTC) <!-- Message mandat per User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message mandat per User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 3 abril de 2026 a 17.11 (UTC) <!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> 9hl6kzgo0ketsmop07cskh3y048g58z 0 18896 2497466 2355391 2026-04-04T05:54:12Z Manbarcelona 62428 2497466 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} '''Juli Antòni Ronjat''' (en [[nòrma mistralenca]] ''Jùli Rounjat'', en francés ''Jules Ronjat''; [[Viana (Isèra)|Vièna]], [[12 de novembre]] de [[1864]] - [[Lion]], [[16 de genièr]] de [[1925]]) foguèt un [[lingüista]] e [[filològ]] occitan. Trabalhèt subretot sul domeni occitan. Es l'autor de l'ortografia provençala, que descriu oficialament la [[nòrma mistralenca]]<ref>''L'ourtougràfi prouvençalo'' se pòt descargar sul sit de Ciel d'Oc : https://web.archive.org/web/20071225155200/http://sites.univ-provence.fr/tresoc/libre/libr0168.htm</ref><ref>''De l'orthographe provençale'' se pòt descargar sul sit de Ciel d'Oc : https://web.archive.org/web/20080616143657/http://sites.univ-provence.fr/tresoc/libre/libr0085.htm</ref>. Faguèt la relectura del famós ''Cours de linguistique générale'' de Saussure<ref>Prefaci d'aquel vist sus http://books.google.com/books?id=s5JrAAAAIAAJ&q=Jules+Ronjat&dq=Jules+Ronjat&lr=&ei=ST6TSMy9Ko6AjwHm0oDsDw&hl=fr&pgis=1</ref>. 'Inventa' la nocion de [[Creissent]] dins sa tèsi sus la sintaxi occitana, en [[1913]]<ref>''Essai de syntaxe des parlers provençaux modernes'', Mâcon, Protat, 1913, représ mai tard dins sa ''Grammaire istorique...''</ref>. Maridat amb una alemanda, poguèt tanben estudiar lo desvolopament del [[bilingüisme]] sus son filh Loís, dins sa tèsi complementària<ref>''Le développement du langage observé chez un enfant bilingue''. Paris: Librairie Ancienne Honoré Champion, 1913.</ref>. Son òbra màger, la ''Grammaire istorique des parlers provençaux modernes'' utiliza una grafia francesa experimentala, amb en particular la supression de las achas (''istorique'' al lòc d<nowiki>'</nowiki>''historique''). Moriguèt en [[1925]] abans de n'acabar la publicacion, que foguèt facha per sa femna Ilse. Entretenguèt una fòrta amistat amb Leon Teissier. Èra sòci del [[Felibritge]] e ne foguèt lo linguista oficial. == Seis òbras == * ''Grammaire istorique [sic] des parlers provençaux modernes'' (1930-1941), la gramatica pus completa de l'occitan contemporanèu. * ''L'ortografia provençala <L'ourtougràfi prouvençalo>'', 1937, resumit dei principis de la [[grafia mistralenca]]. == Referéncias == <references/> {{ORDENA:Ronjat, Juli}} [[Categoria:Lingüista occitan|Ronjat, Juli]] [[Categoria:Naissença en 1864]] [[Categoria:Decès en 1925]] a4ig7uros0koem2dc1fz4cxu4qr8keu 2497467 2497466 2026-04-04T05:55:57Z Manbarcelona 62428 2497467 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} '''Juli Antòni Ronjat''' (en [[nòrma mistralenca]] ''Jùli Rounjat'', en francés ''Jules Ronjat''; [[Viana (Isèra)|Vièna]], [[12 de novembre]] de [[1864]] - [[Lion]], [[16 de genièr]] de [[1925]]) foguèt un [[lingüista]] e [[filològ]] occitan. Trabalhèt subretot sul domeni occitan. Es l'autor de l'ortografia provençala, que descriu oficialament la [[nòrma mistralenca]]<ref>''L'ourtougràfi prouvençalo'' se pòt descargar sul sit de Ciel d'Oc : https://web.archive.org/web/20071225155200/http://sites.univ-provence.fr/tresoc/libre/libr0168.htm</ref><ref>''De l'orthographe provençale'' se pòt descargar sul sit de Ciel d'Oc : https://web.archive.org/web/20080616143657/http://sites.univ-provence.fr/tresoc/libre/libr0085.htm</ref>. Faguèt la relectura del famós ''Cours de linguistique générale'' de Saussure<ref>Prefaci d'aquel vist sus http://books.google.com/books?id=s5JrAAAAIAAJ&q=Jules+Ronjat&dq=Jules+Ronjat&lr=&ei=ST6TSMy9Ko6AjwHm0oDsDw&hl=fr&pgis=1</ref>. 'Inventa' la nocion de [[Creissent]] dins sa tèsi sus la sintaxi occitana, en [[1913]]<ref>''Essai de syntaxe des parlers provençaux modernes'', Mâcon, Protat, 1913, représ mai tard dins sa ''Grammaire istorique...''</ref>. Maridat amb una alemanda, poguèt tanben estudiar lo desvolopament del [[bilingüisme]] sus son filh Loís, dins sa tèsi complementària<ref>''Le développement du langage observé chez un enfant bilingue''. Paris: Librairie Ancienne Honoré Champion, 1913.</ref>. Son òbra màger, la ''Grammaire istorique des parlers provençaux modernes'' utiliza una grafia francesa experimentala, amb en particular la supression de las achas (''istorique'' al lòc d<nowiki>'</nowiki>''historique''). Moriguèt en [[1925]] abans de n'acabar la publicacion, que foguèt facha per sa femna Ilse. Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Leon Teissier]]<ref>Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki></ref>. Èra sòci del [[Felibritge]] e ne foguèt lo linguista oficial. == Seis òbras == * ''Grammaire istorique [sic] des parlers provençaux modernes'' (1930-1941), la gramatica pus completa de l'occitan contemporanèu. * ''L'ortografia provençala <L'ourtougràfi prouvençalo>'', 1937, resumit dei principis de la [[grafia mistralenca]]. == Referéncias == <references/> {{ORDENA:Ronjat, Juli}} [[Categoria:Lingüista occitan|Ronjat, Juli]] [[Categoria:Naissença en 1864]] [[Categoria:Decès en 1925]] bij7pbq543n2r4uv88029syq7cxzpsp 0 23674 2497461 2449482 2026-04-04T03:41:08Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2497461 wikitext text/x-wiki {{confusion|Rodin}}{{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Netsurf11 - Rodin.jpg|thumb|right|180px|Auguste Rodin]] '''François-Auguste-René Rodin''' es un [[escultor]] [[França|francés]] dels mai coneguts dins son país mas tanben internacionalament. Nasquèt lo [[12 de novembre]] de [[1840]] a [[París]] ([[França]]) e se moriguèt a [[Meudon]] ([[Illa de França]]) lo [[17 de novembre]] de [[1917]]. == L'òbra de Rodin == Auguste Rodin revolucionèt l'escultura amb una libertat de forma qu'èra pas estada coneguda fins aquel moment. Capable de la reproduccion mai fisèla (coma per exemple amb l'òbra ''Le Penseur''), introdusiguèt una sensualitat que espantèt lo public del temps (amb ''Le Baiser'' per exemple). Se coneisson sovent sas òbras gràcias a sa forma acabada que demòra en part presonièra d'un blòc mai rustic e sonque descopat en part. La resulta n'es un equilibri entre un modèl encabit dins la massa bruta e un vam que se balha a l'òbra que fa que semble totjorn a mand de se n'escapar. Foguèt plan amic del pintor american [[James Abbott McNeill Whistler|Whistler]] e d'[[Alphonse Legros]]. [[Fichièr:Legros -buste de Rodin (dessin).jpg|thumb|right|140px|Rodin per [[Alphonse Legros]]]] Rodin, a l'avant-garda de son art, a laissat los motles de sas esculturas a disposicion del public. Aviá a mai preparat de còpias de sa signatura. Èra un biais per el de laissar d'autras personas prolonger son òbra aprèp que se moriguèsse. L'estatua Balzac provoquèt un brave escandal (per encausa de son aparéncia e sa preparacion interminabla) e l’autor de la comanda la volguèt pas recebre. Son maitas las òbras de Rodin que se trobavan dins lo [[World Trade Center]] e que foguèron anequelidas aprèp los [[atemptats de l'11 de setembre de 2001]]. Rodin aguèt coma collaboradoira [[Camille Claudel]] (èra cargada de desgrossir los marbres en foncion d'un modèl de geis.) Ela, qu'èra a l'encòp sa musa e calinhaira, li servissiá tanben de modèl, inspiraira de las òbras ''la Convalescente'', ''la France'' o ''la Pensée''… [[Fichièr:Auguste Rodin 1893 Nadar.jpg|thumb|right|175px|Rodin fotografiat per [[Nadar]] (1893)]] Existisson d'aspres debats sus l'atribucion de qualques òbras a Auguste Rodin o a Camille Claudel. Las recèrcas mai recentas en ocasion de l'exposicion "Camille Claudel et Rodin, rencontre de deux destins", (Musèu Nacional de las Bèlas Arts de [[Quebèc]], Detroit Institute of Art, Fondation Pierre Gianadda, Martigny, 2005-2006) an mostrat la complexitat bèla de la relacion entre totes dos artistas que trabalhavan amassa dins lo meteis endrech. Amassa visquèron una passion estimuladoira mas trebolada, narrada d'un biais romanesc dins lo filme francés ''[[Camille Claudel (filme)|Camille Claudel]]''. Lo mercat de l'art coneguèt un escandal important pendent las annadas 1990 amb la descobèrta d'una ret de falsaris que foguèron condamnats per la Justícia francesa en 2001 mas que son activitat rompliguèt lo mercat de centenats d'òbras imitadas. == Òbras == [[Fichièr:Auguste Rodin-Burghers of Calais (photo).jpg|thumb|right|175px|Los Borgeses de Calais]] * ''[[L'Âge d'airain]]'' ([[1877]]) Aquesta òbra es tan perfiècha que Rodin foguèt suspectat d'un motlage sus natura. Foguèron necessàrias maitas annadas per tal que foguèsse disculpat a debon quand presentèt lo modèl. * ''[[Le Penseur]]'' ([[1882]]). Son òbra mai coneguda. * ''Adam'' (1882) * ''Ève'' (1882). * ''La Cathédrale''. * ''[[Ugolin et ses enfants]]''. * ''[[Le Baiser (Auguste Rodin)|Le Baiser]]'' ([[1886]]). * ''[[Los Borgeses de Calais]].'' * ''[[La Porte de l'enfer]]'': S'agís d'una mena de compilacion de maitas òbras. Rodin foguèt nafrat que se poguèsse pensar qu'aviá fach un motlatge per ''L'Âge d'airain''. A mai foguèsse disculpat, ne sentiguèt de longa un pensament. La ''Porte de l'enfer'', qu'[[Octave Mirbeau]] nos laissèt, en febrièr de 1885, la sola descripcion completa, representèt per el una mena d'exutòri que i vòl mostrar qu'es capable de reproduire sas òbras en miniature dins totes sos detalhs e aital que las grandas son fachas a man. La pòrta de l'infèrn es una mena de [[ponch d'orgue]] de l'ensems de son [[òbra d'art|òbra]]. Demorarà probablament inacabada", remarcava Gustave Coquiot, un de sos secretaris, dins ''Le vrai Rodin'' (1913). [[Fichièr:Zürich_-_Kunsthaus_-_Rodin's_Höllentor_IMG_7384_ShiftN.jpg|thumb|170px|''[[La Porte de l'enfer]]'', [[Musèu Rodin]].]] * ''Éternelle idole''. * ''Mignon''. * ''L'âge mûr''. L'art * Illustracion de las ''[[Fleurs du Mal]]'' de [[Baudelaire]] per Gallimard (1887) e del roman d'[[Octave Mirbeau]], ''[[Le Jardin des supplices]]'' (1899). * ''Ombre'' * ''Balzac'' == Referéncias == * ''Auguste Rodin – L'Art'', entretiens réunis par Paul Gsell, Grasset (ISBN 2-246-19246-3). === Ligams intèrnes === * [[Escultura francesa del sègle XIX]] * [[Camille Claudel]] * [[Musèu Rodin]] === Ligams extèrnes === * {{fr}} [http://www.musee-rodin.fr/ Musèu Rodin], a [[París]] * {{en}} [http://www.rodinmuseum.org/ Rodin Museum], a [[Filadèlfia]] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070210170053/http://www.evene.fr/celebre/biographie/auguste-rodin-1426.php Biografia, citacions, eveniments e luòcs consacrats a aqueste artista] * {{en}} [http://www.rodin-web.org Rodin-Web.org: Biografia, fòtos, libres, eveniments consacrats a Rodin. Descripcion d'aperaquí 220 colleccions publicas que tenon d'òbras de Rodin, amb los luòcs.] * {{fr}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20070223114907/http://www.rodinhugo.com/ Victor Hugo vist per Rodin], a [[Besançon]] * {{en}} [http://www.artcyclopedia.com/artists/rodin_auguste.html Auguste Rodin dins Artcyclopedia] [[Categoria:Escultor francés|Rodin, Auguste]] [[Categoria:Naissença en 1840|Rodin, Auguste]] [[Categoria:Decès en 1917|Rodin, Auguste]] 2gm4fb9u9ks0tzm43vw2p6cxymd1n2u 0 61109 2497499 2446256 2026-04-04T09:11:26Z Nicolas Eynaud 6858 2497499 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} [[Imatge:Forms of government 2021.svg|thumb|400px|En '''blau''': los Estats amb un sistèma presidencial]] Un '''sistèma presidencial''' (o '''presidencialisme''') es un sistèma de govèrn d'una [[republica]] ont la branca executiva s'elegís de manièra separada de la branca legislativa. La [[constitucion]] dels [[Estats Units]] es reconeguda coma lo primièr document oficial a descriure lo sistèma presidencialista modèrne e qu'es encara en vigor. La caracteristica mai importanta del sistèma presidencial es lo biais que lo [[poder executiu]] es elegit, sovent nomenat "[[president]]". Las caracteristicas dels sistèmas presidencials son : * Lo president es lo [[cap d'Estat]] e [[cap de govèrn]]. * I a pas cap de relacion formala entre lo president e lo còrs legislatiu; la sua capacitat a prepausar de [[lei]]s es limitada. Malgrat aiçò, lo president a lo poder de vèto suls actes aprovats pel còrs legislatiu e, a son torn, una supermajoritat del còrs legislatiu ten lo poder d'infirmar lo vèto. * Lo president a un periòde de govèrn fixe. Las eleccions o las reeleccions se realizan en tempses predeterminats, e existís pas lo concèpte de "mocion de censura" per renversar l'executiu e convocar d'eleccions. Çaquelà, la majoritat dels sistèmas presidencials an incorporat d'amainatjaments a las leis per realizar de jutjaments amb la fin de destituir lo president s'a comés un crime. * La branca executiva es unipersonala. Los membres del cabinet son causits pel president, e mai se, dins qualques estats amb de sistèmas presidencials, lo còrs legislatiu deu aprovar los membres del cabinet. Lo president a la capacitat de donar d'òrdres o de renversar un membre, que siá del cabinet e de l'armada, sens l'aprovacion del còrs legislatiu, mas, pòt pas renversar los jutges del còrs judiciari. La branca legislativa dels sistèmas presidencialistas es oficialament coneguda coma "[[Congrès]]" o "Assemblada". Qualques estats presidencialistas : * los [[Estats Units]], [[Indonesia]] * las [[Filipinas]], * [[Mexic]], * [[Corèa del Sud]] e la majoritat dels estats de l'[[America del Sud]]. == Vejatz tanben == * [[Sistèma parlamentari]] * [[Sistèma semipresidencial]] * [[Sistèma unipartista]] [[Categoria:Drech constitucional]] [[Categoria:Regim politic]] ap3oebmkbdqufx53ibinbyllatruv66 4 70137 2497456 827068 2026-04-04T02:27:59Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:1989_CPA_6101.jpg]] per [[:Imatge:Kwame_Nkrumah_on_a_Soviet_stamp_(80th_anniversary_of_his_birth)_1989_CPA_6101.jpg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]:) 2497456 wikitext text/x-wiki {{ImatgeDelJorn|Kwame Nkrumah on a Soviet stamp (80th anniversary of his birth) 1989 CPA 6101.jpg|[[Kwame Nkrumah]], sus un sagèl sovietic.|250px}} jkq2qib2j9kt7r5wrz2lk1hoyamt7kj 0 70276 2497507 2292141 2026-04-04T10:48:28Z Kontributor 2K 52367 escut ok 2497507 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Arnac e Pompador | nom2 =''Arnac-Pompadour'' | imatge = Château de Pompadour - 1.jpg | descripcion = Lo chasteu de Pompador. | escut = Blason famille fr de Pompadour.svg | ist = {{Lemosin}} | lògo = cap|150px | parçan = País de Pompador | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment de Briva|Briva]] | canton = [[Canton de Lubersac|Lubersac]] | insee = 19011 | cp = 19230 | cònsol = Alain Tisseuil | mandat = [[2014]]-[[2020]] | intercom = | gentilici = pompadors | latitud = 45.3972222222 | longitud = 1.38194444444 | alt mini = 279 | alt mej = | alt maxi = 475 | km² = 15.09 |}} '''Arnac e Pompador''' (''Arnac-Pompadour'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo departament de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la region de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Es [[capitala]] dau País de Pompador. ==Geografia== {{...}} ==Toponimia== * '''Arnac''' Segon Dauzat e Rostaing, que citan la fòrma ''Artonacus'' (monedas merovingianas), Arnac ven dau nom d'òme gallés ''*Artonos'', de ''Artos'', ors, emb lo sufixe ''-acum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 28</ref>, latinizacion del sufixe celtic ''-*ako-''. Se tractariá donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. Los Féniés apondon l'atestacion ''Arnacus'' de 1315, mas plaçon l'etime dins los noms germanics<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié et Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', Éditions Sud-Ouest, novembre 2007, p. 187</ref>. * '''Pompador''' == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=19011 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Alain Tisseuil |Partit=UDI |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1997]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Michel Reillier|Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1997 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=19011 |1793=1016 |1800=980 |1806=930 |1821=1093 |1831=1196 |1836=1346 |1841=1386 |1846=1415 |1851=1408 |1856=1370 |1861=1338 |1866=1342 |1872=1198 |1876=1356 |1881=1425 |1886=1541 |1891=1668 |1896=1676 |1901=1690 |1906=1747 |1911=1807 |1921=1643 |1926=1545 |1931=1556 |1936=1562 |1946=1513 |1954=1447 |1962=1272 |1968=1359 |1975=1441 |1982=1467 |1990=1444 |1999=1334 |2004=1281 |2006=1284 |2007=1264 |2008=1245 |2009=1226 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|011}} abitants. == Luecs e monuments == * Chasteu de Pompador (s. 15) * Egleisa d'Arnac (s. 11) * Domeni daus egariás == Embessonatges == * Oberelsbach (Bavièra, Alemanha) == Luòcs e monuments == ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] 8hpyiihsmzmongie6dzdb9zg6lqcow9 0 78574 2497464 2415763 2026-04-04T05:34:34Z Manbarcelona 62428 /* Biografia */ 2497464 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta=oc }} '''Pèire Azemà''' ([[Montpelhièr]], [[3 de genièr]] de [[1891]] – [[20 de genièr]] de [[1967]]) foguèt un escrivan e poèta [[Occitània|occitan]]. Foguèt tot lo long de sa vida un Occitanista tras qu'important del país montpelhierenc e del Lengadòc Bas. D'en mai, vers la fin de sa vida ocupèt la presidéncia de l'[[Institut d'Estudis Occitans]] (de 1957 a 1959). == Biografia == Fondèt en [[1912]] lo teatre de la Lauseta. Nafrat pendent la guèrra mondiala, foguèt trepanat. Creèt lo periodic ''Lou Gal'' (1915-1921) e cofondèt la revista ''Calendau'' (1933-1944) amb Leon Teissier. Venguèt en [[1929]] Majoral del [[Felibritge]]. Elegit a la comuna de [[Montpelhièr]], venguèt en [[1935]] ajutòri encargat de las questions culturalas. De 1927 a 1956 charrèt sus Ràdio Montpelhièr. De [[1935]] a [[1939]] foguèt capiscòl de l'Escòla dau Paratge. Presidiguèt l'Institut d'Estudis Occitans de [[1957]] a [[1959]]. ==Òbras== === Teatre === * ''Jout un balcoun : farcejada clapassièira en 1 ate en verses'' / ed. Mount-Peliè : impr. L'Abelha, 1918 * ''Lou ciclopa : coumedia antica en dous ates, en verses'' / Toulousa ; Marselha : Occitania, 1926 === Cronica === * ''Poulitica felibrenca'' / Pèire Azéma. Béziers : Ed. de La Cigalo lengadouciano, 1928. * ''A boulet rouge... : crounicas dau tems de la guerra'' / Touloun : La Pignato, 1930. * ''Mistral e lou Lengadoc'' / Peire Azéma. Narbouna : Ed. de La Cigalo Narbouneso, 1930. * ''En memòria de Louvis-Saviè de Ricard : 1843-1911''. Mount-Peliè : Mantenencia de Lengadoc, 1932. * ''Rabelais en terro d'O'' / Mount-Pelié : Ed. Calendau, 1933. * ''Mistral, pouèto epi'' / Mount-Pelié : Calendau, 1933. * ''Outavian Bringuier : 1829-1875'' / Mount-Peliè : Ed. de la Cauquilha, 1934. * ''En l'ounour de Placido Cappeau'' / Mount-Peliè : Empr. de la prèsso, 1934. * ''Carles de Tourtouloun'' / Mount-Pelié Ed. "Calendau, 1936. * ''La politique de Mistral'' / Montpellier Calendau, 1940 * ''Oumenage à Verdaguer'' : dicha dau majourau Pèire Azema 1945 * ''Pèire Causse, lou Felibre de l'Ouliviè'' / Mount-Peliè : [s.n.], 1952 * ''La crisi felibrenca de 1909'' / Tolosa : Institut d'Estudis Occitans, 1954 * ''Charradissas Occitanas sus Radio-Montpellier 1927-1956'' (1998) === Poema === ''Terra d'oc : pouèma'' / Mount-Peliè : Paréna & Vidal, 1926. {{Clr}} {{dinastia|carta=oc|abans=[[Max Roqueta]]|aprèp=[[Robèrt Lafont]]|nom=[[Imatge:Logo_IEO.gif|30px]] <br />[[Institut d'Estudis Occitans|President de l'IEO]] <br /> [[1957]] - [[1959]]}} {{multibendèl|LitOc|Portal Lengadòc}} {{DEFAULTSORT:Azemà,Pèire}} [[Categoria:Escrivan del país de Montpelhièr]] [[Categoria:Escrivan occitan del sègle XX]] [[Categoria:Naissença a Montpelhièr]] [[Categoria:Naissença en 1891]] [[Categoria:Decès en 1967]] [[Categoria:President de l'IEO]] [[Categoria:Majorau dau Felibritge]] 6zaebhhi3yhthwdxlpq0gdmdzk0dozs 2497465 2497464 2026-04-04T05:36:58Z Manbarcelona 62428 2497465 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta=oc }} '''Pèire Azemà''' ([[Montpelhièr]], [[3 de genièr]] de [[1891]] – [[20 de genièr]] de [[1967]]) foguèt un escrivan e poèta [[Occitània|occitan]]. Foguèt tot lo long de sa vida un Occitanista tras qu'important del país montpelhierenc e del Lengadòc Bas. D'en mai, vers la fin de sa vida ocupèt la presidéncia de l'[[Institut d'Estudis Occitans]] (de 1957 a 1959). == Biografia == Fondèt en [[1912]] lo teatre de la Lauseta. Nafrat pendent la guèrra mondiala, foguèt trepanat. Creèt lo periodic ''Lou Gal'' (1915-1921) e cofondèt la revista ''Calendau'' (1933-1944) amb [[Leon Teissier]]<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. Venguèt en [[1929]] Majoral del [[Felibritge]]. Elegit a la comuna de [[Montpelhièr]], venguèt en [[1935]] ajutòri encargat de las questions culturalas. De 1927 a 1956 charrèt sus Ràdio Montpelhièr. De [[1935]] a [[1939]] foguèt capiscòl de l'Escòla dau Paratge. Presidiguèt l'Institut d'Estudis Occitans de [[1957]] a [[1959]]. ==Òbras== === Teatre === * ''Jout un balcoun : farcejada clapassièira en 1 ate en verses'' / ed. Mount-Peliè : impr. L'Abelha, 1918 * ''Lou ciclopa : coumedia antica en dous ates, en verses'' / Toulousa ; Marselha : Occitania, 1926 === Cronica === * ''Poulitica felibrenca'' / Pèire Azéma. Béziers : Ed. de La Cigalo lengadouciano, 1928. * ''A boulet rouge... : crounicas dau tems de la guerra'' / Touloun : La Pignato, 1930. * ''Mistral e lou Lengadoc'' / Peire Azéma. Narbouna : Ed. de La Cigalo Narbouneso, 1930. * ''En memòria de Louvis-Saviè de Ricard : 1843-1911''. Mount-Peliè : Mantenencia de Lengadoc, 1932. * ''Rabelais en terro d'O'' / Mount-Pelié : Ed. Calendau, 1933. * ''Mistral, pouèto epi'' / Mount-Pelié : Calendau, 1933. * ''Outavian Bringuier : 1829-1875'' / Mount-Peliè : Ed. de la Cauquilha, 1934. * ''En l'ounour de Placido Cappeau'' / Mount-Peliè : Empr. de la prèsso, 1934. * ''Carles de Tourtouloun'' / Mount-Pelié Ed. "Calendau, 1936. * ''La politique de Mistral'' / Montpellier Calendau, 1940 * ''Oumenage à Verdaguer'' : dicha dau majourau Pèire Azema 1945 * ''Pèire Causse, lou Felibre de l'Ouliviè'' / Mount-Peliè : [s.n.], 1952 * ''La crisi felibrenca de 1909'' / Tolosa : Institut d'Estudis Occitans, 1954 * ''Charradissas Occitanas sus Radio-Montpellier 1927-1956'' (1998) === Poema === ''Terra d'oc : pouèma'' / Mount-Peliè : Paréna & Vidal, 1926. {{Clr}} {{dinastia|carta=oc|abans=[[Max Roqueta]]|aprèp=[[Robèrt Lafont]]|nom=[[Imatge:Logo_IEO.gif|30px]] <br />[[Institut d'Estudis Occitans|President de l'IEO]] <br /> [[1957]] - [[1959]]}} {{multibendèl|LitOc|Portal Lengadòc}} {{DEFAULTSORT:Azemà,Pèire}} [[Categoria:Escrivan del país de Montpelhièr]] [[Categoria:Escrivan occitan del sègle XX]] [[Categoria:Naissença a Montpelhièr]] [[Categoria:Naissença en 1891]] [[Categoria:Decès en 1967]] [[Categoria:President de l'IEO]] [[Categoria:Majorau dau Felibritge]] rb8inm6uoixfb5amtyzipvsixtr072j 0 94962 2497460 2282605 2026-04-04T03:37:35Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2497460 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Aubigné-sur-Layon | nomcomuna2= Aubigné-sur-Layon | imatge=[[Imatge:cap|290px]] | descripcion= | lògo=[[Imatge:cap|150px]] | escut=[[Imatge:cap|60px]] | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Saumur|Saumur]] | canton= [[Canton de Vihiers|Vihiers]] | insee = 49012 | sitweb= [http://www.aubignesurlayon.fr Site officiel de la commune] | cp = 49540 | cònsol = Jean-Luc Chouteau | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Aubignois, Aubignoise (en [[francés]]) | longitud= -0.459722222222 | latitud= 47.2127777778 | alt mini = 36 | alt mej = | alt maxi = 80 | km² = 5.32 }} '''Aubigné-sur-Layon''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Maine e Léger]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} Comuna [[Maine-e-Loire|angevine]] del sud del [[Layon (riu)|Layon]], Aubign&eacute;-sus-Layon se situa sus la rota D748, Montilliers - Martign&eacute; Briand<ref name="geoportail">IGN e BRGM, [[G&eacute;oportail]] Aubign&eacute;-sus-Layon (49), consultat lo 14 d'agost de 2012</ref>. Lo sieu territ&ograve;ri se situa sus l' unitat paysag&egrave;re del correder del Layon<ref>Departament de Maine e Loire - DIREN Pa&iacute;s de la Loire - DDE Maine e Loire, ''Atl&agrave;s dels pa&iuml;satges de Maine-e-Loire'', Lo Polygraphe &Eacute;diteur, 2003, {{p&agrave;g.}}146 - Donadas consultables sus [http://www.wiki-anjou.fr/index.php5/Lista_de las_jonh%C3%A9s_paysag%C3%A8res_de_Maine-e-Loire WikiAnjou].</ref>. {{Original|fr}} Commune [[Maine-et-Loire|angevine]] du sud du [[Layon (rivière)|Layon]], Aubigné-sur-Layon se situe sur la route D748, Montilliers - Martigné Briand<ref name="geoportail">IGN et BRGM, [[Géoportail]] Aubigné-sur-Layon (49), consulté le 14 août 2012</ref>. Son territoire se situe sur l'unité paysagère du couloir du Layon<ref>Département de Maine et Loire - DIREN Pays de la Loire - DDE Maine et Loire, ''Atlas des paysages de Maine-et-Loire'', Le Polygraphe Éditeur, 2003, {{p.}}146 - Données consultables sur [https://web.archive.org/web/20131203001040/http://www.wiki-anjou.fr/index.php5/Liste_des_unit%C3%A9s_paysag%C3%A8res_de_Maine-et-Loire WikiAnjou].</ref>. ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Aubigné-sur-Layon|]]'''Aubigné-sur-Layon'''}} {{Image label|x=0.71171021291|y=0.612711926901|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 759 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Tigné]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.695149670009|y=0.312892859079|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1844 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Martigné-Briand]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.29699769632|y=0.275829613223|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 617 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Faveraye-Mâchelles]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.712519206639|y=0.768694091663|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 184 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Fosse-de-Tigné]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.388775849359|y=0.827901071197|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 277 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cernusson]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.264468381987|y=0.765158236139|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1153 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montilliers]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.830247799841|y=0.834258984563|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 286 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Tancoigné]] (5,8km)}}}} </div><br clear=left> ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo 13 de junh de 1994, Aubign&eacute; ven Aubign&eacute;-sus-Layon<ref>[[Institut nacional de l'estatistica e dels estudis economics|Insee]], C&ograve;di Oficial G&eacute;ographique, [http://insee.fr/fr/methodes/Nomenclaturas/cog/recherche_historique.asp?Debut=1930&fin=2012&dep=49&mod=M0 Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire], consultadas lo 25 de junh de 2012</ref>. {{Original|fr}} Le 13 juin 1994, Aubigné devient Aubigné-sur-Layon<ref>[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]], Code Officiel Géographique, [https://web.archive.org/web/20150725235827/http://insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=1930&fin=2012&dep=49&mod=M0 Modifications des communes de Maine-et-Loire], consultées le 25 juin 2012</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 49012 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Luc Chouteau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 49012 |1793=475 |1800=299 |1806=345 |1821=357 |1831=380 |1836=392 |1841=383 |1846=412 |1851=471 |1856=494 |1861=491 |1866=498 |1872=463 |1876=451 |1881=457 |1886=420 |1891=378 |1896=356 |1901=351 |1906=359 |1911=337 |1921=341 |1926=350 |1931=351 |1936=320 |1946=357 |1954=363 |1962=356 |1968=324 |1975=271 |1982=257 |1990=263 |1999=334 |2004= |2005= |2006= 361 |2007= 357 |2008= 360 |2009=359 |cassini=1657 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 49012 }} [[Categoria:Comuna de Maine e Léger]] jpd53zfprvs6v3mjiguzetceh48575n 0 95555 2497508 2427613 2026-04-04T11:58:08Z Kontributor 2K 52367 + escut 2497508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Mer | nomcomuna2= | imatge= Mer centre-ville.jpg | descripcion= Lo centre-vila | lògo= | escut=Blason famille fr de Pompadour.svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Blois|Blois]] | canton= [[Canton de Mer|Mer]]<br />([[capluòc]]) | insee = 41136 | sitweb= [http://www.ville-de-mer.com www.ville-de-mer.com] | cp = 41500 | cònsol = Claude Denis | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Mérois (en [[francés]]) | longitud= 1.50833333333 | latitud= 47.6991666667 | alt mini = 72 | alt mej = | alt maxi = 116 | km² = 26.47 }} '''Mer''' (o '''Mer-sur-Loire''') es una [[Comuna francesa|comuna]] [[França|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Loir e Char]] e la [[regions francesas|region]] dau [[Centre e Vau de Léger]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} [[Imatge:Mer Tronne.jpg|thumb|right|La Tronne]] [[File:Bord de Mer - centrale Saint-Laurent-N.jpg|thumb|Bòrd de Mer (Loir e Char) e la centrala de Saint-Laurent-Nouan]] Mer es situat entre [[Bles]] e [[Orl&eacute;ans]], en lo [[Val de Léger]], mas pas al b&ograve;rd de la [[Léger]] : 2 quilom&egrave;tres separan n'efi&egrave;ch l'extr&egrave;m sud de la vila e lo fluvi. Establida per la si&aacute; mai granda part sul plateu ''beauceron'', la municipalitat de Mer d&eacute;borde sul Val de Léger. A una superficia de {{formatnum:2647}} ectaras, 49 ares e 39 centiares, d'apr&egrave;s lo n&ograve;u cadastre (mesurava {{formatnum:2134}} ectaras, 41 ares e 14 centiares, abans lo sieu matrim&ograve;ni amb [[Herbilly]], en [[1847]])<ref>D'apr&egrave;s ''''Ist&ograve;ria de Mar'''' d'Andr&eacute; Prudhomme</ref>. L'urbanizacion de la vila s'es facha segon un ais n&ograve;rd-sud, a l'entorn d'un pichon riu, la Tronne, #que serpenta en una vall&eacute;e pro dintrada en se dividint de c&ograve;ps en denombr&oacute;s bra&ccedil;. Mer en tira d'en un autre lu&ograve;c lo sieu nom, #que d&eacute;coule de &laquo; M&egrave;ra &raquo;, siatz &laquo; marais &raquo;. Totes los ancians quarti&egrave;rs de la vila se tr&ograve;ban la longitud d'aquel riu, sus aperaqu&iacute; de 4 quilom&egrave;tres de long mas mens de 500 m&egrave;tres d'ample : * Lo centre-vila, entre la rota Orl&eacute;ans-Bles e la via ferr&eacute;e * Al sud : Montcellereux, Sant-Marc, Fortineau, Barreau * Al n&ograve;rd : Aulnay (anciana comuna) * Las separacions : Herbilly, [[Villaugon]], Los Lanas L'urbanizacion mai recenta (lotejadís, lo parc d'activitats) s'es pel continuament prosseguida de part e d'autra de la Tronne amb la fin de donar mai de espessor a la comuna : * a l'&egrave;st : Ciutat Maunoury, las Fl&eacute;chaux * a l'o&egrave;st : Los Ros&egrave;rs, los Berthelottes, lo Cagnet * al n&ograve;rd-o&egrave;st : Lanneray * al sud-o&egrave;st : Cassandre Salviati, Lotissement e barralh Sant-Marc * al sud-es : Los Coteaux, las Dauradas, las Revaux * La z&ograve;na d'activitats, al n&ograve;rd-es {{Original|fr}} Mer est située entre [[Blois]] et [[Orléans]], dans le [[Val de Loire]], mais pas au bord de la [[Loire (fleuve)|Loire]] : 2 kilomètres séparent en effet l'extrême sud de la ville et le fleuve. Établie pour sa plus grande partie sur le plateau beauceron, la commune de Mer déborde sur le Val de Loire. Elle a une superficie de {{formatnum:2647}} hectares, 49 ares et 39 centiares, d'après le nouveau cadastre (elle mesurait {{formatnum:2134}} hectares, 41 ares et 14 centiares, avant son mariage avec [[Herbilly]], en [[1847]])<ref>D'après ''''Histoire de Mer'''' d'André Prudhomme</ref>. L'urbanisation de la ville s'est faite selon un axe nord-sud, autour d'une petite rivière, la Tronne, qui serpente dans une vallée assez encaissée en se divisant parfois en de nombreux bras. Mer en tire d'ailleurs son nom, qui découle de « Mera », soit « marais ». Tous les anciens quartiers de la ville se trouvent le long de cette rivière, sur environ de 4 kilomètres de long mais moins de 500 mètres de large : * Le centre-ville, entre la route Orléans-Blois et la voie ferrée * Au sud : Montcellereux, Saint-Marc, Fortineau, Barreau * Au nord : Aulnay (ancienne commune) * Les écarts : Herbilly, [[Villaugon]], Les Landes L'urbanisation plus récente (lotissements, le parc d'activités) s'est par la suite poursuivie de part et d'autre de la Tronne afin de donner plus d'épaisseur à la commune : * à l'est : Cité Maunoury, les Fléchaux * à l'ouest : Les Rosiers, les Berthelottes, le Cagnet * au nord-ouest : Lanneray * au sud-ouest : Cassandre Salviati, Lotissement et clos Saint-Marc * au sud-est : Les Coteaux, les Dorées, les Revaux * La zone d'activités, au nord-est ==Istòria== {{Apertium|fr}} #&Egrave;sser cap de-lu&ograve;c de [[District de Mar|district]] de [[1790]] a [[1795]]. {{Original|fr}} Elle fut chef-lieu de [[District de Mer|district]] de [[1790]] à [[1795]]. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 41136 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Claude Denis|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 41136 |1793=4500 |1800=3507 |1806=4020 |1821=3531 |1831=3733 |1836=3878 |1841=3686 |1846=3900 |1851=4233 |1856=3965 |1861=4166 |1866=4269 |1872=4058 |1876=4021 |1881=4029 |1886=4046 |1891=4029 |1896=3797 |1901=3585 |1906=3595 |1911=3578 |1921=3223 |1926=3165 |1931=2912 |1936=2746 |1946=2821 |1954=3055 |1962=3477 |1968=4600 |1975=5158 |1982=5886 |1990=5950 |1999=5884 |2004= |2005= |2006=5 734 |2007=5 844 |2008=5 949 |2009=6 053 |cassini=22028 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 41136 }} [[Categoria:Comuna de Loir e Char]] 63ywtd80ueds8p4wwa1c4ej2h8yx4lp 0 101132 2497459 2220797 2026-04-04T02:36:54Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Neuville_sur_Vannes.JPG]] per [[:Imatge:Mairie_de_Neuville_sur_Vanne.jpg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)) 2497459 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Neuville-sur-Vanne | nomcomuna2= Neuville-sur-Vanne | imatge= Mairie de Neuville sur Vanne.jpg | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Troyes|Troyes]] | canton= [[Canton d'Estissac|Estissac]] | insee = 10263 | sitweb= | cp = 10190 | cònsol = M. Jean-Pierre Vereecke | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud= 3.78138888889 | latitud= 48.2561111111 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 17.25 }} '''Neuville-sur-Vanne''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Auba (departament)|Auba]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} Situada a la cœur del [[Pa&iacute;s de Othe]] aubois a 5&nbsp;km al n&ograve;rd es de [[Aix-en-Othe]] (generalament vist coma la "capitala" del Pa&iacute;s de Othe) e 25&nbsp;km al sud-o&egrave;st de [[Tr&ograve;ias]], la municipalitat a traversat per la [[Vanne (riu)|Vanne]]. {{Original|fr}} Située au cœur du [[Pays d'Othe]] aubois à 5&nbsp;km au nord est d'[[Aix-en-Othe]] (généralement vu comme la "capitale" du Pays d'Othe) et 25&nbsp;km au sud-ouest de [[Troyes]], la commune est traversée par la [[Vanne (rivière)|Vanne]]. ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Neuville-sur-Vanne]]'''Neuville-sur-Vanne'''}} {{Image label|x=0.665108594595|y=0.411798753567|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1790 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Estissac]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.222709786863|y=0.504796810741|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villemaur-sur-Vanne]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.267164097739|y=0.784628338277|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2379 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Aix-en-Othe]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.414214867632|y=0.0834652593634|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 539 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mesnil-Saint-Loup]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.135169080864|y=0.713235035804|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 302 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Paisy-Cosdon]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.97928200733|y=0.46752218833|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 417 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bucey-en-Othe]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 10263 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= M. Jean-Pierre Vereecke|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 10263 |1793=322 |1800=359 |1806=407 |1821=406 |1831=469 |1836=547 |1841=551 |1846=519 |1851=498 |1856=516 |1861=499 |1866=497 |1872=500 |1876=500 |1881=464 |1886=443 |1891=428 |1896=422 |1901=419 |1906=382 |1911=401 |1921=288 |1926=322 |1931=357 |1936=346 |1946=340 |1954=361 |1962=423 |1968=393 |1975=312 |1982=340 |1990=327 |1999=340 |2004= |2005= |2006=432 |2007= 438 |2008=433 |2009=429 |cassini=24846 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 10263 }} [[Categoria:Comuna d'Auba]] 3qgd5wlxgf52c5i9zqyvxig110gmp71 0 103880 2497463 2339388 2026-04-04T05:16:41Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2497463 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Aurador | nom2 = ''Auradou'' | imatge = Auradou_-_Mairie_-1.JPG | descripcion = L'ostal de comuna. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Auradou_(Lot-et-Garonne).svg | escais = | region ist = {{Guiana}} [[Agenés]] | parçan | region = [[Novèla Aquitània]] | departament = [[Òut e Garona]] | arrondiment = [[Arrondiment de Vilanuèva d'Òut|Vilanuèva d'Òut]] | canton = Lo País de Sèrras ([[Canton de Pena d'Agenés|Pena d'Agenés]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Fumèl Val d'Òut|CC de Fumèl Val d'Òut]] | insee = 47017 | cp = 47140 | cònsol = Séverine Bouchez Rézé | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 44.335 | longitud = 0.811666666667 | alt mini = 69 | alt mej = 87 | alt maxi = 222 | km² = 11.17 |}} '''Aurador'''<ref name=bf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 53</ref> (''Óuradou'' en [[grafia mistralenca]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page1655.jpg</ref>; ''Auradou'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Agenés|agenesa]], situada dins lo [[departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == {{...}} Lo borg vièlh, emb la glèisa e qualques ostals, es sus un travèrs. L'ostal de comuna, l'escòla <ref>https://web.archive.org/web/20190330160348/https://www.annuaire-mairie.fr/education-ecole-elementaire-publique-auradou.html</ref> e las construccions recentas son al borg novèl, dins la comba, a 200 m del vièlh. === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Aurador | nord = [[Pena d'Agenés]] | nord-est = | est = [[Maçolés]] | sud-est = [[Frespuèg]] | sud = | sud-ouest = | ouest = [[Autafaja (Agenés)|Autafaja]] | nord-ouest = }} == Toponimia == La prononciacion es [awra'ðu]. Las fòrmas ancianas son : ''Orador (parrochia de ~)'', au sègle XIII, ''Orador (parrochia de ~)'', en 1271, ''Auredor (capella de ~)'', en 1326, ''Aurador (parrochialis B. Martini de ~)'', en 1338, ''Oratorio (ecclesia de ~)'', en 1494, ''Oratorio (de ~)'', en 1520 <ref name=bf/>. Totes los toponimistas coneisson qu'Aurador s'explica per lo resultat del mot latin ''oratorium'', del vèrbe ''orare'', « pregar », donc un edifici que sèrv a pregar. Las diferéncias son mai que mai dins l'explicacion de l'evolucion ''Orador'' (fòrma etimologica) > ''Aurador''. Dauzat e Rostaing i veson l'influéncia d' ''aurum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 17</ref> e Bénédicte Boyrie-Fénié, en donant l'exemple de ''aunor'', crei d'i trobar un fenomèn general d'evolucion de ''o-'' inicial en ''au-'', frequent en lengadocian e encara mai en gascon. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, sembla fondat d'explicar lo fenomèn per l'aglutinacion de la preposicion ''a'' [e dins lo cas de ''honorem'' > ''onor'' > ''aunor'', l'explicacion es que lo mot èra femenin : ''la aunor'' > ''l'aunor'']. Bénédicte Boyrie-Fénié remarca que dins lo mot ''*orator(i)u'', lo [-j-] foguèt amudit; postula dins aquel cas l'influéncia del sufixe ''-atore'', plan espandit <ref name=bf/>. ===''Grézac''=== I a un ''Grézac'' al nòrd de la comuna sus la RD 103, qu'es probablament ''Saint-Clair de Grézac'', annèxa de ''Sainte-Foy près de Penne'' <ref>https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/268/mode/2up</ref>, glèisa situada un o dos km pus al nòrd, dins la direccion de Pena e dins [[Pena d'Agenés|aquela comuna]]. ''Grézac'' vendriá probablament del nom latin d'òme ''Gratius'' e sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 331, per de luècs semblables</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-ācon''. ''Grézac'' èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre ''Gratius'', mès la fòrma occitana seriá normalament ''*Grasac''. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=47017 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=28 de mai de [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Séverine Bouchez Rézé |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Georges Lagrèze |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=23 de març de [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Josette Durfort-Viel |Partit= divèrs dreta |Qualitat= gerenta de societat }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Pena d'Agenés]]; es ara del canton del País de Sèrras. == Demografia == {{Demografia |insee=47017 |1793= |1800=614 |1806=657 |1821=602 |1831=598 |1836=610 |1841=641 |1846=602 |1851=502 |1856=480 |1861=480 |1866=481 |1872=421 |1876=410 |1881=358 |1886=387 |1891=375 |1896=352 |1901=363 |1906=349 |1911=332 |1921=287 |1926=293 |1931=321 |1936=321 |1946=304 |1954=287 |1962=238 |1968=227 |1975=220 |1982=256 |1990=311 |1999=258 |2006=342 |2007= |2008=360 |2009= |cassini=1877 |senscomptesdobles= 1962}} * en 1793, la municipalitat èra [[Autafaja (Agenés)|Autafaja]] e Aurador * En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|017}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|017}}/11.17) round 2}}}} ab/km². == Luècs e monuments == * La glèisa de Sent Martin, estralhada pels protestants, foguèt adobada mai d'un còp, puèi quasi totalament rebastida en 1883 segon los plans de Léopold Payen (1830-1911), arquitècte departamental d'Òut e Garona. Demòra de la glèisa romanica lo portal sud. Encara una restauracion de 2015 escafèt las pinturas que i demoravan (font : panèl d'informacion a la glèisa). == Personalitats ligadas emb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Òut e Garona]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas d'Òlt e Garona}} [[Categoria:Comuna d'Agenés]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] [[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]] sw0ngpy0ce1bu6t7q74eja3i3uuhw48 0 107305 2497442 2287747 2026-04-03T14:46:53Z Culex 7477 cònsol 2497442 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna catalana |carta=cat | nom2=Bages |nom comuna=Bages de Rosselló |ligam imatge=Bages - Mairie.JPG |Comarca={{Rosselhon}} | region = {{Ocreg}} | arrondiment=[[Arrondiment de Perpinhan|Perpinhan]] | canton=de la Plana d'Illiberis, ancianament d'[[Canton de Elna|Elna]] | intercom = CC de l'Albera, de la Costa Vermella e d'Illiberis | cp=66670 |insee=66011 |cònsol= Patrice Aybar |mandat=[[2020]]-[[2026]] | longitud=2.8975 | latitud=42.6066666667 |alt mini=14 | alt mej= |alt maxi=91 |km²=12 |gentilici= bagenc, bagenca |sitweb= }} '''Bages de Rosselló''' ['baʒəzdərusə'ʎu] o ['baʒəs], en [[catalan]] (''Bages'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Païses Catalans|catalana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Pirenèus Orientals]] e la [[regions francesas|region]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=66011 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=[[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat=Marie Cabrera |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat=Serge Soubielle |Partit= divèrs dreta |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Jean-Claude Madrénas |Partit= [[UDF]]-CDS |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin= 1983 |Identitat=François Ricard |Partit= [[SFIO]], [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=66011 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1755 |1968=1900 |1975=2145 |1982=2711 |1990=3317 |1999=3328 |2006=3723 |2007=3779 |2008= |2009= |2011=3933 |2015=4080 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Catalonha}} {{Comunas dels Pirenèus Orientals}} [[Categoria:Comuna de Rosselhon]] [[Categoria:Comuna dels Pirenèus Orientals]] bp9ruzw5mknq112awp0h8sw9pltgy78 2497443 2497442 2026-04-03T14:48:14Z Culex 7477 /* Administracion */ +1 2497443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna catalana |carta=cat | nom2=Bages |nom comuna=Bages de Rosselló |ligam imatge=Bages - Mairie.JPG |Comarca={{Rosselhon}} | region = {{Ocreg}} | arrondiment=[[Arrondiment de Perpinhan|Perpinhan]] | canton=de la Plana d'Illiberis, ancianament d'[[Canton de Elna|Elna]] | intercom = CC de l'Albera, de la Costa Vermella e d'Illiberis | cp=66670 |insee=66011 |cònsol= Patrice Aybar |mandat=[[2020]]-[[2026]] | longitud=2.8975 | latitud=42.6066666667 |alt mini=14 | alt mej= |alt maxi=91 |km²=12 |gentilici= bagenc, bagenca |sitweb= }} '''Bages de Rosselló''' ['baʒəzdərusə'ʎu] o ['baʒəs], en [[catalan]] (''Bages'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Païses Catalans|catalana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Pirenèus Orientals]] e la [[regions francesas|region]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=66011 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin= 1983 |Identitat=François Ricard |Partit= [[SFIO]], [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Jean-Claude Madrénas |Partit= [[UDF]]-CDS |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat=Serge Soubielle |Partit= divèrs dreta |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=[[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat=Marie Cabrera |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= |Identitat=Patrice Aybar |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=66011 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1755 |1968=1900 |1975=2145 |1982=2711 |1990=3317 |1999=3328 |2006=3723 |2007=3779 |2008= |2009= |2011=3933 |2015=4080 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Catalonha}} {{Comunas dels Pirenèus Orientals}} [[Categoria:Comuna de Rosselhon]] [[Categoria:Comuna dels Pirenèus Orientals]] jt239nh0fihwz20tj5dvlz6t80vo2n7 0 117492 2497457 2411955 2026-04-04T02:30:40Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2497457 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan | carta = | nom = Antoine de Saint-Exupéry | imatge = Antoine de Saint-Exupéry.jpg | talha imatge = | legenda =Antoine de Saint-Exupéry al Canadà en mai de 1942 | nom de naissença = Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry | nom aliàs = Sant Ex | data de naissença =[[29 de junh]] de [[1900]] | luòc de naissença = [[Lion]] | data de decès = [[31 de julhet]] de [[1944]] (desaparicion en mar) | luòc de decès = | activitat = escrivan, aviator | lenga = [[francés]] | genre = | movement = | distincions = <!-- Listar las donadas de las seccions çaiaprèp entre las balisas <div></div> E levetz pas las balisas <!- -> que quand las seccions son completadas --> <!-- | òbra = <div> * </div> --> <!-- | complement = <div> * </div> --> }} '''Antoine de Saint-Exupéry''', nascut lo 29 de junh de 1900 à [[Lion]] e defuntat lo 31 de julhet de 1944, foguèt un [[escrivan]], [[poèta]] e pionièr de l'[[aviacion]] [[França|francés]]. Nascut de familha eissida de la noblessa francesa, Antoine de Saint-Exupéry passèt une enfança aürosa malgrat la mòrt d'ora del paire. Escolan pai brilhant, obtenguèt pasmens son bachelierat en [[1917]] e, aprèp son escac a l'[[Escòla navala]], s'orientèt cap a las bèlas arts e l'arquitectura. Vengut pilòt pendent de son servici militar en [[1921]], s'engatjèt en [[1926]] per la companhiá [[Grop Latecoèra|Latecoèra]] (futura [[Aeropostala]]) e transportèt lo corrièr de [[Tolosa]] cap a [[Senegal]] abans de rejònher l'[[America del Sud]] en [[1929]]. A meteis temps publiquèt, en s'inspirant de sas experiéncias d'aviator, sos primièrs romans: ''[[Corrièr Sud]]'' en 1929 e subretot ''[[Vòl de Nuèch]]'' en [[1931]], qu'encontrèt un grand vam. A partir de [[1932]], l'emplegaire aguèt de problèmas economics. Alara Sant Exupéry se consacrèt a l’escritura e al [[jornalisme]]. Faguèt de grands reportatges al [[Vietnam]] en [[1934]], a [[Moscòu]] en [[1935]], en [[Espanha]] en [[1936]], que noiriguèron sa reflexion sus las valors umanistas que desvelopèt dins ''[[Tèrra dels òmes]]'', publicat en [[1939]]. En 1939, foguèt mobilizat dins l'armada de l'aire e foguèt afectat dins una esquadrilha de reconeissença aeriana. A l'[[armistici]], quitèt França per [[Nòva York]] amb per tòca de far dintrar los Americans dins la guèrra e venguèt una de las voces de la Resisténcia. Per manca d'accion, jonhèt, a la prima de [[1944]], en [[Sardenha]] puèi en [[Corsega]], una unitat cargada de reconeissenças fotograficas per preparar lo [[Desbarcament de Provença]]. Desapareguèt pendent mission del 31 de juilhet de 1944. Son avion foguèt pas tornar trobat qu'en [[2004]]. ''[[Lo princilhon]]'', escrit a Nòva York pendent la guèrra, foguèt publicat amb las seunas [[aquarella]]s obtenguèt lèu un fòrça grand succès mondial. == La vida == === Jovença e formacion === Filh del comte Jean-Marc de Saint-Exupéry (1863-1904), inspector d'asseguranças, e de Marie Boyer de Fonscolombe, Sant Exupèri nasquèt lo 29 de junh de 1900 dins lo 2nd arrondiment de Lion dins una familha eissida de la noblesa francesa. Visquèt una enfança aürosa amb cinc fraires e sòrres. Mas en [[1904]], moriguèt lo paire espotit per un tren. Fin a l'edat de dètz ans, passèt son enfança entre lo castèl de [[La Mòla]] en [[Provença]], proprietat de la grand mairala, e lo castèl de [[Saint-Maurice-de-Rémens]] dins l'[[Ain (departament)|Ain]], proprietat de l'una de sas tantas. A la fin de l'estiu de [[1909]], sa familha s'instalèt al [[Lo Mans|Mans]], region d'origina pairala. Antòni dintrèt al collègi ''Notre-Dame de Sainte-Croix'' lo [[7 d'octobre]] seguent. En [[1912]], passèt las grandas vacanças a Saint-Maurice-de-Rémens. Fascinat pels avions, sovent s'anèt a vèlo a l’aerodròm d'[[Ambérieu-en-Bugey]] e domorava logtemps amb los mecanicians. Un jorn, demandèt al pilòt Gabriel Salvez pretendent que la maire l'aviá autorizat a far un baptisme de l'aire. faguèt doncas son baptisme sus un Bertaud-Wroblewski <ref>''Icare'' Lo baptèma de l'aire es contat per Alfred Thénoz, testimòni dirècte avent d'una carta postala mostrant l'avion e signada en 1937 per Antòni amb aqueles mots: "Per Thénoz que foguèt baptisat sul meteis aparelh que ièu." (Font: Alfred Thénoz, publicat pagina 78 de: Icare: Revista de l'aviacion francesa, No. 69, {{fr}}"Saint-Exupéry : Première époque 1900-1930, Tome 1", été-automne 1974.)</ref>, avion fabricat a [[Villeurbanne]] per l'industrial lionés Berthaud suls dessenhs de Pierre e Gabriel Wroblewski-Salvez. Quand la [[Primièra Guèrra Mondiala]] comencèt, Marie de Saint-Exupéry foguèt nomenada infirmièra en cap de l'espital militar d'[[Ambérieu-en-Bugey]] dins l'Ain. Mercés a son trabalh, podèt far venir los seus mainats prèp d'èla. Los dos filhs, Antòni e François, venguèron escolans al collègi jesuista de [[Notre-Dame de Mongré]], a [[Villefranche-sur-Saône]]. Se los resultats de sos estudis son mediòcres emportèt pasmens lo prèmi de narracion al licèu per l'una de sas redaccions<ref>[https://web.archive.org/web/20030413044455/http://www.geocities.com/memoiresaintexupery/page3.html momòria de Sant Exupèri sus www.geocities.com</ref>. A la dintrada escolara de [[1915]], la maire aimèt mai los inscriure a çò dels fraires marianistas de la [[Villa Saint-Jean]] a [[Friborg (Soïssa)|Friborg]], en Soïssa. Aquel collègi desvelopava un metòde d'education modèrne que li permet d'exercir lor creativitat. Antòni i encontrèt [[Louis de Bonnevie]], que la familha èra vesina e amiga de la seuna a [[Lion]]. Venguèt tanben fòrça amic amb Marc Sabran e Charles Sallès<ref>{{fr}}[http://www.lefigaro.fr/livres/2007/08/30/03005-20070830ARTFIG90313-saint_exupery_les_premiers_pas_d_un_poete.php Sant Exupèri, los primièrs pases d'un poèta]</ref>. En [[1917]], obtenguèt lo bachelierat malgrat de resultats escolars justes. L'escolan Sant Exupèri èra pus dotat dins las matèrias scientificas que literàrias. Pendent l'estiu, François, lo fraire capdet d'Antòni moriguèt d'una [[pericardita]]. Atristat per la mòrt del fraire semblaria que l'eveniment marquèt lo passatge de Sant Exupèri a l'edat d'adulta. En [[1919]], manquèt lo concors de l'[[Escòla navala]] e se faguèt marcar coma auditor liure dins la seccion arquitectura a l'[[Escòla nacionala superiora de las bèlas arts]]. === Dins l’aviacion === [[Fichièr:Saint-Exupéry-Maison Strasbourg.jpg|thumb|Imòble d'[[Estrasborg]] onte Antòni de Sant Exupèri visquèt en 1921]] [[Fichièr:Tarfaya Saint-Exupery.jpg|thumb|right|Monument comemoratiu a [[Tarfaya]], escala de l'[[Aeropostala]]]] En abril de [[1921]], foguèt affectat per son servici militar coma mecanician al 2nd regiment d’aviacion d'[[Estrasborg]]. En junh, se paguèt de leissons de pilotatge. En janvièr de [[1922]], èra a [[Istre]] coma escolan oficièr de resèrva. Venguèt pilòt militar amb lo grade de caporal. En abril de [[1922]], dins l'encastre de sa formacion dins los EOR, s'entraïnava a [[Avord]], e que quitèt per la region parisenca amb lo grade de soslòctenent. Al començament d'agost, es nomenat al 37en regiment d’aviacion a [[Casablanca]], onte obtenguèt son brevet civil. Pendent los lésers, realizava de crocadís dels cmopanhons. En octòbre, soslòctenent de resèrva, causiguèt sa nominacion al 34en regiment d’aviacion, al [[Le Bourget (Sèina Saint Denis)|Bourget]]. A la prima de [[1923]], aguèt son primièr accident d’avion al Bourget: fractura del cran. Aprèp aquel accident grèu, foguèt desmobilizat. Pasmens, volguèt totjorn dintrar dins l’[[armada de l’aire]], coma l’i encoratjèt lo general Barès. Mas la familha de [[Louise de Vilmorin]], sa promesa, s’i opausèt. Comencèt per el un long periòde d’enuèg: se trobèt dins un burèu coma contrarotlaire de fabricacion dins lo ''Comptoir de Tuilerie''. En setembre, foguèt la ruptura de las acordalhas amb Louise. En [[1924]], Sant Exupèri trabalhèt dins [[Alèir (departament)|Alièr]] e [[Cruesa (departament)|Cruesa]] coma representant de l’usina Saurer que fabrica de camions (ne vendrèt pas qu’un en un an e mièg!). En [[1924]], comencèt una òbra en prosa, ''[[Manon, danseuse]]''. En [[1926]], engatjat per [[Didier Daurat]], director de l’expleitacion de las linhas de la companhia [[Grop Latecoèra|Latecoèra]] (futura [[Aeropostala]]) e jonhèt l’aeropòrt de Tolosa-[[Montaudran]] pel transpòrt del corrièr suls vòls entre [[Tolosa]] e [[Dakar]]. Escriguèt alara una novèla (« L'évasion de Jacques Bernis »), que sera tirat « L'Aviator », publicat dins la revista d’[[Adrienne Monnier]], ''Le Navire d’argent'' (numéro d'avril), onte trabalhava amb son amic [[Jean Prévost]]. A [[Tolosa]], coneguèt [[Jean Mermoz]] e [[Henri Guillaumet]]. Aprèp dos meses, voguèt encargat de son primièr transpòrt de corrièr cap a [[Alacant]]. Fin de [[1927]], foguèt nomenat cap d’escala a [[Cap Juby]] al [[Marrròc]] amb per mission de melhorar las relacions de la companhia amb los dissidents mores d’un costat e amb los Espanhòls d’un autre. Descobriguèt la brutlanta solitud del desèrt. En [[1929]], publiquèt a [[Gallimard]] son primièr roman, ''[[Corrièr sud]]'', que conta sa vida e sas emocions de pilòt. En setembre de [[1929]], jonhèt Mermoz e Guillaumet en [[America del Sud]] per contribuir al desvelopament de l’[[Aeropostala]] fins en [[Patagonia]]. En [[1930]], utilizèt la bibliotèca de son amic Paul Dony per escriure diverses sonets inspirats d’autres poètas. En [[1931]], publiquèt son segond roman, ''[[Vol de nuèch]]'', un fòrt grand succès, qu'evòca sas annadas en [[Argentina]] e le developament de las linhas cap a [[Patagonia]]. En 1931 se maridèt a [[Agay]] amb [[Consuelo Suncin Sandoval de Gómez]] (mòrta en [[1979]]), a l'encòp escrivana e artista [[Lo Salvador|salvadorana]]. A partir de [[1932]], la companhia subrevisquèt pas a son integracion a [[Air France]], viu dificilament, se consacrant a l’escritura e al jornalisme. Sant Exupèri demorèt pilòt d’ensags e pilòt d'expedicion e tanben venguèt jornalista per de grands reportatges. Reportaire per ''[[Paris-Soir]]'', viatjèt al [[Vietnam]] en [[1934]] e a [[Moscòu]] en [[1935]]. En decembre de 1935, temptèt una expedicion París-[[Saigon]], mas foguèt obligat de pausar en catastròfa son avion, un Caudron Simoun, dins lo [[desèrt Libic]] en [[Egipte]]. Anèt en l’Espanha en [[1936]]. De totes aqueles viatges, se faguèt plan fòrça de souvenirs, d’emocions e d’experienças, que li serviguèron a fabregar sa reflexion sul cap a donar a la condicion umana. Sa reflexion lo cpnduguèt a l’escritura de ''[[Tèrra dels òmes]]'', que foguèt publicat en [[1939]]. Es dins aquel roman que se trapa la celèbra frasa prononciada per [[Henri Guillaumet]] aprèp son accident dins los Andes: {{cita|Çò que faguèt, te lo juri, jamai cap bèstia l’auriá fach}}. [[Imatge:St-ExuperyPlaque.jpg|thumb|right|Placa comemorativa sus l'ostal onte Sant Exupèri demorèt a Quebèc.]] [[Imatge:Mémorial de Saint-Exupéry, Bastia airport 01.jpg|thumb|right|Stèla comemorativa a l’aeropòrt de [[Bastia]]]] === Guèrra de 1939-1945 === En [[1939]], foguèt mobilizat dins l'armada de l'aire e nomenat dins une esquadrilha de reconeissença aeriana. Lo 23 de mai [[1940]], susvolava [[Arras]] alara que los ''[[carri de combat|panzer]]s'' alemands envasissián la vila<ref>Conta aquela mission dins ''Pilote de guèrra''</ref>. A l'armistici, quitèt França per [[Nòva York]] amb per objectiu de far dintrar en guèrra los americans. Jutjat comapetainista per uns, gaullista pels autres, li foguèt dificil de se far entendre. Coma la granda majoritat dels franceses, seriá estat d'en primièr favorable al [[Regim de Pétain|Vichèi]], que li semblava representar la continuitat de l'Estat, e se mesisiá doncas del [[Charles de Gaulle|general de Gaulle]]. De fach, subretot ensagèt de reconciliar las faccions opausada; pendent son apèl radiofonic del 29 de novembre de 1942 dempuèi Nòva York, lancèt: {{cita|Franceses, reconciliem nos per serbir}}, mas foguèt incomprés, perquèra tròp tard e lo temps èra aquel de l'afrontament general. Pasmens, segon d'archius americans<ref>Revista ''Epok'' n° de març de 2000</ref> semblariá que los servicis secrets americans aurián pensat de lo pojar al luòc del general de Gaulle. En mai de [[1942]], demorèt al Canadà dins la familha De Koninck<ref>[https://web.archive.org/web/20110807085958/http://www.ville.quebec.qc.ca/apropos/portrait/attraits/epigraphes.aspx Site oficial de la Vila de Quebèc]</ref>pendent cinc setmanas al Quebèc a causa de problèmas de visá. En avril de [[1943]], pasmens que considerat pels alliats coma un pilòt mediòcre, incapable de pilotar un avion de combat modèrne, tornèt al servici actiu dins l'aviacion en [[Tunisia]] mercé a sas relacions e a las pressions del comandament francés. Faguèt qualques missions de reconeissença, mas foguèt victima de mai d'un incidents e foguèt mes « en reserva de comandament », a causa de son edat, son marit estat de santat, e dels diferents accidents. Demorèt alara en [[Argeria]], al [[Marròc]], puèi en Argeria encara, onte obtenguèt a la prima de 1944 l'autorizacion del comandant en cap de las fòrças aerianas en Mediterranèa, lo general american [[Ira C. Eaker|Eaker]], de jònher lo prestigiós grop 2/33 basat a [[L'Alguer]], en [[Sardenha]]. Faguèt de vòls, amb de panas e d'incidents. Lo 17 de juilhet de 1944, lo 2/33 s'instalèt a [[Borgo]], mon luènh de [[Bastia]], en [[Corsega]]. Es dempuèi l'aeropòrt vesin de Poretta que despeguèt amb son F-5B-1-LO, version foto del bimotor [[Lockheed P-38 Lightning|P-38 Lightning]], lo 31 de juilhet a 8 h 25 lo matin, per una mission de cartografia (cap sus la Val de [[Ròse]], via [[Annecy]] e retorn per la [[Provença]]): de reconeissenças fotograficas per dessenhar de mapas precisas del país, fòrt utilas per lo [[desbarcament de Provença]] venent, previst pel 15 d'agost. Èra lo sol a bòrd, son avion èra pas armat e aviá de [[carburant]] per sièis oras de vòl. A 8 h 30, foguèt signalar lo darrièr ecò radar. Son avion se seriá espotit prèp de las còrat de Provença. Èra alara impossible de far de recercas sul terren en temps de guèrra. « Saint Ex » desapareguèt oficialament portada desaparegut. [[Imatge:Gourmette de Saint Exupery.jpg|thumb|right|Cadeneta de Sant Exupèri trobada en 1998.]] === Lo mistèri de sa mòrt === Mas qinas son las circonsténcias de sa mòrt?. En 1950, un pastor d'[[Aquisgran]], ancian oficièr de rensenhaments dins la [[Luftwaffe]], testimonhèt aver aprés, lo 31 de julhet de 1944, qu'un [[Lockheed P-38 Lightning|P-38 Lightning]] seriá estat abatut en Mediterranèa per un [[Focke-Wulf]] alemand. Puèi, en [[1972]], venguèt lo testinòmi postúm d'un jove oficièr alemand, l'aspirant Robert Heichele, qu'auriá tirat sul Lightning dempuèi son apparelh, un [[Focke-Wulf Fw 190|Focke-Wulf 190]], vèrs miègjorn, aldessús de [[Castelana]]. Mas Heichele foguèt tocat en agost de 1944. Dins los ans [[1990]], un autre testimòni surgiguèt: una abitanta de [[Carcairana]] qu'auriá vist, lo jorn fatidic, lo Lightning se far abatre. La mar auriá enseguida getat lo còs d'un soldat sus la plaja, que seriá estat enterrat anonimament dins lo cementèri de la comuna. Seriá Sant Exupèri? Per saber, caldriá exumar lo còs e comparar l'[[ADN]] amb los membres de sa familha, que s'i opausan. Cada còp, aquelas « revelacions » tornan l'interés dels especialistas e tanben del grand public pel « mistèri Sant Ex ». Fin finala, en [[2000]], de rèstes de son aparelh foguèron trobat en Mediterranèa al larg de Marselha. Lo 7 de setembre de 1998, un pescaire aviá ja trobat sa cadeneta, prèp de l'[[illa de Rion]]. Mas res permet de donar una conclusion definitiva sus las circonstàncias de sa mòrt. Seriá la consequéncia d'una pana tecnica, d'un malaise del pilòt? N'i a que van, al grand escandal dels seus, fins a pensar suicidi de Sant Exupèri disminuit fisicament, desesperat pel monde que s'anociava, tèsa confortada al darrièrs escriches, del ton francament pessimista, coma a Pierre Dalloz : {{cita|Se soi descendut, regretarai absoludament res. La termitièra futura m’esglàsii. E aborissi lor vertut de robòts. Ieu, seriái estat fach per èsser jardinier.}} == Òbras == Se son pas totas autobiograficas, sas òbras son plan inspiradas de sa vida de [[aviator|pilòt]] aeropostal, levat pel ''Lo Princilhon'' (1943) — sens dobte son succès mai popular qu'es puslèu un conte poetic e filosofic. Escriguèt d'autres libres, tanplan fòrça coneguts: ''Corrièr Sud'' (1929), ''Vòl de nuèch'' (1931), ''Tèrra dels òmes'' (1939), ''Pilòt de guèrra'' (1942), ''Lettra a un otatge'' (1944), ''Escriches de guèrra'' (collectats en 1982), et ''Ciutadèla'' (postúm, 1948). Totes aqueles romans contan l'istòria de sos viatjes ne faguent ficcion e creant de fantasiá. '''''[[L'Aviator]]''''' :Publicat en 1926. Lo primièr tèxte editat de Sant Exupèri, fragment benlèu d'un ensemble mai vaste, e que foguèt lo material per ''[[Corrièr sud]]''. '''''[[Corrièr sud]]''''' :Publicat en 1929. Mejans lo personatge de Jacques Bernis, Sant Ex conta la seuna vida e las seunas emocions de pilòt. [[Louise de Vilmorin]] se tròba dins lo personatge de Geneviève. '''''[[Vòl de nuèch]]''''' :Publicat en 1931. Aquela òbra amb de un vam de tragèdia, es prefaciada per son amic [[André Gide]]. Aquel obratge foguèt un grand succès e coneguèt de multiples traduccions. :Lo personatge principal, Rivière, es inspirat per son cap [[Didier Daurat]]. Un cap que sap pojar los òmes fins al bot d'espereles per la realizacion de lor mission: lo corrièr deu passar sens cap de condicion, la mission despassa en valor la vida umana. Las valors que lo roman mòstra son: primautat de la mission, importància del dever e responsabilitat del trabalh a complir fins al sacrifici. '''''[[Tèrra dels òmes]]''''' :Publicat en 1939. Es una seguida de recits, de testimònis e de meditacions basats sus un fum d'experiéncias, d'emocions e de souvenirs de viatges. Es tanben un omenatge a l'amistat e a sos amics Mermoz e Guillaumet e mai largament una vision romantica sus la noblesa de l'umanisme. '''''[[Pilòt de guèrre]]''''' :Publicat en 1942. '''''[[Lo Princilhon]]''''' :Publicat en 1943 a [[Nòva York]] e en [[1945]] en França '''''[[Lettra a un ostatge]]''''' :Publicat en 1944. '''''[[Ciutadèla (libre)|Citadèla]]''''' :Publicat en 1948. Començat en [[1936]], aquela òbra foguèt pas acabada per Sant Exupèri. Publicada dins una primièra version en [[1948]] dempuèi d'un tèxte dactilograficat. La totalitat dels manuscrits foguet mesa a la disposicion dels editors en [[1958]]. '''''[[Letras de jovença]] ([[1923]]-[[1931]])''''' :Publicat en [[1953]]. Novèla edicion en [[1976]] jol titre ''Letras de jovença a l'amica inventada''. '''''[[Quasernets]]''''' :Publicat en [[1953]]. Edicion integrala en [[1975]]. Interèts e curiositats de l'escrivan per las sciéncias, la religion, la literatura, reflexions e aforismes pertinents. '''''[[Letras a sa maire]]'''''<br /> :Publicat en [[1955]]. Recuèlh de la correspondéncia de Sant Exupèri amb sa maire cobrissent lo periòde [[1910]] - [[1944]]. '''''[[Escriches de guèrra]] ([[1939]]-[[1944]])''''' :Publicat en 1982. Recuèlh postúm es prefaciat per [[Raymond Aron]]. '''''[[Manon, dançaira]]''''' :Publicat en [[2007]]. Cort roman acabat en [[1925]]. Es l'istòria d'amor entre una « dròla », Manon, e un òme de quaranta ans, « grèu », trista, que cerca un sens a sa vida. Dempuèi lor encontra, se liga entre eles una relacion amorosa, l'òme aparent tendrament sa « paura pichona filha », que pensava èsser dançaira. Fan l'amor sens passion. Partent de viatge en veitura. Mas aprend un jorn per tres de sos clents que Manon es de fach una prostituida. Rompon puèi tornan se veire. Manon se geta jos las ròdas d'un camion e manca morir. Demorará garèla. '''''[[Letras a l'inconeguda]]''''' :Colleccion de letras d'amor a une jova ambulancièra de la Crotz Roja encontrada en mai de 1943 dins un tren entre Oran e Argièr. Aquelas letras son ornadas de dessenhs del Pincilhon que Sant Exupèri fa parlar per el. '''Escriches de circonstàncias''' * « La Patz o la guèrra » ([[1938]] per ''[[Paris-Soir]]'') * « Moscóu » ([[1935]] per ''[[Paris-Soir]]'') * « L'Espanha ensanglantada » (agost [[1936]] per ''[[L'Intransigeant]]'') * « Lo Vòl brisat. Prison de sable » (genièr-febrièr de [[1936]] per ''[[L'Intransigeant]]'') * « Madrid » (julhet de [[1937]] per ''[[Paris-Soir]]'') '''Cinèma''' * Scenari original per ''[[Anne-Marie (film, 1936)|Anne-Marie]]'', realizat per [[Raymond Bernard]], sortit en 1936. == Notas e referéncias == <references/> == Vejatz tanben == {{commons|Antoine de Saint-Exupéry}} === Ligams extèrnes === * {{fr}}[http://www.antoinedesaintexupery.com/ Site oficial] * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20110207232551/http://consuelo-de-saint-exupery.com/ Site de la femna d'Antòni de Sant Exupèri: Consuelo de Saint Exupéry] === Bibliografia === * {{fr}}[[Curtis Cate]], Saint-Exupéry, ed:Grasset, 1973, 1994; ISBN: 2253140104 * {{fr}}[[Alain Cadix]], Saint-Exupéry - Le sens d'une vie, ed: Le Cherche-Midi, col:Ciels Du Monde, 2002, ISBN 2862747874 * Projècte de fondacion Antòni de Sant Exupèri: {{fr}}''Œuvres complètes'', 2 volums, ed. [[Gallimard]], [[Bibliothèque de la Pléiade|La Pléiade]]. * {{fr}}Jean-Claude Bianco, Le mystère englouti Saint-Exupéry, ed: Éditions Ramsay; ISBN 2841148025, prefàcia de [[Patrick Poivre d'Arvor]]. 320 p. * {{fr}} [[Nathalie des Vallières]]; Saint-Exupéry, l’archange et l’écrivain; ed: Gallimard; col:Découvertes Gallimard, 1998; ISBN 2070532798, 127 p. * Eric Grode, ''Saint-Exupéry's exploits, in song'', ''International Herald tribune'', 23 d'agost 2011, p. 11. <nowiki>{{fr}}Document audio : Saint-Exupéry raconte "Terre des Hommes" à Jean Renoir. Collection CD Gallimard 1999</nowiki> * {{fr}}[[Webster Paul]], Saint-Exupéry: vie et mort du petit prince, ed:Édition du Félin, 1993. 295 p. * {{fr}}Thierry Dehayes, ''Pique La Lune : sur les pas de Saint-Exupéry en Sarthe (1909-1919)'', Le Mans, ed:la Reinette, 1998, ISBN 9782913566088. [[Categoria:Naissença a Lion]] [[Categoria:Naissença en 1900]] [[Categoria:Decès en 1944]] mic24cw7hhelr3t3sm4w99k5zo4b3yr 0 125898 2497462 2496197 2026-04-04T03:49:12Z Alaric 506 44932 /* Useu */ 2497462 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} '''Baix Pallars''' es un [[municipi]] de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Lhèida (província)|Lhèida]], de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]] e de la comarca de [[Palhars Sobeiran|Palhars Sobiran]]. ==Toponimia== ''Baix Pallars'' es un toponime artificial, conservat per l'ajuntament maldespièit de proposicions de lo remplaçar pel nom dels vilatges pus importants, Gerri de la Sal, qu'es lo cap del municipi, o lo de Gerri, Peramea e Montcortès. ===Baén=== La prononciacion es [ba'jen], [ba'en] e de fòrmas intermediàrias. Las fòrmas ancianas son ''Bahen'' en 772, 807, 809, 1276, ''Baiene'' en 863 o 870, etc. Es probablament un nom bascoïde, çò pus mens de la branca iberobascoaquitanica, quitament se i a de semblanças ambe de noms o sufixes indoeuropèus (celtics o de la cultura dels camps d'urnas). La rasic basca ''bag-'' es desvolopada dins lo sens de privacion. L'etimologia seriá ''*bage-nn'', « travèrses elevats, pauc fertils, despolhats » en contraste ambe'ls pus basses vestits de culturas o de bòsques <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 300-302 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=5145</ref>. ===Buseu=== La prononciacion es [bu'zew]. Las fòrmas ancianas son ''Boisice'' en 817, ''Buisece'' en 839, ''Buisede'' en 849 e dins las fòrmas dobtosas o mal escritas, ''Oez'' en 893, ''Bisutile'' en 930, ''Ice'' en 807. L'etime es bascoïde, ''Ibos-Itze''. ''Bos'' a benlèu un sens idrografic (cf. l'aiga ''Bosia'') <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 151 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=11473</ref>{{,}}<ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 53 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=9727</ref>. ===Cuberes=== La prononciacion es [ku'beres]. Las fòrmas ancianas son ''Cuberes'' en 814 e 1359. Es un dericat de ''cuba'' (latin ''cūpa'') + ''-er'', ''-era''; la basa del sens de ''cup, cuba'' es de « cuba per trepejar lo rasim, tina » <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 476-477 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=15992</ref>. Sens topografic ? ===Lo Soi=== Seriá benlèu una varianta de l'adjectiu ''sull'', « descornat, escapitat, descabeçar », en parlant per exemple d'un puèg sense punta, o per un nom de persona d'un òme demingat, descasut <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 187-188 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=39221</ref>. ===Solduga=== Es un nom aparentat a [[Canillo|Soldeu]], ancian ''Saldeu''. ''Solduga'' es associat a ''Salduba'', nom de doás vilas ibèras, una de [[Betica]] e l'autra es l'ancian nom de [[Saragossa]], anterior a ''Caesaraugusta'' (''Saldubia'', ''Salluvia''). Soldeu èra ''*Sal'dube'', mentre que ''Solduga'' èra ''*Sal'duba''. En ibèr, i aviá pas de distincions de longor entre vocalas (pas de brèvas e de longas); los romans o prononciava tot en brèvas, d'aquí ''Sol'dŭbe'', mès a l'ocasion en longas, segon la règla latina de l'accentuacion dels paroxitons, donc ''*Sol'dūba''. Per Solduga, i a pas de fòrmas ancianas, mès de noms de personas, Augerot Çaldua, citat en 1518, Artal Saldua, Pere Saldua. Coma per Soldeu e coma per las vilas anticas de Salduba, la fòrma d'origina es en ''Sal-'' (mudat pus tard en ''Sol-'', coma se passa sovent en catalan : ''estalviar'' > ''estolviar'', ''saldar''/''soldar'', ''salsa''/''solsir''). Tanben, lo ''-g-'' es epentetic (cf. catalan ''dues'' > ''dugues''). Probablament, lo nom es aparentat al nom basc de persona, ''Çaldubi'', de bon explicar : ''çaldi (-du)'', « chaval » + ''bi'' < ''bide'', « camin », donc un sens global de « camin de chavals ». En mai, per ''Saldub(i)a'', avèm l'article ''-a'' pòstpausat e non l'avèm per ''Saldube'' / ''Saldubi'', qu'a menat a ''*Saldou'', ''Saldeu'' > ''Soldeu'' (coma ''crŭce'' > ''crou'' > ''creu'') <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 152-153 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=39295</ref>. ===Useu=== La prononciacion es [u'zew]. Las fòrmas ancianas son ''Ysen'' a l'entorn de 777, ''Ossese'' en 782, ''Osset'' en 809, ''Osez'' en 1163, ''Oseze'' al sègle XIII benlèu, ''Oseu'' en 1359. L'origina es una rasic protobasca ligada ambe de pichonas divessas redobtables que representan las fòrças de la natura, les ''Matres Useae'', atestadas dins una inscripcion romana d'Àlaba, benlèu en relacion ambe una rasic basca ''us-'' o ''aus-'', que significa « borrasca, ventada ». L'etimologia d'Useu, ''*us-itze'', fa allusion als còps de vents, que son fòrts pr'amor de l'auçada. Non i a cap de ligam, segur, ambe [[Usès]], ''Ucetium'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 69-70 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=45438</ref>. ===Vilesa=== Ven de ''Vilella'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 302, linha (b) 20 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=47141</ref>. ===Gerri de la Sal=== La prononciacion es ['ʒɛrri]. Las fòrmas ancianas son ''Gerrensi monasterio'' en 806, ''Ger'' en 807, ''Gerre'' en 839, ''Gerr'' en 839, ''Gerr'' en 973, ''Gerris'' en 981, ''Gerre'' en 1359. Ven de la basa bascoïda ''Agirr-'', ''Agerr-'', « manifèst, evident, dobèrt, expausat (al vent, etc) ». Gerri es dins l'unica partida plana e dobèrta que la Noguera Pallaresa travèrsa de la val d'Àneu a la Conca de Tremp. Signat J.F.C. <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 349 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=20402</ref>. A perdut la vocala iniciala A-, confonduda ambe la preposicion locativa a, a comparar ambe 22039 [[Ayerbe]], que l’[[aragonés]] garda ''en'' dins aqueste usatge <ref>Joan Coromines, ''Estudis de Toponímia Catalana'', Biblioteca Filològica Barcino, 1965, vol. I, p. 196</ref>. ===Bresca=== La prononciacion es ['breska]. Las fòrmas ancianas son ''Brescha'' en 1163, ''Brescha'', ''Bresch'' en 1518 (nom de lòc utilizat coma nom de persona e masculinizat). Benlèu una allusion als merlets del castèl o a la siloeta dels ostals <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 117 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=10778</ref>. Lo nom comun ''bresca'' a lo meteis sens qu'en occitan. ===Enseu=== La prononciacion es [an'sew]. Las fòrmas ancianas son sovent incorrèctas : ''Usés'' en 807, ''Ensedez'', ''Ensedegh'' un pauc après, ''Insitile'' en 868, ''Enseu'' en 1260, ''Ausen'' (= ''Anseu'') en 1359. I a tres vilatjòts atenents, Enseu, Useu, Buseu, ambe la terminason bascoïda ''-itze'', cambiada regularament en ''-eze'' > ''-eu''. La rasic es lo mot pastoral basc ''antzu'', segon los lòcs « craba », « auelha », « animal estèrle ». L'iniciala ''antz-'' es cambiada en ''-en'' e lo ''-d-'' s'avalís entre vocalas. I a pas d'explicacion aisida per ''-d-''. I a sovent en basc una ''-n-'' unitiva, donc benlèu ''antz-en-itze'', dissimilacion de ''-n-'' en ''-d-'' > ''Ensedeze'' > ''Enseu'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 69 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=17076</ref>. ===Montcortès=== La prononciacion es [moŋkor'tes]. Las fòrmas ancianas son ''Mont Cortes'' en 1094-1100, ''Montcortes'' en 1120, ''Monte Curtes'' en 1163, etc. Ven de ''Monte cortense'', « montanha ont i a de ''corts'' (estables) e de ''cortals'' (parguias, polassariás, parcs de la polalha). Signat JFC <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 445 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27094</ref>. ===Ancs=== La prononciacion es [aŋks] o [aŋs]. Las fòrmas ancianas son ''Anchos'' en 966, ''Panchos'' en 966 (error per ''Hanchos''), ''Hanes'' en 1164 (error probabla per ''Hancs''). Los noms catalans en ''anc-'' venon de mots indoeuropèus (e per la Catalonha, mai que mai sorotaptics, tissa de [[Joan Coromines]], de la [[cultura dels camps d'urnas]]) qu'an lo sens de « cauna, espeluga » e de « canton, caire, recanton, cantonada » <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 187 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=2737</ref>. ===Bretui=== La prononciacion es [bre'tuj]. Las fòrmas ancianas son ''Bretui'' en 1154 e 1164, ''Bertuy'' en 1281. Vendriá del nom de persona ''Brittus'', segon [[Gerhard Rohlfs|Rohlfs]], acostumat a las explicacions antroponimicas. En realitat, es un nom prelatin, format ambe'l sufixe ''-tŏi'' e la meteissa rasic que dins ''Borte'', ''Borts'', ''Borito'' e ''Borén'', lo [[basc]] ''buru'', « cap, cima », en coërencia ambe la situacion enlairada del vilatge. Los sufixes ''-tŏi'' e ''-ti'' altèrnan en basc. A costat de ''búru-ti'' > ''Borte'', lo ''Bertui'' de 1281 es probablament una dissimilacion de ''*Bortoi'', de ''*Bŭrutŏi'', « los caps ». En posicion pretonica, a la diferéncia de ''Borte'', ''Borts'', lo passatge a ''Bertui'' es aisit (> ''Bretui''). Lo catalan ''bret'', « rusat, astuciós », explica la dita « Qui ha passat per Bretui i no ha estât burlat ha passat per l'infern i no s'ha cremat » : los de Bretui se trufan del monde que passan o los enganan <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 118-119 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=10799</ref>. ===Cabestany=== Escrit ''Camp Stagnum'' en 1237. Deriva de ''Caput stagni'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 161 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=11608</ref>. ===Mentui=== La finala en ''-ui'' indica una origina iberobasca, mès s'agís pas del sufixe ''-tŏi'' : en [[basc]], darrèr ''-n'', ''t'' se muda obligatòriament en ''d''. La rasic del nom es lo basc ''mendi'', « montanha », mès lo mot es estat influenciat per lo sinonime latin e romanic ''monte''. L'etime es ''mend-ŏi'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. V, p. 253 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26052</ref>. ===Peracalç=== La prononciacion es [pra'kals] o [pera'kals]. L'explicacion es dins la frasa « tapar una porta o pas a pedra i calç », mès s'utiliza tanben, non solament per tapar, mès per bastir <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 155 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=31151</ref>. ===Sellui=== Es un nom prelatin de la copiosa seria en ''-ui'', (de ''-ŏi'', mès lo sens del sufixe es pas conegut). La rasic es lo basc ''çulo'', « trauc », mès una ''l'' en basc supausa una [anciana] ''-ll-'' en iberobasc. ''Sellui'' es una dissimilacion de ''Çulloi'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 92 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=38216</ref>. ===Peramea=== La prononciacion es [pra'mea] o [pra'meja] (lo contributor a ausit lo segond dins lo vilatge cap a 2015). Las fòrmas ancianas son ''ad Petra medie'' en 849, ''castro Petrameia'' en 850, ''Petramedis'' en 981-985, ''Petra Media'' (mai d'un còp), ''Perameya'' en 1387, etc. Los ostals del pòble se seguisson de tots los costats, cap a la cima ont i a un grand castèl rocós. Lo parlar bascoromanic de l'airal obesís pas al tractament catalan en diftongue català de ''e'' davant ''iod'' <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VI, p. 198 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=31180</ref>. ===Balestui=== La prononciacion es [bales'tuj]. Las fòrmas ancianas son ''Balastuy'' en 850 e 1081, ''Balastui'' en 908, 1163 e 1164, ''Valestui '' en 949. L'origina d'aquela finala ''-ui'' es lo sufixe [[basc]] ''-oi'' e la rasic es generalament basca tanben, mès s'agís pus exactament de ''-tŏi''. Lo sens de ''-tŏi'' es « lòc de, plantacion de ». La rasic es de pus mal definir : ''beresi'', « clapa, taca, de bòsc bas », « casse petit », ''beratz'', « lòc erbós », ''belatz'', « esparvièr », ''baratz'', « òrt ». Signat XT. Lo pus probable es ''belatz-toi'', « lòc plen d'herbatges » (> ''Balestui'' ambe metatèsi, o ''Balastui'', ambe assimilacion de las vocalas. Signat JC ([[Joan Coromines]]) <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 325-326 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=5536</ref>. ===Canals=== La prononciacion es [ka'nals]. Las fòrmas ancianas son ''Eccl. Ste. Eulalie de Canalibus'', sense data, ''Canals'' en 1359. Es un canal d'asagatge, besal » <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 231 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=12418</ref>. ===Cortscastell=== Es dins un pichon airal nommat ''Pla de Corts''. La prononciacion es [kuskas'teʎ] o [puskas'teʎ]. Las fòrmas ancianas son ''Curtes castello'' en 949, ''Curtes castel'' en 1083, ''Curtocastello'' en 1164, ''Cortscastell'' en 1338, etc. Es pas una simpla aglutinacion de ''corts'' e de ''castell'', mès lo resultat de ''cortis castellum'', ambe ''cohors'' o ''cohortis'' al genitiu, « lo castèl de Corts » (del pichon país de Pla de Corts). Lo nom de ''Pla de Corts'' es ancian, atestat tanlèu 817 ''territorio Cortetano'', en 839, ''area de Gerre sive de Cortis''. Quin es lo sens d'aquel ''cortis'', de ''cohors'' ? Benlèu lo de « domeni rural » o de « ostal rustic senhoral », en partent d'una nocion coma « claus rustic o adjacent a un ostal de campanha »; lo latin ''cohors'', ''-rtis'', romanic ''corte'' es conegut al sens de « ostal senhoral » o « vilatge ». Signat XT, que cita Coromines <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. III, p. 448-449 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=15537</ref>. ==Istòria== Lo municipi se creèt en 1969 en amassant los ancians municipis de Baén, Gerri de la Sal, Montcortès de Pallars i Peramea. </br> '''Baén''' compreniá tanben Buseu, Castellnou, Cuberes, el Pui, Sant Sebastià de Buseu, Sarroca, lo Soi, Solduga (i l'Espluga de Cuberes), Useu, Vilesa. </br> '''Gerri de la Sal''' compreniá tanben Bresca, Enseu. </br> '''Montcortès de Pallars''' compreniá tanben Ancs, Bretui, Cabestany, Mentui, Peracalç, Sellui. </br> '''Peramea''' compreniá tanben Balestui, Canals, el Comte, Cortscastell, Puiol. ==Nòtas== <references/> {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|25}} 7mybmkcpe0hmbbog61wcu6gg7uvbc2d 0 133429 2497455 2452184 2026-04-04T01:40:38Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2497455 wikitext text/x-wiki Una '''aglomeracion''' (o '''espaci urban''') se definís coma una [[Vila|vila]]-centre (dins son sens administratiu) e sei [[Banlèga|banlègas]] (entitats administrativas que fan part de la continuitat urbana). Aquesta nocion pòu aver perèu un sens politic. Dins aqueu cas correspònde a plusioreis entitats administrativas interconnectadas mai pas necessàriament aglomeradas que gestionan sei projèctes cotria (Transpòrts, urbanisme, bordilhas, etc...). Es lo cas en França dei [[Comunautat d'aglomeracion|Comunautats d'Aglomeracions]]. Segond lei país, leis aglomeracions pòdon èstre definidas diferentament. == Aglomeracions occitanas == [[Fichièr:Carte-Grand-Toulouse.png|thumb|450px|Mapa de la [[Comunautat d'aglomeracion]] de [[Tolosa]] (en [[Francés|francés]]). Se li vetz que lo nombre de comunas l'es mai redusit que per l'aglomeracion tolosana definida per l'INSEE)]] Leis aglomeracions lei mai importantas de l'espaci occitan s'atròvan totei sus lo territòri de la [[Republica Francesa]]. Son definida per l'Institut Nacionau de l'Estatistica e deis Estudis Economics (INSEE). Son de destriar leis aglomeracions dins sa definicion INSEE dei [[Comunautat d'aglomeracion|Comunautats d'Aglomeracions]] que son d'Establiments Publics de Cooperacion Intercomunala aguent un estatut juridic pròpri e juridicament gestionada per lo drech francés en vigor, notadament per lo Còdi de l'Urbanisme, lo Còdi de la Rota e lo Còdi dei Collectivitats Territorialas. Leis aglomeracions son generalament d'entitats qu'an solament una continuitat dau teissut urban sènsa necessariament aguer un estatut oficiau d'EPCI, au còntre dei Comunautats d'Aglomeracions ò dei [[Metropòli|Metropòlis]] En [[Occitània]], l'aglomeracion la mai poblada es aquela de [[Marselha]]-[[Ais de Provença|Ais]], seguida d'aquelei de [[Niça]], [[Tolosa]], [[Bordèu]] e [[Tolon]]. {| class="wikitable sortable" |border="0" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! || Aglomeracions occitanas<ref>[http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=zonages/unites_urbaines.htm Unités urbaines 2010], [http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=0&ref_id=NATTEF01204 Insee - Les unités urbaines de plus de 100 000 habitants en 2007]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20110708191101/http://www.recensement-2008.insee.fr/home.action Insee - Résultats du recensement de la population de 2008]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20101124015241/http://www.recensement.insee.fr/home.action Insee - Résultats du recensement de la population de 2009]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20130225031809/http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-departements.asp?annee=2010 Populations légales 2010 pour les départements et les collectivités d'outre-mer]</ref>||Populacion<br />(2010) ||Populacion<br />(2009) || Populacion<br />(2008) ||Populacion<br />(2007) || Comunas<br />(2010) |- align="right" | 1 || align="left" | '''[[Marselha]] - [[Ais de Provença|Ais]]''' || {{formatnum:1559789}} || {{formatnum:1557950}} || {{formatnum:1560343}} || {{formatnum:1558379}} || 49 |- align="right" | 2 || align="left" | '''[[Niça]]''' || {{formatnum:941777}} || {{formatnum:941490}} || {{formatnum:947337}} || {{formatnum:947075}} || 51 |- align="right" bgcolor="#EFEFEF" | 3 || align="left" | '''[[Tolosa]]''' || {{formatnum:879683}} || {{formatnum:871961}} || {{formatnum:864936}} || {{formatnum:859338}} || 73 |- align="right" | 4 || align="left" | '''[[Bordèu]]''' || {{formatnum:843425}} || {{formatnum:836162}} || {{formatnum:832605}} || {{formatnum:831788}} || 64 |- align="right" bgcolor="#EFEFEF" | 5 || align="left" | '''[[Tolon]]''' || {{formatnum:557802}} || {{formatnum:559246}} || {{formatnum:559421}} || {{formatnum:556538}} || 27 |- align="right" bgcolor="#EFEFEF" | 6 || align="left" | '''[[Avinhon]]''' || {{formatnum:442377}} || {{formatnum:440628}} || {{formatnum:440770}} || {{formatnum:440651}} || 59 |- align="right" | 7 || align="left" | '''[[Montpelhièr]]''' || {{formatnum:390962}} || {{formatnum:387155}} || {{formatnum:383972}} || {{formatnum:384165}} || 22 |- align="right" bgcolor="#EFEFEF" | 8 || align="left" | '''[[Clarmont d'Auvèrnhe]]''' || {{formatnum:260681}} || {{formatnum:259702}} || {{formatnum:260402}} || {{formatnum:261240}} || 17 |- align="right" | 9 || align="left" | '''[[Baiona]]'''|| {{formatnum:224484}} || {{formatnum:222656}} || {{formatnum:221460}} || {{formatnum:219570}} || 27 |- align="right" bgcolor="#EFEFEF" | 10 || align="left" | '''[[Pau]]''' || {{formatnum:197373}} || {{formatnum:198097}} || {{formatnum:198954}} || {{formatnum:199199}} || 53 |- align="right" | 11 || align="left" | '''[[Lemòtges]]''' || {{formatnum:186499}} || {{formatnum:185867}} || {{formatnum:186094}} || {{formatnum:184066}} || 9 |- align="right" bgcolor="#EFEFEF" | 12 || align="left" | '''[[Nimes]]''' || {{formatnum:175505}} || {{formatnum:173914}} || {{formatnum:172982}} || {{formatnum:175990}} || 9 |- align="right" | 13 || align="left" | '''[[Valença]]''' || {{formatnum:126924}} || {{formatnum:127297}} || {{formatnum:126839}} || {{formatnum:126832}} || 10 |- align="right" |} == Referéncias == <references/> sedsii7a80apl5fbu5veo1wlpsb76ao 0 155347 2497439 2495681 2026-04-03T13:43:45Z Poiuytrell 61256 2497439 wikitext text/x-wiki Lo [[Lemosin (dialècte)|lemosin]] ten en general lo vocabulari de l'[[occitan]] amb los eventuals cambiaments fonetics del [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que plan sovent son comunas amb los dialèctes [[auvernhat]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplegats endacòm mai, pasmens los avèm pas excluses per amor de donar una mòstra de vocabulari lemosin. Nos basèm sus lo diccionari Occitan/Francés d'[[Ives Lavalada]], ed. IEO Lemosin 2010, dont trobam extraches aquí [http://al.deliquet.free.fr/Occitan/Joan-Pau_VERDIER/Joan-Paul_VERDIER_01.htmlz] D'espleitar: https://espritdepays.com/bonus/glossaire-les-mots-du-perigord. NDR: tota esmenda, correccion o melhorament es benvengut, especialament quand ignorèm la definicion o l'existéncia d'un mot ("??") o que sèm pas segurs qu'existisca ("?"). Certans mots pòdon aver una consonanta iniciala [[epetentic]]a: ''g-uech'' [get], ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onta''... franc. : [[Francisme|francesisme]] a evitar Lo [[sufix]] [[aumentatiu]] -às, -assa ven -ard, -arda. * abalhat,-da part. pass. : maucorat,-da, deçaubut,-da * abaura: fr. (d') à présent * abausir, 'bausir [bu 'vi] : abausir, esbalausir * abeurat, abeurada: fr. détrempé(e) * abeuratge m., beuratge f.?? : beuratge * abilhar ('bilhar) v. assasonar (tanben vòl dire Vestir) * abinar: acoblar (sens general e sens sexual) * abocha (d'), d'abochas? : la gòrja duberta e lo còrs virat contra terra * abochar, abochonar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * abora (d') : d'ora, tòst * abòrd (d') : a l'instant, tot primièr, lèu; d'abòrd que: tantlèu que; puèi que (tanben emplegat) * abracar: fatigar grandament * abrial (sud del Perigòrd), abriu (nòrd [abri(w)/abre], abriau: abril) * abriar: acorcir, abracar, escodar * acaçar (acassar? varianta de (a)catar?) : cobrir * aca(p)tar, 'ca(p)tar (/s') : amagar, escondre; cobrir * acelar, açalar, acialar: abrigar de la pluèja * acelat, açalat, acialat (a l') : abric (a l'); d'amagat, d'escondon, d'agachon, d'assetons) * acepte: aisat, facile * achabason: terminacion * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme: Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin captare) * acharrau V. Charrau * acimar: emplenar a ras * acimat, -ada: que sa cima es elevada * aclapir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) ; s'esfondrar, tombar tot d’un còp, s’afojar * aclatar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acocolar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acoconar (/s'): emmitoufler * acossar : encoratjar * acotar: fr. appuyer, accoter, soutenir, étayer; atteindre * acotir, cotir: batre, maltractar, prene pels cabèls * acotit, -ida, cotit, -ida: mesclat, -ada * acranar (s') : se far crane, polit * acraponhir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acropir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * adir: asirar, mauvoler a quauqu'un * adissença: asirança, òdi * aer: èr, aire (tanben emplegats) * aficar: pimpar?? * afinar: enganar * aflatar: careçar * afincar: ballar, careçar; aficar ?? * afincar (s') : s'aplicar * aflincar v. Aficar * afamgalir: afamar * afolar: avortar, far avortar; destruire * afolir: afolesir, far venir fòl * aforchar: enforcar; fr. être à califourchon * afortigar, afortir: afirmar, assegurar * ageir? : ?? * agresir fr. aigrir * agroar (s') (Prov. tanben) : acatar (s') (tanben emplegat) * agromar, agromelar, agromelir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agromelir (s’) : se redusir, se far tot pitit en s’escondre * agrumir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agrupir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * aguir : asirar * aguissable: aissable, fr. détestable, insupportable * aguissença: asirança, òdi * aicí a (/tant) (d') : fins a * aicianta (d') : fins a * aigafòrt: aigafòrta (tanben emplegat) * airau: airial, fr. basse-cour * airier: abajonièr (vaccinum myrtillus) * aisat adj. aisit * aisinable : propri a rendre servici, a metre a l'aise * aisinar : aprestar, preparar, alestir * aitanben: (a)tanben; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanpauc: tanpauc ; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanplan: tanplan; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitau: atal * aitot V. Eitot * ajauc: fr. ajonc * ajumbrir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * alacada: fòrta plojada? * alaidonc, 'laidonc: donc, doncas. Alaidonc que: dau temps que, mentre que * alau: alai, ailà * albalutz V. Orbalutz * alha (Cruesa): alh * alopir: assalhir; maltractar; invectivar * aluchar : alumar (tanben emplegat) * alulhar: cridar fòrt per far portar la votz au lonh. Alulhar de jòia: udlar, cridar, udolar plan fòrt, per mostrar la jòia * amassar, 'massar: regropar ; atrapar, prendre (un còp) * amodelonar: fr. antasser * amorrar : abaissar la testa, faire mòrdre la pols * amortesir fr. adoucir * ancèis, ancès que : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * anchau m. : anchòia f. * anda: tanta, sògra, mairastra; abusivament: granda, mameta * anueit/anuèit, anuech/anuèch: auei, uei (tanben emplegats) * apà! (de Òc-pas?) : non vòli pas! * apautar: fr. renverser * apetís fr. ciboulette * aplèch [aplej] : fr. soc (de charrue) * apoiar: fr. appuyer * aponhar: garder, aver mestièr de quicòm; fr. répugner à faire quelque chose, tarder * aprueismar ('prueismar, [prajmà], [(o)preimà], [apresmà], [aprowmà]): apropchar * aquilhs (plural de 'aquel', ancian cas subjècte) * ara. D'ara ençai: d'ara enans, d'ara en avant. V. Aura * arair: araire * arçà! : interj. per incitar a faire quicòm (de òr + ça) * arcar: passar per dessús de * arçau : arç (planta). Fiau d'arçau: fil de fèrre barbelat * archelar: escalar. fr. escalader * areclana: arcolan * argiu m. : argila * ariclana: V. Areclana * aromaire: murtrièr? * aromir: tuar * arondesir fr. arrondir * apietosir: fr. apitoyer * arpiar: arpejar * arreir: arrèire * arser: ièr al ser * asperja f. espargue * assedrat: assedat * artichau, artrujau m. cachofle * assumir (s') : s'assopir * assuausar: apasimar, adocir, calmar * assús, a sus: sus, sobre * atrapar de (d') : se botar de, començar de * atrevador: endrech qu'atira; rendètz-vos * au: o (pronom neutre) * aubalutz V. Orbalutz * aubrisson: arbust * auçada: nautada * aucha, òucha: pradèl o camp claus situat prèp de la maison, sovent près de la cort dels pòrcs, ont se los laissava * auchard: aucat, mascle de l’aucha * auguer, auger?? : aver * aul: el. V. Eu * aulana: avelana. fr. noisette * aumalha f. bestial gròs, bèstias amb banas que fan de la charn roja per la nuridura * aura adv. ara. Tot aura/Totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment). D'aura enlai: d'ara endavant * aures: quicòm mai, autra causa * ausanier (comunas del sud del país de [[Garait]], region de [[Sent Vauric]]): bois [bwej] entrò una linha que jonh [[Ansesme]], [[Jòlhac]] e [[Ladapeira]], e [bwi] dejós d'aquesta delimitacion) * ausar: gausar * ausela: ironda; femela d'auseu * auseu: aucèl * auvelha, ovelha n. oelha, aolha * auvernhata: fr. litorne (grive) * avacar: reüssir, capitar * avalir (s') : esfondrar (s') * avances, avanceis : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * avant que de + v. inf. : abans de * avantier (l') : i a quauques jorns, i a quauque temps * aver: prend lo sens d'atrapar, raubar, n'acabar amb quicòm o quauquarren, tuar * avesar: rendre domde, adometjar; familiarizar * avesat (d') : de costuma, d'abitud * avisar: regardar * ba(m)bòia, babula, babuia: nesci; estatua; petòta * babinhon mf. menton * babòi : original (persona estranha) * babusar: repapiar * bacada n. past, pasta, pastèla (pels animals). fr. patée pour les cochons * bacar: donar la bacada * bada-graula:?? * badar v. cridar * badada: grand crit * bafada: repais d’importáncia en quantitat * bajar: pensar * balada : frairiá, vòta * balaia: escoba (tradicionala de bàlec o autra planta) * balajar (Corresa) : escobar * balanç: vam, eslanç * balharc: òrdi * balharja: òrdi de primavera * balinjas n. f. plur.: fr. couches ou langes * banchieron: banc pichon * banlesar (se) : barrutlar, fr. errer * banturla, banturle?? m. persona non seriosa (non pejoratiu) * banturlar (se) : fr. errer; musar, perdre son temps a far quicòm? * barbòta: mena de sèrp non verenosa * baraquen: fr. voyou * barbelòta: jonquilha * bargassar: charrar * bargasson: que japa sens rason, que crida, que fa de bruch * barginhar: esitar. Sens barginhar: sens esitacion, de manièra fèrma * barja (Cruesa): partida de la granja situada au-dessús de l’estable on s'estojava lo fen e la palha * barracat, - ada adj: barriolat, -ada * barradís n. tèrra clausa près de la maison. * barradissa: claus * barrancon: barrèu d’escala o de cadièra, per ext. baston * barrial, barriu: barril * barrutlar: fr. errer * bascha: fr. bâche la toile * b-assetz: assatz; cèrts, certans (qualques) * bàssia: aiguièra. fr. évier * b-assuelh: asuèlh, fr. seuil (de la porte) * batalhar, batalar?: charrar * baterias: batasons (tanben emplegat) * bateusa: fr. moissonneuses-batteuse * bauda: asnessa, borrica, Saura * 'bausir [bu 'vi], abausir: abausir, esbalausir * baussuelh : asuèlh, fr. seuil (de la porte) * beca f. vèspa * beça, beçal, beçau, beçol, betol, betolaud, beç * becar: fr. picorer * becicar: far la sesta * belier: febrièr * belhier: febrièr * belinament : fr. foisonnement, grouillement * belujar (/se) : (se) bolegar * benaise: satisfait, content * beneisir: benesir (emplegat tanben) * bentot: tanben * berche: fr. édenté * bergossa: vièlha oelha coriaç sense valor mercanta * besenga/besinga: pauta * besilh, besilha: causa de pas cap d'importància, pas res * besilhar, bosilhar, far de las besilhas: bosigar, trencar, deteriorar, desgalhar, far de mala òbra * bessicar (bercicar? breçicar?, de Brèç?) : somnolar * bestiaria: bestiesa * besunha, besonha: causa; obratge, afars (personals), bagatge... (tot çò qu'aparten a qualqu'un) * b'etot, ben 'tot: benlèu * beu (de " de) : a còp de, a fòrça de * beu (de ~ que) : a mesura que, a proporcion que * beuna?, beune? : ?? * beuradenc : bevible, potable, que se pòt beure * bevetar: beure lentament * biau biau ! : japada mai aguda dels jounes chens * bicanard: païsan pej. * bicas f. pl. labras * bicar: baisar, potonar * bicon: poton * bieta: bleta * bi(n)gois (de ") : fr. de guingois * bigòrra m. bigarraud/bigarròt, bigarroei/bigarroelh: blat d'Espanha, milhòc * bigòs/bigoelh (bigwé) m. fr. hoyau * bisard??, bisarde?, bisarda: bisarre, bijarre * bilha: tronc d'un aubre * binhet: bonheta * biòla: bèç??, betol?? * biòla (d'un forn) : fr. charbons ardents * bladar fr. emblaver; fig. joncher?? * bladasons : fr. semailles (du blé) * bladin: blat negre (tanben emplegat) * blagassar: charrar * blanc fr. chevesne, meunier (peis) * blanch, -a: blanc, -a * blancha pura: aiga de vida * blanchinhard, a: fr. banchâtre * blandar: ?? (lo fuec) * blesta f.: fr. écheveau * bocanar: fa de bruch * bochas f. pl. labras * boda: fanga * bodra, broda (de 'brauda'?) : fr. crotte, boue battue; ordure * bodrós: fug-l'òbra * boes!: bah! * boifar: v. Boissar * boija, boïja [bwejjo] [buijJo] (Cruesa e endacòm mai): V. buïja * bòina?, boina [bwejno] : bòrna * boinar: bornar * boïolar: faire de bofiòlas, fr. se boursoufler * boirador [bwejra'dur] fr. instrument pour enlever la deuxième peau des châtaignes dans l'opération qui consiste à blanchir les châtaignes, instrument que l'on appelle aussi en Creuse "las tanalhas" * boirar [bwej'ra]: mesclar, braçar, pelar las castanhas amb un boirador (aisina per las emblanquir) * boiricin: panièr * boiriu: redalh, fr. regain * bois m. pl.: encastre (d'una fenèstra) * boissar : escobar * boisson blanc : espinalba, aubespina, jargas blanc, jargue, fr. aubépine * bòja, bòtja (?) : saca * bojal(h?) : fr. trou. bogalh? * bojalar: traucar * bolar: s'enfonzar los pès dins l'aiga e n'aver la cauçadura mòla * bolega: fanga liquida * bolin: panet redond * bolit, bolhit, bulit, bulhit: olada (plat) * boljar, bolejar: bolegar (tanben emplegat) * bomba (a tota ~) : en córrer plan regde, plan viste * bombar: fr. bondir, rebondir * bòn(n?)a: fr. marécage * bondir: fr. gronder (bruch) * bonhar: far trempar, macerar (varianta de Banhar qu'a aquesit un sens particular) * bonhat,-da : se ditz d’una frucha tròp madura, tanben de quauquaren qu’a demorat dau temps a trempar dins un liquid * bonicon: ?? * bordairatge, bordieratge: bòria, ermitage, fr. closerie, petite métairie * bordassar (metatèsi d'Adob(r)assar) [burdasà/durdasà] : repetaçar, fr. rapetasser V. 'do(b...)rassar * bordier: bordièr; p. ext. logatièr * boreta: bar(r)iòta, carriòl(a) * borifa: fr. rombe (instrument de musica) * borilh: borlhon, tapon (coma la nèu) ; tot pitit grun de pouvera * bornat m., bornhon : buc (demorança de las abelhas, autrescòps facha amb la cavorna de chastenh, aura dins de caissas de fusta) * bornha: panièr grand, naut e pregond, de palha tressada per tal de conservar la frucha * bornhon V. Bornat * borramesclar: mesclar totalament? * borrar: tustar (tanben emplegat) * borrassons: fr. langes, couches * borricha (grafia?): bòssa, bossa (engenh de pesca) * borricon: fr. bourriquet * borrilh : polvera, bordilha. fr. balayures, poubelle * borrinar : barrutlar, fr. errer * borriqueta: saussa o sopa d'orselha * bòsc beneit: bois * bosar (se) : se laissar tombar coma una bosa * boschalh : tap (de trafec rotièr) * bòta: bota (fr. outre) * botarèl: campanhòu * bòtja (?), bòja : saca * botjar: vojar fr. verser. Plòure coma qui la bòtja: Plòure a semaladas * boreta: fr. brouette * botareu: fr. bolet * 'bracar V. Abracar * braçar: remenar * braçat (de '') : à bras-le-corps * bradar: gelar * bradassa: charraira, fr. barbouilleuse * bradassar (brandassar) v. secodre; parlar a tort e a travèrs * bradasson, bredasson: persona maladreita o brusca * bradau adj. (tombar '') : fr. lourdement * braga: fr. culotte * bran: bordilha * brancantar : barrutlar, fr. errer * branchiera : ?? * brand o bram?: "sonar a brand": fr. sonner à toute volée * brandinar: barrutlar, fr. errer * brau: fr. lisière de terre qui sépare un champ d'un autre * braulhós: brumós * bravament adj. : doçament; regde; rudament * brave, brava : bèl, bèla * brèça [barça] : brèç * brechar: cobrir * brechalh (Cruesa): tapadoira * bredilha: charraira * brejadís: discussions, charradissa; baralha, disputa * brejauda: sopa caracteristica del Lemosin facha de cauls e de lard (de 'brejar') * brejon: codena del lard * brenada: manjalha de bren amb aiga per péisser los pòrcs * breta, bretona: vaca de lach * bretonar: faire de grumèls * briar (de 'breviar') : acortar * bric de (pas '') : pas ges de; pas cap de, cap bri de * brija (pas '') : pas brica * brijon, brigon: miga, morcèl * brima: molsa; bruine, crachin (que dona l'oidiom o lo mildiu als vergièrs) * brimar: fr. bruiner; èsser atacadas las trufas pel mildiu * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * bringar: dançar, saltar, folastrar * bròcha: branca secondària d'un aubre * brochilhon: branquilhoneta * brochon: fr. brindille * brocon (far au "): ?? (es un jòc) * broda: fanga * brodir (brondir), brudir: far de brug, bronzir, bondinar, resclantir * brodischa: branquilhon;fr. broussaille * brostachabrit: fr. chèvrefeuille * brosinar: brosinhar, brusinhar. fr. bruiner d'une pluie fine et persistante * bruau (variant de bruelh?): talús * bruchadís: bruch continu??, brejadís ?? * brucir: mòrdre, atacar a pitits còps de dents, pinçar, piunar * bruja: bruguièra * brujaud: fr. ajonc * brumerlós: brumós * brun (faire ") : faire negre/fosc. montar brun: s'escuresir lo cèl * brundir (lat. Grundire) : bronzir, bronzinar * bruset? bruselh?: io-io fabricat pels mainatges * budalha: budèls de pòrc * bufec: fr. vide (de fruit à coque: cacau, avelana...) * buïja, buija, boïja, boija, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga. fr. terre en friche, pâtis, jachère * buja, bruja: gèrla, jarra (cruche à huile en terre cuite vernissée, non à long col, mais à anses) * bujandariá: fr. buanderie * bunhet m. : aurelheta (pastisson) * bura: de color fosc * burgaud, bergauda (Cruesa), burgon n. : fosseron * burrau (Cruesa): fr. babeurre * butir: butar * cabonhat adj. : fr. encaissé fig.?? * cacau, cacalh (de 'cascalh' ?), calau, cacòu: notz * cacunha: automobil vièlh * caga-menut: avar * çaiquedelai, çai que delai: ça que la, çaquelà * caireforcha: caireforc * cairiá (cairia, càiria) : canton (coin de l'âtre). C(h)erchar per las cairiás : c(h)erchar, furonar pertot sens succés; caire, ròdol/ròde, parçan, comarca * calau: notz. fr. noix V. Cacau * caleta: fr. cosse * calhada, calhadon, calhat (Cruesa): formatge blanc * calhar: fr. tasser (la terre) * calòta: sièta crosa * camjar: cambiar * campar (/se): quilhar, dreçar * canaçon : fr. caleçon * canal [conar] * cancanar, cancanilhar: charrar * cancaridier: fr. frêne * canòla (Dordonha) V. Coada * cap (pas '') Bas. Lem. : ges * capforcha: caire * capit: poirit (fusta) * 'captar (/se) V. Aca(p)tar * caquetar: charrar * carcalin: pan gròs en corona * carcilhar (se) fr. s’émietter? * cardalhan??, cardalhau: tòpi, topinambor * carolha (Cruesa): pèl d'espic de blat d'Índia * carreu: fr. chariot * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl * cascavelar: avançar fasent cascavels * cassa, casson: bocin de tèrra, ben massiu, fr. motte de terre. Durmir coma un casson : durmir coma una còça (dormir pregondament). Un casson de pan: un bocin de pan * cassar: copar * 'catar (/se) V. Aca(p)tar * catissar(s'): acatar (s') (tanben emplegat) * catura : tòrt, despit o damnatge causat a qualqu'un * cauçar: fr. butter (la terre) * cauças: socas (d’arbre) * caumassa: calmàs (calor estofanta) * cauquilhard: pelegrin * cavalhier: gendarme * cencena: nœud de l'écheveau; remue-ménage?? * cendrilha: fr. mésange * censat: gaireben * 'cepte V. Acepte * cerèisa/cirèisa [sirèijo], cerièisa [serièijo] : cerièra * cerv: cèrvi * ‘chabason: terminacion * chabeç: fr. fâne * chablata, chabla: clujada (fr. toit de chaume) * chabreta: siulet o cornet d'escorça de castanhièr fabricat pels goiats * chabreu, chabròla, charbòu?, chabròt? : barreja de bolhon e de vin. "far chabreu" ajostar de vin al bolhon * chabreulh/chabridon: cabridon * chabròl, chabròu, chabròt? : cabiròl? , fr. chevreuil?; cabridon? * chabruelh: cabiròl, fr. chevreuil * chadan: tèrra (de 'chada an') * chadieira: cadièra * chafre : surnom, escais(-nom) * chafrolhar: fr. froisser * chaine, chasne, casse, jarric, rover, rove * chaitiu, -iva: coquin; marrit (maloneste e mauplasent) : persona malaürosa, magra e de pauc de santat, pas en fòrma * chalelh [chonej] [tchalej] : calelh (tanben emplegat) * chambija: rastèl * chambon: jambon * chamnhar, chamjar v. cambiar * chaminaire: vagabond, sens-ostau * chaminar: caminer; vagabondar * chanabon: cambe??, carbe?? * chanòla: ansa * chantilhar v. fr. chantonner * chanturlar: fr. ânonner * chapalon (Cruesa): V. pelharaud * chapdau: ensemble daus bens, la propietat (terras e bèstias) * chapiau: fr. pignon (d'un ostal) * chapmarteu: caboçòla, capgròs, tèsta d’ase * chaputadís: dispute * charavelí(s): carivari, charvarin, fr. charivari, vacarme, tapage qu'on fait aux nouveaux mariés * charbonièra, cendrilha, senzilha, gamada, coa de panlon: chincharra, sarralhier blau, tèsta blava (blua), pimparrin, lardeireta (tots en Provença maritima), lardier Prov.; fr. mésange charbonnière * charjant: pesant, pesuc * charmable, eissarmable ? : fr. charmant * charmenar: tormentar, tracassar * charpinhadís : disputa * charrairon: caminòl charratièr * charrau f. : intrada d'un camp sens barrallha, facha d’entrelaç de branchas, mai granda que la cleda; barralha "à claire voie" * charrièra, carriera: camin o espaci libre près dels ostals ont passan o estacionan las carretas entre las bòrdas; per ext. cort de la bòria (de. basse cour) * chas adv. en çò de; chas ieu/me…: los membres de ma familha, l'ostalada " chaser: caire, tombar * chasne: casse * chassida: fr. chassie * chastiar: castigar * chat-martre: martra * chat-pitoir, chat-pitoi(s), chat-pitòer?, chat-pitair, chat-pitais? [pituej/pitòj] : catpudre, (gat-)pudís * chat-pudent, chat-punais V. Chat-pitoir * chatinglar v. fr. chatouiller * chauça: cauceta * chauchabutida: ?? * chauchar: fr. appuyer * chaucida: caucida, mena de cardon salvatge * chaufaliech [-et] : fr. bassinoire * chaul d'asne (Cruesa): mena de cardon salvatge * chaulhadura: solhadura, brutícia * chaulhar: solhar, enlordir, embrutar; trempar * chaumassa : calor umidosa de l'estiu * chaumenir fr. moisir * chaumenit, -ida: fr. moisi, -e * chaunhar: fr. grignoter, croquer * chaupir : atrapar, agantar * chaupre m., charpre m. calpre (arbre) * chavana: tempesta * chavau: caval * chavau dau diable: fr. bousier, lucane ou cerf-volant, faucheux; mante religieuse * chavaujar: cavalgar * cheita: fr. chute?? * cheminada: cheminèia, chaminèia, cheminièra * chen: can, chin, gos * cherbe f., chibre m. (Cruesa) : carbe, cambe * chialar (Cruesa): cridar en ploramicant * chonhar (Cruesa): V. Fonhar * chòrta (Cruesa): veitura, automobil * chucant: fr. boudeur * chucar: chocar * 'cianta: V. Aicianta * cierge: ciri *cima (a la <nowiki>''</nowiki> de) : au bot/cap de * cinglan (singlan?): colòbre vèrd e auriòl * cir(i)èja: ceriesa. V. Cerèisa * cirie(i)r m. ceresièr * cirèisa, cirieisa: cerièra V. Cerèisa * citron: sòrta de cogorda de color rossèla * clabòt (ueu '') : uòu covat e non espelit, que siá estat fecondat o pas, o que l’embrion soiá mòrt * clachar (se) : s'amagar, s'escondre * cladassa: fr. litorne (grive) * clampar, clampanciar: charrar * clampinar: ? * clapar: per dire de borrar vivament emb las mans o ben emb una lata, o amb quauquaren de plat, de plange * clapeta: fr. pipelette * clapeta (far "): charrar * clapetar: fr. claquer (de las dents) * clardat: clartat * clauvar: clavar * cledier: fr. séchoir * cledon: fr. portillon * clessa: fr. clisse * clocauda : fr couvée, troupe de poussins, engeance, famille * clucas : fr. lunettes * clucaron m. grapaud que pòrta los uòus de la fema "a pelharaud" * cluseu: fr. fente? * coa de patla [panlo]: ajaça, agaça * coada, coda (Cruesa): sòrta de lòssa de fusta o metalh amb un long tudèl traucat que se pausava sus la selha per beire o versar l'aiga. ("godet à queue qui sert à puiser de l'eau dans un seau"), cassotte * coar: fr. couver * coatar (se) : metre sa coberta *còbla f. : fr. couplet * coble (un ~ de) fig. : parelh (un ~ de) * coca: patata * còça: soca. V. Còssa * coçar: cercar, espepissar * cocorda f. cogorla * codar: pàisser las vacas dins lo coderc * coeijar (/se) V. Coijar (/se) * coenh : canton * cogasson: se ditz per lo còu darreir la testa, lo copet * cogoiç, cogòu/cagüelh-cagoelh [kagwey] m. cogòt * cogolha, cagolha f. cagaròl * coguol m. fr. cocu; coguola: fr. primevère * coia, coja: fr. courge, citrouille; gorda faita amb una coloquinta * coijar (/se) : (/se) colcar * colar: descendre? o prendre una carrièra * còl(d)re, còure (còrre) : coudrier (notat 'coorre' en un lexic) * colenar (se) : fr. se glisser * colidor: corredor, fr. couloir * colier: colar. fr. collier * coma adv. amb (exprimís l’acompanhament quand òm parla daus umans e sovent de las bèstias de la bòria) * coma: com. (/Com) vai 'cò? : com va? * començada : començament, començança * conchon: fr. bassin? * concir (lat. concidere) : fr. abattre, accabler (la calor) * condencionar (se) fr. se coaguler * coneitre: conéisser * conelha (conuelha) : conolha * conestre: conéisser * congièra: congèsta * conhar: enfonzar, folrar; fig fr. glisser dans * conòrt: auguri, presagi, opinion, esgard * conortar (se) : regaudir, consolar, donar de coratge * conselh (se balhar) : se donar de còr, de determinacion * contrariós: fr. contrariant * convidós: convidaire * còpa : copa (de bòsc) * còp-sec d’abòrd : fr. tout de suite, sur le champ * copilhar: copar en morcelets * copinhar: tustar? * coquerla: cocut feme * corbe, corba adj. : corb, corba * corcha: sièja (fr. vandoise) * coret: corada, coradilha * còrnabudeu(s?) : fr. culbute * cornelha: graula * corniòla : còl, traquea artèria, esofag * còrsonela, còrsenela fr. scorsonère * cortissons: pantalons corts * cosinacuol: renouée (lit. "démangecul" planta) * còssa: soca * cossier, cossei (Naut Lemosin): preocupacion (gascon 'cossidèr') * cotilhons pl. : gonèla * coturas f. pl. : terras cultivadas de blat, de segle, de blat negre * cramilhera fr. crémaillère * crànher : crénher, crénger (tanben emplegats) * craunhar: fr. grignoter, croquer * crema f. crenta * crochar, 'crochar: acrocar * crochet: fr. pissenlit * cronhar: fr. grignoter, croquer * cròs: trauc; fr. tane (de renard etc). Cròs dau cul: anus * crostar: enlordir * crubir, crubrir?? (p.p crubert) : cobrir * crum: fr. brume * crumor (en ") : fr. obscurci par la brume * crussir : manjar?, devorar? * cubertilh: tap d'ola * cubrir: cobrir * cueire v. còure * cuenh: canton, fr. coin (d'un luòc) * cujar + v. inf. : arribar a, reüssir a * cul sus testa: fr. sens dessus dessous * cuol [kju], cuòl ([tior] a Tula) : cul (tanben emplegat) * cussòla: gròs pan de segla * dadet? (Cruesa): nom afectiu donat als mainatges (de 'daret' aret?) * daiciá, daiciant (d'aicí a/en, ent (= ont) : d'aquí a; dinc a, fins fig. (tanben: d'aicí a) * daivoar: desautorizar, renegar, condamnar * dalh: fr. faux * darreir (nontronés e endacòm mai) : darrier * dau: del (tanben emplegat) * dausuns: qualques, certans. 'dausuns còps' : certanas vetz * decha: ferida * degolinar: caire gota a gota * degolinari (far ") : fr. enlever furtivement (en jòcs d'enfants) * degrad, degrat: grad, gra * degreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * degut: deute (tanben emplegat) * deibrir, dreibir: dubrir * deimai: fatigat, geinat, excedit * delesei? delaiçai? De lai ençai? [delesej] : d'ara en avant * deleser: fug-l'òbra, hippy * demia, demiá f, demieg m: mièg, mièja * dempès: V. pès (d'en ") * denada: viure(s); argent; tropèl? * denaut: en naut * desbilhar, des’bilhar (se) : desabilhar * de(s)bolar: s'enfugir * desavenhe: desagradable, desplasent * desboijar: esbosigar * desboirar: desmesclar V. Boirar * desbojar, desbotjar, desvojar? : desbanar, travolhar; recontar, decorar, cardinejar * desbolegar: desbrolhar?? * desborrinar : esborrifar? * desbraulhar: grafia per Desbrolhar?? * desbrundelar: desrotlar (un fial) * deschassidar: levar la chassida (crostas dels nòunats al bòrd de las paupièras e cilhas); dobrir los uèlhs al monde; batejar. * descranilhar: descrocar, desgafar * descrubir: descobrir * desdire: fr. fausser (au sens materiel) * desei (deseir?), deser : desir; fr. désir * desennastar: levar l'asta * desfarda: fr. débris, rebuts * desgaunhar: fr. faire des grimaces; rechigner; fr. vomir ? * desgaunhat, -ada: renfrogné, ronchon * desgoletar: fr. se dérober, disparaître * desgorçar: netejar una broa * desgreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * de(s)guelha: fr. boucan, bombance, ribote * desjaivar, desgeivar? : far sortir del lièch *deslenat: fatigat * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnant: d'aicí/d'ara en avant * desnogalhar: dobrir un *nogalh o notz * despetesir: fr. décrasser * despiech (far) : contranhar, desrenjar, saubre mau * despuei [dejpej] [despë], dempuei, : depuis * desraijar: desrasigar, desraiçar * desrei: malaür, desastre, troble, desrota * desrejar: chambiar de direccion, desviar * dessierv: dessert * dessós, dessot?, dessots?, dessotz?: dessota, dejós * destombar: càser (de sa nautor); fig. desconcertar * destrenh: fr. ménage (faire le ") * desvarachar: desbosigar, artigar, desglevar, de(s?)gorsar, fornelar * desversar: fr. renverser * desviardar: fr. décamper * desvirar : ?? * desvirolar: escorjar * desvoar: renegar (qualqu'un) * det. grand det: det gròs?. mermilhon : det pichon. guinhaire: indèx * deu: del (arrondiment de [[Sent Irieis]) * déver: deure (tanben emplegat) * diaures!, diatres! : diantre! * diesena: desena * diesenat: desenat * dietz: dètz * dieumenc [diòmen], dieumenche [diòmenche], dieumergue [diomerge], dieumenge [dioumejne] : dimenge (dimenge o diumenc semblan las formas majoritàrias) * dijuòus: dijòus * dimenir : demenir, diminuar (tanben emplegat) * dinc a: fins a * dindaud: dindon, dinde (Corresa) * dindrinar: tindar  * dispareitre, disparestre : disparéisser * dissa(n)des n. (de */'die 'sambati/) : dissabte (de */'die 'sabat-i/ tanben emplegat [disadde]) * 'do(b...)rassar, 'dobrassar? (>adobassar) v. : petaçar. fr. raccomoder (un tissu) * doas-tres: qualques * doçarèl: fat, doçastre * doler v. : dòler * domaisela: fr. cerf-volant * domdar v. : domesticar * domde : docil * dondar v. Domdar * dòstar: dostar, retirar * dòuça: fr. gousse; mongeta, fr. haricot vert * dòure, doler v. : dòler * dreibida, deiberta, duberta, druberta: pp. dobèrta * d'òrs en avant: d'ara en davant * drollichon: drollet * drubir, drobiir, dreibir, dubrir, druebir, deibrir, ubrir : dobrir * drucar: ?? * dueinan, d'uei un an, endueinan, en d'uei un an: l'an que ven * dumpuèi: dempuèi * durbir: dobrir * durmença: dormança, fr. somnolence * egulhada: fr. aiguillon à boeufs * eidredon: edredon * eigar, aigar, eissegar, asengar v. metre en òrdre, agençar, adobar; ajustar, separar; adesar * eimatin: aqueste matin * einoiar: sofrir; fr. ennuyer (embêter) * einueg: problèma, pena * einuech adv. uèi * einuei, ennuei (esnuei) : sofrença. V. einueg * eiperar, esperar [eipéra] fr. attendre * eirisseu f. jolverd * eisanhe: avar * eisilar: fr. glisser * eisir: aisir??; eissir?? * eissabanit : ?? * eissabencar: eissabrancar, eissabancar?, desbrancar, (e)scabeçar * eissaragar (grafia de verificar): esparpalhar lo fen. V. Eissigar * eissarquiar: esfondrar, desplaçar la tèrra * eissaurar: V. Eissurir * eissaurelhar : assordir * eissebrar: estrifar, entalhar * eissegar : segar, meissonar; fig. destruire * eisserbant: deserbant * eisserbar: sarclar, arrancar las marridas èrbas * eisserbatge: deserbatge * eissicolhar (s') : cridar * eissigar (varianta d'eissegar/eissagar: partejar en parts egalas entre personas) (/s') : esparpalhar * eissiular: siblar, siular * eissolent: insolent * eissorlar: eissordar (dins lo sens d'enervar) * eissublar, eissuflar, eissicliar (sicliar) : siblar, siular (lat. exsibilare) * eissubir : fr. se volatiliser?? * eissufle, estufle, eschurlet, eschuflòl, eschurlòl: siblet, siulet (lemosin classic) * eissurir v. fr. premsar, serrar, tòrcer, faire secar, fr. essorer, épreindre; agotar, fr. tarir; fig. agitar, quichar lo chuc * eitot: tanben * embaisse: biais, afar * embarbolicar: embrolhar?; embarbostir? * embrucida, embrussida: morduda, nhacada; fr. pincée * emper adv. pasmens, totun, pr'aquò (cf. catalan 'emperò') * emplei: emplec * empleiar, empluiar franc. : emplegar * emplenat, empluiat franc. : emplegat * emplir: emplenar * empluiar, empleiar franc. : emplegar * empluiat, emplenat franc. : emplegat * en per avant: aperabans * enançar: avançar, progressar * enautar (/s') : enauçar * enchaiença, enchaison: escasença, pretèxte * enclunhe: enclutge. fr. enclume * encranilhar: encrancar * endalh: andain. Fenar los endalhs: faner les andains * endechar: endecar, mabolhar, abasir, abismar * endechat, -ada: andicapat ; privat d'un o plusors dets de la man * endonc: puèi que; alara, alavètz (en aquel moment) * endueinan [ɛndej'nɔm]: l'an venent * endunle, endutle: budeu emplit de charn de pòrc aprestada. Se conserva emb lo salat (charn de pòrc salada) e que se minja bulhit. fig. V. Entrule * endurar: sofrir * enfetós: pudent * enfeurit,-da: enfebrit (que suefra de las feures) * enfonilh: fr. entonnoir * engalunchar (s'): s'installar o èsser pres dins las brancas d'un aubre * engarçar: trompar meschantament * engaulhar (/s') : se crotter de boue * enginjaire: fr. inventeur * engolar: engolir; fr. gober * engraunhar: engraufinhar, grafinhar * engrunar: fr. écosser, égrainer * engueitar: gaitar, espiar * engingar: engimbrar * engravissa: escaravissa, fr. écrevisse * engulhar: conhar lo fiau dins l’agulha; conhar lo còrs dedins un vestit per s’abilhar * eniurar: fr. enivrer * enjagat,-ada : posicionat d’un meschant biais * enjucar (s') : s'enjocar, se plaçar a la cima de quauquaren d'aut (aubre, eschala, teulada, etc.) * enmatin (l' ~) : matin (lo ~) * enniblat: ennivolat * enniurar: fr. enivrer * enquera, engueras/engueras (d') adv. encara * enquilhar: cargar (un vestit) * enrotar: començar, metre en rota * ensauvar (s'): se sauvar * enser (l'): lo ser * ensorcelar, ensorcierar, ensorcilhar: enfachinar, enfadar (tanben emplegats) * ensubrevut, -uda: que pòrta lo marrit uèlh o sus lo qual l'an getat, embreissat, emmascat, enfada, enfachinat, enfachilhat * entainar: tardar; languir * entau: aital (del latin 'in tale (modo')'); (ai)tant * entanhar: enfangar, enfangassar?, embodigar??/embodijar??. fr. embourber * ente : ont * entòrcha : fr. torche * entraupa: entrava; trapèla, tracanard * entraupar (s') : fr. s'entraver, trébucher * entreprener: entreprendre, entreprene, entrepréner * entrebreschar: ?? * entrule m. òme pauc actiu, mal desgordit * entrusca (tant) que: fins (a tant) que * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * enviá: enveja * enviblar: trompar; jugar de meschants torns, ensorcelar * envirolar: entornejar * esbabinhar (s') : finfonhar, ranguilhejar, biscar, ragassar, petonar, fr. grommeler, rouspéter (en faisant des grimaces) * esbadaurelar (s’) : cridar a plen gorjareu, plan fòrt, en alulhar * esbalausir [ejbalu 'vi], esblausir [ejblu' zi] : esbalausir * esbatoelh, esbatoeri(s...): fr. ébat; amusement; joguet * esbaubit: plan estonat * esbelar: se far bèl, lo temps * esblanchurir: blanquejar * esblausir [ejblu' zi], esbalausir [ejbalu 'vi] : esbalausir * esbolhar, desbolhar: traire lo budelam, dobrir las tripas; demolir, destruire, abatre * esborlhar: fr. aveugler * esborissar: esborrifar * esbraceiar: esbracejar * esbramelada: fr. bêlement * esbramelar (s') : fr. s'égosiller * esbresinaer, esbrijonar, esbrisonar: fr. émietter? * esbrodichar, esbrodichonar (minoratiu?) : podar un aubre, fr. épointer * escadassar: cridar per paur (per dire los crits de las jalinas) * escaletar: fr. casser, enlever la coquille, écailler * escanar: fr. éreinter * escarabissa: fr. écrevisse * escassonar: émotter * escassonat, -ada: dividit, trencat * escebrament [eysebrà]: estrifament * escebrar [eysebrà, esibrà], escicar, escirpar: destrifar, partir, escarpir * eschala dau Bon Diu, o dau diable: arquet de sant Martin * eschaletar: escalar. fr. escalader * eschamjar, eschamnar: escambiar * eschamge, eschamnhe: escambi * eschantir: atudar; aucir * eschardilha: fr. écharde * escharnir (s') : grimacejar ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * escharonhar: escorjar, levar la charn de mala manièra, en eissebrar * eschauradís : escaufament * eschaurar: escaufar * eschauton: fr. écheveau * eschavel: fr. rouet * eschilla [eschinla] : esquilla * eschivar v. estalviar, economizar; evitar * escicar (essecar??) : talhar? * esclapir (s') : s’esfondrar, tombar tot d’un còp * esclargir: esclarir, fr. rincer * esclarsiera, esclarciera?, esclarsida: fr. clairière?; esplendor?; esclat de lum. loc. A l'esclarsiera/esclarsida: fr. à la pointe du jour * escorcir: escorçar * escorsiera: corsièra * escrasar: esclafar * escraunar (s') : cridar (coma una graula) * escrupir: escupir * escujar (s') : s'escondre * escunlar, escutlar, escudlar: versar, vojar, mesurar; plaçar, despensar; fr. embarrasser, rendre penaud, interdit. * escura: bòria, bòrda, granja * escuròu: esquiròl * esfarbir, esferbir: desbarbolhar * esfeunir: mettre en colère, exciter, irriter * esfeunit,-da adj. : dins un estat de colera * esfodir, esfòudir, esfaudir?? : espantar? * esfoudir: affoler * esfredir: mettre en colère, exciter, irriter * esfredit,-da adj. : susprés, paurós * esgirdar: asperger éclabousser * esgleisa: glèisa (tanben emplegat) * esgorçar: agotar; desboijar (desbosigar) * esgrinjòla: V. grinjòla * esjarrar: esgarrar. fr. écuisser, fendre en déchirant * esjarrilhar, ajalhar, esjalinar (per terra): (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * esjavinhar(s') V. Esbabinhar (s') * eslampar, eslampiar [eslampià/eslapià], (es)ropiar, eslifrar, colenar v. lisar, fr. glisser; déraper?? * eslampiada: fr. laisser-aller, emportement hors de soi, licence; lampada, fr. lampée (prendre une ~ d'une boisson) * eslauç, eslhauç: fr. éclair * eslhausada: coup d'éclair * eslhausar, eslhauçar: fr. faire des éclairs * eslausiada: coup d'éclair * eslonjar (/s') : (/s')alongar; se jaire/jàser * esmai, desmai: fr. émoi, souci, inquiétude * esmaginar (cf. cat. anc.) [eimaginà]: imaginar * esmaiar/esmajar: inquietar, estonar; decorar, florir, fr. émailler fig.; S’esmajar de quauqu’un o de quauqua ren: migrar, demandar o cherchar de las novelas, s'en preocupar, s'en inquietar * esmalir (s'): enrabiar (s') * esmalit,-da adj. : dins un estat de colera * esmància: menaça * esmanciada: menaça. A esmanciadas : fr. en rampant? * esmanciament: acte d'esmanciar * esmanciar: amenaçar, far de menaças amb un signe de la man * esmaraunar o esmarraunar?? (s' ") : fr. grogner * esmirar: visar (aver coma objectiu, cibla) * esmiraudiat: miraculat?? * esnançar [ejnansà]?? (amb EI- non etimologica) : avançar, progressar * esnharlar: agrandir un vestiment a otrança en tirant dessús * esnuiança: fr. ennui * espanhar v. (u)lhauçar * espandre: espandir * espanir (s') (Cruesa) V. espatarrar (s') * espansilhar: escampilhar * esparrar (s') V. espatarrar (s') * esparson: fr. écouvillon * esperar [esperà] fr. espérer * espetissar: apetitir * espeulhar: espelhar, escorjar (levar la peu per la recuperar) * espinasson: albespina??, aubespin?? * espingar: gambadar, se ditz pejorativament per dançar, remudar, bolegar * esplamir: fr. étaler? * espodansar: espodassar, podar un aubre * espofidar: fr. pouffer?? * espotir [ejputí], espòutir (lat. Pullis: pòu, polvèra) : fr. écraser, réduire en poudre * espistrolhar: fr. éclabousser * esraminar : fr. gronder * esranchat, -ada: garrèl,- a * esranhadís : fr. toile d’araignée * esrantelar: levar las rantelas * esrapar: desrapar * esritjós (grafia per iretjós??) : ?? * essaurelhar: V. Eissaurelhar * estamnar : entamenar? * estancha: estanhòl, pescariá * estelura: estelam? * esterbar (de Trevar??): barrutlar, fr. errer * estiflar: siular * estinhar: v. Estribar * estinhassar : fr. ébouriffer * estolha: estobla, restoble, rastolh * estorbar: dispersar * estorbeu: esparvier (tanben emplegat) * estorcer (/s') : fr. se tordre, se tortillerèstra: lucana petita del granièr * estre: èsser. Estre per +v. inf. : èsser al punt de * estrech : èsser un '' : èsser fòrça magre * estrelhar: donar una rosta, fr. étriller, battre, donner une raclée * estribar : trabalhar, usar, fatigar; fr. unir le fil en le dévidant par le moyen d'une pièce de cuir ou de drap nommée 'estribador' ou 'estinhador'; fr. mener bon train * estrifolhar: estrelhar, batre, donar una bona leiçon * estufladís: siulament larg * estuflar: siular * estujar: escondre, amagar; estojar ? * esversar: fr. renverser * esvetlar [esvenlà], esvedlar (s') V. espatarrar (s') * esviardar: fr. éreinter * esvirolada: ?? * esvirolar: escorjar; fig. despolhar * etiada: fr. jachère nue * eu (Naut lemosin): el (Bas lemosin) V. Aul * exprès (a ' '') : fr. à dessein * fadard [fodar], fadarda/fadassa: fadat, fat, nesci * faiòu n. fau * faler: caler * fame: fam * famgala: fr. fringale * familha: tanben vòl dire 'mainatge, enfant'. "(Ilhs) an doas familhas" * fanha: fanja, fanga (tanben emplegats) * fanir: ?? * farcidura: farçum, farça * farfantela: ?? * Farjòu: Ferreòl * faròt: ?? * farrar: farratjar?? ; ferrar * farròlha f. : ?? * fastjar [fashà/foshà] (latin ''fastidiare'') : empebrinar; fr. fâcher * fat, fada: caluc, uga * fava, fava verda: mongeta, fr. haricot vert * feblesir: feblir * femorier: fr. fumier * fendassa: crebassa * feniera: fr. fénil * fermic, fermitz, furmic: formic, formiga * fermijar: formiguejar (de monde, etc) * fers, fera: sauvatge; fièr, -a * feunial: fr. taie d'oreiller * feure f. sovent en pl. : fèbre. Feure bringau * feurier: febrièr * feuse: falgueira (tanben emplegat) * fiau per linha : de fial en cordura, de fial en agulha (punt per punt, per lo detalh, dins una succession logica) * fiau: fil, fial * fiaulat: bandat, pintat * filh de vessa ! : macarèl * fiolon: botelheta * flaia: fr. pousse d'un végétal * flaina: fagina * flau onomat. : fr. vlan * flaujon : fr. flageolet. * flaunhard : fr. flemmard? * flaüticar [flejticà] : sonar mal la flabuta * fleitau: plafond * flissonar: ondejar? ; fr. frissonner?? * fodinar: fr. fouiller * foirar : aver la foira * foitar(/se) : fotre * foitre (/se) : fotre * folharja: fuelham * folharjós: folhós * fonhassar o fonhar (?) (Cruesa): ploricar * fomarier: fumièr; bordilhas * fomorjar : ?? * fòrt (a ~ de), a fòrç de ?? : a fòrça de, a dich de, a dicha de * fotrasson: janfotre * frachin: cendre o escòrias pichonas, oxid negre de fèr * fradassa: frachiva (landa, terrenh inculte) * frair n. fraire * frau: tèrras abandonadas, èrmas * freg f. : freg m. * fregir: refregir * fremijar: fremir * frijoladís: frejolum, fr. frisson * frijolar: fremir, estrementir * frenir (de "fenir" ?) : gastar, usar * fresche : fresc (tanben emplegat) * freschum: fr. fraîchin * frestinar: furgar, fosilhar, cercar, tafurar, nistejar * fretissa: V. Lissa; pan negre fretat d'alh * fricaud, -a, fricós, -a: fr. ragoutant, friand, appétissant * frijol, frijolada: frejolum, fresiment, fr. frisson * frijolar: fremir * frijoladís, frijolament (frisolament? ?), frejolament? (fresolament??): fr. frissonnement * frimor: frejolum, fresiment, fr. frisson * fringa-marçau (far la ") : ribòta, festa * flissar: ondejar? ; fr. frissonner?? * frissar: ondejar? ; fremir, fr. frissonner * friular : fiular en frire ?? * frotjar o frojar? frochar? (se ven de 'fruchar') v. créisser (arbres, plantas), butar, grandir, se fortificar, aprofiechar; fruchar, frutejar * fruncir (las ussas) * fuelher : caler, faler * fumari (Cruesa): fumièr * funtar: defuntar, morir * furgalhar: fr. fouiner, fouiller * gabolhan: fr. églantier * gafada: mossegada, estrifada, esquinç(ada); regomàs, monha; bajocada; malbiais * gafon: fr. gond * galatja, jalatja [ga'lazo] : fr. ajonc d’Europe * galeton: pastisson * galhauda f. rana (de 'gaulha') * galòpa:?? * gamar: raubar finament * gamiraud: fr. garnement * gana: ga, gas, gau. fr. gué (tanben emplegats) * ganh: gasanh * ganha: truèja * ganhon, gaunhon, nhon, go(i?)nhon n. pòrc * gansolhar v. fr. éclabousser * gargolh, garguilh: fr. rale, gargouillement borborygme, grouillement, passage ou production des gaz dans les intestins; enrouement, barguignage; médisance, murmure, babil. * garlècha: fr. gardon * garlopa: fr. varlope * garri: rat pichòt (terme afectiu) * garrissada: bòsc de garrics * gasinar: furetar * gaste, -a: fatigat, -ada, las, -ssa, abracat, -ada (de gaste: de fatiga) * gata: pòcha * gatge m. salari; mòble; instrument; recipient, esplecha, ostilh, ustensilha (sovent vaissèla o panièr); causa. Gatge pissier: gresala de pissar. En occitan medieval ''gatge'' = fr. attirail * gatieira: davantal, faudal * gaton: pochon (pòcha pichona) * gauça: gòrça ?? * gaug : fr. pissenlit * gaulha f. fanga * gaulhada : f. fanga * gaulhar, gaulhier, gaulhasson: gassòt * gaunha: gauta * gaunhas f. pl. : fr. gâle; écrouelles, cicatrices des écrouelles * gemar: gemir * gença: balaja, engranièra, escoba (tanben emplegat) * gençar: balajar * genha: caprici * gente, -a adj. graciós, -sa * gentiament adv. : doçament, amb gràcia * genuelh: genolh * getacion: (fach de getar un) marrit sòrt * g-i, gui, li: i * giau (<geu) : gibre * giba: volam, fr. serpe à long manche * giblar: plòure a semaladas de faiçon quasi orizontala * gibon: volam per esclairir (fr. élaguer) los aubres * a gible? a gibles? (plòure "): a plenas selhas (plòure ") * gigonha: irresolucion, dificultat futila que arrèsta la decision d'un afaire * gigonhar, cigonhar, jaguinhar? : trabalhar inutilament, traire mal a faire un obratge mecanic per fauta de bon otilh; cracar, far de bruch, coma lo de quicòm mal jontat; agir lentament, lambinar, lamternar, trabalhar quaucòm amb mejans insufisents per i reüssir; (Cruesa): fr. gigoter * gileta: vesta * gingar: fr. giguer, saltar, gambadar, fr. folâtrer * gipa-japa (far) : tressautar, tressalhir * giraudela: giròla (mena de camparòl) * girrinar: bruch del sautarelh * giton: fr. rejeton ? (d'arbre) * gitre: fr. gîte * giure: gibre * glaç: glaçon * glara: clara d'uòu (tanben emplegat) * gleisa [eλeizo]/[e(l)ieiso] * gloriosetat: vanitat * gòfe (gònfle) : fr. bouffi * goiasson: enfanton * goiat, -a: gojat, -ata * goion: fr. goujon * golar: engolir, englotir * goneu: abit, vestit d'infant * gòrça: brossalha, ramalha, ramada, rodicha onte i a de las rumecs, daus boissons daus petiòts aubres entremesclats; broa de clausura, fr. fourré * gorgeira: fr. gosier * gorgetar: vomir; avoir des haut-le-coeur; fr. gaver (un animal) * gòrja f. boca * gòrja roja: fr. rosé des prés * gorjar: fr. gaver (un animal) * gorjarèu, gorgarèu: fr. gosier, conduit de l'arrière-bouche à l'oesophage. * gorret: fr. goret * gorrin, gòrra: pòrc/truèia; pòrc marin * gorrinar, gorreinar: fr. chatouiller; gratar, fretar * gosonar: fr. remuer (un bâton) dans un trou * ‘grafuelh (agrafuelh) : fr. houx * (non) gran [gro] adv. : ne ... : pas brica ... N'es gran/Non gran: fr. certes pas * granda: mameta * grandmair, grandpair, grandamair: grandmaire * granissar: far de granissa. fr. grêler * granolha: rana, granhòta * grapar: fr. gripper (attraper, saisir) * grapiar: escalar. fr. escalader * gratussar: fr. gratter en surface (la poule) * grautons: gratabons, graissons * gresa: ?? * greu: grelh, grilh (tanben emplegats) * grial: fr. vaisseau en bois rond en forme de jatte * griala: fr. terrine * grinha (cercar ~) : cercar brega: cerchar de se brejar, en paraula o emb los punhs) * gri(n)jòla: v. Grisòla * griselard : grisós, grisastre * grisòla [gri(n)jòlo] : fr. lézard des murailles * grison: granit (pèira) * gro: groa ?? * groada, gruada: nidada (de poletons...) * grolaud: ?? * gromar: fr. croupir; cuire (trop) longtemps; s’attarder * groüm: fr. groin; pòrc * grun : grain; fr. chenil, niche * grumilha, grumulha: lagrema * grusilhon: grun pichòt * guelha: pelha * guena: monina * guèrlhe, guèrlha, guèrle, guèrlia adj. : fr. louche * guerlon : fr. gobelet en ferblanc et à une anse qui sert de mesure pour le lait * gui, g-i: i * guicho?: fr. chat-perché * guichon: fenestron * guidauba: fr. viorne * guilanèus m. pl. : fr. quête des oeufs (En Naut Carcin, per l'Avent los jovents e los mainatges anavan quistar de farina e d'uòus. Segon Xavièr Vidal, aqueles cants se dison ''guilhònas'', e, dins d'unes vilatges que i a, se cantavan pel Cap d'an. Per Cap d'an se crida Al gui, l'an nuòu (''gui'' es un francisme per vesc). * guilhaneu (per '') : estrenas? (de començament d'an). V guilanèus * guinde (Peiregòrd, Bas Lemosin) : piòt, dinda, dindon * guindre: fr. dévidoir * guisauba: vidauba ?? * 'guissable, aguissable : asirable, fr. haïssable * gusseu: fr. bobine, pelote * guita: fr. cane (femelle du canard) * i. V. Ilhs * idolar: udolar, cridar fòrt, fr. hurler * i-eu: V. Eu * ifofonar : cridar per sostenir la nòvia * ilhs: els * imatjar, esmajar?? [ejmajà] (cat. anc. esmaginar) : imaginar * inhon: onhon, ceba * intucat : intocat, endecat?? * io: ièu * iò: o (article neutre) * ja! ja! (jatz? de Jaire?) : per far arrestar los buòus * jaçar, jagassar (liagassar), jacassar, jacinar, (s’)esjacinar (tanben: cridar coma una ajaça), bargassar: charrar * jaciaud: jaç, fr. tanière * jadilha: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses, fait d'une pièce de bois * jadilhada: grand quantitat * jai: gag, gai (auseu) * jaiç: jaç. fr. gîte * jal (bas-lemosin) : gal * jalussada: còp de gel (meteorologia) * jalussier: qui apporte nombreuses gelées blanches * jangaunhas n. maissèlas * jangladís: crits de granda dolor * janglar : cridar, lo pòrc o can quand qualqu'un li trepeja la coa; fr. grignoler * janzi : '' Quante ma granda-mair vesiá quauqu’un cassar de las nosilhas emb las dents, disiá que quò « li donava lo janzi ». Quò li fasiá l’efiech d’una seja que vos sisla dins las aurelhas, que vòstras dents semblen prestas de vos tombar de las gengivas.'' * janton: paisan * januelh: V. Genuelh * jardòla (en '') : ?? * jarpalha: disputa * jarra f. : garra (d'animal), cuèissa; fr. quartiers (de viande); lobes de noix * jasbre, jasbra : ? ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * jase?, jars? (Cruesa): auc (auca mascle) * jaser, jaire v. : jàser, jaire * jaspir: prendre, atrapar quicòm de sas mans * jaspissons, jarpissons? (Cruesa): fr. grande bardanne; autoadesiu, adesiu * jau (naut-lemosin) : gal * jau d'Índia: dindon * jaufada: grapada, grafada, fr. jointée (de mains) * jausemt, jauvent, -a adj. faste; benfasent, -a, qu'a bonastre * jauvir: gausir * Joan-femna: fr. garçon manqué * joine: jove * jònc: jonc * jorn falit (a '') : a solelh colc * jòune, -a, joune, -a adj. jove, -a * juca: granièr pel fen * junja f. vedèla (vedèla i designa lo vedèl feme que ven grand) * jurc’a, jusca, jurcinc’a, jurcanta, juscanta: adv. duscas * justar o ajustar: mólzer * jutar: far de jus?? * labencha: granda peira plata * lac m. mara, cròs d’aiga durmenta * ladre, -a: marrit, -ida * lai: i * lai-bas, la-bas: aval * lai-sus, la-sus: ailamont * larjoït : ?? * laschar: fr. lacher * la-sus: ailamont * lata: fr. perche * latz (Cruesa): fr. giron * lau (en ") : en bas * lausissa: teit de lausas * lebretar: bruslar d’enveja * lechadier: fr. friand * lechatariá n. lecariá * legièr (de '') : ?? * len, lena adj. : ?? * lendoman: endeman * lerpar: lecar * lerpeiós: vescós, limparós * lesina: avarícia, retenguda * levada: regòla d'un prat * lèva-nas: fr. effronté * li: i * liga [lia] : fr. fanon * liar: ligar ([lià] es la prononciacion generala en occitan) * liauna: fr. lierre * licossiana/liquossiana : pocion, licor?? * liedra: fr. lièrre * liera: fr. lièrre * limaç: limac, caragaula * limaçon: lo haiolet, la malimòrna * limanda: fr. planche, rayon, étagère * limerò: fr. manigance, intrigue * liquossiana/licossiana : pocion, liquor?? * lira: fr. mulot * lissa, lissada, 'lhissa (alhissa) f. alh salvatge * loba: gròssa pèira o ròc isolat dins un prat, que non se pòt traire * loenh: luènh * loina [lwejno] : fr. engourdissement; descoratjament per tota mena de trabalh * loira: puta * lojandier, lotjandier: fr. locataire * lor inv. ex. 'las lors' * lovanja: lausança * luec: luòc (tanben utilizat). Dau luec que: dau temps que * lugarn [ligò] : l'estela del matin * luminier: fr. luminaire * lunon: estela * luquet: fr. loquet * luquetar : fr. scintiller * lura f. : animal o can gròs, bon a pas ren; òme polit que sembla bon mas non l'es, fug-l'òbra, peresós, coard; fig. pl. decas, enganhs, contes * lusert, luserta/lisèta (Cruesa): lausèrt * macha adj. : ?? * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * magilhon (mangilhon?, mensilhon? del latin 'mensa' taula?): còfre de la sala de manjar que servís per s'assetar * mai: emai * maid, mag, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * maiada: fr. bouquet (de fleurs); fr. aubades du premier mai sous les fenêtres des jeunes filles à marier * maiar: florir; agrementar * malhonar: ligar, estachar * mainatgier: estauviaire * mainatjar: economizar, estauviar * mainin: mameta * mairgranda: grandmaire *mairina: ostal de la comuna; fr. mairie * mair-reir: mairgranda * maisei: ?? * maison: ostal. Dins maison: a casa. èsser pas darrier maison: èsser luènh * maitot: tanben * malangorir: trefosir? * malàudia: malautiá * maleira: (fach de getar un) marrit sòrt * maleviar: ?? * malinar (se) v. fr. se culotter * malinas f. pl. pantalons * malurnança n. f. : èsser en situacion de grands malaürs * malvenguda, mauvenguda: accident * manciar: batre a punhadas, se batre; menaçar * manca adv. : levat, exceptat * mance, màncie m., mança f. : esquèrra. A man mança: a man esquèrra * mance, màncie adj., mança f. adj. : maladrech * mandin: matin (tanben utilizat) * mandinier, -iera: mendicant * mangle, manglhe (mànlie): margue * manhar: tocar * maniar: jugar un meschant torn * maniganç n. bandit, coquin, paubre malautruc; hippy * marendar: far lo marende * marende n.: collacion de quatre oras; disnar (repais de l2h al nòrd e a l'est, e de 16h a l'oest) * marendon: petit repais; collacion de quatre oras; sopar * màrfie (aver lo ") : avoir l'onglée ? * marga: fr. chatte (minou); sobrenom de l'ajaça * margaud: fr. matou * margolin: gaton * marmusar: murmurar * marmona: ?? * marn f. : branca gròsssa, principala, d'un aubre, fr. branche charpentière * marolhaire: nom donat als estamaires e refachaires ambulants * marranha : desacòrd * marronar: V. romegar * mas, mas qu'un [maskan] : solament, levat; mai, pas jamai (ex: Ne’n fagueren ‘na saussa la pus rara / Qu’aguessam mas minjat / En tota nòstra vita) * mas si es [ma:shiej] : mas òc! , mas n'es [ma:nej] : mas non! * mascarat m. : fr. mascara * massadís : regropament * 'massar: V. Amassar * massaròta: fr. bosse? * mast, mag, maid: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * matrassar: tuer?? * mau. Grand mau: fr. haut mal, épilepsie. Ne'n poder pas mau: poder viure sens se’n far, sens i pensar, sens se preocupar de ren. Ne'n poder pas ben mau: li èsser completament egal * mauchancier: malastrós, malastruc * maudisença : dire de chausas faussas sus quauqu’un, ne’n parlar malonestament * maujauvent adj. nefaste, que pòrta malastre * mauplasent: fr. déplaisant * maussa f. majofa, fraga * me (ex: per me) pron. ieu * medre: meissonar * meduesa liuesa, medalierza : fr. moissonneuse-lieuse * megue, mèrgue, lach megi: fr. petit lait * meissaber, menssaber?, maussaber? : fr. méconnaître * meissonja, meissunja, messunja: messòrga, messònja * meitot: tanben * mejauvent V. Maujauvent * memet: mamet, mameta * meneit, -a, menet, -a: fals(a) devòt(a), devòt(a) supersticiós e minuciós * menesplier: nesplier (tanben emplegat) * menina (Cruesa): grand-maire * mercier: gròs grapaud ventrut. sin. sabatier * mèrende V. Marendar * mèrende V. Marende * merendon V. Marendon * merfondre (se) * merlata: merle femèla * merlaton: merle mainatge * mermilhon: det pichon; sexe masculin * meschaent [meytsen/meychen] [mey(t)san]: marrit, dolent * meseis: mesme, meteis, meteus * mesme: meteis, meteus * mestiu: remedi * mestiva: meisson * mestivar v. meissonar * mestivurza-baturza : fr. moissonneuse-batteuse * mestura: fr. méteil (mescla de farina de blat e d'una pichona part d'òrdi o segal) * mia-tastons (a ") : a palpas * mianadís : ?? * miaulan: milan, mialan, mielon, fr. milan * miaunar: miaular * micha: pan de forment * mielhs adv. melhor * migrar: s'enrabiar; s'inquietar. Migrar pas (de quicòm) : pas aver enveja (de quicòm) * migrar (se) : se desolar, se plànger en se-mesme, se far repròche * mijon : migon ("las moschas se permenen sus la taula d'un mijon a l'autre") * mina: fr. chatte (minou) * minaud: minòt, mainatge ("Creurias qu'eu (= lo chastenh) fai de la lumiera talament eu a de minauds") * minhard: manhac, gentil; polit * minjadoira: fr. garde-manger * minin f.: menina * minon: cat?? * miràudia: miracle * miroelh, -a : brilhant, -a * mistra: asnessa, borrica, sauma * mochaespija: idea favorida * mochanàs: mocador * modelon: molon, fr. monceau, tas * moens (nontronés) : mens * moira f. : ?? * molada: molhièra, terrenh umid * montador: ascensor * morisca: masca, careta * moscla : fr. moule * móstie, móstia adj. : mosti, móstia * mòure, mòudre : molinar * museu, morral, morrilhon : fr. muselière * musir: fr. moisir * nhaca: dent? * nainai: brèç * naistre: nàisser * nastre ['na:tre] opiniastre, testut * nauça : ?? * nauva: fr. ruisseau? * naveu: nap * negra: nèira, piusa * neiar (lat negare) : negar fr. nier * neinar: V. ninar fr. * neir, neira: negre, negra * nejar (lat necare) : negar fr. noyer * n'es!, n-es! : que non! * nespla: fr. nèfle * neteiar, netiar, neitiar: netejar * névia, nèvia ? : nèu * nhòrla, viòrla: istòria comica, galejada un pauc cruda, de còps en vèrs o pròsa * nibla f., nible m./f. : nivol gròs cargat de pluèja (nivol f. s'i ditz tanben) * niela: ?? * ninadoira [ninadoeira] : breç * ninar : breçar, fr. se balancer; dandiner * niure: sadol, -a (qu’a tròp begut; qu’a lo ventre ben plen, qu’a plan o tròp minjat) * nivol f. * nivós: nivolós * noblalhon : petit nòble * nojalh: nogalh; ametla * nonmàs: solament * nosilha f. avelana * nuble m. : nivol * nuèch, nuèit ? [nè(t)] [né] [nè] [nüè] [nüé] [në] * nuirir (?), nurir: noirir * ò, iò, zo: o (article neutre) * ò! ò! : anèm! (per far avançar los buòus) * obludar: oblidar * oblueda: oblit? * obrant (jorn ") : jorn trabalhat * òc-ben [a bej], òc-plan [o plo]/[a-pla] : òc, reforçat * o-ben-tòst [obeto] (òc-ben-tot?) * olhar : emplenar, comblar, ben unflar * ona/onòr? (estar en l') : non pas bolegar * onglon: ongla del pè del pòrc * onte: ont * òps (per '') : per necessitat? (oc. lem. anc. aver òps de: fr. avoir besoin de; aver òps a : fr. faire besoin, être utile à. ''Las òbras qui aurien òps al molí'' : fr. les bois d’œuvre qui feraient besoin au moulin). cat. anc. ops, it. uopo, cast. anc. uebo * orbalutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * òrge: òrdi (tanben emplegat) * orlutz: orizont. V. Orbalutz * ortolalha: fr. légumes * ortruja: ortiga * òs: nogalh d'un fruch * òssas f. pl. : fr. ossements * ostièra m./f. : fr. casanier * ostieira m. : pauc-val, libertin * ovelha, oelha (Cruesa): oelha * paela: padèla * pagun, paguna, p'un, pen: cap (pas un(a)) * paier (Sent Iries la Montanha) : morceau de pain, de crêpe, etc., que l'on donne au chien pour le « payer » de sa peine quand il a ramené un animal écarté; herbe, fourrage, etc., que l'on donne à la vache pour qu'elle se laisse traire (del latin Panarius) * pairolhièr: estamaire o refachaire (ambulant) * palenc: palissada; fr. palis (facha d'estacas de castanhièr) * palhissa : clujada (fr. toit de chaume) * palisson, palhasson: panièr redond per metre lo pan a levar abans la coccion * palhassona: casal, fr. chaumière * pam (de l’autre ~) expr. : de l’autre costat, de l’autre biais * panolha: fr. panouille, épi de maïs * panturlar (se ) : trular, se promener sans but précis. * papulon m. pibol * paradèla: grande oseille * parchar: ?? * parcir: esparnhar : fr. épargner. Se parcir de: s'estar de, s'empachar de. Lo Parciriam est le surnom qu'on donne à l'enfant non désiré, dont on se serait bien passé. * parelh: fr. paire; couple * parròfia, paròfia : parròquia * parpalh [porpar], [parpai/perpai] : peitrina; corsatge; sen (partida del còs del bas del còl fins al ventre), fr. pourpoint * parquenada: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * parsilh, persilh, peiressilh m. : jolvèrd * part-qu'a-part: fr. de part en part * pasmens: totun * passador: fr. défilé, endroit où passe une route entre une falaise et un cours d’eau (du latin médiéval passus (pas, passage, chemin, défilé) * passat deman: deman passat * passerau: fr. moineau * patolhier: gassòt (region d'Ussel) *pau: baston * paucha: sirventa * paun: paon, pavon * paupanhar, paupinhar : paupar? * pautut (Cruesa): grapal * pavan: pavon, paon * peciar: petaçar * pedoira [pedwejro] : veissiga * peirejadís o peirissadís: tàpia, fr. pisé * peis, pest? ([pejst]>[pejs]??) : la pesta * pejar: pegar * pejar?? , 'pejar ?? : apuejar, apiejar * pelh m. pesolh * pelhaire: fr. déguenillé; pelharòt, pelharotaire * pelharaud/pelharòu (metatèsi: peralhòu) m. pelharòt, pelharotaire (tanben s'i emplega pelhaire o pelharet?); creatura fantastica (portar a peralhòu/au pelharaud: portar (un enfant) sus l'eschina, los braces entorn del còl e las gambas altorn de la talha del portaire) * pelhaud : persona paubre, vestida de guenilhas, maladiva * pelissa : femna publica * pelisson: fr. paillasse ?? * peluca: ussa?; parpèla? * pelucar: pampaluguejar * peluja: ?? * pen, pena V. P'un * pena, penau m. : ginesta * penau: fr. lande de genêts et donc par extension une terre pauvre où pousse naturellement cette plante * pendaulha: fr. balançoire * pendaulhar: fr. pendiller * pendolhar: pendre, penjar * penlan: fr. voyou * pensivós,-osa adj. : pensatiu,-iva, pensativós,-osa * peput f. : puput * per m. : pereir, aubre que mena las peras, los perons. * perinqueta: baudufa * permenar (se) v. passejar (non es pas un francisme) * peròt, -òta (Marcha lemosina, Charanta occitana, nòrd de la Nauta Vinhana): piòt, dindon * perpai (perpalh) : V. Parpalh * per tot aquò: malgrat acò * pès (d'en "), dempès : drech * pès (aus quatre ~) : en córrer plan regde * peschier: lavador (se ditz tanben) * peschièra : endrech aigadós ont i a daus peissons per la consomacion ; se ditz per lo vivier, la serva * peseu m. pese; mongeta * pestelar (se) : (se) batre * pestelariá : causa pauc importanta, babiòla * pesteu: batedor, de bugadeira * pestrir: pastar, fr. pétrir * peta-raba: bleta-raba; fr. pétoire * petairòla: escopeta, fusilh * petaron n. ciclomotor * petinar [pitinà] : apetitir * petiòt: petit, pichòt * petonar: s'enervar, repotegar * peu f.: pel; femna publica * pia: còrna, bana * pialar: pelar * piardon: fr. serfouette * piau: pèl * piaular: siular * picassat, picat: V. Pigat * picatau, picatal, pichatal, pichatau: picòt (auseu) * pièg [pjej], piei: pièg * piela, peila, padela, padena n. padena, padela * pietat (a") : de genolhs? * pieuna : ?? * pifrar: chimar * pigassa : fr. moucheture * pigassajar, pijassar: picassar, pigalhar (fr. tacheter; bigarrer; chatoyer) * pigat, picassat, pigassajat, pijassat, picassonat : fr. tacheté, esp. de negre (qui a des tâches de rousseur) * pigonhar (/se): picar còntra qualqu'un, se quichar * pigòt : fr. pie (color) * piguet : fr. chardonnet * pija adj. : bigarrat * pija n. : taca sus la pel * pijassada : fr. moucheture * pijassar: V. Pigassajar * pilaud: aucat, mascle de l’aucha * pilhonar : fr. cligner des yeux * pimpaunhar: fr. peloter, tâter * pinambor: fr. topinambor * pinar, pinard??, pinalh?? : òme ric * pinara: vin * pinarar: chimar de tròp * pinat, - ada: plen, emplit, tot cobèrt * pincar: plantar * pincat,-da part. pass. : dreçat (-da), levat (-a), en l’aer. Estar pincat: estar drech a esperar * pindolhar o pingolhar: pendre * pingraula: espingada * pringralhar: ?? * pinhie(i)r: pin (arbre) * pipeiaire: aucelaire * pirca: pista * pissa-rata [pisa rato/piso ròto] : rata penada * piunar: pinçar * piuse m. : piusa f. * plafond, plafons ? * plaidiar: plaidejar * plais: broa * planchon n. taula, seccion, departament (d'un comerç) * planben: encara, tanben * planger: plànger, plànher * plangier: planièr (tanben emplegat), plan, plat * planher: plànger, plànher * plantar (/se) : arrestar (/s') * platussar: charrar * plegut: p.p. de pleure/plòure * ploia: pluèja * ploiós: plujós * plòure coma qui la bòtja: plòure a plenas selhas * plueviós, -osa adj. pluejós, -osa * plòia/plueia: pluèja * pluiau: Occident, colcant, vent de pluèja * plujada: fr. averse * plumadís (de frucha) : pèl, pelalha * plunhar: plenhar, emplenar. fr. remplir; fr. serrer (l'un contre l'autre) * plusiors franc. : plusors * pofar (se) : fr. se piquer, se dépiter * polhar: reprimandar * polon f. asnessa, borrica, sauma * pols f. pl. : milhàs; milhassina, farinetas (fr. bouillie de mais) * pom: poma; pomièr * pom/poma de tèrra: patata (tanben emplegat) * poma ar tèrra: patata (tanben emplegat) * pomairòu: luòc plantat de pomièrs * poma-pòrc: patata (tanben emplegat) * pomeitèrra: patata (tanben emplegat) * pompira f. patata * ponar (se): acatar (s') (tanben emplegat) * poner, póner: pondre * ponhada: fr. poignée * popin: popada?? * pòrc de mar n. pòrc marin * pòrcs singliers: pòrc singlar * portament: biais d'anar?? * portar pena: migrar, se far dau meschant sang * pòrta-tetons: sostens * pos f. pl. V. Pols * poschar?, possar (>polsar) : tossir * pòst f. : fr. planche * potareu: camparòl (cèps en particular) * pòus f. pl. : fr. bouillie de maïs. gasc. cruishada * poussiera, pouvera: pols, polvera * pradelar (se) v. se passejar en perdent son temps * premier: primièr * préner, prener ['prenei] ['prene:] : prene, préner. Préner lo chamin per poncha: anar tot drech, d’un biais decidit. Préner las vias: s’enrotar, se botar en rota * pres: prèp ("Pres lo mur") * pretz (per <nowiki>''</nowiki> que) : a mesura que, a proporcion que * progiet: projècte * propchen fr. : propchan, propdan; venidor, que ven * prosseja, pressuja: persega * priun, -a, prund, -a: pregond, -a, prigon, -a, prefond, -a, fons, -a * puat: otís, qual?? * pudentor: pudor, pudessina * pudin: fr. bourdaine ou bois puant, qui dégage une odeur forte sous son écorce * pudinhard V. Chat-pitoir * puèg [pei], puég, peug, puig, pug: puèg * puescher, puesser : poder (tanben emplegat) * p'un, p'una, p'unpiau: cap (pas un(a)) * punhar: fr. répugner à faire quelque chose, tarder * purar: plorar * purir, puresir: poirir (tanben emplegat) * purnai(s?), putnais, pudnais: catpudre, (gat-)pudís * quante (Alt lemosin) : quand (Bas lemosin) * quauquarren/quauqua ren adv. quicòm. quauqua ren mai: quicòm mai * quauqu'un: qualque * queraque, queriaque (creiaque) (de 'creiriatz que'?) adv. sens dobte * qu'es que qu'es? : qu'es acò? * quincalhar: fr. carcailler (la caille) * quincaròla: partida mai nauta d'un aubre. fr. faîte * quintar (/se) : fr. pencher * quò: aquò, çò; quò es [kej], [kwej]: (aquò) es; quò pleu/plòu: plòu * raba: fr. rave * rabiaud: mena de rabe?? ("Totas doas venina d'eisserbar las racinas e 'las portavan chascuna un panier de rabiauds, aurelhas de lebre, erba dau lach per los lapins) * rabator : fr. rabat * rabilha: fr. fâne * rabin: fr. champ de navets * rabusar: repapiar * raca: misèria * rachar (se) : anar, se rendre a * racina: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * racroquilhar : fr. recroqueviller * rafe m. rave (fr. radis ou raifort) * raiar: brilhar * raiç: pastenaga, carròta (tanben emplegat). raiç blancha : panais * raissas (plòure a '') : a semaladas * raleta: fr. faîte de la maison * raletar (se): s'engulhar * ramada f. fr. averse * ramalhaud: fr. têtard * rana: fr. crécelle; fr. courtilière (Nauta Vinhana e Cruesa) * ranar: renar, marronar, se plànger en parlar entre sas dents * randa (a ") [ronda] : a rand de, prèp de * ranhós: ernhós? * rantela, rantiala: fr. toile d’araignée * rantela dau ventre: diafragme * rapieta: fr. lézard gris * ras (èsser bon '') : tot prèp * rasís adv. : tot prèp de * raucenós: ?? * raucha: ratja?? * rauche: rauc * rauchós: enraucat * rauja: ràbia * raunament: renament??, fr. grognement??, bougonnement?? * ravalha (Cruesa): fr. rave * rebombar: fr.rebondir * rebondre : rescondre, amagar; fr. rebondir; apondre * rebusar: repapiar * rechanar, rechinar: arroganhar * rechinat adj. : en colèra * reclana V. Areclana * recorson : ?? * recroquilhar (se ") : fr. se recroqueviller *refaufinhar (se ') : se galar, se regalar; fr. se régaler * reganhar: fr. rechigner, montrer les dents, grommeler * regolar: vomir, regantar * regolhonar: fr. faire des rejets * rei daus auseus, reibelet, reibenet, rebeineu, reibelet (HM), reibetau (23), traucaplais (24), l'uelh de buòu (87S), lo pitit buòu : fr. troglodyte * reir-còr (a ") : a racacòr * reir-grandpair, reina-grandamair : reire-grandpaire * rejauvir (/se) : (/se) regaudir * rejauvit,-da, adj. : plan content, plan aürós, que mostra sa jòia * rejonar, rejonhar?? : ?? * relh: fr. fourgon d'un four * relhar v. grimpar * remudar : remenar * renconhar (se "): fr. se cogner * rencurar, rancurar: regretar, èsser enfelonit d'una pèrda; se plànher, esp. de la dolor. "rencura lo ventre" : li fa mal lo ventre * renmàs: solament * rentrar: tornar, tornar entrar * repastar: repàisser * reprosimar [reprozimà], reprueismar ? : fr. rapprocher * recoquilhonar : fr. recroqueviller? * resmas: pas que * respóner, responer: respondre *resvelhar, revelhar?: desvelhar * retrum: bedoceta, fr. poubelle * ribiera: riba; per ext. fr. marécage * ricancoina f. : un refranh, una chançoneta (pejoratiu) * ridòrta: corona de pan * rifanfara, refanfara ? : refranh * rigalhon: fr. ruisseau * rigolar: vomir * ringueta: baudufa (Sarlat, Peiregòrd lengadocian) * ripar: fr. glisser * risolar: sorire? * rison m. : rire, riseta * rit: guit (fr. canard) * riu [ri], [riew] bas lem. : fr. ruisseau * riufe adj. : rufe, fr. rude au toucher?? ("'na chamisa pròpa de cherbe riufa") * robiera: molhièra, terrenh umid * ròcha: ròc * ròcmòrt: fr. marne * rodelar : redolar * rodelon: rotlada * rodilha: bar(r)iòta, boreta, carriòl(a) * roge, roja: de pèl rog * roia, roja f. : papach-rog * ròla: glaça (element natural) * romar: romegar * romeu: romec (lo romeu de la mòrt) * romde, romdre, ròmdre f. : fr. ronce. V. rumec * rondelhon: fr. grognement, ronchonnement * rondinada: ronde n. ? * ronhament: fr. grognement?? * ronhar, ronjar?, rosjar: rosigar * roquilha: fiòla * ros, -ssa, rosseu, rossela: blond, -a * rosin: candela * rosjar: rosigar * ròure? : rove, rore * rufar : fr. gercer * rufe adj. : dur fig. * rumec, romec, romen ?, romde, romdre, ròmdre, romze, rumze n. f. : fr. ronce * rundir (lat. Grundire) : sens diferent de Brundir * sabat : fr. vacarme * sabatier: gròs grapaud ventrut. sin. mercier * sablon: sabon * sabor (de bona ~) loc. : de bona gràcia * saborau: codena del lard * sabranada: fr. ragoût aux haricots * sabrondar (<subre+abondar) : desbordar (un liquid?, una ribièra) * sadolaud: alcolic * saïn [sei]: sagim, lard * saion: vestit. fr. habit * sancier: san, sanitós * sangí! : sacredieu! (eufemisme per 'sang de Dieu') * sangolhar (Cruesa): se divertir amb aiga dins un recipient o un gassòt * sapcher: saber * saquetar: batre * sarcel, sarceu: fr. sarcloir * sargata: lausèrt * sargòlha: ?? * saubre: saber * saüc [suéy(k)], [swéy], [se-ü], [sèy], [sòy(k)], saücau [suecau/siejcà/shuejcà]: sambuc, saüc * saude: saule, sause * saular, saumar (metatèsis de Salvar) : ?? * sautareu: sautarèl * sauticar: fr. sautiller * se: fr. soi (ex: chas se) * se: el/ela; eles/elas ('quò es se' : es el/ela) * sebelir: sepultar * sechiera: sequièra; endrech sec * secodre v. : secotre v. * secoduda : branlada * sedon: fr. lacet; trapa, trapèla * seguela: seguida * sela: cadièra, seti * selh : selha, ferrat * selhe, selh (Cruesa): segle (cereal) * semenalha: semença (tanben emplegat) * sement f. : gra, grana. de tots " : de totas menas * semnar v. semenar * sensena: fiau, sens (d’una istòria, d’un eveniment, logica) * senzilha: mesenga * ser [sey]: ser (coma préner [preney], valer [valey] etc). de ser: aqueste ser. en ser: lo ser * serenada: ?? * sernada (serenada?): serada * serrar, sarrar: rengar; gelar fòrt * sèrva f. estanh petit; reserva d’aiga per l’irrigacion dels camps * seschiera: airal de seschas (fr. roseau des étangs) * si: (ai)tant, talament * sibar : absorbir fig. * sicliar: V. eissublar, eissiular * sicliar: assetar (tanben emplegat) * sinar: sentir amb lo nas * sindraina: ?? * singlarda: singlar femèla * sislar: giscar, guiscar * si us platz [siwpla]: se vos plai/platz * sobechar: ?? * sobrar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * soc, soch (pl. sochs), suchas: sabot * sogolar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * sòla f.: sòl * sole adj: sol, solet * solha: fr. paillasse du lit * solombrilha: penòmbra? * somelhejar: començar de s’endormir ; s’endurmelar * somnhe n. : sòmi (tanben emplegat) * sopena: ?? * sòr n. sòrre * sorcelatge: devinha, devinalha * sorniera: obscuritat * sorniaud: ?? * suausa adj. : suauda (f.de suau) * subrondar V. Sabrondar * sucha: esclòp, sòca (sòca es de cuer emb una sòla de fusta. sucha o sòcs, o daus esclòps (dins una partida de la Corresa) quand es tot de fusta. L'i a tanben los bolauds (que son daus gròs sòcs, de las gròssas suchas). Los sòcs claus son de fusta emb una brida de cuer) * sumnhar: somjar * sumcir [sunsí] (lat. subcidere) : fr. saisir, transir (lo freg); somcir/somsir (englotir) ; susprener, plan estonar * sundir: sospirar * suspurar: purar plan fòrt * susvestit: fr. survêtement * tabiraud: lo que vau ren, paubre baliraud * tabustar: picar? * taconar: picar * tainar (/se) : pressar, tardar * tainós: tinhós? * talhon d'Adam: fr. pomme d'Adam * talòs (de pan) : fr. quignon de pan * tandis que (dau '') : dau temps que * tanha: fr. bourbier * tant mai... tant mai... : dont mai... dont mai... (tanben emplegat) * tantarar: charrar * tant-parlar f. : pinta (mesura de 1 a 2 litres) * tapon: pilòt, fr. tas * tarabasteu: fr. claquoir (instrument de musica) * taravelar: sollicitar longament, en insistent. * tartifla: patata * teissut de còu: folat, mocador * telhòu, telhaud m. telh * temps (ben de '') : longtemps * tendilhon: cavilha de fusta d'una charrue; sexe masculin * tèrme: fr. tertre, talus, éminence pouvant servir dans certains cas de terme, borne, limite. * terrauds pl. (Cruesa) nom donat als dos enfants d'un vilatge que son nascuts lo meteis jorn * test: clesc (d'un uòu) * testut: maça * teula: fr. tuile * tia-tia: fr. litorne (grive) * timplat m.: fr. giffle, claque * tirusa: automata per tirar d'argent * tombareu: fr. charrette ?? * tonar: tronar (tamben emplegat) * tonedre: troneire * tòni m. nesci, pèc * torilhon: taure pichon?? * torilhonar (/se) : la vaca montar una autra vaca?? * tornada (una) n. un fum de * torrin: sop d'alh, ceba o tomata, ben pebrada (que se portava als novèls maridats l'endeman de lor nuèit de nòça) * torrinar : faire son torrin, faire pauca causa * torton: crèspa de blat negre * tortre f. tortora. fr. tourterelle * tòstat m. : tòsta F., fr. toast * tot aura, totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment) * tot-parier, tot parier: egalament; fr. quand même * Tots-sents: Tots-sants * tram: sòl (d'un ostal) * tramalh: mena de filat * trança: fr. trance; angoissa * tranuja: fr. chiendent * trasconeitre: fr. reconnaître * tràser: traire * trasluc, traslutz: plena luna; jorn nefast, accident; agitacion, eveniments malaürós * trassauta: fr. éclabousser ?, tressauter?, regisclar? * trau: biga (fr. poutre) * trauca-sac: fr. brome stérile * trauchar: traucar ?? * traulhar: s'espaterrar dins l'èrba ja nauta; fr. pietiner, fouler, écraser au pressoir * travelar V. Taravelar * traversós: fr. espiègle * treblant: susprenent? * treblar: trebolar * trefa, trefla (Cruesa e endacòm mai), truefla, tròfla, trofla, tofla: trufa; patata * tremuelh: tremol (arbre) * tren. en " de : fr. en train de * trenc, tr(i)an(c) m. fr. croc à fumier * trencha f., trenche m.?: fr. faux; houe, pioche courbe dont le fer est large et mince * trepar : fr. trépinier * trespassar: desobeïr, refusar d’entendre rason * trevar: barrutlar, fr. errer; fr. hanter * tribolar: trebolar, fremir * trifolet: fr. trèfle rampant * troçar/trossar (se) : se (tornar) botar los vestiments * tròia, treuia/trueuia, trueja : truèia (tanben emplegat) * troncar: trencar?? * truelh: pè de cabra (aisina). fr. pied-de-biche * trufa, tofla, tròfla, trofla, truefla: patata * trular: fr. errer; fenhantejar? * trule, trula f. ? (Cruesa): persona bèstia; fug-l'òbra, fenhant * trundiment: retentiment *trundir: fr. résonner * tuar: atudar * tucar: tocar, trucar * tudelar: brotar (una planta * tundir: enflar al punt d'aver la pèl tirada (e al fig. de vanitat p. e.); tondir * tunlar: tossir * turlaud, trulaud: idiòta * tustadís: fait de tustar * tutar v. fr. débusquer * uchar, unlar, udlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * udlar, ular, unlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * ueitantivol: qu'a ueitanta ans * uerge (Cruesa): òrdi * uistra: ustra * ujan [yˈz̪ɔm]: ongan * ulhauç: fr. éclair * um (varianta de ''òm'') o un(?) : òm, un òm * unflar lo fetge (far) : esfeunir, eissorlar quauqu'un d'aiciá a l'esmalir * unlament: udolament * unlar: V. Udlar * urosadament: aürosament * ustilh : ostilh, aisina * utlar: V. Udlar * vachas negras (Cruesa): nivols gròsses grises e pluevioses * vaisselar v. faire la vaissèla * valhent adj. : valent * vances, vancès: V. Avances * vaque! : vèni!, ven! (tanben emplegats), gasc. çai! * vargier: V. Vergier * varrau, verrau : verrat * varroelh: varrolh * vaslet [vàle] : varlet * verdera: fr. oseille * veren m. verin * verenós, -osa: verinós, -osa * vergier [vargié], verdier: òrt (tanben emplegat) * vernhau: vern * vesaquí : veiquí (tanben emplegat) * veschada: vesc(a), visc(ada) * vessa: f. pet, vent * vetz adv. : còp, vegada * veüda, vuda: vista * via: camin * vianelon: androna * viatge: còp (p. e. de beure) * viau, viauda, viaus, viausa: marrit, marrida * viena: fr. vielle * vimzela V. Vinzela * vinheta f. fr. oseille * vinhau: vinha gròssa? * vinhon m. ceba * vinzela: flinga (gauleta, bagueta, lata o branca pichona, de vime o d’un autre arbrisson) * viòrla: V. Nhòrla * virason: vertige * vironar: virar entorn * vironseu: fr. virevolte * 'visar V. Avisar. 'Visa la via! (per fòragitar qualqu'un)- Visar lo bornat: Faire la culhida de la mèl * visda, vusda: vista * vispolar: ?? * vistar: regardar * vita: vida * vitoira: vitualhas, fr. victuailles * vojadas o botjadas (plòure a ") (grafia insegura...) * vojar: vuejar * volada n. voleibòl * volha: oelha, aolha * vonvonar : zonzonar? * vorilh [vurí], voriu [vuriw/vwejriw, bwejriw/ bujriw] : fr. regain V. Borilh * v-òs : òs * vuda (>veüda>vesuda), vusda (>visda>vista) : vista * vuelher: voler * vulhença: volontat * v-uèi: uèi * zo, zò, zu: o (article neutre) == Vejatz tanben == [[lexic auvernhat]] ht2yko8n73lp18n3rb0nukhjoyybv83 0 167094 2497468 2378207 2026-04-04T06:00:19Z Xqbot 4312 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Estanduelh]] 2497468 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Estanduelh]] 5floqzj4peb22dy670ktjfo7ra40b3i 0 170589 2497506 2484541 2026-04-04T09:32:37Z Nicolas Eynaud 6858 2497506 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} Al sens del dreit, una '''persona fisica''' es un èsser uman dotat d'una capacitat juridica que li foguèt atribuit lo gaudiment de [[Dreit subjectiu|dreits subjectius]]. Dins las jurdiccions de ''{{Lang|en|[[Common law]]}}'', aquesta nocion traduida coma persona naturala (en anglés: ''natural person''). Lo tèrme de persona fisica es utilizat en oposicion amb lo tèrme juridic de [[persona morala]] que designa una entitat (una sociatat, un grop, etc.). Unes dreits son comuns a las personas moralas e fisicas, d'autras especifics a l'una de las doas categorias. == Vejatz tanben == * [[Personalitat juridica]] m2hgkh88s8onbyq1dz56d90cv8m0rpc 0 175274 2497440 2199362 2026-04-03T13:54:50Z Psubhashish 12382 v + 2497440 wikitext text/x-wiki {{Infobox familha de lengas | nom = | nom2 = lengas pahari | imatge = Major Indo-Aryan languages.png | legenda = {{legenda|#fd15ac|[[lengas dardicas|dardic]]}}{{legenda|#274ffe|[[lengas indoarianas del nòrd-oèst|lengas del nòrd-oèst]]}}{{legenda|#ad27fe|[[lengas indoarianas del nòrd|lengas del nòrd]]}}{{legenda|#fe933c|[[lengas indoarianas centralas|lengas centralas]]}}{{-}}{{legenda|#fe1e1e|[[lengas indoarianas centralas|lengas de l'oèst]]}}{{legenda|#effe27|[[lengas indoarianas de l'èst|lengas de l'èst]]}}{{legenda|#effe27|[[lengas bihari]]}}{{legenda|#3bed69|[[lengas indoarianas del sud|lengas del sud]]}}{{legenda|#3bed69|[[lengas indoarianas insularas|lengas insularas]]}} | país = [[Índia]], [[Nepal]] | region = [[Asia del Sud]] | familha =[[lengas indoeuropèas]]<br />&nbsp;[[lengas indoiranianas|indoiranian]]<br />&nbsp;&nbsp;[[lengas indoarianas|indoarian]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;lengas indoarianas del nòrd }} [[File:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak Joshi-Subhashish Panigrahi-Introduction Village.webm|thumb|Un locutor de Jaunsari (lengua Pahari occidentala), parlant del benestar social en 2019. Las '''lengas indoarianas del nòrd''' (o lengas pahari) son un grop de las [[lengas indoarianas]]. Aquelas son una branca de las [[lengas indoiranianas]] qu'apertenon se meteissas a las [[Indoeuropèu|lengas indoeuropèas]]. Se parlan dins lo nòrd d'[[Índia]], en [[Nepal]], al sud de l'[[Imalaia]]. == Classificacion == La classificacion de l'indoarian del nòrd es<ref name="Mek">[http://glottolog.org/resource/languoid/id/indo1310 Glottolog, ''Indo-Aryan Northern Zone'']</ref>: *pahari central **[[garhwali]] **[[kumaoni]] *pahari de l'èst **[[dotyali]] **[[jumli]] **[[nepalés]] **[[palpa]] *himachali **[[jaunsari]] **kangric-chamealic-bhattiyali ***chamealic ****bhadrawahi-bhalesi-curahi *****[[bhadrawahi]] *****[[churahi]] ****[[bhattiyali]] ****[[bilaspuri]] ****[[chambeali]] ****[[gaddi]] ****[[pangwali]] ***kangri-dogri ****[[dogri]] ****[[kangri]] **[[mandeali]] **himachali ''stricto sensu'' ***[[hinduri]] ***[[kinnauri]] ***[[pahari kullu]] ***[[pahari mahasu]] ***[[sirmauri]] == Reférencias == <references /> {{Portal Lengas}} [[Categoria:Lenga indoariana|*]] e2zigdoqwvhbrpq579df8x744uxeuuf 2497441 2497440 2026-04-03T13:55:21Z Psubhashish 12382 v+ 2497441 wikitext text/x-wiki {{Infobox familha de lengas | nom = | nom2 = lengas pahari | imatge = Major Indo-Aryan languages.png | legenda = {{legenda|#fd15ac|[[lengas dardicas|dardic]]}}{{legenda|#274ffe|[[lengas indoarianas del nòrd-oèst|lengas del nòrd-oèst]]}}{{legenda|#ad27fe|[[lengas indoarianas del nòrd|lengas del nòrd]]}}{{legenda|#fe933c|[[lengas indoarianas centralas|lengas centralas]]}}{{-}}{{legenda|#fe1e1e|[[lengas indoarianas centralas|lengas de l'oèst]]}}{{legenda|#effe27|[[lengas indoarianas de l'èst|lengas de l'èst]]}}{{legenda|#effe27|[[lengas bihari]]}}{{legenda|#3bed69|[[lengas indoarianas del sud|lengas del sud]]}}{{legenda|#3bed69|[[lengas indoarianas insularas|lengas insularas]]}} | país = [[Índia]], [[Nepal]] | region = [[Asia del Sud]] | familha =[[lengas indoeuropèas]]<br />&nbsp;[[lengas indoiranianas|indoiranian]]<br />&nbsp;&nbsp;[[lengas indoarianas|indoarian]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;lengas indoarianas del nòrd }} [[File:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak Joshi-Subhashish Panigrahi-Introduction Village.webm|thumb|Un locutor de Jaunsari (lengua Pahari occidentala), parlant del benestar social en 2019]] [[File:OpenSpeaks-him-Bangani-Jayprakash Chauhan-Subhashish Panigrahi-Access in Bangani.webm|thumb|Un locutor de Bangani (lengua Pahari occidentala), parlant de l'accès a l'informacion publica en 2019]] Las '''lengas indoarianas del nòrd''' (o lengas pahari) son un grop de las [[lengas indoarianas]]. Aquelas son una branca de las [[lengas indoiranianas]] qu'apertenon se meteissas a las [[Indoeuropèu|lengas indoeuropèas]]. Se parlan dins lo nòrd d'[[Índia]], en [[Nepal]], al sud de l'[[Imalaia]]. == Classificacion == La classificacion de l'indoarian del nòrd es<ref name="Mek">[http://glottolog.org/resource/languoid/id/indo1310 Glottolog, ''Indo-Aryan Northern Zone'']</ref>: *pahari central **[[garhwali]] **[[kumaoni]] *pahari de l'èst **[[dotyali]] **[[jumli]] **[[nepalés]] **[[palpa]] *himachali **[[jaunsari]] **kangric-chamealic-bhattiyali ***chamealic ****bhadrawahi-bhalesi-curahi *****[[bhadrawahi]] *****[[churahi]] ****[[bhattiyali]] ****[[bilaspuri]] ****[[chambeali]] ****[[gaddi]] ****[[pangwali]] ***kangri-dogri ****[[dogri]] ****[[kangri]] **[[mandeali]] **himachali ''stricto sensu'' ***[[hinduri]] ***[[kinnauri]] ***[[pahari kullu]] ***[[pahari mahasu]] ***[[sirmauri]] == Reférencias == <references /> {{Portal Lengas}} [[Categoria:Lenga indoariana|*]] avsi2tbm5c1wte9dl8a354bw27z6v68 2497458 2497441 2026-04-04T02:32:23Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak_Joshi-Subhashish_Panigrahi-Introduction_Village.webm]] per [[:Imatge:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak_Joshi-SP-Introduction_Village.webm]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: project level filename conventi 2497458 wikitext text/x-wiki {{Infobox familha de lengas | nom = | nom2 = lengas pahari | imatge = Major Indo-Aryan languages.png | legenda = {{legenda|#fd15ac|[[lengas dardicas|dardic]]}}{{legenda|#274ffe|[[lengas indoarianas del nòrd-oèst|lengas del nòrd-oèst]]}}{{legenda|#ad27fe|[[lengas indoarianas del nòrd|lengas del nòrd]]}}{{legenda|#fe933c|[[lengas indoarianas centralas|lengas centralas]]}}{{-}}{{legenda|#fe1e1e|[[lengas indoarianas centralas|lengas de l'oèst]]}}{{legenda|#effe27|[[lengas indoarianas de l'èst|lengas de l'èst]]}}{{legenda|#effe27|[[lengas bihari]]}}{{legenda|#3bed69|[[lengas indoarianas del sud|lengas del sud]]}}{{legenda|#3bed69|[[lengas indoarianas insularas|lengas insularas]]}} | país = [[Índia]], [[Nepal]] | region = [[Asia del Sud]] | familha =[[lengas indoeuropèas]]<br />&nbsp;[[lengas indoiranianas|indoiranian]]<br />&nbsp;&nbsp;[[lengas indoarianas|indoarian]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;lengas indoarianas del nòrd }} [[File:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak Joshi-SP-Introduction Village.webm|thumb|Un locutor de Jaunsari (lengua Pahari occidentala), parlant del benestar social en 2019]] [[File:OpenSpeaks-him-Bangani-Jayprakash Chauhan-Subhashish Panigrahi-Access in Bangani.webm|thumb|Un locutor de Bangani (lengua Pahari occidentala), parlant de l'accès a l'informacion publica en 2019]] Las '''lengas indoarianas del nòrd''' (o lengas pahari) son un grop de las [[lengas indoarianas]]. Aquelas son una branca de las [[lengas indoiranianas]] qu'apertenon se meteissas a las [[Indoeuropèu|lengas indoeuropèas]]. Se parlan dins lo nòrd d'[[Índia]], en [[Nepal]], al sud de l'[[Imalaia]]. == Classificacion == La classificacion de l'indoarian del nòrd es<ref name="Mek">[http://glottolog.org/resource/languoid/id/indo1310 Glottolog, ''Indo-Aryan Northern Zone'']</ref>: *pahari central **[[garhwali]] **[[kumaoni]] *pahari de l'èst **[[dotyali]] **[[jumli]] **[[nepalés]] **[[palpa]] *himachali **[[jaunsari]] **kangric-chamealic-bhattiyali ***chamealic ****bhadrawahi-bhalesi-curahi *****[[bhadrawahi]] *****[[churahi]] ****[[bhattiyali]] ****[[bilaspuri]] ****[[chambeali]] ****[[gaddi]] ****[[pangwali]] ***kangri-dogri ****[[dogri]] ****[[kangri]] **[[mandeali]] **himachali ''stricto sensu'' ***[[hinduri]] ***[[kinnauri]] ***[[pahari kullu]] ***[[pahari mahasu]] ***[[sirmauri]] == Reférencias == <references /> {{Portal Lengas}} [[Categoria:Lenga indoariana|*]] h8scy1pdi893o8qibig3y3uhc6cpzcb 0 180306 2497492 2428168 2026-04-04T08:10:56Z Nicolas Eynaud 6858 /* Decès */ 2497492 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} <center>[[Ans 1510|../..]] | [[Ans 1520]] | [[Ans 1530]] | [[Ans 1540]] | ''' Ans 1550''' | [[Ans 1560]] | [[Ans 1570]] | [[Ans 1580]] | [[Ans 1590|../..]]</center> == Istòria == '''v. 1550''' : arribada dei premiereis [[esclavatge|esclaus]] [[Negre (uman)|negres]] en [[Brasil]]. <br/> '''1550''' : a partir d'aquela annada, leis invasions oròmos poguèron plus èsser blocadas dins lo sud de l'[[Etiopia|Empèri Etiopian]] que perdiguèt pauc a pauc lei regions de Bale, de Dawaro e de Hadya. Pasmens, lo poder etiopian capitèt de desviar la màger part deis atacas en direccion deis estats [[islam|musulmans]], especialament Harrar que foguèt regularament en guèrra còntra lei nomadas oròmos dins lo corrent deis ans 1560. <br/> '''1552-1554''' : revirada de plusors expedicions navalas [[Empèri Otoman|otomana]] destinadas a prendre lo comptador [[Portugal|portugués]] d'[[Ormuz]]. Leis Otomans perdiguèron un desenau de [[naviri]]s e poguèron pas empachar lei Portugués de desvolopar son influéncia economica dins l'[[Ocean Indian]]. Pasmens, lei Turcs reconquistèron [[Mascate]] durant lei combats. <br/> '''1554-1557''' : dins lo [[Khanat d'Astrakhan]], començament d'una guèrra civila entre lo khan [[Iamgurchi]] e una partida dei Nogaïs, sostenguts militarament per lei [[Russia|Rus]]. [[Iamgurchi]] i foguèt tuat en [[1555]], çò que permetèt ai Rus de plaçar un vassau coma khan. Puei, après una temptativa d'insureccion, annexèron dirèctament lo Khanat. <br/> '''1555-1556''' : dins l'[[Empèri Mogòl]], revòuta dei senhors afgans [[islam|musulman]]s que refusavan lo poder d'un emperaire indo. [[Humayun]] aprofichèt la situacion per tornar prendre lo poder. Pasmens, moriguèt mens d'un an pus tard. Per estabilizar la situacion, lo generau [[Bairam Khan]] impausèt [[Akbar]], fiu d'[[Humayun]] coma emperaire. <br/> {{veire|Tèrratrem de Shaanxi}} '''1556''' : en [[Republica Populara de China|China]], [[tèrratrem de Shaanxi]] que tuèt entre 820 000 e 830 000 personas (aperaquí 60% deis abitants de la region). La quasi totalitat dei vilas e dei vilatges de la província de Shaanxi foguèron destruchs. <br/> '''1557''' : en [[Africa Orientala]], conquista dau [[pòrt]] de [[Massaua]] per leis [[Empèri Otoman|Otomans]]. Aquò isolèt [[Etiopia]] e l'empachèt d'ara endavant d'agantar la [[Mar Roja]]. <br/> '''1559''' : en [[Etiopia]], [[mòrt]] dau negus [[Gelawdewos]] ([[1540]]-[[1559]]) que foguèt remplaçat per son fraire [[Menas]]. Lo negus novèu capitèt d'empachar lei Turcs installats a [[Massaua]] d'avançar en direccion dau sud. == Cultura == [[Fichièr:Cronicadelperu.jpg |thumb|right|Premiera pagina dei ''[[Crónicas del Perú]]''.]] '''1553''' : publicacion dau premier tòme dei ''[[Crónicas del Perú]]'' (« Crònicas de Peró » en [[occitan]]) dau ''[[conquistador]]'' e cronicaire [[Espanha|espanhòu]] [[Pedro Cieza de León]]. Gràcias a un trabalh important de collècta de testimònis, es una òbra majora de la literatura eissida de la descubèrta e de la conquista de l'[[Empèri Inca]]. == Sciéncias e tecnicas == '''1551''' : començament de la publicacion de ''Historia animalium'' (« L'Istòria deis animaus ») que s'acabèt en [[1587]]. Òbra de {{formatnum:3500}} paginas escrichas per lo naturalista [[Soïssa|soís]] [[Conradus Gesnerus]] ([[1516]]-[[1565]]), depintèt plusors espècias e prepausèt un premier assai de [[taxonomia]] qu'inspirèt per la seguida lei trabalhs de [[Rudolf Jakob Camerarius]] e de [[Carl von Linné]]. <br/> '''1551''' : publicacion de ''[[Canon doctrinæ triangulorum]]'' de [[Georg Joachim Rheticus]] ([[1514]]-[[1574]]). Dins aqueu tractat, foguèt utilizat per lo premier còp un [[triangle]], en plaça d'un [[cercle|ceucle]], per definir e representar lei foncions [[trigonometria|trigonometricas]]. <br/> '''1551''' : descripcion d'un modèl rudimentari d'una turbina de vapor per l'engenhaire e sabent [[Empèri Otoman|turc]] [[Taqi al-Din]] ([[1526]]-[[1585]]). Pasmens, son invencion trobèt ges d'aplicacion dins lo contèxte tecnologic dau periòde. <br/> '''1551''' : fabricacion dau premier [[teodolit]] modèrne per lo [[Matematicas|matematician]] [[Leonard Digges]] (vèrs [[1515]] - vèrs [[1559]]). <br/> '''1552''' : introduccion en [[Euròpa]] dei trabalhs dau mètge arab [[Ibn al-Nafis]] ([[1213]]-[[1288]]), especialament son estudi e sa premiera descripcion de la circulacion dau [[sang]] dins lo còrs uman ([[1242]]), per lo mètge [[Espanha|espanhòu]] [[Miguel Servet]] ([[1511]]-[[1553]]). <br/> '''1552''' : a [[Venècia]], publicacion de ''Tabulae anatomicae'' dau mètge [[Bartolomeo Eustachi]] (vèrs [[1510]]-[[1574]]). Son trabalh conteniá plusors descubèrtas regardant leis [[òs]], lei [[muscle]]s, lei [[nèrvi]]s, lei venas e la foncionament de l'[[aurelha]]. Ansin, un canau intèrne de l'aurelha es uei dich [[trompa d'Eustachi]]. <br/> '''1554''' : estudi dau movement de casuda dei còrs per lo [[matematicas|matematician]] e [[fisica|fisician]] [[Itàlia|italian]] [[Giovanni Battista Benedetti]] ([[1530]]-[[1590]]). Ne'n publiquèt un pichon tractat dich ''Demonstratio proportionum motuum localium'' qu'es considerat coma un trabalh precursor de [[Galileo Galilei]]. En particular, demostrèt que la resisténcia subida per un còrs durant sa casuda es proporcionala a sa superficia e non a sa [[massa]]. <br/> '''1556''' : publicacion d'un obratge revolucionari ''[[De re metallica]]'' (« De la causa metallica ») escrich per lo sabent [[Alemanha|alemand]] [[Georgius Agricola]] ([[1494]]-[[1555]]). Aqueu libre gropava la quasi totalitat dei conoissenças dau periòde sus la [[metallurgia]] e prepausèt una classificacion novèla dei [[minerau]]s coneguts qu'èra diferenta dei concepcions misticas de l'[[alquimia]]. Permetèt de desvolopar l'estudi scientific dei [[minerau]]s e dei [[metal|metaus]] e marquèt la fondacion de la [[mineralogia]] e de la [[geologia]] modèrnas. <br/> '''1557''' : premiera mencion [[escritura|escricha]] coneguda de [[platin]] dins un manuscrit dau sabent [[Itàlia|italian]] [[Julius Caesar Scaliger]] ([[1484]]-[[1558]]). Pasmens, aqueu metal èra ja conegut e utilizat dempuei de sègles en [[America del Sud|America dau Sud]]. <br/> '''1557''' : invencion dau signe "=" per lo [[matematicas|matematician]] [[País de Galas|galés]] [[Robert Recorde]] (vèrs [[1512]]-[[1558]]) que l'utilizèt dins son obratge ''The Whetstone of Witte'' (« La mòla de Witte »). <br/> '''1559''' : introduccion dau [[tabat]] en [[França]] per lo [[diplomacia|diplomata]] [[Joan Nicot]] ([[1530]]-[[1604]]). <br/> '''1559''' : publicacion d'un tractat d'[[anatomia]] escrich per lo cirurgian [[Itàlia|italian]] [[Realdo Colombo]] ([[1510]]-1559). Basat sus seis observacions e son experiéncia, permetèt de melhorar la comprenença dau foncionament dei [[palmon|paumons]]. == Decès == <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Abd al-Qadir Ièr|Abd al-Qadir I{{èr}}]], sultan de [[Sultanat de Sennar|Sennar]]. * [[Georgius Agricola]], sabent [[Alemanha|alemand]]. * [[Petrus Apianus]], [[matematicas|matematician]] e [[astronomia|astronòm]] [[Alemanha|alemand]]. * [[Gelawdewos]], [[negus]] d'[[Etiopia]]. * [[Hieronymus Bock]], [[botanica|botanista]] [[Alemanha|alemand]]. * [[Pedro Cieza de León]], ''[[conquistador]]'' e cronicaire [[Espanha|espanhòu]]. * [[Thomas Cranmer]], arquevesque de Canterbury e teologian anglés. * [[Realdo Colombo]], cirurgian [[Itàlia|italian]]. * [[Leonard Digges]], [[Matematicas|matematician]] [[Anglatèrra|anglés]]. * [[Girolamo Fracastoro]], mètge [[Itàlia|italian]]. * [[Humayun]], emperaire [[Empèri Mogòl|mogòl]]. * [[Clément Janequin]], [[musica|musician]] [[França|francés]]. * [[Nayil]], sultan de [[Sultanat de Sennar|Sennar]]. * [[François Rabelais]], escrivan [[França|francés]]. * [[Robert Recorde]], [[matematicas|matematician]] [[País de Galas|galés]]. * [[Julius Caesar Scaliger]], sabent [[Itàlia|italian]]. * [[Miguel Servet]], mètge e [[teologia]]n [[Espanha|espanhòu]]. * [[Niccolo Fontana Tartaglia]], [[matematicas|matematician]] [[Itàlia|italian]]. </div> == Liames intèrnes == == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> fgj3348aqimb6wmtprsagyfp85lmad4 4 182811 2497446 2495382 2026-04-03T21:14:56Z Nicolas Eynaud 6858 /* Euròpa */ 2497446 wikitext text/x-wiki == Biografias == === Comedians === ==== Cinèma mut ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lilian Gish]] # [[Buster Keaton]] # [[Harold Lloyd]] # [[Mary Pickford]] # [[Gloria Swanson]] </div> ===== Euròpa ===== # [[Asta Nielsen]] ==== Periòde contemporanèu ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fred Astaire]] # [[Humphrey Bogart]] # [[Marlon Brando]] # [[James Cagney]] # [[Charlie Chaplin]] # [[Claudette Colbert]] # [[Gary Cooper]] # [[Joan Crawford]] # [[Bette Davis]] # [[Robert De Niro]] # [[James Dean]] # [[Henry Fonda]] # [[Jane Fonda]] # [[Clark Gable]] # [[Judy Garland]] # [[Whoopi Goldberg]] # [[Cary Grant]] # [[Tom Hanks]] # [[Katharine Hepburn]] # [[Gene Kelly]] # [[Grace Kelly]] # [[Marilyn Monroe]] # [[Marx Brothers]] # [[Jack Nicholson]] # [[Gregory Peck]] # [[Barbara Stanwyck]] # [[James Stewart]] # [[Meryl Streep]] # [[Elizabeth Taylor]] # [[Shirley Temple]] # [[Spencer Tracy]] # [[John Wayne]] # [[Mae West]] # [[Robin Williams]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bruce Lee]] # [[Amitabh Bachchan]] # [[Pran]] # [[Toshiro Mifune]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Brigitte Bardot]] # [[Jean-Paul Belmondo]] # [[Sarah Bernhardt]] # [[Alain Delon]] # [[Fernandel]] # [[Louis de Funès]] # [[Jean Gabin]] # [[Jean Marais]] # [[Gérard Philipe]] # [[Richard Burton]] # [[Michael Caine]] # [[Sean Connery]] # [[Daniel Day-Lewis]] # [[Audrey Hepburn]] # [[Anthony Hopkins]] # [[Edmund Kean]] # [[Vivien Leigh]] # [[Laurence Olivier]] # [[Peter O'Toole]] # [[Peter Sellers]] # [[Adriano Celentano]] # [[Gina Lollobrigida]] # [[Sophia Loren]] # [[Marcello Mastroianni]] # [[Ingrid Bergman]] # [[Greta Garbo]] # [[Armen Dzhigarkhanyan]] # [[Yevgeny Leonov]] # [[Innokenty Smoktunovsky]] # [[Mikhail Ulyanov]] # [[Marlene Dietrich]] # [[Maximilian Schell]] </div> ==== Teatre e cant ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alvin Ailey]] # [[Marian Anderson]] # [[Frederick Ashton]] # [[Mikhail Baryshnikov]]* # [[Maurice Béjart]] # [[Carlo Blasis]] # [[Andrea Bocelli]] # [[Erik Bruhn]] # [[George Carlin]] # [[Enrico Caruso]] # [[Cyd Charisse]] # [[Boris Christoff]] # [[David Copperfield]] # [[Plácido Domingo]] # [[Isadora Duncan]] # [[Fanny Elssler]] # [[Michel Fokine]] # [[Margot Fonteyn]] # [[Gregory Hines]] # [[Harry Houdini]] # [[Tamara Karsavina]] # [[Rudolf von Laban]] # [[Jenny Lind]] # [[Vaslav Nijinsky]] # [[Birgit Nilsson]] # [[Rudolf Noreiev]] # [[Luciano Pavarotti]] # [[Anna Pavlova]] # [[Marius Petipa]]* # [[Leontyne Price]]* # [[Jerome Robbins]] # [[Renata Scotto]] # [[Beverly Sills]] # [[Marie Taglioni]] # [[Maria Tallchief]] </div> === Artistas === ==== Pintres ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fidias]] # [[Vitruvi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hieronymus Bosch]] # [[Jan van Eyck]] # [[Giotto]] # [[Andrei Rublev]] </div> ===== Renaissença e periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[El Greco]] # [[Jacques-Louis David]] # [[Eugène Delacroix]] # [[François Mansart]] # [[Nicolas Poussin]] # [[Albrecht Dürer]] # [[Caspar David Friedrich]] # [[Hans Holbein the Younger]] # [[Karl Friedrich Schinkel]] # [[Borromini]] # [[Caravaggio]] # [[Bernini]] # [[Giovanni Bellini]] # [[Sandro Botticelli]] # [[Bramante]] # [[Canaletto]] # [[Piero della Francesca]] # [[Andrea Mantegna]] # [[Masaccio]] # [[Michelangelo]] # [[Palladio]] # [[Raphael]] # [[Andrea del Sarto]] # [[Tintoretto]] # [[Titian]] # [[Paolo Veronese]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Anthony van Dyck]] # [[Peter Paul Rubens]] # [[Rembrandt]] # [[Johannes Vermeer]] # [[Jusepe de Ribera]] # [[Diego Velázquez]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Marc Chagall]] # [[Marcel Duchamp]] # [[René Magritte]] # [[Frida Kahlo]] # [[Mary Cassatt]] # [[Georgia O'Keeffe]] # [[Jackson Pollock]] # [[Mark Rothko]] # [[Andy Warhol]] # [[Grant Wood]] # [[Paul Klee]] # [[Gustav Klimt]] # [[Edvard Munch]] # [[Victor Vasarely]] # [[Jean Auguste Dominique Ingres]] # [[Marie-Antoine Carême]] # [[Pau Cesana]] # [[Edgar Degas]] # [[Paul Gauguin]] # [[Édouard Manet]] # [[Henri Matisse]] # [[Claude Monet]] # [[Pierre-Auguste Renoir]] # [[Henri Rousseau]] # [[Enric de Tolosa-Lautrèc]] # [[Georges Seurat]] # [[Francis Bacon (artista)]] # [[William Hogarth]] # [[J. M. W. Turner]] # [[M. C. Escher]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Piet Mondrian]] # [[Wassily Kandinsky]] # [[Kazimir Malevich]] # [[Ilya Repin]] # [[Nicholas Roerich]] # [[Salvador Dalí]] # [[Francisco Goya]] # [[Joan Miró]] # [[Pablo Picasso]] </div> === Escultors === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auguste Rodin]] # [[Donatello]] </div> ==== Arquitèctes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Imhotep]] # [[Oscar Niemeyer]] # [[Walter Burley Griffin]] # [[William Le Baron Jenney]] # [[Frank Gehry]] # [[Frank Lloyd Wright]] # [[Richard Meier]] # [[Louis Sullivan]] # [[I. M. Pei]] # [[Mimar Sinan]] # [[Kenzo Tange]] # [[Alvar Aalto]] # [[Le Corbusier]] # [[Gaudí]] # [[Victor Horta]] # [[Inigo Jones]] # [[Richard Neutra]] # [[Renzo Piano]] # [[Christopher Wren]] # [[Günter Behnisch]] # [[Peter Behrens]] # [[Walter Gropius]] # [[Erich Mendelsohn]] # [[Frei Otto]] # [[Ludwig Mies van der Rohe]] # [[Hans Scharoun]] # [[Shitao]] # [[Raja Ravi Varma]] # [[Hiroshige]] # [[Hokusai]] # [[Sesshu Toyo]] </div> ==== Escrivans ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Nuwas]] # [[Adam Mickiewicz]] # [[Alexander Pushkin]] # [[Alejo Carpentier]] # [[Alexandre Dumas]] # [[Alice Walker]] # [[Allen Ginsberg]] # [[Amir Khusrow]] # [[Anton Chekhov]] # [[Arthur Rimbaud]] # [[Fraires Grimm]] # [[Carl Sandburg]] # [[Charles Dickens]] # [[Ciceron]] # [[Dashiell Hammett]] # [[Douglas Adams]] # [[Du Fu]] # [[Edgar Allan Poe]] # [[Eino Leino]] # [[Emily Dickinson]] # [[Erich Maria Remarque]] # [[Ernest Hemingway]] # [[F. Scott Fitzgerald]] # [[Franz Kafka]] # [[Fiodor Dostoievskii]] # [[John Donne]] # [[Gabriel García Márquez]] # [[Geoffrey Chaucer]] # [[George Bernard Shaw]] # [[George Orwell]] # [[Ghalib]] # [[H. G. Wells]] # [[Hans Christian Andersen]] # [[Harold Pinter]] # [[Heinrich Heine]] # [[Henrik Ibsen]] # [[Henry James]] # [[Henry Miller]] # [[Hermann Hesse]] # [[Hildegard de Bingen]] # [[Ilf e Petrov]] # [[Isaac Asimov]] # [[Ivan Vazov]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Jack Kerouac]] # [[Jack London]] # [[Rumi]] # [[James Joyce]] # [[Jane Austen]] # [[Jerome K. Jerome]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[John Steinbeck]] # [[John Updike]] # [[Jonathan Swift]] # [[Jorge Luis Borges]] # [[José Martí]] # [[José Saramago]] # [[Jules Verne]] # [[Kālidāsa]] # [[Langston Hughes]] # [[Leon Tolstoi]] # [[Lewis Carroll]] # [[Li Bai]] # [[Lord Byron]] # [[Marcel Proust]] # [[Mark Twain]] # [[Mario Vargas Llosa]] # [[Matsuo Bashō]] # [[Maxim Gorki]] # [[Miguel de Cervantes]] # [[Mikhail Bulgakov]] # [[Molière]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Naguib Mahfouz]] # [[Nathaniel Hawthorne]] # [[Nikolai Gogol]] # [[Nikos Kazantzakis]] # [[Olaf Stapledon]] # [[Omar Khayyám]] # [[Pablo Neruda]] # [[Petrarch]] # [[Philip K. Dick]] # [[Rabindranath Tagore]] # [[Rainer Maria Rilke]] # [[Gabriele D’Annunzio]] # [[Brontë family]] # [[Robert A. Heinlein]] # [[Saadi Shirazi]] # [[Salman Rushdie]] # [[Safo]] # [[Saul Bellow]] # [[Thomas Hardy]] # [[Thomas Mann]] # [[Thomas Pynchon]] # [[Toni Morrison]] # [[Truman Capote]] # [[Umberto Eco]] # [[Victor Hugo]] # [[Yasunari Kawabata]] # [[Yukio Mishima]] </div> ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Qu Yuan]] # [[Aesop]] # [[Menander]] # [[Aeschylus]] # [[Aristofanes]] # [[Euripides]] # [[Hafez]] # [[Omèr]] # [[Oraci]] # [[Ovidi]] # [[Plutarch]] # [[Sofòcles]] # [[Virgili]] # [[Plini l'Ancian]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dante Alighieri]] # [[Ferdowsi]] # [[Jami]] # [[Kabir]] # [[Nizami]] # [[Rudaki]] # [[Giovanni Boccaccio]] # [[Ali-Shir Nava'i]] # [[William Shakespeare]] # [[Chrétien de Troyes]] # [[Christine de Pizan]] # [[François Villon]] </div> ===== Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuzûlî]] # [[Tulsidas]] # [[Pedro Calderón de la Barca]] # [[Luís de Camões]] # [[Pierre Corneille]] # [[Daniel Defoe]] # [[Gavrila Derzhavin]] # [[John Dryden]] # [[Samuel Johnson]] # [[John Milton]] # [[Michel de Montaigne]] # [[François Rabelais]] # [[Jean Racine]] # [[Lope de Vega]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chinua Achebe]] # [[Samuel Beckett]] # [[William Blake]] # [[Bertolt Brecht]] # [[Ray Bradbury]] # [[Raymond Chandler]] # [[Agatha Christie]] # [[Arthur C. Clarke]] # [[Arthur Conan Doyle]] # [[Roald Dahl]] # [[Robert Frost]] # [[Aldous Huxley]] # [[Rudyard Kipling]] # [[Astrid Lindgren]] # [[Guy de Maupassant]] # [[Arthur Miller]] # [[Vladimir Nabokov]] # [[J. K. Rowling]] # [[Mary Shelley]] # [[Wole Soyinka]] # [[Robert Louis Stevenson]] # [[Walt Whitman]] # [[Oscar Wilde]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Virginia Woolf]] # [[W. B. Yeats]] # [[Ngũgĩ wa Thiong'o]] # [[J. M. Coetzee]] # [[Nadine Gordimer]] # [[Margaret Atwood]] # [[Pearl S. Buck]] # [[Washington Irving]] # [[Jaroslav Hašek]] # [[T. S. Eliot]] # [[Mihai Eminescu]] # [[William Faulkner]] # [[Ken Kesey]] # [[Guillaume Apollinaire]] # [[Constantine P. Cavafy]] # [[Stendhal]] # [[William Golding]] # [[Stephen King]] # [[Ursula K. Le Guin]] # [[Sinclair Lewis]] # [[Herman Melville]] # [[Margaret Mitchell]] # [[Mario Puzo]] # [[Ezra Pound]] # [[J. D. Salinger]] # [[Isaac Bashevis Singer]] # [[Harriet Beecher Stowe]] # [[Kurt Vonnegut]] # [[William Carlos Williams]] # [[Jorge Amado]] # [[Chinghiz Aitmatov]] # [[Muhammad Iqbal]] # [[Haruki Murakami]] # [[Kenzaburō Ōe]] # [[Orhan Pamuk]] # [[Lu Xun]] # [[Kahlil Gibran]] # [[France Prešeren]] # [[Ismail Kadare]] # [[Joseph Conrad]] # [[Sándor Petőfi]] # [[Henryk Sienkiewicz]] # [[Taras Shevchenko]] # [[Anna Akhmatova]] # [[Joseph Brodsky]] # [[Ivan Bunin]] # [[Nikolay Karamzin]] # [[Mikhail Lermontov]] # [[Vladimir Mayakovsky]] # [[Nikolay Nekrasov]] # [[Boris Pasternak]] # [[Aleksandr Solzhenitsyn]] # [[Aleksey Nikolayevich Tolstoy]] # [[Ivan Turgenev]] # [[Honoré de Balzac]] # [[Charles Baudelaire]] # [[Karen Blixen]] # [[Gustave Flaubert]] # [[Anne Frank]] # [[Federico García Lorca]] # [[André Gide]] # [[Knut Hamsun]] # [[Eugène Ionesco]] # [[Selma Lagerlöf]] # [[Luigi Pirandello]] # [[Friedrich Schiller]] # [[August Strindberg]] # [[Tristan Tzara]] # [[Émile Zola]] # [[Kingsley Amis]] # [[W. H. Auden]] # [[Enid Blyton]] # [[Anthony Burgess]] # [[Robert Graves]] # [[John Keats]] # [[C. S. Lewis]] # [[Alan Moore]] # [[Walter Scott]] # [[John Millington Synge]] # [[William Wordsworth]] # [[Samuel Taylor Coleridge]] # [[Percy Bysshe Shelley]] </div> === Musicians === ==== Compositors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gustav Holst]] # [[Jon Lord]] # [[Alan Parsons]] # [[Pancho Vladigerov]] # [[Richard Strauss]] </div> ===== Edat Mejana e Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guillaume Dufay]] # [[Giovanni da Palestrina]] </div> ===== Periòde Barròc ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johann Sebastian Bach]] # [[George Frideric Handel]] # [[Claudio Monteverdi]] # [[Antonio Vivaldi]] </div> ===== Periòde Classic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Joseph Haydn]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] </div> ===== Periòde Romantic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mily Balakirev]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Hector Berlioz]] # [[Georges Bizet]] # [[Alexander Borodin]] # [[Johannes Brahms]] # [[Anton Bruckner]] # [[Frédéric Chopin]] # [[César Cui]] # [[Antonín Dvořák]] # [[Edvard Grieg]] # [[Franz Liszt]] # [[Gustav Mahler]] # [[Felix Mendelssohn]] # [[Modest Mussorgsky]] # [[Nikolai Rimsky-Korsakov]] # [[Gioachino Rossini]] # [[Franz Schubert]] # [[Robert Schumann]] # [[Bedřich Smetana]] # [[Johann Strauss]] # [[Gilbert and Sullivan]] # [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]] # [[Giuseppe Verdi]] # [[Richard Wagner]] </div> ===== Sègle XX ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kaikhosru Shapurji Sorabji]] # [[Béla Bartók]] # [[Claude Debussy]] # [[Joe Hisaishi]] # [[Sergei Prokofiev]] # [[Giacomo Puccini]] # [[Maurice Ravel]] # [[Arnold Schoenberg]] # [[Dmitri Shostakovich]] # [[Jean Sibelius]] # [[Igor Stravinsky]] </div> ==== Musicians ==== ===== Caps d'orquèstra ===== # [[Leonard Bernstein]] ===== Cantaires ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Umm Kulthum]] # [[Vladimir Vysotsky]] </div> ===== Violonista ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Yo-Yo Ma]] # [[Niccolò Paganini]] </div> ===== Musica non occidentala ===== # [[Ravi Shankar]] ===== Folk e musica populara ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ABBA]] # [[Mariah Carey]] # [[Cher]] # [[David Coverdale]] # [[Doris Day]] # [[Bruce Dickinson]] # [[Ronnie James Dio]] # [[Céline Dion]] # [[Michael Jackson]] # [[Elton John]] # [[Madonna]] # [[Bob Marley]] # [[Dean Martin]] # [[Liza Minnelli]] # [[Joni Mitchell]] # [[Frank Sinatra]] # [[Barbra Streisand]] # [[Stevie Wonder]] </div> ===== Folk e country americana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johnny Cash]] # [[Bing Crosby]] # [[Faith Hill]] # [[George Jones]] # [[Peter, Paul and Mary]] # [[Reba McEntire]] # [[Dolly Parton]] # [[Hank Williams]] </div> ===== Blues e soul ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Charles]] # [[Aretha Franklin]] # [[B.B. King]] </div> ===== Compositors de cançon ===== # [[Vangelis]] ===== Musica de film ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jerry Goldsmith]] # [[Henry Mancini]] # [[Ennio Morricone]] # [[Richard Rodgers]] # [[Miklós Rózsa]] # [[Max Steiner]] # [[John Williams]] </div> ===== Funk ===== # [[James Brown]] ===== Guitaristas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Lee Hooker]] # [[Stevie Ray Vaughan]] </div> ===== Hip-hop e rap ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eminem]] # [[Dr. Dre]] # [[Tupac Shakur]] </div> ===== Jazz ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Louis Armstrong]] # [[Miles Davis]] # [[George Gershwin]] # [[Antônio Carlos Jobim]] # [[Glenn Miller]] </div> ===== Comèdia musicala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Irving Berlin]] # [[Jerome Kern]] # [[Cole Porter]] # [[Andrew Lloyd Webber]] </div> ===== Cantaires non anglofòns ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Édith Piaf]] # [[Lata Mangeshkar]] # [[Alla Pugacheva]] # [[Mohammed Rafi]] # [[Zhu Xuan]] </div> ===== Rock ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[AC/DC]] # [[John Barry]] # [[The Beatles]] ## [[John Lennon]] ## [[Paul McCartney]] # [[Chuck Berry]] # [[David Bowie]] # [[Eric Clapton]] # [[Joe Cocker]] # [[Phil Collins]] # [[Alice Cooper]] # [[Deep Purple]] # [[The Doors]] # [[Bob Dylan]] # [[Peter Gabriel]] # [[Simon & Garfunkel]] # [[Jimi Hendrix]] # [[Janis Joplin]] # [[Metallica]] # [[Gary Moore]] # [[Nirvana]] # [[Ozzy Osbourne]] # [[Pink Floyd]] ## [[Roger Waters]] # [[Elvis Presley]] # [[Queen]] ## [[Freddie Mercury]] # [[Linda Ronstadt]] # [[Black Sabbath]] # [[Bruce Springsteen]] # [[The Rolling Stones]] ## [[Keith Richards]] ## [[Mick Jagger]] # [[Tina Turner]] # [[U2]] # [[Frank Zappa]] # [[Led Zeppelin]] </div> === Criminaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billy the Kid]] # [[Jack l'Esventraire]] # [[Al Capone]] # [[Pablo Escobar]] </div> === Productors, realizators e scenaristas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Woody Allen]] # [[Pedro Almodóvar]] # [[Robert Altman]] # [[Michelangelo Antonioni]] # [[Ingmar Bergman]] # [[Bernardo Bertolucci]] # [[Luis Buñuel]] # [[Ken Burns]] # [[James Cameron]] # [[Frank Capra]] # [[Jean Cocteau]] # [[Clint Eastwood]] # [[Francis Ford Coppola]] # [[George Cukor]] # [[Walt Disney]] # [[Carl Theodor Dreyer]] # [[Sergei Eisenstein]] # [[Rainer Werner Fassbinder]] # [[Federico Fellini]] # [[John Ford]] # [[Miloš Forman]] # [[Bob Fosse]] # [[Jean-Luc Godard]] # [[Samuel Goldwyn]] # [[Terry Gilliam]] # [[D. W. Griffith]] # [[Alfred Hitchcock]] # [[John Huston]] # [[Elia Kazan]] # [[Raj Kapoor]] # [[Takeshi Kitano]] # [[Stanley Kubrick]] # [[Akira Kurosawa]] # [[Fritz Lang]] # [[David Lean]] # [[Ang Lee]] # [[Frank Lloyd]] # [[George Lucas]] # [[Sidney Lumet]] # [[Auguste e Louis Lumière]] # [[Joseph L. Mankiewicz]] # [[Frances Marion]] # [[Georges Méliès]] # [[Nikita Mikhalkov]] # [[Alan Parker]] # [[Roman Polanski]] # [[Sydney Pollack]] # [[Carlo Ponti]] # [[Leni Riefenstahl]] # [[Satyajit Ray]] # [[Jean Renoir]] # [[Carlos Saura]] # [[Martin Scorsese]] # [[David O. Selznick]] # [[Mack Sennett]] # [[Vittorio De Sica]] # [[Aaron Sorkin]] # [[Steven Spielberg]] # [[Constantin Stanislavski]] # [[Oliver Stone]] # [[Quentin Tarantino]] # [[Andrei Tarkovsky]] # [[Irving Thalberg]] # [[Giuseppe Tornatore]] # [[François Truffaut]] # [[Lars von Trier]] # [[Luchino Visconti]] # [[Dziga Vertov]] # [[Hal B. Wallis]] # [[Wim Wenders]] # [[Orson Welles]] # [[Billy Wilder]] # [[Robert Wise]] # [[William Wyler]] # [[Darryl F. Zanuck]] # [[Robert Zemeckis]] # [[Zhang Yimou]] </div> === Òmes d'afaires === ==== Antiquitat ==== # [[Marcus Licinius Crassus]] ==== Edat Mejana ==== # [[Lorenzo de' Medici]] ==== Revolucion Industriala ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Samuel Crompton]] # [[Thomas Newcomen]] # [[John Jacob Astor]] # [[Jamsetji Tata]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andrew Carnegie]] # [[P. T. Barnum]] # [[James Buchanan Duke]] # [[Warren Buffett]] # [[Henry Ford]] # [[Meyer Guggenheim]] # [[Howard Hughes]] # [[J. P. Morgan]] # [[J. Paul Getty]] # [[William Randolph Hearst]] # [[John D. Rockefeller]] # [[Leland Stanford]] # [[Cornelius Vanderbilt]] # [[Madam C. J. Walker]] # [[George Westinghouse]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Coco Chanel]] # [[Alan Sugar]] # [[Dhirubhai Ambani]] # [[Muhammad Yunus]] # [[Enzo Ferrari]] # [[Mukesh Ambani]] # [[Carlos Slim]] # [[Sergey Brin]] # [[Richard Branson]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Kroc]] # [[Sam Walton]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Rupert Murdoch]] # [[Elon Musk]] # [[Larry Page]] # [[Ted Turner]] # [[Oprah Winfrey]] # [[Mark Zuckerberg]] </div> === Explorators === ==== Antiquitat e Edat Mejana ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ibn Battuta]] # [[Leif Ericson]] </div> ==== Edat dei Descubèrtas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Willem Barentsz]] # [[John Cabot]] # [[Pedro Álvares Cabral]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristòl Colomb]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Juan Sebastián Elcano]] # [[Vasco da Gama]] # [[Ferrand Magellan]] # [[Ponce de Leon]] # [[Francisco Pizarro]] # [[Marco Polo]] # [[Hernando de Soto]] # [[Abel Tasman]] # [[Amerigo Vespucci]] # [[Zheng He]] </div> ==== Sègle XVIII e XIX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vitus Bering]] # [[James Cook]] # [[Alexander von Humboldt]] # [[David Livingstone]] # [[Henry Morton Stanley]] </div> ==== Sègle XX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roald Amundsen]] # [[Neil Armstrong]] # [[Iurii Gagarin]] # [[John Glenn]] # [[Edmund Hillary]] # [[Tenzing Norgay]] </div> === Filosòfs, istorians e òme politic === ==== Filosòfs ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aristòtel]] # [[Agustin d'Ipòna]] # [[Confucius]] # [[Democrita]] # [[Diogenes de Sinòpe]] # [[Epicur]] # [[Gorgias]] # [[Han Fei]] # [[Eraclita]] # [[Laozi]] # [[Li Si]] # [[Menci]] # [[Parmenid]] # [[Platon]] # [[Plotinus]] # [[Senèca lo Jove]] # [[Shang Yang]] # [[Socrates]] # [[Tales de Milet]] # [[Xunzi]] # [[Zenon de Cition]] # [[Zenon d'Elèa]] # [[Zhuangzi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peter Abelard]] # [[Averroès]] # [[Boethius]] # [[Francis Bacon]] # [[Giordano Bruno]] # [[Hasdai Crescas]] # [[Duns Scotus]] # [[Maimonides]] # [[Nicolau de Cusa]] # [[Tomàs d'Aquin]] # [[Wang Yangming]] # [[William d'Ockham]] # [[Zhu Xi]] </div> ===== Periòde Modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[George Berkeley]] # [[Johan Amos Comenius]] # [[René Descartes]] # [[Denis Diderot]] # [[Friedrich Engels]] # [[Desiderius Erasmus]] # [[Hugo Grotius]] # [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] # [[Thomas Hobbes]] # [[David Hume]] # [[William James]] # [[Immanuel Kant]] # [[Søren Kierkegaard]] # [[Gotthold Ephraim Lessing]] # [[John Locke]] # [[John Stuart Mill]] # [[Montesquieu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Max Scheler]] # [[Friedrich Schleiermacher]] # [[Arthur Schopenhauer]] # [[Herbert Spencer]] # [[Baruch Spinoza]] # [[Emanuel Swedenborg]] # [[Voltaire]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Theodor W. Adorno]] # [[Raymond Aron]] # [[Mikhail Bakunin]] # [[Simone de Beauvoir]] # [[Henri Bergson]] # [[Isaiah Berlin]] # [[Martin Buber]] # [[Albert Camus]] # [[Ernst Cassirer]] # [[Benedetto Croce]] # [[Gilles Deleuze]] # [[Jacques Derrida]] # [[John Dewey]] # [[Ralph Waldo Emerson]] # [[Ludwig Feuerbach]] # [[Johann Gottlieb Fichte]] # [[Gottlob Frege]] # [[Yan Fu]] # [[Hans-Georg Gadamer]] # [[Jürgen Habermas]] # [[Martin Heidegger]] # [[Edmund Husserl]] # [[Thomas Kuhn]] # [[Imre Lakatos]] # [[Marshall McLuhan]] # [[Maurice Merleau-Ponty]] # [[Maria Montessori]] # [[Karl Popper]] # [[Pierre-Joseph Proudhon]] # [[John Rawls]] # [[Bertrand Russell]] # [[Jean-Paul Sartre]] # [[Henry David Thoreau]] # [[Alexis de Tocqueville]] # [[Miguel de Unamuno]] # [[Alfred North Whitehead]] # [[Ludwig Wittgenstein]] # [[Kang Youwei]] </div> ==== Istorians ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eusèbi]] # [[Erodòt]] # [[Tit Livi]] # [[Ammianus Marcellinus]] # [[Tacit]] # [[Tucidides]] # [[Sima Qian]] # [[Xenofont]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Beda]] # [[Ibn Khaldun]] # [[Rashid-al-Din Hamadani]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edward Gibbon]] # [[Leopold von Ranke]] # [[Adolphe Thiers]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fernand Braudel]] # [[Michel Foucault]] # [[Christopher Hill]] # [[Theodor Mommsen]] # [[A. J. P. Taylor]] # [[Barbara W. Tuchman]] # [[Frederick Jackson Turner]] </div> ==== Economistas ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Thomas Robert Malthus]] # [[François Quesnay]] # [[David Ricardo]] # [[Adam Smith]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Milton Friedman]] # [[Hermann Heinrich Gossen]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Peter Kropotkin]] # [[Paul Krugman]] # [[Gunnar Myrdal]] # [[John Forbes Nash Jr]] # [[Bertil Ohlin]] # [[Karl Polanyi]] # [[Paul Samuelson]] # [[Joseph Schumpeter]] # [[William Vickrey]] </div> ==== Lingüists ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesrop Mashtots]] # [[Pāṇini]] # [[Mikhail Bakhtin]] # [[Noam Chomsky]] # [[Roman Jakobson]] # [[Ferdinand de Saussure]] # [[Roland Barthes]] </div> ==== Sociològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pierre Bourdieu]] # [[Auguste Comte]] # [[Émile Durkheim]] # [[Norbert Elias]] # [[Anthony Giddens]] # [[Erving Goffman]] # [[Bruno Latour]] # [[Niklas Luhmann]] # [[Robert K. Merton]] # [[Talcott Parsons]] # [[Pitirim Sorokin]] # [[Max Weber]] # [[C. Wright Mills]] </div> ==== Escrivans politics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chanakya]] # [[Nicolau Maquiavèl]] # [[Thomas More]] # [[Tommaso Campanella]] # [[Edmund Burke]] # [[Judith Butler]] # [[Antonio Gramsci]] # [[Thomas Paine]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Hans Morgenthau]] # [[Hannah Arendt]] </div> ==== Psicològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfred Adler]] # [[Gordon Allport]] # [[Albert Bandura]] # [[Raymond Cattell]] # [[Hans Eysenck]] # [[Albert Ellis]] # [[Erik Erikson]] # [[Gustav Fechner]] # [[Leon Festinger]] # [[Sigmund Freud]] # [[Erich Fromm]] # [[Jane Goodall]] # [[Donald O. Hebb]] # [[Hermann von Helmholtz]] # [[Karl Jaspers]] # [[Carl Jung]] # [[Kurt Lewin]] # [[Abraham Maslow]] # [[David McClelland]] # [[George Armitage Miller]] # [[Ivan Pavlov]] # [[Jean Piaget]] # [[Carl Rogers]] # [[Otto Rank]] # [[Stanley Schachter]] # [[B. F. Skinner]] # [[Benjamin Spock]] # [[Edward Thorndike]] # [[John B. Watson]] # [[Wilhelm Wundt]] # [[Lev Vygotsky]] </div> ==== Antropològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Lévi-Strauss]] # [[Margaret Mead]] </div> ==== Critics e istorians de l'art ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Walter Benjamin]] # [[Clement Greenberg]] # [[Erwin Panofsky]] # [[Edward Said]] </div> === Figuras religiosas === ==== Religions abraamicas ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abraam]] # [[Adam]] # [[Danièu (profèta)]] # [[Dàvid]] # [[Elijah]] # [[Ezra]] # [[Gabrièu (arcange)]] # [[Isaiah]] # [[Jacòb]] # [[Josèpa]] # [[Moïses]] # [[Noah]] # [[Solomon]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maria (maire de Jèsus)]] # [[Jèsus de Nazaret]] # [[Joan l'Apostòl]] # [[Joan lo Baptista]] # [[Pau l'Apostòl]] # [[Sant Pèire]] </div> ====== Antiquitat ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arius]] # [[Anastasi d'Alexàndria]] # [[Basili de Cesarèa]] # [[Joan Crisòstom]] # [[Clamenç d'Alexàndria]] # [[Ciril d'Alexàndria]] # [[Joan de Damasc]] # [[Sants Ciril e Metòde]] # [[Gregòri de Nazianz]] # [[Nestòri]] # [[Sant Nicolau]] # [[Nikon (patriarca)]] # [[Gregòri de Nissa]] # [[Origèn]] </div> ====== Papas ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Clamenç Ièr]] # [[Gregòri Ièr]] # [[Joan XXIII]] # [[Leon Ièr]] # [[Pau VI]] # [[Piu IX]] </div> ===== Protestantisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacobus Arminius]] # [[Karl Barth]] # [[Dietrich Bonhoeffer]] # [[Joan Calvin]] # [[Thomas Cranmer]] # [[Mary Baker Eddy]] # [[Billy Graham]] # [[John Knox]] # [[Felip Melanchthon]] # [[Menno Simons]] # [[Joseph Smith]] # [[Charles Spurgeon]] # [[John Wesley]] # [[Huldrych Zwingli]] </div> ===== Catolicisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ambròsi]] # [[Francés d'Assisi]] # [[Bonaventura de Bagnoregio]] # [[Columba d'Iona]] # [[Joan de la Crotz]] # [[Sant Jòrdi]] # [[Joan Hus]] # [[Irenaeus]] # [[Sant Jiròni]] # [[Ignasi de Loyola]] # [[Benedicta de Nursia]] # [[Tertullian]] # [[Tomás de Torquemada]] # [[John Wycliffe]] # [[Francis Xavier]] </div> ===== Islam ===== ====== Articles de basa ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fatima]] # [[Maomet]] </div> ====== Chiisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ali]] # [[Hussein ibn Ali]] # [[Ja'far al-Sadiq]] </div> ====== Sunisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad al-Bukhari]] # [[Muslim ibn al-Hajjaj]] # [[Al-Nawawi]] # [[Al-Shafi'i]] # [[Malik ibn Anas]] # [[Ahmad ibn Hanbal]] # [[Abu Ḥanifa]] # [[Ibn Taymiyyah]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maharal]] # [[Gaon de Vila]] # [[Akiva ben Josèu]] # [[Rashi]] # [[Baal Shem Tov]] </div> ===== Divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al-Ghazali]] # [[Ibn Arabi]] </div> ==== Bodisme ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Boda]] # [[Thich Nhat Hanh]] # [[Tenzin Gyatso]] # [[Nagarjuna]] # [[Padmasambhava]] </div> ===== Bodisme chinés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bodhidharma]] # [[Huineng]] # [[Huiyuan (bodisme)]] # [[Kumarajiva]] # [[Zhiyi]] </div> ===== Bodisme indian ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ananda]] # [[Maudgalyayana]] # [[Sariputta]] # [[Vasubandhu]] </div> ===== Bodisme japonés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dogen]] # [[Kukai]] </div> ==== Indoïsme ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kanada]] # [[Kapila]] # [[Patanjali]] # [[Valmiki]] # [[Vyasa]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basava]] # [[Kumarila Bhaṭṭa]] # [[Gaudapada]] # [[Madhvacharya]] # [[Chaitanya Mahaprabhu]] # [[Ramanuja]] # [[Adi Shankara]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sri Aurobindo]] # [[Ramana Maharshi]] # [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] # [[Ramakrishna]] # [[Swami Vivekananda]] # [[Paramahansa Yogananda]] </div> ==== Autrei religions ==== ===== Bahá'í ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Báb]] # [[Bahá'u'lláh]] </div> ===== Sikhisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guru Nanak]] # [[Guru Gobind Singh]] </div> ===== Zoroastrisme ===== # [[Zaratostra]] ==== Mistics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nostradamus]] # [[Grigòri Raspótin]] </div> === Caps politics === ==== Antiquitat ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cir II lo Gran]] # [[Semiramis]] # [[Qin Shi Huang]] # [[Sun Tsu]] # [[Ashoka]] # [[Chandragupta Maurya]] # [[Cresus]] # [[Hammurabi]] # [[Mitridat VI de Pont]] # [[Reina de Saba]] # [[Darius Ièr]] # [[Han Gaozu]] </div> ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Akhenaton]] # [[Cleopatra VII]] # [[Djòser]] # [[Hatshepsut]] # [[Nefertiti]] # [[Ptahhotep]] # [[Ptolemèu Ièr Soter]] # [[Ramsès II]] # [[Djehotimes III]] # [[Totankhamòn]] # [[Seti Ièr]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antonin lo Piós]] # [[August]] # [[Caligula]] # [[Constantin Ièr]] # [[Domician]] # [[Juli Cesar]] # [[Marc Aurèli]] # [[Neron]] # [[Teodòsi I]] # [[Tibèri]] # [[Trajan]] # [[Atila]] # [[Pirrus d'Epira]] # [[Seleuc Ièr Nicator]] # [[Alexandre lo Grand]] # [[Felip II de Macedònia]] # [[Alcibiades]] # [[Demostèn]] # [[Pericles]] # [[Solon]] # [[Alaric Ièr]] # [[Arminius]] # [[Bodicca]] # [[Vercingetorix]] # [[Annibal Barca]] </div> ==== Edat Mejana ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Bakr]] # [[Harun al-Rashid]] # [[Muawiyah Ièr]] # [[Umar]] # [[Uthman ibn Affan]] # [[Batu Khan]] # [[Hulegu]] # [[Timur]] # [[Ulugh Beg]] # [[Kubilai]] # [[Genghis Khan]] # [[Ogedei]] # [[Mehmet II]] # [[Osman Ièr]] # [[Saladin]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basili II (emperaire bizantin)]] # [[Eraclius]] # [[Justinian Ièr]] # [[Leon III l'Isaurian]] # [[Manuèl Ièr Comnèn]] # [[Mathias Corvin]] # [[Simeon Ièr lo Grand]] # [[Estève Ièr d'Ongria]] # [[Vlad III Tepes]] # [[Alfrèd lo Grand]] # [[Atelstan]] # [[Edoard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Edoard III d'Anglatèrra]] # [[Enric II d'Anglatèrra]] # [[Enric V d'Anglatèrra]] # [[Joan d'Anglatèrra]] # [[Ricard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Guilhèm Ièr d'Anglatèrra]] # [[Carlesmanhe]] # [[Clotari Ièr]] # [[Clodovèu Ièr]] # [[Loís lo Piós]] # [[Loís XI de França]] # [[Felipe II de França]] # [[Felipe IV de França]] # [[Arnulf de Carintia]] # [[Carles III lo Gròs]] # [[Enric Ièr de Germania]] # [[Carles IV (emperaire germanic)]] # [[Carles lo Calvet]] # [[Frederic Ièr (emperaire germanic)]] # [[Frederic II (emperaire germanic)]] # [[Enric IV (emperaire germanic)]] # [[Oton Ièr (emperaire germanic)]] # [[Sigismond (emperaire germanic)]] # [[Girolamo Savonarola]] # [[Lucrezia Borgia]] # [[Alexandre VI (papa)]] # [[Bonifaci VIII]] # [[Gregòri VII]] # [[Innocenci III]] # [[Boleslaw Ièr de Polonha]] # [[Jogaila]] # [[Mieszko Ièr de Polonha]] # [[Alexandre Nevski]] # [[Ivan III lo Grand]] # [[Sviatoslav Ièr de Kiev]] # [[Vladimir lo Grand]] # [[Teodòric lo Grand]] # [[Anfons Ièr de Portugau]] # [[Cnut lo Grand]] # [[Ferrand II d'Aragon]] # [[Enric lo Navegaire]] # [[Isabèla Ièra de Castelha]] # [[Lotari Ièr]] </div> ==== Periòde modèrne ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atahualpa]] # [[Moctezuma II]] # [[Sitting Bull]] # [[Alexander Hamilton]] # [[George Washington]] # [[James Madison]] # [[John Adams]] # [[Thomas Jefferson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abbas Ièr de Pèrsia]] # [[Babur]] # [[Humayun]] # [[Oda Nobunaga]] # [[Tokugawa Ieyasu]] # [[Toyotomi Hideyoshi]] # [[Akbar]] # [[Aurangzeb]] # [[Shah Jahan]] # [[Mehmet IV]] # [[Selim Ièr]] # [[Hurrem Sultan]] # [[Soliman lo Magnific]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carles Ièr d'Anglatèrra]] # [[Elisabèta Ièra d'Anglatèrra]] # [[Enric VIII d'Anglatèrra]] # [[Jòrdi III d'Anglatèrra]] # [[James VI e I]] # [[Maria Ièra d'Anglatèrra]] # [[Maria Stuart]] # [[Guilhèm III d'Anglatèrra]] # [[William Pitt lo Jove]] # [[Marie Antoinette]] # [[Cardenau Mazarin]] # [[Cardenau Richelieu]] # [[Catherine de' Medici]] # [[Francés Ièr de França]] # [[Enric IV de França]] # [[Loís XIV de França]] # [[Loís XV de França]] # [[Loís XVI de França]] # [[Carles V (emperaire germanic)]] # [[Ferdinand Ièr (emperaire germanic)]] # [[Josèu II (emperaire germanic)]] # [[Leopold Ièr (emperaire germanic)]] # [[Maria Teresa]] # [[Maximilian Ièr (emperaire germanic)]] # [[Clemenç VII]] # [[Juli II]] # [[Joan III Sobieski]] # [[Sigismond III Vasa]] # [[Catarina la Granda]] # [[Elisabèta de Russia]] # [[Ivan IV de Russia]] # [[Pèire Ièr de Russia]] # [[Carles XII de Suècia]] # [[Cristian IV de Danemarc]] # [[Frederic II de Prússia]] # [[Felipe II d'Espanha]] # [[Felipe V d'Espanha]] # [[Guilhèm Ièr d'Aurenja-Nassau]] # [[Bohdan Khmelnytsky]] # [[Ivan Mazepa]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Haile Selassie Ièr]] # [[Idi Amin Dada]] # [[Julius Nyerere]] # [[Abdelkader El Djezairi]] # [[Anwar Sadat]] # [[Gamal Abdel Nasser]] # [[Moammar al-Gaddafi]] # [[Muhammad Ali d'Egipte]] # [[Cecil Rhodes]] # [[Hastings Banda]] # [[Mobutu Sese Seko]] # [[Nelson Mandela]] # [[Robert Mugabe]] # [[Shaka]] # [[Kofi Annan]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Léopold Sédar Senghor]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèire Ièr de Brasil]] # [[Pèire II de Brasil]] # [[Pierre Trudeau]] # [[Daniel Ortega]] # [[Fidel Castro]] # [[Benito Juárez]] # [[Porfirio Díaz]] # [[Alfredo Stroessner]] # [[Augusto Pinochet]] # [[Eva Perón]] # [[Hugo Chávez]] # [[José de San Martín]] # [[Salvador Allende]] # [[Simón Bolívar]] # [[George W. Bush]] # [[Dwight D. Eisenhower]] # [[Andrew Jackson]] # [[Lyndon B. Johnson]] # [[John F. Kennedy]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Douglas MacArthur]] # [[Richard Nixon]] # [[Barack Obama]] # [[James K. Polk]] # [[Ronald Reagan]] # [[Eleanor Roosevelt]] # [[Franklin D. Roosevelt]] # [[Theodore Roosevelt]] # [[Harry S. Truman]] # [[Woodrow Wilson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cixi]] # [[Zhu Enlai]] # [[Hu Jintao]] # [[Chiang Kai-shek]] # [[Puyi]] # [[Deng Xiaoping]] # [[Sun Yat-sen]] # [[Mao Zedong]] # [[Park Chung-hee]] # [[Hirohito]] # [[Kim Il-sung]] # [[Meiji]] # [[Eisaku Sato]] # [[Heydar Aliyev]] # [[Nursultan Nazarbayev]] # [[Saparmurat Niyazov]] # [[Mohammad Reza Pahlavi]] # [[Indira Gandhi]] # [[Jawaharlal Nehru]] # [[Vallabhbhai Patel]] # [[Bangabandhu Sheikh Mujibar Rahman]] # [[Corazon Aquino]] # [[Ferdinand Marcos]] # [[Ho Chi Minh]] # [[Mahathir Mohamad]] # [[Pol Pot]] # [[Suharto]] # [[Sukarno]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Benazir Bhutto]] # [[Muhammad Ali Jinnah]] # [[Mustafa Kemal Atatürk]] # [[David Ben-Gurion]] # [[Abdul Hamid II]] # [[Saddam Hussein]] # [[Mahmud II]] # [[Golda Meir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Francés Ferdinand d'Àustria]] # [[Francés II (emperaire germanic)]] # [[Francés Josèu Ièr d'Àustria]] # [[Klemens von Metternich]] # [[Alexander Dubček]] # [[Enver Hoxha]] # [[Leonid Kuchma]] # [[Josip Broz Tito]] # [[Józef Piłsudski]] # [[Lech Wałęsa]] # [[Nicolae Ceaușescu]] # [[Slobodan Milošević]] # [[Václav Havel]] # [[Charles de Gaulle]] # [[François Mitterrand]] # [[Loís Felipe Ièr]] # [[Napoleon Ièr]] # [[Napoleon III]] # [[Adolf Hitler]] # [[Erich Honecker]] # [[Willy Brandt]] # [[Helmut Kohl]] # [[Konrad Adenauer]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Joseph Goebbels]] # [[Guilhèm II (emperaire alemand)]] # [[Guilhèm Ièr (emperaire alemand)]] # [[Joan Pau II]] # [[Alexandre II de Russia]] # [[Boris Yeltsin]] # [[Eduard Shevardnadze]] # [[Iòssif Stàlin]] # [[Leonid Brezhnev]] # [[Mikhaïl Gorbachov]] # [[Nicolau Ièr de Russia]] # [[Nicolau II]] de Russia # [[Nikita Khrushchov]] # [[Benjamin Disraeli]] # [[Clement Attlee]] # [[Diana Spencer]] # [[Elisabèta II dau Reiaume Unit]] # [[Margaret Thatcher]] # [[Victòria dau Reiaume Unit]] # [[William Ewart Gladstone]] # [[Winston Churchill]] # [[Robert Baden-Powell]] # [[António de Oliveira Salazar]] # [[Benito Mussolini]] # [[Camillo Benso]] # [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] # [[Carles XIV de Suècia]] # [[Dag Hammarskjöld]] # [[Francisco Franco]] # [[Gro Harlem Brundtland]] # [[Juan Carlos Ièr d'Espanha]] # [[Leopold II de Belgica]] # [[Christian Michelsen]] # [[Giuseppe Garibaldi]] # [[Alcide De Gasperi]] </div> ==== Caps e teoricians militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Flavius Aetius]] # [[Pompèu]] # [[Scipion l'African]] # [[Sulla]] # [[Eugèni de Savòia]] # [[Alexandre Suvorov]] # [[Carl von Clausewitz]] # [[Ulysses S. Grant]] # [[T. E. Lawrence]] # [[Robert E. Lee]] # [[George Marshall]] # [[Horatio Nelson]] # [[Erwin Rommel]] # [[Vo Nguyen Giap]] # [[Arthur Wellesley]] # [[Gueorgui Júkov]] </div> ==== Activisitas e caps revolucionaris ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Steve Biko]] # [[Thomas Sankara]] # [[Yasser Arafat]] # [[Aung San Suu Kyi]] # [[Mohandas Karamchand Gandhi]] # [[Ruhollah Khomeini]] # [[Osama bin Laden]] # [[Joana d'Arc]] # [[Oliver Cromwell]] # [[Georges Danton]] # [[Vladimir Lenin]] # [[Vasil Levski]] # [[Martin Luther]] # [[Florence Nightingale]] # [[Emilia Plater]] # [[Gavrilo Princip]] # [[Maximilien de Robespierre]] # [[Spartacus]] # [[Maire Terèsa]] # [[Leon Trotski]] # [[William Wallace]] # [[Simon Wiesenthal]] # [[Che Guevara]] # [[Pancho Villa]] # [[Susan B. Anthony]] # [[Emma Goldman]] # [[Al Gore]] # [[Mother Jones]] # [[Helen Keller]] # [[Martin Luther King Jr]] # [[Rosa Parks]] # [[Elizabeth Cady Stanton]] # [[Sojourner Truth]] # [[Harriet Tubman]] # [[Malcolm X]] </div> === Scientifics === ==== Sabents antics e medievaus ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Rayḥan al-Biruni]] # [[Arquimèdes]] # [[Apolloni de Perga]] # [[Archytas]] # [[Aryabhata]] # [[Diofant]] # [[Eratostènes]] # [[Euclides]] # [[Eudòxi de Cnide]] # [[Iparcòs]] # [[Ipocrates]] # [[Ipatia]] # [[Pappus d'Alexàndria]] # [[Ptolemèu]] # [[Pitagòras]] # [[Su Song]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alhazen]] # [[Bhāskara II]] # [[Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi]] # [[Nasir al-Din al-Tusi]] # [[Avicena]] # [[Brahmagupta]] # [[Fibonacci]] # [[Geber]] # [[William Gilbert]] # [[Muhammad ibn Zakariya al-Razi]] # [[Seki Takakazu]] </div> ==== Fisicians e astronòms ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tycho Brahe]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Subrahmanyan Chandrasekhar]] # [[Galileo Galilei]] # [[Edmond Halley]] # [[William Herschel]] # [[Edwin Hubble]] # [[Johannes Kepler]] # [[Ole Rømer]] # [[Carl Sagan]] # [[Robert Hooke]] # [[Christiaan Huygens]] # [[Mikhail Lomonosov]] # [[Isaac Newton]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[André-Marie Ampère]] # [[Amedeo Avogadro]] # [[Johann Jakob Balmer]] # [[William Thomson]] # [[Henri Becquerel]] # [[Hans Bethe]] # [[Niels Bohr]] # [[Ludwig Boltzmann]] # [[Max Born]] # [[William Henry Bragg]] # [[Henry Cavendish]] # [[James Chadwick]] # [[Steven Chu]] # [[Marie Curie]] # [[Pierre Curie]] # [[John Dalton]] # [[James Dewar]] # [[Johannes Diderik van der Waals]] # [[Paul Dirac]] # [[Albert Einstein]] # [[Michael Faraday]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Léon Foucault]] # [[Augustin-Jean Fresnel]] # [[Stephen Hawking]] # [[Werner Heisenberg]] # [[James Prescott Joule]] # [[Gustav Kirchhoff]] # [[Lev Landau]] # [[Ernest Lawrence]] # [[Hendrik Lorentz]] # [[Ernst Mach]] # [[James Clerk Maxwell]] # [[Lise Meitner]] # [[Albert A. Michelson]] # [[Robert Andrews Millikan]] # [[Pieter van Musschenbroek]] # [[Georg Ohm]] # [[J. Robert Oppenheimer]] # [[Wolfgang Pauli]] # [[Max Planck]] # [[C. V. Raman]] # [[Wilhelm Röntgen]] # [[Andrei Sakharov]] # [[Erwin Schrödinger]] # [[Arnold Sommerfeld]] # [[G. I. Taylor]] # [[Edward Teller]] # [[J. J. Thomson]] # [[Thomas Young]] # [[Yakov Borisovich Zel'dovich]] # [[Hans Christian Orsted]] # [[Murray Gell-Mann]] # [[Wallace Carothers]] # [[George FitzGerald]] # [[Victor Francis Hess]] # [[Gerard 't Hooft]] # [[Alfred Kastler]] # [[Philipp Lenard]] # [[Osborne Reynolds]] # [[Johannes Rydberg]] # [[Michael Servetus]] # [[Joseph Stefan]] # [[John Hasbrouck Van Vleck]] # [[Eugene Wigner]] # [[Robert Wilson]] </div> ==== Quimistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Svante Arrhenius]] # [[Jöns Jacob Berzelius]] # [[Humphry Davy]] # [[Robert Boyle]] # [[Peter Debye]] # [[Joseph Louis Gay-Lussac]] # [[Josiah Willard Gibbs]] # [[Otto Hahn]] # [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] # [[Dorothy Hodgkin]] # [[Antoine Lavoisier]] # [[Justus von Liebig]] # [[Dmitri Mendeleev]] # [[Joseph Priestley]] # [[Tadeus Reichstein]] # [[Ernest Rutherford]] # [[Frederick Soddy]] # [[Linus Pauling]] # [[Gilbert Lewis]] # [[Fritz Haber]] # [[Frederick Sanger]] # [[Vladimir Vernadsky]] # [[Robert Burns Woodward]] # [[Carl Bosch]] </div> ==== Botanistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Norman Borlaug]] # [[Santiago Ramón y Cajal]] # [[Francis Crick]] # [[Thomas Henry Huxley]] # [[Jean-Baptiste Lamarck]] # [[Antonie van Leeuwenhoek]] # [[Carl Linnaeus]] # [[Konrad Lorenz]] # [[Gregor Mendel]] # [[Alfred Russel Wallace]] # [[James Watson]] # [[John James Audubon]] # [[Georges-Louis Leclerc]] # [[Sadi Carnot]] # [[Rachel Carson]] # [[Jacques-Yves Cousteau]] # [[Charles Darwin]] # [[Alexander Fleming]] # [[Galen]] # [[Ernst Haeckel]] # [[Edward Jenner]] # [[Richard Leakey]] </div> ==== Mètges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Bernard]] # [[Casimir Funk]] # [[William Harvey]] # [[Robert Koch]] # [[Paracelsus]] # [[Louis Pasteur]] # [[Jonas Salk]] # [[Andreas Vesalius]] </div> ==== Inventors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Logie Baird]] # [[John Bardeen]] # [[Georg Bednorz]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Karl Benz]] # [[Emile Berliner]] # [[Gerd Binnig]] # [[Wernher von Braun]] # [[David Brewster]] # [[Fraires Wright]] # [[Nolan Bushnell]] # [[Josephine Cochrane]] # [[Christopher Cockerell]] # [[Louis Daguerre]] # [[Raymond Vahan Damadian]] # [[Rudolf Diesel]] # [[George Eastman]] # [[Thomas Edison]] # [[Leo Fender]] # [[Lee De Forest]] # [[Benjamin Franklin]] # [[Buckminster Fuller]] # [[Robert Fulton]] # [[Gordon Gould]] # [[Wilson Greatbatch]] # [[Johannes Gutenberg]] # [[Elias Howe]] # [[Joseph Marie Jacquard]] # [[Robert Jarvik]] # [[Philippe Kahn]] # [[John George Kemeny]] # [[Jack Kilby]] # [[Stephanie Kwolek]] # [[Jaron Lanier]] # [[Ignacy Lukasiewicz]] # [[Guglielmo Marconi]] # [[Cyrus McCormick]] # [[Robert Metcalfe]] # [[Samuel Morse]] # [[Alfred Nobel]] # [[Robert Noyce]] # [[Charles Algernon Parsons]] # [[Roy J. Plunkett]] # [[William Shockley]] # [[Alan Shugart]] # [[Isaac Singer]] # [[Nikola Tesla]] # [[Alessandro Volta]] # [[Ernest Walton]] # [[James Watt]] # [[Wilhelm Eduard Weber]] # [[Eli Whitney]] # [[Charles Wilson]] </div> ==== Matematicians ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Daniel Bernoulli]] # [[Jacob Bernoulli]] # [[Bonaventura Cavalieri]] # [[Jean le Rond d'Alembert]] # [[Leonhard Euler]] # [[Pierre de Fermat]] # [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] # [[Blaise Pascal]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Niels Henrik Abel]] # [[Vladimir Arnold]] # [[Stefan Banach]] # [[Isaac Barrow]] # [[George Boole]] # [[Georg Cantor]] # [[Élie Cartan]] # [[Augustin-Louis Cauchy]] # [[Richard Dedekind]] # [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]] # [[Gotthold Eisenstein]] # [[Ronald Fisher]] # [[Joseph Fourier]] # [[Évariste Galois]] # [[Carl Friedrich Gauss]] # [[Alexander Grothendieck]] # [[Kurt Gödel]] # [[Jacques Hadamard]] # [[William Hamilton]] # [[G. H. Hardy]] # [[Charles Hermite]] # [[David Hilbert]] # [[Carl Gustav Jacob Jacobi]] # [[Felix Klein]] # [[Andrey Kolmogorov]] # [[Joseph Louis Lagrange]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Nikolai Lobachevsky]] # [[Benoit Mandelbrot]] # [[Pierre Louis Maupertuis]] # [[Gaspard Monge]] # [[John von Neumann]] # [[Emmy Noether]] # [[Grigori Perelman]] # [[Henri Poincaré]] # [[Jean-Victor Poncelet]] # [[Srinivasa Ramanujan]] # [[Bernhard Riemann]] # [[James Harris Simons]] # [[Karl Weierstrass]] # [[Hermann Weyl]] </div> ==== Informaticians ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Vincent Atanasoff]] # [[Charles Babbage]] # [[Tim Berners-Lee]] # [[Dan Bricklin]] # [[Seymour Cray]] # [[Ward Cunningham]] # [[Edsger W. Dijkstra]] # [[Douglas Engelbart]] # [[Herman Hollerith]] # [[Gary Kildall]] # [[Donald Knuth]] # [[Ada Lovelace]] # [[Dennis Ritchie]] # [[Richard Stallman]] # [[Linus Torvalds]] # [[Alan Turing]] # [[Niklaus Wirth]] # [[Steve Wozniak]] # [[Konrad Zuse]] </div> === Jornalistas === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Christiane Amanpour]] # [[Robert Fisk]] # [[John Pilger]] # [[Arun Shourie]] </div> ==== Estats Units ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ed Bradley]] # [[Tom Brokaw]] # [[Walter Cronkite]] # [[Hedda Hopper]] # [[David McCullough]] # [[Edward R. Murrow]] # [[Joseph Pulitzer]] # [[Dan Rather]] # [[Geraldo Rivera]] # [[John Stossel]] # [[Ed Sullivan]] # [[Mike Wallace]] # [[Barbara Walters]] # [[Walter Winchell]] # [[Bob Woodward]] </div> === Esportius === ==== Atletisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roger Bannister]] # [[Usain Bolt]] # [[Bob Beamon]] # [[Sergey Bubka]] # [[Sebastian Coe]] # [[Dick Fosbury]] # [[Haile Gebrselassie]] # [[Eric Heiden]] # [[Stefka Kostadinova]] # [[Jackie Joyner-Kersee]] # [[Rafer Johnson]] # [[Yelena Isinbayeva]] # [[Sawao Kato]] # [[Carl Lewis]] # [[Kipchoge Keino]] # [[Bobby Morrow]] # [[Edwin Moses]] # [[Paavo Nurmi]] # [[Jesse Owens]] # [[Lilia Podkopayeva]] # [[Wilma Rudolph]] # [[Babe Didrikson Zaharias]] # [[Emil Zátopek]] </div> ==== Esquí aupenc ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jean-Claude Killy]] # [[Hermann Maier]] # [[Annemarie Moser-Pröll]] # [[Ingemar Stenmark]] # [[Lindsey Vonn]] </div> ==== Fòtbol american, irlandés e australian ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Brown]] # [[O. J. Simpson]] # [[Jerry Rice]] </div> ==== Badminton ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lin Dan]] # [[Peter Gade]] </div> ==== Basquetbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kareem Abdul-Jabbar]] # [[Sergei Belov]] # [[Larry Bird]] # [[Wilt Chamberlain]] # [[Tim Duncan]] # [[Magic Johnson]] # [[Michael Jordan]] # [[Dražen Petrović]] # [[Bill Russell]] # [[Arvydas Sabonis]] </div> ==== Baseball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hank Aaron]] # [[Ty Cobb]] # [[Lou Gehrig]] # [[Willie Mays]] # [[Jackie Robinson]] # [[Babe Ruth]] </div> ==== Biatlon ==== # [[Ole Einar Bjørndalen]] ==== Ciclisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacques Anquetil]] # [[Gino Bartali]] # [[Fausto Coppi]] # [[Bernard Hinault]] # [[Miguel Indurain]] # [[Eddy Merckx]] </div> ==== Bòxa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad Ali]] # [[Henry Armstrong]] # [[Jack Dempsey]] # [[Rocky Marciano]] # [[Joe Louis]] # [[Ingemar Johansson]] # [[Sugar Ray Robinson]] # [[Sugar Ray Leonard]] </div> ==== Escacs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bobby Fischer]] # [[Garry Kasparov]] </div> ==== Criquet ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Don Bradman]] # [[W.G. Grace]] # [[Sachin Tendulkar]] </div> ==== Equitacion ==== # [[Reiner Klimke]] ==== Oquei ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Luciana Aymar]] # [[Dhyan Chand]] </div> ==== Skating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Robin Cousins]] # [[Scott Hamilton]] # [[Sonja Henie]] # [[Michelle Kwan]] # [[Tara Lipinski]] # [[Axel Paulsen]] # [[Irina Rodnina]] </div> ==== Gòlf ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Hogan]] # [[Bobby Jones]] # [[Jack Nicklaus]] # [[Arnold Palmer]] # [[Gary Player]] # [[Annika Sörenstam]] # [[Lee Trevino]] # [[Tiger Woods]] </div> ==== Gimnastica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nadia Comăneci]] # [[Olga Korbut]] # [[Larisa Latynina]] # [[Li Ning]] # [[Vitaly Scherbo]] # [[Ludmilla Turischeva]] </div> ==== Handball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Igor Turchin (handbal)]] # [[Ivano Balić]] # [[Anja Andersen]] </div> ==== Oquei sus glaça ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Wayne Gretzky]] # [[Valeri Kharlamov]] # [[Gordie Howe]] # [[Bobby Hull]] # [[Mario Lemieux]] # [[Sergei Makarov]] # [[Bobby Orr]] # [[Maurice Richard]] # [[Vladislav Tretiak]] </div> ==== Espòrts mecanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mario Andretti]] # [[Juan Manuel Fangio]] # [[Alain Prost]] # [[Michael Schumacher]] # [[Ayrton Senna]] # [[Jackie Stewart]] </div> ==== Esquí nordic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bjorn Daehlie]] # [[Matti Nykänen]] </div> ==== Navegacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Ainslie]] # [[Paul Elvstrom]] </div> ==== Fotbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Franz Beckenbauer]] # [[David Beckham]] # [[Gianluigi Buffon]] # [[Iker Casillas]] # [[Bobby Charlton]] # [[Johan Cruyff]] # [[Alfredo Di Stéfano]] # [[Eusébio]] # [[Alex Ferguson]] # [[Garrincha]] # [[Mia Hamm]] # [[Diego Maradona]] # [[Lionel Messi]] # [[Gerd Müller]] # [[Michel Platini]] # [[Ferenc Puskas]] # [[Ronaldo]] # [[Cristiano Ronaldo]] # [[Pelé]] # [[Marco van Basten]] # [[Lev Yashin]] # [[Zinedine Zidane]] </div> ==== Speedskating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonnie Blair]] # [[Johann Olav Koss]] </div> ==== Natacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Thorpe]] # [[Mark Spitz]] # [[Michael Phelps]] # [[Greg Louganis]] </div> ==== Tennis de taula ==== # [[Jan-Ove Waldner]] ==== Tennis ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andre Agassi]] # [[Björn Borg]] # [[Margaret Court]] # [[Chris Evert]] # [[Roger Federer]] # [[Pancho Gonzales]] # [[Steffi Graf]] # [[Billie Jean King]] # [[Rod Laver]] # [[Suzanne Lenglen]] # [[John McEnroe]] # [[Rafael Nadal]] # [[Martina Navratilova]] # [[Pete Sampras]] # [[Bill Tilden]] # [[Serena Williams]] </div> ==== Volleibòl ==== # [[Karch Kiraly]] ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sepp Blatter]] # [[Pierre de Coubertin]] # [[Juan Antonio Samaranch]] </div> === Personatges legendàrias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aquilles]] # [[Enèu]] # [[Agamemnon]] # [[Andromèda (mitologia)]] # [[Argonautas]] # [[Rei Artús]] # [[Atlàs (mitologia)]] # [[Beowulf]] # [[Dioscurs]] # [[Ciclòp]] # [[Cerbèr]] # [[Grendel]] # [[Hansel e Gretel]] # [[Eracles]] # [[Jason]] # [[Electra]] # [[Euròpa (mitologia)]] # [[Ganimedes (mitologia)]] # [[Elena de Tròia]] # [[Medèa]] # [[Medusa]] # [[Ulisses]] # [[Edip]] # [[Orion (mitologia)]] # [[Persèu (mitologia)]] # [[Peter Pan]] # [[Rotland (de Roncesvals)]] # [[Esfinx]] # [[Serena]] </div> === Personatges de ficcion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batman]] # [[Mickey Mouse]] # [[Blancanèu]] # [[Superman]] # [[Tintin]] # [[Baba Yaga]] # [[Paire Nadal]] # [[Aladdin]] # [[James Bond]] # [[Lo Gat Capelat]] # [[Dracula]] # [[Sherlock Holmes]] # [[Tarzan]] # [[Lei Tres Mosquetaires]] # [[Supereròi]] </div> == Istòria == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria]] # [[Civilizacion]] # [[Istòria de la Tèrra]] # [[Istòria de l'umanitat]] # [[Archius]] # [[Biografia]] # [[Castèu]] # [[Òrdre (Regim Ancian)]] ## [[Borgesiá]] ## [[Noblesa]] # [[Emperaire]] # [[Feudalisme]] # [[Graf]] # [[Dèime]] ==== Sciéncias auxiliaras de l'istòria ==== # [[Arqueologia]] ## [[Cultura arqueologica]] ## [[Arqueogenetica]] # [[Cronologia]] # [[Diplomatica]] # [[Epigrafia]] # [[Genealogia]] # [[Eraudica]] ## [[Blason]] # [[Istoriografia]] ## [[Teoria dau complòt]] # [[Numismatica]] # [[Paleografia]] # [[Filatelia]] # [[Filosofia de l'istòria]] </div> ==== Istòria dei sciéncias e dei tecnicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria dei sciéncias]] # [[Istòria de l'agricultura]] # [[Istòria de l'astronomia]] # [[Istòria de l'aviacion]] # [[Istòria de la biologia]] # [[Istòria de la quimia]] # [[Istòria de la geografia]] # [[Istòria de la geologia]] # [[Istòria de la fisica]] # [[Istòria dei matematicas]] # [[Istòria de la pensada economica]] # [[Istòria de la lingüistica]] # [[Istòria de la psicologia]] # [[Istòria dei tecnicas]] # [[Istòria de la medecina]] # [[Istòria deis ordinators]] # [[Istòria de l'escritura]] </div> ==== Articles generaus divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # ??? # [[Istòria de l'art]] # [[Cultura istorica]] # [[Istòria de l'arquitectura]] # [[Istòria dei tecnicas cinematograficas]] # [[Istòria dau drech]] # [[Istòria de la literatura]] # [[Istòria militara]] # [[Istòria de la musica]] # [[Istòria de la filosofia]] # [[Istòria dei religions]] ## [[Istòria dau bodisme]] ## [[Istòria dau judaïsme]] ## [[Istòria dau cristianisme]] ## [[Istòria de l'indoïsme]] ## [[Istòria de l'islam]] </div> ==== Istòria dei continents ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Africa]] # [[Istòria d'America]] ## [[Istòria de l'America dau Nòrd]] ## [[Istòria de l'America dau Sud]] # [[Istòria d'Antartida]] # [[Istòria d'Asia]] # [[Istòria d'Euròpa]] # [[Istòria d'Oceania]] </div> ==== Istòria de regions istoricas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria de l'America Centrala]] # [[Istòria dei Caribas]] # [[Istòria dei Balcans]] # [[Istòria de l'Orient Mejan]] # [[Istòria d'Escandinàvia]] </div> ==== Istòria dei país ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Egipte]] # [[Istòria d'Eritrèa]] # [[Istòria d'Etiopia]] # [[Istòria de Ghana]] # [[Istòria de Libia]] # [[Istòria de Madagascar]] # [[Istòria de Marròc]] # [[Istòria de Nigèria]] # [[Istòria de Senegau]] # [[Istòria de Sierra Leone]] # [[Istòria de Somalia]] # [[Istòria de l'Africa dau Sud]] # [[Istòria de Sodan]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Argentina]] # [[Istòria de Bolívia]] # [[Istòria de Brasil]] # [[Istòria de Canadà]] # [[Istòria de Chile]] # [[Istòria de Colómbia]] # [[Istòria de Cuba]] # [[Istòria d'Eqüator]] # [[Istòria de Guyana]] # [[Istòria d'Haití]] # [[Istòria de Mexic]] # [[Istòria de Paraguia]] # [[Istòria de Peró]] # [[Istòria deis Estats Units d'America]] # [[Istòria de Veneçuèla]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Afganistan]] # [[Istòria d'Azerbaitjan]] # [[Istòria de Bangladèsh]] # [[Istòria de Botan]] # [[Istòria de Birmania]] # [[Istòria de Cambòtja]] # [[Istòria de China]] # [[Istòria d'Índia]] # [[Istòria d'Indonesia]] # [[Istòria d'Israèl]] # [[Istòria d'Iraq]] # [[Istòria d'Iran]] # [[Istòria de Japon]] # [[Istòria de Corèa]] # [[Istòria de Liban]] # [[Istòria de Malàisia]] # [[Istòria de Mongolia]] # [[Istòria de Nepal]] # [[Istòria de Paquistan]] # [[Istòria de Palestina]] # [[Istòria dei Filípinas]] # [[Istòria de l'Arabia Saudita]] # [[Istòria de Singapor]] # [[Istòria de Sri Lanka]] # [[Istòria de Siria]] # [[Istòria de Taiwan]] # [[Istòria de Tailàndia]] # [[Istòria de Tibet]] # [[Istòria de Turquia]] # [[Istòria de Vietnam]] # [[Istòria d'Iemèn]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Albania]] # [[Istòria d'Armenia]] # [[Istòria d'Àustria]] # [[Istòria de Belgica]] # [[Istòria de Bulgaria]] # [[Istòria de Croàcia]] # [[Istòria de Danemarc]] # [[Istòria d'Anglatèrra]] # [[Istòria d'Estònia]] # [[Istòria de Finlàndia]] # [[Istòria de França]] # [[Istòria de Georgia]] # [[Istòria d'Alemanha]] # [[Istòria de Grècia]] # [[Istòria d'Ongria]] # [[Istòria d'Islàndia]] # [[Istòria de la Republica d'Irlanda]] # [[Istòria d'Itàlia]] # [[Istòria de Letònia]] # [[Istòria de Lituània]] # [[Istòria de Malta]] # [[Istòria dei País Bas]] # [[Istòria de Norvègia]] # [[Istòria de Polonha]] # [[Istòria de Portugau]] # [[Istòria de Romania]] # [[Istòria de Russia]] # [[Istòria d'Escòcia]] # [[Istòria de Serbia]] # [[Istòria d'Espanha]] # [[Istòria de Suècia]] # [[Istòria de Soïssa]] # [[Istòria d'Ucraïna]] # [[Istòria dau Reiaume Unit]] # [[Istòria de Galas]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Austràlia]] # [[Istòria de la Nòva Zelanda]] </div> === Preïstòria e Antiquitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat de la Pèira]] # [[Edat dau Bronze]] # [[Edat dau Fèrre]] # [[Calcolitic]] # [[Antiquitat]] # [[Antiquitat Classica]] # [[Antiquitat Tardiva]] # [[Periòde ellenistic]] </div> ==== Preïstòria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Preïstòria]] # [[Australopithecus]] # [[Òme de Cròsmanhon]] # [[Òme de Java]] # [[Òme de Pequin]] # [[Homo erectus]] # [[Evolucion umana]] # [[Òme de Denisova]] # [[Òme de Neandertal]] # [[Paranthropus]] # [[Expansion planetària de l'Òme Modèrne]] </div> ==== Edat dau Fèrre ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleolitic]] ## [[Paleolitic Inferior]] ## [[Paleolitic Mejan]] ## [[Paleolitic Superior]] # [[Mesolitic]] # [[Revolucion Neolitica]] # [[Neolitic]] # [[Brèç de la civilizacion]] # [[Domesticacion dau fuòc]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Egipte Antica]] ## [[Naqada III]] ## [[Faraon]] ## [[Dinastia Ptolemaïca]] ## [[Tebas (Egipte)]] ## [[Menfis]] ## [[Ancian Empèri]] ## [[Empèri Mejan]] ## [[Empèri Novèu]] ## [[Vau dei Rèis]] # [[Cultura de Nok]] # [[Nubia]] ## [[Reiaume de Kush]] ## [[Meroe]] # [[Reiaume d'Axom]] # [[Civilizacion cartaginesa]] ## [[Cartage]] ## [[Guèrras Punicas]] # [[Pont (país)]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacions andinas]] ## [[Cultura de Chavín]] ## [[Civilizacion de Caral]] # [[Mesoamerica]] # [[Civilizacion maia]] # [[Paleoindians]] # [[Teotihuacan]] # [[Civilizacion olmèca]] # [[Poblament d'America]] # [[Civilizacion zapotèca]] </div> ==== Asia ==== ===== Generalitats ===== # [[Rota de la Seda]] ===== Asia Centrala, Pèrsia e Caucàs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Aquemenida]] # [[Atropatene]] # [[Bactriana]] # [[Albania (Caucàs)]] # [[Ibèria (Caucàs)]] # [[Elam]] ## [[Susa]] # [[Medes]] # [[Empèri Part]] # [[Persèpolis]] # [[Guèrras Persoromanas]] # [[Saces]] # [[Empèri Sassanida]] # [[Sogdiana]] # [[Tocaris]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gojoseon]] # [[Periòde Jomon]] # [[Dinastia Shang]] # [[Periòde dei Primas e deis Autonas]] # [[Tres Reiaumes de Corèa]] # [[Periòde dei Reiaumes Combatents]] # [[Periòde Zhu]] # [[Periòde Yayoi]] # [[Tres Augusts e Cinc Emperaires]] # [[Xiongnu]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinastia Chola]] # [[Empèri Gupta]] # [[Civilizacion de la vau d'Indus]] ## [[Mohenjo-daro]] # [[Reiaumes Indogrècs]] # [[Indoescitas]] # [[Empèri Kushan]] # [[Magadha]] # [[Empèri Maurya]] # [[Dinastia Satavahana]] # [[Periòde Vedic]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nanyue]] # [[Ciutats-estats Pyu]] # [[Dinastia Hong Bang]] </div> ===== Mesopotamia e Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesopotamia]] # [[Akkad]] # [[Amorritas]] # [[Dinastia Bagratuni]] # [[Assiria]] ## [[Niniva]] # [[Babilònia (reialme)]] ## [[Babilònia]] ## [[Caldèa]] # [[Ebla]] # [[Istòria dei reiaumes ebrieus]] # [[Ititas]] # [[Lidia]] # [[Mitanni]] # [[Palmira]] # [[Fenicia]] ## [[Tir (Liban)]] # [[Frigia]] # [[Empèri Seleucida]] # [[Sabèus]] # [[Sumèr]] ## [[Ur (vila)]] # [[Tròia (Anatolia)]] ## [[Guèrra de Tròia]] # [[Ugarit]] # [[Urartu]] # [[Creissent Fertil]] # [[Reiaume d'Armenia]] # [[Guèrras de Siria]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion minoïca]] ## [[Cnossos]] # [[Dacia]] ## [[Dacians]] # [[Etruscs]] # [[Grècia Antica]] ## [[Civilizacion micenèa]] ## [[Guèrras Medicas]] ## [[Granda Grècia]] ## [[Liga de Delos]] ## [[Esparta]] # [[Roma Antica]] ## [[Reiaume Roman]] ## [[Republica Romana]] ## [[Empèri Roman]] ### [[Pompei]] ## [[Empèri Roman d'Occident]] ## [[Casuda de l'Empèri Roman d'Occident]] ## [[Crisi dau sègle III]] ## [[Dinastia Julioclaudiana]] ## [[Dinastia Antonina]] ## [[Guèrra dei Gàllias]] ## [[Guèrras de Macedònia]] ## [[Guèrras civilas romanas]] # [[Macedònia (reialme)]] # [[Cèltas]] # [[Cimmeris]] # [[Sarmates]] # [[Saxons]] # [[Escitia]] ## [[Escitas]] # [[Tràcia]] # [[Invasions barbaras]] ## [[Alans]] ## [[Angles]] ## [[Bulgars]] ## [[Burgonds]] ## [[Gòts]] ### [[Ostrogòts]] ### [[Visigòts]] ## [[Huns]] ## [[Moros]] ## [[Rus']] ## [[Sueus]] ## [[Vandals]] </div> === Edat Mejana === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat Mejana]] # [[Guilda]] # [[Boiar]] # [[Chivalier]] # [[Kniaz]] # [[Samurai]] # [[Servatge]] # [[Cavalariá medievala]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat Ajuran]] # [[Almoravids]] # [[Empèri de Ghana]] # [[Kanem]] # [[Empèri de Mali]] # [[Empèri Songai]] # [[Timboctó]] # [[Comèrci transsaharian]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion astèca]] # [[Empèri Inca]] # [[Periòde Precolombian]] # [[Chimú]] # [[Cultura de Mississipí]] # [[Cultura Moche]] # [[Tiwanaku]] # [[Cultura wari]] </div> ==== Asia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat d'Aur de l'Islam]] # [[Mameloc]] </div> ===== Asia Centrala e Pèrsia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Turcomans dau Moton Blanc]] # [[Khanat de l'Òrda d'Aur]] # [[Turcomans dau Moton Negre]] # [[Conquista aràbia de Pèrsia]] # [[Empèri de Corasmia]] # [[Dinastia Seldjokida]] # [[Empèri Gaznevida]] # [[Khaganat Oigor]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Goguryeo]] # [[Dinastia Han]] # [[Periòde de Heian]] # [[Dinastia Jin (265-420)]] # [[Dinastia Jin (1115-1234)]] # [[Dinastia Liao]] # [[Empèri Mongòl]] # [[Ninja]] # [[Dinastia Qin]] # [[Setze Reiaumes]] # [[Dinastia Song]] # [[Dinastias dau Nòrd e dau Sud]] # [[Dinastia Sui]] # [[Dinastia Tang]] # [[Tres Reiaumes (China)]] # [[Dinastia Xia]] # [[Dinastia Yuan]] # [[Periòde dei Cinc Dinastias e dei Dètz Reiaumes]] # [[Khitans]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat de Delhi]] # [[Conquista musulmana d'Índia]] # [[Empèri de Vijayanagara]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Champa]] # [[Empèri Khmer]] # [[Majapahit]] # [[Sultanat de Malacca]] # [[Reiaume de Pagan]] # [[Sriwijaya]] # [[Dinastia Tran]] </div> ===== Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Califat Abassida]] # [[Crosada]] ## [[Estat latin]] # [[Empèri de Nicèa]] # [[Califat Fatimida]] # [[Empèri Latin]] # [[Empèri Otoman]] # [[Sultanat de Rom]] # [[Califat Omeia]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèsta negra]] # [[Esquisma de 1054]] # [[Ostau Absborg]] # [[Ostau Medicis]] # [[Normands]] # [[Renaissença]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Comans]] # [[Avars]] # [[Premier Khanat Bulgar]] # [[Segond Khanat Bulgar]] # [[Empèri Bizantin]] ## [[Guèrras Arabobizantinas]] ## [[Guèrras Bulgarobizantinas]] ## [[Guèrras Otomanobizantinas]] ## [[Sètge de Constantinòble (1453)]] # [[Principat de Galicia–Volínia]] # [[Grand Ducat de Lituània]] # [[Grand Ducat de Moscòu]] # [[Reiaume d'Ongria]] # [[Guèrras Ussitas]] # [[Cazars]] # [[Rus' de Kiev]] # [[Granda Moràvia]] # [[Republica de Novgorod]] # [[Guèrra de Creta (1645-1669)]] # [[Pechenegs]] # [[Chivaliers Teutonics]] # [[Principat de Vladimir-Suzdal]] # [[Bulgars de la Vòlga]] # [[Reiaume de Boèmia]] # [[Guèrra de Polonha còntra l'Òrdre Teutonic]] # [[Rurikidas]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al Andalós]] ## [[Califat de Còrdoa]] ## [[Reconquista]] # [[Reiaume d'Aragon]] # [[Ducat de Borgonha]] # [[Reiaume de Castelha]] # [[Francia]] ## [[Francia Orientala]] ## [[Francia Occidentala]] # [[Reiaume de França]] # [[Empèri Carolingian]] ## [[Capecians]] ## [[Carolingians]] ## [[Merovingians]] # [[Reiaume d'Anglatèrra]] ## [[Anglosaxons]] ## [[Batalha de Hastings]] ## [[Conquista normanda d'Anglatèrra]] ## [[Guèrras dei Doas Ròsas]] # [[Liga Anseatica]] # [[Union de Kalmar]] # [[Sant Empèri Roman Germanic]] # [[Ostau Plantagenet]] # [[Guèrra de Cent Ans]] # [[Inquisicion]] # [[Òrdre dau Temple]] # [[Lombards]] # [[Crosadas balticas]] # [[Ostsiedlung]] # [[Estats Pontificaus]] # [[Republica de Gènoa]] # [[Reiaume de Sicília]] # [[Republica de Venècia]] # [[Periòde Viking]] # [[Vikings]] # [[Reiaume Visigòt]] # [[Wends]] # [[Guèrra dei Gòts]] # [[Neustria]] # [[Guelfs e Gibelins]] # [[Lèi salica]] </div> === Periòde modèrne === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Periòde Modèrne]] # [[Edat dei Descubèrtas]] # [[Empèri Britanic]] # [[Empèri Coloniau Francés]] # [[Pichon Temps Glaciari]] # [[Empèri Portugués]] # [[Empèri Espanhòu]] # [[Revolucion scientifica]] # [[Guèrra de Sèt Ans]] # [[Tractat de Saragossa]] # [[Tractat de Tordesillas]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Esclavatge en Africa]] # [[Comèrci triangular]] # [[Empèri de Bornu]] # [[Reiaume de Mutapa]] # [[Empèri Ashanti]] # [[Kongo]] # [[Empèri d'Oyo]] # [[Sultanat de Sennar]] # [[Ciutats-estats hausas]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca]] # [[Colonizacion europèa en America]] ## [[Colonizacion britanica en America]] ## [[Colonizacion espanhòla en America]] ### [[Conquista de l'Empèri Astèc]] ### [[Conquista de l'Empèri Inca]] # [[Guèrras Intercolonialas]] ## [[Quatrena Guèrra Intercoloniala]] # [[Chaple de Wounded Knee]] # [[Expedicion Lewis e Clark]] # [[Guèrras d'Independéncia Ispanoamericanas]] </div> ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Shaanxi]] # [[Famina bengalina de 1770]] # [[Sultanats de Deccan]] # [[Companhiá Neerlandesas deis Índias Orientalas]] # [[Companhiá deis Índias Orientalas]] # [[Periòde d'Edo]] ## [[Shogunat Tokugawa]] # [[Guèrra d'Imjin]] # [[Joseon]] # [[Khanat Cazac]] # [[Dinastia Ming]] # [[Empèri Marata]] # [[Empèri Mogòl]] # [[Conquista russa de Siberia]] # [[Dinastia Safavida]] # [[Empèri Sikh]] # [[Reiaume d'Ayutthaya]] # [[Khanat de Bokhara]] # [[Lan Xang]] # [[Dinastia Le]] # [[Khanat de Sibir]] # [[Dinastia Taungu]] # [[Khanat Dzungar]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sègle dei Lutz]] # [[Reforma|Reforma Protestanta]] # [[Guèrra de Trenta Ans]] # [[Còntra-Reforma]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Lisbona de 1755]] # [[Guèrras Angloolandesas]] # [[Congrès de Berlin]] # [[Guèrra d'Uechanta Ans]] # [[Guèrra Civila Anglesa]] # [[Revolucion Francesa]] ## [[Guèrras Revolucionàrias]] # [[Guèrras de religion (França)]] # [[Eiganaud]] # [[Guèrras d'Itàlia]] # [[Prússia]] # [[Puritanisme]] # [[Inquisicion espanhòla]] # [[Guèrra de Succession d'Àustria]] # [[Guèrra de Succession d'Espanha]] # [[Enclosure]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosacs]] ## [[Hetmanat]] # [[Khanat de Crimèa]] # [[Granda Guèrra dau Nòrd]] # [[Granda Guèrra Turca]] # [[Ostau Romanov]] # [[Khanat de Kazan]] # [[Guèrra de Livònia]] # [[Partiments de Polonha]] # [[Republica dei Doas Nacions]] # [[Grand Jòc]] # [[Tsarat de Russia]] ## [[Oprichnina]] # [[Guèrras Turcorussas]] # [[Guèrras Otomanas en Euròpa]] # [[Union de Lublin]] # [[Guèrras Russolituanianas]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1605-1618]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1654-1667]] </div> === Periòde Contemporanèu === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria contemporanèa]] # [[Crisi petroliera de 1973]] # [[Abolicionisme]] # [[Pacte Anti-Komintern]] # [[Movements per lei drechs civius]] # [[Guèrra Freja]] # [[Epidemia de covid-19]] # [[Decolonizacion]] # [[Crisi economica de 2008]] # [[Crisi economica de 1929]] # [[Revolucion Industriala]] # [[Edat de l'Informacion]] # [[Entre doas guèrras]] # [[Pacte Kellogg-Briand]] # [[Neoimperialisme]] # [[Exploracion espaciala]] # [[Corsa a l'espaci]] # [[Gripa espanhòla]] # [[Guèrra còntra lo terrorisme]] # [[Drech de vòte dei femnas]] # [[Premiera Guèrra Mondiala]] ## [[Frònt dei Balcans (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt de l'Èst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Itàlia (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Orient Mejan]] ## [[Tractat de Lausanna]] ## [[Tractat de Saint-Germain-en-Laye]] ## [[Tractat de Trianon]] ## [[Frònt de l'Oèst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Conferéncia de patz de París]] # [[Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Aliats de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Poissanças de l'Aisse]] ## [[Pacte Molotov-Ribbentrop]] ## [[Campanha de Polonha (1939)]] ## [[Frònt de l'Oèst (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha de l'Atlantic (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha d'Anglatèrra]] ## [[Guèrra d'Ivèrn]] ## [[Guèrra Germanosovietica]] ## [[Teatre mediterranèu de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Guèrra dau Pacific (1941-1945)]] ## [[Bombardament de Pearl Harbor]] ## [[Conferéncia de Yalta]] ## [[Bombardaments atomics d'Hiroshima e de Nagasaki]] ## [[Procès de Nuremberg]] # [[Collectivizacion]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Prima Araba]] # [[Guèrra d'Argeria]] # [[Guèrra Civila Angolesa]] # [[Guèrra Anglozolo]] # [[Apartheid]] # [[Biafra]] # [[Estat Liure de Còngo]] # [[Guèrra Civila Etiopiana]] # [[Premiera Guèrra dei Boers]] # [[Guèrra Civila Libiana]] # [[Guèrra Madista]] # [[Guèrra Civila Nigeriana]] # [[Genocidi de Rwanda]] # [[Partiment d'Africa]] # [[Segonda Guèrra dei Boers]] # [[Segonda Guèrra de Còngo]] # [[Segonda Guèrra Italoetiopiana]] # [[Califat de Sokoto]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem d'Haití de 2010]] # [[Guèrra de Secession]] # [[Guèrras indianas]] # [[Movement per lei drechs civius]] # [[Estats Confederats d'America]] # [[Crisi dei missils de Cuba]] # [[Revolucion Cubana]] # [[Dust Bowl]] # [[Empèri de Brasil]] # [[Granda Colómbia]] # [[Revolucion Haiciana]] # [[Projècte Manhattan]] # [[Guèrra d'Independéncia de Mexic]] # [[Revolucion Mexicana]] # [[Guèrra Americanomexicana]] # [[Atemptats dau 11 de setembre]] # [[Guèrra Ispanoamericana]] # [[Crac de Wall Street de 1929]] # [[Guèrra de 1812]] # [[Guèrra de Paraguai]] # [[Guèrra dau Pacific]] # [[Frontiera americana]] # [[New Deal]] </div> ==== Asia ==== ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Inondacions de 1931 (China)]] # [[Tèrratrem de Tangshan]] # [[Tèrratrem e tsunami de Tōhoku]] # [[Revòuta dei Boxers]] # [[Istòria de la Republica Populara de China]] # [[Guèrra Civila Chinesa]] # [[Revolucion Culturala]] # [[Empèri de Japon]] # [[Premiera guèrra de l'òpi]] # [[Premiera Guèrra Sinojaponesa]] # [[Grand bomb en avans]] # [[Granda Famina Chinesa]] # [[Guèrra de Corèa]] # [[Periòde Meiji]] # [[Restauracion Meiji]] # [[Dinastia Qing]] # [[Guèrra Russojaponesa]] # [[Segonda guèrra de l'òpi]] # [[Segonda Guèrra Sinojaponesa]] # [[Revòuta Taiping]] # [[Manifestacions de la Plaça Tiananmen]] # [[Revolucion chinesa de 1911]] # [[Tractats inegaus]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ciclòn Bhola]] # [[Guèrra d'Independéncia de Bangladèsh]] # [[Raj Britanic]] # [[Movement independentista indian]] # [[Revòuta Indiana de 1857]] # [[Tresena Guèrra Indopaquistanesa]] # [[Partiment deis Índias]] # [[Dinastia Nguyen]] # [[Dinastia Konbaung]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tsunami de 2004]] # [[Índias Orientalas Neerlandesas]] # [[Indochina Francesa]] # [[Revolucion Nacionala Indonesiana]] # [[Guèrra Americanofilipina]] # [[Revolucion Filipina]] # [[Guèrra de Vietnam]] # [[Khmers Roges]] # [[Guèrra d'Indochina]] </div> ===== Orient Mejan e Iran ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revòuta Araba]] # [[Guèrra d'Independéncia Turca]] # [[Genocidi armèni]] # [[Palestina mandatària]] # [[Conflicte araboisraelian]] # [[Guèrra Civila dau Iemèn dau Nòrd]] # [[Guèrra Civila Libanesa]] # [[Revolucion Iraniana]] # [[Premiera Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra Iran-Iraq]] # [[Guèrra de Kuwait]] # [[Segonda Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra d'Iraq]] # [[Guèrra Civila Siriana]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Austrian]] # [[Àustria-Ongria]] # [[Congrès de Viena]] # [[Integracion europèa]] # [[Istòria de l'Union Europèa]] # [[Olocaust]] # [[Santa Aliança]] # [[Ridèu de fèrre]] # [[Prima dei Pòbles]] # [[Tractat de París (1814)]] # [[Tractat de Versalhas]] </div> ===== Euròpa Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrras Balcanicas]] ## [[Premiera Guèrra Balcanica]] ## [[Segonda Guèrra Balcanica]] # [[Catastròfa de Chornobil]] # [[Guèrra de Crimèa]] # [[Checoslovaquia]] # [[Dissolucion de l'Union Sovietica]] # [[Alemanha de l'Èst]] # [[Campanha de Russia (1812)]] # [[Grandei Purgas]] # [[Guèrra Turcogrèga (1919-1922)]] # [[Guèrra d'Independéncia Grèga]] # [[Golag]] # [[Holodomor]] # [[Revolucion Ongresa de 1956]] # [[Guèrra Sovietopolonesa]] # [[Insureccion de Praga]] # [[Revolucions de 1989]] # [[Guèrra Civila Russa]] # [[Empèri Rus]] # [[Revolucion Russa de 1905]] # [[Revolucion Russa]] # [[Guèrra Turcorussa de 1877-1878]] # [[Solidarnosc]] # [[Blòt de l'Èst]] # [[Union Sovietica dei Republicas Socialistas]] ## [[Menchevics]] ## [[NKVD]] # [[Iogoslavia]] # [[Transferiments de populacions en URSS]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revolucion Bèlga]] # [[Muralha de Berlin]] # [[Premier Empèri Francés]] # [[Guèrra de 1870]] # [[Premiera Republica Francesa]] # [[Confederacion Germanica]] # [[Empèri Alemand]] # [[Reünificacion Alemanda]] # [[Granda Famina (Irlanda)]] # [[Cent Jorns]] # [[Unificacion Italiana]] # [[Revolucion de Julhet]] # [[Guèrras napoleonencas]] # [[Tresen Reich]] ## [[Putsch de la brassariá]] ## [[Gestapo]] ## [[NSDAP]] ## [[Schutzstaffel]] ## [[Sturmabteilung]] ## [[Complòt dau 20 de julhet]] # [[Guèrra d'Espanha]] # [[Comuna de París (1871)]] # [[Segonda Republica Espanhòla]] # [[Guèrra Civila Espanhòla]] # [[The Troubles]] # [[Unificacion Alemanda]] # [[Camps de concentracion nazis]] # [[Republica de Weimar]] # [[Dolchstoßlegende]] </div> ===== Vilas istoricas ===== # [[Antiòquia d'Orontes]] == Geografia == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geografia]] # [[Capitala]] # [[Vila]] # [[País]] # [[Exploracion]] # [[Dependéncia territòriala]] # [[Frontiera]] # [[Zòna rurala]] # [[Banlèga]] # [[Vilatge]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (geografia)]] # [[Isolinha]] # [[Sistèma geodesic]] # [[Sistèma de coordenadas geograficas]] ## [[Latitud]] ## [[Longitud]] # [[Geoïde]] # [[Glòbe terrèstre]] # [[Grand cercle]] # [[Projeccion cartografica]] ## [[Projeccion de Mercator]] # [[Modèl ellipsoïdau de la Tèrra]] # [[Escala (cartografia)]] </div> ==== Direccions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ponch cardinau]] # [[Nòrd]] # [[Èst]] # [[Sud]] # [[Oèst]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cercle antartic]] # [[Cercle artic]] # [[Parallèl (geografia)]] # [[Eqüator terrèstre]] # [[Meridian]] # [[Pòl Nòrd]] # [[Premier meridian]] # [[Pòl Sud]] # [[Tropic dau Cancèr]] # [[Tropic dau Capricòrne]] </div> ==== Continent ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Continent]] # [[Africa]] # [[America]] # [[Antartida]] # [[Asia]] # [[Austràlia]] # [[Eurasia]] # [[Euròpa]] # [[America dau Nòrd]] # [[America dau Sud]] </div> === Geografia fisica === ==== Estendudas d'aiga ==== ===== Oceans e mars ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ocean Artic]] ## [[Baia de Baffin]] ## [[Mar de Barents]] ## [[Mar de Beaufort]] ## [[Mar dei Chukchis]] ## [[Mar de Siberia Orientala]] ## [[Mar de Groenlàndia]] ## [[Baia d'Hudson]] ## [[Mar de Kara]] ## [[Mar de Laptev]] ## [[Mar Blanca]] # [[Ocean Atlantic]] ## [[Mar Baltica]] ### [[Golf de Botnia]] ## [[Baia de Biscaia]] ## [[Golf de Guinèa]] ## [[Mar d'Irlanda]] ## [[Mar de Labrador]] ## [[Mar dau Nòrd]] ## [[Mar de Norvègia]] ## [[Mar dei Sargassas]] ## [[Golf de Sant Laurenç]] # [[Mar Negra]] ## [[Mar d'Azov]] # [[Mar Cariba]] ## [[Golf de Mexic]] # [[Mar Mediterranèa]] ## [[Mar Adriatica]] ## [[Mar Egèa]] ## [[Mar Ioniana]] ## [[Mar Liguriana]] ## [[Mar de Marmara]] ## [[Mar Tirrèna]] # [[Ocean Indian]] ## [[Mar d'Andaman]] ## [[Mar d'Arabia]] ## [[Golf de Bengala]] ## [[Golf Arabopersic]] ## [[Mar Roja]] ## [[Mar de Timòr]] # [[Ocean Pacific]] ## [[Mar d'Arafura]] ## [[Mar de Bering]] ## [[Mar dei Celebas]] ## [[Mar de Coralh]] ## [[Mar de China Orientala]] ## [[Mar de Florès]] ## [[Golf d'Alaska]] ## [[Golf de Califòrnia]] ## [[Golf de Carpentària]] ## [[Golf de Tailàndia]] ## [[Mar de Java]] ## [[Mar dei Molucas]] ## [[Mar dei Filípinas]] ## [[Mar de Japon]] ## [[Mar d'Okhotsk]] ## [[Mar de Salomon]] ## [[Mar de China Meridionala]] ## [[Mar de Sulu]] ## [[Mar de Tasman]] ## [[Mar Jauna]] # [[Ocean Antartic]] ## [[Mar d'Amundsen]] ## [[Granda Baia d'Austràlia]] ## [[Mar de Ross]] ## [[Mar de Scotia]] ## [[Mar de Weddell]] </div> ===== Destrechs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bab-el-Mandeb]] # [[Destrech de Bass]] # [[Estrech de Bering|Destrech de Bering]] # [[Bosfòr]] # [[Destrech de Cook]] # [[Destrech de Davis]] # [[Destrech de Danemarc]] # [[Dardanèls]] # [[Pas de Calais (estrech)]] # [[Passatge de Drake]] # [[Marga (mar)]] # [[Destrechs de Florida]] # [[Estrech de Gibartar|Destrech de Gibartar]] # [[Estrech d'Ormuz|Destrech de Hormuz]] # [[Destrech d'Hudson]] # [[Kattegat]] # [[Destrech de Corèa]] # [[Destrech de Magellan]] # [[Estrech de Malaca|Destrech de Malacca]] # [[Canau de Moçambic]] # [[Canau d'Otranto]] # [[Destrech de Palk]] # [[Skagerrak]] # [[Estrech de la Sonda|Destrech de la Sonda]] # [[Destrech de Taiwan]] # [[Destrech de Torres]] # [[Destrech de Tsugaru]] # [[Canau de Yucatan]] # [[Oresund]] </div> ==== Rius ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còngo (flume)]] ## [[Kasai (riu)]] ## [[Ubangi (riu)]] # [[Limpopo (riu)]] # [[Nigèr (fluvi)|Nigèr (flume)]] ## [[Benue (riu)]] # [[Nil]] ## [[Nil Blau]] ## [[Nil Blanc]] # [[Aurenja (flume)]] # [[Senegau (flume)]] # [[Zambèsi]] </div> ===== America dau Nòrd ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colorado (flume)]] # [[Colómbia (flume)]] # [[Mackenzie (flume)]] # [[Mississipí (flume)]] ## [[Missorí (riu)]] ## [[Ohio (riu)]] # [[Rio Grande]] # [[Sant Laurenç (riu)]] # [[Yukon (flume)]] </div> ===== America dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazonas (fluvi)]] ## [[Rio Madeira]] ## [[Rio Negro (Amazonas)]] ## [[Rio Tocantins]] # [[Rio Magdalena]] # [[Orinoco]] # [[Paraná]] # [[Uruguai (flume)]] # [[Rio São Francisco]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fluvi Blau]] # [[Fluvi Jaune]] # [[Mekong]] # [[Lena]] # [[Ienisseï]] ## [[Angara (riu)]] # [[Òb]] ## [[Irtysh]] # [[Indús]] # [[Bramapotra]] # [[Amor (fluvi)]] # [[Songhua (riu)]] # [[Eufrates]] # [[Amu Darya]] # [[Ganges]] ## [[Yamuna]] # [[Salween]] # [[Oral (flume)]] # [[Syr Darya]] # [[Irrawaddy]] # [[Kolyma]] # [[Fluvi de las Pèrlas|Fluvi dei Pèrlas]] # [[Tigre (flume)]] # [[Indigirka]] # [[Godavari]] # [[Krishna]] # [[Liao]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vòlga]] # [[Danubi]] # [[Dnièpre]] # [[Dòn]] # [[Pechora]] # [[Dvina Septentrionala]] # [[Ren]] # [[Elba (flume)]] # [[Vistula]] # [[Tage]] # [[Daugava]] # [[Léger (flume)]] # [[Oder]] </div> ===== Oceania ===== # [[Murray (flume)]] ==== Lacs ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs Africans]] ## [[Lac Victòria]] ## [[Lac Tanganyika]] ## [[Lac Malawi]] ## [[Lac Turkana]] ## [[Lac Albert (Africa)]] # [[Lac Mweru]] # [[Lac Chad]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs]] ## [[Lac Superior]] ## [[Lac Michigan]] ## [[Lac Huron]] ## [[Lac Erie]] ## [[Lac Ontario]] # [[Grand Lac deis Esclaus]] # [[Lac Winnipeg]] # [[Lac Nicaragua]] # [[Lac Maracaibo]] # [[Lac Titicaca]] </div> ===== Antartida ===== # [[Lac Vostok]] ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mar Caspiana]] # [[Lac Baikal]] # [[Lac Balkhash]] # [[Issyk Kul]] # [[Lac d'Urmia]] # [[Lac de Van]] # [[Lac de Qinghai]] # [[Lac de Poyang]] # [[Mar d'Aral]] # [[Mar Mòrta]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lac Ladoga]] # [[Lac Onega]] # [[Vanern]] # [[Saimaa]] # [[Lac Peipus]] </div> ===== Oceania ===== # [[Lac Erie]] ==== Canaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canau Erie]] # [[Canal de Panamà|Canau de Panamà]] # [[Canau de Suèz]] </div> ==== Illas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Canàrias]] # [[Illas Mascarenas]] # [[Zanzibar]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grandeis Antilhas]] ## [[Hispaniola]] # [[Pichoneis Antilhas]] # [[Groenlàndia]] # [[Archipèla Artic]] ## [[Illas de la Rèina Elisabèta]] ### [[Illa d'Ellesmere]] ## [[Illa Banks]] ## [[Illa de Baffin]] ## [[Illa Victòria (Canadà)]] ## [[Illa Axel Heiberg]] ## [[Illa Melville]] ## [[Illa Southampton]] ## [[Illa dau Prince de Galas (Nunavut)]] # [[Tèrra Nòva]] # [[Illa de Vancouver]] # [[Illa de Pascas]] # [[Illas Galápagos]] # [[Tèrra del Fuòc]] # [[Marajó]] # [[Illas Falkland]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Insulíndia]] ## [[Illas Maluku]] ## [[Luzon]] ## [[Mindanao]] ## [[Illas de la Sonda]] ### [[Bornèo]] ### [[Sumatra]] ### [[Sulawesi]] ### [[Java]] ### [[Pichoneis Illas de la Sonda]] #### [[Timòr]] # [[Honshu]] # [[Kokkaido]] # [[Sakhalina]] # [[Kyushu]] # [[Tèrra dau Nòrd]] # [[Illas de Nòva Siberia]] # [[Shikoku]] # [[Formòsa]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Britanicas]] ## [[Granda Bretanha]] ## [[Irlanda (illa)]] # [[Nòva Zembla]] # [[Spitzberg]] # [[Sicília]] # [[Sardenha]] # [[Tèrra de Francés Josèp]] # [[Corsega]] # [[Seeland]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hawaii]] # [[Nòva Bretanha]] # [[Nòva Guinèa]] # [[Illa dau Nòrd]] # [[Illa dau Sud]] # [[Tasmania]] </div> ===== Antartida ===== # [[Illa Alexandre]] ==== Peninsulas ==== ===== Africa ===== # [[Bana d'Africa]] ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peninsula de Bassa Califòrnia]] # [[Peninsula d'Alaska]] # [[Peninsula de Labrador]] # [[Peninsula de Yucatan]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Soscontinent indian]] # [[Peninsula Aràbia]] # [[Indochina]] # [[Peninsula de Corèa]] # [[Peninsula de Malàisia]] # [[Peninsula Chukchi]] # [[Kamchatka]] # [[Sinai]] # [[Peninsula de Taimir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balcans]] # [[Crimèa]] # [[Peninsula Iberica]] # [[Peninsula Italica]] # [[Jutlàndia]] # [[Peninsula de Kola]] # [[Peninsula Escandinava]] </div> ===== Oceania ===== # [[Peninsula dau Cap York]] ===== Antartida ===== # [[Peninsula Antartida]] ==== Relèus terrèstres ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (massís)]] # [[Drakensberg]] # [[Platèus Etiopians]] # [[Granda Val del Rift]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra America]] # [[Monts Adirondack]] # [[Apalaches]] # [[Black Hills]] # [[Pargue Nacionau de Bryce Canyon]] # [[Bloquier Canadenc]] # [[Grands Plans]] # [[Platèu de Columbia]] # [[Cadenas costièras dau Pacific]] ## [[Sierra Nevada]] # [[Montanhas Rocosas]] # [[Andes]] ## [[Altiplano]] # [[Platèus Brasilièrs]] # [[Bloquier de Guaiana]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Platèu Iranian]] # [[Monts Zagros]] # [[Hindu Kush]] # [[Caucàs]] # [[Tian Shan]] # [[Alborz]] # [[Depression de Turan]] # [[Grand Plan de China dau Nòrd]] # [[Plan Tibetan]] # [[Monts Kunlun]] # [[Plan Yunnan-Guizhu]] # [[Plan Mongòl]] # [[Plan de Siberia Occidentala]] # [[Plan de Siberia Centrala]] # [[Monts Altai]] # [[Monts Sayan]] # [[Monts de Verkhoyansk]] # [[Sikhote-Alin]] # [[Plan de Deccan]] # [[Imalaia]] # [[Karakoram]] # [[Plan de Ganges]] # [[Ghats Occidentaus]] # [[Monts Pontics]] # [[Monts Taurus]] # [[Najd]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aups]] # [[Apenins]] # [[Monts Balcanics]] # [[Carpats]] # [[Plan d'Euròpa Orientala]] # [[Plan d'Euròpa dau Nòrd]] # [[Pirenèus]] # [[Monts Escandinaus]] # [[Orals]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra Australiana]] # [[Aups dau Sud (Nòva Zelanda)]] </div> ===== Antartida ===== # [[Monts Transantartics]] ==== Montanhas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aconcagua]] # [[Denali]] # [[K2]] # [[Mauna Loa]] # [[Mont Elbrós]] # [[Ètna]] # [[Mont Everest]] # [[Mont Kenya]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mont Kosciuszko]] # [[Mont Logan]] # [[Mont Olimp]] # [[Parnàs]] # [[Mont Saint Helens]] # [[Vesuvi]] # [[Mont Whitney]] # [[Massís Vinson]] </div> ==== Relèus oceanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dorsala de Chile]] # [[Dorsala èst-Pacific]] # [[Dorsala medioatlantica]] # [[Dorsala Pacific-Antartida]] # [[Dorsala centrala indiana]] # [[Dorsala sud-oèst indiana]] # [[Fòssa de las Marianas|Fòssa dei Marianas]] </div> ==== Desèrts ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt de Gòbi]] # [[Sahara]] # [[Desèrt d'Arabia]] # [[Desèrt de Kalahari]] # [[Neguèv]] # [[Desèrt de Taklamakan]] # [[Grand Desèrt de Victòria]] # [[Desèrt d'Atacama]] # [[Estèpa de Patagònia]] # [[Desèrt dau Grand Bacin]] </div> ==== Autreis endrechs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda Barrièra de Coralh]] # [[Cascada d'Iguaçu]] # [[Cataractas dau Niagarà]] </div> ==== Pargues e zònas protegits ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[World Heritage Site]] # [[Aïr]] # [[Tassili n'Ajjer]] # [[Resèrva de caça de Selous]] # [[Pargue nacionau de Salonga]] # [[Pargue nacionau de Manovo-Gounda St Floris]] # [[Pargue nacionau de Serengeti]] # [[Resèrva de fauna d'ocapis]] # [[Pargue nacionau dau Banc d'Arguin]] # [[Pargue nacionau de Comoe]] # [[Airau de conservacion de Ngorongoro]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dei Sundarbans]] # [[Pargue nacionau de Kaziranga]] # [[Pargue nacionau de Lorentz]] # [[Patrimòni dei seuvas tropicalas de Sumatra]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva de Bialowieza]] # [[Seuvas verges de Komi]] # [[Cauçada dei Gigants]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau de Yellowstone]] # [[Pargue nacionau de Redwood]] # [[Pargue nacionau istoric de la cultura de Chaco]] # [[Pargue nacionau de Mesa Verde]] # [[Pargue nacionau de Yosemite]] # [[Pargue nacionau Olimpic]] # [[Pargue nacionau deis Everglades]] # [[Kluane / Wrangell - Sant-Elia / Glacièr Bay / Tatshenshini-Alsek]] # [[Pargue internacionau de La Amistad]] # [[Sian Ka'an]] # [[Pargue nacionau dei Great Smoky Mountains]] # [[Monument nacionau marin de Papahanaumokuakea]] # [[Te Wahipounamu]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Serra do Mar]] # [[Pargue nacionau de Jaú]] </div> ===== Zònas protegidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dau Nòrd-Èst de Groenlàndia]] # [[Pargue transfrontalier dau Grand Limpopo]] # [[Resèrva de caça dau Kalahari Centrau]] # [[Pargue nacionau de Wood Buffalo]] # [[Pargue nacionau e resèrva dei Gates of the Arctic]] # [[Pargue nacionau de Tumucumaque]] </div> === Vilas === ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Dhabi]] # [[Ahmedabad]] # [[Almaty]] # [[Amman]] # [[Ankara]] # [[Ashgabat]] # [[Astana]] # [[Bagdad]] # [[Bakó]] # [[Bangalore]] # [[Bangkòk]] # [[Pequin]] # [[Beirut]] # [[Bishquec]] # [[Pusan]] # [[Chengdu]] # [[Chennai]] # [[Chongqing]] # [[Colombo]] # [[Damasc]] # [[Delhi]] # [[Dhaka]] # [[Dili]] # [[Doha]] # [[Dubai]] # [[Dushanbe]] # [[Isfahan]] # [[Gaza]] # [[Guangzhu]] # [[Hanoi]] # [[Ho Chi Minh (ciutat)]] # [[Hong Kong]] # [[Hyderabad]] # [[Islamabad]] # [[Istambol]] # [[Izmir]] # [[Jaipur]] # [[Jakarta]] # [[Jeddah]] # [[Jerusalèm]] # [[Kabol]] # [[Karachi]] # [[Katmandó]] # [[Kolkata]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Kowait (vila)]] # [[Kyoto]] # [[Lahore]] # [[Lhasa]] # [[Manama]] # [[Manila]] # [[La Mèca]] # [[Moroni]] # [[Bombai]] # [[Mascate]] # [[Nagoya]] # [[Nanquin]] # [[Naypyidaw]] # [[Nòu Delhi]] # [[Osaka]] # [[Phnom Penh]] # [[Pyongyang]] # [[Pune]] # [[Ramallah]] # [[Riyad]] # [[Samarcanda]] # [[Sanaa]] # [[Sapporo]] # [[Seol]] # [[Shanghai]] # [[Shenzhen]] # [[Singapor (vila)]] # [[Surabaya]] # [[Surat]] # [[Taipei]] # [[Tashkent]] # [[Tbilisi]] # [[Teheran]] # [[Tel Aviv]] # [[Thimphu]] # [[Tianjin]] # [[Tòquio]] # [[Ulan Bator]] # [[Vientiane]] # [[Vladivostok]] # [[Wuhan]] # [[Xi'an]] # [[Rangon]] # [[Erevan]] # [[Yokohama]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abuja]] # [[Accra]] # [[Addis Abeba]] # [[Alexàndria]] # [[Argier]] # [[Antananarivo]] # [[Bamako]] # [[Bissau]] # [[Brazzaville]] # [[Bujumbura]] # [[Lo Caire]] # [[Lo Cap]] # [[Casablanca]] # [[Conakry]] # [[Dakar]] # [[Dar es Salaam]] # [[Durban]] # [[Gaborone]] # [[Harare]] # [[Johannesburg]] # [[Kampala]] # [[Khartom]] # [[Kinshasa]] # [[Lagos]] # [[Libreville]] # [[Lilongwe]] # [[Lomé]] # [[Luanda]] # [[Lusaka]] # [[Malabo]] # [[Malé]] # [[Maputo]] # [[Maseru]] # [[Mbabane]] # [[Mogadishu]] # [[Monrovia]] # [[Nairobi]] # [[N'Djamena]] # [[Niamey]] # [[Nouakchott]] # [[Ouagadougou]] # [[Pòrt-Loís]] # [[Porto-Novo]] # [[Praia]] # [[Pretòria]] # [[Rabat]] # [[São Tomé]] # [[Trípol]] # [[Tunis]] # [[Victoria (Seichèlas)]] # [[Windhoek]] # [[Yaoundé]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asunción]] # [[Bogotà]] # [[Brasília]] # [[Buenos Aires]] # [[Caracas]] # [[Curitiba]] # [[Georgetown]] # [[La Paz]] # [[Lima]] # [[Montevideo]] # [[Paramaribo]] # [[Quito]] # [[Recife]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Santiago]] # [[São Paulo]] # [[Sucre (vila)]] # [[Valparaiso]] # [[Atlanta]] # [[Boston]] # [[Chicago]] # [[Dallas]] # [[Denver]] # [[Detroit]] # [[Houston]] # [[Los Angeles]] # [[Las Vegas]] # [[Miami]] # [[Montreal]] # [[New Orleans]] # [[New York City]] # [[Ottawa]] # [[Philadelphia]] # [[Phoenix]] # [[Saint Louis]] # [[San Francisco]] # [[Seattle]] # [[Toronto]] # [[Vancouver]] # [[Washington]] # [[Bridgetown]] # [[Castries]] # [[Guadalajara]] # [[Ciutat de Guatemala]] # [[L'Avana]] # [[Kingston]] # [[Kingstown]] # [[Managua]] # [[Ciutat de Mexic]] # [[Monterrey]] # [[Nassau (Bahamas)]] # [[Ciutat de Panama]] # [[Port-au-Prince]] # [[Port of Spain]] # [[Roseau]] # [[San Juan]] # [[San José]] # [[San Salvador]] # [[Santo Domingo]] # [[Saint George's]] # [[Saint John's]] # [[Tegucigalpa]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bratislava]] # [[Budapèst]] # [[Lisbona]] # [[Ljubljana]] # [[Nicosia]] # [[Praga]] # [[La Valeta]] # [[Amsterdam]] # [[Brussèlas]] # [[L'Aia]] # [[Copenaga]] # [[Helsinki]] # [[Òslo]] # [[Reykjavík]] # [[Estocòlme]] # [[Atenas]] # [[Belgrad]] # [[Bucarèst]] # [[Podgorica]] # [[Sarajevo]] # [[Skopje]] # [[Sòfia]] # [[Tessalonica]] # [[Tirana]] # [[Zagrèb]] # [[Berlin]] # [[Bèrna]] # [[Colonha]] # [[Drèsda]] # [[Düsseldorf]] # [[Francfort]] # [[Genèva]] # [[Amborg]] # [[Hannover]] # [[Munic]] # [[Nurembèrg]] # [[Stuttgart]] # [[Viena (Àustria)]] # [[Zuric]] # [[Birmingham]] # [[Dublin]] # [[Edimborg]] # [[Glasgow]] # [[Leeds]] # [[Liverpool]] # [[Londres]] # [[Manchester]] # [[Bordèu]] # [[Lion]] # [[Marselha]] # [[París]] # [[Estrasborg]] # [[Tolosa]] # [[Barcelona]] # [[Florença]] # [[Gènoa]] # [[Madrid]] # [[Milan]] # [[Nàpols]] # [[Palèrme]] # [[Roma]] # [[Sevilha]] # [[Turin]] # [[Valéncia]] # [[Venècia]] # [[Chisinau]] # [[Karkòv]] # [[Kiev]] # [[Lvòv]] # [[Minsk]] # [[Moscòu]] # [[Nizhni Nòvgorod]] # [[Odessa]] # [[Sant Petersborg]] # [[Volgograd]] # [[Iekaterinborg]] # [[Gdansk]] # [[Cracòvia]] # [[Riga]] # [[Tallinn]] # [[Vilnius]] # [[Varsòvia]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canberra]] # [[Funafuti]] # [[Honiara]] # [[Honolulu]] # [[Majuro]] # [[Melbourne]] # [[Nuku'alofa]] # [[Palikir]] # [[Perth (Austràlia Occidentala)]] # [[Port Vila]] # [[Suva]] # [[Sydney]] # [[Wellington]] </div> === País e territòris === ==== Estats e entitats territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lista dei país]] # [[Abcazia]] # [[Afganistan]] # [[Albania]] # [[Argeria]] # [[Samoa Americana]] # [[Andorra]] # [[Angòla]] # [[Antigua e Barbuda]] # [[Argentina]] # [[Armenia]] # [[Aruba]] # [[Austràlia]] # [[Àustria]] # [[Azerbaitjan]] # [[Bahamas]] # [[Bahrain]] # [[Bangladèsh]] # [[Barbados]] # [[Bielorussia]] # [[Belgica]] # [[Belize]] # [[Benin]] # [[Bermudas]] # [[Botan]] # [[Bolívia]] # [[Bòsnia e Ercegovina]] # [[Botswana]] # [[Brasil]] # [[Brunei]] # [[Bulgaria]] # [[Burkina Faso]] # [[Birmania]] # [[Burundi]] # [[Cambòtja]] # [[Cameron]] # [[Canadà]] # [[Cap Verd]] # [[Centrafrica]] # [[Chad]] # [[Chile]] # [[Republica Populara de China|China]] # [[Colómbia]] # [[Comòras]] # [[Republica de Còngo]] # [[Republica Democratica de Còngo]] # [[Illas Cook]] # [[Còsta Rica]] # [[Còsta d'Evòri]] # [[Croàcia]] # [[Cuba]] # [[Chipre]] # [[Republica Chèca]] # [[Danemarc]] # [[Jiboti]] # [[Dominica]] # [[Republica Dominicana]] # [[Timòr Orientau]] # [[Eqüator (país)]] # [[Egipte]] # [[Lo Salvador]] # [[Guinèa Eqüatoriala]] # [[Eritrèa]] # [[Estònia]] # [[Etiopia]] # [[Illas Feròe]] # [[Fiji]] # [[Finlàndia]] # [[França]] # [[Gabon]] # [[Gàmbia]] # [[Georgia (Caucàs)]] # [[Alemanha]] # [[Ghana]] # [[Gibartar]] # [[Grècia]] # [[Grenada]] # [[Guam]] # [[Guatemala]] # [[Guinèa]] # [[Guinèa Bissau]] # [[Guyana]] # [[Haití (estat)]] # [[Honduras]] # [[Ongria]] # [[Islàndia]] # [[Índia]] # [[Indonesia]] # [[Iran]] # [[Iraq]] # [[Republica d'Irlanda]] # [[Israèl]] # [[Itàlia]] # [[Jamaica]] # [[Japon]] # [[Jordania]] # [[Cazacstan]] # [[Kenya]] # [[Kiribati]] # [[Corèa dau Sud]] # [[Corèa dau Nòrd]] # [[Kosova]] # [[Kowait]] # [[Quirguizstan]] # [[Laos]] # [[Letònia]] # [[Liban]] # [[Lesotho]] # [[Libèria]] # [[Libia]] # [[Liechtenstein]] # [[Lituània]] # [[Luxemborg]] # [[Macedònia dau Nòrd]] # [[Madagascar]] # [[Malawi]] # [[Malàisia]] # [[Maldivas]] # [[Mali]] # [[Malta]] # [[Illas Marshall]] # [[Mauritània]] # [[Maurici]] # [[Mexic]] # [[Micronesia]] # [[Moldàvia (estat)]] # [[Mónegue]] # [[Mongolia]] # [[Montenegro]] # [[Marròc]] # [[Moçambic]] # [[Namibia]] # [[Nauru]] # [[Nepal]] # [[País Bas]] # [[Nòva Zelanda]] # [[Nicaragua]] # [[Nigèr]] # [[Nigèria]] # [[Chipre dau Nòrd]] # [[Norvègia]] # [[Oman]] # [[Paquistan]] # [[Palau]] # [[Palestina]] # [[Panamà (país)]] # [[Papoa-Nòva Guinèa]] # [[Paraguai]] # [[Peró]] # [[Filipinas]] # [[Polonha]] # [[Portugau]] # [[Puerto Rico]] # [[Qatar]] # [[Romania]] # [[Russia]] # [[Rwanda]] # [[Sant Kitts e Nevis]] # [[Santa Lucia]] # [[Sant Vincenç e las Grenadinas]] # [[Samoa]] # [[Sant Marin]] # [[São Tomé e Príncipe]] # [[Arabia Saudita]] # [[Senegau]] # [[Serbia]] # [[Seichèlas]] # [[Sierra Leone]] # [[Eslovaquia]] # [[Eslovènia]] # [[Illas Salamon]] # [[Somalia]] # [[Sud-Africa]] # [[Ossetia dau Sud]] # [[Sodan dau Sud]] # [[Espanha]] # [[Sri Lanka]] # [[Sodan]] # [[Surinam]] # [[Suècia]] # [[Soïssa]] # [[Siria]] # [[Taiwan]] # [[Tatgiquistan]] # [[Tanzania]] # [[Tailàndia]] # [[Tògo]] # [[Tònga]] # [[Trinitat e Tobago]] # [[Tunisia]] # [[Turquia]] # [[Turcmenistan]] # [[Tuvalu]] # [[Oganda]] # [[Ucraïna]] # [[Emirats Arabs Units]] # [[Reiaume Unit]] # [[Estats Units d'America]] # [[Uruguai]] # [[Ozbequistan]] # [[Vanuatu]] # [[Vatican]] # [[Veneçuèla]] # [[Vietnam]] # [[Sahara Occidentau]] # [[Iemèn]] # [[Zambia]] # [[Zimbabwe]] </div> ==== Regions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[America Centrala]] # [[Orient Mejan]] # [[Oceania]] # [[Escandinàvia]] # [[Asia dau Sud-Èst]] # [[Alaska]] # [[Bavièra]] # [[Califòrnia]] # [[Catalonha]] # [[Anglatèrra]] # [[Florida]] # [[Irlanda dau Nòrd]] # [[Ontàrio]] # [[Quebèc]] # [[Escòcia]] # [[Siberia]] # [[Tèxas]] # [[Toscana]] # [[Galas]] </div> == Arts == # [[Arts]] === Arquitectura === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arquitectura]] # [[Arquitectura sacrada]] # [[Estil arquitecturau]] # [[Teoria de l'arquitectura]] # [[Arquitectura bizantina]] # [[Arquitectura gotica]] # [[Arquitectura dau païsatge]] </div> ==== Ensembles arquitecturaus de remarca ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Temples d'Abó Simbel]] # [[Aït-Ben-Haddou]] # [[Restanca d'Assoan]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Necropòli de Giza]] # [[Granda Mosqueta de Djenne]] # [[Gran Esfinx de Giza]] # [[Temple de Karnak]] # [[Temple de Loxòr]] # [[Lalibela]] # [[Monastèri de Santa Catarina, mont Sinai]] # [[Temple d'Edfu]] # [[Grand Zimbabwe]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chichén Itzá]] # [[Chrysler Building]] # [[Empire State Building]] # [[Ostau de la Cascada]] # [[Flatiron Building]] # [[Getty Center]] # [[Musèu Solomon R. Guggenheim]] # [[Estadi Maracanã]] # [[Machu Picchu]] # [[Catedrala Metropolitana de la Ciutat de Mexic]] # [[Palais dau Congrès nacionau (Brasil)]] # [[Willis Tower]] # [[Estatua de la Libertat]] # [[Piramida dau Soleu]] # [[Uxmal]] # [[World Trade Center]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Angkor Vat]] # [[Arg-é Bam]] # [[Mosqueta Reiala]] # [[Bagan]] # [[Temple de Borobudur]] # [[Burj Khalifa]] # [[Burj al-Arab]] # [[Jardin chinés]] # [[Chogha Zanbil]] # [[Ciutat Vedada]] # [[Granda Muralha de China]] # [[Palais dei Vents]] # [[Plaça Naqsh-e Jahan]] # [[Castèu de Himeji]] # [[Hōryū-ji]] # [[Santuari d'Itsukushima]] # [[Khajuraho]] # [[Krak deus Cavalièrs]] # [[Mosqueta al-Haram]] # [[Tombèus dei Ming]] # [[Baumas de Mogao]] # [[Petra]] # [[Palais de Potala]] # [[Prambanan]] # [[Fòrt Roge]] # [[Registan]] # [[Pagòda de Shwedagon]] # [[Taj Mahal]] # [[Temple de Confuci]] # [[Armada de tèrra cuecha]] # [[Granda Mosqueta deis Omeias]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acropòli d'Atenas]] # [[Alhambra]] # [[Catedrala Sant Alexandre Nevski de Sòfia]] # [[Basilica dau Pielon]] # [[Palais dau Bèlvéser]] # [[Buckingham Palace]] # [[Capitòli (Roma)]] # [[Catedrala de Sant Jaume de Compostèla]] # [[Palais Catarina]] # [[Bauma d'Altamira]] # [[Catedrala de Chartres]] # [[Catedrala de Colonha]] # [[Colisèu]] # [[Palais dei Dògas]] # [[Torre Eiffel]] # [[El Escorial]] # [[Santa Maria del Fiore]] # [[Musèu Guggenheim (Bilbao)]] # [[Hagia Sophia]] # [[Parlament ongrés]] # [[Catedrala de Nòstra-Dama de Kazan]] # [[Torre de Pisa]] # [[Dòma de Milan]] # [[Le Mont-Saint-Michel]] # [[Kremlin]] # [[Mont Athos]] # [[Arquitectura mudéjar d'Aragon]] # [[Catedrau de Nosta Dauna de París]] # [[Castèu de Neuschwanstein]] # [[Opèra d'Òslo]] # [[Palais Pitti]] # [[Partenon]] # [[Panteon (Roma)|Panteon]] # [[Palais de Pèire lo Grand]] # [[Santuari de Nòstra Dama de Lorda]] # [[Sagrada Família]] # [[Catedrala de Sant Basil lo Benurós]] # [[Basilica de Sant Pèir]] # [[Capèla Sixtina]] # [[Stonehenge]] # [[Palais de Topkapi]] # [[Castèth de Versalhas]] # [[Camin de Sant Jaume]] # [[Estadi de Wembley]] # [[Palais de Westminster]] # [[Castèu de Windsor]] # [[Palais d'Ivèrn]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Opèra de Sydney]] </div> ===== Sèt Meravilhas deu Mond ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sèt Meravilhas deu Mond]] ## [[Grana Piramida]] ## [[Jardins penjats de Babilònia]] ## [[Temple d'Artèmis a Efès|Temple d'Artèmis]] ## [[Estatua criselefantina de Zeus olimpian]] ## [[Mausolèu d'Alicarnàs]] ## [[Colòs de Ròdes]] ## [[Far d'Alexàndria]] </div> === Literatura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Literatura]] ## [[Literatura antica]] ### [[Literatura bizantina]] ### [[Literatura latina]] ## [[Literatura anglesa]] ### [[Literatura estatsunidenca]] ### [[Literatura australiana]] ### [[Literatura britanica]] ### [[Literatura canadenca]] ### [[Literatura irlandesa]] ## [[Literatura africana]] ### [[Literatura egipciana]] ## [[Literatura araba]] ## [[Literatura chinesa]] ## [[Literatura ebrieva]] ## [[Literatura indiana]] ## [[Literatura japonesa]] ## [[Literatura persana]] ## [[Literatura turca]] ## [[Literatura chèca]] ## [[Literatura neerlandesa]] ## [[Literatura alemanda]] ### [[Literatura austriana]] ## [[Literatura grèga]] ## [[Literatura francesa]] ### [[Literatura bèlga]] ## [[Literatura italiana]] ## [[Literatura polonesa]] ## [[Literatura portuguesa]] ## [[Literatura espanhòla]] ### [[Literatura latinoamericana]] ## [[Literatura romanesa]] ## [[Literatura russa]] ## [[Literatura modernista]] # [[Ficcion]] ## [[Pròsa]] ## [[Legenda]] ## [[Satira]] ### [[Roman]] ### [[Novèla]] # [[Libre]] # [[Enciclopèdia]] # [[Poesia]] ## [[Epopèia]] ## [[Haïku]] ## [[Sonet]] # [[Teoria de la literatura]] ## [[Poetica]] ## [[Estilistica]] ## [[New criticism]] # [[Genre literari]] ## [[Literatura d'enfança]] ## [[Roman d'enquistaire]] (?) ## [[Literatura de genre]] ## [[Sciéncia-ficcion]] ## [[Literatura Young Adult]] # [[Faula]] # [[Cònte meravilhós]] # [[Fantasiá]] # [[Tesaurus lexicografic]] </div> === Musica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica]] ## [[Corala]] ## [[Intervalle (musica)]] ## [[Gamma majora]] ## [[Gamma menora]] ## [[Improvisacion musicala]] ## [[Gamma musicala]] ## [[Orquèstra]] ## [[Ritme]] # [[Cant]] # [[Cançon]] # [[Musicologia]] ## [[Articulacion (musica)]] ## [[Contrapunt]] ## [[Teoria de la musica]] ## [[Forma musicala]] ## [[Mòde (solfegi)]] ## [[Dodecafonisme]] # [[Videoclip]] # [[Rap]] # [[Melodia]] # [[Armonia]] ## [[Acòrd (musica)]] </div> ==== Genres e formas musicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica medievala]] # [[Musica de la Renaissença]] # [[Musica barròca]] # [[Musica dau Periòde Classic]] # [[Musica romantica]] # [[Musica sacrada]] # [[Musica dau sègle XX]] ## [[Musica impressionista]] ## [[Musica expressionista]] ## [[Neoclassicisme (musica)]] # [[Musica contemporanèa]] ## [[Musica seriala]] ## [[Musica aleatòria]] ## [[Musica minimalista]] # [[Musica classica]] ## [[Aria]] ## [[Canon (musica)]] ## [[Cantata]] ## [[Musica de chambra]] ## [[Concertò]] ## [[Estudi (musica)]] ## [[Fuga (musica)]] ## [[Imne]] ## [[Lied]] ## [[Madrigau]] ## [[Messa (musica)]] ## [[Dubertura (musica)]] ## [[Preludi]] ## [[Requièm]] ## [[Sonata]] ## [[Seguida (musica)]] ## [[Poèma simfonic]] ## [[Sinfonia]] # [[Blues]] # [[Musica country]] # [[Musica de dança]] # [[Easy listening]] # [[Musica electronica]] # [[Musica de film]] # [[Folk]] # [[Gamelan]] # [[Cant gregorian]] # [[Hip-hop]] # [[Jazz]] ## [[Bebop]] ## [[Dixieland]] ## [[Free jazz]] ## [[Swing (musica)]] # [[Klezmer]] # [[Imne nacional]] # [[Pop (musica)]] # [[Reggae]] # [[Rhythm and blues]] # [[Soul]] # [[Musica Rock]] # [[Heavy metal]] # [[Schlager]] # [[World Music]] # [[Disco]] # [[Funk]] # [[Ragtime]] # [[Rock alternatiu]] # [[Punk rock]] # [[Rock'n'roll]] # [[Autor-compositor-interprèt]] </div> ==== Instruments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Instrument de musica]] # [[Acordeon]] # [[Instrument de coire]] # [[Saxofòne alto]] # [[Guitarra bassa]] # [[Tambora]] # [[Basson]] # [[Campana]] # [[Bongo]] # [[Trinhon]] # [[Violoncèl]] # [[Celeste]] # [[Trinhon tubular]] # [[Clarineta]] # [[Contrabasson]] # [[Cornet]] # [[Tambor]] # [[Instrument de musica electronica]] ## [[Guitarra electrica]] ## [[Piano electrica]] ## [[Sequenciader musicau]] ## [[Sintetizor]] # [[Còrn anglés]] # [[Tuba tenòr]] # [[Bugle]] # [[Flaüta]] # [[Còrn d'armonia]] # [[Guitarra]] # [[Armonica]] # [[Armonium]] # [[Arpa]] # [[Clavecin]] # [[Lira]] # [[Clarin]] # [[Piano]] # [[Piccòlo]] # [[Òrgue]] # [[Flaüta de bèc]] # [[Saxofòn]] # [[Caissa (instrument)]] # [[Sousafòn]] # [[Contrabassa]] # [[Instrument de còrdas]] # [[Timbala]] # [[Trombon]] # [[Trompeta]] # [[Tuba (musica)]] # [[Vibrafòn]] # [[Violon alto]] # [[Violon]] # [[Xilofòn]] # [[Citara]] # [[Mandolina]] # [[Laüt]] # [[Instrument de vent]] # [[Instrument de vent de fusta]] # [[Cabreta]] # [[Instrument de percussion]] # [[Cimbala]] </div> ==== Òbras musicalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Las Quate Sasons]] # [[Sinfonia n°5 (Beethoven)]] # [[Sinfonia n°9 (Beethoven)]] # [[Carmen (opèra)]] # [[Don Giovanni]] # [[Madama Butterfly]] # [[La Flaüta encantada]] # [[Der Ring des Nibelungen]] # [[La traviata]] # [[Lo Lac dei ciunes]] # [[The Dark Side of the Moon]] # [[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]] # [[Thriller (album)]] </div> === Espectacle vivent === ==== Concèptes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espectacle vivent]] # [[Comèdia]] # [[Public]] # [[Teatre]] # [[Galejada]] # [[Parodia]] </div> ==== Formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acrobacia]] ## [[Funambulisme]] # [[Circ]] ## [[Jonglariá]] ## [[Dondatge]] # [[Illusionisme]] ## [[Prestidigitacion]] # [[Comèdia musicala]] # [[Opereta]] # [[Discors]] # [[Performància]] # [[Palhassa]] </div> ===== Dança ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dança]] # [[Balet]] # [[Dança orientala]] # [[Coregrafia]] # [[Bossa nova]] # [[Breakdance]] # [[Flamenco]] # [[Dança tradicionala]] # [[Slow fox]] # [[Cultura hip-hop]] # [[Jitterbug]] # [[Jive]] # [[Mambo]] # [[Dança modèrna]] # [[Paso doble]] # [[Quickstep]] # [[Samba]] # [[Tango]] # [[Twist]] # [[Valsa]] </div> ===== Teatre ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teatre]] ## [[Teatre grèc antic]] ## [[Teatre amator]] ## [[Improvisacion teatrala]] # [[Audicion (espectacle)]] # [[Teatre de Broadway]] # [[Cabaret]] # [[Còrs de balet]] # [[Comèdia]] # [[Commedia dell'arte]] # [[Dialòg]] # [[Drama (genre)]] # [[Mistèri (teatre)]] # [[Teatre de mariòtas]] # [[Solilòqui]] # [[Kabuki]] # [[Opèra de Pequin]] # [[Nō]] # [[Scenografia]] # [[Wayang]] # [[Tragèdia]] </div> === Arts visuaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art]] # [[Arts visuaus]] </div> ==== Istòria de l'art ==== ===== Art antic e medievau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art bizantin]] # [[Renaissança Carolingiana]] # [[Art cèlta]] # [[Art etrusc]] # [[Miniatura (enluminura)]] # [[Art otonian]] # [[Art de la Renaissença]] # [[Veiriau]] </div> ===== Art modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art academic]] # [[Barròc]] # [[Classicisme]] # [[Escòla de pintura de Düsseldorf]] # [[Edat d'Aur de la pintura olandesa]] # [[Estile imperiau]] # [[Art gotic]] # [[Manierisme]] # [[Realisme (arts)]] # [[Art romanic]] # [[Rococo]] </div> ===== Art contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art modèrne]] # [[Art abstrach]] # [[Expressionnisme abstrach]] # [[Art Deco]] # [[Art nouveau]] # [[Bauhaus]] # [[Constructuvisme rus]] # [[Cubisme]] # [[Dadaïsme]] # [[Expressionisme]] # [[Futurisme]] # [[Impressionisme]] # [[Quich]] # [[Neoclassicisme]] # [[Prerafelisme]] # [[Postimpressionnisme]] # [[Suprematisme]] # [[Surrealisme]] # [[Simbolisme (art)]] # [[Art contemporanèu]] # [[Fluxus]] # [[Art cinetic]] # [[Land art]] # [[Minimalisme]] # [[Neoexpressionisme]] # [[Art conceptuau]] # [[Op art]] # [[Art brut]] # [[Pop art]] # [[Art postmodèrne]] # [[Transavanguardia]] </div> ==== Otís ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carbon de lenha]] # [[Tencha]] # [[Pintura (matèria)]] # [[Gredon]] # [[Pigment]] # [[Estilograf]] </div> ==== Design ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Design]] # [[Design grafic]] # [[Web design]] </div> ==== Concèptes e formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art corporau]] # [[Calligrafia]] # [[Benda dessenhada]] # [[Dessenh]] # [[Art environamentau]] # [[Mòda]] # [[Artesanat]] # [[Pintura]] # [[Paleta (pintura)]] # [[Miniatura (retrach)]] # [[Terralha]] # [[Escultura]] # [[Art video]] # [[Empegatge (art)]] # [[Manga]] # [[Graffiti]] # [[Illustracion]] # [[Mosaïc]] # [[Pintura a l'òli]] # [[Origami]] # [[Aquarella]] </div> ==== Cinèma ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film]] # [[Sala de cinèma]] # [[Animacion]] ## [[Anime]] ## [[Animacion per ordinator]] # [[Cinèma color]] (???) # [[Cort metratge]] # [[Film mut]] # [[Realizacion (cinèma)]] ## [[Cinèma]] ## [[Montatge]] ## [[Brutatge]] ## [[Efèctes especials]] ## [[Studio system]] ## [[Technicolor]] # [[Bollywood]] # [[Festenal de Canas]] # [[Oscar]] </div> ==== Òbras ==== ===== Pintura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[L'Enfant blau (Gainsborough)]] # [[La Mòrt de Socrates]] # [[La Gioconda]] # [[La Ronda de nuech]] # [[Lo Crit]] # [[La Cèna (Vinci)]] # [[Guernica (Picasso)]] </div> ===== Escultura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lo Pensaire]] # [[Dàvid (Miquèl Àngel)]] # [[Manneken Pis]] # [[La Pichona Serena (Copenaga)]] # [[Vènus de Milo]] </div> ===== Cinèma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Snow White and the Seven Dwarfs]] # [[Citizen Kane]] # [[Lawrence d'Arabia (film)]] # [[La Melodia dau Bonur (film)]] # [[Casablanca (film)]] # [[Gone with the Wind]] # [[2001, una odissèa de l'espaci]] # [[Star Wars]] # [[Lo Pairin]] </div> == Filosofia e religion == === Filosofia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia]] # [[Filosofia dau lengatge]] # [[Filosofia dei matematicas]] # [[Filosofia de l'esperit]] # [[Filosofia politica]] # [[Filosofia sociala]] </div> ==== Istòria de la filosofia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Presocratics]] # [[Filosofia antica]] ## [[Filosofia grèga antica]] # [[Filosofia medievala]] # [[Filosofia de la Renaissença]] # [[Filosofia modèrna]] # [[Filosofia contemporanèa]] # [[Filosofia orientala]] # [[Filosofia occidentala]] # [[Filosofia indiana]] # [[Filosofia chinesa]] # [[Filosofia alemanda]] # [[Filosofia americana]] </div> ==== Brancas e concèptes ==== ===== Estetica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estetica]] # [[Beutat]] # [[Mimesis]] # [[Sublim]] </div> ===== Etica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etica]] # [[Etica aplicada]] # [[Metaetica]] # [[Etica normativa]] # [[Deontologia]] # [[Niilisme]] # [[Relativisme]] # [[Utilitarisme]] # [[Dever]] # [[Mau]] # [[Liure arbitri]] # [[Ben (filosofia)]] # [[Libertat (filosofia)]] # [[Morala]] # [[Vertut]] # [[Sapiéncia (concèpte filosofic)]] </div> ===== Epistemologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Epistemologia]] # [[Rasor d'Occam]] # [[Sens comun]] # [[Consciéncia]] # [[Opinion]] # [[Paradigma]] # [[Rason]] # [[Empirisme]] # [[Naturalisme (filosofia)]] # [[Pragmatisme]] # [[Racionalisme]] # [[Reduccionisme]] # [[Experiéncia (conoissença)]] # [[Coneissença]] # [[Vertat]] </div> ===== Logica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logica]] # [[Dialectica]] # [[Logica filosofica]] # [[Argumentacion]] # [[Inferéncia]] # [[Paradòxa]] </div> ===== Metafisica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metafisica]] # [[Abstraccion]] # [[Causalitat]] # [[Non-ren]] # [[Determinisme]] # [[Dualisme]] # [[Idealisme]] # [[Materialisme]] # [[Monisme]] # [[Existéncia]] # [[Ontologia]] # [[Realitat]] </div> ===== Filosofia dei sciéncias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia dei sciéncias]] ## [[Fach]] ## [[Ipotèsi]] ## [[Pseudosciéncia]] ### [[Parapsicologia]] ## [[Teoria]] </div> ===== Filosofia religiosa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia religiosa]] ## [[Filosofia bodista]] ## [[Filosofia islamica]] ## [[Filosofia crestiana]] # [[Filosofia dei religions]] # [[Absolut (filosofia)]] </div> ==== Escòlas e corrents filosofics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia continentala]] # [[Existencialisme]] # [[Umanisme]] # [[Empirisme logic]] # [[Modernisme]] # [[Positivisme]] # [[Postmodernisme]] # [[Romantisme]] # [[Scepticisme]] # [[Estoïcisme]] # [[Estructuralisme]] # [[Filosofia analitica]] # [[Fenomenologia (filosofia)]] # [[Tomisme]] </div> === Religions e espiritualitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religion]] # [[Divinitat]] ## [[Dieu]] ## [[Divessa]] # [[Prèire]] # [[Espiritualitat]] # [[Arma]] # [[Meditacion]] # [[Preguiera]] # [[Adoracion]] # [[Circoncision]] # [[Diable]] # [[Sciéncia dei religions]] # [[Sacrifici]] # [[Religion comparada]] # [[Doctrina]] # [[Religion populara]] # [[Libertat de religion]] # [[Laïcitat]] # [[Teologia]] # [[Divinitat creatritz]] # [[Divessa maire]] </div> ==== Crèires ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Animisme]] # [[Creacion]] # [[Malediccion]] # [[Escatologia]] # [[Fe]] # [[Mite fondator]] # [[Resurreccion]] # [[Sacrat]] # [[Subrenaturau]] # [[Totemisme]] # [[Teofania]] </div> ==== Practicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Apologetica]] # [[June]] # [[Eretgia]] # [[Icòna]] # [[Iconoclasme]] # [[Idolatria]] # [[Liturgia]] # [[Pelegrinatge]] # [[Profecia]] # [[Conversion religiosa]] # [[Rituau]] # [[Veneracion]] # [[Adoracion]] </div> ==== Mòrt e en delà ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cadabre]] # [[Rite funerari]] # [[Cementèri]] # [[Tomba]] # [[Cremacion]] # [[Mòrt (mitologia)]] # [[Esperit (subrenaturau)]] # [[Vida après la mòrt]] # [[Reïncarnacion]] # [[Immortalitat]] # [[En delà]] # [[Paradís]] # [[Infèrn]] </div> ==== Institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Autar]] # [[Anticlericalisme]] # [[Credo]] # [[Culte]] # [[Monastèri]] # [[Denominacion religiosa]] # [[Esquisma]] # [[Sècta]] # [[Site sacrat]] # [[Temple]] </div> ==== Filosofias religiosas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teïsme]] # [[Agnosticisme]] # [[Ateïsme]] # [[Deïsme]] # [[Fondamentalisme]] # [[Monoteïsme]] # [[Panenteïsme]] # [[Panteïsme]] # [[Politeïsme]] # [[Ecumenisme]] # [[Neopaganisme]] # [[Ortodoxia (pensada)]] # [[Paganisme]] # [[Sincretisme]] # [[Unitarisme]] # [[Non-teïsme]] # [[Antiteïsme]] # [[Liura pensada]] </div> ==== Religions especificas ==== ===== Religions abraamicas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cristianisme]] # [[Druses]] # [[Islam]] # [[Judaïsme]] # [[Àngel]] # [[Sant Esperit]] # [[Messias]] # [[Pecat]] # [[Decalòg]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glèisa (organizacion)]] # [[Jehovah]] # [[Satan]] # [[Bíblia]] ## [[Nòu Testament]] ## [[Ancian Testament]] # [[Nadal]] # [[Pascas]] # [[Pandecosta]] # [[Trinitat]] # [[Antitrinitarisme]] # [[Catolicisme]] ## [[Glèisa Catolica]] ## [[Papa]] # [[Ortodoxia]] # [[Protestantisme]] ## [[Anglicanisme]] ## [[Baptisme]] ## [[Evangelisme]] ## [[Luteranisme]] ## [[Metodisme]] ## [[Mormonisme]] ## [[Quakers]] # [[Glèisa dei tres concilis]] # [[Glèisa (edifici)]] # [[Catedrala]] # [[Glèisa Ortodòxa Russa]] # [[Calvinisme]] </div> ===== Islam ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pielons de l'islam]] # [[Corrents de l'islam]] ## [[Chiisme]] ## [[Sofisme]] ## [[Sunisme]] # [[Allah]] # [[Alcoran]] # [[Imam]] # [[Mosqueta]] # [[Hajj]] # [[Hadith]] # [[Kaaba]] # [[Musulman]] # [[Lèi islamica]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Judaïsme ortodòx]] # [[Judaïsme reformat]] # [[Movement Massorti]] # [[Pessah]] # [[Rabin]] # [[Sinagòga]] # [[Torah]] # [[Tanakh]] # [[Talmud]] # [[Yòm Kippor]] </div> ==== Religions orientalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ayyavazhi]] # [[Bahaïsme]] # [[Bodisme]] ## [[Mahayana]] ### [[Avalokiteśvara]] ### [[Sutra dau Diamant]] ## [[Nirvana]] ## [[Theravada]] ### [[Tripitaka]] ## [[Bodisme tibetan]] ## [[Vajrayana]] ## [[Zen]] # [[Confucianisme]] ## [[Quatre Libres e Cinc Classics]] # [[Indoïsme]] ## [[Shivaïsme]] ## [[Vishnoïsme]] ## [[Shaktisme]] ## [[Om]] ## [[Avatar]] ## [[Ayurveda]] ## [[Bhagavad Gita]] ## [[Brama]] ## [[Braman]] ## [[Darma]] ## [[Ishvara]] ## [[Karma]] ## [[Krichna]] ## [[Kumbh Mela]] ## [[Ramayana]] ## [[Rigveda]] ## [[Shiva]] ## [[Trimurti]] ## [[Upanishad]] ## [[Veda]] ## [[Vedanta]] ## [[Vishnó]] ## [[Iòga]] # [[Jaïnisme]] # [[Shintoïsme]] # [[Sikhisme]] ## [[Guru Granth Sahib]] ## [[Harmandir Sahib]] # [[Taoïsme]] ## [[Tao Te Ching]] </div> ==== Religions tradicionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religions tradicionalas africanas]] # [[Religion tradicionala chinesa]] ## [[Emperaire de Jade]] # [[Chamanisme]] # [[Zoroastrisme]] ## [[Avesta]] ## [[Parsis]] </div> ==== Esoterisme, magia e mitologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Miticisme]] # [[Francmaçoneria]] # [[Gnosticisme]] # [[Magia]] ## [[Astrologia]] ## [[Taròt (carta)]] ## [[Mascariá]] # [[Ocultisme]] # [[Vodó]] </div> ===== Mitologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mitologia]] ## [[Folclòre]] # [[Mitologia aborigèna]] # [[Religion dei Cèltas]] # [[Mitologia egipciana]] # [[Paganisme germanic]] # [[Mitologia grèga]] # [[Lilith]] # [[Mitologia nordica]] # [[Mitologia romana]] </div> ===== Mitologia abraamica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Èva]] </div> ===== Mitologia egipciana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amòn]] # [[Anubis]] # [[Aton]] # [[Atòr]] # [[Òrus]] # [[Isis]] # [[Osiris]] # [[Ra]] </div> ===== Mitologia grèga ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zèus]] # [[Eròs]] # [[Poseidon]] # [[Ades]] # [[Èra]] # [[Afrodita]] # [[Artèmis]] # [[Atena]] # [[Estia]] # [[Arès]] # [[Ermès]] # [[Efèst]] # [[Apollon]] # [[Gèa]] </div> ===== Mitologia mesoamericana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quetzalcoatl]] </div> ===== Mitologia nordica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Freyja]] # [[Odin]] # [[Tòr]] </div> ===== Mitologia romana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Junon]] # [[Jupitèr (dieu)]] # [[Mart (mitologia)]] # [[Pluton (mitologia)]] # [[Vènus (mitologia)]] # [[Vulcan (mitologia)]] </div> == Antropologia, psicologia e vida vidanta == === Antropologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antropologia]] # [[Cultura]] # [[Festivau]] # [[Jorn feriat]] # [[Antropologia umana]] # [[Raça umana]] # [[Antropologia culturala]] # [[Antropologia lingüistica]] # [[Antropologia sociala]] # [[Pòble]] </div> ==== Etnologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etnologia]] # [[Etnia]] # [[Etnografia]] # [[Pòble autoctòn]] </div> ===== Etnias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bantos]] # [[Basques]] # [[San]]s # [[Germans]] # [[Aborigèns d'Austràlia]] # [[Amerindians]] ## [[Cherokee]] # [[Inuit]]s # [[Jusieus]] # [[Curds]] # [[Massai]]s # [[Mongòls]] # [[Ròms]] # [[Eslaus]] # [[Tutsis]] # [[Arabs]] # [[Austronesians]] # [[Berbèrs]] # [[Creòls (pòbles)]] # [[Han (etnia)]] # [[Keralits]] # [[Maòri (pòble)|Maòris]] # [[Protoindoeuropèus]] # [[Semitas]] # [[Turcs]] # [[Oigors]] </div> === Familha === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Parentat]] # [[Familha]] ## [[Pareu]] ## [[Familha nucleara]] ## [[Familha alargada]] ## [[Familha recompausada]] # [[Aliança (familha)]] # [[Clan]] # [[Concubinatge]] # [[Consanguinitat]] # [[Orfanèu]] # [[Animau de companhiá]] </div> ==== Membres de la familha ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conjunt]] # [[Parent]] ## [[Pairin]] # [[Frairèra]] ## [[Besson]] # [[Felen]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relacion umana]] ## [[Sexualitat liura]] ## [[Relacion intima]] ## [[Amistat]] ## [[Coabitacion]] ## [[Monogamia]] ## [[Bigamia]] ## [[Poligamia]] # [[Rendètz-vos galant]] # [[Seduccion]] # [[Relacion amorosa]] </div> ==== Relacions familialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acordalhas]] # [[Nòças]] # [[Dòt]] # [[Maridatge]] ## [[Maridatge civiu]] ## [[Union civila]] ## [[Maridatge blanc]] # [[Planificacion familiala]] ## [[Jasilha]] ## [[Gestacion per autrü]] ## [[Abséncia d'enfant]] ??? # [[Parentalitat]] ## [[Parentalitat LGBT]] # [[Acuelh familiau]] ## [[Adopcion]] # [[Sociologia de la familha]] # [[Divòrci]] # [[Infidelitat]] # [[Veusatge]] # [[Incèst]] # [[Violéncia familiala]] </div> === Cosina, manjar e beure === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosina (tecnica)]] # [[Cosina (espaci)]] # [[Manjar]] # [[Beure]] # [[Vitamina]] # [[Repàs]] ## [[Dejunar]] ## [[Dinnar]] ## [[Sopar]] # [[Dessèrt]] # [[Òli alimentària]] ## [[Òli d'oliva]] ## [[Òli de palma]] # [[Restauracion rapida]] # [[Restaurant]] # [[Vegetarisme]] </div> ==== Fruchs e èrbas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Legum]] # [[Lieume racina]] # [[Tubercul]] # [[Fruch]] # [[Cocorda]] # [[Amora (fruch del rumec)]] # [[Albricòt]] # [[Dàtil]] # [[Miugrana]] </div> ==== Produchs lachiers ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lach]] # [[Burre]] ## [[Margarina]] # [[Crèma]] # [[Formatge]] ## [[Fromatge de pasta pigada de verd]] ## [[Cheddar]] ## [[Mozzarella]] ## [[Parmigiano Reggiano]] # [[Lach de cocòt]] # [[Glacet]] # [[Lach de sòja]] ## [[Tòfo]] # [[Iogort]] </div> ==== Grans ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pan]] # [[Cereala]] # [[Farina]] </div> ==== Doçors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonbon]] # [[Caramèu]] # [[Chocolat]] # [[Mèu]] </div> ==== Nòses ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nòse]] # [[Avelana]] # [[Notz]] </div> ==== Carns ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Uòu (cosina)]] # [[Carn]] ## [[Bacon]] ## [[Carn bovina]] ## [[Carn de polet]] ## [[Cambajon]] ## [[Hamburger]] ## [[Hot-dog]] ## [[Carn de moton]] ## [[Carn de pòrc]] # [[Saïn]] # [[Tombada]] # [[Saussissa]] # [[Produchs de la mar]] # [[Peis (cosina)]] </div> ==== Èrbas e condiments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Condiment]] # [[Planta aromatica]] # [[Saussa]] # [[Espècia (cosina)|Espècia]] # [[Anís]] # [[Balicòt]] # [[Piper nigrum]] # [[Cardamòme]] # [[Canèla (rusca)]] # [[Foeniculum vulgare]] # [[Alh cultivat]] # [[Gengibre]] # [[Raifòrt]] # [[Lavanda]] # [[Cymbopogon]] # [[Regalícia]] # [[Menta]] # [[Ceba]] # [[Jolverd]] # [[Safran]] # [[Chutney]] # [[Saussa de peis]] # [[Confitura]] # [[Ketchup]] # [[Maionesa]] # [[Mostarda]] # [[Paprica]] # [[Pesto]] # [[Saussa sòja]] # [[Saussa tartara]] # [[Vinagre]] </div> ==== Plats divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pastisson]] # [[Curri]] # [[Fonduda]] # [[Frita]]s # [[Quebab]] # [[Nolhas]] # [[Pastas alimentàrias]] # [[Pastissariá]] # [[Torta]] # [[Pizza]] # [[Farineta]] # [[Salada]] # [[Samossà]] # [[Entrepan]] # [[Sopa]] # [[Fricòt]] # [[Soshí]] </div> ==== Beures ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aiga potabla]] # [[Tè glaçat]] # [[Chuc]] ## [[Jus d'arange]] # [[Limonada]] # [[Sòda]] ## [[Còla (beure)]] ### [[Coca-Cola]] ## [[Beure energizant]] ## [[Aiga tonica]] # [[Tè]] ## [[Tè verd]] ## [[Tè negre]] # [[Cafè]] ## [[Espresso]] ## [[Cafè turc]] # [[Chocolat caud]] # [[Mate]] </div> ==== Alcòls ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bevenda alcolizada]] # [[Beure destillat]] # [[Bièrra]] # [[Brandy]] # [[Pomat]] # [[Gin]] # [[Liquor]] # [[Rom]] # [[Saké]] # [[Tequila]] # [[Vòdka]] # [[Whisky]] # [[Vin]] ## [[Vin roge]] ## [[Vin blanc]] ## [[Vin efervescent]] # [[Coctèl]] # [[Martini]] # [[Mojito]] # [[Sangria]] </div> === Objèctes domestics === ==== Vèstits e assimilats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cencha]] # [[Hijab]] # [[Boton (cordura)]] # [[Capa]] # [[Vèstit]] # [[Sosvestit]] # [[Rauba]] # [[Gant (vestit)]] # [[Capèu]] # [[Cravata]] # [[Braias]] # [[Cauçadura]] # [[Cherpa]] # [[Gonèla]] # [[Malhòt de banh]] # [[Cauceta]] # [[Cremalhiera autoarrapanta]] # [[Cremalhiera]] # [[Barba]] # [[Sostèns]] # [[Cosmetic]] # [[Perfum]] # [[Joielariá]] # [[Masqueta]] # [[Tatoatge]] </div> ==== Mòbles e decoracion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banhadoira]] # [[Liech]] # [[Banc]] # [[Gabinet (mòble)]] # [[Cadièra]] # [[Comòda]] # [[Canapè]] # [[Armari]] # [[Burèu]] # [[Fogau]] # [[Mòble]] # [[Aparelh mainatgier]] # [[Taula]] </div> ==== Textils ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Textil]] # [[Lichariá]] # [[Tapís]] # [[Ridèu]] # [[Coissin]] </div> ==== Aisinas de coisina ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aisina de cosina]] # [[Cubèrt (cosina)]] ## [[Forqueta]] ## [[Culhièr]] # [[Baguetas]] # [[Sieta]] </div> === Sexualitat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sexualitat umana]] # [[Òme]] # [[Femna]] # [[Eterosexualitat]] # [[Omosexualitat]] # [[Rapòrt sexuau]] # [[Sèxe sensa risc]] # [[Fertilitat]] # [[Bais]] # [[Atraccion sexuala]] # [[Orientacion sexuala]] # [[Bisexualitat]] # [[Preliminars]] # [[Sexualitat orala]] # [[Orgasme]] # [[Pilula combinada]] # [[Preservatiu]] # [[Masturbacion]] # [[Prostitucion]] # [[Pornografia]] </div> === Etapas de la vida === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Enfança]] ## [[Novèu-nat]] ## [[Noirisson]] ## [[Enfant]] ## [[Dròlle]] ## [[Filha]] # [[Jovença]] # [[Adolescéncia]] # [[Adulte]] # [[Vielhum]] </div> === Psicologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia]] # [[Psicologia clinica]] # [[Psicologia cognitiva]] # [[Psicologia evolucionista]] # [[Psicologia de la personalitat]] # [[Psicologia de la religion]] # [[Psicoterapia]] # [[Gèni (persona)]] # [[Ipnòsi]] # [[Libidò]] # [[Fòbia]] # [[Pessimisme]] # [[Percepcion]] # [[Psicologia sociala]] # [[Sindròme d'Estocòlme]] # [[Cognicion]] # [[Lideratge]] # [[Creativitat]] # [[Poder]] # [[Optimisme]] # [[Natura umana]] # [[Imaginacion]] # [[Plor]] # [[Ipocrisia]] # [[Complèxe d'Edip]] # [[Sens (Fisiologia)]] # [[Memòria (psicologia)]] </div> ==== Escòlas de psicologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia analitica]] # [[Comportementalisme]] # [[Psicologia dau desvolopament]] # [[Psicologia de la forma]] # [[Psicologia umanista]] # [[Psicanalisi]] </div> ==== Concèptes principaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atencion]] # [[Amnesia]] # [[Consciéncia]] # [[Sòm]] # [[Sòmi]] # [[Instint]] # [[Esperit]] # [[Umor (psicologia)]] # [[Temperament]] # [[Motivacion]] # [[Estereotipe]] # [[Pensada]] # [[Comportament]] # [[Emocion]] </div> ==== Emocions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colèra]] # [[Ànsia]] # [[Compassion]] # [[Coratge]] # [[Curiositat]] # [[Desgost]] # [[Dobte]] # [[Enveja]] # [[Paur]] # [[Culpabilitat]] # [[Bonaür]] # [[Òdi]] # [[Esperança]] # [[Gelosiá]] # [[Amor]] # [[Tristesa]] # [[Vergonha]] # [[Suspresa]] # [[Umor]] # [[Plaser]] # [[Sofrença]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agression]] # [[Altruisme]] # [[Autoritat]] # [[Traïson]] # [[Misèrias]] # [[Carisme]] # [[Competicion]] # [[Conformisme]] # [[Egocentrisme]] # [[Empatia]] # [[Perdon]] # [[Onor]] # [[Messorga]] # [[Vida privada]] # [[Prejutjat]] # [[Castig]] # [[Respècte]] # [[Timiditat]] # [[Fisança]] </div> === Lengatge === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge]] # [[Lenga construcha]] # [[Dialècte]] # [[Diccionari]] # [[Gramatica]] ## [[Adjectiu]] ## [[Advèrbi]] ## [[Conjoncion]] ## [[Cas gramaticau]] ## [[Nom (gramatica)]] ## [[Pronom]] ## [[Frasa]] ## [[Sintaxi]] ## [[Vèrbe]] # [[Lingüistica]] ## [[Lingüistica comparada]] ## [[Etimologia]] ## [[Lingüistica istorica]] ## [[Fonetica]] # [[Alfabetisme]] # [[Morfologia (lingüistica)]] # [[Filologia]] # [[Prononciacion]] # [[Retorica]] # [[Traduccion]] # [[Mot]] ## [[Fonèma]] ### [[Consonanta]] ### [[Vocala]] ## [[Sillaba]] # [[Escritura]] ## [[Diacritic]] ## [[Ortografia]] # [[Sistèma d'escritura]] # [[Nom]] # [[Fonologia]] # [[Semantica]] # [[Semiotica]] # [[Simbòl]] </div> ==== Familhas de lengas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Familha de lengas]] ## [[Lengas afroasiaticas]] ### [[Lengas semiticas]] ## [[Lengas altaïcas]] ## [[Lengas austroasiaticas]] ## [[Lengas austronesianas]] ## [[Lengas dravidas]] ## [[Lengas esquimaudas-alèutas]] ## [[Indoeuropèu]] ### [[Lengas germanicas]] ### [[Lengas iranianas]] ### [[Lengas romanicas]] ### [[Lengas eslavas]] ## [[Lengas khoisan]] ## [[Lengas tai-kadai]] ## [[Lengas nigèrocongolesas]] ## [[Lengas nilosaharianas]] ## [[Lengas sinotibetanas]] ## [[Lengas caucasencas]] ## [[Lengas tongozas]] ## [[Lengas turquesas]] ## [[Lengas oralicas]] ## [[Lengas utoastècas]] </div> ==== Alfabets e sistèmas d'escritura ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfabet]] # [[Letra]] # [[Braille]] # [[Alfabet arabi]] # [[Escritura chinesa]] # [[Cuneïfòrme]] # [[Alfabet cirillic]] # [[Devanagari]] # [[Ieroglifs egipcians]] # [[Alfabet georgian]] # [[Alfabet grèc]] # [[Hangeul]] # [[Alfabet latin]] # [[Alfabet fenician]] # [[Alfabet runic]] # [[Pèira de Roseta]] # [[Alfabet fonetic internacionau]] # [[Còdi Morse internacionau]] # [[Sillabari]] </div> ==== Lengatges especifics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grèc ancian]] # [[Aramèu]] # [[Arabi]] # [[Bengalin (lenga)]] # [[Chinés]] # [[Danés]] # [[Egipcian]] # [[Anglés]] ## [[Vièlh anglés]] # [[Esperanto]] # [[Francés]] # [[Alemand]] # [[Grèc]] # [[Gujarati]] # [[Ebrieu]] # [[Indostani]] ## [[Indi (lenga)]] # [[Italian]] # [[Japonés]] # [[Javanés]] # [[Corean]] # [[Latin]] # [[Mandarin]] # [[Marata]] # [[Min]] # [[Polonés]] # [[Portugués]] # [[Persan]] # [[Rus]] # [[Sanscrit]] # [[Espanhòu]] # [[Swahili]] # [[Siriac]] # [[Tamol]] # [[Tagalòg]] # [[Telogo]] # [[Turc]] # [[Panjabi]] # [[Ucraïnés]] # [[Vietnamian]] # [[Wu]] # [[Yue]] # [[Birman]] # [[Ongrés]] # [[Quíchoa]] # [[Tai (lenga)]] # [[Akkadian]] # [[Amaric]] # [[Berbèr]] # [[Còpte (lenga)]] # [[Somali]] # [[Indonesian]] # [[Malgash (lenga)]] # [[Malai (lenga)]] # [[Khmer]] # [[Armèni]] # [[Assamés]] # [[Ordo]] # [[Nepalés]] # [[Oriya]] # [[Pali]] # [[Sindhi]] # [[Catalan]] # [[Romanés]] # [[Neerlandés]] # [[Suedés]] # [[Yiddish]] # [[Curd]] # [[Pashto]] # [[Bulgar]] # [[Chèc (lenga)]] # [[Sèrbocroat]] # [[Canarés]] # [[Malaialam]] # [[Zolo]] # [[Azèri]] # [[Cazac]] # [[Ozbèc]] # [[Lenga dei signes]] </div> === Divertiment e espòrt === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Leser]] # [[Divertiment]] # [[Jòc]] # [[Pargue d'atraccions]] # [[Jòc d'argent]] ## [[Casinò]] ## [[Dat]] ## [[Lotariá]] ## [[Rodeta (jòc)]] ## [[Poker]] ## [[Blackjack]] ## [[Maquina de monedas]] # [[Temps liure]] # [[Fèsta]] # [[Jogar (activitat)]] # [[Rompetèsta]] ## [[Mots crosats]] ## [[Sudoku]] # [[Joguina]] # [[Aqüari]] # [[zoo]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jòc de taula]] ## [[Backgammon]] ## [[Escacs]] ## [[Damas]] ## [[Cluedo]] ## [[Go]] ## [[Monopoly]] ## [[Scrabble]] ## [[Pachisi]] ## [[Xiangqi]] # [[Mancala]] # [[Jòc de bilhas]] # [[Carta de jòc]] # [[Videojòc]] ## [[Pokemon]] ## [[Pong]] # [[Jòc d'arcada]] # [[Jòc de cartas]] # [[Bridge]] # [[Jòc de sagetas]] # [[Dominòs]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Popada]] # [[Frisbee]] # [[Lego]] # [[Rubik's Cube]] # [[Slinky]] # [[Barbie]] # [[Iò-iò]] </div> ==== Espòrts ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espòrt]] # [[Jòc de bala]] ## [[Balon]] # [[Estadi (bastiment)]] # [[Piscina]] # [[Jòcs Olimpics]] ## [[Jòcs Paralimpics]] ## [[Jòcs Olimpics d'estiu]] ## [[Jòcs Olimpics d'ivèrn]] # [[Dopatge]] # [[Espòrt d'ivèrn]] # [[Espòrt electronic]] </div> ===== Espòrts collectius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fotbòl american]] ## [[National Football League]] ## [[Super Bowl]] # [[Fotbòl australian]] # [[Beisbòl]] ## [[Major League Baseball]] ## [[World Series]] # [[Basquetbòl]] ## [[National Basketball Association]] # [[Criquet]] ## [[Copa dau monde de criquet]] # [[Curling]] # [[Floorball]] # [[Fotbòl]] ## [[Copa dau monde de fotbòl]] ## [[Portièr (fotbòl)]] ## [[Campionat d'Euròpa de fotbòl]] ## [[Campionat d'Anglatèrra de fotbòl]] ## [[Liga dei campions (fotbòl)]] # [[Handbal]] # [[Oquei]] ## [[Oquei pelena]] ## [[Oquei sus glaça]] ### [[National Hockey League]] # [[Lacrosse]] # [[Pòlo]] # [[Rugbi]] ## [[Rugbi de XIII]] ## [[Rugbi de 7]] ## [[Rugbi de 15]] # [[Voleibòl]] ## [[Voleibòl de plaja]] </div> ===== Atletisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atletisme]] ## [[Decatlon]] ## [[Lançament de disc]] ## [[Saut de naut]] ## [[Corsa a baranha]] ## [[Lançament de bigatana]] ## [[Saut de long]] ## [[Corsa a pè]] ### [[Maraton]] ## [[Saut amb pèrga]] ## [[Lançament de pes]] </div> ===== Patinatge ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patinatge sus glaça]] ## [[Patinatge artistic]] ## [[Patinatge de velocitat]] # [[Patinatge de rodetas]] # [[Skateboard]] </div> ===== Espòrts aqüatics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canoa (espòrt)]] # [[Cabús]] # [[Rem (espòrt)]] # [[Natacion (espòrt)]] # [[Vater pòlo]] </div> ===== Autreis espòrts individuaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pesca de lència]] # [[Tir amb arc]] # [[Espòrt automobil]] ## [[Formula 1]] ## [[NASCAR]] # [[Motociclisme]] # [[Badminton]] # [[Culturisme]] # [[Jòc de bola (espòrts)]] ## [[Petanca]] # [[Bowling]] # [[Bilhard]] # [[Ciclisme]] ## [[Bicicleta tot terrenh]] ## [[Corsa au temps]] ## [[Torn de França]] # [[Equitacion]] ## [[Dreiçatge (equitacion)]] ## [[Espòrt ipic]] ## [[Rodeo]] ## [[Concors de saut d'obstacles]] # [[Escrima]] ## [[Floret (escrima)]] ## [[Sabre (escrima)]] # [[Gòlf]] # [[Gimnastica]] ## [[Gimnastica ritmica]] ## [[Sòu (gimnastica)]] ## [[Saut superior]] ## [[Trampolin]] ## [[Saut de cavau]] # [[Pentatlon modèrne]] # [[Alpinisme]] # [[Corsa d'orientacion]] # [[Tir esportiu]] # [[Esquí]] ## [[Esquí alpin]] ## [[Biatlon]] ## [[Esquí nordic]] ## [[Saut d'esquí]] ## [[Eslalòm]] ## [[Esquí (materiau)]] # [[Tirassèu]] ## [[Bobsleigh]] ## [[Lieja de corsa]] # [[Snooker]] # [[Snowboard]] # [[Squash]] # [[Surf]] # [[Tennis de taula]] # [[Tennis]] ## [[Raqueta]] # [[Triatlon]] # [[Alterofilia]] </div> ===== Espòrts marciaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art marcial]] # [[Bòxa anglesa]] # [[Judo]] # [[Karate]] # [[Kick-boxing]] # [[Combat liure]] # [[Taegwondo]] # [[Lucha]] ## [[Lucha liura]] ## [[Lucha grècoromana]] ## [[Sumo]] # [[Wushu]] </div> === Mesuras dau temps === ==== Calendiers e mesura dau temps universau ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Calendier]] ## [[Calendier solar]] ## [[Calendier lunisolar]] ## [[Calendier lunar]] ## [[Calendier maia]] ## [[Calendier egipcian]] ## [[Calendier chinés]] ## [[Calendier japonés]] ## [[Calendier ebrieu]] ## [[Calendier musulman]] ## [[Calendier gregorian]] ## [[Calendier julian]] # [[Calendier perpetuau]] # [[Annada bissextila]] # [[Temps Universal Coordenat]] # [[Ora d'estiu]] # [[Nuech]] # [[Jornada]] # [[Fus orari]] # [[Temps universau]] # [[Segonda intercalara]] </div> ==== Jorns e mes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jorn de la setmana]] ## [[Divendres]] ## [[Dissabte]] ## [[Dimenge]] # [[Genier]] # [[Març]] # [[Junh]] # [[Setembre]] # [[Decembre]] </div> === Mesuras dau temps === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Color]] ## [[Negre]] ## [[Blau]] ## [[Brun]] ## [[Cian]] ## [[Verd]] ## [[Magenta (color)]] ## [[Irange (color)]] ## [[Ròse (color)]] ## [[Porpra]] ## [[Roge]] ## [[Jaune]] ## [[Blanc]] # [[Colors primàrias]] # [[Luminositat (colors)]] # [[Saturacion (colors)]] # [[Vision dei colors]] # [[Gloss]] # [[Tinta (color)]] </div> == Societat e sciéncias socialas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat]] # [[Comunautat]] # [[Letras (cultura)]] # [[Comunicacion]] # [[Informacion]] # [[Solidaritat]] # [[Estudis regionaus]] # [[Demografia]] # [[Sciéncia de l'informacion]] # [[Mandat dau Cèu]] # [[Estudi dei mèdias]] # [[Societat dubèrta]] # [[Organizacion professionala]] # [[Societat sabenta]] # [[Accion sociala]] # [[Capitau sociau]] # [[Coesion sociala]] # [[Formacion sociala]] # [[Estructura sociala]] # [[Sociobiologia]] </div> === Economia e afaires === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Firma]] # [[Economia (disciplina)]] ## [[Macroeconomia]] ## [[Microeconomia]] ## [[Ben (economia)]] ## [[Servici (economia)]] ## [[Ofèrta e demanda]] # [[Economia]] # [[Comptabilitat]] # [[Capital (economia)]] # [[Companhiá (entrepresa)]] # [[Corporacion]] # [[Moneda]] ## [[Devisa (moneda)]] ## [[Yen]] ## [[Liura esterlina]] ## [[Renminbi]] ## [[Ropia]] ## [[Dolar american]] # [[Pèça de moneda]] # [[Bilhet de banca]] # [[Banca]] # [[Chèc (pagament)]] # [[Deute]] # [[Carta de crèdit]] # [[Emprunt]] # [[Interès (finança)]] # [[Produch interior brut]] # [[Economia dau trabalh]] # [[Domesticitat]] # [[Usina]] # [[Finança]] # [[Industria]] ## [[Agricultura]] ## [[Construccion]] ## [[Pesca]] ## [[Silvicultura]] ## [[Caça]] ## [[Industria manufacturiera]] ## [[Industria miniera]] ## [[Rafinariá de petròli]] ## [[Torisme]] ### [[Ostalariá]] # [[Caça de balena]] # [[Inflacion]] # [[Deflacion]] # [[Assegurança]] # [[Investiment]] # [[Manejament]] # [[Mercat]] # [[Marcatica]] # [[Monopòli]] # [[Azard morau]] # [[Proprietat]] # [[Comèrci au detalh]] # [[Centre comerciau]] # [[Supermercat]] # [[Borsa (economia)]] ## [[New York Stock Exchange]] ## [[NASDAQ]] ## [[London Stock Exchange]] ## [[Tokyo Stock Exchange]] # [[Impòst]] ## [[Impòst sus lei companhiás]] ## [[Impòst sus lo revengut]] ## [[Drech de doana]] # [[Comèrci]] # [[Carriera (mestier)]] # [[Emplec]] # [[Caumatge]] </div> ==== Companhiás ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aldi]] # [[Apple Inc.]] # [[AT&T]] # [[Bank of America]] # [[IKEA]] # [[Chevron]] # [[ExxonMobil]] # [[General Electric]] # [[Google]] # [[IBM]] # [[Maersk]] # [[McDonald's]] # [[Microsoft]] # [[Nestlé]] # [[Petrobras]] # [[Procter & Gamble]] # [[Royal Dutch Shell]] # [[Sony]] # [[Walmart]] </div> === Cultura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bandièra]] # [[Canibalisme]] # [[Tradicion]] # [[Anniversari]] # [[Aïd el-Fitr]] # [[Halloween]] # [[Carnaval]] # [[Ramadan]] </div> === Educacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion]] ## [[Educacion primària]] ## [[Educacion segondària]] # [[Collègi]] # [[Curriculum]] # [[Aprendissatge]] # [[Escòla]] # [[Ensenhaire]] # [[Tèst (espròva)]] # [[Universitat]] # [[Educacion a distància]] # [[Ensenhament superior]] # [[Arts liberaus]] # [[Aprendissatge en linha]] # [[Acadèmia]] # [[Estudiant]] # [[Borsa d'estudis]] # [[Madrassa]] # [[Escòla mairala]] # [[Tèsi de doctorat]] # [[Diplòma]] </div> ==== Bibliotècas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bibliotèca]] # [[Bibliotèca nacionala]] # [[Bibliotèca numerica]] # [[Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas]] # [[Bibliotèca publica]] # [[Bibliotèca escolara]] # [[Bibliotèca mobila]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Bibliotèca d'Assurbanipal]] # [[Bibliotèca dau Congrès]] # [[Bibliotèca Publica de Nòva York]] # [[Bibliotèca Nacionala de China]] # [[Bibliotèca Nacionala de la Dieta]] # [[British Library]] # [[Bibliotèca Nacionala de França]] # [[Bibliotèca Nacionala Alemanda]] # [[Bibliotèca d'Estat de Russia]] # [[Bibliotèca Vaticana]] # [[Bibliotèca Nacionala d'Austràlia]] </div> ==== Institucions academicas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat d'al-Qarawiyyin]] # [[Universitat Al-Azhar]] # [[Universitat dau Caire]] # [[Universitat dau Cap]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Federala de Rio de Janeiro]] # [[Universitat Nacionala Autonòma de Mexic]] # [[Universitat de la Colómbia Britanica]] # [[Universitat de Buenos Aires]] # [[Universitat de Toronto]] # [[Universitat de Chicago]] # [[Institut de Tecnologia de Califòrnia]] # [[Universitat Johns Hopkins]] # [[Massachusetts Institute of Technology]] # [[Universitat Stanford]] # [[Universitat Duke]] # [[Universitat de Carolina dau Nòrd a Chapel Hill]] # [[Universitat de Virginia]] # [[Universitat de Michigan]] # [[Universitat de Califòrnia (Berkeley)]] # [[Universitat de Califòrnia (Los Angeles)]] # [[Ivy League]] # [[Universitat Harvard]] # [[Universitat Yale]] # [[Universitat Princeton]] # [[Universitat Brown]] # [[Universitat Columbia]] # [[Collègi Dartmouth]] # [[Universitat de Pennsilvània]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Quiòto]] # [[Universitat de Tòquio]] # [[Universitat de Calcutta]] # [[Institut Indian de Sciéncia]] # [[Institut Indian de Tecnologia]] # [[Institut Indian de Manejament]] # [[Universitat Fudan]] # [[Universitat de Hong Kong]] # [[Universitat de Nanquin]] # [[Universitat de Pequin]] # [[Universitat Tsinghua]] # [[Universitat Zhejiang]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Bolonha]] # [[Universitat de Copenaga]] # [[Universitat Complutense de Madrid]] # [[Universitat de Viena]] # [[Universitat de Leiden]] # [[Universitat de Roma La Sapienza]] # [[Universitat de Salamanca]] # [[Escòla politecnica federala de Zuric]] # [[Universitat de París]] # [[La Sorbona]] # [[Universitat Pierre-e-Marie-Curie]] # [[Universitat Loís-e-Maximilian de Munic]] # [[Universitat Humboldt de Berlin]] # [[Universitat Goethe de Francfòrt]] # [[Universitat de Heidelberg]] # [[Universitat de Cambridge]] # [[Universitat d'Oxford]] # [[Universitat de Londre]] # [[Universitat Carles de Praga]] # [[Universitat Jagellon]] # [[Universitat d'Estat de Moscòu]] # [[Universitat d'Estat de Sant Petersborg]] # [[Universitat Nacionala Taras Shevchenko de Kiev]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Nacionala Australiana]] </div> === Organizacions === ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Administracion Centrala Tibetana]] # [[FBI]] # [[Hells Angels]] # [[KGB]] # [[MS-13]] # [[Mossad]] # [[Cosa nostra]] # [[Yakuza]] </div> ==== Organizacions internacionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banca Africana de Desvolopament]] # [[Union Africana]] # [[ANZUS]] # [[Liga Aràbia]] # [[Conseu de l'Artic]] # [[Banca Asiatica de Desvolopament]] # [[Cooperacion Economica Asia-Pacific]] # [[ASEAN]] # [[Banca dei Reglaments Internacionaus]] # [[Aliança Bolivariana per leis Americas]] # [[Comunautat Cariba]] # [[Pacte de Bagdad]] # [[Organizacion dau Tractat de Seguretat Collectiva]] # [[Comunautat deis Estats Independents]] # [[Commonwealh]] # [[Comunautat dei País de Lenga Portuguesa]] # [[Conseu de Cooperacion deis Estats Arabes dau Golf]] # [[Conseu deis Estats de la Mar Baltica]] # [[Comunautat d'Africa de l'Èst]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica]] # [[Union Eurasiana]] # [[G20]] # [[G7]] # [[Convencions de Genèva]] # [[Banca Internacionala per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Chambra Internacionala de Comèrci]] # [[Associacion Internacionala de Desvolopament]] # [[Societat Financiera Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala per lei Migracions]] # [[Union Interparlamentària]] # [[Interpol]] # [[Banca Islamica de Desvolopament]] # [[Union Latina]] # [[Liga dei Nacions]] # [[OTAN]] # [[Acòrd de Liure Cambi Nòrd-american]] # [[OPEC]] # [[Organizacion per la Cooperacion Economica e lo Desvolopament]] # [[Organizacion de l'Unitat Africana]] # [[Organizacion per la Seguretat e la Cooperacion en Euròpa]] # [[Organizacion deis Estats Americans]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica de la Mar Negra]] # [[Club de París]] # [[Organizacion de Cooperacion de Shanghai]] # [[Organizacion dau Tractat de l'Asia dau Sud-Èst]] # [[Union per la Mediterranèa]] # [[Union dei Nacions Sud-americanas]] # [[ONU]] ## [[Agéncia Internacionala de l'Energia Atomica]] ## [[Cort Internacionala de Justícia]] ## [[Cort Penala Internacionala]] ## [[Fons Monetari Internacionau]] ## [[Organizacion dei Nacions Unidas per lo Desvolopament Industriau]] ## [[Secretariat Generau dei Nacions Unidas]] ## [[UNESCO]] ## [[UNICEF]] ## [[Secretariat dei Nacions Unidas]] ## [[Conseu de Seguretat dei Nacions Unidas]] ## [[Banca Mondiala]] ## [[Grop de la Banca Mondiala]] ## [[OMS]] ## [[OMC]] </div> ==== Organizacions europèas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Benelux]] # [[Acòrd de Liure Cambi d'Euròpa Centrala]] # [[CERN]] # [[Comecon]] # [[Conseu d'Euròpa]] # [[Conseu de l'Union Europèa]] # [[Union Economica e Montetària de l'Union Europèa]] # [[Comunautat Europèa de l'Energia Atomica]] # [[Banca Europèa per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Comunautat Europèa dau Carbon e de l'Acier]] # [[Comunautat Economica Europèa]] # [[Banca Europèa d'Investiment]] # [[Parlament Europèu]] # [[Union Europèa]] # [[Conseu Nordic]] # [[Liga de Corint]] # [[Union de l'Euròpa Occidentala]] # [[Pacte de Varsòvia]] </div> ==== Organizacions non governamentalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agenda 21]] # [[AIESEC]] # [[Al Qaïda]] # [[Institut Nacionau Estatsunidenc de Normalizacion]] # [[Associacion deis Estats Generaus deis Estudiants d'Euròpa]] # [[Association for Computing Machinery]] # [[Servici Austrian de la Memòria]] # [[Grop de Bilderberg]] # [[BirdLife International]] # [[Collègi dei cardenaus]] # [[Deutsches Institut für Normung]] # [[Observatòri Europèu Austrau]] # [[Federacion Aeronautica Internacionala]] # [[Federacion Internacionala de l'Automobila]] # [[Federacion Internacionala de Motociclisme]] # [[Free Software Foundation]] # [[Greenpeace]] # [[GUAM]] # [[Hizb ut-Tahrir]] # [[Hospitality Club]] # [[Institut deis engenhaires electricians e electronicians]] # [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras]] # [[Conseu Internacionau dei Musèus]] # [[Conseu Internacionau dei Monuments e dei Sites]] # [[Organizacion Idrografica Internacionala]] # [[Organizacion Maritima Internacionala]] # [[Union Matematica Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala de Normalizacion]] # [[Crotz Roja]] # [[Societat Internacionala per la consciéncia de Krishna]] # [[Union Internacionala per la Conservacion de la Natura]] # [[Union Internacionala de Quimia Pura e Aplicada]] # [[Live Earth]] # [[Frònt Moro Islamic de Liberacion]] # [[Prèmi Nobel]] # [[PEN International]] # [[Partit Pirata Internacionau]] # [[Programa PISA]] # [[Movement Pugwash]] # [[Escotisme]] # [[Armada dau Sauvament]] # [[Union Ciclista Internacionala]] # [[Organizacion dei Nacions e Pòbles non representats]] # [[WikiLeaks]] # [[Agéncia Mondiala Antidopatge]] # [[Conseu Mondiau dei Glèisas]] # [[Comitat dau Patrimòni Mondiau]] # [[World Wide Web Consortium]] # [[Amnesty International]] # [[Human Rights Watch]] # [[Médecins Sans Frontières]] # [[Reporters Without Borders]] # [[Transparency International]] # [[Confederacion Mondiala deis Activitats Subaqüaticas]] # [[Tribunau Arbitrau de l'Espòrt]] # [[Associacion Europèa dei Clubs]] # [[Comitats Olimpics Europèus]] # [[Federacion Internacionala de Volleyball]] # [[FIBA]] # [[FIDE]] # [[FIFA]] # [[Federacion Internacionala de Gimnastica]] # [[Federacion Internacionala d'Oquei sus glaça]] # [[Comitat Internacionau Olimpic]] # [[Comitat Nacionau Olimpic]] # [[UEFA]] # [[Comitat Olimpic d'Asia]] </div> === Lèi === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lèi]] ## [[Drech civilista]] ## [[Common law]] ## [[Drech penau]] # [[Apèu (drech)]] # [[Arbitratge]] # [[Pena de mòrt]] # [[Drechs civics]] # [[Constitucion]] # [[Contracte]] # [[Copyright]] # [[Tribunau]] # [[Damatge (drech)]] # [[Equity (drech)]] # [[Pròva (drech)]] # [[Libertat d'expression]] # [[Culpabilitat]] # [[Injonccion (drech)]] # [[Poder judiciari]] # [[Jutge]] # [[Jurisprudéncia]] # [[Jurista]] # [[Justícia]] # [[Avocat (mestièr)]] # [[Responsabilitat penala]] # [[Brevet]] # [[Polícia]] # [[Drechs]] ## [[Drechs fondamentaus]] # [[Seguretat (drech)]] # [[Testimòni]] </div> ==== Tipes de lèi ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Drech administratiu]] # [[Precedent (drech)]] # [[Proprietat intellectuala]] # [[Drech internacionau]] # [[Drech dei bens]] # [[Drech religiós]] # [[Lèi estatuària]] # [[Trust]] </div> ==== Crimes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crime]] # [[Via de fach]] # [[Infraccion dau drech d'autor]] # [[Destornament de fons]] # [[Extorsion]] # [[Frauda]] # [[Genocidi]] # [[Omicidi]] ## [[Murtre]] # [[Trafec d'estupefiants]] # [[Raubament (persona)]] # [[Crime organizat]] # [[Piratariá]] # [[Braconatge]] # [[Viòl]] # [[Raubament amb violéncia]] # [[Sabotatge]] # [[Agression sexuala]] # [[Contrabanda]] # [[Raubament (objècte)]] # [[Tortura]] # [[Violéncia]] </div> ==== Tèxtes juridics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magna Carta]] # [[Declaracion d'Independéncia deis Estats Units]] # [[Constitucion deis Estats Units]] # [[Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan]] # [[Manifèste dau Partit Comunista]] # [[Declaracion Universala dei Drechs de l'Òme]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs economics, sociaus e culturaus]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs civius e politics]] # [[Principis de Nuremberg]] </div> === Mèdias === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Publicitat]] # [[Dessenh umoristic]] # [[Jornalisme]] # [[Mèdia de comunicacion de massa]] # [[Actualitat]] # [[Magazine]] # [[Relacions publicas]] </div> ==== Agéncias de premsa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agence France-Presse]] # [[Associated Press]] # [[Reuters]] </div> ==== Magazines ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billboard (magazine)]] # [[The Economist]] # [[Life (magazine)]] # [[Mad (magazine)]] # [[National Geographic (magazine)]] # [[The New Yorker]] # [[People (magazine)]] # [[Playboy]] # [[Punch (magazine)]] # [[Reader's Digest]] # [[Rolling Stone]] # [[Scientific American]] # [[Der Spiegel]] # [[Time (magazine)]] # [[Vogue (magazine)]] </div> ==== Jornaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jornau]] # [[Financial Times]] # [[Le Monde]] # [[Pravda]] # [[The Times]] # [[The Times of India]] # [[The New York Times]] # [[The Wall Street Journal]] # [[The Washington Post]] </div> ==== Radiò ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[The Goon Show]] # [[Grand Ole Opry]] # [[The Shadow]] # [[La Guèrra dei Mondes (radiò)]] </div> ==== Television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film documentari]] # [[Union Europèa de Radiotelevision]] # [[Emmy Award]] # [[Jòc televisat]] # [[Sitcom]] # [[Soap opera]] # [[Programa televisat]] # [[60 Minutes]] # [[All in the Family]] # [[American Idol]] # [[BBC World News]] # [[Disney Channel]] # [[Doctor Who]] # [[Friends]] # [[Guiding Light]] # [[Gunsmoke]] # [[I Love Lucy]] # [[Meet the Press]] # [[Monty Python's Flying Circus]] # [[Roots (seria)]] # [[Sesame Street]] # [[The Simpsons]] # [[Star Trek]] # [[Tom e Jerry]] # [[The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]] # [[The Twilight Zone]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret de television]] # [[Al Jazeera]] # [[American Broadcasting Company]] # [[ARD]] # [[BBC]] # [[CBS]] # [[China Central Television]] # [[CNN]] # [[RAI]] # [[ITV]] # [[NBC]] # [[PBS]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazon]] # [[EBay]] # [[Facebook]] # [[Myspace]] # [[Twitter]] # [[Google Search]] # [[Internet Movie Database]] # [[YouTube]] # [[Wikipèdia]] </div> === Musèus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musèu American d'Istòria Naturala]] # [[Metropolitan Museum of Art]] # [[Musèu d'Art Modèrne de New York]] # [[Musuèu Nacionau d'Antropologia de Mexic]] # [[Smithsonian Institution]] # [[British Museum]] # [[Deutsches Museum]] # [[Musèu de l'Ermitatge]] # [[Lovre]] # [[Musèu d'Orsay]] # [[Musèu d'Istòria Naturala de Londres]] # [[Musèu dau Prado]] # [[National Gallery]] # [[Rijksmuseum]] # [[Musèus dau Vatican]] # [[Victoria and Albert Museum]] # [[Musèu Nacionau dau Palais]] # [[Musèu Nacionau de Tòquio]] </div> === Vida politica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion civica]] # [[Politica]] # [[Libertats publicas]] # [[Diplomacia]] ## [[Ambaissador]] ## [[Mission diplomatica]] # [[Eleccion]] # [[Partit politic]] # [[Propaganda]] # [[Revolucion]] # [[Separacion dei poders]] # [[Poder legislatiu]] # [[Estat de drech]] # [[Ciutadanetat]] # [[Drech constitucionau]] # [[Recensament de la populacion]] # [[Seguretat dei sistèmas d'informacion]] # [[Règla d'Aur]] # [[Habeas corpus]] # [[Seguretat de l'informacion]] # [[Individualisme]] # [[Impeachment]] # [[Relacions internacionalas]] # [[Drech dau trabalh]] # [[Salari minimom]] # [[Manifèste]] # [[Nacionalitat]] # [[Passapòrt]] # [[Seguretat Sociala]] # [[Autodeterminacion]] # [[Traïson]] # [[Desobesissença civila]] # [[Contracte sociau]] # [[Decentralizacion]] # [[Economia mixta]] # [[Veto]] # [[Corona]] # [[Censura]] # [[Autonòmia]] # [[Administracion electronica]] # [[Convencion Nacionala]] # [[Persona morala]] # [[Politica estrangiera]] # [[L'internacionala]] # [[Drech public]] # [[Manifestacion espontanèa]] # [[Religion d'Estat]] # [[Cuerbefuòc]] # [[Carta d'identitat]] # [[Comuna (bastiment)]] # [[Santat publica]] # [[Suspopulacion umana]] # [[Manifestacion]] # [[Terapia]] # [[Internacionala Socialista]] # [[Burocracia]] # [[Benevolat]] # [[Dictatura dau proletariat]] # [[Jornada Internacionala dei Trabalhaires]] # [[Lucha dei classas]] # [[Classa obriera]] # [[Esmoguda]] # [[Ajuda sociala]] </div> ==== Govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabinet (govèrn)]] # [[Còp d'Estat]] # [[Culte de la personalitat]] # [[Poder executiu]] # [[Govèrn]] # [[Parlament]] # [[Sistèma parlamentari]] # [[Sistèma presidenciau]] ## [[Sistèma semipresidenciau]] # [[Administracion publica]] # [[Politica publica]] # [[Senat Roman]] # [[Estat d'urgéncia]] # [[Vòte]] # [[Sistèma electrorau]] # [[Estat del benestar]] </div> ==== Divisions territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Division administrativa]] # [[Arrondiment]] # [[Califat]] # [[Ciutat-estat]] # [[Colonia]] # [[Confederacion]] # [[Comtat]] # [[Districte electorau]] # [[Emirat]] # [[Empèri]] # [[Estat federat]] # [[Federacion]] # [[Municipi]] # [[Estat nacion]] # [[Quartier]] # [[Union personala]] # [[Estat policier]] # [[Protectorat]] # [[Província]] # [[Govèrn fantòche]] # [[Partit unic]] # [[Estat sobeiran]] # [[Estat]] # [[Estat unitari]] # [[Comunautat virtuala]] </div> ==== Ideologias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Activisme]] # [[Anarquisme]] # [[Autoritarisme]] # [[Bicamerisme]] # [[Capitalisme]] # [[Democracia crestiana]] # [[Comunisme]] # [[Conservatisme]] # [[Constitucionalisme]] # [[Cosmopolitisme]] # [[Despotisme]] # [[Egalitarisme]] # [[Faissisme]] # [[Federalisme]] # [[Politica ecologica]] # [[Ideologia]] # [[Imperialisme]] # [[Islamisme]] # [[Juche]] # [[Leninisme]] # [[Liberalisme]] # [[Libertarianisme]] # [[Marxisme]] # [[Multiculturalisme]] # [[Nacionalisme]] # [[Nazisme]] # [[Ostracisme]] # [[Patriotisme]] # [[Separatisme]] # [[Democracia sociala]] # [[Socialisme]] ## [[Socialisme democratic]] ## [[Realisme socialista]] ## [[Socialisme utopic]] # [[Estatisme]] # [[Totalitarisme]] # [[Sionisme]] </div> ==== Formas de govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Monarquia absoluda]] # [[Colonialisme]] # [[Monarquia constitucionala]] # [[Democracia]] ## [[Democracia dirècta]] ## [[Democracia liberala]] ## [[Democracia representativa]] # [[Dictatura]] # [[Absolutisme esclairat]] # [[Egemonia]] # [[Cleptocracia]] # [[Matriarcat]] # [[Meritocracia]] # [[Monarquia]] # [[Oclocracia]] # [[Oligarquia]] # [[Patriarcat]] # [[Economia planificada]] # [[Plotocracia]] # [[Republica]] ## [[Republica parlamentària]] # [[Tecnocracia]] # [[Teocracia]] # [[Triumvirat]] </div> ===== Títols ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bei]] # [[Califa]] # [[Dictator]] # [[Emir]] # [[Fürher]] # [[Governador]] # [[Grand Duc]] # [[Cap d'Estat]] # [[Khan (títol)]] # [[Premier cònsol]] # [[Ombudsman]] # [[President]] # [[Premier Ministre]] # [[Prince]] # [[Procuraire]] # [[Satrapa]] # [[Shah]] # [[Sultan]] # [[Tsar]] # [[Tiran]] # [[Visir]] </div> ==== Eveniments istorics e libres ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crisi dau deute dins la zòna èuro]] # [[Directòri (França)]] # [[Glasnost]] # [[Leviathan (libre)]] # [[Mai 68]] # [[Revolucion arange]] # [[Terror (França)]] # [[Simonia]] # [[Revolucion de Velós]] </div> === Societat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat civila]] # [[Institucion sociala]] </div> ==== Grops ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Consòrci]] # [[Organizacion]] # [[Organisme sensa but lucratiu]] # [[Partenariat]] # [[Societat secrèta]] # [[Ret sociala]] # [[Tribü]] </div> ==== Servicis e institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pensionat]] # [[Orfanelat]] # [[Preson]] # [[Trabalh sociau]] </div> ==== Subjèctes sociaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Contracepcion]] ## [[Avortament]] # [[Corrupcion]] # [[Desforestacion]] # [[Discriminacion]] ## [[Racisme]] ## [[Sexisme]] # [[Eutanasia]] # [[Famina]] # [[Mondializacion]] # [[Drechs de l'Òme]] # [[Politica de l'enfant unic]] # [[Pollucion]] ## [[Pollucion atmosferica]] # [[Pauretat]] # [[Desvolopament durable]] # [[Esclavatge]] # [[Movement sociau]] ## [[Environamentalisme]] ## [[Feminisme]] </div> ==== Classas socialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Minoritat]] # [[Estratificacion sociala]] # [[Casta]] # [[Dalit]] # [[Classa sociala]] # [[Clergat]] # [[Classa mejana]] # [[Proletariat]] </div> === Sociologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sociologia]] # [[Criminologia]] # [[Etiqueta]] # [[Sciéncia politica]] # [[Cambiament sociau]] # [[Contraròtle sociau]] # [[Grop sociau]] # [[Sciéncia sociala]] # [[Socializacion]] # [[Soscultura]] </div> === Guèrra === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patz]] # [[Guèrra]] # [[Victima]] # [[Declaracion de guèrra]] # [[Muralha]] # [[Desercion]] # [[Duèl]] # [[Fortificacion]] # [[Lèis de la guèrra]] # [[Medalha]] # [[Militarisme]] # [[Complèx militaroindustriau]] # [[Unifòrme militar]] # [[Mercenari]] # [[Operatica]] # [[Pacifisme]] # [[Presonier de guèrra]] # [[Refugiat]] # [[Reddicion]] # [[Crime de guèrra]] # [[Guèrra totala]] # [[Lèi marciala]] # [[Guèrra psicologica]] # [[Paramilitar]] # [[Tèrra cremada]] # [[Casus belli]] # [[Zòna desmilitarizada]] # [[Cap comandant]] # [[Mòrt au combat]] # [[Reparacions de guèrra]] # [[Alta-au-fuòc]] # [[Operacion militara]] # [[Fòrças especialas]] # [[Corsa ais armaments]] </div> ==== Armada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armada]] # [[Conscripcion]] # [[Instruccion militara]] # [[Logistica militara]] # [[Sciéncia militara]] # [[Estrategia militara]] # [[Tactica militara]] </div> ==== Fòrças militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrças armadas]] # [[Fòrça aeriana]] # [[Marina militara]] # [[Armada de tèrra]] # [[Infantariá]] # [[Cavalariá]] </div> ==== Operacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batalha]] # [[Blocus]] # [[Combat]] # [[Campanha militara]] # [[Ofensiva]] # [[Sètge]] </div> ==== Organizacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Organizacion militara]] # [[Comandament e contraròtle]] # [[Division (unitat militara)]] # [[Batalhon (unitat militara)]] # [[Estat major]] </div> ==== Grades militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grade militar]] # [[Manescau]] # [[Generau]] # [[Amirau]] # [[Oficier]] # [[Coronèu]] # [[Major]] # [[Capitani]] # [[Luòctenent]] # [[Sergent]] # [[Soudat (grade)]] # [[Militar]] # [[Matalòt]] </div> ==== Tipes de guèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra civila]] # [[Conflicte etnic]] # [[Invasion]] # [[Rebellion]] # [[Terrorisme]] # [[Guèrra aeriana]] # [[Lucha antiaeriana]] # [[Lucha anticarri]] # [[Guèrra blindada]] # [[Guèrra convencionala]] # [[Espionatge]] # [[Guerilha]] # [[Guèrra navala]] # [[Tiraire emboscat]] # [[Guèrra de trencadas]] </div> == Biologia e medecina == === Paleontologia === '''Generalitat :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleontologia]] </div> '''Dinosaures :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinosaure]] # [[Allosaurus]] # [[Ankylosaurus]] # [[Apatosaurus]] # [[Brachiosaurus]] # [[Diplodocus]] # [[Stegosaurus]] # [[Triceratops]] # [[Tyrannosaurus]] # [[Velociraptor]] </div> === Articles de basa === '''Generalitats :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biologia]] ## [[Botanica]] ## [[Zoologia]] # [[Classificacion scientifica]] ## [[Sistematica]] ## [[Espècia (biologia)]] ## [[Genre (biologia)]] ## [[Familha (biologia)]] ## [[Òrdre (biologia)]] ## [[Classa (biologia)]] ## [[Embrancament (biologia)]] ## [[Règne (biologia)]] ## [[Domeni (biologia)]] # [[Evolucion (biologia)]] ## [[Seleccion naturala]] ## [[Seleccion sexuala]] # [[Genetica]] ## [[ADN]] ## [[ARN]] ## [[Gèn]] ## [[Genòma]] ## [[Mutacion (genetica)]] ## [[Ereditat]] ## [[Deriva genetica]] # [[Biologia moleculara]] ## [[Sequenciatge de l'ADN]] # [[Vida]] ## [[Mòrt]] ## [[Abiogenèsi]] # [[Microbiologia]] # [[Micologia]] # [[Adaptacion (biologia)]] # [[Filogenia]] # [[Organisme vivent]] # [[Eukaryota]] </div> '''Ecologia :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biodiversitat]] # [[Simbiòsi]] ## [[Competicion (biologia)]] ## [[Erbivòr]] ## [[Parasitisme]] ## [[Predacion]] # [[Biòma]] # [[Cadena alimentària]] # [[Abitat]] # [[Espècia invasiva]] # [[Ròdol ecologic]] # [[Ecologia]] # [[Ecosistèma]] # [[Espècia menaçada]] # [[Extincion de las espècias]] # [[Extremofil]] # [[Populacion]] # [[Nivèu trofic]] </div> === Anatomia e morfologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Anatomia]] # [[Camoflatge]] # [[Cellula (biologia)]] # [[Sistèma endocrin]] # [[Sistèma immunitari]] # [[Organ (biologia)]] # [[Teissut (biologia)]] </div> ==== Anatomia e morfologia animala ==== ===== Sistèma circulatòri ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artèria]] # [[Sang]] # [[Sistèma circulatòri]] # [[Còr]] # [[Eritrocit]] # [[Vena]] # [[Leucocit]] </div> ===== Tractus gastrointestinau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma digestiu uman]] # [[Colon]] # [[Intestin prim]] # [[Fetge]] # [[Intestin gròs]] # [[Boca (anatomia)]] # [[Dent umana]] # [[Pancreàs]] # [[Estomac]] </div> ===== Sistèma tegumentari ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma integumentari]] # [[Sen]] # [[Pèu]] # [[Pluma]] # [[Pelissa]] # [[Peu]] # [[Ongla]] # [[Escauma]] </div> ===== Sistèma muscular ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma muscular]] # [[Miocit]] # [[Muscle esqueletic]] </div> ===== Sistèma nerviós ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma nerviós]] # [[Cervèu]] # [[Nèrvi]] # [[Sistèma sensitiu]] # [[Sistèma auditiu]] ## [[Aurelha]] # [[Sistèma gustatiu]] # [[Sistèma olfactiu]] ## [[Nas]] # [[Sistèma somatosensitiu]] # [[Sistèma visuau]] ## [[Uelh]] # [[Intelligéncia]] # [[Ausida]] # [[Gost]] # [[Odor]] # [[Dolor]] # [[Vista]] </div> == Sciéncias fisicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncia]] # [[Experiéncia]] # [[Laboratòri]] ## [[Equipament de laboratòri]] # [[Natura]] # [[Observacion]] # [[Recèrca]] # [[Metòde scientific]] # [[Teoria scientifica]] # [[Scientific]] </div> === Astronomia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astronomia]] # [[Astrobiologia]] # [[Extincion (astronomia)]] # [[Vida extraterrèstra]] # [[Magnitud (astronomia)]] </div> ==== Astrometria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astrometria]] # [[Resolucion angulara]] # [[Mesura dei distàncias astronomicas]] # [[Parallaxi]] # [[Fotometria]] </div> ==== Esfèra celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma de coordenadas celèstas]] ## [[Declinason (astronomia)]] ## [[Ascension drecha]] # [[Eqüator celèst]] # [[Esfèra celèsta]] # [[Equinòcci]] # [[Ecliptica]] # [[Orizont]] # [[Nadir]] # [[Solstici]] # [[Carta estellara]] # [[Zenit (astronomia)]] # [[Signes del zodiac|Signe dau zodiac]] </div> ==== Constellacions actualas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacion]] # [[Andromèda (constellacion)]] # [[Aqüari (constellacion)]] # [[Agla (constellacion)]] # [[Autar (constellacion)]] # [[Aret (constellacion)]] # [[Balena (constellacion)]] # [[Boièr (constellacion)]] # [[Bossòla (constellacion)]] # [[Cabeladura de Berenitz]] # [[Cans de caça]] # [[Capricòrne (constellacion)]] # [[Carena (constellacion)]] # [[Cassiopèa (constellacion)]] # [[Cefèa (constellacion)]] # [[Centaure (constellacion)]] # [[Cigne (constellacion)]] # [[Cochièr (constellacion)]] # [[Colomba (constellacion)]] # [[Copa (constellacion)]] # [[Corona australa]] # [[Corona boreala]] # [[Constellacion dau Corpatàs|Còrb (constellacion)]] # [[Crotz del Sud|Crotz dau Sud]] # [[Daufin (constellacion)]] # [[Drac (constellacion)]] # [[Ercules (constellacion)]] # [[Eridan (constellacion)]] # [[Escorpion (constellacion)]] # [[Escut de Sobieski]] # [[Geminis (constellacion)]] # [[Girafa (constellacion)]] # [[Granda Orsa]] # [[Grand Can]] # [[Idra (constellacion)]] # [[Lausèrt (constellacion)]] # [[Lèbre (constellacion)]] # [[Leon (constellacion)]] # [[Linx (constellacion)]] # [[Lira (constellacion)]] # [[Lop (constellacion)]] # [[Ophiuchus]] # [[Orion (constellacion)]] # [[Pegàs (constellacion)]] # [[Peis austrau]] # [[Peisses (constellacion)]] # [[Persèu (constellacion)]] # [[Pichona Orsa]] # [[Pichon Can]] # [[Pichon Cavau]] # [[Pichon Leon]] # [[Pichon Rainal]] # [[Popa (constellacion)]] # [[Sageta (constellacion)]] # [[Sèrp (constellacion)]] # [[Sextant (constellacion)]] # [[Taure (constellacion)]] # [[Triangle (constellacion)]] # [[Triangle austrau]] # [[Unicòrn (constellacion)]] # [[Velas]] # [[Verge (constellacion)]] </div> ==== Constellacions chinesas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacions chinesas]] ## [[Aucèu vermelhon]] ## [[Drac azur]] ## [[Tigre blanc (constellacion)]] ## [[Tortuga negra (constellacion)]] </div> ==== Objèctes astronomics ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Objècte astronomic]] # [[Centaurus A]] # [[Cygnus X-1]] # [[Eta Carinae]] # [[Cometa de Halley]] # [[Iadas]] # [[Grop Locau]] ## [[Galaxia d'Andromèda]] ## [[Galaxia dau Triangle]] ## [[Nívols de Magellan]] ### [[Grand Nívol de Magellan]] ## [[Via Lactèa]] # [[Messier 87]] # [[Mira]] # [[Omega Centauri]] # [[Nebulosa d'Orion]] # [[Pleiadas]] # [[Sagittarius A*]] </div> ===== Objèctes dau Sistèma Solar ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma Solar]] # [[Soleu]] # [[Mercuri (planeta)]] # [[Vènus (planeta)]] # [[Tèrra]] ## [[Luna]] # [[Mart (planeta)]] ## [[Deimos (satellit)]] ## [[Fòbos (satellit)]] # [[Cencha d'asteroïdes]] # [[Ceres (planeta nan)]] # [[Jupitèr (planeta)]] ## [[Io (luna)]] ## [[Euròpa (luna)]] ## [[Ganimèdes (luna)]] ## [[Callisto (satellit)]] # [[Saturne (planeta)]] ## [[Encelada (luna)]] ## [[Titan (luna)]] # [[Uranus (planeta)]] # [[Neptun (planeta)]] ## [[Triton (luna)]] # [[Pluton (planeta nana)]] # [[Caront (luna)]] # [[Èris]] # [[136472 Makemake]] # [[Haumea (planeta nana)]] # [[Cencha de Kuiper]] # [[Nívol d'Oort]] </div> ===== Planetas extrasolaras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[PSR B1257+12 c]] # [[51 Pegasi b]] </div> ===== Estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sirius]] # [[Canopus]] # [[Arcturus]] # [[Alfa Centauri]] # [[Vega]] # [[Rigel]] # [[Procyon]] # [[Achernar]] # [[Betelgeuse]] # [[Capella (estela)]] # [[Altair]] # [[Aldebaran]] # [[Spica]] # [[Antarès]] # [[Pollux (estela)]] # [[Fomalhaut]] # [[Deneb]] # [[RR Lyrae]] # [[Acrux]] # [[Beta Centauri]] # [[Algol]] # [[Dèlta Cephei]] # [[Alpha Ursae Minoris]] </div> ===== Objèctes divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[3C 273]] # [[Nebulosa dau Cranc]] </div> ==== Mecanica celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica celèsta]]. # [[Eclipsi]]. ## [[Eclipsi lunar]]. ## [[Eclipsi solar]]. # [[Efemeridas]]. # [[Epòca (astronomia)]]. # [[Velocitat de liberacion]]. # [[Sistèma de coordenadas eqüatorialas]]. # [[Assisténcia gravitacionala]]. # [[Lèis de Kepler]]. # [[Ponchs de Lagrange]]. # [[Satellit natural|Satellit naturau]]. # [[Orbita]]. ## [[Orbita geoestacionària]]. ## [[Orbita terrèstra bassa]]. # [[Paramètres orbitaus]]. # [[Excentricitat orbitala]]. # [[Mecanica espaciala]]. # [[Occultacion]]. # [[Problema de dos còrs]]. </div> ==== Astronomia galactica e extragalactica ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Trauc negre]] ## [[Rai de Schwarzschild]]. ## [[Trauc negre supermassís]]. # [[Rai cosmic]]. # [[Nebulosa sorna]]. # [[Galaxia]] ## [[Amàs de galaxias]]. ## [[Grop de galaxias]]. ## [[Superamàs]]. # [[Grand Atractor]]. # [[Region HII]]. # [[Espaci interstellar]]. # [[Nívol molecular]]. # [[Nebulosa]]. # [[Espaci (cosmologia)]]. # [[Vent solar]]. </div> ===== Amàs d'estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amàs estellar]]. # [[Amàs globular]]. # [[Amàs dubèrt]]. # [[Associacion estellara]]. </div> ===== Classificacion morfologica dei galaxias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Classificacion dei galaxias]] # [[Galaxia nana]]. # [[Galaxia elliptica]]. # [[Galaxia irregulara]]. # [[Galaxia lenticulara]]. # [[Galaxia espirala]]. </div> ===== Galaxias activas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Galaxia activa]]. # [[Blazar]]. # [[Quasar]]. # [[Radiogalaxia]]. # [[Galaxia de Seyfert]]. # [[Galaxia amb subresaut de formacion d'estelas]]. </div> ==== Observacion astronomica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magnitud absoluda]]. # [[Magnitud aparenta]]. # [[Observatòri]]. </div> ==== Cosmologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosmologia]]. # [[Temps de l'Univèrs]]. # [[Big Bang]]. # [[Raionament fossil]]. # [[Energia sorna]]. # [[Matèria escura]]. # [[Formacion e evolucion dau Sistèma Solar]]. # [[Formacion e evolucion dei galaxias]]. # [[Lei de Hubble]]. # [[Nebulosa solara]]. # [[Ipotèsi de la nebulosa]]. # [[Escart vèrs lo roge]]. # [[Univèrs]]. ## [[Univèrs Observable]]. </div> ==== Planetologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asteroïde]]. # [[Cometa]]. # [[Exoplaneta]]. # [[Planeta menora]]. # [[Planeta]]. ## [[Planeta nana]]. ## [[Giganta gasosa]]. ## [[Planeta tellurica]]. </div> ==== Astronomia estellara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estela]]. # [[Nana bruna]]. # [[Zòna abitabla]]. # [[Subresaut gamma]]. # [[Diagrama Hertzsprung-Russell]]. # [[Metallicitat]]. # [[Sistèma planetari]]. # [[Tipe espectrau]]. # [[Evolucion estellara]]. ## [[Nebulosa planetària]]. ## [[Formacion deis estelas]]. ## [[Sequéncia principala]]. ## [[Protoestela]]. ## [[Giganta roja]]. ## [[Estela giganta]]. ## [[Supergiganta]]. ## [[Estèla Wolf-Rayet]]. ## [[Estela compacta]]. ### [[Nana blanca]]. ### [[Estela de neutrons]]. ### [[Trauc negre estellar]]. # [[Cinematica estellara]]. # [[Camp magnetic estellar]]. # [[Nucleosintèsi estellara]]. # [[Rotacion estellara]]. # [[Sistèma estellar]]. ## [[Estela binària]]. ## [[Disc circonestellar]]. # [[Estela variabla]]. ## [[Cefeida]]. ## [[Nòva]]. ## [[Pulsar]]. ## [[Supernòva]]. </div> === Quimia === ==== Generalitats 1 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antioxidant]]. # [[Cicle de Krebs]]. # [[Concentracion (operacion quimica)]]. # [[Destillacion]]. # [[Electronegativitat]]. # [[Grop foncional]]. # [[Fluorescéncia]]. # [[Glicolisi]]. # [[Saus d'idroxid]]. # [[Idrofòb]]. # [[Òsa]]. # [[Polimerizacion]]. # [[Reaccion en cadena per la polimerasa]]. # [[Flogistic]]. # [[Polisacarid]]. # [[Estequiometria]]. # [[Triti]]. # [[Radioisotòp]]. # [[Solvent]]. # [[Rai de covaléncia]]. # [[Nombre d'oxidacion]]. # [[Vulcanizacion]]. # [[Geoquimia]]. # [[Cicle dau carbòni]]. # [[Eutrofizacion]]. # [[Diagrama de fasa]]. # [[Rai de Van der Waals]]. # [[Macromolecula]]. # [[Tensioactiu]]. # [[Partida per milion]]. # [[Glicoproteïna]]. # [[Oxidant]]. # [[Coeficient de Poisson]]. # [[Pirolisi]]. # [[Electroforèsi]]. # [[Electron de valéncia]]. # [[Adesion]]. # [[Gas lacrimogèn]]. # [[Valéncia]]. # [[Posca cosmica]]. # [[Nomenclatura IUPAC]]. # [[Radicau (quimia)]]. # [[Isomèr]]. </div> ==== Generalitats 2 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia]]. # [[Agroquimia]]. # [[Bioquimia]]. # [[Quimia numerica]]. # [[Electroquimia]]. ## [[Electrolisi]]. # [[Quimia environamentala]]. # [[Sciéncia legala]]. # [[Quimia inorganica]]. # [[Sciéncia dei materiaus]]. # [[Quimia medicinala]]. # [[Quimia nucleara]]. ## [[Carta dei nuclides]]. # [[Quimia organica]]. # [[Quimia organometallica]]. # [[Fotoquimia]]. # [[Quimia fisica]]. # [[Quimia macromoleculara]]. # [[Quimia quantica]]. # [[Alquimia]]. # [[Ligam quimic]]. ## [[Ligam ionic]]. ## [[Ligam covalent]]. ## [[Ligam metallic]]. ## [[Ligam idrogèn]]. ## [[Fòrça intermoleculara]]. ## [[Molecula]]. # [[Engèni quimic]]. # [[Industria quimica]]. # [[Reaccion quimica]]. ## [[Reaccion acidobasica]]. ## [[Catalisi]]. ## [[Eqüacion quimica]]. ## [[Equilibri quimic]]. ## [[Formula quimica]]. ## [[Cinetica quimica]]. ## [[Combustion]]. ### [[Fuòc]]. ## [[Metatèsi]]. ## [[Mecanisme reaccionau]]. ## [[Reaccion d'oxidoreduccion]]. ### [[Corrosion]]. ## [[Reaccion de substitucion]]. # [[Substància quimica]]. # [[Sintèsi quimica]]. # [[Quimista]]. # [[Conservacion de la massa]]. # [[Pirotecnia]]. # [[Fuòc d'artifici]]. </div> ==== Quimia analitica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia analitica]]. # [[Cromatografia]]. # [[Espectroscopia de massa]]. # [[Espectroscopia]]. ## [[Espèctre d'absorpcion]]. ## [[Espectroscopia d'absorpcion]]. </div> ==== Substàncias quimicas ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Materiau de basa]]. ## [[Argila]]. ## [[Veire]]. ## [[Òli]]. ## [[Polimèr]]. # [[Minerau]]. ## [[Gip]]. ## [[Sal alimentària]]. ## [[Silicat]]. # [[Diamant]]. # [[Grafit]]. # [[Qüars]]. # [[Oxid]]. # [[Peroxid]]. # [[Ozòn]]. # [[Carbonat]]. # [[Clorur]]. # [[Nitrat]]. # [[Sulfat]]. # [[Organofosforat]]. # [[Organosiliciat]]. # [[Silicòna]]. # [[Organosulfurat]]. # [[Tiòl]]. # [[Estèr]]. # [[Etèr (quimia)]]. # [[Idrocarbur]]. # [[Alquin]]. </div> ===== Elements quimics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Elements quimics]]. # [[Lista dels elements per nom]]. # [[Numèro atomic]]. # [[Massa atomica]]. # [[Taula periodica]]. # [[Periòde de la taula periodica]]. </div> ====== Grops d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metal]]. # [[Metal alcalin]]. # [[Metau alcalinoterrós]]. # [[Lantanid]]. # [[Actinid]]. # [[Metal de transicion]]. # [[Grop 3 de la taula periodica]]. # [[Grop 4 de la taula periodica]]. # [[Grop 5 de la taula periodica]]. # [[Grop 6 de la taula periodica]]. # [[Metau noble]]. # [[Grop 11 de la taula periodica]]. # [[Grop 12 de la taula periodica]]. # [[Metalloïd]]. # [[Non metau]]. # [[Grop 13 de la taula periodica]]. # [[Grop 14 de la taula periodica]]. # [[Grop 15 de la taula periodica]]. # [[Grop 16 de la taula periodica]]. # [[Alogèn]]. # [[Gas noble]]. # [[Periòde I de la taula periodica]]. # [[Periòde II de la taula periodica]]. # [[Periòde III de la taula periodica]]. </div> ====== Lista d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrogèn]]. # [[Èli]]. # [[Berilli]]. # [[Bòr]]. # [[Carbòni]]. # [[Azòt]]. # [[Oxigèn]]. # [[Fluòr]]. # [[Neon]]. # [[Sòdi]]. # [[Magnèsi]]. # [[Alumini]]. # [[Silici]]. # [[Fosfòr]]. # [[Sofre]]. # [[Clòr]]. # [[Argon]]. # [[Potassi]]. # [[Calci]]. # [[Escandi]]. # [[Titani]]. # [[Vanadi]]. # [[Cròme]]. # [[Manganès]]. # [[Fèrre]]. # [[Cobalt]]. # [[Niquèl]]. # [[Coire]]. # [[Zinc]]. # [[Galli]]. # [[Germani]]. # [[Arsenic]]. # [[Selèni]]. # [[Bròme]]. # [[Cripton]]. # [[Rubidi]]. # [[Estronci]]. # [[Itri]]. # [[Zircòni]]. # [[Niòbi]]. # [[Molibdèn]]. # [[Tecnèci]]. # [[Rutèni]]. # [[Ròdi]]. # [[Palladi]]. # [[Argent]]. # [[Cadmi]]. # [[Indi]]. # [[Estam]]. # [[Antimòni]]. # [[Telluri]]. # [[Iòde]]. # [[Xenon]]. # [[Cèsi]]. # [[Bari]]. # [[Lantan]]. # [[Cèri]]. # [[Praseodimi]]. # [[Neodimi]]. # [[Promèti]]. # [[Samari]]. # [[Euròpi]]. # [[Gadolini]]. # [[Terbi]]. # [[Dispròsi]]. # [[Òlmi]]. # [[Èrbi]]. # [[Tuli]]. # [[Itterbi]]. # [[Luteci]]. # [[Afni]]. # [[Tantal]]. # [[Tungstèn]]. # [[Rèni]]. # [[Òsmi]]. # [[Iridi]]. # [[Platin]]. # [[Aur]]. # [[Mercuri]]. # [[Talli]]. # [[Plomb]]. # [[Bismut]]. # [[Polòni]]. # [[Astat]]. # [[Radon]]. # [[Franci]]. # [[Radi]]. # [[Actini]]. # [[Tòri]]. # [[Protactini]]. # [[Urani]]. # [[Neptuni]]. # [[Plutòni]]. # [[Americi]]. # [[Curi]]. # [[Berkeli]]. # [[Califòrni]]. # [[Einsteini]]. # [[Fermi]]. # [[Mendelevi]]. # [[Nobeli]]. # [[Laurenci]]. # [[Rutherfòrdi]]. # [[Dubni]]. # [[Seabòrgi]]. # [[Bòhri]]. # [[Assi]]. # [[Meitneri]]. # [[Darmstadi]]. # [[Roentgeni]]. # [[Copernici]]. # [[Nihòni]]. # [[Fleròvi]]. # [[Moscòvi]]. # [[Livermòri]]. # [[Tennessina]]. # [[Oganesson]]. </div> ==== Compausats quimics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausat quimic]]. ## [[Acid]]. ### [[Acid acetic]]. ### [[Acid boric]]. ### [[Acid citric]]. ### [[Acid cloridric]]. ### [[Acid fluoridric]]. ### [[Acid lactic]]. ### [[Acid nitric]]. ### [[Acid fosforic]]. ### [[Acid tanic]]. ## [[Alcalí]]. ## [[Basa (quimia)]]. ## [[Compausat inorganic]]. ### [[Amoniac]]. ### [[Dioxid de carbòni]]. ### [[Monoxid de carbòni]]. ### [[Aiga]]. ## [[Compausat organic]]. ### [[Acetona]]. ### [[Alcòl]]. ### [[Aldeïd]]. ### [[Alcan]]. ### [[Alcèn]]. ### [[Amida]]. ### [[Amina]] ### [[Benzèn]]. ### [[Butan]]. ### [[Etan]]. ### [[Cafeïna]]. ### [[Acid carboxilic]]. ### [[Clorofluorocarbur]]. ### [[Cocaïna]]. ### [[Etanòl]]. ### [[Etilèn]]. ### [[Formaldeïd]]. ### [[Fructòsa]]. ### [[Glucòsa]]. ### [[Alogenoalcan]]. ### [[Cetona]]. ### [[Metan]]. ### [[Metanòl]]. ### [[Nicotina]]. ### [[Fenòl]]. ### [[Propan]]. ### [[Propilèn]]. ### [[Gas de sintèsi]]. ## [[Sal (quimia)]]. ### [[Alum]]. ### [[Nitrat d'amòni]]. ### [[Sulfat d'amòni]]. ### [[Carbonat de calci]]. ### [[Clorur de calci]]. ### [[Sulfat de magnèsi]]. ### [[Idroxid de potassi]]. ### [[Nitrat de potassi]]. ### [[Bicarbonat de sòdi]]. ### [[Carbonat de sòdi]]. ### [[Clorur de sòdi]]. ### [[Idroxid de sòdi]]. ### [[Nitrat de sòdi]]. ### [[Silicat de sòdi]]. ### [[Sulfat de sòdi]]. ### [[Dioxid de titani]]. </div> ==== Mesclas de produchs quimics e aliatges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mescla]]. # [[Aerosòu]]. # [[Colloïd]]. # [[Dispersion (quimia)]]. # [[Emulsion]]. # [[Esponga]] (???). # [[Gèu (quimia)]]. # [[Solucion (quimia)]]. # [[Suspension (quimia)]]. # [[Vapor (gas)]]. # [[Aliatge]]. # [[Amalgama (quimica)]]. # [[Laton]]. # [[Bronze]]. # [[Ceramica]]. # [[Fonda (metallurgia)]]. # [[Duralium]]. # [[Acier]]. # [[Acier inoxidable]]. </div> ==== Farmacologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cachet]]. # [[Placebo]]. </div> === Sciéncias de la Tèrra === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncias de la Tèrra]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cartografia]] # [[Carta]] </div> ==== Catastròfas naturalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Catastròfa naturala]] # [[Avalanca]] # [[Secada]] # [[Inondacion]] # [[Tèrratrem]] # [[Tsunami]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estructura de la Tèrra]] </div> ===== Geologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Plec (geologia)]] # [[Formacion geologica]] # [[Fossil]] # [[Geologia]] # [[Cratèr d'impacte]] # [[Litosfèra]] ## [[Escòrça terrèstra]] ## [[Falha]] ## [[Ròca]] ### [[Basalt]] ### [[Selze]] ### [[Ròca magmatica]] ### [[Calcari]] ### [[Magma]] ### [[Ròca metamorfica]] ### [[Ròca sedimentària]] </div> ====== Mineralogia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mineralogia]] # [[Placa tectonica]] # [[Estratigrafia]] # [[Estrata]] # [[Cavaucament]] # [[Piroxèn]] # [[Ròcas silicadas]] # [[Feldspat]] # [[Caolinita]] # [[Talc]] # [[Mica]] # [[Amianta]] # [[Bericle]] # [[Esmerauda]] # [[Safir]] # [[Robin]] # [[Topazi]] # [[Ambre]] # [[Evòri]] # [[Pèrla]] </div> ====== Petrologia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Petrologia]] # [[Conglomerat (geologia)]] # [[Grava]] # [[Granit]] # [[Tuf volcanic]] # [[Sistre]] # [[Marbre]] # [[Gneis]] # [[Sòu]] # [[Arena]] # [[Gres]] # [[Baucita]] # [[Torba]] # [[Qüarsita]] # [[Lausa]] # [[Sistre bituminós]] </div> ====== Geofisica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geodesia]] # [[Geofisica]] # [[Camp magnetic terrèstre]] # [[Nuclèu intèrne]] # [[Nuclèu extèrne]] # [[Mantèl (geologia)]] # [[Sismologia]] </div> ====== Istòria geologica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Escala dels tempses geologics]] # [[Pangèa]] # [[Extincion massisa]] # [[Extincion Permian-Triassic]] # [[Extincion Cretacèu-Paleogèn]] # [[Glaciacion]] # [[Precambrian]] # [[Fanerozoïc]] # [[Paleozoïc]] # [[Cambrian]] # [[Permian]] # [[Mesozoïc]] # [[Triassic]] # [[Jurassic]] # [[Cretacèu]] # [[Cenozoïc]] # [[Quaternari]] # [[Olocèn]] </div> ==== Geomorfologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geomorfologia]] # [[Erosion]] # [[Mesa (geomorfologia)]] # [[Farilhon]] # [[Meteorizacion]] </div> ===== Relèus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Modelat]] # [[Montanha]] # [[Cadena de montanhas]] # [[Platèu (geologia)]] # [[Còla]] # [[Val]] # [[Plan]] </div> ===== Relèus fluviaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còne de dejeccion]] # [[Plaja]] # [[Canhòn]] # [[Bauç]] # [[Plan d'inondacion]] # [[Corba (aiga)]] # [[Oasi]] # [[Capau]] # [[Cascada]] </div> ===== Relèus glaciaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circ natural]] # [[Esker]] # [[Fjòrd]] </div> ===== Relèus cartiscs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espeleologia]] # [[Balma]] # [[Carst]] </div> ===== Relèus maritims ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atòl]] # [[Baia]] # [[Còsta]] # [[Plan continental]] # [[Arrecife]] # [[Lagon]] # [[Fòssa oceanica]] # [[Peninsula]] # [[Istme]] # [[Illa]] # [[Mont sosmarin]] </div> ===== Relèus volcanics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Volcan]] # [[Caldera]] # [[Gueisèr]] # [[Ponch caud (geologia)]] # [[Dorsala mediooceanica]] # [[Cratèr volcanic]] # [[Agulha volcanica]] # [[Dòma de lava]] # [[Volcan sosmarin]] # [[Guyot]] </div> ===== Relèus eolians ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Procès eolian]] # [[Duna]] </div> ===== Relèus artificiaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canal (via navegabla)]] # [[Sèrva]] # [[Poldèr]] # [[Illa artificiala]] # [[Restanca]] # [[Peirièra]] # [[Valat]] # [[Tèrraplen]] </div> ==== Biòmas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt]] # [[Tondra]] # [[Landa]] </div> ===== Seuvas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva]] # [[Jungla]] # [[Mangròva]] # [[Taiga]] # [[Seuva tropicala]] # [[Selva pluviala]] ## [[Seuva Amazonica]] # [[Seuvas temperadas mixtas de fuelhós]] </div> ===== Pelencs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pelenc]] # [[Cerrado]] # [[Camp]] # [[Llanos]] # [[Pradariá (agricultura)]] # [[Pampa]] # [[Prado]] # [[Pradariá]] # [[Sahèl]] # [[Savana]] # [[Estèpa]] </div> ===== Zònas umidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zòna umida]] # [[Palun]] # [[Torbièra]] # [[Torbièra auta]] </div> ===== Pedologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pedoesfèra]] # [[Pedogenèsi]] # [[Sciéncia dei sòus]] </div> ==== Aire ==== ===== Atmosfèra ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atmosfèra terrèstra]] # [[Quimia atmosferica]] # [[Massa d'aire]] # [[Pression atmosferica]] </div> ===== Fenomèns atmosferics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auròra polara]] # [[Ròda (fenomèn optic)]] # [[Miratge]] # [[Arc de Sant Martin]] # [[Cèu]] </div> ===== Climatologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Climatologia]] # [[Clima]] # [[El Niño]] # [[Rescalfament climatic]] # [[Classificacion de Köppen]] # [[Clima temperat]] # [[Clima tropicau]] </div> ===== Meteorologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nívol]] # [[Cirrus]] # [[Cumulonimbus]] # [[Cumulus]] # [[Nèbla]] </div> ====== Precipitacions ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Precipitacion (meteorologia)]] # [[Plueja acida]] # [[Glaç negre]] # [[Aiganha]] # [[Blancada]] # [[Aiga sosterranha]] # [[Granissa]] # [[Pluèja]] # [[Nèu]] </div> ====== Sasons ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sason]] # [[Prima]] # [[Estiu]] # [[Automne]] # [[Ivèrn]] # [[Sason umida]] # [[Sason eissucha]] </div> ====== Circulacion atmosferica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circulacion atmosferica]] # [[Anticiclòn]] # [[Ciclòn]] # [[Cellula de Hadley]] # [[Vortex polar]] # [[Tempèsta]] # [[Blisard]] # [[Tempèsta d'arena]] # [[Fólzer]] # [[Escala de Saffir-Simpson]] # [[Auratge]] # [[Tornada (atmosfèra)]] # [[Ciclòn tropicau]] # [[Vent]] # [[Escala de Beaufort]] # [[Jet stream]] # [[Monson]] # [[Regim de brisa]] # [[Alisis]] </div> ==== Aiga ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrosfèra]] # [[Criosfèra]] </div> ===== Glaciologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glaciologia]] # [[Firn]] # [[Glacièr]] # [[Glaç]] # [[Indlandsis]] # [[Barriera de glaç]] # [[Icebèrg]] # [[Banquisa]] # [[Permafròst]] </div> ===== Idrologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrologia]] # [[Cicle de l'aiga]] # [[Idrografia]] # [[Riu]] # [[Estuari]] # [[Dèlta fluvial]] # [[Limnologia]] # [[Lac]] # [[Estanh]] # [[Marèa]] </div> ===== Oceanografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Oceanografia]] # [[Ocean]] # [[Mar]] # [[Corrent marin]] # [[Nivèl de la mar]] # [[Circulacion termoalina]] </div> === Fisica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica]] # [[Allotropia]] # [[Experiéncia de Rutherford]] # [[Osmòsi]] # [[Teoria quantica dei camps]] # [[Teledeteccion]] # [[Radioactivitat α]] # [[Zèro absolut]] # [[Procès adiabatic]] # [[Efiech parpalhon]] # [[Movement brownian]] # [[Radioactivitat β]] # [[Quatre elements]] # [[Corona solara]] # [[Massa volumica]] # [[Electronvolt]] # [[Microscòpi electronic]] # [[Interaccion elementària]] # [[Particula elementària]] # [[Ferromagnetisme]] # [[Graviton]] # [[Motor termic]] # [[Aiga pesuga]] # [[Idrolisi]] # [[Isolator]] # [[Ionosfèra]] # [[Nombre de Mach]] # [[Escala de Mohs]] # [[Magnetosfèra]] # [[Obsidiana]] # [[Grandor fisica]] # [[Pompa]] # [[pH]] # [[Precession]] # [[Calculator quantic]] # [[Refraccion]] # [[Condicions normalas de temperatura e de pression]] # [[Gat de Schrödinger]] # [[Eveniment de Tunguska]] # [[Viatge temporau]] # [[Tension electrica]] # [[Longor d'onda]] # [[Trauc de vèrm]] # [[Energia de vaporizacion]] # [[Missil balistic]] # [[Constanta gravitacionala]] # [[Pression de vapor]] # [[Còrs negre]] # [[Electrolit]] # [[Lentilha gravitacionala]] # [[Rai atomic]] # [[Constanta de Boltzmann]] # [[Biofisica]] # [[Movement perpetuau]] # [[Ponch d'aiganha]] # [[Diffusion Compton]] # [[Conductivitat termica]] # [[Solubilitat]] # [[Energia d'ionizacion]] # [[Cencha de van Allen]] # [[Idraulica]] # [[Flux magnetic]] # [[Lèi de Boyle]] # [[Gas perfècte]] # [[Velocitat angulara]] # [[Pendul de Foucault]] # [[Geocentrisme]] # [[Apsida]] # [[Metronòm]] # [[Vapor d'aiga]] # [[Electroaimant]] # [[Segond principi de la termodinamica]] # [[Periòde de revolucion]] # [[Tube fluorescent]] # [[Premier principi de la termodinamica]] # [[Calor]] # [[Capacitat termica]] # [[Conductor electric]] # [[Adsorpcion]] # [[Eliocentrisme]] # [[Fuòc de Sant Elm]] # [[Principi d'Arquimèdes]] # [[Energia intèrna]] # [[Astrofisica]] # [[Reflexion (fisica)]] # [[Èrsa]] # [[Permeabilitat magnetica]] # [[Duretat]] # [[Atomisme]] # [[Espin]] # [[Fisica teorica]] # [[Semiaxe major]] # [[Orizont deis eveniments]] </div> ==== Concèptes fisics de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amplitud]] # [[Atòm]] # [[Energia]] ## [[Equivaléncia massa-energia]] ## [[Conservacion de l'energia]] # [[Camp (fisica)]] # [[Fòrça]] ## [[Gravitat]] ## [[Fòrça nucleara fòrta]] ## [[Fòrça nucleara febla]] # [[Matèria]] # [[Poissança (fisica)]] # [[Radiacion]] # [[Raionament ionizant]] # [[Espaci]] # [[Espacitemps]] # [[Temps]] ## [[Temps de Planck]] ## [[Unitats de Planck]] # [[Vueit]] </div> ==== Atòm, molecula e optica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica atomica]] # [[Nuclèu atomic]] # [[Orbitala atomica]] # [[Teoria atomica]] # [[Efiech Auger]] # [[Energia de liason]] # [[Modèl de Bohr]] # [[Raionament continú de freinatge]] # [[Configuracion electronica]] # [[Jaç electronic]] # [[Estat excitat]] # [[Idrogenoïd]] # [[Estructura iperfina]] # [[Ion]] # [[Modèl atomic de Thomson]] # [[Nombre quantic principau]] # [[Emission estimulada]] # [[Orbitala moleculara]] # [[Teoria de l'orbitala moleculara]] # [[Optica]] # [[Lasèr d'electrons liures]] # [[Efiech Kerr]] # [[Luminositat]] # [[Optica non lineara]] # [[Fotonica]] # [[Optica fisica]] # [[Polarizacion]] # [[Indici de refraccion]] </div> ==== Fisica de la matèria condensada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica de la matèria condensada]] # [[Matèria amòrfa]] # [[Fisica dau solid]] # [[Cristallografia]] # [[Cristal]] # [[Estructura cristallina]] # [[Sistèma cristallin]] # [[Cristallizacion]] # [[Transicion de fasa]] # [[Fasa (termodinamica)]] # [[Ebullicion]] # [[Ponch d'ebullicion]] # [[Ponch critic]] # [[Condensacion]] # [[Evaporacion]] # [[Solidificacion]] # [[Ionizacion]] # [[Fusion]] # [[Ponch de fusion]] # [[Sublimacion]] # [[Ponch triple]] # [[Estat de la matèria]] # [[Condensat de Bose-Einstein]] # [[Matèria degenerada]] # [[Gas]] # [[Liquid]] # [[Plasma (fisica)]] # [[Plasma de quark-gluon]] # [[Solid]] # [[Superfluiditat]] </div> ==== Electromagnetisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrça electromagnetica]] # [[Dielectric]] # [[Experiéncia de Millikan]] # [[Electricitat]] # [[Asimant]] # [[Magnetisme]] # [[Metamateriau]] # [[Efiech fotoelectric]] # [[Superconductivitat]] # [[Electrostatica]] # [[Carga electrica]] # [[Lèi de Coulomb (electrostatica)]] # [[Camp electric]] # [[Teorèma de Gauss]] # [[Potenciau electric]] # [[Fòrça de Lorentz]] # [[Fòrça electromotritz]] # [[Fòrça magnetomotritz]] # [[Induccion electromagnetica]] # [[Lèi de Lenz-Faraday]] # [[Eqüacions de Maxwell]] # [[Camp electromagnetic]] # [[Radiacion electromagnetica]] ## [[Espèctre electromagnetic]] ## [[Onda radiò]] ## [[Microondas]] ## [[Infraroge]] ## [[Espèctre visible]] ## [[Ultraviolet]] ## [[Rai X]] ## [[Raionament gamma]] # [[Corrents de Foucault]] # [[Magnetostatica]] # [[Corrent electric]] # [[Teorèma d'Ampère]] # [[Camp magnetic]] # [[Moment magnetic]] # [[Circuit electric]] # [[Resistivitat]] # [[Resisténcia (electricitat)]] ## [[Lèi d'Ohm]] # [[Gasanh (electronica)]] # [[Capacitat electrica]] # [[Inductància]] # [[Impedància]] # [[Reactància]] # [[Lèis de Kirchhoff]] </div> ==== Mecanica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica (fisica)]] ## [[Aerodinamica]] ## [[Mecanica dei mitans continús]] ## [[Cinematica]] ## [[Mecanica dei sòus]] ## [[Mecanica estatica]] ## [[Reologia]] # [[Oscillacion]] ## [[Oscillator armonic]] # [[Mecanica classica]] # [[Referenciau]] # [[Fretament]] # [[Impulsion]] # [[Inercia]] # [[Energia cinetica]] # [[Massa]] # [[Moment d'inercia]] # [[Quantitat de movement]] # [[Movement (mecanica)]] ## [[Acceleracion]] ## [[Lèis de Newton]] ## [[Velocitat]] ## [[Vector velocitat]] # [[Energia potenciala]] # [[Rotacion (fisica)]] ## [[Moment cinetic]] ## [[Fòrça centrifuga]] ## [[Fòrça centripèta]] ## [[Fòrça de Coriolis]] # [[Lèi de la gravitacion universala]] # [[Moment d'una fòrça]] # [[Pes]] # [[Trabalh (fisica)]] # [[Mecanica dau solid deformable]] # [[Modul d'elasticitat]] # [[Fatiga (mecanica)]] # [[Deformacion elastica]] # [[Lèi de Hooke]] # [[Deformacion plastica]] # [[Reddor (mecanica)]] # [[Resisténcia dei materiaus]] # [[Constrencha (mecanica)]] # [[Mecanica dei fluids]] # [[Teorèma de Bernoulli]] # [[Flotabilitat]] # [[Conveccion]] # [[Difusion de la matèria]] # [[Dinamica dei fluids]] # [[Idrostatica]] # [[Eqüacions de Navier-Stokes]] # [[Nombre de Reynolds]] # [[Tension superficiala]] # [[Turbuléncia]] # [[Viscositat]] # [[Mecanica quantica]] ## [[Cromodinamica quantica]] ## [[Electrodinamica quantica]] # [[Intricacion quantica]] # [[Efiech tunèu]] # [[Principi d'incertitud]] # [[Principi d'exclusion de Pauli]] # [[Eqüacion de Schrödinger]] # [[Foncion d'onda]] # [[Dualitat onda-corpuscul]] # [[Mecanica estatistica]] </div> ==== Fisica nucleara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica nucleara]] # [[Isotòp]] # [[Fission nucleara]] # [[Fusion nucleara]] ## [[Tokamak]] ## [[Energia de fusion]] # [[Radioactivitat]] ## [[Particula alfa]] ## [[Particula bèta]] </div> ==== Fisica dei particulas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica dei particulas]] # [[Particula (fisica)]] # [[Modèl estandard]] # [[Teoria dei còrdas]] # [[Rompedura espontanèa de simetria]] # [[Supersimetria]] # [[Accelerator de particulas]] ## [[Grand Collisionator d'Adrons]] ## [[Sincrotron]] ## [[Raionament sincroton]] ## [[Tevatron]] # [[Particula subatomica]] # [[Fermion]] # [[Lepton]] ## [[Electron]] ## [[Muon]] ## [[Tau (particula)]] ## [[Neutrinò]] # [[Quark]] ## [[Quark up]] ## [[Quark down]] ## [[Quark encantat]] ## [[Quark estrani]] ## [[Quark top]] ## [[Quark bottom]] # [[Adron]] ## [[Barion]] ### [[Neutron]] ### [[Proton]] ## [[Meson]] # [[Boson]] ## [[Boson de mesura]] ## [[Gluon]] ## [[Foton]] ## [[Boson de Higgs]] ## [[Bosons W e Z]] # [[Antimatèria]] ## [[Antiparticula]] ## [[Positron]] ## [[Antiidrogèn]] ## [[Antiproton]] ## [[Antineutron]] </div> ==== Teoria de la relativitat ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teoria de la relativitat]] # [[Relativitat generala]] # [[Relativitat especiala]] # [[Contraccion dei longors]] # [[Experiéncia de Michelson–Morley]] </div> == Tecnicas == === Articles de basa === === Agricultura === === Construccion === === Industria === === Maquinas e otís === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Engèni mecanic]] # [[Maquina]] # [[Centrifugadera]] # [[Motor]] ## [[Motor electric]] ## [[Motor de combustion intèrna]] ## [[Motor de reaccion]] ## [[Maquina de vapor]] # [[Robòt]] # [[Maquina simpla]] ## [[Plan clinat]] ## [[Aigre]] ## [[Carrèla]] ## [[Vitz]] ## [[Cunh]] ## [[Ròda]] ## [[Ròda e boton]] # [[Robotica]] # [[Sistèma]] # [[Grua (engenh)]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ais (mecanica)]] # [[Palièr]] # [[Embraiatge]] # [[Engranatge]] # [[Vitz sensa fin]] # [[Fieu electric]] # [[Cadena]] # [[Còrda]] # [[Fielat]] # [[Ficèla]] # [[Fixacion]] # [[Escrova]] # [[Nos (ligam)]] # [[Rible]] # [[Rondèla]] # [[Pareu cinematic]] # [[Sarralha]] # [[Clau (sarralha)]] # [[Canon (mecanica)]] # [[Jonch]] # [[Ressòrt]] </div> ==== Maquinariá ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tronçonadoira]] # [[Cotton gin]] # [[Cultivator (otís)]] # [[Arrosatge automatic]] # [[Talhaprat]] # [[Maquina per cordurar]] # [[Tractor]] # [[Aire condicionat]] # [[Secabugada]] # [[Cafetiera]] # [[Forn]] # [[Lavabò]] # [[Placa electrica]] # [[Comuns]] # [[Aspirator]] # [[Maquina per lavar]] </div> === Optica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Camerà]] # [[Lunetas]] # [[Lasèr]] # [[Lentilha (optica)]] # [[Microscòpi]] # [[Prisma (optica)]] # [[Telescòpi]] # [[Olografia]] # [[Fibra optica]] # [[Fotodetector]] # [[Illusion d'optica]] # [[Albedo]] # [[Prefondor de camp]] # [[Fotodiòde]] # [[Cambra escura]] # [[Periscòpi]] # [[Tractament antirebat]] # [[Ret de difraccion optica]] # [[Distància focala]] # [[Fogau (lentilha)]] # [[Lentilha de Fresnel]] # [[Miralh]] # [[Polarizador]] # [[Difusion Rayleigh]] # [[Dispersion (optica)]] # [[Gemèlas]] # [[Interferometria]] # [[Objectiu catadioptric]] # [[Telescòpi de reflexion]] # [[Luneta astronomica]] </div> === Electronica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Electronica]] # [[Corrent alternatiu]] # [[Amplificator]] ## [[Amplificator operacionau]] # [[Concepcion de circuit]] # [[Corrent continú]] # [[Amplificator electronic]] # [[Oscilloscòpi]] # [[Relai electromecanica]] # [[Tractament dau sinhau]] # [[Mecatronica]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausant electronic]] # [[Antena]] # [[Pila electrica]] # [[Condensador]] # [[Diòde]] ## [[Diòde electroluminescent]] # [[Ecran plan]] # [[Lume d'incandescéncia]] # [[Inductor]] # [[Circuit integrat]] # [[Magnetron]] # [[Resisténcia electrica (compausant)]] # [[Semiconductor]] # [[Transformator]] # [[Transistor]] # [[Tube electronic]] # [[Guida d'onda]] # [[Tube catodic]] # [[Circuit imprimit]] # [[Connector]] # [[Aut-parlaire]] # [[Alimentacion electrica]] # [[Interruptor]] # [[Disjunctaire]] # [[Fusible]] # [[Aram (fial de fèrre)]] # [[Bascula (electronica)]] # [[Tiristor]] </div> === Navegacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relòtge atomic]] # [[Navegacion astronomica]] # [[Relòtge]] # [[Bossòla]] # [[Navegacion a l'estima]] # [[Sistèma de posicionament global]] # [[Giroscòpi]] # [[Pendula]] # [[Radar]] # [[Sonar]] # [[Mòstra de solelh]] # [[Navegacion]] # [[Sextant]] # [[Mòstra (relòtge)]] # [[Azimut]] # [[Temps siderau]] # [[Astrolabi]] # [[Relòtge d'aiga]] # [[Sistèma de posicionament per satellits]] # [[Sablier]] </div> === Tecnologias de l'informacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tecnologias de l'informacion]] # [[Abac]] # [[Calculeta]] # [[Computing]] # [[Donada (informatica)]] # [[Sistèma expèrt]] # [[Internacionalizacion e localizacion]] </div> ==== Informatica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Informatica]] # [[Algoritme]] # [[Compilator (informatica)]] # [[Compression de donadas]] # [[Estructura de donadas]] # [[Còdi corrector]] # [[Calcul numerica d'una integrala]] # [[Motor de recèrca]] </div> ==== Programacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Programacion informatica]] # [[Paradigma]] # [[Programacion foncionala]] # [[Programacion orientada objècte]] # [[Programacion estructurada]] </div> ==== Materiau informatic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ordinator]] # [[Entraïnament d'un ordinator]] # [[Disc compacte]] # [[ENIAC]] # [[Disc dur]] # [[Carta maire]] # [[Processor centrau]] # [[RAM]] ## [[Memòria viva dinamica]] # [[Memòria mòrta]] # [[Periferic informatic]] </div> ===== Criptografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Criptografia]] # [[Autentificacion (informatica)]] # [[Codatge]] # [[Mot de passa]] </div> ===== Interfàcia utilizaire ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Interfàcia utilizaire]] # [[Clavièr d'ordinator]] # [[Ecran d'ordinator]] # [[Ecran de cristau liquid]] # [[Mirga (ordinator)]] # [[Ecran tactil]] </div> ==== Logiciaus ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logicial]] # [[Programa informatic]] # [[Basa de donadas]] ## [[Entrepaus de donadas]] # [[Interfàcia grafica]] # [[Malware]] # [[Logicial open-source]] # [[Tabulatòri]] # [[Logiciau de tractament de tèxte]] # [[Navigator web]] # [[Realitat virtuala]] </div> ===== Sistèmas opertatius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma operatiu]] # [[Berkeley Software Distribution]] # [[Linux]] # [[Mac OS]] # [[Microsoft Windows]] # [[MS-DOS]] # [[Multics]] # [[OpenVMS]] # [[Unix]] </div> ===== Lengatges de programacion ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge de programacion]] # [[Ada (lengatge de programacion)]] # [[Lengatge d'assemblatge]] # [[BASIC]] # [[C (lengatge de programacion)]] # [[C++]] # [[COBOL]] # [[Fortran]] # [[Java (lengatge de programacion)]] # [[JavaScript]] # [[Lisp]] # [[PHP]] # [[Python]] # [[SQL]] </div> ==== Rets ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret informatica]] # [[Ethernet]] # [[Adralhador]] # [[Wi-Fi]] </div> ===== Internet ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Internet]] # [[Corrièr electronic]] # [[Transmission Control Protocol]] # [[World Wide Web]] # [[Hypertext Transfer Protocol]] # [[HyperText Markup Language]] # [[Seguida dei protocòls internet]] # [[Motor de recèrca web]] # [[Site web]] # [[Wiki]] </div> === Comunicacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Difusion radiofonica]] ## [[Satellit de telecomunicacions]] # [[Fotografia]] # [[Estampariá]] ## [[Imprimenta]] ## [[Pressa tipografica]] # [[Edicion]] # [[Radio]] ## [[Radioamatorisme]] ## [[Estacion radio]] # [[Telecomunicacions]] # [[Telegrafia]] # [[Telefòn]] # [[Television]] ## [[Television per cable]] ## [[Television per satellit]] # [[Machina d'escriure]] # [[Vidèo]] ## [[Camerà vidèo]] ## [[Casseta vidèo]] # [[Estocatge d'informacion]] ## [[Disqueta]] ## [[Benda magnetica]] ## [[Carta memòria]] ## [[Disc optic]] # [[Pòsta]] ## [[Sagèu postau]] # [[Corsier]] # [[Aparelh mobil]] ## [[Telefòn mobil]] # [[Fotocopiaire]] # [[Mèdia sociau]] # [[Blòg]] # [[Enregistrament sonòr]] ## [[Microfòn]] ## [[SIntèsi vocala]] # [[Teoria dei còdis]] # [[Transmission de donadas]] # [[Forward Error Correction]] # [[Modulacion dau sinhau]] # [[Consòla de jòcs]] </div> === Espaci === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atacama Large Millimeter Array]] # [[Agéncia Espaciala Europèa]] # [[Programa dei Grandeis Observatòris]] # [[Telescòpi espaciau Herschel]] # [[Telescòpi espaciau Hubble]] # [[Estacion Espaciala Internacionala]] # [[Telescòpi espaciau James Webb]] # [[Alunissatge]] # [[NASA]] # [[Programa Apollo]] ## [[Apollo 11]] # [[Fusada]] # [[Satellit artificiau]] # [[Soiuz (fusada)]] # [[Vòl espaciau]] # [[Naveta espaciala]] # [[Estacion espaciala]] # [[Telescòpi espaciau Spitzer]] # [[Very Large Telescope]] # [[Wilkinson Microwave Anisotropy Probe]] # [[Astronauta]] # [[Lançaire]] # [[Motor fusada]] # [[Capsula espaciala]] # [[Espaciopòrt]] # [[Sonda espaciala]] # [[Combinason espaciala]] # [[Cosmòdrome de Baikonur]] # [[Administracion Espaciala Nacionala Chinesa]] # [[Agéncia d'Exploracion Espaciala Japonesa]] # [[Centre Espaciau Kennedy]] # [[Orbita geosincròna]] # [[Spotnik 1]] # [[Programa Voyager]] # [[Proton (fusada)]] # [[Saturn V]] # [[Observatòri interamerican dau Cerro Tololo]] # [[Observatòris dau Mauna Kea]] # [[Observatòri dau Mont Wilson]] # [[Observatòri de Palomar]] # [[Jet Propulsion Laboratory]] # [[Motor ionic]] # [[Astronautica]] # [[Programa Vostok]] ## [[Vostok 1]] </div> === Textils === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuer]] # [[Seda]] # [[Lana (moton)]] </div> === Transpòrts === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cargament]] # [[Benda transportaira]] # [[Ascensor]] # [[Escaliers mecanics]] # [[Conteneire]] # [[Logistica]] # [[Passatgier]] # [[Canon de transpòrt]] # [[Transpòrt public]] # [[Ora de poncha]] # [[Transpòrt]] # [[Viatge]] # [[Veïcul]] </div> ==== Aviacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeronau]] # [[Companhiá aeriana]] # [[Avion]] # [[Aeropòrt]] # [[Aviacion]] # [[Balon (aeronau)]] # [[Elicoptèr]] # [[Sèrp Volanta (objècte)]] # [[Paracasuda]] # [[Dròne]] </div> ===== Constructors d'avions ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Airbus]] # [[Bombardier Aerospace]] # [[Boeing]] # [[Embraer]] # [[Tupolev]] </div> ===== Aeropòrts ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeropòrt internacionau de Pequin-Capitala]] # [[Aeropòrt internacionau Hartsfield-Jackson d'Atlanta]] # [[Aeropòrt internacionau de Los Angeles]] </div> ==== Transpòrts maritims ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabarra]] # [[Batèu]] # [[Canoa]] # [[Caravèla]] # [[Pòrta-conteneires]] # [[Naviri de crosiera]] # [[Fèrri]] # [[Aeroeslissaire]] # [[Jonca]] # [[Pòrt]] # [[Radèu]] # [[Propulsion a la rema]] # [[Vela]] # [[Navegacion a la vela]] # [[Naviri]] # [[Naviri-cistèrna]] # [[Embarcacion]] </div> ==== Transpòrts terrèstres ==== ===== Transpòrts ferroviaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda velocitat ferroviària]] # [[Locomotiva]] ## [[Locomotiva de vapor]] # [[Tren de sustentacion magnetica]] # [[Transpòrt ferroviari]] # [[Sinhalisacion ferroviària]] # [[Camin de fèrre]] # [[Tren]] # [[Gara ferroviària]] # [[Tramvai]] # [[Mètro]] </div> ====== Rets ferroviaris ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mètro de Londres]] # [[Mètro de Moscòu]] # [[Mètro de Nòva York]] # [[Mètro de París]] # [[Transsiberian]] </div> ===== Transpòrts rotiers ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ Tuk-tuk]] # [[Bicicleta]] # [[Autobús]] ## [[Troleibús]] # [[Gara rotiera]] # [[Veitura ipomobila]] # [[Motocicleta]] # [[Rota]] ## [[Autorota]] # [[Sèla]] # [[Estriu]] # [[Circulacion rotiera]] # [[Accident rotier]] # [[Panèu de sinhalisacion rotiera]] # [[Draiòu]] # [[Camion]] # [[Camioneta]] </div> ====== Automobila ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Automobila]] # [[Industria automobila]] # [[Veitura electrica]] # [[Taxi]] # [[Fiat Chrysler Automobiles]] # [[Ford Motor Company]] # [[General Motors]] # [[Honda]] # [[Hyundai Motor Company]] # [[Nissan Motor Company]] # [[PSA Peugeot Citroën]] # [[Renault]] # [[Toyota]] # [[Volkswagen]] # [[Ford Model T]] # [[Volkswagen Käfer]] # [[Toyota Corolla]] # [[VAZ-2101]] </div> === Armas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma (guèrra)]] # [[Carri]] # [[Furtivitat]] # [[Carri de combat]] # [[Torpilha]] # [[Elefant de guèrra]] </div> ==== Municions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Municion]] # [[Cartocha]] # [[Polvera]] # [[Sageta]] # [[Bala (projectil)]] ## [[Calibre]] </div> ==== Proteccion e blindatge ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armadura]] # [[Gilet parabalas]] # [[Casco de combat]] # [[Casco]] # [[Còta de malhas]] # [[Armadura de placas]] # [[Bloquier]] </div> ==== Armas explosivas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bomba (arma)]] # [[Arma de sosmunicions]] # [[Engenh explosiu improvisat]] # [[Granada (arma)]] # [[ Mina terrèstra]] # [[Missil]] </div> ==== Armas incendiàrias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuòc grèc]] # [[Coctèl Molotov]] # [[Napalm]] </div> ==== Armas de mesclada ==== # [[Nunchaku]] ===== Armas blancas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Baioneta]] # [[Destrau de guèrra]] # [[Daga]] # [[Espasa (escrima)]] # [[Katana]] # [[Cotèu]] # [[Raspièra]] # [[Sabre]] # [[Lança]] # [[Espasa]] # [[Tomahauc (arma)]] </div> ===== Arma contondenta ===== # [[Gordin]] ==== Armas de fuòc ==== ===== Armas de fuòc leugieras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de fuòc]] # [[Fusiu d'assaut]] ## [[AK-47]] # [[Pistolet]] # [[Mitralhièra]] ## [[Uzi]] # [[Fusil]] </div> ===== Artilhariá ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artilhariá]] # [[Moton (arma)]] # [[Canon]] # [[Obusièr]] # [[Mortièr (arma)]] </div> ==== Aviacion militara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Avion militar]] # [[Bombardier]] # [[Avion de caça ]] # [[Avion d'ataca au sòu]] </div> ==== Naviris de guèrras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuirassat]] # [[Pòrta-avions]] # [[Dreadnought]] # [[Dromon]] # [[Galera]] # [[Sosmarin]] # [[Naviri capitau]] # [[Naviri de linha]] # [[Trirema]] # [[Naviri de guèrra]] </div> ==== Armas de projectil ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balista]] # [[Bomerang]] # [[Arc]] # [[Catapulta (arma)]] # [[Aubaresta]] # [[Mosquet]] # [[Fusiu de caça]] # [[Fronda]] </div> ==== Armas de destruccion massisa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de destruccion massisa]] # [[Arma biologica]] # [[Arma quimica]] # [[Arma nucleara]] ## [[Arma termonucleara]] </div> == Matematicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Matematicas]] # [[Matematician]] # [[Aritmetica]] ## [[Addicion]] ## [[Division (matematicas)]] ### [[Algoritme d'Euclides]] ## [[Fraccion (matematicas)]] ## [[Aritmetica modulara]] ## [[Multiplicacion]] ## [[Percentatge]] ## [[Sostraccion]] # [[Conjectura]] # [[Constanta matematica]] ## [[0 (nombre)]] ## [[1 (nombre)]] ## [[-1 (nombre)]] ## [[Pi]] ## [[e (nombre)]] # [[Chifra]] # [[Eqüacion]] ## [[Resolucion d'eqüacion]] ## [[Polinòmi]] ## [[Eqüacion qüadratic]] ## [[Sistèma d'eqüacions linearas]] ## [[Seria (matematicas)]] # [[Factoriala]] ## [[Foncion gammà]] # [[Formula]] # [[Aplicacion (matematicas)]] ## [[Exponenciala]] ## [[Exponencionala de basa a]] ## [[Composicion de foncions]] ## [[Logaritme]] ## [[Raiç carrada]] # [[Problemas de Hilbert]] # [[Nombre]] ## [[Nombre complèx]] ## [[Nombre imaginari]] ## [[Nombre entièr]] ## [[Nombre irracionau]] ## [[Entièr natural]] ## [[Nombre racional]] ## [[Nombre real]] # [[Notacion posicionala]] ## [[Chifras arabas]] ## [[Sistèma binari]] ## [[Sistèma decinau]] ## [[Numeracion romana]] # [[Teorèma]] ## [[Teorèma de Pitagòras]] # [[Trigonometria]] ## [[Foncion circulara recipròca]] ## [[Foncions trigonometricas]] ## [[Foncion iperbolica]] # [[Variabla (matematicas)]] # [[Constanta (matematicas)]] # [[Nombre d'aur]] # [[Taula de multiplicacion]] </div> === Algèbra === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Algèbra]] # [[Algèbra abstracha]] ## [[Topologia algebrica]] ### [[Faisseu (matematicas)]] ## [[Associativitat]] ## [[Algèbra comutativa]] ## [[Comutativitat]] ## [[Distributivitat]] ## [[Còrs comutatiu]] ## [[Teorèma fondamentau de l'algèbra]] ## [[Grop (matematicas)]] ### [[Grop abelian]] ### [[Classificacion dei grops simples finits]] ### [[Grop fondamentau]] ### [[Representacion de grop]] ### [[Teoria dei grops]] ## [[Algèbra omologica]] ## [[Isomorfisme]] ## [[Module (matematicas)]] ## [[Teoria dei representacions]] ## [[Teoria deis anèus]] ### [[Anèu comutatiu]] ### [[Teoria dei còrs]] ### [[Teoria de Galois]] ### [[Anèu (matematicas)]] # [[Geometria algebrica]] ## [[Varietat algebrica]] # [[Algèbra de Boole]] # [[Algèbra elementària]] ## [[Eqüacion lineara]] # [[Inegalitat (matematicas)]] # [[Algèbra lineara]] ## [[Eliminacion de Gauss]] ## [[Matriça (matematicas)]] ### [[Determinant]] ### [[Valor pròpria e vector pròpri]] ## [[Espaci vectoriau]] ### [[Vector euclidian]] #### [[Produch vectoriau]] #### [[Produch escalar]] # [[Algèbra multilineara]] </div> === Calcul e analisi === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Analisi matematica]] ## [[Analisi complèxa]] ### [[Formula integrala de Cauchy]] ### [[Formula d'Euler]] ### [[Identitat d'Euler]] ### [[Foncion olomòrfa]] ### [[Superficia de Riemann]] ## [[Analisi foncionala]] ## [[Analisi armonica]] ### [[Analisi de Fourier]] ### [[Serias de Fourier]] ### [[Transformacion de Fourier]] ## [[Analisi numerica]] ### [[Optimizacion matematica]] ## [[Esfèra de Riemann]] # [[Calcul]] ## [[Teoròma fondamentau de l'analisi]] ## [[Calcul diferenciau]] ### [[Derivada]] ### [[Eqüacion diferenciala]] ### [[Eqüacion diferenciala ordinària]] ## [[Integrala]] ### [[Transformacion de Laplace]] ## [[Analisi de variables multiplas]] ### [[Derivada parciala]] #### [[Eqüacion de Laplace]] #### [[Eqüacion de derivadas parcialas]] ### [[Calcul vectoriau]] ## [[Serias de Taylor]] ## [[Calcul dei variacions]] # [[Infinit]] # [[Limit (matematicas)]] ## [[Limit d'una seguida]] ## [[Seguida]] ### [[Nombre de Fibonacci]] # [[Analisi reala]] # [[Teoria de l'approximacion]] </div> === Matematicas discrètas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas discrètas]] # [[Combinatòri]] # [[Permutacion]] # [[Teoria dei grafs]] ## [[Teorèma dei quatre colors]] ## [[Graf (matematicas)]] # [[Logica matematica]] ## [[Axiòma]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] ### [[Foncion calculabla]] ## [[Teorèma d'incompletud de Gödel]] ## [[Induccion matematica]] ## [[Demonstracion matematica]] ## [[Calcul dei proposicions]] # [[Teoria deis ensembles]] ## [[Axiòma de la chausida]] ## [[Teorèma de Cantor]] ## [[Ensemble vuege]] ## [[Relacion d'equivaléncia]] ## [[Teoria informala deis ensembles]] ### [[Paradòxa de Russell]] ## [[Ensemble (matematicas)]] </div> === Geometria === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geometria]] # [[Geometria analitica]] # [[Angle]] # [[Congruéncia (geometria)]] # [[Sistèma de coordenadas]] ## [[Coordenadas cartesianas]] ## [[Coordenadas polaras]] # [[Geometria diferenciala]] ## [[Teorèma de l'indici d'Atiyah-Singer]] # [[Dimension]] # [[Distància]] # [[Aira]] # [[Longor]] # [[Volum]] ## [[Plan (geometria)]] ## [[Espaci de tres dimensions]] ## [[Espaci de doas dimensions]] # [[Geometria euclidiana]] ## [[Espaci euclidian]] # [[Fractal]] ## [[Ensemble de Mandelbrot]] # [[Espaci de Hilbert]] # [[Linha (geometria)]] # [[Espaci metric]] # [[Geometria non euclidiana]] # [[Ponch (geometria)]] # [[Geometria de Riemann]] # [[Similaritat (geometria)]] # [[Simetria]] # [[Tensor]] # [[Topologia]] ## [[Espaci compact]] ## [[Caracteristica d'Euler]] ## [[Topologia generala]] ## [[Omologia]] ## [[Omotopia]] ## [[Teoria dei nos]] ## [[Varietat (geometria)]] ## [[Ensemble dubèrt]] ## [[Conjectura de Poincaré]] ## [[Espaci topologic]] </div> ===== Forma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conica]] ## [[Cercle]] ## [[Ellipsa]] ## [[Parabòla]] ## [[Iperbòla]] # [[Poligòn]] ## [[Exagòn]] ## [[Pentagòn]] ## [[Quadrilatèr]] ### [[Parallelograma]] ### [[Rectangle]] ### [[Lausange]] ### [[Carrat (geometria)]] ### [[Trapezoïd]] ## [[Triangle]] ### [[Triangle de Reuleaux]] # [[Polièdre]] ## [[Cube]] ## [[Prisma (geometria)]] ## [[Piramida (geometria)]] # [[Esfèra]] # [[Ensemble convèx]] </div> === Autrei disciplinas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas aplicadas]] ## [[Teoria de l'informacion]] ## [[Entropia de Shannon]] # [[Teoria dei categorias]] ## [[Categoria (matematicas)]] ## [[Diagrama comutatiu]] # [[Sistèma dinamic]] ## [[Sistèma non linear]] ### [[Teoria dau caòs]] # [[Teoria dau contraròtle]] # [[Teoria dei jòcs]] # [[Teoria dei nombres]] ## [[Teoria algebrica dei nombres]] ### [[Còrs de nombres]] ### [[Teoria dei còrs de classas]] ## [[Teoria analitica dei nombres]] ### [[Ipotèsi de Riemann]] ## [[Eqüacion diofantiana]] ## [[Darrier Teorèma de Fermat]] ## [[Teorèma fondamentau de l'aritmetica]] ## [[Nombre premier]] ### [[Teorèma dei nombres premiers]] # [[Recèrca operacionala]] # [[Matematicas puras]] # [[Informatica teorica]] ## [[Teoria de la complexitat]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] # [[Optimizacion lineara]] # [[Optimizacion non lineara]] # [[Problema N = NP]] # [[Analisi de compausantas principalas]] # [[Econometria]] </div> === Probabilitats e estatisticas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Probabilitat]] ## [[Teoria dei probabilitats]] ## [[Teorèma de Bayes]] ## [[Teorèma centrau limit]] ## [[Esperança matematica]] ## [[Lèi dei grands nombres]] ## [[Cadena de Markov]] ## [[Densitat de probabilitat]] ## [[Lèi de probabilitat]] ### [[Lèi binomiala]] ### [[Lèi dau khi carrat]] ### [[Lèi exponenciala]] ### [[Lèi normala]] #### [[Lèi normala multidimensionala]] ### [[Lèi de Pareto]] ### [[Lèi de Poisson]] ### [[Lèi de Student]] ### [[Lèi unifòrma continua]] ### [[Lèi unifòrma discrèta]] ## [[Espaci probabilizat]] ## [[Espaci estocastic]] # [[Estatistica]] ## [[Inferéncia bayesiana]] ## [[Tèst dau khi carrat]] ## [[Correlacion (matematicas)]] ## [[Regression lineara]] ## [[Marge d'error]] ## [[Mejana (matematicas)]] ### [[Mejana aritmetica]] ## [[Mediana]] ## [[Maximom de versemblança]] ## [[Mòde (estatistica)]] ## [[Valor p]] ## [[Variabla aleatòria]] ## [[Regression (estatistica)]] ## [[Escart tipe]] ## [[Error tipe]] ## [[Tèst d'ipotèsi]] ## [[Tèst de Student]] # [[Variància]] # [[Plan d'experiéncias]] # [[Assai randomizat contraròtlat]] # [[Sondatge]] # [[Populacion estatistica]] # [[Mòstra (estatistica)]] </div> mj2tl8kgpbu6jmz5r2rbclwne4vrayn 2497447 2497446 2026-04-03T21:17:38Z Nicolas Eynaud 6858 /* Govèrn */ 2497447 wikitext text/x-wiki == Biografias == === Comedians === ==== Cinèma mut ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lilian Gish]] # [[Buster Keaton]] # [[Harold Lloyd]] # [[Mary Pickford]] # [[Gloria Swanson]] </div> ===== Euròpa ===== # [[Asta Nielsen]] ==== Periòde contemporanèu ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fred Astaire]] # [[Humphrey Bogart]] # [[Marlon Brando]] # [[James Cagney]] # [[Charlie Chaplin]] # [[Claudette Colbert]] # [[Gary Cooper]] # [[Joan Crawford]] # [[Bette Davis]] # [[Robert De Niro]] # [[James Dean]] # [[Henry Fonda]] # [[Jane Fonda]] # [[Clark Gable]] # [[Judy Garland]] # [[Whoopi Goldberg]] # [[Cary Grant]] # [[Tom Hanks]] # [[Katharine Hepburn]] # [[Gene Kelly]] # [[Grace Kelly]] # [[Marilyn Monroe]] # [[Marx Brothers]] # [[Jack Nicholson]] # [[Gregory Peck]] # [[Barbara Stanwyck]] # [[James Stewart]] # [[Meryl Streep]] # [[Elizabeth Taylor]] # [[Shirley Temple]] # [[Spencer Tracy]] # [[John Wayne]] # [[Mae West]] # [[Robin Williams]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bruce Lee]] # [[Amitabh Bachchan]] # [[Pran]] # [[Toshiro Mifune]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Brigitte Bardot]] # [[Jean-Paul Belmondo]] # [[Sarah Bernhardt]] # [[Alain Delon]] # [[Fernandel]] # [[Louis de Funès]] # [[Jean Gabin]] # [[Jean Marais]] # [[Gérard Philipe]] # [[Richard Burton]] # [[Michael Caine]] # [[Sean Connery]] # [[Daniel Day-Lewis]] # [[Audrey Hepburn]] # [[Anthony Hopkins]] # [[Edmund Kean]] # [[Vivien Leigh]] # [[Laurence Olivier]] # [[Peter O'Toole]] # [[Peter Sellers]] # [[Adriano Celentano]] # [[Gina Lollobrigida]] # [[Sophia Loren]] # [[Marcello Mastroianni]] # [[Ingrid Bergman]] # [[Greta Garbo]] # [[Armen Dzhigarkhanyan]] # [[Yevgeny Leonov]] # [[Innokenty Smoktunovsky]] # [[Mikhail Ulyanov]] # [[Marlene Dietrich]] # [[Maximilian Schell]] </div> ==== Teatre e cant ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alvin Ailey]] # [[Marian Anderson]] # [[Frederick Ashton]] # [[Mikhail Baryshnikov]]* # [[Maurice Béjart]] # [[Carlo Blasis]] # [[Andrea Bocelli]] # [[Erik Bruhn]] # [[George Carlin]] # [[Enrico Caruso]] # [[Cyd Charisse]] # [[Boris Christoff]] # [[David Copperfield]] # [[Plácido Domingo]] # [[Isadora Duncan]] # [[Fanny Elssler]] # [[Michel Fokine]] # [[Margot Fonteyn]] # [[Gregory Hines]] # [[Harry Houdini]] # [[Tamara Karsavina]] # [[Rudolf von Laban]] # [[Jenny Lind]] # [[Vaslav Nijinsky]] # [[Birgit Nilsson]] # [[Rudolf Noreiev]] # [[Luciano Pavarotti]] # [[Anna Pavlova]] # [[Marius Petipa]]* # [[Leontyne Price]]* # [[Jerome Robbins]] # [[Renata Scotto]] # [[Beverly Sills]] # [[Marie Taglioni]] # [[Maria Tallchief]] </div> === Artistas === ==== Pintres ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fidias]] # [[Vitruvi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hieronymus Bosch]] # [[Jan van Eyck]] # [[Giotto]] # [[Andrei Rublev]] </div> ===== Renaissença e periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[El Greco]] # [[Jacques-Louis David]] # [[Eugène Delacroix]] # [[François Mansart]] # [[Nicolas Poussin]] # [[Albrecht Dürer]] # [[Caspar David Friedrich]] # [[Hans Holbein the Younger]] # [[Karl Friedrich Schinkel]] # [[Borromini]] # [[Caravaggio]] # [[Bernini]] # [[Giovanni Bellini]] # [[Sandro Botticelli]] # [[Bramante]] # [[Canaletto]] # [[Piero della Francesca]] # [[Andrea Mantegna]] # [[Masaccio]] # [[Michelangelo]] # [[Palladio]] # [[Raphael]] # [[Andrea del Sarto]] # [[Tintoretto]] # [[Titian]] # [[Paolo Veronese]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Anthony van Dyck]] # [[Peter Paul Rubens]] # [[Rembrandt]] # [[Johannes Vermeer]] # [[Jusepe de Ribera]] # [[Diego Velázquez]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Marc Chagall]] # [[Marcel Duchamp]] # [[René Magritte]] # [[Frida Kahlo]] # [[Mary Cassatt]] # [[Georgia O'Keeffe]] # [[Jackson Pollock]] # [[Mark Rothko]] # [[Andy Warhol]] # [[Grant Wood]] # [[Paul Klee]] # [[Gustav Klimt]] # [[Edvard Munch]] # [[Victor Vasarely]] # [[Jean Auguste Dominique Ingres]] # [[Marie-Antoine Carême]] # [[Pau Cesana]] # [[Edgar Degas]] # [[Paul Gauguin]] # [[Édouard Manet]] # [[Henri Matisse]] # [[Claude Monet]] # [[Pierre-Auguste Renoir]] # [[Henri Rousseau]] # [[Enric de Tolosa-Lautrèc]] # [[Georges Seurat]] # [[Francis Bacon (artista)]] # [[William Hogarth]] # [[J. M. W. Turner]] # [[M. C. Escher]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Piet Mondrian]] # [[Wassily Kandinsky]] # [[Kazimir Malevich]] # [[Ilya Repin]] # [[Nicholas Roerich]] # [[Salvador Dalí]] # [[Francisco Goya]] # [[Joan Miró]] # [[Pablo Picasso]] </div> === Escultors === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auguste Rodin]] # [[Donatello]] </div> ==== Arquitèctes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Imhotep]] # [[Oscar Niemeyer]] # [[Walter Burley Griffin]] # [[William Le Baron Jenney]] # [[Frank Gehry]] # [[Frank Lloyd Wright]] # [[Richard Meier]] # [[Louis Sullivan]] # [[I. M. Pei]] # [[Mimar Sinan]] # [[Kenzo Tange]] # [[Alvar Aalto]] # [[Le Corbusier]] # [[Gaudí]] # [[Victor Horta]] # [[Inigo Jones]] # [[Richard Neutra]] # [[Renzo Piano]] # [[Christopher Wren]] # [[Günter Behnisch]] # [[Peter Behrens]] # [[Walter Gropius]] # [[Erich Mendelsohn]] # [[Frei Otto]] # [[Ludwig Mies van der Rohe]] # [[Hans Scharoun]] # [[Shitao]] # [[Raja Ravi Varma]] # [[Hiroshige]] # [[Hokusai]] # [[Sesshu Toyo]] </div> ==== Escrivans ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Nuwas]] # [[Adam Mickiewicz]] # [[Alexander Pushkin]] # [[Alejo Carpentier]] # [[Alexandre Dumas]] # [[Alice Walker]] # [[Allen Ginsberg]] # [[Amir Khusrow]] # [[Anton Chekhov]] # [[Arthur Rimbaud]] # [[Fraires Grimm]] # [[Carl Sandburg]] # [[Charles Dickens]] # [[Ciceron]] # [[Dashiell Hammett]] # [[Douglas Adams]] # [[Du Fu]] # [[Edgar Allan Poe]] # [[Eino Leino]] # [[Emily Dickinson]] # [[Erich Maria Remarque]] # [[Ernest Hemingway]] # [[F. Scott Fitzgerald]] # [[Franz Kafka]] # [[Fiodor Dostoievskii]] # [[John Donne]] # [[Gabriel García Márquez]] # [[Geoffrey Chaucer]] # [[George Bernard Shaw]] # [[George Orwell]] # [[Ghalib]] # [[H. G. Wells]] # [[Hans Christian Andersen]] # [[Harold Pinter]] # [[Heinrich Heine]] # [[Henrik Ibsen]] # [[Henry James]] # [[Henry Miller]] # [[Hermann Hesse]] # [[Hildegard de Bingen]] # [[Ilf e Petrov]] # [[Isaac Asimov]] # [[Ivan Vazov]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Jack Kerouac]] # [[Jack London]] # [[Rumi]] # [[James Joyce]] # [[Jane Austen]] # [[Jerome K. Jerome]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[John Steinbeck]] # [[John Updike]] # [[Jonathan Swift]] # [[Jorge Luis Borges]] # [[José Martí]] # [[José Saramago]] # [[Jules Verne]] # [[Kālidāsa]] # [[Langston Hughes]] # [[Leon Tolstoi]] # [[Lewis Carroll]] # [[Li Bai]] # [[Lord Byron]] # [[Marcel Proust]] # [[Mark Twain]] # [[Mario Vargas Llosa]] # [[Matsuo Bashō]] # [[Maxim Gorki]] # [[Miguel de Cervantes]] # [[Mikhail Bulgakov]] # [[Molière]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Naguib Mahfouz]] # [[Nathaniel Hawthorne]] # [[Nikolai Gogol]] # [[Nikos Kazantzakis]] # [[Olaf Stapledon]] # [[Omar Khayyám]] # [[Pablo Neruda]] # [[Petrarch]] # [[Philip K. Dick]] # [[Rabindranath Tagore]] # [[Rainer Maria Rilke]] # [[Gabriele D’Annunzio]] # [[Brontë family]] # [[Robert A. Heinlein]] # [[Saadi Shirazi]] # [[Salman Rushdie]] # [[Safo]] # [[Saul Bellow]] # [[Thomas Hardy]] # [[Thomas Mann]] # [[Thomas Pynchon]] # [[Toni Morrison]] # [[Truman Capote]] # [[Umberto Eco]] # [[Victor Hugo]] # [[Yasunari Kawabata]] # [[Yukio Mishima]] </div> ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Qu Yuan]] # [[Aesop]] # [[Menander]] # [[Aeschylus]] # [[Aristofanes]] # [[Euripides]] # [[Hafez]] # [[Omèr]] # [[Oraci]] # [[Ovidi]] # [[Plutarch]] # [[Sofòcles]] # [[Virgili]] # [[Plini l'Ancian]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dante Alighieri]] # [[Ferdowsi]] # [[Jami]] # [[Kabir]] # [[Nizami]] # [[Rudaki]] # [[Giovanni Boccaccio]] # [[Ali-Shir Nava'i]] # [[William Shakespeare]] # [[Chrétien de Troyes]] # [[Christine de Pizan]] # [[François Villon]] </div> ===== Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuzûlî]] # [[Tulsidas]] # [[Pedro Calderón de la Barca]] # [[Luís de Camões]] # [[Pierre Corneille]] # [[Daniel Defoe]] # [[Gavrila Derzhavin]] # [[John Dryden]] # [[Samuel Johnson]] # [[John Milton]] # [[Michel de Montaigne]] # [[François Rabelais]] # [[Jean Racine]] # [[Lope de Vega]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chinua Achebe]] # [[Samuel Beckett]] # [[William Blake]] # [[Bertolt Brecht]] # [[Ray Bradbury]] # [[Raymond Chandler]] # [[Agatha Christie]] # [[Arthur C. Clarke]] # [[Arthur Conan Doyle]] # [[Roald Dahl]] # [[Robert Frost]] # [[Aldous Huxley]] # [[Rudyard Kipling]] # [[Astrid Lindgren]] # [[Guy de Maupassant]] # [[Arthur Miller]] # [[Vladimir Nabokov]] # [[J. K. Rowling]] # [[Mary Shelley]] # [[Wole Soyinka]] # [[Robert Louis Stevenson]] # [[Walt Whitman]] # [[Oscar Wilde]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Virginia Woolf]] # [[W. B. Yeats]] # [[Ngũgĩ wa Thiong'o]] # [[J. M. Coetzee]] # [[Nadine Gordimer]] # [[Margaret Atwood]] # [[Pearl S. Buck]] # [[Washington Irving]] # [[Jaroslav Hašek]] # [[T. S. Eliot]] # [[Mihai Eminescu]] # [[William Faulkner]] # [[Ken Kesey]] # [[Guillaume Apollinaire]] # [[Constantine P. Cavafy]] # [[Stendhal]] # [[William Golding]] # [[Stephen King]] # [[Ursula K. Le Guin]] # [[Sinclair Lewis]] # [[Herman Melville]] # [[Margaret Mitchell]] # [[Mario Puzo]] # [[Ezra Pound]] # [[J. D. Salinger]] # [[Isaac Bashevis Singer]] # [[Harriet Beecher Stowe]] # [[Kurt Vonnegut]] # [[William Carlos Williams]] # [[Jorge Amado]] # [[Chinghiz Aitmatov]] # [[Muhammad Iqbal]] # [[Haruki Murakami]] # [[Kenzaburō Ōe]] # [[Orhan Pamuk]] # [[Lu Xun]] # [[Kahlil Gibran]] # [[France Prešeren]] # [[Ismail Kadare]] # [[Joseph Conrad]] # [[Sándor Petőfi]] # [[Henryk Sienkiewicz]] # [[Taras Shevchenko]] # [[Anna Akhmatova]] # [[Joseph Brodsky]] # [[Ivan Bunin]] # [[Nikolay Karamzin]] # [[Mikhail Lermontov]] # [[Vladimir Mayakovsky]] # [[Nikolay Nekrasov]] # [[Boris Pasternak]] # [[Aleksandr Solzhenitsyn]] # [[Aleksey Nikolayevich Tolstoy]] # [[Ivan Turgenev]] # [[Honoré de Balzac]] # [[Charles Baudelaire]] # [[Karen Blixen]] # [[Gustave Flaubert]] # [[Anne Frank]] # [[Federico García Lorca]] # [[André Gide]] # [[Knut Hamsun]] # [[Eugène Ionesco]] # [[Selma Lagerlöf]] # [[Luigi Pirandello]] # [[Friedrich Schiller]] # [[August Strindberg]] # [[Tristan Tzara]] # [[Émile Zola]] # [[Kingsley Amis]] # [[W. H. Auden]] # [[Enid Blyton]] # [[Anthony Burgess]] # [[Robert Graves]] # [[John Keats]] # [[C. S. Lewis]] # [[Alan Moore]] # [[Walter Scott]] # [[John Millington Synge]] # [[William Wordsworth]] # [[Samuel Taylor Coleridge]] # [[Percy Bysshe Shelley]] </div> === Musicians === ==== Compositors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gustav Holst]] # [[Jon Lord]] # [[Alan Parsons]] # [[Pancho Vladigerov]] # [[Richard Strauss]] </div> ===== Edat Mejana e Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guillaume Dufay]] # [[Giovanni da Palestrina]] </div> ===== Periòde Barròc ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johann Sebastian Bach]] # [[George Frideric Handel]] # [[Claudio Monteverdi]] # [[Antonio Vivaldi]] </div> ===== Periòde Classic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Joseph Haydn]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] </div> ===== Periòde Romantic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mily Balakirev]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Hector Berlioz]] # [[Georges Bizet]] # [[Alexander Borodin]] # [[Johannes Brahms]] # [[Anton Bruckner]] # [[Frédéric Chopin]] # [[César Cui]] # [[Antonín Dvořák]] # [[Edvard Grieg]] # [[Franz Liszt]] # [[Gustav Mahler]] # [[Felix Mendelssohn]] # [[Modest Mussorgsky]] # [[Nikolai Rimsky-Korsakov]] # [[Gioachino Rossini]] # [[Franz Schubert]] # [[Robert Schumann]] # [[Bedřich Smetana]] # [[Johann Strauss]] # [[Gilbert and Sullivan]] # [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]] # [[Giuseppe Verdi]] # [[Richard Wagner]] </div> ===== Sègle XX ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kaikhosru Shapurji Sorabji]] # [[Béla Bartók]] # [[Claude Debussy]] # [[Joe Hisaishi]] # [[Sergei Prokofiev]] # [[Giacomo Puccini]] # [[Maurice Ravel]] # [[Arnold Schoenberg]] # [[Dmitri Shostakovich]] # [[Jean Sibelius]] # [[Igor Stravinsky]] </div> ==== Musicians ==== ===== Caps d'orquèstra ===== # [[Leonard Bernstein]] ===== Cantaires ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Umm Kulthum]] # [[Vladimir Vysotsky]] </div> ===== Violonista ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Yo-Yo Ma]] # [[Niccolò Paganini]] </div> ===== Musica non occidentala ===== # [[Ravi Shankar]] ===== Folk e musica populara ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ABBA]] # [[Mariah Carey]] # [[Cher]] # [[David Coverdale]] # [[Doris Day]] # [[Bruce Dickinson]] # [[Ronnie James Dio]] # [[Céline Dion]] # [[Michael Jackson]] # [[Elton John]] # [[Madonna]] # [[Bob Marley]] # [[Dean Martin]] # [[Liza Minnelli]] # [[Joni Mitchell]] # [[Frank Sinatra]] # [[Barbra Streisand]] # [[Stevie Wonder]] </div> ===== Folk e country americana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johnny Cash]] # [[Bing Crosby]] # [[Faith Hill]] # [[George Jones]] # [[Peter, Paul and Mary]] # [[Reba McEntire]] # [[Dolly Parton]] # [[Hank Williams]] </div> ===== Blues e soul ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Charles]] # [[Aretha Franklin]] # [[B.B. King]] </div> ===== Compositors de cançon ===== # [[Vangelis]] ===== Musica de film ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jerry Goldsmith]] # [[Henry Mancini]] # [[Ennio Morricone]] # [[Richard Rodgers]] # [[Miklós Rózsa]] # [[Max Steiner]] # [[John Williams]] </div> ===== Funk ===== # [[James Brown]] ===== Guitaristas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Lee Hooker]] # [[Stevie Ray Vaughan]] </div> ===== Hip-hop e rap ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eminem]] # [[Dr. Dre]] # [[Tupac Shakur]] </div> ===== Jazz ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Louis Armstrong]] # [[Miles Davis]] # [[George Gershwin]] # [[Antônio Carlos Jobim]] # [[Glenn Miller]] </div> ===== Comèdia musicala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Irving Berlin]] # [[Jerome Kern]] # [[Cole Porter]] # [[Andrew Lloyd Webber]] </div> ===== Cantaires non anglofòns ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Édith Piaf]] # [[Lata Mangeshkar]] # [[Alla Pugacheva]] # [[Mohammed Rafi]] # [[Zhu Xuan]] </div> ===== Rock ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[AC/DC]] # [[John Barry]] # [[The Beatles]] ## [[John Lennon]] ## [[Paul McCartney]] # [[Chuck Berry]] # [[David Bowie]] # [[Eric Clapton]] # [[Joe Cocker]] # [[Phil Collins]] # [[Alice Cooper]] # [[Deep Purple]] # [[The Doors]] # [[Bob Dylan]] # [[Peter Gabriel]] # [[Simon & Garfunkel]] # [[Jimi Hendrix]] # [[Janis Joplin]] # [[Metallica]] # [[Gary Moore]] # [[Nirvana]] # [[Ozzy Osbourne]] # [[Pink Floyd]] ## [[Roger Waters]] # [[Elvis Presley]] # [[Queen]] ## [[Freddie Mercury]] # [[Linda Ronstadt]] # [[Black Sabbath]] # [[Bruce Springsteen]] # [[The Rolling Stones]] ## [[Keith Richards]] ## [[Mick Jagger]] # [[Tina Turner]] # [[U2]] # [[Frank Zappa]] # [[Led Zeppelin]] </div> === Criminaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billy the Kid]] # [[Jack l'Esventraire]] # [[Al Capone]] # [[Pablo Escobar]] </div> === Productors, realizators e scenaristas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Woody Allen]] # [[Pedro Almodóvar]] # [[Robert Altman]] # [[Michelangelo Antonioni]] # [[Ingmar Bergman]] # [[Bernardo Bertolucci]] # [[Luis Buñuel]] # [[Ken Burns]] # [[James Cameron]] # [[Frank Capra]] # [[Jean Cocteau]] # [[Clint Eastwood]] # [[Francis Ford Coppola]] # [[George Cukor]] # [[Walt Disney]] # [[Carl Theodor Dreyer]] # [[Sergei Eisenstein]] # [[Rainer Werner Fassbinder]] # [[Federico Fellini]] # [[John Ford]] # [[Miloš Forman]] # [[Bob Fosse]] # [[Jean-Luc Godard]] # [[Samuel Goldwyn]] # [[Terry Gilliam]] # [[D. W. Griffith]] # [[Alfred Hitchcock]] # [[John Huston]] # [[Elia Kazan]] # [[Raj Kapoor]] # [[Takeshi Kitano]] # [[Stanley Kubrick]] # [[Akira Kurosawa]] # [[Fritz Lang]] # [[David Lean]] # [[Ang Lee]] # [[Frank Lloyd]] # [[George Lucas]] # [[Sidney Lumet]] # [[Auguste e Louis Lumière]] # [[Joseph L. Mankiewicz]] # [[Frances Marion]] # [[Georges Méliès]] # [[Nikita Mikhalkov]] # [[Alan Parker]] # [[Roman Polanski]] # [[Sydney Pollack]] # [[Carlo Ponti]] # [[Leni Riefenstahl]] # [[Satyajit Ray]] # [[Jean Renoir]] # [[Carlos Saura]] # [[Martin Scorsese]] # [[David O. Selznick]] # [[Mack Sennett]] # [[Vittorio De Sica]] # [[Aaron Sorkin]] # [[Steven Spielberg]] # [[Constantin Stanislavski]] # [[Oliver Stone]] # [[Quentin Tarantino]] # [[Andrei Tarkovsky]] # [[Irving Thalberg]] # [[Giuseppe Tornatore]] # [[François Truffaut]] # [[Lars von Trier]] # [[Luchino Visconti]] # [[Dziga Vertov]] # [[Hal B. Wallis]] # [[Wim Wenders]] # [[Orson Welles]] # [[Billy Wilder]] # [[Robert Wise]] # [[William Wyler]] # [[Darryl F. Zanuck]] # [[Robert Zemeckis]] # [[Zhang Yimou]] </div> === Òmes d'afaires === ==== Antiquitat ==== # [[Marcus Licinius Crassus]] ==== Edat Mejana ==== # [[Lorenzo de' Medici]] ==== Revolucion Industriala ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Samuel Crompton]] # [[Thomas Newcomen]] # [[John Jacob Astor]] # [[Jamsetji Tata]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andrew Carnegie]] # [[P. T. Barnum]] # [[James Buchanan Duke]] # [[Warren Buffett]] # [[Henry Ford]] # [[Meyer Guggenheim]] # [[Howard Hughes]] # [[J. P. Morgan]] # [[J. Paul Getty]] # [[William Randolph Hearst]] # [[John D. Rockefeller]] # [[Leland Stanford]] # [[Cornelius Vanderbilt]] # [[Madam C. J. Walker]] # [[George Westinghouse]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Coco Chanel]] # [[Alan Sugar]] # [[Dhirubhai Ambani]] # [[Muhammad Yunus]] # [[Enzo Ferrari]] # [[Mukesh Ambani]] # [[Carlos Slim]] # [[Sergey Brin]] # [[Richard Branson]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Kroc]] # [[Sam Walton]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Rupert Murdoch]] # [[Elon Musk]] # [[Larry Page]] # [[Ted Turner]] # [[Oprah Winfrey]] # [[Mark Zuckerberg]] </div> === Explorators === ==== Antiquitat e Edat Mejana ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ibn Battuta]] # [[Leif Ericson]] </div> ==== Edat dei Descubèrtas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Willem Barentsz]] # [[John Cabot]] # [[Pedro Álvares Cabral]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristòl Colomb]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Juan Sebastián Elcano]] # [[Vasco da Gama]] # [[Ferrand Magellan]] # [[Ponce de Leon]] # [[Francisco Pizarro]] # [[Marco Polo]] # [[Hernando de Soto]] # [[Abel Tasman]] # [[Amerigo Vespucci]] # [[Zheng He]] </div> ==== Sègle XVIII e XIX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vitus Bering]] # [[James Cook]] # [[Alexander von Humboldt]] # [[David Livingstone]] # [[Henry Morton Stanley]] </div> ==== Sègle XX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roald Amundsen]] # [[Neil Armstrong]] # [[Iurii Gagarin]] # [[John Glenn]] # [[Edmund Hillary]] # [[Tenzing Norgay]] </div> === Filosòfs, istorians e òme politic === ==== Filosòfs ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aristòtel]] # [[Agustin d'Ipòna]] # [[Confucius]] # [[Democrita]] # [[Diogenes de Sinòpe]] # [[Epicur]] # [[Gorgias]] # [[Han Fei]] # [[Eraclita]] # [[Laozi]] # [[Li Si]] # [[Menci]] # [[Parmenid]] # [[Platon]] # [[Plotinus]] # [[Senèca lo Jove]] # [[Shang Yang]] # [[Socrates]] # [[Tales de Milet]] # [[Xunzi]] # [[Zenon de Cition]] # [[Zenon d'Elèa]] # [[Zhuangzi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peter Abelard]] # [[Averroès]] # [[Boethius]] # [[Francis Bacon]] # [[Giordano Bruno]] # [[Hasdai Crescas]] # [[Duns Scotus]] # [[Maimonides]] # [[Nicolau de Cusa]] # [[Tomàs d'Aquin]] # [[Wang Yangming]] # [[William d'Ockham]] # [[Zhu Xi]] </div> ===== Periòde Modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[George Berkeley]] # [[Johan Amos Comenius]] # [[René Descartes]] # [[Denis Diderot]] # [[Friedrich Engels]] # [[Desiderius Erasmus]] # [[Hugo Grotius]] # [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] # [[Thomas Hobbes]] # [[David Hume]] # [[William James]] # [[Immanuel Kant]] # [[Søren Kierkegaard]] # [[Gotthold Ephraim Lessing]] # [[John Locke]] # [[John Stuart Mill]] # [[Montesquieu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Max Scheler]] # [[Friedrich Schleiermacher]] # [[Arthur Schopenhauer]] # [[Herbert Spencer]] # [[Baruch Spinoza]] # [[Emanuel Swedenborg]] # [[Voltaire]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Theodor W. Adorno]] # [[Raymond Aron]] # [[Mikhail Bakunin]] # [[Simone de Beauvoir]] # [[Henri Bergson]] # [[Isaiah Berlin]] # [[Martin Buber]] # [[Albert Camus]] # [[Ernst Cassirer]] # [[Benedetto Croce]] # [[Gilles Deleuze]] # [[Jacques Derrida]] # [[John Dewey]] # [[Ralph Waldo Emerson]] # [[Ludwig Feuerbach]] # [[Johann Gottlieb Fichte]] # [[Gottlob Frege]] # [[Yan Fu]] # [[Hans-Georg Gadamer]] # [[Jürgen Habermas]] # [[Martin Heidegger]] # [[Edmund Husserl]] # [[Thomas Kuhn]] # [[Imre Lakatos]] # [[Marshall McLuhan]] # [[Maurice Merleau-Ponty]] # [[Maria Montessori]] # [[Karl Popper]] # [[Pierre-Joseph Proudhon]] # [[John Rawls]] # [[Bertrand Russell]] # [[Jean-Paul Sartre]] # [[Henry David Thoreau]] # [[Alexis de Tocqueville]] # [[Miguel de Unamuno]] # [[Alfred North Whitehead]] # [[Ludwig Wittgenstein]] # [[Kang Youwei]] </div> ==== Istorians ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eusèbi]] # [[Erodòt]] # [[Tit Livi]] # [[Ammianus Marcellinus]] # [[Tacit]] # [[Tucidides]] # [[Sima Qian]] # [[Xenofont]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Beda]] # [[Ibn Khaldun]] # [[Rashid-al-Din Hamadani]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edward Gibbon]] # [[Leopold von Ranke]] # [[Adolphe Thiers]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fernand Braudel]] # [[Michel Foucault]] # [[Christopher Hill]] # [[Theodor Mommsen]] # [[A. J. P. Taylor]] # [[Barbara W. Tuchman]] # [[Frederick Jackson Turner]] </div> ==== Economistas ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Thomas Robert Malthus]] # [[François Quesnay]] # [[David Ricardo]] # [[Adam Smith]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Milton Friedman]] # [[Hermann Heinrich Gossen]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Peter Kropotkin]] # [[Paul Krugman]] # [[Gunnar Myrdal]] # [[John Forbes Nash Jr]] # [[Bertil Ohlin]] # [[Karl Polanyi]] # [[Paul Samuelson]] # [[Joseph Schumpeter]] # [[William Vickrey]] </div> ==== Lingüists ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesrop Mashtots]] # [[Pāṇini]] # [[Mikhail Bakhtin]] # [[Noam Chomsky]] # [[Roman Jakobson]] # [[Ferdinand de Saussure]] # [[Roland Barthes]] </div> ==== Sociològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pierre Bourdieu]] # [[Auguste Comte]] # [[Émile Durkheim]] # [[Norbert Elias]] # [[Anthony Giddens]] # [[Erving Goffman]] # [[Bruno Latour]] # [[Niklas Luhmann]] # [[Robert K. Merton]] # [[Talcott Parsons]] # [[Pitirim Sorokin]] # [[Max Weber]] # [[C. Wright Mills]] </div> ==== Escrivans politics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chanakya]] # [[Nicolau Maquiavèl]] # [[Thomas More]] # [[Tommaso Campanella]] # [[Edmund Burke]] # [[Judith Butler]] # [[Antonio Gramsci]] # [[Thomas Paine]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Hans Morgenthau]] # [[Hannah Arendt]] </div> ==== Psicològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfred Adler]] # [[Gordon Allport]] # [[Albert Bandura]] # [[Raymond Cattell]] # [[Hans Eysenck]] # [[Albert Ellis]] # [[Erik Erikson]] # [[Gustav Fechner]] # [[Leon Festinger]] # [[Sigmund Freud]] # [[Erich Fromm]] # [[Jane Goodall]] # [[Donald O. Hebb]] # [[Hermann von Helmholtz]] # [[Karl Jaspers]] # [[Carl Jung]] # [[Kurt Lewin]] # [[Abraham Maslow]] # [[David McClelland]] # [[George Armitage Miller]] # [[Ivan Pavlov]] # [[Jean Piaget]] # [[Carl Rogers]] # [[Otto Rank]] # [[Stanley Schachter]] # [[B. F. Skinner]] # [[Benjamin Spock]] # [[Edward Thorndike]] # [[John B. Watson]] # [[Wilhelm Wundt]] # [[Lev Vygotsky]] </div> ==== Antropològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Lévi-Strauss]] # [[Margaret Mead]] </div> ==== Critics e istorians de l'art ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Walter Benjamin]] # [[Clement Greenberg]] # [[Erwin Panofsky]] # [[Edward Said]] </div> === Figuras religiosas === ==== Religions abraamicas ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abraam]] # [[Adam]] # [[Danièu (profèta)]] # [[Dàvid]] # [[Elijah]] # [[Ezra]] # [[Gabrièu (arcange)]] # [[Isaiah]] # [[Jacòb]] # [[Josèpa]] # [[Moïses]] # [[Noah]] # [[Solomon]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maria (maire de Jèsus)]] # [[Jèsus de Nazaret]] # [[Joan l'Apostòl]] # [[Joan lo Baptista]] # [[Pau l'Apostòl]] # [[Sant Pèire]] </div> ====== Antiquitat ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arius]] # [[Anastasi d'Alexàndria]] # [[Basili de Cesarèa]] # [[Joan Crisòstom]] # [[Clamenç d'Alexàndria]] # [[Ciril d'Alexàndria]] # [[Joan de Damasc]] # [[Sants Ciril e Metòde]] # [[Gregòri de Nazianz]] # [[Nestòri]] # [[Sant Nicolau]] # [[Nikon (patriarca)]] # [[Gregòri de Nissa]] # [[Origèn]] </div> ====== Papas ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Clamenç Ièr]] # [[Gregòri Ièr]] # [[Joan XXIII]] # [[Leon Ièr]] # [[Pau VI]] # [[Piu IX]] </div> ===== Protestantisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacobus Arminius]] # [[Karl Barth]] # [[Dietrich Bonhoeffer]] # [[Joan Calvin]] # [[Thomas Cranmer]] # [[Mary Baker Eddy]] # [[Billy Graham]] # [[John Knox]] # [[Felip Melanchthon]] # [[Menno Simons]] # [[Joseph Smith]] # [[Charles Spurgeon]] # [[John Wesley]] # [[Huldrych Zwingli]] </div> ===== Catolicisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ambròsi]] # [[Francés d'Assisi]] # [[Bonaventura de Bagnoregio]] # [[Columba d'Iona]] # [[Joan de la Crotz]] # [[Sant Jòrdi]] # [[Joan Hus]] # [[Irenaeus]] # [[Sant Jiròni]] # [[Ignasi de Loyola]] # [[Benedicta de Nursia]] # [[Tertullian]] # [[Tomás de Torquemada]] # [[John Wycliffe]] # [[Francis Xavier]] </div> ===== Islam ===== ====== Articles de basa ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fatima]] # [[Maomet]] </div> ====== Chiisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ali]] # [[Hussein ibn Ali]] # [[Ja'far al-Sadiq]] </div> ====== Sunisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad al-Bukhari]] # [[Muslim ibn al-Hajjaj]] # [[Al-Nawawi]] # [[Al-Shafi'i]] # [[Malik ibn Anas]] # [[Ahmad ibn Hanbal]] # [[Abu Ḥanifa]] # [[Ibn Taymiyyah]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maharal]] # [[Gaon de Vila]] # [[Akiva ben Josèu]] # [[Rashi]] # [[Baal Shem Tov]] </div> ===== Divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al-Ghazali]] # [[Ibn Arabi]] </div> ==== Bodisme ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Boda]] # [[Thich Nhat Hanh]] # [[Tenzin Gyatso]] # [[Nagarjuna]] # [[Padmasambhava]] </div> ===== Bodisme chinés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bodhidharma]] # [[Huineng]] # [[Huiyuan (bodisme)]] # [[Kumarajiva]] # [[Zhiyi]] </div> ===== Bodisme indian ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ananda]] # [[Maudgalyayana]] # [[Sariputta]] # [[Vasubandhu]] </div> ===== Bodisme japonés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dogen]] # [[Kukai]] </div> ==== Indoïsme ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kanada]] # [[Kapila]] # [[Patanjali]] # [[Valmiki]] # [[Vyasa]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basava]] # [[Kumarila Bhaṭṭa]] # [[Gaudapada]] # [[Madhvacharya]] # [[Chaitanya Mahaprabhu]] # [[Ramanuja]] # [[Adi Shankara]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sri Aurobindo]] # [[Ramana Maharshi]] # [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] # [[Ramakrishna]] # [[Swami Vivekananda]] # [[Paramahansa Yogananda]] </div> ==== Autrei religions ==== ===== Bahá'í ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Báb]] # [[Bahá'u'lláh]] </div> ===== Sikhisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guru Nanak]] # [[Guru Gobind Singh]] </div> ===== Zoroastrisme ===== # [[Zaratostra]] ==== Mistics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nostradamus]] # [[Grigòri Raspótin]] </div> === Caps politics === ==== Antiquitat ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cir II lo Gran]] # [[Semiramis]] # [[Qin Shi Huang]] # [[Sun Tsu]] # [[Ashoka]] # [[Chandragupta Maurya]] # [[Cresus]] # [[Hammurabi]] # [[Mitridat VI de Pont]] # [[Reina de Saba]] # [[Darius Ièr]] # [[Han Gaozu]] </div> ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Akhenaton]] # [[Cleopatra VII]] # [[Djòser]] # [[Hatshepsut]] # [[Nefertiti]] # [[Ptahhotep]] # [[Ptolemèu Ièr Soter]] # [[Ramsès II]] # [[Djehotimes III]] # [[Totankhamòn]] # [[Seti Ièr]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antonin lo Piós]] # [[August]] # [[Caligula]] # [[Constantin Ièr]] # [[Domician]] # [[Juli Cesar]] # [[Marc Aurèli]] # [[Neron]] # [[Teodòsi I]] # [[Tibèri]] # [[Trajan]] # [[Atila]] # [[Pirrus d'Epira]] # [[Seleuc Ièr Nicator]] # [[Alexandre lo Grand]] # [[Felip II de Macedònia]] # [[Alcibiades]] # [[Demostèn]] # [[Pericles]] # [[Solon]] # [[Alaric Ièr]] # [[Arminius]] # [[Bodicca]] # [[Vercingetorix]] # [[Annibal Barca]] </div> ==== Edat Mejana ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Bakr]] # [[Harun al-Rashid]] # [[Muawiyah Ièr]] # [[Umar]] # [[Uthman ibn Affan]] # [[Batu Khan]] # [[Hulegu]] # [[Timur]] # [[Ulugh Beg]] # [[Kubilai]] # [[Genghis Khan]] # [[Ogedei]] # [[Mehmet II]] # [[Osman Ièr]] # [[Saladin]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basili II (emperaire bizantin)]] # [[Eraclius]] # [[Justinian Ièr]] # [[Leon III l'Isaurian]] # [[Manuèl Ièr Comnèn]] # [[Mathias Corvin]] # [[Simeon Ièr lo Grand]] # [[Estève Ièr d'Ongria]] # [[Vlad III Tepes]] # [[Alfrèd lo Grand]] # [[Atelstan]] # [[Edoard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Edoard III d'Anglatèrra]] # [[Enric II d'Anglatèrra]] # [[Enric V d'Anglatèrra]] # [[Joan d'Anglatèrra]] # [[Ricard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Guilhèm Ièr d'Anglatèrra]] # [[Carlesmanhe]] # [[Clotari Ièr]] # [[Clodovèu Ièr]] # [[Loís lo Piós]] # [[Loís XI de França]] # [[Felipe II de França]] # [[Felipe IV de França]] # [[Arnulf de Carintia]] # [[Carles III lo Gròs]] # [[Enric Ièr de Germania]] # [[Carles IV (emperaire germanic)]] # [[Carles lo Calvet]] # [[Frederic Ièr (emperaire germanic)]] # [[Frederic II (emperaire germanic)]] # [[Enric IV (emperaire germanic)]] # [[Oton Ièr (emperaire germanic)]] # [[Sigismond (emperaire germanic)]] # [[Girolamo Savonarola]] # [[Lucrezia Borgia]] # [[Alexandre VI (papa)]] # [[Bonifaci VIII]] # [[Gregòri VII]] # [[Innocenci III]] # [[Boleslaw Ièr de Polonha]] # [[Jogaila]] # [[Mieszko Ièr de Polonha]] # [[Alexandre Nevski]] # [[Ivan III lo Grand]] # [[Sviatoslav Ièr de Kiev]] # [[Vladimir lo Grand]] # [[Teodòric lo Grand]] # [[Anfons Ièr de Portugau]] # [[Cnut lo Grand]] # [[Ferrand II d'Aragon]] # [[Enric lo Navegaire]] # [[Isabèla Ièra de Castelha]] # [[Lotari Ièr]] </div> ==== Periòde modèrne ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atahualpa]] # [[Moctezuma II]] # [[Sitting Bull]] # [[Alexander Hamilton]] # [[George Washington]] # [[James Madison]] # [[John Adams]] # [[Thomas Jefferson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abbas Ièr de Pèrsia]] # [[Babur]] # [[Humayun]] # [[Oda Nobunaga]] # [[Tokugawa Ieyasu]] # [[Toyotomi Hideyoshi]] # [[Akbar]] # [[Aurangzeb]] # [[Shah Jahan]] # [[Mehmet IV]] # [[Selim Ièr]] # [[Hurrem Sultan]] # [[Soliman lo Magnific]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carles Ièr d'Anglatèrra]] # [[Elisabèta Ièra d'Anglatèrra]] # [[Enric VIII d'Anglatèrra]] # [[Jòrdi III d'Anglatèrra]] # [[James VI e I]] # [[Maria Ièra d'Anglatèrra]] # [[Maria Stuart]] # [[Guilhèm III d'Anglatèrra]] # [[William Pitt lo Jove]] # [[Marie Antoinette]] # [[Cardenau Mazarin]] # [[Cardenau Richelieu]] # [[Catherine de' Medici]] # [[Francés Ièr de França]] # [[Enric IV de França]] # [[Loís XIV de França]] # [[Loís XV de França]] # [[Loís XVI de França]] # [[Carles V (emperaire germanic)]] # [[Ferdinand Ièr (emperaire germanic)]] # [[Josèu II (emperaire germanic)]] # [[Leopold Ièr (emperaire germanic)]] # [[Maria Teresa]] # [[Maximilian Ièr (emperaire germanic)]] # [[Clemenç VII]] # [[Juli II]] # [[Joan III Sobieski]] # [[Sigismond III Vasa]] # [[Catarina la Granda]] # [[Elisabèta de Russia]] # [[Ivan IV de Russia]] # [[Pèire Ièr de Russia]] # [[Carles XII de Suècia]] # [[Cristian IV de Danemarc]] # [[Frederic II de Prússia]] # [[Felipe II d'Espanha]] # [[Felipe V d'Espanha]] # [[Guilhèm Ièr d'Aurenja-Nassau]] # [[Bohdan Khmelnytsky]] # [[Ivan Mazepa]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Haile Selassie Ièr]] # [[Idi Amin Dada]] # [[Julius Nyerere]] # [[Abdelkader El Djezairi]] # [[Anwar Sadat]] # [[Gamal Abdel Nasser]] # [[Moammar al-Gaddafi]] # [[Muhammad Ali d'Egipte]] # [[Cecil Rhodes]] # [[Hastings Banda]] # [[Mobutu Sese Seko]] # [[Nelson Mandela]] # [[Robert Mugabe]] # [[Shaka]] # [[Kofi Annan]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Léopold Sédar Senghor]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèire Ièr de Brasil]] # [[Pèire II de Brasil]] # [[Pierre Trudeau]] # [[Daniel Ortega]] # [[Fidel Castro]] # [[Benito Juárez]] # [[Porfirio Díaz]] # [[Alfredo Stroessner]] # [[Augusto Pinochet]] # [[Eva Perón]] # [[Hugo Chávez]] # [[José de San Martín]] # [[Salvador Allende]] # [[Simón Bolívar]] # [[George W. Bush]] # [[Dwight D. Eisenhower]] # [[Andrew Jackson]] # [[Lyndon B. Johnson]] # [[John F. Kennedy]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Douglas MacArthur]] # [[Richard Nixon]] # [[Barack Obama]] # [[James K. Polk]] # [[Ronald Reagan]] # [[Eleanor Roosevelt]] # [[Franklin D. Roosevelt]] # [[Theodore Roosevelt]] # [[Harry S. Truman]] # [[Woodrow Wilson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cixi]] # [[Zhu Enlai]] # [[Hu Jintao]] # [[Chiang Kai-shek]] # [[Puyi]] # [[Deng Xiaoping]] # [[Sun Yat-sen]] # [[Mao Zedong]] # [[Park Chung-hee]] # [[Hirohito]] # [[Kim Il-sung]] # [[Meiji]] # [[Eisaku Sato]] # [[Heydar Aliyev]] # [[Nursultan Nazarbayev]] # [[Saparmurat Niyazov]] # [[Mohammad Reza Pahlavi]] # [[Indira Gandhi]] # [[Jawaharlal Nehru]] # [[Vallabhbhai Patel]] # [[Bangabandhu Sheikh Mujibar Rahman]] # [[Corazon Aquino]] # [[Ferdinand Marcos]] # [[Ho Chi Minh]] # [[Mahathir Mohamad]] # [[Pol Pot]] # [[Suharto]] # [[Sukarno]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Benazir Bhutto]] # [[Muhammad Ali Jinnah]] # [[Mustafa Kemal Atatürk]] # [[David Ben-Gurion]] # [[Abdul Hamid II]] # [[Saddam Hussein]] # [[Mahmud II]] # [[Golda Meir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Francés Ferdinand d'Àustria]] # [[Francés II (emperaire germanic)]] # [[Francés Josèu Ièr d'Àustria]] # [[Klemens von Metternich]] # [[Alexander Dubček]] # [[Enver Hoxha]] # [[Leonid Kuchma]] # [[Josip Broz Tito]] # [[Józef Piłsudski]] # [[Lech Wałęsa]] # [[Nicolae Ceaușescu]] # [[Slobodan Milošević]] # [[Václav Havel]] # [[Charles de Gaulle]] # [[François Mitterrand]] # [[Loís Felipe Ièr]] # [[Napoleon Ièr]] # [[Napoleon III]] # [[Adolf Hitler]] # [[Erich Honecker]] # [[Willy Brandt]] # [[Helmut Kohl]] # [[Konrad Adenauer]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Joseph Goebbels]] # [[Guilhèm II (emperaire alemand)]] # [[Guilhèm Ièr (emperaire alemand)]] # [[Joan Pau II]] # [[Alexandre II de Russia]] # [[Boris Yeltsin]] # [[Eduard Shevardnadze]] # [[Iòssif Stàlin]] # [[Leonid Brezhnev]] # [[Mikhaïl Gorbachov]] # [[Nicolau Ièr de Russia]] # [[Nicolau II]] de Russia # [[Nikita Khrushchov]] # [[Benjamin Disraeli]] # [[Clement Attlee]] # [[Diana Spencer]] # [[Elisabèta II dau Reiaume Unit]] # [[Margaret Thatcher]] # [[Victòria dau Reiaume Unit]] # [[William Ewart Gladstone]] # [[Winston Churchill]] # [[Robert Baden-Powell]] # [[António de Oliveira Salazar]] # [[Benito Mussolini]] # [[Camillo Benso]] # [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] # [[Carles XIV de Suècia]] # [[Dag Hammarskjöld]] # [[Francisco Franco]] # [[Gro Harlem Brundtland]] # [[Juan Carlos Ièr d'Espanha]] # [[Leopold II de Belgica]] # [[Christian Michelsen]] # [[Giuseppe Garibaldi]] # [[Alcide De Gasperi]] </div> ==== Caps e teoricians militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Flavius Aetius]] # [[Pompèu]] # [[Scipion l'African]] # [[Sulla]] # [[Eugèni de Savòia]] # [[Alexandre Suvorov]] # [[Carl von Clausewitz]] # [[Ulysses S. Grant]] # [[T. E. Lawrence]] # [[Robert E. Lee]] # [[George Marshall]] # [[Horatio Nelson]] # [[Erwin Rommel]] # [[Vo Nguyen Giap]] # [[Arthur Wellesley]] # [[Gueorgui Júkov]] </div> ==== Activisitas e caps revolucionaris ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Steve Biko]] # [[Thomas Sankara]] # [[Yasser Arafat]] # [[Aung San Suu Kyi]] # [[Mohandas Karamchand Gandhi]] # [[Ruhollah Khomeini]] # [[Osama bin Laden]] # [[Joana d'Arc]] # [[Oliver Cromwell]] # [[Georges Danton]] # [[Vladimir Lenin]] # [[Vasil Levski]] # [[Martin Luther]] # [[Florence Nightingale]] # [[Emilia Plater]] # [[Gavrilo Princip]] # [[Maximilien de Robespierre]] # [[Spartacus]] # [[Maire Terèsa]] # [[Leon Trotski]] # [[William Wallace]] # [[Simon Wiesenthal]] # [[Che Guevara]] # [[Pancho Villa]] # [[Susan B. Anthony]] # [[Emma Goldman]] # [[Al Gore]] # [[Mother Jones]] # [[Helen Keller]] # [[Martin Luther King Jr]] # [[Rosa Parks]] # [[Elizabeth Cady Stanton]] # [[Sojourner Truth]] # [[Harriet Tubman]] # [[Malcolm X]] </div> === Scientifics === ==== Sabents antics e medievaus ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Rayḥan al-Biruni]] # [[Arquimèdes]] # [[Apolloni de Perga]] # [[Archytas]] # [[Aryabhata]] # [[Diofant]] # [[Eratostènes]] # [[Euclides]] # [[Eudòxi de Cnide]] # [[Iparcòs]] # [[Ipocrates]] # [[Ipatia]] # [[Pappus d'Alexàndria]] # [[Ptolemèu]] # [[Pitagòras]] # [[Su Song]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alhazen]] # [[Bhāskara II]] # [[Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi]] # [[Nasir al-Din al-Tusi]] # [[Avicena]] # [[Brahmagupta]] # [[Fibonacci]] # [[Geber]] # [[William Gilbert]] # [[Muhammad ibn Zakariya al-Razi]] # [[Seki Takakazu]] </div> ==== Fisicians e astronòms ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tycho Brahe]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Subrahmanyan Chandrasekhar]] # [[Galileo Galilei]] # [[Edmond Halley]] # [[William Herschel]] # [[Edwin Hubble]] # [[Johannes Kepler]] # [[Ole Rømer]] # [[Carl Sagan]] # [[Robert Hooke]] # [[Christiaan Huygens]] # [[Mikhail Lomonosov]] # [[Isaac Newton]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[André-Marie Ampère]] # [[Amedeo Avogadro]] # [[Johann Jakob Balmer]] # [[William Thomson]] # [[Henri Becquerel]] # [[Hans Bethe]] # [[Niels Bohr]] # [[Ludwig Boltzmann]] # [[Max Born]] # [[William Henry Bragg]] # [[Henry Cavendish]] # [[James Chadwick]] # [[Steven Chu]] # [[Marie Curie]] # [[Pierre Curie]] # [[John Dalton]] # [[James Dewar]] # [[Johannes Diderik van der Waals]] # [[Paul Dirac]] # [[Albert Einstein]] # [[Michael Faraday]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Léon Foucault]] # [[Augustin-Jean Fresnel]] # [[Stephen Hawking]] # [[Werner Heisenberg]] # [[James Prescott Joule]] # [[Gustav Kirchhoff]] # [[Lev Landau]] # [[Ernest Lawrence]] # [[Hendrik Lorentz]] # [[Ernst Mach]] # [[James Clerk Maxwell]] # [[Lise Meitner]] # [[Albert A. Michelson]] # [[Robert Andrews Millikan]] # [[Pieter van Musschenbroek]] # [[Georg Ohm]] # [[J. Robert Oppenheimer]] # [[Wolfgang Pauli]] # [[Max Planck]] # [[C. V. Raman]] # [[Wilhelm Röntgen]] # [[Andrei Sakharov]] # [[Erwin Schrödinger]] # [[Arnold Sommerfeld]] # [[G. I. Taylor]] # [[Edward Teller]] # [[J. J. Thomson]] # [[Thomas Young]] # [[Yakov Borisovich Zel'dovich]] # [[Hans Christian Orsted]] # [[Murray Gell-Mann]] # [[Wallace Carothers]] # [[George FitzGerald]] # [[Victor Francis Hess]] # [[Gerard 't Hooft]] # [[Alfred Kastler]] # [[Philipp Lenard]] # [[Osborne Reynolds]] # [[Johannes Rydberg]] # [[Michael Servetus]] # [[Joseph Stefan]] # [[John Hasbrouck Van Vleck]] # [[Eugene Wigner]] # [[Robert Wilson]] </div> ==== Quimistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Svante Arrhenius]] # [[Jöns Jacob Berzelius]] # [[Humphry Davy]] # [[Robert Boyle]] # [[Peter Debye]] # [[Joseph Louis Gay-Lussac]] # [[Josiah Willard Gibbs]] # [[Otto Hahn]] # [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] # [[Dorothy Hodgkin]] # [[Antoine Lavoisier]] # [[Justus von Liebig]] # [[Dmitri Mendeleev]] # [[Joseph Priestley]] # [[Tadeus Reichstein]] # [[Ernest Rutherford]] # [[Frederick Soddy]] # [[Linus Pauling]] # [[Gilbert Lewis]] # [[Fritz Haber]] # [[Frederick Sanger]] # [[Vladimir Vernadsky]] # [[Robert Burns Woodward]] # [[Carl Bosch]] </div> ==== Botanistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Norman Borlaug]] # [[Santiago Ramón y Cajal]] # [[Francis Crick]] # [[Thomas Henry Huxley]] # [[Jean-Baptiste Lamarck]] # [[Antonie van Leeuwenhoek]] # [[Carl Linnaeus]] # [[Konrad Lorenz]] # [[Gregor Mendel]] # [[Alfred Russel Wallace]] # [[James Watson]] # [[John James Audubon]] # [[Georges-Louis Leclerc]] # [[Sadi Carnot]] # [[Rachel Carson]] # [[Jacques-Yves Cousteau]] # [[Charles Darwin]] # [[Alexander Fleming]] # [[Galen]] # [[Ernst Haeckel]] # [[Edward Jenner]] # [[Richard Leakey]] </div> ==== Mètges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Bernard]] # [[Casimir Funk]] # [[William Harvey]] # [[Robert Koch]] # [[Paracelsus]] # [[Louis Pasteur]] # [[Jonas Salk]] # [[Andreas Vesalius]] </div> ==== Inventors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Logie Baird]] # [[John Bardeen]] # [[Georg Bednorz]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Karl Benz]] # [[Emile Berliner]] # [[Gerd Binnig]] # [[Wernher von Braun]] # [[David Brewster]] # [[Fraires Wright]] # [[Nolan Bushnell]] # [[Josephine Cochrane]] # [[Christopher Cockerell]] # [[Louis Daguerre]] # [[Raymond Vahan Damadian]] # [[Rudolf Diesel]] # [[George Eastman]] # [[Thomas Edison]] # [[Leo Fender]] # [[Lee De Forest]] # [[Benjamin Franklin]] # [[Buckminster Fuller]] # [[Robert Fulton]] # [[Gordon Gould]] # [[Wilson Greatbatch]] # [[Johannes Gutenberg]] # [[Elias Howe]] # [[Joseph Marie Jacquard]] # [[Robert Jarvik]] # [[Philippe Kahn]] # [[John George Kemeny]] # [[Jack Kilby]] # [[Stephanie Kwolek]] # [[Jaron Lanier]] # [[Ignacy Lukasiewicz]] # [[Guglielmo Marconi]] # [[Cyrus McCormick]] # [[Robert Metcalfe]] # [[Samuel Morse]] # [[Alfred Nobel]] # [[Robert Noyce]] # [[Charles Algernon Parsons]] # [[Roy J. Plunkett]] # [[William Shockley]] # [[Alan Shugart]] # [[Isaac Singer]] # [[Nikola Tesla]] # [[Alessandro Volta]] # [[Ernest Walton]] # [[James Watt]] # [[Wilhelm Eduard Weber]] # [[Eli Whitney]] # [[Charles Wilson]] </div> ==== Matematicians ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Daniel Bernoulli]] # [[Jacob Bernoulli]] # [[Bonaventura Cavalieri]] # [[Jean le Rond d'Alembert]] # [[Leonhard Euler]] # [[Pierre de Fermat]] # [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] # [[Blaise Pascal]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Niels Henrik Abel]] # [[Vladimir Arnold]] # [[Stefan Banach]] # [[Isaac Barrow]] # [[George Boole]] # [[Georg Cantor]] # [[Élie Cartan]] # [[Augustin-Louis Cauchy]] # [[Richard Dedekind]] # [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]] # [[Gotthold Eisenstein]] # [[Ronald Fisher]] # [[Joseph Fourier]] # [[Évariste Galois]] # [[Carl Friedrich Gauss]] # [[Alexander Grothendieck]] # [[Kurt Gödel]] # [[Jacques Hadamard]] # [[William Hamilton]] # [[G. H. Hardy]] # [[Charles Hermite]] # [[David Hilbert]] # [[Carl Gustav Jacob Jacobi]] # [[Felix Klein]] # [[Andrey Kolmogorov]] # [[Joseph Louis Lagrange]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Nikolai Lobachevsky]] # [[Benoit Mandelbrot]] # [[Pierre Louis Maupertuis]] # [[Gaspard Monge]] # [[John von Neumann]] # [[Emmy Noether]] # [[Grigori Perelman]] # [[Henri Poincaré]] # [[Jean-Victor Poncelet]] # [[Srinivasa Ramanujan]] # [[Bernhard Riemann]] # [[James Harris Simons]] # [[Karl Weierstrass]] # [[Hermann Weyl]] </div> ==== Informaticians ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Vincent Atanasoff]] # [[Charles Babbage]] # [[Tim Berners-Lee]] # [[Dan Bricklin]] # [[Seymour Cray]] # [[Ward Cunningham]] # [[Edsger W. Dijkstra]] # [[Douglas Engelbart]] # [[Herman Hollerith]] # [[Gary Kildall]] # [[Donald Knuth]] # [[Ada Lovelace]] # [[Dennis Ritchie]] # [[Richard Stallman]] # [[Linus Torvalds]] # [[Alan Turing]] # [[Niklaus Wirth]] # [[Steve Wozniak]] # [[Konrad Zuse]] </div> === Jornalistas === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Christiane Amanpour]] # [[Robert Fisk]] # [[John Pilger]] # [[Arun Shourie]] </div> ==== Estats Units ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ed Bradley]] # [[Tom Brokaw]] # [[Walter Cronkite]] # [[Hedda Hopper]] # [[David McCullough]] # [[Edward R. Murrow]] # [[Joseph Pulitzer]] # [[Dan Rather]] # [[Geraldo Rivera]] # [[John Stossel]] # [[Ed Sullivan]] # [[Mike Wallace]] # [[Barbara Walters]] # [[Walter Winchell]] # [[Bob Woodward]] </div> === Esportius === ==== Atletisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roger Bannister]] # [[Usain Bolt]] # [[Bob Beamon]] # [[Sergey Bubka]] # [[Sebastian Coe]] # [[Dick Fosbury]] # [[Haile Gebrselassie]] # [[Eric Heiden]] # [[Stefka Kostadinova]] # [[Jackie Joyner-Kersee]] # [[Rafer Johnson]] # [[Yelena Isinbayeva]] # [[Sawao Kato]] # [[Carl Lewis]] # [[Kipchoge Keino]] # [[Bobby Morrow]] # [[Edwin Moses]] # [[Paavo Nurmi]] # [[Jesse Owens]] # [[Lilia Podkopayeva]] # [[Wilma Rudolph]] # [[Babe Didrikson Zaharias]] # [[Emil Zátopek]] </div> ==== Esquí aupenc ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jean-Claude Killy]] # [[Hermann Maier]] # [[Annemarie Moser-Pröll]] # [[Ingemar Stenmark]] # [[Lindsey Vonn]] </div> ==== Fòtbol american, irlandés e australian ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Brown]] # [[O. J. Simpson]] # [[Jerry Rice]] </div> ==== Badminton ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lin Dan]] # [[Peter Gade]] </div> ==== Basquetbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kareem Abdul-Jabbar]] # [[Sergei Belov]] # [[Larry Bird]] # [[Wilt Chamberlain]] # [[Tim Duncan]] # [[Magic Johnson]] # [[Michael Jordan]] # [[Dražen Petrović]] # [[Bill Russell]] # [[Arvydas Sabonis]] </div> ==== Baseball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hank Aaron]] # [[Ty Cobb]] # [[Lou Gehrig]] # [[Willie Mays]] # [[Jackie Robinson]] # [[Babe Ruth]] </div> ==== Biatlon ==== # [[Ole Einar Bjørndalen]] ==== Ciclisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacques Anquetil]] # [[Gino Bartali]] # [[Fausto Coppi]] # [[Bernard Hinault]] # [[Miguel Indurain]] # [[Eddy Merckx]] </div> ==== Bòxa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad Ali]] # [[Henry Armstrong]] # [[Jack Dempsey]] # [[Rocky Marciano]] # [[Joe Louis]] # [[Ingemar Johansson]] # [[Sugar Ray Robinson]] # [[Sugar Ray Leonard]] </div> ==== Escacs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bobby Fischer]] # [[Garry Kasparov]] </div> ==== Criquet ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Don Bradman]] # [[W.G. Grace]] # [[Sachin Tendulkar]] </div> ==== Equitacion ==== # [[Reiner Klimke]] ==== Oquei ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Luciana Aymar]] # [[Dhyan Chand]] </div> ==== Skating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Robin Cousins]] # [[Scott Hamilton]] # [[Sonja Henie]] # [[Michelle Kwan]] # [[Tara Lipinski]] # [[Axel Paulsen]] # [[Irina Rodnina]] </div> ==== Gòlf ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Hogan]] # [[Bobby Jones]] # [[Jack Nicklaus]] # [[Arnold Palmer]] # [[Gary Player]] # [[Annika Sörenstam]] # [[Lee Trevino]] # [[Tiger Woods]] </div> ==== Gimnastica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nadia Comăneci]] # [[Olga Korbut]] # [[Larisa Latynina]] # [[Li Ning]] # [[Vitaly Scherbo]] # [[Ludmilla Turischeva]] </div> ==== Handball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Igor Turchin (handbal)]] # [[Ivano Balić]] # [[Anja Andersen]] </div> ==== Oquei sus glaça ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Wayne Gretzky]] # [[Valeri Kharlamov]] # [[Gordie Howe]] # [[Bobby Hull]] # [[Mario Lemieux]] # [[Sergei Makarov]] # [[Bobby Orr]] # [[Maurice Richard]] # [[Vladislav Tretiak]] </div> ==== Espòrts mecanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mario Andretti]] # [[Juan Manuel Fangio]] # [[Alain Prost]] # [[Michael Schumacher]] # [[Ayrton Senna]] # [[Jackie Stewart]] </div> ==== Esquí nordic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bjorn Daehlie]] # [[Matti Nykänen]] </div> ==== Navegacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Ainslie]] # [[Paul Elvstrom]] </div> ==== Fotbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Franz Beckenbauer]] # [[David Beckham]] # [[Gianluigi Buffon]] # [[Iker Casillas]] # [[Bobby Charlton]] # [[Johan Cruyff]] # [[Alfredo Di Stéfano]] # [[Eusébio]] # [[Alex Ferguson]] # [[Garrincha]] # [[Mia Hamm]] # [[Diego Maradona]] # [[Lionel Messi]] # [[Gerd Müller]] # [[Michel Platini]] # [[Ferenc Puskas]] # [[Ronaldo]] # [[Cristiano Ronaldo]] # [[Pelé]] # [[Marco van Basten]] # [[Lev Yashin]] # [[Zinedine Zidane]] </div> ==== Speedskating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonnie Blair]] # [[Johann Olav Koss]] </div> ==== Natacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Thorpe]] # [[Mark Spitz]] # [[Michael Phelps]] # [[Greg Louganis]] </div> ==== Tennis de taula ==== # [[Jan-Ove Waldner]] ==== Tennis ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andre Agassi]] # [[Björn Borg]] # [[Margaret Court]] # [[Chris Evert]] # [[Roger Federer]] # [[Pancho Gonzales]] # [[Steffi Graf]] # [[Billie Jean King]] # [[Rod Laver]] # [[Suzanne Lenglen]] # [[John McEnroe]] # [[Rafael Nadal]] # [[Martina Navratilova]] # [[Pete Sampras]] # [[Bill Tilden]] # [[Serena Williams]] </div> ==== Volleibòl ==== # [[Karch Kiraly]] ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sepp Blatter]] # [[Pierre de Coubertin]] # [[Juan Antonio Samaranch]] </div> === Personatges legendàrias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aquilles]] # [[Enèu]] # [[Agamemnon]] # [[Andromèda (mitologia)]] # [[Argonautas]] # [[Rei Artús]] # [[Atlàs (mitologia)]] # [[Beowulf]] # [[Dioscurs]] # [[Ciclòp]] # [[Cerbèr]] # [[Grendel]] # [[Hansel e Gretel]] # [[Eracles]] # [[Jason]] # [[Electra]] # [[Euròpa (mitologia)]] # [[Ganimedes (mitologia)]] # [[Elena de Tròia]] # [[Medèa]] # [[Medusa]] # [[Ulisses]] # [[Edip]] # [[Orion (mitologia)]] # [[Persèu (mitologia)]] # [[Peter Pan]] # [[Rotland (de Roncesvals)]] # [[Esfinx]] # [[Serena]] </div> === Personatges de ficcion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batman]] # [[Mickey Mouse]] # [[Blancanèu]] # [[Superman]] # [[Tintin]] # [[Baba Yaga]] # [[Paire Nadal]] # [[Aladdin]] # [[James Bond]] # [[Lo Gat Capelat]] # [[Dracula]] # [[Sherlock Holmes]] # [[Tarzan]] # [[Lei Tres Mosquetaires]] # [[Supereròi]] </div> == Istòria == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria]] # [[Civilizacion]] # [[Istòria de la Tèrra]] # [[Istòria de l'umanitat]] # [[Archius]] # [[Biografia]] # [[Castèu]] # [[Òrdre (Regim Ancian)]] ## [[Borgesiá]] ## [[Noblesa]] # [[Emperaire]] # [[Feudalisme]] # [[Graf]] # [[Dèime]] ==== Sciéncias auxiliaras de l'istòria ==== # [[Arqueologia]] ## [[Cultura arqueologica]] ## [[Arqueogenetica]] # [[Cronologia]] # [[Diplomatica]] # [[Epigrafia]] # [[Genealogia]] # [[Eraudica]] ## [[Blason]] # [[Istoriografia]] ## [[Teoria dau complòt]] # [[Numismatica]] # [[Paleografia]] # [[Filatelia]] # [[Filosofia de l'istòria]] </div> ==== Istòria dei sciéncias e dei tecnicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria dei sciéncias]] # [[Istòria de l'agricultura]] # [[Istòria de l'astronomia]] # [[Istòria de l'aviacion]] # [[Istòria de la biologia]] # [[Istòria de la quimia]] # [[Istòria de la geografia]] # [[Istòria de la geologia]] # [[Istòria de la fisica]] # [[Istòria dei matematicas]] # [[Istòria de la pensada economica]] # [[Istòria de la lingüistica]] # [[Istòria de la psicologia]] # [[Istòria dei tecnicas]] # [[Istòria de la medecina]] # [[Istòria deis ordinators]] # [[Istòria de l'escritura]] </div> ==== Articles generaus divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # ??? # [[Istòria de l'art]] # [[Cultura istorica]] # [[Istòria de l'arquitectura]] # [[Istòria dei tecnicas cinematograficas]] # [[Istòria dau drech]] # [[Istòria de la literatura]] # [[Istòria militara]] # [[Istòria de la musica]] # [[Istòria de la filosofia]] # [[Istòria dei religions]] ## [[Istòria dau bodisme]] ## [[Istòria dau judaïsme]] ## [[Istòria dau cristianisme]] ## [[Istòria de l'indoïsme]] ## [[Istòria de l'islam]] </div> ==== Istòria dei continents ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Africa]] # [[Istòria d'America]] ## [[Istòria de l'America dau Nòrd]] ## [[Istòria de l'America dau Sud]] # [[Istòria d'Antartida]] # [[Istòria d'Asia]] # [[Istòria d'Euròpa]] # [[Istòria d'Oceania]] </div> ==== Istòria de regions istoricas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria de l'America Centrala]] # [[Istòria dei Caribas]] # [[Istòria dei Balcans]] # [[Istòria de l'Orient Mejan]] # [[Istòria d'Escandinàvia]] </div> ==== Istòria dei país ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Egipte]] # [[Istòria d'Eritrèa]] # [[Istòria d'Etiopia]] # [[Istòria de Ghana]] # [[Istòria de Libia]] # [[Istòria de Madagascar]] # [[Istòria de Marròc]] # [[Istòria de Nigèria]] # [[Istòria de Senegau]] # [[Istòria de Sierra Leone]] # [[Istòria de Somalia]] # [[Istòria de l'Africa dau Sud]] # [[Istòria de Sodan]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Argentina]] # [[Istòria de Bolívia]] # [[Istòria de Brasil]] # [[Istòria de Canadà]] # [[Istòria de Chile]] # [[Istòria de Colómbia]] # [[Istòria de Cuba]] # [[Istòria d'Eqüator]] # [[Istòria de Guyana]] # [[Istòria d'Haití]] # [[Istòria de Mexic]] # [[Istòria de Paraguia]] # [[Istòria de Peró]] # [[Istòria deis Estats Units d'America]] # [[Istòria de Veneçuèla]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Afganistan]] # [[Istòria d'Azerbaitjan]] # [[Istòria de Bangladèsh]] # [[Istòria de Botan]] # [[Istòria de Birmania]] # [[Istòria de Cambòtja]] # [[Istòria de China]] # [[Istòria d'Índia]] # [[Istòria d'Indonesia]] # [[Istòria d'Israèl]] # [[Istòria d'Iraq]] # [[Istòria d'Iran]] # [[Istòria de Japon]] # [[Istòria de Corèa]] # [[Istòria de Liban]] # [[Istòria de Malàisia]] # [[Istòria de Mongolia]] # [[Istòria de Nepal]] # [[Istòria de Paquistan]] # [[Istòria de Palestina]] # [[Istòria dei Filípinas]] # [[Istòria de l'Arabia Saudita]] # [[Istòria de Singapor]] # [[Istòria de Sri Lanka]] # [[Istòria de Siria]] # [[Istòria de Taiwan]] # [[Istòria de Tailàndia]] # [[Istòria de Tibet]] # [[Istòria de Turquia]] # [[Istòria de Vietnam]] # [[Istòria d'Iemèn]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Albania]] # [[Istòria d'Armenia]] # [[Istòria d'Àustria]] # [[Istòria de Belgica]] # [[Istòria de Bulgaria]] # [[Istòria de Croàcia]] # [[Istòria de Danemarc]] # [[Istòria d'Anglatèrra]] # [[Istòria d'Estònia]] # [[Istòria de Finlàndia]] # [[Istòria de França]] # [[Istòria de Georgia]] # [[Istòria d'Alemanha]] # [[Istòria de Grècia]] # [[Istòria d'Ongria]] # [[Istòria d'Islàndia]] # [[Istòria de la Republica d'Irlanda]] # [[Istòria d'Itàlia]] # [[Istòria de Letònia]] # [[Istòria de Lituània]] # [[Istòria de Malta]] # [[Istòria dei País Bas]] # [[Istòria de Norvègia]] # [[Istòria de Polonha]] # [[Istòria de Portugau]] # [[Istòria de Romania]] # [[Istòria de Russia]] # [[Istòria d'Escòcia]] # [[Istòria de Serbia]] # [[Istòria d'Espanha]] # [[Istòria de Suècia]] # [[Istòria de Soïssa]] # [[Istòria d'Ucraïna]] # [[Istòria dau Reiaume Unit]] # [[Istòria de Galas]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Austràlia]] # [[Istòria de la Nòva Zelanda]] </div> === Preïstòria e Antiquitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat de la Pèira]] # [[Edat dau Bronze]] # [[Edat dau Fèrre]] # [[Calcolitic]] # [[Antiquitat]] # [[Antiquitat Classica]] # [[Antiquitat Tardiva]] # [[Periòde ellenistic]] </div> ==== Preïstòria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Preïstòria]] # [[Australopithecus]] # [[Òme de Cròsmanhon]] # [[Òme de Java]] # [[Òme de Pequin]] # [[Homo erectus]] # [[Evolucion umana]] # [[Òme de Denisova]] # [[Òme de Neandertal]] # [[Paranthropus]] # [[Expansion planetària de l'Òme Modèrne]] </div> ==== Edat dau Fèrre ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleolitic]] ## [[Paleolitic Inferior]] ## [[Paleolitic Mejan]] ## [[Paleolitic Superior]] # [[Mesolitic]] # [[Revolucion Neolitica]] # [[Neolitic]] # [[Brèç de la civilizacion]] # [[Domesticacion dau fuòc]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Egipte Antica]] ## [[Naqada III]] ## [[Faraon]] ## [[Dinastia Ptolemaïca]] ## [[Tebas (Egipte)]] ## [[Menfis]] ## [[Ancian Empèri]] ## [[Empèri Mejan]] ## [[Empèri Novèu]] ## [[Vau dei Rèis]] # [[Cultura de Nok]] # [[Nubia]] ## [[Reiaume de Kush]] ## [[Meroe]] # [[Reiaume d'Axom]] # [[Civilizacion cartaginesa]] ## [[Cartage]] ## [[Guèrras Punicas]] # [[Pont (país)]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacions andinas]] ## [[Cultura de Chavín]] ## [[Civilizacion de Caral]] # [[Mesoamerica]] # [[Civilizacion maia]] # [[Paleoindians]] # [[Teotihuacan]] # [[Civilizacion olmèca]] # [[Poblament d'America]] # [[Civilizacion zapotèca]] </div> ==== Asia ==== ===== Generalitats ===== # [[Rota de la Seda]] ===== Asia Centrala, Pèrsia e Caucàs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Aquemenida]] # [[Atropatene]] # [[Bactriana]] # [[Albania (Caucàs)]] # [[Ibèria (Caucàs)]] # [[Elam]] ## [[Susa]] # [[Medes]] # [[Empèri Part]] # [[Persèpolis]] # [[Guèrras Persoromanas]] # [[Saces]] # [[Empèri Sassanida]] # [[Sogdiana]] # [[Tocaris]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gojoseon]] # [[Periòde Jomon]] # [[Dinastia Shang]] # [[Periòde dei Primas e deis Autonas]] # [[Tres Reiaumes de Corèa]] # [[Periòde dei Reiaumes Combatents]] # [[Periòde Zhu]] # [[Periòde Yayoi]] # [[Tres Augusts e Cinc Emperaires]] # [[Xiongnu]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinastia Chola]] # [[Empèri Gupta]] # [[Civilizacion de la vau d'Indus]] ## [[Mohenjo-daro]] # [[Reiaumes Indogrècs]] # [[Indoescitas]] # [[Empèri Kushan]] # [[Magadha]] # [[Empèri Maurya]] # [[Dinastia Satavahana]] # [[Periòde Vedic]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nanyue]] # [[Ciutats-estats Pyu]] # [[Dinastia Hong Bang]] </div> ===== Mesopotamia e Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesopotamia]] # [[Akkad]] # [[Amorritas]] # [[Dinastia Bagratuni]] # [[Assiria]] ## [[Niniva]] # [[Babilònia (reialme)]] ## [[Babilònia]] ## [[Caldèa]] # [[Ebla]] # [[Istòria dei reiaumes ebrieus]] # [[Ititas]] # [[Lidia]] # [[Mitanni]] # [[Palmira]] # [[Fenicia]] ## [[Tir (Liban)]] # [[Frigia]] # [[Empèri Seleucida]] # [[Sabèus]] # [[Sumèr]] ## [[Ur (vila)]] # [[Tròia (Anatolia)]] ## [[Guèrra de Tròia]] # [[Ugarit]] # [[Urartu]] # [[Creissent Fertil]] # [[Reiaume d'Armenia]] # [[Guèrras de Siria]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion minoïca]] ## [[Cnossos]] # [[Dacia]] ## [[Dacians]] # [[Etruscs]] # [[Grècia Antica]] ## [[Civilizacion micenèa]] ## [[Guèrras Medicas]] ## [[Granda Grècia]] ## [[Liga de Delos]] ## [[Esparta]] # [[Roma Antica]] ## [[Reiaume Roman]] ## [[Republica Romana]] ## [[Empèri Roman]] ### [[Pompei]] ## [[Empèri Roman d'Occident]] ## [[Casuda de l'Empèri Roman d'Occident]] ## [[Crisi dau sègle III]] ## [[Dinastia Julioclaudiana]] ## [[Dinastia Antonina]] ## [[Guèrra dei Gàllias]] ## [[Guèrras de Macedònia]] ## [[Guèrras civilas romanas]] # [[Macedònia (reialme)]] # [[Cèltas]] # [[Cimmeris]] # [[Sarmates]] # [[Saxons]] # [[Escitia]] ## [[Escitas]] # [[Tràcia]] # [[Invasions barbaras]] ## [[Alans]] ## [[Angles]] ## [[Bulgars]] ## [[Burgonds]] ## [[Gòts]] ### [[Ostrogòts]] ### [[Visigòts]] ## [[Huns]] ## [[Moros]] ## [[Rus']] ## [[Sueus]] ## [[Vandals]] </div> === Edat Mejana === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat Mejana]] # [[Guilda]] # [[Boiar]] # [[Chivalier]] # [[Kniaz]] # [[Samurai]] # [[Servatge]] # [[Cavalariá medievala]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat Ajuran]] # [[Almoravids]] # [[Empèri de Ghana]] # [[Kanem]] # [[Empèri de Mali]] # [[Empèri Songai]] # [[Timboctó]] # [[Comèrci transsaharian]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion astèca]] # [[Empèri Inca]] # [[Periòde Precolombian]] # [[Chimú]] # [[Cultura de Mississipí]] # [[Cultura Moche]] # [[Tiwanaku]] # [[Cultura wari]] </div> ==== Asia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat d'Aur de l'Islam]] # [[Mameloc]] </div> ===== Asia Centrala e Pèrsia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Turcomans dau Moton Blanc]] # [[Khanat de l'Òrda d'Aur]] # [[Turcomans dau Moton Negre]] # [[Conquista aràbia de Pèrsia]] # [[Empèri de Corasmia]] # [[Dinastia Seldjokida]] # [[Empèri Gaznevida]] # [[Khaganat Oigor]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Goguryeo]] # [[Dinastia Han]] # [[Periòde de Heian]] # [[Dinastia Jin (265-420)]] # [[Dinastia Jin (1115-1234)]] # [[Dinastia Liao]] # [[Empèri Mongòl]] # [[Ninja]] # [[Dinastia Qin]] # [[Setze Reiaumes]] # [[Dinastia Song]] # [[Dinastias dau Nòrd e dau Sud]] # [[Dinastia Sui]] # [[Dinastia Tang]] # [[Tres Reiaumes (China)]] # [[Dinastia Xia]] # [[Dinastia Yuan]] # [[Periòde dei Cinc Dinastias e dei Dètz Reiaumes]] # [[Khitans]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat de Delhi]] # [[Conquista musulmana d'Índia]] # [[Empèri de Vijayanagara]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Champa]] # [[Empèri Khmer]] # [[Majapahit]] # [[Sultanat de Malacca]] # [[Reiaume de Pagan]] # [[Sriwijaya]] # [[Dinastia Tran]] </div> ===== Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Califat Abassida]] # [[Crosada]] ## [[Estat latin]] # [[Empèri de Nicèa]] # [[Califat Fatimida]] # [[Empèri Latin]] # [[Empèri Otoman]] # [[Sultanat de Rom]] # [[Califat Omeia]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèsta negra]] # [[Esquisma de 1054]] # [[Ostau Absborg]] # [[Ostau Medicis]] # [[Normands]] # [[Renaissença]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Comans]] # [[Avars]] # [[Premier Khanat Bulgar]] # [[Segond Khanat Bulgar]] # [[Empèri Bizantin]] ## [[Guèrras Arabobizantinas]] ## [[Guèrras Bulgarobizantinas]] ## [[Guèrras Otomanobizantinas]] ## [[Sètge de Constantinòble (1453)]] # [[Principat de Galicia–Volínia]] # [[Grand Ducat de Lituània]] # [[Grand Ducat de Moscòu]] # [[Reiaume d'Ongria]] # [[Guèrras Ussitas]] # [[Cazars]] # [[Rus' de Kiev]] # [[Granda Moràvia]] # [[Republica de Novgorod]] # [[Guèrra de Creta (1645-1669)]] # [[Pechenegs]] # [[Chivaliers Teutonics]] # [[Principat de Vladimir-Suzdal]] # [[Bulgars de la Vòlga]] # [[Reiaume de Boèmia]] # [[Guèrra de Polonha còntra l'Òrdre Teutonic]] # [[Rurikidas]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al Andalós]] ## [[Califat de Còrdoa]] ## [[Reconquista]] # [[Reiaume d'Aragon]] # [[Ducat de Borgonha]] # [[Reiaume de Castelha]] # [[Francia]] ## [[Francia Orientala]] ## [[Francia Occidentala]] # [[Reiaume de França]] # [[Empèri Carolingian]] ## [[Capecians]] ## [[Carolingians]] ## [[Merovingians]] # [[Reiaume d'Anglatèrra]] ## [[Anglosaxons]] ## [[Batalha de Hastings]] ## [[Conquista normanda d'Anglatèrra]] ## [[Guèrras dei Doas Ròsas]] # [[Liga Anseatica]] # [[Union de Kalmar]] # [[Sant Empèri Roman Germanic]] # [[Ostau Plantagenet]] # [[Guèrra de Cent Ans]] # [[Inquisicion]] # [[Òrdre dau Temple]] # [[Lombards]] # [[Crosadas balticas]] # [[Ostsiedlung]] # [[Estats Pontificaus]] # [[Republica de Gènoa]] # [[Reiaume de Sicília]] # [[Republica de Venècia]] # [[Periòde Viking]] # [[Vikings]] # [[Reiaume Visigòt]] # [[Wends]] # [[Guèrra dei Gòts]] # [[Neustria]] # [[Guelfs e Gibelins]] # [[Lèi salica]] </div> === Periòde modèrne === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Periòde Modèrne]] # [[Edat dei Descubèrtas]] # [[Empèri Britanic]] # [[Empèri Coloniau Francés]] # [[Pichon Temps Glaciari]] # [[Empèri Portugués]] # [[Empèri Espanhòu]] # [[Revolucion scientifica]] # [[Guèrra de Sèt Ans]] # [[Tractat de Saragossa]] # [[Tractat de Tordesillas]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Esclavatge en Africa]] # [[Comèrci triangular]] # [[Empèri de Bornu]] # [[Reiaume de Mutapa]] # [[Empèri Ashanti]] # [[Kongo]] # [[Empèri d'Oyo]] # [[Sultanat de Sennar]] # [[Ciutats-estats hausas]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca]] # [[Colonizacion europèa en America]] ## [[Colonizacion britanica en America]] ## [[Colonizacion espanhòla en America]] ### [[Conquista de l'Empèri Astèc]] ### [[Conquista de l'Empèri Inca]] # [[Guèrras Intercolonialas]] ## [[Quatrena Guèrra Intercoloniala]] # [[Chaple de Wounded Knee]] # [[Expedicion Lewis e Clark]] # [[Guèrras d'Independéncia Ispanoamericanas]] </div> ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Shaanxi]] # [[Famina bengalina de 1770]] # [[Sultanats de Deccan]] # [[Companhiá Neerlandesas deis Índias Orientalas]] # [[Companhiá deis Índias Orientalas]] # [[Periòde d'Edo]] ## [[Shogunat Tokugawa]] # [[Guèrra d'Imjin]] # [[Joseon]] # [[Khanat Cazac]] # [[Dinastia Ming]] # [[Empèri Marata]] # [[Empèri Mogòl]] # [[Conquista russa de Siberia]] # [[Dinastia Safavida]] # [[Empèri Sikh]] # [[Reiaume d'Ayutthaya]] # [[Khanat de Bokhara]] # [[Lan Xang]] # [[Dinastia Le]] # [[Khanat de Sibir]] # [[Dinastia Taungu]] # [[Khanat Dzungar]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sègle dei Lutz]] # [[Reforma|Reforma Protestanta]] # [[Guèrra de Trenta Ans]] # [[Còntra-Reforma]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Lisbona de 1755]] # [[Guèrras Angloolandesas]] # [[Congrès de Berlin]] # [[Guèrra d'Uechanta Ans]] # [[Guèrra Civila Anglesa]] # [[Revolucion Francesa]] ## [[Guèrras Revolucionàrias]] # [[Guèrras de religion (França)]] # [[Eiganaud]] # [[Guèrras d'Itàlia]] # [[Prússia]] # [[Puritanisme]] # [[Inquisicion espanhòla]] # [[Guèrra de Succession d'Àustria]] # [[Guèrra de Succession d'Espanha]] # [[Enclosure]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosacs]] ## [[Hetmanat]] # [[Khanat de Crimèa]] # [[Granda Guèrra dau Nòrd]] # [[Granda Guèrra Turca]] # [[Ostau Romanov]] # [[Khanat de Kazan]] # [[Guèrra de Livònia]] # [[Partiments de Polonha]] # [[Republica dei Doas Nacions]] # [[Grand Jòc]] # [[Tsarat de Russia]] ## [[Oprichnina]] # [[Guèrras Turcorussas]] # [[Guèrras Otomanas en Euròpa]] # [[Union de Lublin]] # [[Guèrras Russolituanianas]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1605-1618]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1654-1667]] </div> === Periòde Contemporanèu === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria contemporanèa]] # [[Crisi petroliera de 1973]] # [[Abolicionisme]] # [[Pacte Anti-Komintern]] # [[Movements per lei drechs civius]] # [[Guèrra Freja]] # [[Epidemia de covid-19]] # [[Decolonizacion]] # [[Crisi economica de 2008]] # [[Crisi economica de 1929]] # [[Revolucion Industriala]] # [[Edat de l'Informacion]] # [[Entre doas guèrras]] # [[Pacte Kellogg-Briand]] # [[Neoimperialisme]] # [[Exploracion espaciala]] # [[Corsa a l'espaci]] # [[Gripa espanhòla]] # [[Guèrra còntra lo terrorisme]] # [[Drech de vòte dei femnas]] # [[Premiera Guèrra Mondiala]] ## [[Frònt dei Balcans (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt de l'Èst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Itàlia (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Orient Mejan]] ## [[Tractat de Lausanna]] ## [[Tractat de Saint-Germain-en-Laye]] ## [[Tractat de Trianon]] ## [[Frònt de l'Oèst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Conferéncia de patz de París]] # [[Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Aliats de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Poissanças de l'Aisse]] ## [[Pacte Molotov-Ribbentrop]] ## [[Campanha de Polonha (1939)]] ## [[Frònt de l'Oèst (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha de l'Atlantic (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha d'Anglatèrra]] ## [[Guèrra d'Ivèrn]] ## [[Guèrra Germanosovietica]] ## [[Teatre mediterranèu de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Guèrra dau Pacific (1941-1945)]] ## [[Bombardament de Pearl Harbor]] ## [[Conferéncia de Yalta]] ## [[Bombardaments atomics d'Hiroshima e de Nagasaki]] ## [[Procès de Nuremberg]] # [[Collectivizacion]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Prima Araba]] # [[Guèrra d'Argeria]] # [[Guèrra Civila Angolesa]] # [[Guèrra Anglozolo]] # [[Apartheid]] # [[Biafra]] # [[Estat Liure de Còngo]] # [[Guèrra Civila Etiopiana]] # [[Premiera Guèrra dei Boers]] # [[Guèrra Civila Libiana]] # [[Guèrra Madista]] # [[Guèrra Civila Nigeriana]] # [[Genocidi de Rwanda]] # [[Partiment d'Africa]] # [[Segonda Guèrra dei Boers]] # [[Segonda Guèrra de Còngo]] # [[Segonda Guèrra Italoetiopiana]] # [[Califat de Sokoto]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem d'Haití de 2010]] # [[Guèrra de Secession]] # [[Guèrras indianas]] # [[Movement per lei drechs civius]] # [[Estats Confederats d'America]] # [[Crisi dei missils de Cuba]] # [[Revolucion Cubana]] # [[Dust Bowl]] # [[Empèri de Brasil]] # [[Granda Colómbia]] # [[Revolucion Haiciana]] # [[Projècte Manhattan]] # [[Guèrra d'Independéncia de Mexic]] # [[Revolucion Mexicana]] # [[Guèrra Americanomexicana]] # [[Atemptats dau 11 de setembre]] # [[Guèrra Ispanoamericana]] # [[Crac de Wall Street de 1929]] # [[Guèrra de 1812]] # [[Guèrra de Paraguai]] # [[Guèrra dau Pacific]] # [[Frontiera americana]] # [[New Deal]] </div> ==== Asia ==== ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Inondacions de 1931 (China)]] # [[Tèrratrem de Tangshan]] # [[Tèrratrem e tsunami de Tōhoku]] # [[Revòuta dei Boxers]] # [[Istòria de la Republica Populara de China]] # [[Guèrra Civila Chinesa]] # [[Revolucion Culturala]] # [[Empèri de Japon]] # [[Premiera guèrra de l'òpi]] # [[Premiera Guèrra Sinojaponesa]] # [[Grand bomb en avans]] # [[Granda Famina Chinesa]] # [[Guèrra de Corèa]] # [[Periòde Meiji]] # [[Restauracion Meiji]] # [[Dinastia Qing]] # [[Guèrra Russojaponesa]] # [[Segonda guèrra de l'òpi]] # [[Segonda Guèrra Sinojaponesa]] # [[Revòuta Taiping]] # [[Manifestacions de la Plaça Tiananmen]] # [[Revolucion chinesa de 1911]] # [[Tractats inegaus]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ciclòn Bhola]] # [[Guèrra d'Independéncia de Bangladèsh]] # [[Raj Britanic]] # [[Movement independentista indian]] # [[Revòuta Indiana de 1857]] # [[Tresena Guèrra Indopaquistanesa]] # [[Partiment deis Índias]] # [[Dinastia Nguyen]] # [[Dinastia Konbaung]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tsunami de 2004]] # [[Índias Orientalas Neerlandesas]] # [[Indochina Francesa]] # [[Revolucion Nacionala Indonesiana]] # [[Guèrra Americanofilipina]] # [[Revolucion Filipina]] # [[Guèrra de Vietnam]] # [[Khmers Roges]] # [[Guèrra d'Indochina]] </div> ===== Orient Mejan e Iran ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revòuta Araba]] # [[Guèrra d'Independéncia Turca]] # [[Genocidi armèni]] # [[Palestina mandatària]] # [[Conflicte araboisraelian]] # [[Guèrra Civila dau Iemèn dau Nòrd]] # [[Guèrra Civila Libanesa]] # [[Revolucion Iraniana]] # [[Premiera Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra Iran-Iraq]] # [[Guèrra de Kuwait]] # [[Segonda Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra d'Iraq]] # [[Guèrra Civila Siriana]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Austrian]] # [[Àustria-Ongria]] # [[Congrès de Viena]] # [[Integracion europèa]] # [[Istòria de l'Union Europèa]] # [[Olocaust]] # [[Santa Aliança]] # [[Ridèu de fèrre]] # [[Prima dei Pòbles]] # [[Tractat de París (1814)]] # [[Tractat de Versalhas]] </div> ===== Euròpa Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrras Balcanicas]] ## [[Premiera Guèrra Balcanica]] ## [[Segonda Guèrra Balcanica]] # [[Catastròfa de Chornobil]] # [[Guèrra de Crimèa]] # [[Checoslovaquia]] # [[Dissolucion de l'Union Sovietica]] # [[Alemanha de l'Èst]] # [[Campanha de Russia (1812)]] # [[Grandei Purgas]] # [[Guèrra Turcogrèga (1919-1922)]] # [[Guèrra d'Independéncia Grèga]] # [[Golag]] # [[Holodomor]] # [[Revolucion Ongresa de 1956]] # [[Guèrra Sovietopolonesa]] # [[Insureccion de Praga]] # [[Revolucions de 1989]] # [[Guèrra Civila Russa]] # [[Empèri Rus]] # [[Revolucion Russa de 1905]] # [[Revolucion Russa]] # [[Guèrra Turcorussa de 1877-1878]] # [[Solidarnosc]] # [[Blòt de l'Èst]] # [[Union Sovietica dei Republicas Socialistas]] ## [[Menchevics]] ## [[NKVD]] # [[Iogoslavia]] # [[Transferiments de populacions en URSS]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revolucion Bèlga]] # [[Muralha de Berlin]] # [[Premier Empèri Francés]] # [[Guèrra de 1870]] # [[Premiera Republica Francesa]] # [[Confederacion Germanica]] # [[Empèri Alemand]] # [[Reünificacion Alemanda]] # [[Granda Famina (Irlanda)]] # [[Cent Jorns]] # [[Unificacion Italiana]] # [[Revolucion de Julhet]] # [[Guèrras napoleonencas]] # [[Tresen Reich]] ## [[Putsch de la brassariá]] ## [[Gestapo]] ## [[NSDAP]] ## [[Schutzstaffel]] ## [[Sturmabteilung]] ## [[Complòt dau 20 de julhet]] # [[Guèrra d'Espanha]] # [[Comuna de París (1871)]] # [[Segonda Republica Espanhòla]] # [[Guèrra Civila Espanhòla]] # [[The Troubles]] # [[Unificacion Alemanda]] # [[Camps de concentracion nazis]] # [[Republica de Weimar]] # [[Dolchstoßlegende]] </div> ===== Vilas istoricas ===== # [[Antiòquia d'Orontes]] == Geografia == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geografia]] # [[Capitala]] # [[Vila]] # [[País]] # [[Exploracion]] # [[Dependéncia territòriala]] # [[Frontiera]] # [[Zòna rurala]] # [[Banlèga]] # [[Vilatge]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (geografia)]] # [[Isolinha]] # [[Sistèma geodesic]] # [[Sistèma de coordenadas geograficas]] ## [[Latitud]] ## [[Longitud]] # [[Geoïde]] # [[Glòbe terrèstre]] # [[Grand cercle]] # [[Projeccion cartografica]] ## [[Projeccion de Mercator]] # [[Modèl ellipsoïdau de la Tèrra]] # [[Escala (cartografia)]] </div> ==== Direccions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ponch cardinau]] # [[Nòrd]] # [[Èst]] # [[Sud]] # [[Oèst]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cercle antartic]] # [[Cercle artic]] # [[Parallèl (geografia)]] # [[Eqüator terrèstre]] # [[Meridian]] # [[Pòl Nòrd]] # [[Premier meridian]] # [[Pòl Sud]] # [[Tropic dau Cancèr]] # [[Tropic dau Capricòrne]] </div> ==== Continent ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Continent]] # [[Africa]] # [[America]] # [[Antartida]] # [[Asia]] # [[Austràlia]] # [[Eurasia]] # [[Euròpa]] # [[America dau Nòrd]] # [[America dau Sud]] </div> === Geografia fisica === ==== Estendudas d'aiga ==== ===== Oceans e mars ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ocean Artic]] ## [[Baia de Baffin]] ## [[Mar de Barents]] ## [[Mar de Beaufort]] ## [[Mar dei Chukchis]] ## [[Mar de Siberia Orientala]] ## [[Mar de Groenlàndia]] ## [[Baia d'Hudson]] ## [[Mar de Kara]] ## [[Mar de Laptev]] ## [[Mar Blanca]] # [[Ocean Atlantic]] ## [[Mar Baltica]] ### [[Golf de Botnia]] ## [[Baia de Biscaia]] ## [[Golf de Guinèa]] ## [[Mar d'Irlanda]] ## [[Mar de Labrador]] ## [[Mar dau Nòrd]] ## [[Mar de Norvègia]] ## [[Mar dei Sargassas]] ## [[Golf de Sant Laurenç]] # [[Mar Negra]] ## [[Mar d'Azov]] # [[Mar Cariba]] ## [[Golf de Mexic]] # [[Mar Mediterranèa]] ## [[Mar Adriatica]] ## [[Mar Egèa]] ## [[Mar Ioniana]] ## [[Mar Liguriana]] ## [[Mar de Marmara]] ## [[Mar Tirrèna]] # [[Ocean Indian]] ## [[Mar d'Andaman]] ## [[Mar d'Arabia]] ## [[Golf de Bengala]] ## [[Golf Arabopersic]] ## [[Mar Roja]] ## [[Mar de Timòr]] # [[Ocean Pacific]] ## [[Mar d'Arafura]] ## [[Mar de Bering]] ## [[Mar dei Celebas]] ## [[Mar de Coralh]] ## [[Mar de China Orientala]] ## [[Mar de Florès]] ## [[Golf d'Alaska]] ## [[Golf de Califòrnia]] ## [[Golf de Carpentària]] ## [[Golf de Tailàndia]] ## [[Mar de Java]] ## [[Mar dei Molucas]] ## [[Mar dei Filípinas]] ## [[Mar de Japon]] ## [[Mar d'Okhotsk]] ## [[Mar de Salomon]] ## [[Mar de China Meridionala]] ## [[Mar de Sulu]] ## [[Mar de Tasman]] ## [[Mar Jauna]] # [[Ocean Antartic]] ## [[Mar d'Amundsen]] ## [[Granda Baia d'Austràlia]] ## [[Mar de Ross]] ## [[Mar de Scotia]] ## [[Mar de Weddell]] </div> ===== Destrechs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bab-el-Mandeb]] # [[Destrech de Bass]] # [[Estrech de Bering|Destrech de Bering]] # [[Bosfòr]] # [[Destrech de Cook]] # [[Destrech de Davis]] # [[Destrech de Danemarc]] # [[Dardanèls]] # [[Pas de Calais (estrech)]] # [[Passatge de Drake]] # [[Marga (mar)]] # [[Destrechs de Florida]] # [[Estrech de Gibartar|Destrech de Gibartar]] # [[Estrech d'Ormuz|Destrech de Hormuz]] # [[Destrech d'Hudson]] # [[Kattegat]] # [[Destrech de Corèa]] # [[Destrech de Magellan]] # [[Estrech de Malaca|Destrech de Malacca]] # [[Canau de Moçambic]] # [[Canau d'Otranto]] # [[Destrech de Palk]] # [[Skagerrak]] # [[Estrech de la Sonda|Destrech de la Sonda]] # [[Destrech de Taiwan]] # [[Destrech de Torres]] # [[Destrech de Tsugaru]] # [[Canau de Yucatan]] # [[Oresund]] </div> ==== Rius ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còngo (flume)]] ## [[Kasai (riu)]] ## [[Ubangi (riu)]] # [[Limpopo (riu)]] # [[Nigèr (fluvi)|Nigèr (flume)]] ## [[Benue (riu)]] # [[Nil]] ## [[Nil Blau]] ## [[Nil Blanc]] # [[Aurenja (flume)]] # [[Senegau (flume)]] # [[Zambèsi]] </div> ===== America dau Nòrd ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colorado (flume)]] # [[Colómbia (flume)]] # [[Mackenzie (flume)]] # [[Mississipí (flume)]] ## [[Missorí (riu)]] ## [[Ohio (riu)]] # [[Rio Grande]] # [[Sant Laurenç (riu)]] # [[Yukon (flume)]] </div> ===== America dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazonas (fluvi)]] ## [[Rio Madeira]] ## [[Rio Negro (Amazonas)]] ## [[Rio Tocantins]] # [[Rio Magdalena]] # [[Orinoco]] # [[Paraná]] # [[Uruguai (flume)]] # [[Rio São Francisco]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fluvi Blau]] # [[Fluvi Jaune]] # [[Mekong]] # [[Lena]] # [[Ienisseï]] ## [[Angara (riu)]] # [[Òb]] ## [[Irtysh]] # [[Indús]] # [[Bramapotra]] # [[Amor (fluvi)]] # [[Songhua (riu)]] # [[Eufrates]] # [[Amu Darya]] # [[Ganges]] ## [[Yamuna]] # [[Salween]] # [[Oral (flume)]] # [[Syr Darya]] # [[Irrawaddy]] # [[Kolyma]] # [[Fluvi de las Pèrlas|Fluvi dei Pèrlas]] # [[Tigre (flume)]] # [[Indigirka]] # [[Godavari]] # [[Krishna]] # [[Liao]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vòlga]] # [[Danubi]] # [[Dnièpre]] # [[Dòn]] # [[Pechora]] # [[Dvina Septentrionala]] # [[Ren]] # [[Elba (flume)]] # [[Vistula]] # [[Tage]] # [[Daugava]] # [[Léger (flume)]] # [[Oder]] </div> ===== Oceania ===== # [[Murray (flume)]] ==== Lacs ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs Africans]] ## [[Lac Victòria]] ## [[Lac Tanganyika]] ## [[Lac Malawi]] ## [[Lac Turkana]] ## [[Lac Albert (Africa)]] # [[Lac Mweru]] # [[Lac Chad]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs]] ## [[Lac Superior]] ## [[Lac Michigan]] ## [[Lac Huron]] ## [[Lac Erie]] ## [[Lac Ontario]] # [[Grand Lac deis Esclaus]] # [[Lac Winnipeg]] # [[Lac Nicaragua]] # [[Lac Maracaibo]] # [[Lac Titicaca]] </div> ===== Antartida ===== # [[Lac Vostok]] ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mar Caspiana]] # [[Lac Baikal]] # [[Lac Balkhash]] # [[Issyk Kul]] # [[Lac d'Urmia]] # [[Lac de Van]] # [[Lac de Qinghai]] # [[Lac de Poyang]] # [[Mar d'Aral]] # [[Mar Mòrta]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lac Ladoga]] # [[Lac Onega]] # [[Vanern]] # [[Saimaa]] # [[Lac Peipus]] </div> ===== Oceania ===== # [[Lac Erie]] ==== Canaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canau Erie]] # [[Canal de Panamà|Canau de Panamà]] # [[Canau de Suèz]] </div> ==== Illas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Canàrias]] # [[Illas Mascarenas]] # [[Zanzibar]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grandeis Antilhas]] ## [[Hispaniola]] # [[Pichoneis Antilhas]] # [[Groenlàndia]] # [[Archipèla Artic]] ## [[Illas de la Rèina Elisabèta]] ### [[Illa d'Ellesmere]] ## [[Illa Banks]] ## [[Illa de Baffin]] ## [[Illa Victòria (Canadà)]] ## [[Illa Axel Heiberg]] ## [[Illa Melville]] ## [[Illa Southampton]] ## [[Illa dau Prince de Galas (Nunavut)]] # [[Tèrra Nòva]] # [[Illa de Vancouver]] # [[Illa de Pascas]] # [[Illas Galápagos]] # [[Tèrra del Fuòc]] # [[Marajó]] # [[Illas Falkland]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Insulíndia]] ## [[Illas Maluku]] ## [[Luzon]] ## [[Mindanao]] ## [[Illas de la Sonda]] ### [[Bornèo]] ### [[Sumatra]] ### [[Sulawesi]] ### [[Java]] ### [[Pichoneis Illas de la Sonda]] #### [[Timòr]] # [[Honshu]] # [[Kokkaido]] # [[Sakhalina]] # [[Kyushu]] # [[Tèrra dau Nòrd]] # [[Illas de Nòva Siberia]] # [[Shikoku]] # [[Formòsa]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Britanicas]] ## [[Granda Bretanha]] ## [[Irlanda (illa)]] # [[Nòva Zembla]] # [[Spitzberg]] # [[Sicília]] # [[Sardenha]] # [[Tèrra de Francés Josèp]] # [[Corsega]] # [[Seeland]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hawaii]] # [[Nòva Bretanha]] # [[Nòva Guinèa]] # [[Illa dau Nòrd]] # [[Illa dau Sud]] # [[Tasmania]] </div> ===== Antartida ===== # [[Illa Alexandre]] ==== Peninsulas ==== ===== Africa ===== # [[Bana d'Africa]] ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peninsula de Bassa Califòrnia]] # [[Peninsula d'Alaska]] # [[Peninsula de Labrador]] # [[Peninsula de Yucatan]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Soscontinent indian]] # [[Peninsula Aràbia]] # [[Indochina]] # [[Peninsula de Corèa]] # [[Peninsula de Malàisia]] # [[Peninsula Chukchi]] # [[Kamchatka]] # [[Sinai]] # [[Peninsula de Taimir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balcans]] # [[Crimèa]] # [[Peninsula Iberica]] # [[Peninsula Italica]] # [[Jutlàndia]] # [[Peninsula de Kola]] # [[Peninsula Escandinava]] </div> ===== Oceania ===== # [[Peninsula dau Cap York]] ===== Antartida ===== # [[Peninsula Antartida]] ==== Relèus terrèstres ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (massís)]] # [[Drakensberg]] # [[Platèus Etiopians]] # [[Granda Val del Rift]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra America]] # [[Monts Adirondack]] # [[Apalaches]] # [[Black Hills]] # [[Pargue Nacionau de Bryce Canyon]] # [[Bloquier Canadenc]] # [[Grands Plans]] # [[Platèu de Columbia]] # [[Cadenas costièras dau Pacific]] ## [[Sierra Nevada]] # [[Montanhas Rocosas]] # [[Andes]] ## [[Altiplano]] # [[Platèus Brasilièrs]] # [[Bloquier de Guaiana]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Platèu Iranian]] # [[Monts Zagros]] # [[Hindu Kush]] # [[Caucàs]] # [[Tian Shan]] # [[Alborz]] # [[Depression de Turan]] # [[Grand Plan de China dau Nòrd]] # [[Plan Tibetan]] # [[Monts Kunlun]] # [[Plan Yunnan-Guizhu]] # [[Plan Mongòl]] # [[Plan de Siberia Occidentala]] # [[Plan de Siberia Centrala]] # [[Monts Altai]] # [[Monts Sayan]] # [[Monts de Verkhoyansk]] # [[Sikhote-Alin]] # [[Plan de Deccan]] # [[Imalaia]] # [[Karakoram]] # [[Plan de Ganges]] # [[Ghats Occidentaus]] # [[Monts Pontics]] # [[Monts Taurus]] # [[Najd]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aups]] # [[Apenins]] # [[Monts Balcanics]] # [[Carpats]] # [[Plan d'Euròpa Orientala]] # [[Plan d'Euròpa dau Nòrd]] # [[Pirenèus]] # [[Monts Escandinaus]] # [[Orals]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra Australiana]] # [[Aups dau Sud (Nòva Zelanda)]] </div> ===== Antartida ===== # [[Monts Transantartics]] ==== Montanhas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aconcagua]] # [[Denali]] # [[K2]] # [[Mauna Loa]] # [[Mont Elbrós]] # [[Ètna]] # [[Mont Everest]] # [[Mont Kenya]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mont Kosciuszko]] # [[Mont Logan]] # [[Mont Olimp]] # [[Parnàs]] # [[Mont Saint Helens]] # [[Vesuvi]] # [[Mont Whitney]] # [[Massís Vinson]] </div> ==== Relèus oceanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dorsala de Chile]] # [[Dorsala èst-Pacific]] # [[Dorsala medioatlantica]] # [[Dorsala Pacific-Antartida]] # [[Dorsala centrala indiana]] # [[Dorsala sud-oèst indiana]] # [[Fòssa de las Marianas|Fòssa dei Marianas]] </div> ==== Desèrts ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt de Gòbi]] # [[Sahara]] # [[Desèrt d'Arabia]] # [[Desèrt de Kalahari]] # [[Neguèv]] # [[Desèrt de Taklamakan]] # [[Grand Desèrt de Victòria]] # [[Desèrt d'Atacama]] # [[Estèpa de Patagònia]] # [[Desèrt dau Grand Bacin]] </div> ==== Autreis endrechs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda Barrièra de Coralh]] # [[Cascada d'Iguaçu]] # [[Cataractas dau Niagarà]] </div> ==== Pargues e zònas protegits ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[World Heritage Site]] # [[Aïr]] # [[Tassili n'Ajjer]] # [[Resèrva de caça de Selous]] # [[Pargue nacionau de Salonga]] # [[Pargue nacionau de Manovo-Gounda St Floris]] # [[Pargue nacionau de Serengeti]] # [[Resèrva de fauna d'ocapis]] # [[Pargue nacionau dau Banc d'Arguin]] # [[Pargue nacionau de Comoe]] # [[Airau de conservacion de Ngorongoro]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dei Sundarbans]] # [[Pargue nacionau de Kaziranga]] # [[Pargue nacionau de Lorentz]] # [[Patrimòni dei seuvas tropicalas de Sumatra]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva de Bialowieza]] # [[Seuvas verges de Komi]] # [[Cauçada dei Gigants]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau de Yellowstone]] # [[Pargue nacionau de Redwood]] # [[Pargue nacionau istoric de la cultura de Chaco]] # [[Pargue nacionau de Mesa Verde]] # [[Pargue nacionau de Yosemite]] # [[Pargue nacionau Olimpic]] # [[Pargue nacionau deis Everglades]] # [[Kluane / Wrangell - Sant-Elia / Glacièr Bay / Tatshenshini-Alsek]] # [[Pargue internacionau de La Amistad]] # [[Sian Ka'an]] # [[Pargue nacionau dei Great Smoky Mountains]] # [[Monument nacionau marin de Papahanaumokuakea]] # [[Te Wahipounamu]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Serra do Mar]] # [[Pargue nacionau de Jaú]] </div> ===== Zònas protegidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dau Nòrd-Èst de Groenlàndia]] # [[Pargue transfrontalier dau Grand Limpopo]] # [[Resèrva de caça dau Kalahari Centrau]] # [[Pargue nacionau de Wood Buffalo]] # [[Pargue nacionau e resèrva dei Gates of the Arctic]] # [[Pargue nacionau de Tumucumaque]] </div> === Vilas === ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Dhabi]] # [[Ahmedabad]] # [[Almaty]] # [[Amman]] # [[Ankara]] # [[Ashgabat]] # [[Astana]] # [[Bagdad]] # [[Bakó]] # [[Bangalore]] # [[Bangkòk]] # [[Pequin]] # [[Beirut]] # [[Bishquec]] # [[Pusan]] # [[Chengdu]] # [[Chennai]] # [[Chongqing]] # [[Colombo]] # [[Damasc]] # [[Delhi]] # [[Dhaka]] # [[Dili]] # [[Doha]] # [[Dubai]] # [[Dushanbe]] # [[Isfahan]] # [[Gaza]] # [[Guangzhu]] # [[Hanoi]] # [[Ho Chi Minh (ciutat)]] # [[Hong Kong]] # [[Hyderabad]] # [[Islamabad]] # [[Istambol]] # [[Izmir]] # [[Jaipur]] # [[Jakarta]] # [[Jeddah]] # [[Jerusalèm]] # [[Kabol]] # [[Karachi]] # [[Katmandó]] # [[Kolkata]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Kowait (vila)]] # [[Kyoto]] # [[Lahore]] # [[Lhasa]] # [[Manama]] # [[Manila]] # [[La Mèca]] # [[Moroni]] # [[Bombai]] # [[Mascate]] # [[Nagoya]] # [[Nanquin]] # [[Naypyidaw]] # [[Nòu Delhi]] # [[Osaka]] # [[Phnom Penh]] # [[Pyongyang]] # [[Pune]] # [[Ramallah]] # [[Riyad]] # [[Samarcanda]] # [[Sanaa]] # [[Sapporo]] # [[Seol]] # [[Shanghai]] # [[Shenzhen]] # [[Singapor (vila)]] # [[Surabaya]] # [[Surat]] # [[Taipei]] # [[Tashkent]] # [[Tbilisi]] # [[Teheran]] # [[Tel Aviv]] # [[Thimphu]] # [[Tianjin]] # [[Tòquio]] # [[Ulan Bator]] # [[Vientiane]] # [[Vladivostok]] # [[Wuhan]] # [[Xi'an]] # [[Rangon]] # [[Erevan]] # [[Yokohama]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abuja]] # [[Accra]] # [[Addis Abeba]] # [[Alexàndria]] # [[Argier]] # [[Antananarivo]] # [[Bamako]] # [[Bissau]] # [[Brazzaville]] # [[Bujumbura]] # [[Lo Caire]] # [[Lo Cap]] # [[Casablanca]] # [[Conakry]] # [[Dakar]] # [[Dar es Salaam]] # [[Durban]] # [[Gaborone]] # [[Harare]] # [[Johannesburg]] # [[Kampala]] # [[Khartom]] # [[Kinshasa]] # [[Lagos]] # [[Libreville]] # [[Lilongwe]] # [[Lomé]] # [[Luanda]] # [[Lusaka]] # [[Malabo]] # [[Malé]] # [[Maputo]] # [[Maseru]] # [[Mbabane]] # [[Mogadishu]] # [[Monrovia]] # [[Nairobi]] # [[N'Djamena]] # [[Niamey]] # [[Nouakchott]] # [[Ouagadougou]] # [[Pòrt-Loís]] # [[Porto-Novo]] # [[Praia]] # [[Pretòria]] # [[Rabat]] # [[São Tomé]] # [[Trípol]] # [[Tunis]] # [[Victoria (Seichèlas)]] # [[Windhoek]] # [[Yaoundé]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asunción]] # [[Bogotà]] # [[Brasília]] # [[Buenos Aires]] # [[Caracas]] # [[Curitiba]] # [[Georgetown]] # [[La Paz]] # [[Lima]] # [[Montevideo]] # [[Paramaribo]] # [[Quito]] # [[Recife]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Santiago]] # [[São Paulo]] # [[Sucre (vila)]] # [[Valparaiso]] # [[Atlanta]] # [[Boston]] # [[Chicago]] # [[Dallas]] # [[Denver]] # [[Detroit]] # [[Houston]] # [[Los Angeles]] # [[Las Vegas]] # [[Miami]] # [[Montreal]] # [[New Orleans]] # [[New York City]] # [[Ottawa]] # [[Philadelphia]] # [[Phoenix]] # [[Saint Louis]] # [[San Francisco]] # [[Seattle]] # [[Toronto]] # [[Vancouver]] # [[Washington]] # [[Bridgetown]] # [[Castries]] # [[Guadalajara]] # [[Ciutat de Guatemala]] # [[L'Avana]] # [[Kingston]] # [[Kingstown]] # [[Managua]] # [[Ciutat de Mexic]] # [[Monterrey]] # [[Nassau (Bahamas)]] # [[Ciutat de Panama]] # [[Port-au-Prince]] # [[Port of Spain]] # [[Roseau]] # [[San Juan]] # [[San José]] # [[San Salvador]] # [[Santo Domingo]] # [[Saint George's]] # [[Saint John's]] # [[Tegucigalpa]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bratislava]] # [[Budapèst]] # [[Lisbona]] # [[Ljubljana]] # [[Nicosia]] # [[Praga]] # [[La Valeta]] # [[Amsterdam]] # [[Brussèlas]] # [[L'Aia]] # [[Copenaga]] # [[Helsinki]] # [[Òslo]] # [[Reykjavík]] # [[Estocòlme]] # [[Atenas]] # [[Belgrad]] # [[Bucarèst]] # [[Podgorica]] # [[Sarajevo]] # [[Skopje]] # [[Sòfia]] # [[Tessalonica]] # [[Tirana]] # [[Zagrèb]] # [[Berlin]] # [[Bèrna]] # [[Colonha]] # [[Drèsda]] # [[Düsseldorf]] # [[Francfort]] # [[Genèva]] # [[Amborg]] # [[Hannover]] # [[Munic]] # [[Nurembèrg]] # [[Stuttgart]] # [[Viena (Àustria)]] # [[Zuric]] # [[Birmingham]] # [[Dublin]] # [[Edimborg]] # [[Glasgow]] # [[Leeds]] # [[Liverpool]] # [[Londres]] # [[Manchester]] # [[Bordèu]] # [[Lion]] # [[Marselha]] # [[París]] # [[Estrasborg]] # [[Tolosa]] # [[Barcelona]] # [[Florença]] # [[Gènoa]] # [[Madrid]] # [[Milan]] # [[Nàpols]] # [[Palèrme]] # [[Roma]] # [[Sevilha]] # [[Turin]] # [[Valéncia]] # [[Venècia]] # [[Chisinau]] # [[Karkòv]] # [[Kiev]] # [[Lvòv]] # [[Minsk]] # [[Moscòu]] # [[Nizhni Nòvgorod]] # [[Odessa]] # [[Sant Petersborg]] # [[Volgograd]] # [[Iekaterinborg]] # [[Gdansk]] # [[Cracòvia]] # [[Riga]] # [[Tallinn]] # [[Vilnius]] # [[Varsòvia]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canberra]] # [[Funafuti]] # [[Honiara]] # [[Honolulu]] # [[Majuro]] # [[Melbourne]] # [[Nuku'alofa]] # [[Palikir]] # [[Perth (Austràlia Occidentala)]] # [[Port Vila]] # [[Suva]] # [[Sydney]] # [[Wellington]] </div> === País e territòris === ==== Estats e entitats territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lista dei país]] # [[Abcazia]] # [[Afganistan]] # [[Albania]] # [[Argeria]] # [[Samoa Americana]] # [[Andorra]] # [[Angòla]] # [[Antigua e Barbuda]] # [[Argentina]] # [[Armenia]] # [[Aruba]] # [[Austràlia]] # [[Àustria]] # [[Azerbaitjan]] # [[Bahamas]] # [[Bahrain]] # [[Bangladèsh]] # [[Barbados]] # [[Bielorussia]] # [[Belgica]] # [[Belize]] # [[Benin]] # [[Bermudas]] # [[Botan]] # [[Bolívia]] # [[Bòsnia e Ercegovina]] # [[Botswana]] # [[Brasil]] # [[Brunei]] # [[Bulgaria]] # [[Burkina Faso]] # [[Birmania]] # [[Burundi]] # [[Cambòtja]] # [[Cameron]] # [[Canadà]] # [[Cap Verd]] # [[Centrafrica]] # [[Chad]] # [[Chile]] # [[Republica Populara de China|China]] # [[Colómbia]] # [[Comòras]] # [[Republica de Còngo]] # [[Republica Democratica de Còngo]] # [[Illas Cook]] # [[Còsta Rica]] # [[Còsta d'Evòri]] # [[Croàcia]] # [[Cuba]] # [[Chipre]] # [[Republica Chèca]] # [[Danemarc]] # [[Jiboti]] # [[Dominica]] # [[Republica Dominicana]] # [[Timòr Orientau]] # [[Eqüator (país)]] # [[Egipte]] # [[Lo Salvador]] # [[Guinèa Eqüatoriala]] # [[Eritrèa]] # [[Estònia]] # [[Etiopia]] # [[Illas Feròe]] # [[Fiji]] # [[Finlàndia]] # [[França]] # [[Gabon]] # [[Gàmbia]] # [[Georgia (Caucàs)]] # [[Alemanha]] # [[Ghana]] # [[Gibartar]] # [[Grècia]] # [[Grenada]] # [[Guam]] # [[Guatemala]] # [[Guinèa]] # [[Guinèa Bissau]] # [[Guyana]] # [[Haití (estat)]] # [[Honduras]] # [[Ongria]] # [[Islàndia]] # [[Índia]] # [[Indonesia]] # [[Iran]] # [[Iraq]] # [[Republica d'Irlanda]] # [[Israèl]] # [[Itàlia]] # [[Jamaica]] # [[Japon]] # [[Jordania]] # [[Cazacstan]] # [[Kenya]] # [[Kiribati]] # [[Corèa dau Sud]] # [[Corèa dau Nòrd]] # [[Kosova]] # [[Kowait]] # [[Quirguizstan]] # [[Laos]] # [[Letònia]] # [[Liban]] # [[Lesotho]] # [[Libèria]] # [[Libia]] # [[Liechtenstein]] # [[Lituània]] # [[Luxemborg]] # [[Macedònia dau Nòrd]] # [[Madagascar]] # [[Malawi]] # [[Malàisia]] # [[Maldivas]] # [[Mali]] # [[Malta]] # [[Illas Marshall]] # [[Mauritània]] # [[Maurici]] # [[Mexic]] # [[Micronesia]] # [[Moldàvia (estat)]] # [[Mónegue]] # [[Mongolia]] # [[Montenegro]] # [[Marròc]] # [[Moçambic]] # [[Namibia]] # [[Nauru]] # [[Nepal]] # [[País Bas]] # [[Nòva Zelanda]] # [[Nicaragua]] # [[Nigèr]] # [[Nigèria]] # [[Chipre dau Nòrd]] # [[Norvègia]] # [[Oman]] # [[Paquistan]] # [[Palau]] # [[Palestina]] # [[Panamà (país)]] # [[Papoa-Nòva Guinèa]] # [[Paraguai]] # [[Peró]] # [[Filipinas]] # [[Polonha]] # [[Portugau]] # [[Puerto Rico]] # [[Qatar]] # [[Romania]] # [[Russia]] # [[Rwanda]] # [[Sant Kitts e Nevis]] # [[Santa Lucia]] # [[Sant Vincenç e las Grenadinas]] # [[Samoa]] # [[Sant Marin]] # [[São Tomé e Príncipe]] # [[Arabia Saudita]] # [[Senegau]] # [[Serbia]] # [[Seichèlas]] # [[Sierra Leone]] # [[Eslovaquia]] # [[Eslovènia]] # [[Illas Salamon]] # [[Somalia]] # [[Sud-Africa]] # [[Ossetia dau Sud]] # [[Sodan dau Sud]] # [[Espanha]] # [[Sri Lanka]] # [[Sodan]] # [[Surinam]] # [[Suècia]] # [[Soïssa]] # [[Siria]] # [[Taiwan]] # [[Tatgiquistan]] # [[Tanzania]] # [[Tailàndia]] # [[Tògo]] # [[Tònga]] # [[Trinitat e Tobago]] # [[Tunisia]] # [[Turquia]] # [[Turcmenistan]] # [[Tuvalu]] # [[Oganda]] # [[Ucraïna]] # [[Emirats Arabs Units]] # [[Reiaume Unit]] # [[Estats Units d'America]] # [[Uruguai]] # [[Ozbequistan]] # [[Vanuatu]] # [[Vatican]] # [[Veneçuèla]] # [[Vietnam]] # [[Sahara Occidentau]] # [[Iemèn]] # [[Zambia]] # [[Zimbabwe]] </div> ==== Regions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[America Centrala]] # [[Orient Mejan]] # [[Oceania]] # [[Escandinàvia]] # [[Asia dau Sud-Èst]] # [[Alaska]] # [[Bavièra]] # [[Califòrnia]] # [[Catalonha]] # [[Anglatèrra]] # [[Florida]] # [[Irlanda dau Nòrd]] # [[Ontàrio]] # [[Quebèc]] # [[Escòcia]] # [[Siberia]] # [[Tèxas]] # [[Toscana]] # [[Galas]] </div> == Arts == # [[Arts]] === Arquitectura === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arquitectura]] # [[Arquitectura sacrada]] # [[Estil arquitecturau]] # [[Teoria de l'arquitectura]] # [[Arquitectura bizantina]] # [[Arquitectura gotica]] # [[Arquitectura dau païsatge]] </div> ==== Ensembles arquitecturaus de remarca ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Temples d'Abó Simbel]] # [[Aït-Ben-Haddou]] # [[Restanca d'Assoan]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Necropòli de Giza]] # [[Granda Mosqueta de Djenne]] # [[Gran Esfinx de Giza]] # [[Temple de Karnak]] # [[Temple de Loxòr]] # [[Lalibela]] # [[Monastèri de Santa Catarina, mont Sinai]] # [[Temple d'Edfu]] # [[Grand Zimbabwe]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chichén Itzá]] # [[Chrysler Building]] # [[Empire State Building]] # [[Ostau de la Cascada]] # [[Flatiron Building]] # [[Getty Center]] # [[Musèu Solomon R. Guggenheim]] # [[Estadi Maracanã]] # [[Machu Picchu]] # [[Catedrala Metropolitana de la Ciutat de Mexic]] # [[Palais dau Congrès nacionau (Brasil)]] # [[Willis Tower]] # [[Estatua de la Libertat]] # [[Piramida dau Soleu]] # [[Uxmal]] # [[World Trade Center]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Angkor Vat]] # [[Arg-é Bam]] # [[Mosqueta Reiala]] # [[Bagan]] # [[Temple de Borobudur]] # [[Burj Khalifa]] # [[Burj al-Arab]] # [[Jardin chinés]] # [[Chogha Zanbil]] # [[Ciutat Vedada]] # [[Granda Muralha de China]] # [[Palais dei Vents]] # [[Plaça Naqsh-e Jahan]] # [[Castèu de Himeji]] # [[Hōryū-ji]] # [[Santuari d'Itsukushima]] # [[Khajuraho]] # [[Krak deus Cavalièrs]] # [[Mosqueta al-Haram]] # [[Tombèus dei Ming]] # [[Baumas de Mogao]] # [[Petra]] # [[Palais de Potala]] # [[Prambanan]] # [[Fòrt Roge]] # [[Registan]] # [[Pagòda de Shwedagon]] # [[Taj Mahal]] # [[Temple de Confuci]] # [[Armada de tèrra cuecha]] # [[Granda Mosqueta deis Omeias]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acropòli d'Atenas]] # [[Alhambra]] # [[Catedrala Sant Alexandre Nevski de Sòfia]] # [[Basilica dau Pielon]] # [[Palais dau Bèlvéser]] # [[Buckingham Palace]] # [[Capitòli (Roma)]] # [[Catedrala de Sant Jaume de Compostèla]] # [[Palais Catarina]] # [[Bauma d'Altamira]] # [[Catedrala de Chartres]] # [[Catedrala de Colonha]] # [[Colisèu]] # [[Palais dei Dògas]] # [[Torre Eiffel]] # [[El Escorial]] # [[Santa Maria del Fiore]] # [[Musèu Guggenheim (Bilbao)]] # [[Hagia Sophia]] # [[Parlament ongrés]] # [[Catedrala de Nòstra-Dama de Kazan]] # [[Torre de Pisa]] # [[Dòma de Milan]] # [[Le Mont-Saint-Michel]] # [[Kremlin]] # [[Mont Athos]] # [[Arquitectura mudéjar d'Aragon]] # [[Catedrau de Nosta Dauna de París]] # [[Castèu de Neuschwanstein]] # [[Opèra d'Òslo]] # [[Palais Pitti]] # [[Partenon]] # [[Panteon (Roma)|Panteon]] # [[Palais de Pèire lo Grand]] # [[Santuari de Nòstra Dama de Lorda]] # [[Sagrada Família]] # [[Catedrala de Sant Basil lo Benurós]] # [[Basilica de Sant Pèir]] # [[Capèla Sixtina]] # [[Stonehenge]] # [[Palais de Topkapi]] # [[Castèth de Versalhas]] # [[Camin de Sant Jaume]] # [[Estadi de Wembley]] # [[Palais de Westminster]] # [[Castèu de Windsor]] # [[Palais d'Ivèrn]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Opèra de Sydney]] </div> ===== Sèt Meravilhas deu Mond ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sèt Meravilhas deu Mond]] ## [[Grana Piramida]] ## [[Jardins penjats de Babilònia]] ## [[Temple d'Artèmis a Efès|Temple d'Artèmis]] ## [[Estatua criselefantina de Zeus olimpian]] ## [[Mausolèu d'Alicarnàs]] ## [[Colòs de Ròdes]] ## [[Far d'Alexàndria]] </div> === Literatura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Literatura]] ## [[Literatura antica]] ### [[Literatura bizantina]] ### [[Literatura latina]] ## [[Literatura anglesa]] ### [[Literatura estatsunidenca]] ### [[Literatura australiana]] ### [[Literatura britanica]] ### [[Literatura canadenca]] ### [[Literatura irlandesa]] ## [[Literatura africana]] ### [[Literatura egipciana]] ## [[Literatura araba]] ## [[Literatura chinesa]] ## [[Literatura ebrieva]] ## [[Literatura indiana]] ## [[Literatura japonesa]] ## [[Literatura persana]] ## [[Literatura turca]] ## [[Literatura chèca]] ## [[Literatura neerlandesa]] ## [[Literatura alemanda]] ### [[Literatura austriana]] ## [[Literatura grèga]] ## [[Literatura francesa]] ### [[Literatura bèlga]] ## [[Literatura italiana]] ## [[Literatura polonesa]] ## [[Literatura portuguesa]] ## [[Literatura espanhòla]] ### [[Literatura latinoamericana]] ## [[Literatura romanesa]] ## [[Literatura russa]] ## [[Literatura modernista]] # [[Ficcion]] ## [[Pròsa]] ## [[Legenda]] ## [[Satira]] ### [[Roman]] ### [[Novèla]] # [[Libre]] # [[Enciclopèdia]] # [[Poesia]] ## [[Epopèia]] ## [[Haïku]] ## [[Sonet]] # [[Teoria de la literatura]] ## [[Poetica]] ## [[Estilistica]] ## [[New criticism]] # [[Genre literari]] ## [[Literatura d'enfança]] ## [[Roman d'enquistaire]] (?) ## [[Literatura de genre]] ## [[Sciéncia-ficcion]] ## [[Literatura Young Adult]] # [[Faula]] # [[Cònte meravilhós]] # [[Fantasiá]] # [[Tesaurus lexicografic]] </div> === Musica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica]] ## [[Corala]] ## [[Intervalle (musica)]] ## [[Gamma majora]] ## [[Gamma menora]] ## [[Improvisacion musicala]] ## [[Gamma musicala]] ## [[Orquèstra]] ## [[Ritme]] # [[Cant]] # [[Cançon]] # [[Musicologia]] ## [[Articulacion (musica)]] ## [[Contrapunt]] ## [[Teoria de la musica]] ## [[Forma musicala]] ## [[Mòde (solfegi)]] ## [[Dodecafonisme]] # [[Videoclip]] # [[Rap]] # [[Melodia]] # [[Armonia]] ## [[Acòrd (musica)]] </div> ==== Genres e formas musicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica medievala]] # [[Musica de la Renaissença]] # [[Musica barròca]] # [[Musica dau Periòde Classic]] # [[Musica romantica]] # [[Musica sacrada]] # [[Musica dau sègle XX]] ## [[Musica impressionista]] ## [[Musica expressionista]] ## [[Neoclassicisme (musica)]] # [[Musica contemporanèa]] ## [[Musica seriala]] ## [[Musica aleatòria]] ## [[Musica minimalista]] # [[Musica classica]] ## [[Aria]] ## [[Canon (musica)]] ## [[Cantata]] ## [[Musica de chambra]] ## [[Concertò]] ## [[Estudi (musica)]] ## [[Fuga (musica)]] ## [[Imne]] ## [[Lied]] ## [[Madrigau]] ## [[Messa (musica)]] ## [[Dubertura (musica)]] ## [[Preludi]] ## [[Requièm]] ## [[Sonata]] ## [[Seguida (musica)]] ## [[Poèma simfonic]] ## [[Sinfonia]] # [[Blues]] # [[Musica country]] # [[Musica de dança]] # [[Easy listening]] # [[Musica electronica]] # [[Musica de film]] # [[Folk]] # [[Gamelan]] # [[Cant gregorian]] # [[Hip-hop]] # [[Jazz]] ## [[Bebop]] ## [[Dixieland]] ## [[Free jazz]] ## [[Swing (musica)]] # [[Klezmer]] # [[Imne nacional]] # [[Pop (musica)]] # [[Reggae]] # [[Rhythm and blues]] # [[Soul]] # [[Musica Rock]] # [[Heavy metal]] # [[Schlager]] # [[World Music]] # [[Disco]] # [[Funk]] # [[Ragtime]] # [[Rock alternatiu]] # [[Punk rock]] # [[Rock'n'roll]] # [[Autor-compositor-interprèt]] </div> ==== Instruments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Instrument de musica]] # [[Acordeon]] # [[Instrument de coire]] # [[Saxofòne alto]] # [[Guitarra bassa]] # [[Tambora]] # [[Basson]] # [[Campana]] # [[Bongo]] # [[Trinhon]] # [[Violoncèl]] # [[Celeste]] # [[Trinhon tubular]] # [[Clarineta]] # [[Contrabasson]] # [[Cornet]] # [[Tambor]] # [[Instrument de musica electronica]] ## [[Guitarra electrica]] ## [[Piano electrica]] ## [[Sequenciader musicau]] ## [[Sintetizor]] # [[Còrn anglés]] # [[Tuba tenòr]] # [[Bugle]] # [[Flaüta]] # [[Còrn d'armonia]] # [[Guitarra]] # [[Armonica]] # [[Armonium]] # [[Arpa]] # [[Clavecin]] # [[Lira]] # [[Clarin]] # [[Piano]] # [[Piccòlo]] # [[Òrgue]] # [[Flaüta de bèc]] # [[Saxofòn]] # [[Caissa (instrument)]] # [[Sousafòn]] # [[Contrabassa]] # [[Instrument de còrdas]] # [[Timbala]] # [[Trombon]] # [[Trompeta]] # [[Tuba (musica)]] # [[Vibrafòn]] # [[Violon alto]] # [[Violon]] # [[Xilofòn]] # [[Citara]] # [[Mandolina]] # [[Laüt]] # [[Instrument de vent]] # [[Instrument de vent de fusta]] # [[Cabreta]] # [[Instrument de percussion]] # [[Cimbala]] </div> ==== Òbras musicalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Las Quate Sasons]] # [[Sinfonia n°5 (Beethoven)]] # [[Sinfonia n°9 (Beethoven)]] # [[Carmen (opèra)]] # [[Don Giovanni]] # [[Madama Butterfly]] # [[La Flaüta encantada]] # [[Der Ring des Nibelungen]] # [[La traviata]] # [[Lo Lac dei ciunes]] # [[The Dark Side of the Moon]] # [[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]] # [[Thriller (album)]] </div> === Espectacle vivent === ==== Concèptes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espectacle vivent]] # [[Comèdia]] # [[Public]] # [[Teatre]] # [[Galejada]] # [[Parodia]] </div> ==== Formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acrobacia]] ## [[Funambulisme]] # [[Circ]] ## [[Jonglariá]] ## [[Dondatge]] # [[Illusionisme]] ## [[Prestidigitacion]] # [[Comèdia musicala]] # [[Opereta]] # [[Discors]] # [[Performància]] # [[Palhassa]] </div> ===== Dança ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dança]] # [[Balet]] # [[Dança orientala]] # [[Coregrafia]] # [[Bossa nova]] # [[Breakdance]] # [[Flamenco]] # [[Dança tradicionala]] # [[Slow fox]] # [[Cultura hip-hop]] # [[Jitterbug]] # [[Jive]] # [[Mambo]] # [[Dança modèrna]] # [[Paso doble]] # [[Quickstep]] # [[Samba]] # [[Tango]] # [[Twist]] # [[Valsa]] </div> ===== Teatre ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teatre]] ## [[Teatre grèc antic]] ## [[Teatre amator]] ## [[Improvisacion teatrala]] # [[Audicion (espectacle)]] # [[Teatre de Broadway]] # [[Cabaret]] # [[Còrs de balet]] # [[Comèdia]] # [[Commedia dell'arte]] # [[Dialòg]] # [[Drama (genre)]] # [[Mistèri (teatre)]] # [[Teatre de mariòtas]] # [[Solilòqui]] # [[Kabuki]] # [[Opèra de Pequin]] # [[Nō]] # [[Scenografia]] # [[Wayang]] # [[Tragèdia]] </div> === Arts visuaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art]] # [[Arts visuaus]] </div> ==== Istòria de l'art ==== ===== Art antic e medievau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art bizantin]] # [[Renaissança Carolingiana]] # [[Art cèlta]] # [[Art etrusc]] # [[Miniatura (enluminura)]] # [[Art otonian]] # [[Art de la Renaissença]] # [[Veiriau]] </div> ===== Art modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art academic]] # [[Barròc]] # [[Classicisme]] # [[Escòla de pintura de Düsseldorf]] # [[Edat d'Aur de la pintura olandesa]] # [[Estile imperiau]] # [[Art gotic]] # [[Manierisme]] # [[Realisme (arts)]] # [[Art romanic]] # [[Rococo]] </div> ===== Art contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art modèrne]] # [[Art abstrach]] # [[Expressionnisme abstrach]] # [[Art Deco]] # [[Art nouveau]] # [[Bauhaus]] # [[Constructuvisme rus]] # [[Cubisme]] # [[Dadaïsme]] # [[Expressionisme]] # [[Futurisme]] # [[Impressionisme]] # [[Quich]] # [[Neoclassicisme]] # [[Prerafelisme]] # [[Postimpressionnisme]] # [[Suprematisme]] # [[Surrealisme]] # [[Simbolisme (art)]] # [[Art contemporanèu]] # [[Fluxus]] # [[Art cinetic]] # [[Land art]] # [[Minimalisme]] # [[Neoexpressionisme]] # [[Art conceptuau]] # [[Op art]] # [[Art brut]] # [[Pop art]] # [[Art postmodèrne]] # [[Transavanguardia]] </div> ==== Otís ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carbon de lenha]] # [[Tencha]] # [[Pintura (matèria)]] # [[Gredon]] # [[Pigment]] # [[Estilograf]] </div> ==== Design ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Design]] # [[Design grafic]] # [[Web design]] </div> ==== Concèptes e formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art corporau]] # [[Calligrafia]] # [[Benda dessenhada]] # [[Dessenh]] # [[Art environamentau]] # [[Mòda]] # [[Artesanat]] # [[Pintura]] # [[Paleta (pintura)]] # [[Miniatura (retrach)]] # [[Terralha]] # [[Escultura]] # [[Art video]] # [[Empegatge (art)]] # [[Manga]] # [[Graffiti]] # [[Illustracion]] # [[Mosaïc]] # [[Pintura a l'òli]] # [[Origami]] # [[Aquarella]] </div> ==== Cinèma ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film]] # [[Sala de cinèma]] # [[Animacion]] ## [[Anime]] ## [[Animacion per ordinator]] # [[Cinèma color]] (???) # [[Cort metratge]] # [[Film mut]] # [[Realizacion (cinèma)]] ## [[Cinèma]] ## [[Montatge]] ## [[Brutatge]] ## [[Efèctes especials]] ## [[Studio system]] ## [[Technicolor]] # [[Bollywood]] # [[Festenal de Canas]] # [[Oscar]] </div> ==== Òbras ==== ===== Pintura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[L'Enfant blau (Gainsborough)]] # [[La Mòrt de Socrates]] # [[La Gioconda]] # [[La Ronda de nuech]] # [[Lo Crit]] # [[La Cèna (Vinci)]] # [[Guernica (Picasso)]] </div> ===== Escultura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lo Pensaire]] # [[Dàvid (Miquèl Àngel)]] # [[Manneken Pis]] # [[La Pichona Serena (Copenaga)]] # [[Vènus de Milo]] </div> ===== Cinèma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Snow White and the Seven Dwarfs]] # [[Citizen Kane]] # [[Lawrence d'Arabia (film)]] # [[La Melodia dau Bonur (film)]] # [[Casablanca (film)]] # [[Gone with the Wind]] # [[2001, una odissèa de l'espaci]] # [[Star Wars]] # [[Lo Pairin]] </div> == Filosofia e religion == === Filosofia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia]] # [[Filosofia dau lengatge]] # [[Filosofia dei matematicas]] # [[Filosofia de l'esperit]] # [[Filosofia politica]] # [[Filosofia sociala]] </div> ==== Istòria de la filosofia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Presocratics]] # [[Filosofia antica]] ## [[Filosofia grèga antica]] # [[Filosofia medievala]] # [[Filosofia de la Renaissença]] # [[Filosofia modèrna]] # [[Filosofia contemporanèa]] # [[Filosofia orientala]] # [[Filosofia occidentala]] # [[Filosofia indiana]] # [[Filosofia chinesa]] # [[Filosofia alemanda]] # [[Filosofia americana]] </div> ==== Brancas e concèptes ==== ===== Estetica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estetica]] # [[Beutat]] # [[Mimesis]] # [[Sublim]] </div> ===== Etica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etica]] # [[Etica aplicada]] # [[Metaetica]] # [[Etica normativa]] # [[Deontologia]] # [[Niilisme]] # [[Relativisme]] # [[Utilitarisme]] # [[Dever]] # [[Mau]] # [[Liure arbitri]] # [[Ben (filosofia)]] # [[Libertat (filosofia)]] # [[Morala]] # [[Vertut]] # [[Sapiéncia (concèpte filosofic)]] </div> ===== Epistemologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Epistemologia]] # [[Rasor d'Occam]] # [[Sens comun]] # [[Consciéncia]] # [[Opinion]] # [[Paradigma]] # [[Rason]] # [[Empirisme]] # [[Naturalisme (filosofia)]] # [[Pragmatisme]] # [[Racionalisme]] # [[Reduccionisme]] # [[Experiéncia (conoissença)]] # [[Coneissença]] # [[Vertat]] </div> ===== Logica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logica]] # [[Dialectica]] # [[Logica filosofica]] # [[Argumentacion]] # [[Inferéncia]] # [[Paradòxa]] </div> ===== Metafisica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metafisica]] # [[Abstraccion]] # [[Causalitat]] # [[Non-ren]] # [[Determinisme]] # [[Dualisme]] # [[Idealisme]] # [[Materialisme]] # [[Monisme]] # [[Existéncia]] # [[Ontologia]] # [[Realitat]] </div> ===== Filosofia dei sciéncias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia dei sciéncias]] ## [[Fach]] ## [[Ipotèsi]] ## [[Pseudosciéncia]] ### [[Parapsicologia]] ## [[Teoria]] </div> ===== Filosofia religiosa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia religiosa]] ## [[Filosofia bodista]] ## [[Filosofia islamica]] ## [[Filosofia crestiana]] # [[Filosofia dei religions]] # [[Absolut (filosofia)]] </div> ==== Escòlas e corrents filosofics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia continentala]] # [[Existencialisme]] # [[Umanisme]] # [[Empirisme logic]] # [[Modernisme]] # [[Positivisme]] # [[Postmodernisme]] # [[Romantisme]] # [[Scepticisme]] # [[Estoïcisme]] # [[Estructuralisme]] # [[Filosofia analitica]] # [[Fenomenologia (filosofia)]] # [[Tomisme]] </div> === Religions e espiritualitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religion]] # [[Divinitat]] ## [[Dieu]] ## [[Divessa]] # [[Prèire]] # [[Espiritualitat]] # [[Arma]] # [[Meditacion]] # [[Preguiera]] # [[Adoracion]] # [[Circoncision]] # [[Diable]] # [[Sciéncia dei religions]] # [[Sacrifici]] # [[Religion comparada]] # [[Doctrina]] # [[Religion populara]] # [[Libertat de religion]] # [[Laïcitat]] # [[Teologia]] # [[Divinitat creatritz]] # [[Divessa maire]] </div> ==== Crèires ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Animisme]] # [[Creacion]] # [[Malediccion]] # [[Escatologia]] # [[Fe]] # [[Mite fondator]] # [[Resurreccion]] # [[Sacrat]] # [[Subrenaturau]] # [[Totemisme]] # [[Teofania]] </div> ==== Practicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Apologetica]] # [[June]] # [[Eretgia]] # [[Icòna]] # [[Iconoclasme]] # [[Idolatria]] # [[Liturgia]] # [[Pelegrinatge]] # [[Profecia]] # [[Conversion religiosa]] # [[Rituau]] # [[Veneracion]] # [[Adoracion]] </div> ==== Mòrt e en delà ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cadabre]] # [[Rite funerari]] # [[Cementèri]] # [[Tomba]] # [[Cremacion]] # [[Mòrt (mitologia)]] # [[Esperit (subrenaturau)]] # [[Vida après la mòrt]] # [[Reïncarnacion]] # [[Immortalitat]] # [[En delà]] # [[Paradís]] # [[Infèrn]] </div> ==== Institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Autar]] # [[Anticlericalisme]] # [[Credo]] # [[Culte]] # [[Monastèri]] # [[Denominacion religiosa]] # [[Esquisma]] # [[Sècta]] # [[Site sacrat]] # [[Temple]] </div> ==== Filosofias religiosas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teïsme]] # [[Agnosticisme]] # [[Ateïsme]] # [[Deïsme]] # [[Fondamentalisme]] # [[Monoteïsme]] # [[Panenteïsme]] # [[Panteïsme]] # [[Politeïsme]] # [[Ecumenisme]] # [[Neopaganisme]] # [[Ortodoxia (pensada)]] # [[Paganisme]] # [[Sincretisme]] # [[Unitarisme]] # [[Non-teïsme]] # [[Antiteïsme]] # [[Liura pensada]] </div> ==== Religions especificas ==== ===== Religions abraamicas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cristianisme]] # [[Druses]] # [[Islam]] # [[Judaïsme]] # [[Àngel]] # [[Sant Esperit]] # [[Messias]] # [[Pecat]] # [[Decalòg]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glèisa (organizacion)]] # [[Jehovah]] # [[Satan]] # [[Bíblia]] ## [[Nòu Testament]] ## [[Ancian Testament]] # [[Nadal]] # [[Pascas]] # [[Pandecosta]] # [[Trinitat]] # [[Antitrinitarisme]] # [[Catolicisme]] ## [[Glèisa Catolica]] ## [[Papa]] # [[Ortodoxia]] # [[Protestantisme]] ## [[Anglicanisme]] ## [[Baptisme]] ## [[Evangelisme]] ## [[Luteranisme]] ## [[Metodisme]] ## [[Mormonisme]] ## [[Quakers]] # [[Glèisa dei tres concilis]] # [[Glèisa (edifici)]] # [[Catedrala]] # [[Glèisa Ortodòxa Russa]] # [[Calvinisme]] </div> ===== Islam ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pielons de l'islam]] # [[Corrents de l'islam]] ## [[Chiisme]] ## [[Sofisme]] ## [[Sunisme]] # [[Allah]] # [[Alcoran]] # [[Imam]] # [[Mosqueta]] # [[Hajj]] # [[Hadith]] # [[Kaaba]] # [[Musulman]] # [[Lèi islamica]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Judaïsme ortodòx]] # [[Judaïsme reformat]] # [[Movement Massorti]] # [[Pessah]] # [[Rabin]] # [[Sinagòga]] # [[Torah]] # [[Tanakh]] # [[Talmud]] # [[Yòm Kippor]] </div> ==== Religions orientalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ayyavazhi]] # [[Bahaïsme]] # [[Bodisme]] ## [[Mahayana]] ### [[Avalokiteśvara]] ### [[Sutra dau Diamant]] ## [[Nirvana]] ## [[Theravada]] ### [[Tripitaka]] ## [[Bodisme tibetan]] ## [[Vajrayana]] ## [[Zen]] # [[Confucianisme]] ## [[Quatre Libres e Cinc Classics]] # [[Indoïsme]] ## [[Shivaïsme]] ## [[Vishnoïsme]] ## [[Shaktisme]] ## [[Om]] ## [[Avatar]] ## [[Ayurveda]] ## [[Bhagavad Gita]] ## [[Brama]] ## [[Braman]] ## [[Darma]] ## [[Ishvara]] ## [[Karma]] ## [[Krichna]] ## [[Kumbh Mela]] ## [[Ramayana]] ## [[Rigveda]] ## [[Shiva]] ## [[Trimurti]] ## [[Upanishad]] ## [[Veda]] ## [[Vedanta]] ## [[Vishnó]] ## [[Iòga]] # [[Jaïnisme]] # [[Shintoïsme]] # [[Sikhisme]] ## [[Guru Granth Sahib]] ## [[Harmandir Sahib]] # [[Taoïsme]] ## [[Tao Te Ching]] </div> ==== Religions tradicionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religions tradicionalas africanas]] # [[Religion tradicionala chinesa]] ## [[Emperaire de Jade]] # [[Chamanisme]] # [[Zoroastrisme]] ## [[Avesta]] ## [[Parsis]] </div> ==== Esoterisme, magia e mitologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Miticisme]] # [[Francmaçoneria]] # [[Gnosticisme]] # [[Magia]] ## [[Astrologia]] ## [[Taròt (carta)]] ## [[Mascariá]] # [[Ocultisme]] # [[Vodó]] </div> ===== Mitologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mitologia]] ## [[Folclòre]] # [[Mitologia aborigèna]] # [[Religion dei Cèltas]] # [[Mitologia egipciana]] # [[Paganisme germanic]] # [[Mitologia grèga]] # [[Lilith]] # [[Mitologia nordica]] # [[Mitologia romana]] </div> ===== Mitologia abraamica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Èva]] </div> ===== Mitologia egipciana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amòn]] # [[Anubis]] # [[Aton]] # [[Atòr]] # [[Òrus]] # [[Isis]] # [[Osiris]] # [[Ra]] </div> ===== Mitologia grèga ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zèus]] # [[Eròs]] # [[Poseidon]] # [[Ades]] # [[Èra]] # [[Afrodita]] # [[Artèmis]] # [[Atena]] # [[Estia]] # [[Arès]] # [[Ermès]] # [[Efèst]] # [[Apollon]] # [[Gèa]] </div> ===== Mitologia mesoamericana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quetzalcoatl]] </div> ===== Mitologia nordica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Freyja]] # [[Odin]] # [[Tòr]] </div> ===== Mitologia romana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Junon]] # [[Jupitèr (dieu)]] # [[Mart (mitologia)]] # [[Pluton (mitologia)]] # [[Vènus (mitologia)]] # [[Vulcan (mitologia)]] </div> == Antropologia, psicologia e vida vidanta == === Antropologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antropologia]] # [[Cultura]] # [[Festivau]] # [[Jorn feriat]] # [[Antropologia umana]] # [[Raça umana]] # [[Antropologia culturala]] # [[Antropologia lingüistica]] # [[Antropologia sociala]] # [[Pòble]] </div> ==== Etnologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etnologia]] # [[Etnia]] # [[Etnografia]] # [[Pòble autoctòn]] </div> ===== Etnias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bantos]] # [[Basques]] # [[San]]s # [[Germans]] # [[Aborigèns d'Austràlia]] # [[Amerindians]] ## [[Cherokee]] # [[Inuit]]s # [[Jusieus]] # [[Curds]] # [[Massai]]s # [[Mongòls]] # [[Ròms]] # [[Eslaus]] # [[Tutsis]] # [[Arabs]] # [[Austronesians]] # [[Berbèrs]] # [[Creòls (pòbles)]] # [[Han (etnia)]] # [[Keralits]] # [[Maòri (pòble)|Maòris]] # [[Protoindoeuropèus]] # [[Semitas]] # [[Turcs]] # [[Oigors]] </div> === Familha === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Parentat]] # [[Familha]] ## [[Pareu]] ## [[Familha nucleara]] ## [[Familha alargada]] ## [[Familha recompausada]] # [[Aliança (familha)]] # [[Clan]] # [[Concubinatge]] # [[Consanguinitat]] # [[Orfanèu]] # [[Animau de companhiá]] </div> ==== Membres de la familha ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conjunt]] # [[Parent]] ## [[Pairin]] # [[Frairèra]] ## [[Besson]] # [[Felen]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relacion umana]] ## [[Sexualitat liura]] ## [[Relacion intima]] ## [[Amistat]] ## [[Coabitacion]] ## [[Monogamia]] ## [[Bigamia]] ## [[Poligamia]] # [[Rendètz-vos galant]] # [[Seduccion]] # [[Relacion amorosa]] </div> ==== Relacions familialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acordalhas]] # [[Nòças]] # [[Dòt]] # [[Maridatge]] ## [[Maridatge civiu]] ## [[Union civila]] ## [[Maridatge blanc]] # [[Planificacion familiala]] ## [[Jasilha]] ## [[Gestacion per autrü]] ## [[Abséncia d'enfant]] ??? # [[Parentalitat]] ## [[Parentalitat LGBT]] # [[Acuelh familiau]] ## [[Adopcion]] # [[Sociologia de la familha]] # [[Divòrci]] # [[Infidelitat]] # [[Veusatge]] # [[Incèst]] # [[Violéncia familiala]] </div> === Cosina, manjar e beure === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosina (tecnica)]] # [[Cosina (espaci)]] # [[Manjar]] # [[Beure]] # [[Vitamina]] # [[Repàs]] ## [[Dejunar]] ## [[Dinnar]] ## [[Sopar]] # [[Dessèrt]] # [[Òli alimentària]] ## [[Òli d'oliva]] ## [[Òli de palma]] # [[Restauracion rapida]] # [[Restaurant]] # [[Vegetarisme]] </div> ==== Fruchs e èrbas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Legum]] # [[Lieume racina]] # [[Tubercul]] # [[Fruch]] # [[Cocorda]] # [[Amora (fruch del rumec)]] # [[Albricòt]] # [[Dàtil]] # [[Miugrana]] </div> ==== Produchs lachiers ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lach]] # [[Burre]] ## [[Margarina]] # [[Crèma]] # [[Formatge]] ## [[Fromatge de pasta pigada de verd]] ## [[Cheddar]] ## [[Mozzarella]] ## [[Parmigiano Reggiano]] # [[Lach de cocòt]] # [[Glacet]] # [[Lach de sòja]] ## [[Tòfo]] # [[Iogort]] </div> ==== Grans ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pan]] # [[Cereala]] # [[Farina]] </div> ==== Doçors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonbon]] # [[Caramèu]] # [[Chocolat]] # [[Mèu]] </div> ==== Nòses ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nòse]] # [[Avelana]] # [[Notz]] </div> ==== Carns ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Uòu (cosina)]] # [[Carn]] ## [[Bacon]] ## [[Carn bovina]] ## [[Carn de polet]] ## [[Cambajon]] ## [[Hamburger]] ## [[Hot-dog]] ## [[Carn de moton]] ## [[Carn de pòrc]] # [[Saïn]] # [[Tombada]] # [[Saussissa]] # [[Produchs de la mar]] # [[Peis (cosina)]] </div> ==== Èrbas e condiments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Condiment]] # [[Planta aromatica]] # [[Saussa]] # [[Espècia (cosina)|Espècia]] # [[Anís]] # [[Balicòt]] # [[Piper nigrum]] # [[Cardamòme]] # [[Canèla (rusca)]] # [[Foeniculum vulgare]] # [[Alh cultivat]] # [[Gengibre]] # [[Raifòrt]] # [[Lavanda]] # [[Cymbopogon]] # [[Regalícia]] # [[Menta]] # [[Ceba]] # [[Jolverd]] # [[Safran]] # [[Chutney]] # [[Saussa de peis]] # [[Confitura]] # [[Ketchup]] # [[Maionesa]] # [[Mostarda]] # [[Paprica]] # [[Pesto]] # [[Saussa sòja]] # [[Saussa tartara]] # [[Vinagre]] </div> ==== Plats divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pastisson]] # [[Curri]] # [[Fonduda]] # [[Frita]]s # [[Quebab]] # [[Nolhas]] # [[Pastas alimentàrias]] # [[Pastissariá]] # [[Torta]] # [[Pizza]] # [[Farineta]] # [[Salada]] # [[Samossà]] # [[Entrepan]] # [[Sopa]] # [[Fricòt]] # [[Soshí]] </div> ==== Beures ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aiga potabla]] # [[Tè glaçat]] # [[Chuc]] ## [[Jus d'arange]] # [[Limonada]] # [[Sòda]] ## [[Còla (beure)]] ### [[Coca-Cola]] ## [[Beure energizant]] ## [[Aiga tonica]] # [[Tè]] ## [[Tè verd]] ## [[Tè negre]] # [[Cafè]] ## [[Espresso]] ## [[Cafè turc]] # [[Chocolat caud]] # [[Mate]] </div> ==== Alcòls ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bevenda alcolizada]] # [[Beure destillat]] # [[Bièrra]] # [[Brandy]] # [[Pomat]] # [[Gin]] # [[Liquor]] # [[Rom]] # [[Saké]] # [[Tequila]] # [[Vòdka]] # [[Whisky]] # [[Vin]] ## [[Vin roge]] ## [[Vin blanc]] ## [[Vin efervescent]] # [[Coctèl]] # [[Martini]] # [[Mojito]] # [[Sangria]] </div> === Objèctes domestics === ==== Vèstits e assimilats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cencha]] # [[Hijab]] # [[Boton (cordura)]] # [[Capa]] # [[Vèstit]] # [[Sosvestit]] # [[Rauba]] # [[Gant (vestit)]] # [[Capèu]] # [[Cravata]] # [[Braias]] # [[Cauçadura]] # [[Cherpa]] # [[Gonèla]] # [[Malhòt de banh]] # [[Cauceta]] # [[Cremalhiera autoarrapanta]] # [[Cremalhiera]] # [[Barba]] # [[Sostèns]] # [[Cosmetic]] # [[Perfum]] # [[Joielariá]] # [[Masqueta]] # [[Tatoatge]] </div> ==== Mòbles e decoracion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banhadoira]] # [[Liech]] # [[Banc]] # [[Gabinet (mòble)]] # [[Cadièra]] # [[Comòda]] # [[Canapè]] # [[Armari]] # [[Burèu]] # [[Fogau]] # [[Mòble]] # [[Aparelh mainatgier]] # [[Taula]] </div> ==== Textils ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Textil]] # [[Lichariá]] # [[Tapís]] # [[Ridèu]] # [[Coissin]] </div> ==== Aisinas de coisina ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aisina de cosina]] # [[Cubèrt (cosina)]] ## [[Forqueta]] ## [[Culhièr]] # [[Baguetas]] # [[Sieta]] </div> === Sexualitat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sexualitat umana]] # [[Òme]] # [[Femna]] # [[Eterosexualitat]] # [[Omosexualitat]] # [[Rapòrt sexuau]] # [[Sèxe sensa risc]] # [[Fertilitat]] # [[Bais]] # [[Atraccion sexuala]] # [[Orientacion sexuala]] # [[Bisexualitat]] # [[Preliminars]] # [[Sexualitat orala]] # [[Orgasme]] # [[Pilula combinada]] # [[Preservatiu]] # [[Masturbacion]] # [[Prostitucion]] # [[Pornografia]] </div> === Etapas de la vida === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Enfança]] ## [[Novèu-nat]] ## [[Noirisson]] ## [[Enfant]] ## [[Dròlle]] ## [[Filha]] # [[Jovença]] # [[Adolescéncia]] # [[Adulte]] # [[Vielhum]] </div> === Psicologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia]] # [[Psicologia clinica]] # [[Psicologia cognitiva]] # [[Psicologia evolucionista]] # [[Psicologia de la personalitat]] # [[Psicologia de la religion]] # [[Psicoterapia]] # [[Gèni (persona)]] # [[Ipnòsi]] # [[Libidò]] # [[Fòbia]] # [[Pessimisme]] # [[Percepcion]] # [[Psicologia sociala]] # [[Sindròme d'Estocòlme]] # [[Cognicion]] # [[Lideratge]] # [[Creativitat]] # [[Poder]] # [[Optimisme]] # [[Natura umana]] # [[Imaginacion]] # [[Plor]] # [[Ipocrisia]] # [[Complèxe d'Edip]] # [[Sens (Fisiologia)]] # [[Memòria (psicologia)]] </div> ==== Escòlas de psicologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia analitica]] # [[Comportementalisme]] # [[Psicologia dau desvolopament]] # [[Psicologia de la forma]] # [[Psicologia umanista]] # [[Psicanalisi]] </div> ==== Concèptes principaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atencion]] # [[Amnesia]] # [[Consciéncia]] # [[Sòm]] # [[Sòmi]] # [[Instint]] # [[Esperit]] # [[Umor (psicologia)]] # [[Temperament]] # [[Motivacion]] # [[Estereotipe]] # [[Pensada]] # [[Comportament]] # [[Emocion]] </div> ==== Emocions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colèra]] # [[Ànsia]] # [[Compassion]] # [[Coratge]] # [[Curiositat]] # [[Desgost]] # [[Dobte]] # [[Enveja]] # [[Paur]] # [[Culpabilitat]] # [[Bonaür]] # [[Òdi]] # [[Esperança]] # [[Gelosiá]] # [[Amor]] # [[Tristesa]] # [[Vergonha]] # [[Suspresa]] # [[Umor]] # [[Plaser]] # [[Sofrença]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agression]] # [[Altruisme]] # [[Autoritat]] # [[Traïson]] # [[Misèrias]] # [[Carisme]] # [[Competicion]] # [[Conformisme]] # [[Egocentrisme]] # [[Empatia]] # [[Perdon]] # [[Onor]] # [[Messorga]] # [[Vida privada]] # [[Prejutjat]] # [[Castig]] # [[Respècte]] # [[Timiditat]] # [[Fisança]] </div> === Lengatge === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge]] # [[Lenga construcha]] # [[Dialècte]] # [[Diccionari]] # [[Gramatica]] ## [[Adjectiu]] ## [[Advèrbi]] ## [[Conjoncion]] ## [[Cas gramaticau]] ## [[Nom (gramatica)]] ## [[Pronom]] ## [[Frasa]] ## [[Sintaxi]] ## [[Vèrbe]] # [[Lingüistica]] ## [[Lingüistica comparada]] ## [[Etimologia]] ## [[Lingüistica istorica]] ## [[Fonetica]] # [[Alfabetisme]] # [[Morfologia (lingüistica)]] # [[Filologia]] # [[Prononciacion]] # [[Retorica]] # [[Traduccion]] # [[Mot]] ## [[Fonèma]] ### [[Consonanta]] ### [[Vocala]] ## [[Sillaba]] # [[Escritura]] ## [[Diacritic]] ## [[Ortografia]] # [[Sistèma d'escritura]] # [[Nom]] # [[Fonologia]] # [[Semantica]] # [[Semiotica]] # [[Simbòl]] </div> ==== Familhas de lengas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Familha de lengas]] ## [[Lengas afroasiaticas]] ### [[Lengas semiticas]] ## [[Lengas altaïcas]] ## [[Lengas austroasiaticas]] ## [[Lengas austronesianas]] ## [[Lengas dravidas]] ## [[Lengas esquimaudas-alèutas]] ## [[Indoeuropèu]] ### [[Lengas germanicas]] ### [[Lengas iranianas]] ### [[Lengas romanicas]] ### [[Lengas eslavas]] ## [[Lengas khoisan]] ## [[Lengas tai-kadai]] ## [[Lengas nigèrocongolesas]] ## [[Lengas nilosaharianas]] ## [[Lengas sinotibetanas]] ## [[Lengas caucasencas]] ## [[Lengas tongozas]] ## [[Lengas turquesas]] ## [[Lengas oralicas]] ## [[Lengas utoastècas]] </div> ==== Alfabets e sistèmas d'escritura ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfabet]] # [[Letra]] # [[Braille]] # [[Alfabet arabi]] # [[Escritura chinesa]] # [[Cuneïfòrme]] # [[Alfabet cirillic]] # [[Devanagari]] # [[Ieroglifs egipcians]] # [[Alfabet georgian]] # [[Alfabet grèc]] # [[Hangeul]] # [[Alfabet latin]] # [[Alfabet fenician]] # [[Alfabet runic]] # [[Pèira de Roseta]] # [[Alfabet fonetic internacionau]] # [[Còdi Morse internacionau]] # [[Sillabari]] </div> ==== Lengatges especifics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grèc ancian]] # [[Aramèu]] # [[Arabi]] # [[Bengalin (lenga)]] # [[Chinés]] # [[Danés]] # [[Egipcian]] # [[Anglés]] ## [[Vièlh anglés]] # [[Esperanto]] # [[Francés]] # [[Alemand]] # [[Grèc]] # [[Gujarati]] # [[Ebrieu]] # [[Indostani]] ## [[Indi (lenga)]] # [[Italian]] # [[Japonés]] # [[Javanés]] # [[Corean]] # [[Latin]] # [[Mandarin]] # [[Marata]] # [[Min]] # [[Polonés]] # [[Portugués]] # [[Persan]] # [[Rus]] # [[Sanscrit]] # [[Espanhòu]] # [[Swahili]] # [[Siriac]] # [[Tamol]] # [[Tagalòg]] # [[Telogo]] # [[Turc]] # [[Panjabi]] # [[Ucraïnés]] # [[Vietnamian]] # [[Wu]] # [[Yue]] # [[Birman]] # [[Ongrés]] # [[Quíchoa]] # [[Tai (lenga)]] # [[Akkadian]] # [[Amaric]] # [[Berbèr]] # [[Còpte (lenga)]] # [[Somali]] # [[Indonesian]] # [[Malgash (lenga)]] # [[Malai (lenga)]] # [[Khmer]] # [[Armèni]] # [[Assamés]] # [[Ordo]] # [[Nepalés]] # [[Oriya]] # [[Pali]] # [[Sindhi]] # [[Catalan]] # [[Romanés]] # [[Neerlandés]] # [[Suedés]] # [[Yiddish]] # [[Curd]] # [[Pashto]] # [[Bulgar]] # [[Chèc (lenga)]] # [[Sèrbocroat]] # [[Canarés]] # [[Malaialam]] # [[Zolo]] # [[Azèri]] # [[Cazac]] # [[Ozbèc]] # [[Lenga dei signes]] </div> === Divertiment e espòrt === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Leser]] # [[Divertiment]] # [[Jòc]] # [[Pargue d'atraccions]] # [[Jòc d'argent]] ## [[Casinò]] ## [[Dat]] ## [[Lotariá]] ## [[Rodeta (jòc)]] ## [[Poker]] ## [[Blackjack]] ## [[Maquina de monedas]] # [[Temps liure]] # [[Fèsta]] # [[Jogar (activitat)]] # [[Rompetèsta]] ## [[Mots crosats]] ## [[Sudoku]] # [[Joguina]] # [[Aqüari]] # [[zoo]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jòc de taula]] ## [[Backgammon]] ## [[Escacs]] ## [[Damas]] ## [[Cluedo]] ## [[Go]] ## [[Monopoly]] ## [[Scrabble]] ## [[Pachisi]] ## [[Xiangqi]] # [[Mancala]] # [[Jòc de bilhas]] # [[Carta de jòc]] # [[Videojòc]] ## [[Pokemon]] ## [[Pong]] # [[Jòc d'arcada]] # [[Jòc de cartas]] # [[Bridge]] # [[Jòc de sagetas]] # [[Dominòs]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Popada]] # [[Frisbee]] # [[Lego]] # [[Rubik's Cube]] # [[Slinky]] # [[Barbie]] # [[Iò-iò]] </div> ==== Espòrts ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espòrt]] # [[Jòc de bala]] ## [[Balon]] # [[Estadi (bastiment)]] # [[Piscina]] # [[Jòcs Olimpics]] ## [[Jòcs Paralimpics]] ## [[Jòcs Olimpics d'estiu]] ## [[Jòcs Olimpics d'ivèrn]] # [[Dopatge]] # [[Espòrt d'ivèrn]] # [[Espòrt electronic]] </div> ===== Espòrts collectius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fotbòl american]] ## [[National Football League]] ## [[Super Bowl]] # [[Fotbòl australian]] # [[Beisbòl]] ## [[Major League Baseball]] ## [[World Series]] # [[Basquetbòl]] ## [[National Basketball Association]] # [[Criquet]] ## [[Copa dau monde de criquet]] # [[Curling]] # [[Floorball]] # [[Fotbòl]] ## [[Copa dau monde de fotbòl]] ## [[Portièr (fotbòl)]] ## [[Campionat d'Euròpa de fotbòl]] ## [[Campionat d'Anglatèrra de fotbòl]] ## [[Liga dei campions (fotbòl)]] # [[Handbal]] # [[Oquei]] ## [[Oquei pelena]] ## [[Oquei sus glaça]] ### [[National Hockey League]] # [[Lacrosse]] # [[Pòlo]] # [[Rugbi]] ## [[Rugbi de XIII]] ## [[Rugbi de 7]] ## [[Rugbi de 15]] # [[Voleibòl]] ## [[Voleibòl de plaja]] </div> ===== Atletisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atletisme]] ## [[Decatlon]] ## [[Lançament de disc]] ## [[Saut de naut]] ## [[Corsa a baranha]] ## [[Lançament de bigatana]] ## [[Saut de long]] ## [[Corsa a pè]] ### [[Maraton]] ## [[Saut amb pèrga]] ## [[Lançament de pes]] </div> ===== Patinatge ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patinatge sus glaça]] ## [[Patinatge artistic]] ## [[Patinatge de velocitat]] # [[Patinatge de rodetas]] # [[Skateboard]] </div> ===== Espòrts aqüatics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canoa (espòrt)]] # [[Cabús]] # [[Rem (espòrt)]] # [[Natacion (espòrt)]] # [[Vater pòlo]] </div> ===== Autreis espòrts individuaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pesca de lència]] # [[Tir amb arc]] # [[Espòrt automobil]] ## [[Formula 1]] ## [[NASCAR]] # [[Motociclisme]] # [[Badminton]] # [[Culturisme]] # [[Jòc de bola (espòrts)]] ## [[Petanca]] # [[Bowling]] # [[Bilhard]] # [[Ciclisme]] ## [[Bicicleta tot terrenh]] ## [[Corsa au temps]] ## [[Torn de França]] # [[Equitacion]] ## [[Dreiçatge (equitacion)]] ## [[Espòrt ipic]] ## [[Rodeo]] ## [[Concors de saut d'obstacles]] # [[Escrima]] ## [[Floret (escrima)]] ## [[Sabre (escrima)]] # [[Gòlf]] # [[Gimnastica]] ## [[Gimnastica ritmica]] ## [[Sòu (gimnastica)]] ## [[Saut superior]] ## [[Trampolin]] ## [[Saut de cavau]] # [[Pentatlon modèrne]] # [[Alpinisme]] # [[Corsa d'orientacion]] # [[Tir esportiu]] # [[Esquí]] ## [[Esquí alpin]] ## [[Biatlon]] ## [[Esquí nordic]] ## [[Saut d'esquí]] ## [[Eslalòm]] ## [[Esquí (materiau)]] # [[Tirassèu]] ## [[Bobsleigh]] ## [[Lieja de corsa]] # [[Snooker]] # [[Snowboard]] # [[Squash]] # [[Surf]] # [[Tennis de taula]] # [[Tennis]] ## [[Raqueta]] # [[Triatlon]] # [[Alterofilia]] </div> ===== Espòrts marciaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art marcial]] # [[Bòxa anglesa]] # [[Judo]] # [[Karate]] # [[Kick-boxing]] # [[Combat liure]] # [[Taegwondo]] # [[Lucha]] ## [[Lucha liura]] ## [[Lucha grècoromana]] ## [[Sumo]] # [[Wushu]] </div> === Mesuras dau temps === ==== Calendiers e mesura dau temps universau ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Calendier]] ## [[Calendier solar]] ## [[Calendier lunisolar]] ## [[Calendier lunar]] ## [[Calendier maia]] ## [[Calendier egipcian]] ## [[Calendier chinés]] ## [[Calendier japonés]] ## [[Calendier ebrieu]] ## [[Calendier musulman]] ## [[Calendier gregorian]] ## [[Calendier julian]] # [[Calendier perpetuau]] # [[Annada bissextila]] # [[Temps Universal Coordenat]] # [[Ora d'estiu]] # [[Nuech]] # [[Jornada]] # [[Fus orari]] # [[Temps universau]] # [[Segonda intercalara]] </div> ==== Jorns e mes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jorn de la setmana]] ## [[Divendres]] ## [[Dissabte]] ## [[Dimenge]] # [[Genier]] # [[Març]] # [[Junh]] # [[Setembre]] # [[Decembre]] </div> === Mesuras dau temps === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Color]] ## [[Negre]] ## [[Blau]] ## [[Brun]] ## [[Cian]] ## [[Verd]] ## [[Magenta (color)]] ## [[Irange (color)]] ## [[Ròse (color)]] ## [[Porpra]] ## [[Roge]] ## [[Jaune]] ## [[Blanc]] # [[Colors primàrias]] # [[Luminositat (colors)]] # [[Saturacion (colors)]] # [[Vision dei colors]] # [[Gloss]] # [[Tinta (color)]] </div> == Societat e sciéncias socialas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat]] # [[Comunautat]] # [[Letras (cultura)]] # [[Comunicacion]] # [[Informacion]] # [[Solidaritat]] # [[Estudis regionaus]] # [[Demografia]] # [[Sciéncia de l'informacion]] # [[Mandat dau Cèu]] # [[Estudi dei mèdias]] # [[Societat dubèrta]] # [[Organizacion professionala]] # [[Societat sabenta]] # [[Accion sociala]] # [[Capitau sociau]] # [[Coesion sociala]] # [[Formacion sociala]] # [[Estructura sociala]] # [[Sociobiologia]] </div> === Economia e afaires === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Firma]] # [[Economia (disciplina)]] ## [[Macroeconomia]] ## [[Microeconomia]] ## [[Ben (economia)]] ## [[Servici (economia)]] ## [[Ofèrta e demanda]] # [[Economia]] # [[Comptabilitat]] # [[Capital (economia)]] # [[Companhiá (entrepresa)]] # [[Corporacion]] # [[Moneda]] ## [[Devisa (moneda)]] ## [[Yen]] ## [[Liura esterlina]] ## [[Renminbi]] ## [[Ropia]] ## [[Dolar american]] # [[Pèça de moneda]] # [[Bilhet de banca]] # [[Banca]] # [[Chèc (pagament)]] # [[Deute]] # [[Carta de crèdit]] # [[Emprunt]] # [[Interès (finança)]] # [[Produch interior brut]] # [[Economia dau trabalh]] # [[Domesticitat]] # [[Usina]] # [[Finança]] # [[Industria]] ## [[Agricultura]] ## [[Construccion]] ## [[Pesca]] ## [[Silvicultura]] ## [[Caça]] ## [[Industria manufacturiera]] ## [[Industria miniera]] ## [[Rafinariá de petròli]] ## [[Torisme]] ### [[Ostalariá]] # [[Caça de balena]] # [[Inflacion]] # [[Deflacion]] # [[Assegurança]] # [[Investiment]] # [[Manejament]] # [[Mercat]] # [[Marcatica]] # [[Monopòli]] # [[Azard morau]] # [[Proprietat]] # [[Comèrci au detalh]] # [[Centre comerciau]] # [[Supermercat]] # [[Borsa (economia)]] ## [[New York Stock Exchange]] ## [[NASDAQ]] ## [[London Stock Exchange]] ## [[Tokyo Stock Exchange]] # [[Impòst]] ## [[Impòst sus lei companhiás]] ## [[Impòst sus lo revengut]] ## [[Drech de doana]] # [[Comèrci]] # [[Carriera (mestier)]] # [[Emplec]] # [[Caumatge]] </div> ==== Companhiás ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aldi]] # [[Apple Inc.]] # [[AT&T]] # [[Bank of America]] # [[IKEA]] # [[Chevron]] # [[ExxonMobil]] # [[General Electric]] # [[Google]] # [[IBM]] # [[Maersk]] # [[McDonald's]] # [[Microsoft]] # [[Nestlé]] # [[Petrobras]] # [[Procter & Gamble]] # [[Royal Dutch Shell]] # [[Sony]] # [[Walmart]] </div> === Cultura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bandièra]] # [[Canibalisme]] # [[Tradicion]] # [[Anniversari]] # [[Aïd el-Fitr]] # [[Halloween]] # [[Carnaval]] # [[Ramadan]] </div> === Educacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion]] ## [[Educacion primària]] ## [[Educacion segondària]] # [[Collègi]] # [[Curriculum]] # [[Aprendissatge]] # [[Escòla]] # [[Ensenhaire]] # [[Tèst (espròva)]] # [[Universitat]] # [[Educacion a distància]] # [[Ensenhament superior]] # [[Arts liberaus]] # [[Aprendissatge en linha]] # [[Acadèmia]] # [[Estudiant]] # [[Borsa d'estudis]] # [[Madrassa]] # [[Escòla mairala]] # [[Tèsi de doctorat]] # [[Diplòma]] </div> ==== Bibliotècas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bibliotèca]] # [[Bibliotèca nacionala]] # [[Bibliotèca numerica]] # [[Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas]] # [[Bibliotèca publica]] # [[Bibliotèca escolara]] # [[Bibliotèca mobila]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Bibliotèca d'Assurbanipal]] # [[Bibliotèca dau Congrès]] # [[Bibliotèca Publica de Nòva York]] # [[Bibliotèca Nacionala de China]] # [[Bibliotèca Nacionala de la Dieta]] # [[British Library]] # [[Bibliotèca Nacionala de França]] # [[Bibliotèca Nacionala Alemanda]] # [[Bibliotèca d'Estat de Russia]] # [[Bibliotèca Vaticana]] # [[Bibliotèca Nacionala d'Austràlia]] </div> ==== Institucions academicas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat d'al-Qarawiyyin]] # [[Universitat Al-Azhar]] # [[Universitat dau Caire]] # [[Universitat dau Cap]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Federala de Rio de Janeiro]] # [[Universitat Nacionala Autonòma de Mexic]] # [[Universitat de la Colómbia Britanica]] # [[Universitat de Buenos Aires]] # [[Universitat de Toronto]] # [[Universitat de Chicago]] # [[Institut de Tecnologia de Califòrnia]] # [[Universitat Johns Hopkins]] # [[Massachusetts Institute of Technology]] # [[Universitat Stanford]] # [[Universitat Duke]] # [[Universitat de Carolina dau Nòrd a Chapel Hill]] # [[Universitat de Virginia]] # [[Universitat de Michigan]] # [[Universitat de Califòrnia (Berkeley)]] # [[Universitat de Califòrnia (Los Angeles)]] # [[Ivy League]] # [[Universitat Harvard]] # [[Universitat Yale]] # [[Universitat Princeton]] # [[Universitat Brown]] # [[Universitat Columbia]] # [[Collègi Dartmouth]] # [[Universitat de Pennsilvània]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Quiòto]] # [[Universitat de Tòquio]] # [[Universitat de Calcutta]] # [[Institut Indian de Sciéncia]] # [[Institut Indian de Tecnologia]] # [[Institut Indian de Manejament]] # [[Universitat Fudan]] # [[Universitat de Hong Kong]] # [[Universitat de Nanquin]] # [[Universitat de Pequin]] # [[Universitat Tsinghua]] # [[Universitat Zhejiang]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Bolonha]] # [[Universitat de Copenaga]] # [[Universitat Complutense de Madrid]] # [[Universitat de Viena]] # [[Universitat de Leiden]] # [[Universitat de Roma La Sapienza]] # [[Universitat de Salamanca]] # [[Escòla politecnica federala de Zuric]] # [[Universitat de París]] # [[La Sorbona]] # [[Universitat Pierre-e-Marie-Curie]] # [[Universitat Loís-e-Maximilian de Munic]] # [[Universitat Humboldt de Berlin]] # [[Universitat Goethe de Francfòrt]] # [[Universitat de Heidelberg]] # [[Universitat de Cambridge]] # [[Universitat d'Oxford]] # [[Universitat de Londre]] # [[Universitat Carles de Praga]] # [[Universitat Jagellon]] # [[Universitat d'Estat de Moscòu]] # [[Universitat d'Estat de Sant Petersborg]] # [[Universitat Nacionala Taras Shevchenko de Kiev]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Nacionala Australiana]] </div> === Organizacions === ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Administracion Centrala Tibetana]] # [[FBI]] # [[Hells Angels]] # [[KGB]] # [[MS-13]] # [[Mossad]] # [[Cosa nostra]] # [[Yakuza]] </div> ==== Organizacions internacionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banca Africana de Desvolopament]] # [[Union Africana]] # [[ANZUS]] # [[Liga Aràbia]] # [[Conseu de l'Artic]] # [[Banca Asiatica de Desvolopament]] # [[Cooperacion Economica Asia-Pacific]] # [[ASEAN]] # [[Banca dei Reglaments Internacionaus]] # [[Aliança Bolivariana per leis Americas]] # [[Comunautat Cariba]] # [[Pacte de Bagdad]] # [[Organizacion dau Tractat de Seguretat Collectiva]] # [[Comunautat deis Estats Independents]] # [[Commonwealh]] # [[Comunautat dei País de Lenga Portuguesa]] # [[Conseu de Cooperacion deis Estats Arabes dau Golf]] # [[Conseu deis Estats de la Mar Baltica]] # [[Comunautat d'Africa de l'Èst]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica]] # [[Union Eurasiana]] # [[G20]] # [[G7]] # [[Convencions de Genèva]] # [[Banca Internacionala per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Chambra Internacionala de Comèrci]] # [[Associacion Internacionala de Desvolopament]] # [[Societat Financiera Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala per lei Migracions]] # [[Union Interparlamentària]] # [[Interpol]] # [[Banca Islamica de Desvolopament]] # [[Union Latina]] # [[Liga dei Nacions]] # [[OTAN]] # [[Acòrd de Liure Cambi Nòrd-american]] # [[OPEC]] # [[Organizacion per la Cooperacion Economica e lo Desvolopament]] # [[Organizacion de l'Unitat Africana]] # [[Organizacion per la Seguretat e la Cooperacion en Euròpa]] # [[Organizacion deis Estats Americans]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica de la Mar Negra]] # [[Club de París]] # [[Organizacion de Cooperacion de Shanghai]] # [[Organizacion dau Tractat de l'Asia dau Sud-Èst]] # [[Union per la Mediterranèa]] # [[Union dei Nacions Sud-americanas]] # [[ONU]] ## [[Agéncia Internacionala de l'Energia Atomica]] ## [[Cort Internacionala de Justícia]] ## [[Cort Penala Internacionala]] ## [[Fons Monetari Internacionau]] ## [[Organizacion dei Nacions Unidas per lo Desvolopament Industriau]] ## [[Secretariat Generau dei Nacions Unidas]] ## [[UNESCO]] ## [[UNICEF]] ## [[Secretariat dei Nacions Unidas]] ## [[Conseu de Seguretat dei Nacions Unidas]] ## [[Banca Mondiala]] ## [[Grop de la Banca Mondiala]] ## [[OMS]] ## [[OMC]] </div> ==== Organizacions europèas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Benelux]] # [[Acòrd de Liure Cambi d'Euròpa Centrala]] # [[CERN]] # [[Comecon]] # [[Conseu d'Euròpa]] # [[Conseu de l'Union Europèa]] # [[Union Economica e Montetària de l'Union Europèa]] # [[Comunautat Europèa de l'Energia Atomica]] # [[Banca Europèa per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Comunautat Europèa dau Carbon e de l'Acier]] # [[Comunautat Economica Europèa]] # [[Banca Europèa d'Investiment]] # [[Parlament Europèu]] # [[Union Europèa]] # [[Conseu Nordic]] # [[Liga de Corint]] # [[Union de l'Euròpa Occidentala]] # [[Pacte de Varsòvia]] </div> ==== Organizacions non governamentalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agenda 21]] # [[AIESEC]] # [[Al Qaïda]] # [[Institut Nacionau Estatsunidenc de Normalizacion]] # [[Associacion deis Estats Generaus deis Estudiants d'Euròpa]] # [[Association for Computing Machinery]] # [[Servici Austrian de la Memòria]] # [[Grop de Bilderberg]] # [[BirdLife International]] # [[Collègi dei cardenaus]] # [[Deutsches Institut für Normung]] # [[Observatòri Europèu Austrau]] # [[Federacion Aeronautica Internacionala]] # [[Federacion Internacionala de l'Automobila]] # [[Federacion Internacionala de Motociclisme]] # [[Free Software Foundation]] # [[Greenpeace]] # [[GUAM]] # [[Hizb ut-Tahrir]] # [[Hospitality Club]] # [[Institut deis engenhaires electricians e electronicians]] # [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras]] # [[Conseu Internacionau dei Musèus]] # [[Conseu Internacionau dei Monuments e dei Sites]] # [[Organizacion Idrografica Internacionala]] # [[Organizacion Maritima Internacionala]] # [[Union Matematica Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala de Normalizacion]] # [[Crotz Roja]] # [[Societat Internacionala per la consciéncia de Krishna]] # [[Union Internacionala per la Conservacion de la Natura]] # [[Union Internacionala de Quimia Pura e Aplicada]] # [[Live Earth]] # [[Frònt Moro Islamic de Liberacion]] # [[Prèmi Nobel]] # [[PEN International]] # [[Partit Pirata Internacionau]] # [[Programa PISA]] # [[Movement Pugwash]] # [[Escotisme]] # [[Armada dau Sauvament]] # [[Union Ciclista Internacionala]] # [[Organizacion dei Nacions e Pòbles non representats]] # [[WikiLeaks]] # [[Agéncia Mondiala Antidopatge]] # [[Conseu Mondiau dei Glèisas]] # [[Comitat dau Patrimòni Mondiau]] # [[World Wide Web Consortium]] # [[Amnesty International]] # [[Human Rights Watch]] # [[Médecins Sans Frontières]] # [[Reporters Without Borders]] # [[Transparency International]] # [[Confederacion Mondiala deis Activitats Subaqüaticas]] # [[Tribunau Arbitrau de l'Espòrt]] # [[Associacion Europèa dei Clubs]] # [[Comitats Olimpics Europèus]] # [[Federacion Internacionala de Volleyball]] # [[FIBA]] # [[FIDE]] # [[FIFA]] # [[Federacion Internacionala de Gimnastica]] # [[Federacion Internacionala d'Oquei sus glaça]] # [[Comitat Internacionau Olimpic]] # [[Comitat Nacionau Olimpic]] # [[UEFA]] # [[Comitat Olimpic d'Asia]] </div> === Lèi === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lèi]] ## [[Drech civilista]] ## [[Common law]] ## [[Drech penau]] # [[Apèu (drech)]] # [[Arbitratge]] # [[Pena de mòrt]] # [[Drechs civics]] # [[Constitucion]] # [[Contracte]] # [[Copyright]] # [[Tribunau]] # [[Damatge (drech)]] # [[Equity (drech)]] # [[Pròva (drech)]] # [[Libertat d'expression]] # [[Culpabilitat]] # [[Injonccion (drech)]] # [[Poder judiciari]] # [[Jutge]] # [[Jurisprudéncia]] # [[Jurista]] # [[Justícia]] # [[Avocat (mestièr)]] # [[Responsabilitat penala]] # [[Brevet]] # [[Polícia]] # [[Drechs]] ## [[Drechs fondamentaus]] # [[Seguretat (drech)]] # [[Testimòni]] </div> ==== Tipes de lèi ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Drech administratiu]] # [[Precedent (drech)]] # [[Proprietat intellectuala]] # [[Drech internacionau]] # [[Drech dei bens]] # [[Drech religiós]] # [[Lèi estatuària]] # [[Trust]] </div> ==== Crimes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crime]] # [[Via de fach]] # [[Infraccion dau drech d'autor]] # [[Destornament de fons]] # [[Extorsion]] # [[Frauda]] # [[Genocidi]] # [[Omicidi]] ## [[Murtre]] # [[Trafec d'estupefiants]] # [[Raubament (persona)]] # [[Crime organizat]] # [[Piratariá]] # [[Braconatge]] # [[Viòl]] # [[Raubament amb violéncia]] # [[Sabotatge]] # [[Agression sexuala]] # [[Contrabanda]] # [[Raubament (objècte)]] # [[Tortura]] # [[Violéncia]] </div> ==== Tèxtes juridics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magna Carta]] # [[Declaracion d'Independéncia deis Estats Units]] # [[Constitucion deis Estats Units]] # [[Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan]] # [[Manifèste dau Partit Comunista]] # [[Declaracion Universala dei Drechs de l'Òme]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs economics, sociaus e culturaus]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs civius e politics]] # [[Principis de Nuremberg]] </div> === Mèdias === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Publicitat]] # [[Dessenh umoristic]] # [[Jornalisme]] # [[Mèdia de comunicacion de massa]] # [[Actualitat]] # [[Magazine]] # [[Relacions publicas]] </div> ==== Agéncias de premsa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agence France-Presse]] # [[Associated Press]] # [[Reuters]] </div> ==== Magazines ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billboard (magazine)]] # [[The Economist]] # [[Life (magazine)]] # [[Mad (magazine)]] # [[National Geographic (magazine)]] # [[The New Yorker]] # [[People (magazine)]] # [[Playboy]] # [[Punch (magazine)]] # [[Reader's Digest]] # [[Rolling Stone]] # [[Scientific American]] # [[Der Spiegel]] # [[Time (magazine)]] # [[Vogue (magazine)]] </div> ==== Jornaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jornau]] # [[Financial Times]] # [[Le Monde]] # [[Pravda]] # [[The Times]] # [[The Times of India]] # [[The New York Times]] # [[The Wall Street Journal]] # [[The Washington Post]] </div> ==== Radiò ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[The Goon Show]] # [[Grand Ole Opry]] # [[The Shadow]] # [[La Guèrra dei Mondes (radiò)]] </div> ==== Television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film documentari]] # [[Union Europèa de Radiotelevision]] # [[Emmy Award]] # [[Jòc televisat]] # [[Sitcom]] # [[Soap opera]] # [[Programa televisat]] # [[60 Minutes]] # [[All in the Family]] # [[American Idol]] # [[BBC World News]] # [[Disney Channel]] # [[Doctor Who]] # [[Friends]] # [[Guiding Light]] # [[Gunsmoke]] # [[I Love Lucy]] # [[Meet the Press]] # [[Monty Python's Flying Circus]] # [[Roots (seria)]] # [[Sesame Street]] # [[The Simpsons]] # [[Star Trek]] # [[Tom e Jerry]] # [[The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]] # [[The Twilight Zone]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret de television]] # [[Al Jazeera]] # [[American Broadcasting Company]] # [[ARD]] # [[BBC]] # [[CBS]] # [[China Central Television]] # [[CNN]] # [[RAI]] # [[ITV]] # [[NBC]] # [[PBS]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazon]] # [[EBay]] # [[Facebook]] # [[Myspace]] # [[Twitter]] # [[Google Search]] # [[Internet Movie Database]] # [[YouTube]] # [[Wikipèdia]] </div> === Musèus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musèu American d'Istòria Naturala]] # [[Metropolitan Museum of Art]] # [[Musèu d'Art Modèrne de New York]] # [[Musuèu Nacionau d'Antropologia de Mexic]] # [[Smithsonian Institution]] # [[British Museum]] # [[Deutsches Museum]] # [[Musèu de l'Ermitatge]] # [[Lovre]] # [[Musèu d'Orsay]] # [[Musèu d'Istòria Naturala de Londres]] # [[Musèu dau Prado]] # [[National Gallery]] # [[Rijksmuseum]] # [[Musèus dau Vatican]] # [[Victoria and Albert Museum]] # [[Musèu Nacionau dau Palais]] # [[Musèu Nacionau de Tòquio]] </div> === Vida politica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion civica]] # [[Politica]] # [[Libertats publicas]] # [[Diplomacia]] ## [[Ambaissador]] ## [[Mission diplomatica]] # [[Eleccion]] # [[Partit politic]] # [[Propaganda]] # [[Revolucion]] # [[Separacion dei poders]] # [[Poder legislatiu]] # [[Estat de drech]] # [[Ciutadanetat]] # [[Drech constitucionau]] # [[Recensament de la populacion]] # [[Seguretat dei sistèmas d'informacion]] # [[Règla d'Aur]] # [[Habeas corpus]] # [[Seguretat de l'informacion]] # [[Individualisme]] # [[Impeachment]] # [[Relacions internacionalas]] # [[Drech dau trabalh]] # [[Salari minimom]] # [[Manifèste]] # [[Nacionalitat]] # [[Passapòrt]] # [[Seguretat Sociala]] # [[Autodeterminacion]] # [[Traïson]] # [[Desobesissença civila]] # [[Contracte sociau]] # [[Decentralizacion]] # [[Economia mixta]] # [[Veto]] # [[Corona]] # [[Censura]] # [[Autonòmia]] # [[Administracion electronica]] # [[Convencion Nacionala]] # [[Persona morala]] # [[Politica estrangiera]] # [[L'internacionala]] # [[Drech public]] # [[Manifestacion espontanèa]] # [[Religion d'Estat]] # [[Cuerbefuòc]] # [[Carta d'identitat]] # [[Comuna (bastiment)]] # [[Santat publica]] # [[Suspopulacion umana]] # [[Manifestacion]] # [[Terapia]] # [[Internacionala Socialista]] # [[Burocracia]] # [[Benevolat]] # [[Dictatura dau proletariat]] # [[Jornada Internacionala dei Trabalhaires]] # [[Lucha dei classas]] # [[Classa obriera]] # [[Esmoguda]] # [[Ajuda sociala]] </div> ==== Govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabinet (govèrn)]] # [[Còp d'Estat]] # [[Culte de la personalitat]] # [[Poder executiu]] # [[Govèrn]] # [[Parlament]] # [[Sistèma parlamentari]] # [[Sistèma presidenciau]] ## [[Sistèma semipresidenciau]] # [[Administracion publica]] # [[Politica publica]] # [[Senat Roman]] # [[Estat d'urgéncia]] # [[Vòte]] # [[Sistèma electorau]] # [[Estat del benestar]] </div> ==== Divisions territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Division administrativa]] # [[Arrondiment]] # [[Califat]] # [[Ciutat-estat]] # [[Colonia]] # [[Confederacion]] # [[Comtat]] # [[Districte electorau]] # [[Emirat]] # [[Empèri]] # [[Estat federat]] # [[Federacion]] # [[Municipi]] # [[Estat nacion]] # [[Quartier]] # [[Union personala]] # [[Estat policier]] # [[Protectorat]] # [[Província]] # [[Govèrn fantòche]] # [[Partit unic]] # [[Estat sobeiran]] # [[Estat]] # [[Estat unitari]] # [[Comunautat virtuala]] </div> ==== Ideologias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Activisme]] # [[Anarquisme]] # [[Autoritarisme]] # [[Bicamerisme]] # [[Capitalisme]] # [[Democracia crestiana]] # [[Comunisme]] # [[Conservatisme]] # [[Constitucionalisme]] # [[Cosmopolitisme]] # [[Despotisme]] # [[Egalitarisme]] # [[Faissisme]] # [[Federalisme]] # [[Politica ecologica]] # [[Ideologia]] # [[Imperialisme]] # [[Islamisme]] # [[Juche]] # [[Leninisme]] # [[Liberalisme]] # [[Libertarianisme]] # [[Marxisme]] # [[Multiculturalisme]] # [[Nacionalisme]] # [[Nazisme]] # [[Ostracisme]] # [[Patriotisme]] # [[Separatisme]] # [[Democracia sociala]] # [[Socialisme]] ## [[Socialisme democratic]] ## [[Realisme socialista]] ## [[Socialisme utopic]] # [[Estatisme]] # [[Totalitarisme]] # [[Sionisme]] </div> ==== Formas de govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Monarquia absoluda]] # [[Colonialisme]] # [[Monarquia constitucionala]] # [[Democracia]] ## [[Democracia dirècta]] ## [[Democracia liberala]] ## [[Democracia representativa]] # [[Dictatura]] # [[Absolutisme esclairat]] # [[Egemonia]] # [[Cleptocracia]] # [[Matriarcat]] # [[Meritocracia]] # [[Monarquia]] # [[Oclocracia]] # [[Oligarquia]] # [[Patriarcat]] # [[Economia planificada]] # [[Plotocracia]] # [[Republica]] ## [[Republica parlamentària]] # [[Tecnocracia]] # [[Teocracia]] # [[Triumvirat]] </div> ===== Títols ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bei]] # [[Califa]] # [[Dictator]] # [[Emir]] # [[Fürher]] # [[Governador]] # [[Grand Duc]] # [[Cap d'Estat]] # [[Khan (títol)]] # [[Premier cònsol]] # [[Ombudsman]] # [[President]] # [[Premier Ministre]] # [[Prince]] # [[Procuraire]] # [[Satrapa]] # [[Shah]] # [[Sultan]] # [[Tsar]] # [[Tiran]] # [[Visir]] </div> ==== Eveniments istorics e libres ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crisi dau deute dins la zòna èuro]] # [[Directòri (França)]] # [[Glasnost]] # [[Leviathan (libre)]] # [[Mai 68]] # [[Revolucion arange]] # [[Terror (França)]] # [[Simonia]] # [[Revolucion de Velós]] </div> === Societat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat civila]] # [[Institucion sociala]] </div> ==== Grops ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Consòrci]] # [[Organizacion]] # [[Organisme sensa but lucratiu]] # [[Partenariat]] # [[Societat secrèta]] # [[Ret sociala]] # [[Tribü]] </div> ==== Servicis e institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pensionat]] # [[Orfanelat]] # [[Preson]] # [[Trabalh sociau]] </div> ==== Subjèctes sociaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Contracepcion]] ## [[Avortament]] # [[Corrupcion]] # [[Desforestacion]] # [[Discriminacion]] ## [[Racisme]] ## [[Sexisme]] # [[Eutanasia]] # [[Famina]] # [[Mondializacion]] # [[Drechs de l'Òme]] # [[Politica de l'enfant unic]] # [[Pollucion]] ## [[Pollucion atmosferica]] # [[Pauretat]] # [[Desvolopament durable]] # [[Esclavatge]] # [[Movement sociau]] ## [[Environamentalisme]] ## [[Feminisme]] </div> ==== Classas socialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Minoritat]] # [[Estratificacion sociala]] # [[Casta]] # [[Dalit]] # [[Classa sociala]] # [[Clergat]] # [[Classa mejana]] # [[Proletariat]] </div> === Sociologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sociologia]] # [[Criminologia]] # [[Etiqueta]] # [[Sciéncia politica]] # [[Cambiament sociau]] # [[Contraròtle sociau]] # [[Grop sociau]] # [[Sciéncia sociala]] # [[Socializacion]] # [[Soscultura]] </div> === Guèrra === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patz]] # [[Guèrra]] # [[Victima]] # [[Declaracion de guèrra]] # [[Muralha]] # [[Desercion]] # [[Duèl]] # [[Fortificacion]] # [[Lèis de la guèrra]] # [[Medalha]] # [[Militarisme]] # [[Complèx militaroindustriau]] # [[Unifòrme militar]] # [[Mercenari]] # [[Operatica]] # [[Pacifisme]] # [[Presonier de guèrra]] # [[Refugiat]] # [[Reddicion]] # [[Crime de guèrra]] # [[Guèrra totala]] # [[Lèi marciala]] # [[Guèrra psicologica]] # [[Paramilitar]] # [[Tèrra cremada]] # [[Casus belli]] # [[Zòna desmilitarizada]] # [[Cap comandant]] # [[Mòrt au combat]] # [[Reparacions de guèrra]] # [[Alta-au-fuòc]] # [[Operacion militara]] # [[Fòrças especialas]] # [[Corsa ais armaments]] </div> ==== Armada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armada]] # [[Conscripcion]] # [[Instruccion militara]] # [[Logistica militara]] # [[Sciéncia militara]] # [[Estrategia militara]] # [[Tactica militara]] </div> ==== Fòrças militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrças armadas]] # [[Fòrça aeriana]] # [[Marina militara]] # [[Armada de tèrra]] # [[Infantariá]] # [[Cavalariá]] </div> ==== Operacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batalha]] # [[Blocus]] # [[Combat]] # [[Campanha militara]] # [[Ofensiva]] # [[Sètge]] </div> ==== Organizacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Organizacion militara]] # [[Comandament e contraròtle]] # [[Division (unitat militara)]] # [[Batalhon (unitat militara)]] # [[Estat major]] </div> ==== Grades militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grade militar]] # [[Manescau]] # [[Generau]] # [[Amirau]] # [[Oficier]] # [[Coronèu]] # [[Major]] # [[Capitani]] # [[Luòctenent]] # [[Sergent]] # [[Soudat (grade)]] # [[Militar]] # [[Matalòt]] </div> ==== Tipes de guèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra civila]] # [[Conflicte etnic]] # [[Invasion]] # [[Rebellion]] # [[Terrorisme]] # [[Guèrra aeriana]] # [[Lucha antiaeriana]] # [[Lucha anticarri]] # [[Guèrra blindada]] # [[Guèrra convencionala]] # [[Espionatge]] # [[Guerilha]] # [[Guèrra navala]] # [[Tiraire emboscat]] # [[Guèrra de trencadas]] </div> == Biologia e medecina == === Paleontologia === '''Generalitat :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleontologia]] </div> '''Dinosaures :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinosaure]] # [[Allosaurus]] # [[Ankylosaurus]] # [[Apatosaurus]] # [[Brachiosaurus]] # [[Diplodocus]] # [[Stegosaurus]] # [[Triceratops]] # [[Tyrannosaurus]] # [[Velociraptor]] </div> === Articles de basa === '''Generalitats :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biologia]] ## [[Botanica]] ## [[Zoologia]] # [[Classificacion scientifica]] ## [[Sistematica]] ## [[Espècia (biologia)]] ## [[Genre (biologia)]] ## [[Familha (biologia)]] ## [[Òrdre (biologia)]] ## [[Classa (biologia)]] ## [[Embrancament (biologia)]] ## [[Règne (biologia)]] ## [[Domeni (biologia)]] # [[Evolucion (biologia)]] ## [[Seleccion naturala]] ## [[Seleccion sexuala]] # [[Genetica]] ## [[ADN]] ## [[ARN]] ## [[Gèn]] ## [[Genòma]] ## [[Mutacion (genetica)]] ## [[Ereditat]] ## [[Deriva genetica]] # [[Biologia moleculara]] ## [[Sequenciatge de l'ADN]] # [[Vida]] ## [[Mòrt]] ## [[Abiogenèsi]] # [[Microbiologia]] # [[Micologia]] # [[Adaptacion (biologia)]] # [[Filogenia]] # [[Organisme vivent]] # [[Eukaryota]] </div> '''Ecologia :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biodiversitat]] # [[Simbiòsi]] ## [[Competicion (biologia)]] ## [[Erbivòr]] ## [[Parasitisme]] ## [[Predacion]] # [[Biòma]] # [[Cadena alimentària]] # [[Abitat]] # [[Espècia invasiva]] # [[Ròdol ecologic]] # [[Ecologia]] # [[Ecosistèma]] # [[Espècia menaçada]] # [[Extincion de las espècias]] # [[Extremofil]] # [[Populacion]] # [[Nivèu trofic]] </div> === Anatomia e morfologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Anatomia]] # [[Camoflatge]] # [[Cellula (biologia)]] # [[Sistèma endocrin]] # [[Sistèma immunitari]] # [[Organ (biologia)]] # [[Teissut (biologia)]] </div> ==== Anatomia e morfologia animala ==== ===== Sistèma circulatòri ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artèria]] # [[Sang]] # [[Sistèma circulatòri]] # [[Còr]] # [[Eritrocit]] # [[Vena]] # [[Leucocit]] </div> ===== Tractus gastrointestinau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma digestiu uman]] # [[Colon]] # [[Intestin prim]] # [[Fetge]] # [[Intestin gròs]] # [[Boca (anatomia)]] # [[Dent umana]] # [[Pancreàs]] # [[Estomac]] </div> ===== Sistèma tegumentari ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma integumentari]] # [[Sen]] # [[Pèu]] # [[Pluma]] # [[Pelissa]] # [[Peu]] # [[Ongla]] # [[Escauma]] </div> ===== Sistèma muscular ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma muscular]] # [[Miocit]] # [[Muscle esqueletic]] </div> ===== Sistèma nerviós ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma nerviós]] # [[Cervèu]] # [[Nèrvi]] # [[Sistèma sensitiu]] # [[Sistèma auditiu]] ## [[Aurelha]] # [[Sistèma gustatiu]] # [[Sistèma olfactiu]] ## [[Nas]] # [[Sistèma somatosensitiu]] # [[Sistèma visuau]] ## [[Uelh]] # [[Intelligéncia]] # [[Ausida]] # [[Gost]] # [[Odor]] # [[Dolor]] # [[Vista]] </div> == Sciéncias fisicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncia]] # [[Experiéncia]] # [[Laboratòri]] ## [[Equipament de laboratòri]] # [[Natura]] # [[Observacion]] # [[Recèrca]] # [[Metòde scientific]] # [[Teoria scientifica]] # [[Scientific]] </div> === Astronomia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astronomia]] # [[Astrobiologia]] # [[Extincion (astronomia)]] # [[Vida extraterrèstra]] # [[Magnitud (astronomia)]] </div> ==== Astrometria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astrometria]] # [[Resolucion angulara]] # [[Mesura dei distàncias astronomicas]] # [[Parallaxi]] # [[Fotometria]] </div> ==== Esfèra celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma de coordenadas celèstas]] ## [[Declinason (astronomia)]] ## [[Ascension drecha]] # [[Eqüator celèst]] # [[Esfèra celèsta]] # [[Equinòcci]] # [[Ecliptica]] # [[Orizont]] # [[Nadir]] # [[Solstici]] # [[Carta estellara]] # [[Zenit (astronomia)]] # [[Signes del zodiac|Signe dau zodiac]] </div> ==== Constellacions actualas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacion]] # [[Andromèda (constellacion)]] # [[Aqüari (constellacion)]] # [[Agla (constellacion)]] # [[Autar (constellacion)]] # [[Aret (constellacion)]] # [[Balena (constellacion)]] # [[Boièr (constellacion)]] # [[Bossòla (constellacion)]] # [[Cabeladura de Berenitz]] # [[Cans de caça]] # [[Capricòrne (constellacion)]] # [[Carena (constellacion)]] # [[Cassiopèa (constellacion)]] # [[Cefèa (constellacion)]] # [[Centaure (constellacion)]] # [[Cigne (constellacion)]] # [[Cochièr (constellacion)]] # [[Colomba (constellacion)]] # [[Copa (constellacion)]] # [[Corona australa]] # [[Corona boreala]] # [[Constellacion dau Corpatàs|Còrb (constellacion)]] # [[Crotz del Sud|Crotz dau Sud]] # [[Daufin (constellacion)]] # [[Drac (constellacion)]] # [[Ercules (constellacion)]] # [[Eridan (constellacion)]] # [[Escorpion (constellacion)]] # [[Escut de Sobieski]] # [[Geminis (constellacion)]] # [[Girafa (constellacion)]] # [[Granda Orsa]] # [[Grand Can]] # [[Idra (constellacion)]] # [[Lausèrt (constellacion)]] # [[Lèbre (constellacion)]] # [[Leon (constellacion)]] # [[Linx (constellacion)]] # [[Lira (constellacion)]] # [[Lop (constellacion)]] # [[Ophiuchus]] # [[Orion (constellacion)]] # [[Pegàs (constellacion)]] # [[Peis austrau]] # [[Peisses (constellacion)]] # [[Persèu (constellacion)]] # [[Pichona Orsa]] # [[Pichon Can]] # [[Pichon Cavau]] # [[Pichon Leon]] # [[Pichon Rainal]] # [[Popa (constellacion)]] # [[Sageta (constellacion)]] # [[Sèrp (constellacion)]] # [[Sextant (constellacion)]] # [[Taure (constellacion)]] # [[Triangle (constellacion)]] # [[Triangle austrau]] # [[Unicòrn (constellacion)]] # [[Velas]] # [[Verge (constellacion)]] </div> ==== Constellacions chinesas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacions chinesas]] ## [[Aucèu vermelhon]] ## [[Drac azur]] ## [[Tigre blanc (constellacion)]] ## [[Tortuga negra (constellacion)]] </div> ==== Objèctes astronomics ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Objècte astronomic]] # [[Centaurus A]] # [[Cygnus X-1]] # [[Eta Carinae]] # [[Cometa de Halley]] # [[Iadas]] # [[Grop Locau]] ## [[Galaxia d'Andromèda]] ## [[Galaxia dau Triangle]] ## [[Nívols de Magellan]] ### [[Grand Nívol de Magellan]] ## [[Via Lactèa]] # [[Messier 87]] # [[Mira]] # [[Omega Centauri]] # [[Nebulosa d'Orion]] # [[Pleiadas]] # [[Sagittarius A*]] </div> ===== Objèctes dau Sistèma Solar ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma Solar]] # [[Soleu]] # [[Mercuri (planeta)]] # [[Vènus (planeta)]] # [[Tèrra]] ## [[Luna]] # [[Mart (planeta)]] ## [[Deimos (satellit)]] ## [[Fòbos (satellit)]] # [[Cencha d'asteroïdes]] # [[Ceres (planeta nan)]] # [[Jupitèr (planeta)]] ## [[Io (luna)]] ## [[Euròpa (luna)]] ## [[Ganimèdes (luna)]] ## [[Callisto (satellit)]] # [[Saturne (planeta)]] ## [[Encelada (luna)]] ## [[Titan (luna)]] # [[Uranus (planeta)]] # [[Neptun (planeta)]] ## [[Triton (luna)]] # [[Pluton (planeta nana)]] # [[Caront (luna)]] # [[Èris]] # [[136472 Makemake]] # [[Haumea (planeta nana)]] # [[Cencha de Kuiper]] # [[Nívol d'Oort]] </div> ===== Planetas extrasolaras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[PSR B1257+12 c]] # [[51 Pegasi b]] </div> ===== Estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sirius]] # [[Canopus]] # [[Arcturus]] # [[Alfa Centauri]] # [[Vega]] # [[Rigel]] # [[Procyon]] # [[Achernar]] # [[Betelgeuse]] # [[Capella (estela)]] # [[Altair]] # [[Aldebaran]] # [[Spica]] # [[Antarès]] # [[Pollux (estela)]] # [[Fomalhaut]] # [[Deneb]] # [[RR Lyrae]] # [[Acrux]] # [[Beta Centauri]] # [[Algol]] # [[Dèlta Cephei]] # [[Alpha Ursae Minoris]] </div> ===== Objèctes divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[3C 273]] # [[Nebulosa dau Cranc]] </div> ==== Mecanica celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica celèsta]]. # [[Eclipsi]]. ## [[Eclipsi lunar]]. ## [[Eclipsi solar]]. # [[Efemeridas]]. # [[Epòca (astronomia)]]. # [[Velocitat de liberacion]]. # [[Sistèma de coordenadas eqüatorialas]]. # [[Assisténcia gravitacionala]]. # [[Lèis de Kepler]]. # [[Ponchs de Lagrange]]. # [[Satellit natural|Satellit naturau]]. # [[Orbita]]. ## [[Orbita geoestacionària]]. ## [[Orbita terrèstra bassa]]. # [[Paramètres orbitaus]]. # [[Excentricitat orbitala]]. # [[Mecanica espaciala]]. # [[Occultacion]]. # [[Problema de dos còrs]]. </div> ==== Astronomia galactica e extragalactica ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Trauc negre]] ## [[Rai de Schwarzschild]]. ## [[Trauc negre supermassís]]. # [[Rai cosmic]]. # [[Nebulosa sorna]]. # [[Galaxia]] ## [[Amàs de galaxias]]. ## [[Grop de galaxias]]. ## [[Superamàs]]. # [[Grand Atractor]]. # [[Region HII]]. # [[Espaci interstellar]]. # [[Nívol molecular]]. # [[Nebulosa]]. # [[Espaci (cosmologia)]]. # [[Vent solar]]. </div> ===== Amàs d'estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amàs estellar]]. # [[Amàs globular]]. # [[Amàs dubèrt]]. # [[Associacion estellara]]. </div> ===== Classificacion morfologica dei galaxias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Classificacion dei galaxias]] # [[Galaxia nana]]. # [[Galaxia elliptica]]. # [[Galaxia irregulara]]. # [[Galaxia lenticulara]]. # [[Galaxia espirala]]. </div> ===== Galaxias activas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Galaxia activa]]. # [[Blazar]]. # [[Quasar]]. # [[Radiogalaxia]]. # [[Galaxia de Seyfert]]. # [[Galaxia amb subresaut de formacion d'estelas]]. </div> ==== Observacion astronomica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magnitud absoluda]]. # [[Magnitud aparenta]]. # [[Observatòri]]. </div> ==== Cosmologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosmologia]]. # [[Temps de l'Univèrs]]. # [[Big Bang]]. # [[Raionament fossil]]. # [[Energia sorna]]. # [[Matèria escura]]. # [[Formacion e evolucion dau Sistèma Solar]]. # [[Formacion e evolucion dei galaxias]]. # [[Lei de Hubble]]. # [[Nebulosa solara]]. # [[Ipotèsi de la nebulosa]]. # [[Escart vèrs lo roge]]. # [[Univèrs]]. ## [[Univèrs Observable]]. </div> ==== Planetologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asteroïde]]. # [[Cometa]]. # [[Exoplaneta]]. # [[Planeta menora]]. # [[Planeta]]. ## [[Planeta nana]]. ## [[Giganta gasosa]]. ## [[Planeta tellurica]]. </div> ==== Astronomia estellara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estela]]. # [[Nana bruna]]. # [[Zòna abitabla]]. # [[Subresaut gamma]]. # [[Diagrama Hertzsprung-Russell]]. # [[Metallicitat]]. # [[Sistèma planetari]]. # [[Tipe espectrau]]. # [[Evolucion estellara]]. ## [[Nebulosa planetària]]. ## [[Formacion deis estelas]]. ## [[Sequéncia principala]]. ## [[Protoestela]]. ## [[Giganta roja]]. ## [[Estela giganta]]. ## [[Supergiganta]]. ## [[Estèla Wolf-Rayet]]. ## [[Estela compacta]]. ### [[Nana blanca]]. ### [[Estela de neutrons]]. ### [[Trauc negre estellar]]. # [[Cinematica estellara]]. # [[Camp magnetic estellar]]. # [[Nucleosintèsi estellara]]. # [[Rotacion estellara]]. # [[Sistèma estellar]]. ## [[Estela binària]]. ## [[Disc circonestellar]]. # [[Estela variabla]]. ## [[Cefeida]]. ## [[Nòva]]. ## [[Pulsar]]. ## [[Supernòva]]. </div> === Quimia === ==== Generalitats 1 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antioxidant]]. # [[Cicle de Krebs]]. # [[Concentracion (operacion quimica)]]. # [[Destillacion]]. # [[Electronegativitat]]. # [[Grop foncional]]. # [[Fluorescéncia]]. # [[Glicolisi]]. # [[Saus d'idroxid]]. # [[Idrofòb]]. # [[Òsa]]. # [[Polimerizacion]]. # [[Reaccion en cadena per la polimerasa]]. # [[Flogistic]]. # [[Polisacarid]]. # [[Estequiometria]]. # [[Triti]]. # [[Radioisotòp]]. # [[Solvent]]. # [[Rai de covaléncia]]. # [[Nombre d'oxidacion]]. # [[Vulcanizacion]]. # [[Geoquimia]]. # [[Cicle dau carbòni]]. # [[Eutrofizacion]]. # [[Diagrama de fasa]]. # [[Rai de Van der Waals]]. # [[Macromolecula]]. # [[Tensioactiu]]. # [[Partida per milion]]. # [[Glicoproteïna]]. # [[Oxidant]]. # [[Coeficient de Poisson]]. # [[Pirolisi]]. # [[Electroforèsi]]. # [[Electron de valéncia]]. # [[Adesion]]. # [[Gas lacrimogèn]]. # [[Valéncia]]. # [[Posca cosmica]]. # [[Nomenclatura IUPAC]]. # [[Radicau (quimia)]]. # [[Isomèr]]. </div> ==== Generalitats 2 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia]]. # [[Agroquimia]]. # [[Bioquimia]]. # [[Quimia numerica]]. # [[Electroquimia]]. ## [[Electrolisi]]. # [[Quimia environamentala]]. # [[Sciéncia legala]]. # [[Quimia inorganica]]. # [[Sciéncia dei materiaus]]. # [[Quimia medicinala]]. # [[Quimia nucleara]]. ## [[Carta dei nuclides]]. # [[Quimia organica]]. # [[Quimia organometallica]]. # [[Fotoquimia]]. # [[Quimia fisica]]. # [[Quimia macromoleculara]]. # [[Quimia quantica]]. # [[Alquimia]]. # [[Ligam quimic]]. ## [[Ligam ionic]]. ## [[Ligam covalent]]. ## [[Ligam metallic]]. ## [[Ligam idrogèn]]. ## [[Fòrça intermoleculara]]. ## [[Molecula]]. # [[Engèni quimic]]. # [[Industria quimica]]. # [[Reaccion quimica]]. ## [[Reaccion acidobasica]]. ## [[Catalisi]]. ## [[Eqüacion quimica]]. ## [[Equilibri quimic]]. ## [[Formula quimica]]. ## [[Cinetica quimica]]. ## [[Combustion]]. ### [[Fuòc]]. ## [[Metatèsi]]. ## [[Mecanisme reaccionau]]. ## [[Reaccion d'oxidoreduccion]]. ### [[Corrosion]]. ## [[Reaccion de substitucion]]. # [[Substància quimica]]. # [[Sintèsi quimica]]. # [[Quimista]]. # [[Conservacion de la massa]]. # [[Pirotecnia]]. # [[Fuòc d'artifici]]. </div> ==== Quimia analitica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia analitica]]. # [[Cromatografia]]. # [[Espectroscopia de massa]]. # [[Espectroscopia]]. ## [[Espèctre d'absorpcion]]. ## [[Espectroscopia d'absorpcion]]. </div> ==== Substàncias quimicas ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Materiau de basa]]. ## [[Argila]]. ## [[Veire]]. ## [[Òli]]. ## [[Polimèr]]. # [[Minerau]]. ## [[Gip]]. ## [[Sal alimentària]]. ## [[Silicat]]. # [[Diamant]]. # [[Grafit]]. # [[Qüars]]. # [[Oxid]]. # [[Peroxid]]. # [[Ozòn]]. # [[Carbonat]]. # [[Clorur]]. # [[Nitrat]]. # [[Sulfat]]. # [[Organofosforat]]. # [[Organosiliciat]]. # [[Silicòna]]. # [[Organosulfurat]]. # [[Tiòl]]. # [[Estèr]]. # [[Etèr (quimia)]]. # [[Idrocarbur]]. # [[Alquin]]. </div> ===== Elements quimics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Elements quimics]]. # [[Lista dels elements per nom]]. # [[Numèro atomic]]. # [[Massa atomica]]. # [[Taula periodica]]. # [[Periòde de la taula periodica]]. </div> ====== Grops d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metal]]. # [[Metal alcalin]]. # [[Metau alcalinoterrós]]. # [[Lantanid]]. # [[Actinid]]. # [[Metal de transicion]]. # [[Grop 3 de la taula periodica]]. # [[Grop 4 de la taula periodica]]. # [[Grop 5 de la taula periodica]]. # [[Grop 6 de la taula periodica]]. # [[Metau noble]]. # [[Grop 11 de la taula periodica]]. # [[Grop 12 de la taula periodica]]. # [[Metalloïd]]. # [[Non metau]]. # [[Grop 13 de la taula periodica]]. # [[Grop 14 de la taula periodica]]. # [[Grop 15 de la taula periodica]]. # [[Grop 16 de la taula periodica]]. # [[Alogèn]]. # [[Gas noble]]. # [[Periòde I de la taula periodica]]. # [[Periòde II de la taula periodica]]. # [[Periòde III de la taula periodica]]. </div> ====== Lista d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrogèn]]. # [[Èli]]. # [[Berilli]]. # [[Bòr]]. # [[Carbòni]]. # [[Azòt]]. # [[Oxigèn]]. # [[Fluòr]]. # [[Neon]]. # [[Sòdi]]. # [[Magnèsi]]. # [[Alumini]]. # [[Silici]]. # [[Fosfòr]]. # [[Sofre]]. # [[Clòr]]. # [[Argon]]. # [[Potassi]]. # [[Calci]]. # [[Escandi]]. # [[Titani]]. # [[Vanadi]]. # [[Cròme]]. # [[Manganès]]. # [[Fèrre]]. # [[Cobalt]]. # [[Niquèl]]. # [[Coire]]. # [[Zinc]]. # [[Galli]]. # [[Germani]]. # [[Arsenic]]. # [[Selèni]]. # [[Bròme]]. # [[Cripton]]. # [[Rubidi]]. # [[Estronci]]. # [[Itri]]. # [[Zircòni]]. # [[Niòbi]]. # [[Molibdèn]]. # [[Tecnèci]]. # [[Rutèni]]. # [[Ròdi]]. # [[Palladi]]. # [[Argent]]. # [[Cadmi]]. # [[Indi]]. # [[Estam]]. # [[Antimòni]]. # [[Telluri]]. # [[Iòde]]. # [[Xenon]]. # [[Cèsi]]. # [[Bari]]. # [[Lantan]]. # [[Cèri]]. # [[Praseodimi]]. # [[Neodimi]]. # [[Promèti]]. # [[Samari]]. # [[Euròpi]]. # [[Gadolini]]. # [[Terbi]]. # [[Dispròsi]]. # [[Òlmi]]. # [[Èrbi]]. # [[Tuli]]. # [[Itterbi]]. # [[Luteci]]. # [[Afni]]. # [[Tantal]]. # [[Tungstèn]]. # [[Rèni]]. # [[Òsmi]]. # [[Iridi]]. # [[Platin]]. # [[Aur]]. # [[Mercuri]]. # [[Talli]]. # [[Plomb]]. # [[Bismut]]. # [[Polòni]]. # [[Astat]]. # [[Radon]]. # [[Franci]]. # [[Radi]]. # [[Actini]]. # [[Tòri]]. # [[Protactini]]. # [[Urani]]. # [[Neptuni]]. # [[Plutòni]]. # [[Americi]]. # [[Curi]]. # [[Berkeli]]. # [[Califòrni]]. # [[Einsteini]]. # [[Fermi]]. # [[Mendelevi]]. # [[Nobeli]]. # [[Laurenci]]. # [[Rutherfòrdi]]. # [[Dubni]]. # [[Seabòrgi]]. # [[Bòhri]]. # [[Assi]]. # [[Meitneri]]. # [[Darmstadi]]. # [[Roentgeni]]. # [[Copernici]]. # [[Nihòni]]. # [[Fleròvi]]. # [[Moscòvi]]. # [[Livermòri]]. # [[Tennessina]]. # [[Oganesson]]. </div> ==== Compausats quimics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausat quimic]]. ## [[Acid]]. ### [[Acid acetic]]. ### [[Acid boric]]. ### [[Acid citric]]. ### [[Acid cloridric]]. ### [[Acid fluoridric]]. ### [[Acid lactic]]. ### [[Acid nitric]]. ### [[Acid fosforic]]. ### [[Acid tanic]]. ## [[Alcalí]]. ## [[Basa (quimia)]]. ## [[Compausat inorganic]]. ### [[Amoniac]]. ### [[Dioxid de carbòni]]. ### [[Monoxid de carbòni]]. ### [[Aiga]]. ## [[Compausat organic]]. ### [[Acetona]]. ### [[Alcòl]]. ### [[Aldeïd]]. ### [[Alcan]]. ### [[Alcèn]]. ### [[Amida]]. ### [[Amina]] ### [[Benzèn]]. ### [[Butan]]. ### [[Etan]]. ### [[Cafeïna]]. ### [[Acid carboxilic]]. ### [[Clorofluorocarbur]]. ### [[Cocaïna]]. ### [[Etanòl]]. ### [[Etilèn]]. ### [[Formaldeïd]]. ### [[Fructòsa]]. ### [[Glucòsa]]. ### [[Alogenoalcan]]. ### [[Cetona]]. ### [[Metan]]. ### [[Metanòl]]. ### [[Nicotina]]. ### [[Fenòl]]. ### [[Propan]]. ### [[Propilèn]]. ### [[Gas de sintèsi]]. ## [[Sal (quimia)]]. ### [[Alum]]. ### [[Nitrat d'amòni]]. ### [[Sulfat d'amòni]]. ### [[Carbonat de calci]]. ### [[Clorur de calci]]. ### [[Sulfat de magnèsi]]. ### [[Idroxid de potassi]]. ### [[Nitrat de potassi]]. ### [[Bicarbonat de sòdi]]. ### [[Carbonat de sòdi]]. ### [[Clorur de sòdi]]. ### [[Idroxid de sòdi]]. ### [[Nitrat de sòdi]]. ### [[Silicat de sòdi]]. ### [[Sulfat de sòdi]]. ### [[Dioxid de titani]]. </div> ==== Mesclas de produchs quimics e aliatges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mescla]]. # [[Aerosòu]]. # [[Colloïd]]. # [[Dispersion (quimia)]]. # [[Emulsion]]. # [[Esponga]] (???). # [[Gèu (quimia)]]. # [[Solucion (quimia)]]. # [[Suspension (quimia)]]. # [[Vapor (gas)]]. # [[Aliatge]]. # [[Amalgama (quimica)]]. # [[Laton]]. # [[Bronze]]. # [[Ceramica]]. # [[Fonda (metallurgia)]]. # [[Duralium]]. # [[Acier]]. # [[Acier inoxidable]]. </div> ==== Farmacologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cachet]]. # [[Placebo]]. </div> === Sciéncias de la Tèrra === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncias de la Tèrra]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cartografia]] # [[Carta]] </div> ==== Catastròfas naturalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Catastròfa naturala]] # [[Avalanca]] # [[Secada]] # [[Inondacion]] # [[Tèrratrem]] # [[Tsunami]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estructura de la Tèrra]] </div> ===== Geologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Plec (geologia)]] # [[Formacion geologica]] # [[Fossil]] # [[Geologia]] # [[Cratèr d'impacte]] # [[Litosfèra]] ## [[Escòrça terrèstra]] ## [[Falha]] ## [[Ròca]] ### [[Basalt]] ### [[Selze]] ### [[Ròca magmatica]] ### [[Calcari]] ### [[Magma]] ### [[Ròca metamorfica]] ### [[Ròca sedimentària]] </div> ====== Mineralogia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mineralogia]] # [[Placa tectonica]] # [[Estratigrafia]] # [[Estrata]] # [[Cavaucament]] # [[Piroxèn]] # [[Ròcas silicadas]] # [[Feldspat]] # [[Caolinita]] # [[Talc]] # [[Mica]] # [[Amianta]] # [[Bericle]] # [[Esmerauda]] # [[Safir]] # [[Robin]] # [[Topazi]] # [[Ambre]] # [[Evòri]] # [[Pèrla]] </div> ====== Petrologia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Petrologia]] # [[Conglomerat (geologia)]] # [[Grava]] # [[Granit]] # [[Tuf volcanic]] # [[Sistre]] # [[Marbre]] # [[Gneis]] # [[Sòu]] # [[Arena]] # [[Gres]] # [[Baucita]] # [[Torba]] # [[Qüarsita]] # [[Lausa]] # [[Sistre bituminós]] </div> ====== Geofisica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geodesia]] # [[Geofisica]] # [[Camp magnetic terrèstre]] # [[Nuclèu intèrne]] # [[Nuclèu extèrne]] # [[Mantèl (geologia)]] # [[Sismologia]] </div> ====== Istòria geologica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Escala dels tempses geologics]] # [[Pangèa]] # [[Extincion massisa]] # [[Extincion Permian-Triassic]] # [[Extincion Cretacèu-Paleogèn]] # [[Glaciacion]] # [[Precambrian]] # [[Fanerozoïc]] # [[Paleozoïc]] # [[Cambrian]] # [[Permian]] # [[Mesozoïc]] # [[Triassic]] # [[Jurassic]] # [[Cretacèu]] # [[Cenozoïc]] # [[Quaternari]] # [[Olocèn]] </div> ==== Geomorfologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geomorfologia]] # [[Erosion]] # [[Mesa (geomorfologia)]] # [[Farilhon]] # [[Meteorizacion]] </div> ===== Relèus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Modelat]] # [[Montanha]] # [[Cadena de montanhas]] # [[Platèu (geologia)]] # [[Còla]] # [[Val]] # [[Plan]] </div> ===== Relèus fluviaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còne de dejeccion]] # [[Plaja]] # [[Canhòn]] # [[Bauç]] # [[Plan d'inondacion]] # [[Corba (aiga)]] # [[Oasi]] # [[Capau]] # [[Cascada]] </div> ===== Relèus glaciaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circ natural]] # [[Esker]] # [[Fjòrd]] </div> ===== Relèus cartiscs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espeleologia]] # [[Balma]] # [[Carst]] </div> ===== Relèus maritims ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atòl]] # [[Baia]] # [[Còsta]] # [[Plan continental]] # [[Arrecife]] # [[Lagon]] # [[Fòssa oceanica]] # [[Peninsula]] # [[Istme]] # [[Illa]] # [[Mont sosmarin]] </div> ===== Relèus volcanics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Volcan]] # [[Caldera]] # [[Gueisèr]] # [[Ponch caud (geologia)]] # [[Dorsala mediooceanica]] # [[Cratèr volcanic]] # [[Agulha volcanica]] # [[Dòma de lava]] # [[Volcan sosmarin]] # [[Guyot]] </div> ===== Relèus eolians ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Procès eolian]] # [[Duna]] </div> ===== Relèus artificiaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canal (via navegabla)]] # [[Sèrva]] # [[Poldèr]] # [[Illa artificiala]] # [[Restanca]] # [[Peirièra]] # [[Valat]] # [[Tèrraplen]] </div> ==== Biòmas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt]] # [[Tondra]] # [[Landa]] </div> ===== Seuvas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva]] # [[Jungla]] # [[Mangròva]] # [[Taiga]] # [[Seuva tropicala]] # [[Selva pluviala]] ## [[Seuva Amazonica]] # [[Seuvas temperadas mixtas de fuelhós]] </div> ===== Pelencs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pelenc]] # [[Cerrado]] # [[Camp]] # [[Llanos]] # [[Pradariá (agricultura)]] # [[Pampa]] # [[Prado]] # [[Pradariá]] # [[Sahèl]] # [[Savana]] # [[Estèpa]] </div> ===== Zònas umidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zòna umida]] # [[Palun]] # [[Torbièra]] # [[Torbièra auta]] </div> ===== Pedologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pedoesfèra]] # [[Pedogenèsi]] # [[Sciéncia dei sòus]] </div> ==== Aire ==== ===== Atmosfèra ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atmosfèra terrèstra]] # [[Quimia atmosferica]] # [[Massa d'aire]] # [[Pression atmosferica]] </div> ===== Fenomèns atmosferics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auròra polara]] # [[Ròda (fenomèn optic)]] # [[Miratge]] # [[Arc de Sant Martin]] # [[Cèu]] </div> ===== Climatologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Climatologia]] # [[Clima]] # [[El Niño]] # [[Rescalfament climatic]] # [[Classificacion de Köppen]] # [[Clima temperat]] # [[Clima tropicau]] </div> ===== Meteorologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nívol]] # [[Cirrus]] # [[Cumulonimbus]] # [[Cumulus]] # [[Nèbla]] </div> ====== Precipitacions ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Precipitacion (meteorologia)]] # [[Plueja acida]] # [[Glaç negre]] # [[Aiganha]] # [[Blancada]] # [[Aiga sosterranha]] # [[Granissa]] # [[Pluèja]] # [[Nèu]] </div> ====== Sasons ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sason]] # [[Prima]] # [[Estiu]] # [[Automne]] # [[Ivèrn]] # [[Sason umida]] # [[Sason eissucha]] </div> ====== Circulacion atmosferica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circulacion atmosferica]] # [[Anticiclòn]] # [[Ciclòn]] # [[Cellula de Hadley]] # [[Vortex polar]] # [[Tempèsta]] # [[Blisard]] # [[Tempèsta d'arena]] # [[Fólzer]] # [[Escala de Saffir-Simpson]] # [[Auratge]] # [[Tornada (atmosfèra)]] # [[Ciclòn tropicau]] # [[Vent]] # [[Escala de Beaufort]] # [[Jet stream]] # [[Monson]] # [[Regim de brisa]] # [[Alisis]] </div> ==== Aiga ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrosfèra]] # [[Criosfèra]] </div> ===== Glaciologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glaciologia]] # [[Firn]] # [[Glacièr]] # [[Glaç]] # [[Indlandsis]] # [[Barriera de glaç]] # [[Icebèrg]] # [[Banquisa]] # [[Permafròst]] </div> ===== Idrologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrologia]] # [[Cicle de l'aiga]] # [[Idrografia]] # [[Riu]] # [[Estuari]] # [[Dèlta fluvial]] # [[Limnologia]] # [[Lac]] # [[Estanh]] # [[Marèa]] </div> ===== Oceanografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Oceanografia]] # [[Ocean]] # [[Mar]] # [[Corrent marin]] # [[Nivèl de la mar]] # [[Circulacion termoalina]] </div> === Fisica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica]] # [[Allotropia]] # [[Experiéncia de Rutherford]] # [[Osmòsi]] # [[Teoria quantica dei camps]] # [[Teledeteccion]] # [[Radioactivitat α]] # [[Zèro absolut]] # [[Procès adiabatic]] # [[Efiech parpalhon]] # [[Movement brownian]] # [[Radioactivitat β]] # [[Quatre elements]] # [[Corona solara]] # [[Massa volumica]] # [[Electronvolt]] # [[Microscòpi electronic]] # [[Interaccion elementària]] # [[Particula elementària]] # [[Ferromagnetisme]] # [[Graviton]] # [[Motor termic]] # [[Aiga pesuga]] # [[Idrolisi]] # [[Isolator]] # [[Ionosfèra]] # [[Nombre de Mach]] # [[Escala de Mohs]] # [[Magnetosfèra]] # [[Obsidiana]] # [[Grandor fisica]] # [[Pompa]] # [[pH]] # [[Precession]] # [[Calculator quantic]] # [[Refraccion]] # [[Condicions normalas de temperatura e de pression]] # [[Gat de Schrödinger]] # [[Eveniment de Tunguska]] # [[Viatge temporau]] # [[Tension electrica]] # [[Longor d'onda]] # [[Trauc de vèrm]] # [[Energia de vaporizacion]] # [[Missil balistic]] # [[Constanta gravitacionala]] # [[Pression de vapor]] # [[Còrs negre]] # [[Electrolit]] # [[Lentilha gravitacionala]] # [[Rai atomic]] # [[Constanta de Boltzmann]] # [[Biofisica]] # [[Movement perpetuau]] # [[Ponch d'aiganha]] # [[Diffusion Compton]] # [[Conductivitat termica]] # [[Solubilitat]] # [[Energia d'ionizacion]] # [[Cencha de van Allen]] # [[Idraulica]] # [[Flux magnetic]] # [[Lèi de Boyle]] # [[Gas perfècte]] # [[Velocitat angulara]] # [[Pendul de Foucault]] # [[Geocentrisme]] # [[Apsida]] # [[Metronòm]] # [[Vapor d'aiga]] # [[Electroaimant]] # [[Segond principi de la termodinamica]] # [[Periòde de revolucion]] # [[Tube fluorescent]] # [[Premier principi de la termodinamica]] # [[Calor]] # [[Capacitat termica]] # [[Conductor electric]] # [[Adsorpcion]] # [[Eliocentrisme]] # [[Fuòc de Sant Elm]] # [[Principi d'Arquimèdes]] # [[Energia intèrna]] # [[Astrofisica]] # [[Reflexion (fisica)]] # [[Èrsa]] # [[Permeabilitat magnetica]] # [[Duretat]] # [[Atomisme]] # [[Espin]] # [[Fisica teorica]] # [[Semiaxe major]] # [[Orizont deis eveniments]] </div> ==== Concèptes fisics de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amplitud]] # [[Atòm]] # [[Energia]] ## [[Equivaléncia massa-energia]] ## [[Conservacion de l'energia]] # [[Camp (fisica)]] # [[Fòrça]] ## [[Gravitat]] ## [[Fòrça nucleara fòrta]] ## [[Fòrça nucleara febla]] # [[Matèria]] # [[Poissança (fisica)]] # [[Radiacion]] # [[Raionament ionizant]] # [[Espaci]] # [[Espacitemps]] # [[Temps]] ## [[Temps de Planck]] ## [[Unitats de Planck]] # [[Vueit]] </div> ==== Atòm, molecula e optica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica atomica]] # [[Nuclèu atomic]] # [[Orbitala atomica]] # [[Teoria atomica]] # [[Efiech Auger]] # [[Energia de liason]] # [[Modèl de Bohr]] # [[Raionament continú de freinatge]] # [[Configuracion electronica]] # [[Jaç electronic]] # [[Estat excitat]] # [[Idrogenoïd]] # [[Estructura iperfina]] # [[Ion]] # [[Modèl atomic de Thomson]] # [[Nombre quantic principau]] # [[Emission estimulada]] # [[Orbitala moleculara]] # [[Teoria de l'orbitala moleculara]] # [[Optica]] # [[Lasèr d'electrons liures]] # [[Efiech Kerr]] # [[Luminositat]] # [[Optica non lineara]] # [[Fotonica]] # [[Optica fisica]] # [[Polarizacion]] # [[Indici de refraccion]] </div> ==== Fisica de la matèria condensada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica de la matèria condensada]] # [[Matèria amòrfa]] # [[Fisica dau solid]] # [[Cristallografia]] # [[Cristal]] # [[Estructura cristallina]] # [[Sistèma cristallin]] # [[Cristallizacion]] # [[Transicion de fasa]] # [[Fasa (termodinamica)]] # [[Ebullicion]] # [[Ponch d'ebullicion]] # [[Ponch critic]] # [[Condensacion]] # [[Evaporacion]] # [[Solidificacion]] # [[Ionizacion]] # [[Fusion]] # [[Ponch de fusion]] # [[Sublimacion]] # [[Ponch triple]] # [[Estat de la matèria]] # [[Condensat de Bose-Einstein]] # [[Matèria degenerada]] # [[Gas]] # [[Liquid]] # [[Plasma (fisica)]] # [[Plasma de quark-gluon]] # [[Solid]] # [[Superfluiditat]] </div> ==== Electromagnetisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrça electromagnetica]] # [[Dielectric]] # [[Experiéncia de Millikan]] # [[Electricitat]] # [[Asimant]] # [[Magnetisme]] # [[Metamateriau]] # [[Efiech fotoelectric]] # [[Superconductivitat]] # [[Electrostatica]] # [[Carga electrica]] # [[Lèi de Coulomb (electrostatica)]] # [[Camp electric]] # [[Teorèma de Gauss]] # [[Potenciau electric]] # [[Fòrça de Lorentz]] # [[Fòrça electromotritz]] # [[Fòrça magnetomotritz]] # [[Induccion electromagnetica]] # [[Lèi de Lenz-Faraday]] # [[Eqüacions de Maxwell]] # [[Camp electromagnetic]] # [[Radiacion electromagnetica]] ## [[Espèctre electromagnetic]] ## [[Onda radiò]] ## [[Microondas]] ## [[Infraroge]] ## [[Espèctre visible]] ## [[Ultraviolet]] ## [[Rai X]] ## [[Raionament gamma]] # [[Corrents de Foucault]] # [[Magnetostatica]] # [[Corrent electric]] # [[Teorèma d'Ampère]] # [[Camp magnetic]] # [[Moment magnetic]] # [[Circuit electric]] # [[Resistivitat]] # [[Resisténcia (electricitat)]] ## [[Lèi d'Ohm]] # [[Gasanh (electronica)]] # [[Capacitat electrica]] # [[Inductància]] # [[Impedància]] # [[Reactància]] # [[Lèis de Kirchhoff]] </div> ==== Mecanica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica (fisica)]] ## [[Aerodinamica]] ## [[Mecanica dei mitans continús]] ## [[Cinematica]] ## [[Mecanica dei sòus]] ## [[Mecanica estatica]] ## [[Reologia]] # [[Oscillacion]] ## [[Oscillator armonic]] # [[Mecanica classica]] # [[Referenciau]] # [[Fretament]] # [[Impulsion]] # [[Inercia]] # [[Energia cinetica]] # [[Massa]] # [[Moment d'inercia]] # [[Quantitat de movement]] # [[Movement (mecanica)]] ## [[Acceleracion]] ## [[Lèis de Newton]] ## [[Velocitat]] ## [[Vector velocitat]] # [[Energia potenciala]] # [[Rotacion (fisica)]] ## [[Moment cinetic]] ## [[Fòrça centrifuga]] ## [[Fòrça centripèta]] ## [[Fòrça de Coriolis]] # [[Lèi de la gravitacion universala]] # [[Moment d'una fòrça]] # [[Pes]] # [[Trabalh (fisica)]] # [[Mecanica dau solid deformable]] # [[Modul d'elasticitat]] # [[Fatiga (mecanica)]] # [[Deformacion elastica]] # [[Lèi de Hooke]] # [[Deformacion plastica]] # [[Reddor (mecanica)]] # [[Resisténcia dei materiaus]] # [[Constrencha (mecanica)]] # [[Mecanica dei fluids]] # [[Teorèma de Bernoulli]] # [[Flotabilitat]] # [[Conveccion]] # [[Difusion de la matèria]] # [[Dinamica dei fluids]] # [[Idrostatica]] # [[Eqüacions de Navier-Stokes]] # [[Nombre de Reynolds]] # [[Tension superficiala]] # [[Turbuléncia]] # [[Viscositat]] # [[Mecanica quantica]] ## [[Cromodinamica quantica]] ## [[Electrodinamica quantica]] # [[Intricacion quantica]] # [[Efiech tunèu]] # [[Principi d'incertitud]] # [[Principi d'exclusion de Pauli]] # [[Eqüacion de Schrödinger]] # [[Foncion d'onda]] # [[Dualitat onda-corpuscul]] # [[Mecanica estatistica]] </div> ==== Fisica nucleara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica nucleara]] # [[Isotòp]] # [[Fission nucleara]] # [[Fusion nucleara]] ## [[Tokamak]] ## [[Energia de fusion]] # [[Radioactivitat]] ## [[Particula alfa]] ## [[Particula bèta]] </div> ==== Fisica dei particulas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica dei particulas]] # [[Particula (fisica)]] # [[Modèl estandard]] # [[Teoria dei còrdas]] # [[Rompedura espontanèa de simetria]] # [[Supersimetria]] # [[Accelerator de particulas]] ## [[Grand Collisionator d'Adrons]] ## [[Sincrotron]] ## [[Raionament sincroton]] ## [[Tevatron]] # [[Particula subatomica]] # [[Fermion]] # [[Lepton]] ## [[Electron]] ## [[Muon]] ## [[Tau (particula)]] ## [[Neutrinò]] # [[Quark]] ## [[Quark up]] ## [[Quark down]] ## [[Quark encantat]] ## [[Quark estrani]] ## [[Quark top]] ## [[Quark bottom]] # [[Adron]] ## [[Barion]] ### [[Neutron]] ### [[Proton]] ## [[Meson]] # [[Boson]] ## [[Boson de mesura]] ## [[Gluon]] ## [[Foton]] ## [[Boson de Higgs]] ## [[Bosons W e Z]] # [[Antimatèria]] ## [[Antiparticula]] ## [[Positron]] ## [[Antiidrogèn]] ## [[Antiproton]] ## [[Antineutron]] </div> ==== Teoria de la relativitat ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teoria de la relativitat]] # [[Relativitat generala]] # [[Relativitat especiala]] # [[Contraccion dei longors]] # [[Experiéncia de Michelson–Morley]] </div> == Tecnicas == === Articles de basa === === Agricultura === === Construccion === === Industria === === Maquinas e otís === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Engèni mecanic]] # [[Maquina]] # [[Centrifugadera]] # [[Motor]] ## [[Motor electric]] ## [[Motor de combustion intèrna]] ## [[Motor de reaccion]] ## [[Maquina de vapor]] # [[Robòt]] # [[Maquina simpla]] ## [[Plan clinat]] ## [[Aigre]] ## [[Carrèla]] ## [[Vitz]] ## [[Cunh]] ## [[Ròda]] ## [[Ròda e boton]] # [[Robotica]] # [[Sistèma]] # [[Grua (engenh)]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ais (mecanica)]] # [[Palièr]] # [[Embraiatge]] # [[Engranatge]] # [[Vitz sensa fin]] # [[Fieu electric]] # [[Cadena]] # [[Còrda]] # [[Fielat]] # [[Ficèla]] # [[Fixacion]] # [[Escrova]] # [[Nos (ligam)]] # [[Rible]] # [[Rondèla]] # [[Pareu cinematic]] # [[Sarralha]] # [[Clau (sarralha)]] # [[Canon (mecanica)]] # [[Jonch]] # [[Ressòrt]] </div> ==== Maquinariá ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tronçonadoira]] # [[Cotton gin]] # [[Cultivator (otís)]] # [[Arrosatge automatic]] # [[Talhaprat]] # [[Maquina per cordurar]] # [[Tractor]] # [[Aire condicionat]] # [[Secabugada]] # [[Cafetiera]] # [[Forn]] # [[Lavabò]] # [[Placa electrica]] # [[Comuns]] # [[Aspirator]] # [[Maquina per lavar]] </div> === Optica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Camerà]] # [[Lunetas]] # [[Lasèr]] # [[Lentilha (optica)]] # [[Microscòpi]] # [[Prisma (optica)]] # [[Telescòpi]] # [[Olografia]] # [[Fibra optica]] # [[Fotodetector]] # [[Illusion d'optica]] # [[Albedo]] # [[Prefondor de camp]] # [[Fotodiòde]] # [[Cambra escura]] # [[Periscòpi]] # [[Tractament antirebat]] # [[Ret de difraccion optica]] # [[Distància focala]] # [[Fogau (lentilha)]] # [[Lentilha de Fresnel]] # [[Miralh]] # [[Polarizador]] # [[Difusion Rayleigh]] # [[Dispersion (optica)]] # [[Gemèlas]] # [[Interferometria]] # [[Objectiu catadioptric]] # [[Telescòpi de reflexion]] # [[Luneta astronomica]] </div> === Electronica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Electronica]] # [[Corrent alternatiu]] # [[Amplificator]] ## [[Amplificator operacionau]] # [[Concepcion de circuit]] # [[Corrent continú]] # [[Amplificator electronic]] # [[Oscilloscòpi]] # [[Relai electromecanica]] # [[Tractament dau sinhau]] # [[Mecatronica]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausant electronic]] # [[Antena]] # [[Pila electrica]] # [[Condensador]] # [[Diòde]] ## [[Diòde electroluminescent]] # [[Ecran plan]] # [[Lume d'incandescéncia]] # [[Inductor]] # [[Circuit integrat]] # [[Magnetron]] # [[Resisténcia electrica (compausant)]] # [[Semiconductor]] # [[Transformator]] # [[Transistor]] # [[Tube electronic]] # [[Guida d'onda]] # [[Tube catodic]] # [[Circuit imprimit]] # [[Connector]] # [[Aut-parlaire]] # [[Alimentacion electrica]] # [[Interruptor]] # [[Disjunctaire]] # [[Fusible]] # [[Aram (fial de fèrre)]] # [[Bascula (electronica)]] # [[Tiristor]] </div> === Navegacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relòtge atomic]] # [[Navegacion astronomica]] # [[Relòtge]] # [[Bossòla]] # [[Navegacion a l'estima]] # [[Sistèma de posicionament global]] # [[Giroscòpi]] # [[Pendula]] # [[Radar]] # [[Sonar]] # [[Mòstra de solelh]] # [[Navegacion]] # [[Sextant]] # [[Mòstra (relòtge)]] # [[Azimut]] # [[Temps siderau]] # [[Astrolabi]] # [[Relòtge d'aiga]] # [[Sistèma de posicionament per satellits]] # [[Sablier]] </div> === Tecnologias de l'informacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tecnologias de l'informacion]] # [[Abac]] # [[Calculeta]] # [[Computing]] # [[Donada (informatica)]] # [[Sistèma expèrt]] # [[Internacionalizacion e localizacion]] </div> ==== Informatica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Informatica]] # [[Algoritme]] # [[Compilator (informatica)]] # [[Compression de donadas]] # [[Estructura de donadas]] # [[Còdi corrector]] # [[Calcul numerica d'una integrala]] # [[Motor de recèrca]] </div> ==== Programacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Programacion informatica]] # [[Paradigma]] # [[Programacion foncionala]] # [[Programacion orientada objècte]] # [[Programacion estructurada]] </div> ==== Materiau informatic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ordinator]] # [[Entraïnament d'un ordinator]] # [[Disc compacte]] # [[ENIAC]] # [[Disc dur]] # [[Carta maire]] # [[Processor centrau]] # [[RAM]] ## [[Memòria viva dinamica]] # [[Memòria mòrta]] # [[Periferic informatic]] </div> ===== Criptografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Criptografia]] # [[Autentificacion (informatica)]] # [[Codatge]] # [[Mot de passa]] </div> ===== Interfàcia utilizaire ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Interfàcia utilizaire]] # [[Clavièr d'ordinator]] # [[Ecran d'ordinator]] # [[Ecran de cristau liquid]] # [[Mirga (ordinator)]] # [[Ecran tactil]] </div> ==== Logiciaus ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logicial]] # [[Programa informatic]] # [[Basa de donadas]] ## [[Entrepaus de donadas]] # [[Interfàcia grafica]] # [[Malware]] # [[Logicial open-source]] # [[Tabulatòri]] # [[Logiciau de tractament de tèxte]] # [[Navigator web]] # [[Realitat virtuala]] </div> ===== Sistèmas opertatius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma operatiu]] # [[Berkeley Software Distribution]] # [[Linux]] # [[Mac OS]] # [[Microsoft Windows]] # [[MS-DOS]] # [[Multics]] # [[OpenVMS]] # [[Unix]] </div> ===== Lengatges de programacion ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge de programacion]] # [[Ada (lengatge de programacion)]] # [[Lengatge d'assemblatge]] # [[BASIC]] # [[C (lengatge de programacion)]] # [[C++]] # [[COBOL]] # [[Fortran]] # [[Java (lengatge de programacion)]] # [[JavaScript]] # [[Lisp]] # [[PHP]] # [[Python]] # [[SQL]] </div> ==== Rets ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret informatica]] # [[Ethernet]] # [[Adralhador]] # [[Wi-Fi]] </div> ===== Internet ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Internet]] # [[Corrièr electronic]] # [[Transmission Control Protocol]] # [[World Wide Web]] # [[Hypertext Transfer Protocol]] # [[HyperText Markup Language]] # [[Seguida dei protocòls internet]] # [[Motor de recèrca web]] # [[Site web]] # [[Wiki]] </div> === Comunicacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Difusion radiofonica]] ## [[Satellit de telecomunicacions]] # [[Fotografia]] # [[Estampariá]] ## [[Imprimenta]] ## [[Pressa tipografica]] # [[Edicion]] # [[Radio]] ## [[Radioamatorisme]] ## [[Estacion radio]] # [[Telecomunicacions]] # [[Telegrafia]] # [[Telefòn]] # [[Television]] ## [[Television per cable]] ## [[Television per satellit]] # [[Machina d'escriure]] # [[Vidèo]] ## [[Camerà vidèo]] ## [[Casseta vidèo]] # [[Estocatge d'informacion]] ## [[Disqueta]] ## [[Benda magnetica]] ## [[Carta memòria]] ## [[Disc optic]] # [[Pòsta]] ## [[Sagèu postau]] # [[Corsier]] # [[Aparelh mobil]] ## [[Telefòn mobil]] # [[Fotocopiaire]] # [[Mèdia sociau]] # [[Blòg]] # [[Enregistrament sonòr]] ## [[Microfòn]] ## [[SIntèsi vocala]] # [[Teoria dei còdis]] # [[Transmission de donadas]] # [[Forward Error Correction]] # [[Modulacion dau sinhau]] # [[Consòla de jòcs]] </div> === Espaci === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atacama Large Millimeter Array]] # [[Agéncia Espaciala Europèa]] # [[Programa dei Grandeis Observatòris]] # [[Telescòpi espaciau Herschel]] # [[Telescòpi espaciau Hubble]] # [[Estacion Espaciala Internacionala]] # [[Telescòpi espaciau James Webb]] # [[Alunissatge]] # [[NASA]] # [[Programa Apollo]] ## [[Apollo 11]] # [[Fusada]] # [[Satellit artificiau]] # [[Soiuz (fusada)]] # [[Vòl espaciau]] # [[Naveta espaciala]] # [[Estacion espaciala]] # [[Telescòpi espaciau Spitzer]] # [[Very Large Telescope]] # [[Wilkinson Microwave Anisotropy Probe]] # [[Astronauta]] # [[Lançaire]] # [[Motor fusada]] # [[Capsula espaciala]] # [[Espaciopòrt]] # [[Sonda espaciala]] # [[Combinason espaciala]] # [[Cosmòdrome de Baikonur]] # [[Administracion Espaciala Nacionala Chinesa]] # [[Agéncia d'Exploracion Espaciala Japonesa]] # [[Centre Espaciau Kennedy]] # [[Orbita geosincròna]] # [[Spotnik 1]] # [[Programa Voyager]] # [[Proton (fusada)]] # [[Saturn V]] # [[Observatòri interamerican dau Cerro Tololo]] # [[Observatòris dau Mauna Kea]] # [[Observatòri dau Mont Wilson]] # [[Observatòri de Palomar]] # [[Jet Propulsion Laboratory]] # [[Motor ionic]] # [[Astronautica]] # [[Programa Vostok]] ## [[Vostok 1]] </div> === Textils === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuer]] # [[Seda]] # [[Lana (moton)]] </div> === Transpòrts === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cargament]] # [[Benda transportaira]] # [[Ascensor]] # [[Escaliers mecanics]] # [[Conteneire]] # [[Logistica]] # [[Passatgier]] # [[Canon de transpòrt]] # [[Transpòrt public]] # [[Ora de poncha]] # [[Transpòrt]] # [[Viatge]] # [[Veïcul]] </div> ==== Aviacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeronau]] # [[Companhiá aeriana]] # [[Avion]] # [[Aeropòrt]] # [[Aviacion]] # [[Balon (aeronau)]] # [[Elicoptèr]] # [[Sèrp Volanta (objècte)]] # [[Paracasuda]] # [[Dròne]] </div> ===== Constructors d'avions ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Airbus]] # [[Bombardier Aerospace]] # [[Boeing]] # [[Embraer]] # [[Tupolev]] </div> ===== Aeropòrts ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeropòrt internacionau de Pequin-Capitala]] # [[Aeropòrt internacionau Hartsfield-Jackson d'Atlanta]] # [[Aeropòrt internacionau de Los Angeles]] </div> ==== Transpòrts maritims ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabarra]] # [[Batèu]] # [[Canoa]] # [[Caravèla]] # [[Pòrta-conteneires]] # [[Naviri de crosiera]] # [[Fèrri]] # [[Aeroeslissaire]] # [[Jonca]] # [[Pòrt]] # [[Radèu]] # [[Propulsion a la rema]] # [[Vela]] # [[Navegacion a la vela]] # [[Naviri]] # [[Naviri-cistèrna]] # [[Embarcacion]] </div> ==== Transpòrts terrèstres ==== ===== Transpòrts ferroviaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda velocitat ferroviària]] # [[Locomotiva]] ## [[Locomotiva de vapor]] # [[Tren de sustentacion magnetica]] # [[Transpòrt ferroviari]] # [[Sinhalisacion ferroviària]] # [[Camin de fèrre]] # [[Tren]] # [[Gara ferroviària]] # [[Tramvai]] # [[Mètro]] </div> ====== Rets ferroviaris ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mètro de Londres]] # [[Mètro de Moscòu]] # [[Mètro de Nòva York]] # [[Mètro de París]] # [[Transsiberian]] </div> ===== Transpòrts rotiers ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ Tuk-tuk]] # [[Bicicleta]] # [[Autobús]] ## [[Troleibús]] # [[Gara rotiera]] # [[Veitura ipomobila]] # [[Motocicleta]] # [[Rota]] ## [[Autorota]] # [[Sèla]] # [[Estriu]] # [[Circulacion rotiera]] # [[Accident rotier]] # [[Panèu de sinhalisacion rotiera]] # [[Draiòu]] # [[Camion]] # [[Camioneta]] </div> ====== Automobila ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Automobila]] # [[Industria automobila]] # [[Veitura electrica]] # [[Taxi]] # [[Fiat Chrysler Automobiles]] # [[Ford Motor Company]] # [[General Motors]] # [[Honda]] # [[Hyundai Motor Company]] # [[Nissan Motor Company]] # [[PSA Peugeot Citroën]] # [[Renault]] # [[Toyota]] # [[Volkswagen]] # [[Ford Model T]] # [[Volkswagen Käfer]] # [[Toyota Corolla]] # [[VAZ-2101]] </div> === Armas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma (guèrra)]] # [[Carri]] # [[Furtivitat]] # [[Carri de combat]] # [[Torpilha]] # [[Elefant de guèrra]] </div> ==== Municions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Municion]] # [[Cartocha]] # [[Polvera]] # [[Sageta]] # [[Bala (projectil)]] ## [[Calibre]] </div> ==== Proteccion e blindatge ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armadura]] # [[Gilet parabalas]] # [[Casco de combat]] # [[Casco]] # [[Còta de malhas]] # [[Armadura de placas]] # [[Bloquier]] </div> ==== Armas explosivas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bomba (arma)]] # [[Arma de sosmunicions]] # [[Engenh explosiu improvisat]] # [[Granada (arma)]] # [[ Mina terrèstra]] # [[Missil]] </div> ==== Armas incendiàrias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuòc grèc]] # [[Coctèl Molotov]] # [[Napalm]] </div> ==== Armas de mesclada ==== # [[Nunchaku]] ===== Armas blancas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Baioneta]] # [[Destrau de guèrra]] # [[Daga]] # [[Espasa (escrima)]] # [[Katana]] # [[Cotèu]] # [[Raspièra]] # [[Sabre]] # [[Lança]] # [[Espasa]] # [[Tomahauc (arma)]] </div> ===== Arma contondenta ===== # [[Gordin]] ==== Armas de fuòc ==== ===== Armas de fuòc leugieras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de fuòc]] # [[Fusiu d'assaut]] ## [[AK-47]] # [[Pistolet]] # [[Mitralhièra]] ## [[Uzi]] # [[Fusil]] </div> ===== Artilhariá ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artilhariá]] # [[Moton (arma)]] # [[Canon]] # [[Obusièr]] # [[Mortièr (arma)]] </div> ==== Aviacion militara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Avion militar]] # [[Bombardier]] # [[Avion de caça ]] # [[Avion d'ataca au sòu]] </div> ==== Naviris de guèrras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuirassat]] # [[Pòrta-avions]] # [[Dreadnought]] # [[Dromon]] # [[Galera]] # [[Sosmarin]] # [[Naviri capitau]] # [[Naviri de linha]] # [[Trirema]] # [[Naviri de guèrra]] </div> ==== Armas de projectil ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balista]] # [[Bomerang]] # [[Arc]] # [[Catapulta (arma)]] # [[Aubaresta]] # [[Mosquet]] # [[Fusiu de caça]] # [[Fronda]] </div> ==== Armas de destruccion massisa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de destruccion massisa]] # [[Arma biologica]] # [[Arma quimica]] # [[Arma nucleara]] ## [[Arma termonucleara]] </div> == Matematicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Matematicas]] # [[Matematician]] # [[Aritmetica]] ## [[Addicion]] ## [[Division (matematicas)]] ### [[Algoritme d'Euclides]] ## [[Fraccion (matematicas)]] ## [[Aritmetica modulara]] ## [[Multiplicacion]] ## [[Percentatge]] ## [[Sostraccion]] # [[Conjectura]] # [[Constanta matematica]] ## [[0 (nombre)]] ## [[1 (nombre)]] ## [[-1 (nombre)]] ## [[Pi]] ## [[e (nombre)]] # [[Chifra]] # [[Eqüacion]] ## [[Resolucion d'eqüacion]] ## [[Polinòmi]] ## [[Eqüacion qüadratic]] ## [[Sistèma d'eqüacions linearas]] ## [[Seria (matematicas)]] # [[Factoriala]] ## [[Foncion gammà]] # [[Formula]] # [[Aplicacion (matematicas)]] ## [[Exponenciala]] ## [[Exponencionala de basa a]] ## [[Composicion de foncions]] ## [[Logaritme]] ## [[Raiç carrada]] # [[Problemas de Hilbert]] # [[Nombre]] ## [[Nombre complèx]] ## [[Nombre imaginari]] ## [[Nombre entièr]] ## [[Nombre irracionau]] ## [[Entièr natural]] ## [[Nombre racional]] ## [[Nombre real]] # [[Notacion posicionala]] ## [[Chifras arabas]] ## [[Sistèma binari]] ## [[Sistèma decinau]] ## [[Numeracion romana]] # [[Teorèma]] ## [[Teorèma de Pitagòras]] # [[Trigonometria]] ## [[Foncion circulara recipròca]] ## [[Foncions trigonometricas]] ## [[Foncion iperbolica]] # [[Variabla (matematicas)]] # [[Constanta (matematicas)]] # [[Nombre d'aur]] # [[Taula de multiplicacion]] </div> === Algèbra === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Algèbra]] # [[Algèbra abstracha]] ## [[Topologia algebrica]] ### [[Faisseu (matematicas)]] ## [[Associativitat]] ## [[Algèbra comutativa]] ## [[Comutativitat]] ## [[Distributivitat]] ## [[Còrs comutatiu]] ## [[Teorèma fondamentau de l'algèbra]] ## [[Grop (matematicas)]] ### [[Grop abelian]] ### [[Classificacion dei grops simples finits]] ### [[Grop fondamentau]] ### [[Representacion de grop]] ### [[Teoria dei grops]] ## [[Algèbra omologica]] ## [[Isomorfisme]] ## [[Module (matematicas)]] ## [[Teoria dei representacions]] ## [[Teoria deis anèus]] ### [[Anèu comutatiu]] ### [[Teoria dei còrs]] ### [[Teoria de Galois]] ### [[Anèu (matematicas)]] # [[Geometria algebrica]] ## [[Varietat algebrica]] # [[Algèbra de Boole]] # [[Algèbra elementària]] ## [[Eqüacion lineara]] # [[Inegalitat (matematicas)]] # [[Algèbra lineara]] ## [[Eliminacion de Gauss]] ## [[Matriça (matematicas)]] ### [[Determinant]] ### [[Valor pròpria e vector pròpri]] ## [[Espaci vectoriau]] ### [[Vector euclidian]] #### [[Produch vectoriau]] #### [[Produch escalar]] # [[Algèbra multilineara]] </div> === Calcul e analisi === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Analisi matematica]] ## [[Analisi complèxa]] ### [[Formula integrala de Cauchy]] ### [[Formula d'Euler]] ### [[Identitat d'Euler]] ### [[Foncion olomòrfa]] ### [[Superficia de Riemann]] ## [[Analisi foncionala]] ## [[Analisi armonica]] ### [[Analisi de Fourier]] ### [[Serias de Fourier]] ### [[Transformacion de Fourier]] ## [[Analisi numerica]] ### [[Optimizacion matematica]] ## [[Esfèra de Riemann]] # [[Calcul]] ## [[Teoròma fondamentau de l'analisi]] ## [[Calcul diferenciau]] ### [[Derivada]] ### [[Eqüacion diferenciala]] ### [[Eqüacion diferenciala ordinària]] ## [[Integrala]] ### [[Transformacion de Laplace]] ## [[Analisi de variables multiplas]] ### [[Derivada parciala]] #### [[Eqüacion de Laplace]] #### [[Eqüacion de derivadas parcialas]] ### [[Calcul vectoriau]] ## [[Serias de Taylor]] ## [[Calcul dei variacions]] # [[Infinit]] # [[Limit (matematicas)]] ## [[Limit d'una seguida]] ## [[Seguida]] ### [[Nombre de Fibonacci]] # [[Analisi reala]] # [[Teoria de l'approximacion]] </div> === Matematicas discrètas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas discrètas]] # [[Combinatòri]] # [[Permutacion]] # [[Teoria dei grafs]] ## [[Teorèma dei quatre colors]] ## [[Graf (matematicas)]] # [[Logica matematica]] ## [[Axiòma]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] ### [[Foncion calculabla]] ## [[Teorèma d'incompletud de Gödel]] ## [[Induccion matematica]] ## [[Demonstracion matematica]] ## [[Calcul dei proposicions]] # [[Teoria deis ensembles]] ## [[Axiòma de la chausida]] ## [[Teorèma de Cantor]] ## [[Ensemble vuege]] ## [[Relacion d'equivaléncia]] ## [[Teoria informala deis ensembles]] ### [[Paradòxa de Russell]] ## [[Ensemble (matematicas)]] </div> === Geometria === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geometria]] # [[Geometria analitica]] # [[Angle]] # [[Congruéncia (geometria)]] # [[Sistèma de coordenadas]] ## [[Coordenadas cartesianas]] ## [[Coordenadas polaras]] # [[Geometria diferenciala]] ## [[Teorèma de l'indici d'Atiyah-Singer]] # [[Dimension]] # [[Distància]] # [[Aira]] # [[Longor]] # [[Volum]] ## [[Plan (geometria)]] ## [[Espaci de tres dimensions]] ## [[Espaci de doas dimensions]] # [[Geometria euclidiana]] ## [[Espaci euclidian]] # [[Fractal]] ## [[Ensemble de Mandelbrot]] # [[Espaci de Hilbert]] # [[Linha (geometria)]] # [[Espaci metric]] # [[Geometria non euclidiana]] # [[Ponch (geometria)]] # [[Geometria de Riemann]] # [[Similaritat (geometria)]] # [[Simetria]] # [[Tensor]] # [[Topologia]] ## [[Espaci compact]] ## [[Caracteristica d'Euler]] ## [[Topologia generala]] ## [[Omologia]] ## [[Omotopia]] ## [[Teoria dei nos]] ## [[Varietat (geometria)]] ## [[Ensemble dubèrt]] ## [[Conjectura de Poincaré]] ## [[Espaci topologic]] </div> ===== Forma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conica]] ## [[Cercle]] ## [[Ellipsa]] ## [[Parabòla]] ## [[Iperbòla]] # [[Poligòn]] ## [[Exagòn]] ## [[Pentagòn]] ## [[Quadrilatèr]] ### [[Parallelograma]] ### [[Rectangle]] ### [[Lausange]] ### [[Carrat (geometria)]] ### [[Trapezoïd]] ## [[Triangle]] ### [[Triangle de Reuleaux]] # [[Polièdre]] ## [[Cube]] ## [[Prisma (geometria)]] ## [[Piramida (geometria)]] # [[Esfèra]] # [[Ensemble convèx]] </div> === Autrei disciplinas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas aplicadas]] ## [[Teoria de l'informacion]] ## [[Entropia de Shannon]] # [[Teoria dei categorias]] ## [[Categoria (matematicas)]] ## [[Diagrama comutatiu]] # [[Sistèma dinamic]] ## [[Sistèma non linear]] ### [[Teoria dau caòs]] # [[Teoria dau contraròtle]] # [[Teoria dei jòcs]] # [[Teoria dei nombres]] ## [[Teoria algebrica dei nombres]] ### [[Còrs de nombres]] ### [[Teoria dei còrs de classas]] ## [[Teoria analitica dei nombres]] ### [[Ipotèsi de Riemann]] ## [[Eqüacion diofantiana]] ## [[Darrier Teorèma de Fermat]] ## [[Teorèma fondamentau de l'aritmetica]] ## [[Nombre premier]] ### [[Teorèma dei nombres premiers]] # [[Recèrca operacionala]] # [[Matematicas puras]] # [[Informatica teorica]] ## [[Teoria de la complexitat]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] # [[Optimizacion lineara]] # [[Optimizacion non lineara]] # [[Problema N = NP]] # [[Analisi de compausantas principalas]] # [[Econometria]] </div> === Probabilitats e estatisticas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Probabilitat]] ## [[Teoria dei probabilitats]] ## [[Teorèma de Bayes]] ## [[Teorèma centrau limit]] ## [[Esperança matematica]] ## [[Lèi dei grands nombres]] ## [[Cadena de Markov]] ## [[Densitat de probabilitat]] ## [[Lèi de probabilitat]] ### [[Lèi binomiala]] ### [[Lèi dau khi carrat]] ### [[Lèi exponenciala]] ### [[Lèi normala]] #### [[Lèi normala multidimensionala]] ### [[Lèi de Pareto]] ### [[Lèi de Poisson]] ### [[Lèi de Student]] ### [[Lèi unifòrma continua]] ### [[Lèi unifòrma discrèta]] ## [[Espaci probabilizat]] ## [[Espaci estocastic]] # [[Estatistica]] ## [[Inferéncia bayesiana]] ## [[Tèst dau khi carrat]] ## [[Correlacion (matematicas)]] ## [[Regression lineara]] ## [[Marge d'error]] ## [[Mejana (matematicas)]] ### [[Mejana aritmetica]] ## [[Mediana]] ## [[Maximom de versemblança]] ## [[Mòde (estatistica)]] ## [[Valor p]] ## [[Variabla aleatòria]] ## [[Regression (estatistica)]] ## [[Escart tipe]] ## [[Error tipe]] ## [[Tèst d'ipotèsi]] ## [[Tèst de Student]] # [[Variància]] # [[Plan d'experiéncias]] # [[Assai randomizat contraròtlat]] # [[Sondatge]] # [[Populacion estatistica]] # [[Mòstra (estatistica)]] </div> 10s3m1whfo5p7ci2pk1vxgzvxwqa2h7 2497493 2497447 2026-04-04T08:28:34Z Nicolas Eynaud 6858 /* Practicas */ 2497493 wikitext text/x-wiki == Biografias == === Comedians === ==== Cinèma mut ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lilian Gish]] # [[Buster Keaton]] # [[Harold Lloyd]] # [[Mary Pickford]] # [[Gloria Swanson]] </div> ===== Euròpa ===== # [[Asta Nielsen]] ==== Periòde contemporanèu ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fred Astaire]] # [[Humphrey Bogart]] # [[Marlon Brando]] # [[James Cagney]] # [[Charlie Chaplin]] # [[Claudette Colbert]] # [[Gary Cooper]] # [[Joan Crawford]] # [[Bette Davis]] # [[Robert De Niro]] # [[James Dean]] # [[Henry Fonda]] # [[Jane Fonda]] # [[Clark Gable]] # [[Judy Garland]] # [[Whoopi Goldberg]] # [[Cary Grant]] # [[Tom Hanks]] # [[Katharine Hepburn]] # [[Gene Kelly]] # [[Grace Kelly]] # [[Marilyn Monroe]] # [[Marx Brothers]] # [[Jack Nicholson]] # [[Gregory Peck]] # [[Barbara Stanwyck]] # [[James Stewart]] # [[Meryl Streep]] # [[Elizabeth Taylor]] # [[Shirley Temple]] # [[Spencer Tracy]] # [[John Wayne]] # [[Mae West]] # [[Robin Williams]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bruce Lee]] # [[Amitabh Bachchan]] # [[Pran]] # [[Toshiro Mifune]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Brigitte Bardot]] # [[Jean-Paul Belmondo]] # [[Sarah Bernhardt]] # [[Alain Delon]] # [[Fernandel]] # [[Louis de Funès]] # [[Jean Gabin]] # [[Jean Marais]] # [[Gérard Philipe]] # [[Richard Burton]] # [[Michael Caine]] # [[Sean Connery]] # [[Daniel Day-Lewis]] # [[Audrey Hepburn]] # [[Anthony Hopkins]] # [[Edmund Kean]] # [[Vivien Leigh]] # [[Laurence Olivier]] # [[Peter O'Toole]] # [[Peter Sellers]] # [[Adriano Celentano]] # [[Gina Lollobrigida]] # [[Sophia Loren]] # [[Marcello Mastroianni]] # [[Ingrid Bergman]] # [[Greta Garbo]] # [[Armen Dzhigarkhanyan]] # [[Yevgeny Leonov]] # [[Innokenty Smoktunovsky]] # [[Mikhail Ulyanov]] # [[Marlene Dietrich]] # [[Maximilian Schell]] </div> ==== Teatre e cant ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alvin Ailey]] # [[Marian Anderson]] # [[Frederick Ashton]] # [[Mikhail Baryshnikov]]* # [[Maurice Béjart]] # [[Carlo Blasis]] # [[Andrea Bocelli]] # [[Erik Bruhn]] # [[George Carlin]] # [[Enrico Caruso]] # [[Cyd Charisse]] # [[Boris Christoff]] # [[David Copperfield]] # [[Plácido Domingo]] # [[Isadora Duncan]] # [[Fanny Elssler]] # [[Michel Fokine]] # [[Margot Fonteyn]] # [[Gregory Hines]] # [[Harry Houdini]] # [[Tamara Karsavina]] # [[Rudolf von Laban]] # [[Jenny Lind]] # [[Vaslav Nijinsky]] # [[Birgit Nilsson]] # [[Rudolf Noreiev]] # [[Luciano Pavarotti]] # [[Anna Pavlova]] # [[Marius Petipa]]* # [[Leontyne Price]]* # [[Jerome Robbins]] # [[Renata Scotto]] # [[Beverly Sills]] # [[Marie Taglioni]] # [[Maria Tallchief]] </div> === Artistas === ==== Pintres ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fidias]] # [[Vitruvi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hieronymus Bosch]] # [[Jan van Eyck]] # [[Giotto]] # [[Andrei Rublev]] </div> ===== Renaissença e periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[El Greco]] # [[Jacques-Louis David]] # [[Eugène Delacroix]] # [[François Mansart]] # [[Nicolas Poussin]] # [[Albrecht Dürer]] # [[Caspar David Friedrich]] # [[Hans Holbein the Younger]] # [[Karl Friedrich Schinkel]] # [[Borromini]] # [[Caravaggio]] # [[Bernini]] # [[Giovanni Bellini]] # [[Sandro Botticelli]] # [[Bramante]] # [[Canaletto]] # [[Piero della Francesca]] # [[Andrea Mantegna]] # [[Masaccio]] # [[Michelangelo]] # [[Palladio]] # [[Raphael]] # [[Andrea del Sarto]] # [[Tintoretto]] # [[Titian]] # [[Paolo Veronese]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Anthony van Dyck]] # [[Peter Paul Rubens]] # [[Rembrandt]] # [[Johannes Vermeer]] # [[Jusepe de Ribera]] # [[Diego Velázquez]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Marc Chagall]] # [[Marcel Duchamp]] # [[René Magritte]] # [[Frida Kahlo]] # [[Mary Cassatt]] # [[Georgia O'Keeffe]] # [[Jackson Pollock]] # [[Mark Rothko]] # [[Andy Warhol]] # [[Grant Wood]] # [[Paul Klee]] # [[Gustav Klimt]] # [[Edvard Munch]] # [[Victor Vasarely]] # [[Jean Auguste Dominique Ingres]] # [[Marie-Antoine Carême]] # [[Pau Cesana]] # [[Edgar Degas]] # [[Paul Gauguin]] # [[Édouard Manet]] # [[Henri Matisse]] # [[Claude Monet]] # [[Pierre-Auguste Renoir]] # [[Henri Rousseau]] # [[Enric de Tolosa-Lautrèc]] # [[Georges Seurat]] # [[Francis Bacon (artista)]] # [[William Hogarth]] # [[J. M. W. Turner]] # [[M. C. Escher]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Piet Mondrian]] # [[Wassily Kandinsky]] # [[Kazimir Malevich]] # [[Ilya Repin]] # [[Nicholas Roerich]] # [[Salvador Dalí]] # [[Francisco Goya]] # [[Joan Miró]] # [[Pablo Picasso]] </div> === Escultors === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auguste Rodin]] # [[Donatello]] </div> ==== Arquitèctes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Imhotep]] # [[Oscar Niemeyer]] # [[Walter Burley Griffin]] # [[William Le Baron Jenney]] # [[Frank Gehry]] # [[Frank Lloyd Wright]] # [[Richard Meier]] # [[Louis Sullivan]] # [[I. M. Pei]] # [[Mimar Sinan]] # [[Kenzo Tange]] # [[Alvar Aalto]] # [[Le Corbusier]] # [[Gaudí]] # [[Victor Horta]] # [[Inigo Jones]] # [[Richard Neutra]] # [[Renzo Piano]] # [[Christopher Wren]] # [[Günter Behnisch]] # [[Peter Behrens]] # [[Walter Gropius]] # [[Erich Mendelsohn]] # [[Frei Otto]] # [[Ludwig Mies van der Rohe]] # [[Hans Scharoun]] # [[Shitao]] # [[Raja Ravi Varma]] # [[Hiroshige]] # [[Hokusai]] # [[Sesshu Toyo]] </div> ==== Escrivans ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Nuwas]] # [[Adam Mickiewicz]] # [[Alexander Pushkin]] # [[Alejo Carpentier]] # [[Alexandre Dumas]] # [[Alice Walker]] # [[Allen Ginsberg]] # [[Amir Khusrow]] # [[Anton Chekhov]] # [[Arthur Rimbaud]] # [[Fraires Grimm]] # [[Carl Sandburg]] # [[Charles Dickens]] # [[Ciceron]] # [[Dashiell Hammett]] # [[Douglas Adams]] # [[Du Fu]] # [[Edgar Allan Poe]] # [[Eino Leino]] # [[Emily Dickinson]] # [[Erich Maria Remarque]] # [[Ernest Hemingway]] # [[F. Scott Fitzgerald]] # [[Franz Kafka]] # [[Fiodor Dostoievskii]] # [[John Donne]] # [[Gabriel García Márquez]] # [[Geoffrey Chaucer]] # [[George Bernard Shaw]] # [[George Orwell]] # [[Ghalib]] # [[H. G. Wells]] # [[Hans Christian Andersen]] # [[Harold Pinter]] # [[Heinrich Heine]] # [[Henrik Ibsen]] # [[Henry James]] # [[Henry Miller]] # [[Hermann Hesse]] # [[Hildegard de Bingen]] # [[Ilf e Petrov]] # [[Isaac Asimov]] # [[Ivan Vazov]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Jack Kerouac]] # [[Jack London]] # [[Rumi]] # [[James Joyce]] # [[Jane Austen]] # [[Jerome K. Jerome]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[John Steinbeck]] # [[John Updike]] # [[Jonathan Swift]] # [[Jorge Luis Borges]] # [[José Martí]] # [[José Saramago]] # [[Jules Verne]] # [[Kālidāsa]] # [[Langston Hughes]] # [[Leon Tolstoi]] # [[Lewis Carroll]] # [[Li Bai]] # [[Lord Byron]] # [[Marcel Proust]] # [[Mark Twain]] # [[Mario Vargas Llosa]] # [[Matsuo Bashō]] # [[Maxim Gorki]] # [[Miguel de Cervantes]] # [[Mikhail Bulgakov]] # [[Molière]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Naguib Mahfouz]] # [[Nathaniel Hawthorne]] # [[Nikolai Gogol]] # [[Nikos Kazantzakis]] # [[Olaf Stapledon]] # [[Omar Khayyám]] # [[Pablo Neruda]] # [[Petrarch]] # [[Philip K. Dick]] # [[Rabindranath Tagore]] # [[Rainer Maria Rilke]] # [[Gabriele D’Annunzio]] # [[Brontë family]] # [[Robert A. Heinlein]] # [[Saadi Shirazi]] # [[Salman Rushdie]] # [[Safo]] # [[Saul Bellow]] # [[Thomas Hardy]] # [[Thomas Mann]] # [[Thomas Pynchon]] # [[Toni Morrison]] # [[Truman Capote]] # [[Umberto Eco]] # [[Victor Hugo]] # [[Yasunari Kawabata]] # [[Yukio Mishima]] </div> ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Qu Yuan]] # [[Aesop]] # [[Menander]] # [[Aeschylus]] # [[Aristofanes]] # [[Euripides]] # [[Hafez]] # [[Omèr]] # [[Oraci]] # [[Ovidi]] # [[Plutarch]] # [[Sofòcles]] # [[Virgili]] # [[Plini l'Ancian]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dante Alighieri]] # [[Ferdowsi]] # [[Jami]] # [[Kabir]] # [[Nizami]] # [[Rudaki]] # [[Giovanni Boccaccio]] # [[Ali-Shir Nava'i]] # [[William Shakespeare]] # [[Chrétien de Troyes]] # [[Christine de Pizan]] # [[François Villon]] </div> ===== Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuzûlî]] # [[Tulsidas]] # [[Pedro Calderón de la Barca]] # [[Luís de Camões]] # [[Pierre Corneille]] # [[Daniel Defoe]] # [[Gavrila Derzhavin]] # [[John Dryden]] # [[Samuel Johnson]] # [[John Milton]] # [[Michel de Montaigne]] # [[François Rabelais]] # [[Jean Racine]] # [[Lope de Vega]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chinua Achebe]] # [[Samuel Beckett]] # [[William Blake]] # [[Bertolt Brecht]] # [[Ray Bradbury]] # [[Raymond Chandler]] # [[Agatha Christie]] # [[Arthur C. Clarke]] # [[Arthur Conan Doyle]] # [[Roald Dahl]] # [[Robert Frost]] # [[Aldous Huxley]] # [[Rudyard Kipling]] # [[Astrid Lindgren]] # [[Guy de Maupassant]] # [[Arthur Miller]] # [[Vladimir Nabokov]] # [[J. K. Rowling]] # [[Mary Shelley]] # [[Wole Soyinka]] # [[Robert Louis Stevenson]] # [[Walt Whitman]] # [[Oscar Wilde]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Virginia Woolf]] # [[W. B. Yeats]] # [[Ngũgĩ wa Thiong'o]] # [[J. M. Coetzee]] # [[Nadine Gordimer]] # [[Margaret Atwood]] # [[Pearl S. Buck]] # [[Washington Irving]] # [[Jaroslav Hašek]] # [[T. S. Eliot]] # [[Mihai Eminescu]] # [[William Faulkner]] # [[Ken Kesey]] # [[Guillaume Apollinaire]] # [[Constantine P. Cavafy]] # [[Stendhal]] # [[William Golding]] # [[Stephen King]] # [[Ursula K. Le Guin]] # [[Sinclair Lewis]] # [[Herman Melville]] # [[Margaret Mitchell]] # [[Mario Puzo]] # [[Ezra Pound]] # [[J. D. Salinger]] # [[Isaac Bashevis Singer]] # [[Harriet Beecher Stowe]] # [[Kurt Vonnegut]] # [[William Carlos Williams]] # [[Jorge Amado]] # [[Chinghiz Aitmatov]] # [[Muhammad Iqbal]] # [[Haruki Murakami]] # [[Kenzaburō Ōe]] # [[Orhan Pamuk]] # [[Lu Xun]] # [[Kahlil Gibran]] # [[France Prešeren]] # [[Ismail Kadare]] # [[Joseph Conrad]] # [[Sándor Petőfi]] # [[Henryk Sienkiewicz]] # [[Taras Shevchenko]] # [[Anna Akhmatova]] # [[Joseph Brodsky]] # [[Ivan Bunin]] # [[Nikolay Karamzin]] # [[Mikhail Lermontov]] # [[Vladimir Mayakovsky]] # [[Nikolay Nekrasov]] # [[Boris Pasternak]] # [[Aleksandr Solzhenitsyn]] # [[Aleksey Nikolayevich Tolstoy]] # [[Ivan Turgenev]] # [[Honoré de Balzac]] # [[Charles Baudelaire]] # [[Karen Blixen]] # [[Gustave Flaubert]] # [[Anne Frank]] # [[Federico García Lorca]] # [[André Gide]] # [[Knut Hamsun]] # [[Eugène Ionesco]] # [[Selma Lagerlöf]] # [[Luigi Pirandello]] # [[Friedrich Schiller]] # [[August Strindberg]] # [[Tristan Tzara]] # [[Émile Zola]] # [[Kingsley Amis]] # [[W. H. Auden]] # [[Enid Blyton]] # [[Anthony Burgess]] # [[Robert Graves]] # [[John Keats]] # [[C. S. Lewis]] # [[Alan Moore]] # [[Walter Scott]] # [[John Millington Synge]] # [[William Wordsworth]] # [[Samuel Taylor Coleridge]] # [[Percy Bysshe Shelley]] </div> === Musicians === ==== Compositors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gustav Holst]] # [[Jon Lord]] # [[Alan Parsons]] # [[Pancho Vladigerov]] # [[Richard Strauss]] </div> ===== Edat Mejana e Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guillaume Dufay]] # [[Giovanni da Palestrina]] </div> ===== Periòde Barròc ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johann Sebastian Bach]] # [[George Frideric Handel]] # [[Claudio Monteverdi]] # [[Antonio Vivaldi]] </div> ===== Periòde Classic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Joseph Haydn]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] </div> ===== Periòde Romantic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mily Balakirev]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Hector Berlioz]] # [[Georges Bizet]] # [[Alexander Borodin]] # [[Johannes Brahms]] # [[Anton Bruckner]] # [[Frédéric Chopin]] # [[César Cui]] # [[Antonín Dvořák]] # [[Edvard Grieg]] # [[Franz Liszt]] # [[Gustav Mahler]] # [[Felix Mendelssohn]] # [[Modest Mussorgsky]] # [[Nikolai Rimsky-Korsakov]] # [[Gioachino Rossini]] # [[Franz Schubert]] # [[Robert Schumann]] # [[Bedřich Smetana]] # [[Johann Strauss]] # [[Gilbert and Sullivan]] # [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]] # [[Giuseppe Verdi]] # [[Richard Wagner]] </div> ===== Sègle XX ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kaikhosru Shapurji Sorabji]] # [[Béla Bartók]] # [[Claude Debussy]] # [[Joe Hisaishi]] # [[Sergei Prokofiev]] # [[Giacomo Puccini]] # [[Maurice Ravel]] # [[Arnold Schoenberg]] # [[Dmitri Shostakovich]] # [[Jean Sibelius]] # [[Igor Stravinsky]] </div> ==== Musicians ==== ===== Caps d'orquèstra ===== # [[Leonard Bernstein]] ===== Cantaires ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Umm Kulthum]] # [[Vladimir Vysotsky]] </div> ===== Violonista ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Yo-Yo Ma]] # [[Niccolò Paganini]] </div> ===== Musica non occidentala ===== # [[Ravi Shankar]] ===== Folk e musica populara ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ABBA]] # [[Mariah Carey]] # [[Cher]] # [[David Coverdale]] # [[Doris Day]] # [[Bruce Dickinson]] # [[Ronnie James Dio]] # [[Céline Dion]] # [[Michael Jackson]] # [[Elton John]] # [[Madonna]] # [[Bob Marley]] # [[Dean Martin]] # [[Liza Minnelli]] # [[Joni Mitchell]] # [[Frank Sinatra]] # [[Barbra Streisand]] # [[Stevie Wonder]] </div> ===== Folk e country americana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johnny Cash]] # [[Bing Crosby]] # [[Faith Hill]] # [[George Jones]] # [[Peter, Paul and Mary]] # [[Reba McEntire]] # [[Dolly Parton]] # [[Hank Williams]] </div> ===== Blues e soul ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Charles]] # [[Aretha Franklin]] # [[B.B. King]] </div> ===== Compositors de cançon ===== # [[Vangelis]] ===== Musica de film ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jerry Goldsmith]] # [[Henry Mancini]] # [[Ennio Morricone]] # [[Richard Rodgers]] # [[Miklós Rózsa]] # [[Max Steiner]] # [[John Williams]] </div> ===== Funk ===== # [[James Brown]] ===== Guitaristas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Lee Hooker]] # [[Stevie Ray Vaughan]] </div> ===== Hip-hop e rap ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eminem]] # [[Dr. Dre]] # [[Tupac Shakur]] </div> ===== Jazz ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Louis Armstrong]] # [[Miles Davis]] # [[George Gershwin]] # [[Antônio Carlos Jobim]] # [[Glenn Miller]] </div> ===== Comèdia musicala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Irving Berlin]] # [[Jerome Kern]] # [[Cole Porter]] # [[Andrew Lloyd Webber]] </div> ===== Cantaires non anglofòns ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Édith Piaf]] # [[Lata Mangeshkar]] # [[Alla Pugacheva]] # [[Mohammed Rafi]] # [[Zhu Xuan]] </div> ===== Rock ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[AC/DC]] # [[John Barry]] # [[The Beatles]] ## [[John Lennon]] ## [[Paul McCartney]] # [[Chuck Berry]] # [[David Bowie]] # [[Eric Clapton]] # [[Joe Cocker]] # [[Phil Collins]] # [[Alice Cooper]] # [[Deep Purple]] # [[The Doors]] # [[Bob Dylan]] # [[Peter Gabriel]] # [[Simon & Garfunkel]] # [[Jimi Hendrix]] # [[Janis Joplin]] # [[Metallica]] # [[Gary Moore]] # [[Nirvana]] # [[Ozzy Osbourne]] # [[Pink Floyd]] ## [[Roger Waters]] # [[Elvis Presley]] # [[Queen]] ## [[Freddie Mercury]] # [[Linda Ronstadt]] # [[Black Sabbath]] # [[Bruce Springsteen]] # [[The Rolling Stones]] ## [[Keith Richards]] ## [[Mick Jagger]] # [[Tina Turner]] # [[U2]] # [[Frank Zappa]] # [[Led Zeppelin]] </div> === Criminaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billy the Kid]] # [[Jack l'Esventraire]] # [[Al Capone]] # [[Pablo Escobar]] </div> === Productors, realizators e scenaristas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Woody Allen]] # [[Pedro Almodóvar]] # [[Robert Altman]] # [[Michelangelo Antonioni]] # [[Ingmar Bergman]] # [[Bernardo Bertolucci]] # [[Luis Buñuel]] # [[Ken Burns]] # [[James Cameron]] # [[Frank Capra]] # [[Jean Cocteau]] # [[Clint Eastwood]] # [[Francis Ford Coppola]] # [[George Cukor]] # [[Walt Disney]] # [[Carl Theodor Dreyer]] # [[Sergei Eisenstein]] # [[Rainer Werner Fassbinder]] # [[Federico Fellini]] # [[John Ford]] # [[Miloš Forman]] # [[Bob Fosse]] # [[Jean-Luc Godard]] # [[Samuel Goldwyn]] # [[Terry Gilliam]] # [[D. W. Griffith]] # [[Alfred Hitchcock]] # [[John Huston]] # [[Elia Kazan]] # [[Raj Kapoor]] # [[Takeshi Kitano]] # [[Stanley Kubrick]] # [[Akira Kurosawa]] # [[Fritz Lang]] # [[David Lean]] # [[Ang Lee]] # [[Frank Lloyd]] # [[George Lucas]] # [[Sidney Lumet]] # [[Auguste e Louis Lumière]] # [[Joseph L. Mankiewicz]] # [[Frances Marion]] # [[Georges Méliès]] # [[Nikita Mikhalkov]] # [[Alan Parker]] # [[Roman Polanski]] # [[Sydney Pollack]] # [[Carlo Ponti]] # [[Leni Riefenstahl]] # [[Satyajit Ray]] # [[Jean Renoir]] # [[Carlos Saura]] # [[Martin Scorsese]] # [[David O. Selznick]] # [[Mack Sennett]] # [[Vittorio De Sica]] # [[Aaron Sorkin]] # [[Steven Spielberg]] # [[Constantin Stanislavski]] # [[Oliver Stone]] # [[Quentin Tarantino]] # [[Andrei Tarkovsky]] # [[Irving Thalberg]] # [[Giuseppe Tornatore]] # [[François Truffaut]] # [[Lars von Trier]] # [[Luchino Visconti]] # [[Dziga Vertov]] # [[Hal B. Wallis]] # [[Wim Wenders]] # [[Orson Welles]] # [[Billy Wilder]] # [[Robert Wise]] # [[William Wyler]] # [[Darryl F. Zanuck]] # [[Robert Zemeckis]] # [[Zhang Yimou]] </div> === Òmes d'afaires === ==== Antiquitat ==== # [[Marcus Licinius Crassus]] ==== Edat Mejana ==== # [[Lorenzo de' Medici]] ==== Revolucion Industriala ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Samuel Crompton]] # [[Thomas Newcomen]] # [[John Jacob Astor]] # [[Jamsetji Tata]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andrew Carnegie]] # [[P. T. Barnum]] # [[James Buchanan Duke]] # [[Warren Buffett]] # [[Henry Ford]] # [[Meyer Guggenheim]] # [[Howard Hughes]] # [[J. P. Morgan]] # [[J. Paul Getty]] # [[William Randolph Hearst]] # [[John D. Rockefeller]] # [[Leland Stanford]] # [[Cornelius Vanderbilt]] # [[Madam C. J. Walker]] # [[George Westinghouse]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Coco Chanel]] # [[Alan Sugar]] # [[Dhirubhai Ambani]] # [[Muhammad Yunus]] # [[Enzo Ferrari]] # [[Mukesh Ambani]] # [[Carlos Slim]] # [[Sergey Brin]] # [[Richard Branson]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Kroc]] # [[Sam Walton]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Rupert Murdoch]] # [[Elon Musk]] # [[Larry Page]] # [[Ted Turner]] # [[Oprah Winfrey]] # [[Mark Zuckerberg]] </div> === Explorators === ==== Antiquitat e Edat Mejana ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ibn Battuta]] # [[Leif Ericson]] </div> ==== Edat dei Descubèrtas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Willem Barentsz]] # [[John Cabot]] # [[Pedro Álvares Cabral]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristòl Colomb]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Juan Sebastián Elcano]] # [[Vasco da Gama]] # [[Ferrand Magellan]] # [[Ponce de Leon]] # [[Francisco Pizarro]] # [[Marco Polo]] # [[Hernando de Soto]] # [[Abel Tasman]] # [[Amerigo Vespucci]] # [[Zheng He]] </div> ==== Sègle XVIII e XIX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vitus Bering]] # [[James Cook]] # [[Alexander von Humboldt]] # [[David Livingstone]] # [[Henry Morton Stanley]] </div> ==== Sègle XX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roald Amundsen]] # [[Neil Armstrong]] # [[Iurii Gagarin]] # [[John Glenn]] # [[Edmund Hillary]] # [[Tenzing Norgay]] </div> === Filosòfs, istorians e òme politic === ==== Filosòfs ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aristòtel]] # [[Agustin d'Ipòna]] # [[Confucius]] # [[Democrita]] # [[Diogenes de Sinòpe]] # [[Epicur]] # [[Gorgias]] # [[Han Fei]] # [[Eraclita]] # [[Laozi]] # [[Li Si]] # [[Menci]] # [[Parmenid]] # [[Platon]] # [[Plotinus]] # [[Senèca lo Jove]] # [[Shang Yang]] # [[Socrates]] # [[Tales de Milet]] # [[Xunzi]] # [[Zenon de Cition]] # [[Zenon d'Elèa]] # [[Zhuangzi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peter Abelard]] # [[Averroès]] # [[Boethius]] # [[Francis Bacon]] # [[Giordano Bruno]] # [[Hasdai Crescas]] # [[Duns Scotus]] # [[Maimonides]] # [[Nicolau de Cusa]] # [[Tomàs d'Aquin]] # [[Wang Yangming]] # [[William d'Ockham]] # [[Zhu Xi]] </div> ===== Periòde Modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[George Berkeley]] # [[Johan Amos Comenius]] # [[René Descartes]] # [[Denis Diderot]] # [[Friedrich Engels]] # [[Desiderius Erasmus]] # [[Hugo Grotius]] # [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] # [[Thomas Hobbes]] # [[David Hume]] # [[William James]] # [[Immanuel Kant]] # [[Søren Kierkegaard]] # [[Gotthold Ephraim Lessing]] # [[John Locke]] # [[John Stuart Mill]] # [[Montesquieu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Max Scheler]] # [[Friedrich Schleiermacher]] # [[Arthur Schopenhauer]] # [[Herbert Spencer]] # [[Baruch Spinoza]] # [[Emanuel Swedenborg]] # [[Voltaire]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Theodor W. Adorno]] # [[Raymond Aron]] # [[Mikhail Bakunin]] # [[Simone de Beauvoir]] # [[Henri Bergson]] # [[Isaiah Berlin]] # [[Martin Buber]] # [[Albert Camus]] # [[Ernst Cassirer]] # [[Benedetto Croce]] # [[Gilles Deleuze]] # [[Jacques Derrida]] # [[John Dewey]] # [[Ralph Waldo Emerson]] # [[Ludwig Feuerbach]] # [[Johann Gottlieb Fichte]] # [[Gottlob Frege]] # [[Yan Fu]] # [[Hans-Georg Gadamer]] # [[Jürgen Habermas]] # [[Martin Heidegger]] # [[Edmund Husserl]] # [[Thomas Kuhn]] # [[Imre Lakatos]] # [[Marshall McLuhan]] # [[Maurice Merleau-Ponty]] # [[Maria Montessori]] # [[Karl Popper]] # [[Pierre-Joseph Proudhon]] # [[John Rawls]] # [[Bertrand Russell]] # [[Jean-Paul Sartre]] # [[Henry David Thoreau]] # [[Alexis de Tocqueville]] # [[Miguel de Unamuno]] # [[Alfred North Whitehead]] # [[Ludwig Wittgenstein]] # [[Kang Youwei]] </div> ==== Istorians ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eusèbi]] # [[Erodòt]] # [[Tit Livi]] # [[Ammianus Marcellinus]] # [[Tacit]] # [[Tucidides]] # [[Sima Qian]] # [[Xenofont]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Beda]] # [[Ibn Khaldun]] # [[Rashid-al-Din Hamadani]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edward Gibbon]] # [[Leopold von Ranke]] # [[Adolphe Thiers]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fernand Braudel]] # [[Michel Foucault]] # [[Christopher Hill]] # [[Theodor Mommsen]] # [[A. J. P. Taylor]] # [[Barbara W. Tuchman]] # [[Frederick Jackson Turner]] </div> ==== Economistas ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Thomas Robert Malthus]] # [[François Quesnay]] # [[David Ricardo]] # [[Adam Smith]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Milton Friedman]] # [[Hermann Heinrich Gossen]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Peter Kropotkin]] # [[Paul Krugman]] # [[Gunnar Myrdal]] # [[John Forbes Nash Jr]] # [[Bertil Ohlin]] # [[Karl Polanyi]] # [[Paul Samuelson]] # [[Joseph Schumpeter]] # [[William Vickrey]] </div> ==== Lingüists ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesrop Mashtots]] # [[Pāṇini]] # [[Mikhail Bakhtin]] # [[Noam Chomsky]] # [[Roman Jakobson]] # [[Ferdinand de Saussure]] # [[Roland Barthes]] </div> ==== Sociològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pierre Bourdieu]] # [[Auguste Comte]] # [[Émile Durkheim]] # [[Norbert Elias]] # [[Anthony Giddens]] # [[Erving Goffman]] # [[Bruno Latour]] # [[Niklas Luhmann]] # [[Robert K. Merton]] # [[Talcott Parsons]] # [[Pitirim Sorokin]] # [[Max Weber]] # [[C. Wright Mills]] </div> ==== Escrivans politics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chanakya]] # [[Nicolau Maquiavèl]] # [[Thomas More]] # [[Tommaso Campanella]] # [[Edmund Burke]] # [[Judith Butler]] # [[Antonio Gramsci]] # [[Thomas Paine]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Hans Morgenthau]] # [[Hannah Arendt]] </div> ==== Psicològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfred Adler]] # [[Gordon Allport]] # [[Albert Bandura]] # [[Raymond Cattell]] # [[Hans Eysenck]] # [[Albert Ellis]] # [[Erik Erikson]] # [[Gustav Fechner]] # [[Leon Festinger]] # [[Sigmund Freud]] # [[Erich Fromm]] # [[Jane Goodall]] # [[Donald O. Hebb]] # [[Hermann von Helmholtz]] # [[Karl Jaspers]] # [[Carl Jung]] # [[Kurt Lewin]] # [[Abraham Maslow]] # [[David McClelland]] # [[George Armitage Miller]] # [[Ivan Pavlov]] # [[Jean Piaget]] # [[Carl Rogers]] # [[Otto Rank]] # [[Stanley Schachter]] # [[B. F. Skinner]] # [[Benjamin Spock]] # [[Edward Thorndike]] # [[John B. Watson]] # [[Wilhelm Wundt]] # [[Lev Vygotsky]] </div> ==== Antropològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Lévi-Strauss]] # [[Margaret Mead]] </div> ==== Critics e istorians de l'art ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Walter Benjamin]] # [[Clement Greenberg]] # [[Erwin Panofsky]] # [[Edward Said]] </div> === Figuras religiosas === ==== Religions abraamicas ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abraam]] # [[Adam]] # [[Danièu (profèta)]] # [[Dàvid]] # [[Elijah]] # [[Ezra]] # [[Gabrièu (arcange)]] # [[Isaiah]] # [[Jacòb]] # [[Josèpa]] # [[Moïses]] # [[Noah]] # [[Solomon]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maria (maire de Jèsus)]] # [[Jèsus de Nazaret]] # [[Joan l'Apostòl]] # [[Joan lo Baptista]] # [[Pau l'Apostòl]] # [[Sant Pèire]] </div> ====== Antiquitat ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arius]] # [[Anastasi d'Alexàndria]] # [[Basili de Cesarèa]] # [[Joan Crisòstom]] # [[Clamenç d'Alexàndria]] # [[Ciril d'Alexàndria]] # [[Joan de Damasc]] # [[Sants Ciril e Metòde]] # [[Gregòri de Nazianz]] # [[Nestòri]] # [[Sant Nicolau]] # [[Nikon (patriarca)]] # [[Gregòri de Nissa]] # [[Origèn]] </div> ====== Papas ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Clamenç Ièr]] # [[Gregòri Ièr]] # [[Joan XXIII]] # [[Leon Ièr]] # [[Pau VI]] # [[Piu IX]] </div> ===== Protestantisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacobus Arminius]] # [[Karl Barth]] # [[Dietrich Bonhoeffer]] # [[Joan Calvin]] # [[Thomas Cranmer]] # [[Mary Baker Eddy]] # [[Billy Graham]] # [[John Knox]] # [[Felip Melanchthon]] # [[Menno Simons]] # [[Joseph Smith]] # [[Charles Spurgeon]] # [[John Wesley]] # [[Huldrych Zwingli]] </div> ===== Catolicisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ambròsi]] # [[Francés d'Assisi]] # [[Bonaventura de Bagnoregio]] # [[Columba d'Iona]] # [[Joan de la Crotz]] # [[Sant Jòrdi]] # [[Joan Hus]] # [[Irenaeus]] # [[Sant Jiròni]] # [[Ignasi de Loyola]] # [[Benedicta de Nursia]] # [[Tertullian]] # [[Tomás de Torquemada]] # [[John Wycliffe]] # [[Francis Xavier]] </div> ===== Islam ===== ====== Articles de basa ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fatima]] # [[Maomet]] </div> ====== Chiisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ali]] # [[Hussein ibn Ali]] # [[Ja'far al-Sadiq]] </div> ====== Sunisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad al-Bukhari]] # [[Muslim ibn al-Hajjaj]] # [[Al-Nawawi]] # [[Al-Shafi'i]] # [[Malik ibn Anas]] # [[Ahmad ibn Hanbal]] # [[Abu Ḥanifa]] # [[Ibn Taymiyyah]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maharal]] # [[Gaon de Vila]] # [[Akiva ben Josèu]] # [[Rashi]] # [[Baal Shem Tov]] </div> ===== Divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al-Ghazali]] # [[Ibn Arabi]] </div> ==== Bodisme ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Boda]] # [[Thich Nhat Hanh]] # [[Tenzin Gyatso]] # [[Nagarjuna]] # [[Padmasambhava]] </div> ===== Bodisme chinés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bodhidharma]] # [[Huineng]] # [[Huiyuan (bodisme)]] # [[Kumarajiva]] # [[Zhiyi]] </div> ===== Bodisme indian ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ananda]] # [[Maudgalyayana]] # [[Sariputta]] # [[Vasubandhu]] </div> ===== Bodisme japonés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dogen]] # [[Kukai]] </div> ==== Indoïsme ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kanada]] # [[Kapila]] # [[Patanjali]] # [[Valmiki]] # [[Vyasa]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basava]] # [[Kumarila Bhaṭṭa]] # [[Gaudapada]] # [[Madhvacharya]] # [[Chaitanya Mahaprabhu]] # [[Ramanuja]] # [[Adi Shankara]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sri Aurobindo]] # [[Ramana Maharshi]] # [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] # [[Ramakrishna]] # [[Swami Vivekananda]] # [[Paramahansa Yogananda]] </div> ==== Autrei religions ==== ===== Bahá'í ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Báb]] # [[Bahá'u'lláh]] </div> ===== Sikhisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guru Nanak]] # [[Guru Gobind Singh]] </div> ===== Zoroastrisme ===== # [[Zaratostra]] ==== Mistics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nostradamus]] # [[Grigòri Raspótin]] </div> === Caps politics === ==== Antiquitat ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cir II lo Gran]] # [[Semiramis]] # [[Qin Shi Huang]] # [[Sun Tsu]] # [[Ashoka]] # [[Chandragupta Maurya]] # [[Cresus]] # [[Hammurabi]] # [[Mitridat VI de Pont]] # [[Reina de Saba]] # [[Darius Ièr]] # [[Han Gaozu]] </div> ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Akhenaton]] # [[Cleopatra VII]] # [[Djòser]] # [[Hatshepsut]] # [[Nefertiti]] # [[Ptahhotep]] # [[Ptolemèu Ièr Soter]] # [[Ramsès II]] # [[Djehotimes III]] # [[Totankhamòn]] # [[Seti Ièr]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antonin lo Piós]] # [[August]] # [[Caligula]] # [[Constantin Ièr]] # [[Domician]] # [[Juli Cesar]] # [[Marc Aurèli]] # [[Neron]] # [[Teodòsi I]] # [[Tibèri]] # [[Trajan]] # [[Atila]] # [[Pirrus d'Epira]] # [[Seleuc Ièr Nicator]] # [[Alexandre lo Grand]] # [[Felip II de Macedònia]] # [[Alcibiades]] # [[Demostèn]] # [[Pericles]] # [[Solon]] # [[Alaric Ièr]] # [[Arminius]] # [[Bodicca]] # [[Vercingetorix]] # [[Annibal Barca]] </div> ==== Edat Mejana ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Bakr]] # [[Harun al-Rashid]] # [[Muawiyah Ièr]] # [[Umar]] # [[Uthman ibn Affan]] # [[Batu Khan]] # [[Hulegu]] # [[Timur]] # [[Ulugh Beg]] # [[Kubilai]] # [[Genghis Khan]] # [[Ogedei]] # [[Mehmet II]] # [[Osman Ièr]] # [[Saladin]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basili II (emperaire bizantin)]] # [[Eraclius]] # [[Justinian Ièr]] # [[Leon III l'Isaurian]] # [[Manuèl Ièr Comnèn]] # [[Mathias Corvin]] # [[Simeon Ièr lo Grand]] # [[Estève Ièr d'Ongria]] # [[Vlad III Tepes]] # [[Alfrèd lo Grand]] # [[Atelstan]] # [[Edoard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Edoard III d'Anglatèrra]] # [[Enric II d'Anglatèrra]] # [[Enric V d'Anglatèrra]] # [[Joan d'Anglatèrra]] # [[Ricard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Guilhèm Ièr d'Anglatèrra]] # [[Carlesmanhe]] # [[Clotari Ièr]] # [[Clodovèu Ièr]] # [[Loís lo Piós]] # [[Loís XI de França]] # [[Felipe II de França]] # [[Felipe IV de França]] # [[Arnulf de Carintia]] # [[Carles III lo Gròs]] # [[Enric Ièr de Germania]] # [[Carles IV (emperaire germanic)]] # [[Carles lo Calvet]] # [[Frederic Ièr (emperaire germanic)]] # [[Frederic II (emperaire germanic)]] # [[Enric IV (emperaire germanic)]] # [[Oton Ièr (emperaire germanic)]] # [[Sigismond (emperaire germanic)]] # [[Girolamo Savonarola]] # [[Lucrezia Borgia]] # [[Alexandre VI (papa)]] # [[Bonifaci VIII]] # [[Gregòri VII]] # [[Innocenci III]] # [[Boleslaw Ièr de Polonha]] # [[Jogaila]] # [[Mieszko Ièr de Polonha]] # [[Alexandre Nevski]] # [[Ivan III lo Grand]] # [[Sviatoslav Ièr de Kiev]] # [[Vladimir lo Grand]] # [[Teodòric lo Grand]] # [[Anfons Ièr de Portugau]] # [[Cnut lo Grand]] # [[Ferrand II d'Aragon]] # [[Enric lo Navegaire]] # [[Isabèla Ièra de Castelha]] # [[Lotari Ièr]] </div> ==== Periòde modèrne ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atahualpa]] # [[Moctezuma II]] # [[Sitting Bull]] # [[Alexander Hamilton]] # [[George Washington]] # [[James Madison]] # [[John Adams]] # [[Thomas Jefferson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abbas Ièr de Pèrsia]] # [[Babur]] # [[Humayun]] # [[Oda Nobunaga]] # [[Tokugawa Ieyasu]] # [[Toyotomi Hideyoshi]] # [[Akbar]] # [[Aurangzeb]] # [[Shah Jahan]] # [[Mehmet IV]] # [[Selim Ièr]] # [[Hurrem Sultan]] # [[Soliman lo Magnific]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carles Ièr d'Anglatèrra]] # [[Elisabèta Ièra d'Anglatèrra]] # [[Enric VIII d'Anglatèrra]] # [[Jòrdi III d'Anglatèrra]] # [[James VI e I]] # [[Maria Ièra d'Anglatèrra]] # [[Maria Stuart]] # [[Guilhèm III d'Anglatèrra]] # [[William Pitt lo Jove]] # [[Marie Antoinette]] # [[Cardenau Mazarin]] # [[Cardenau Richelieu]] # [[Catherine de' Medici]] # [[Francés Ièr de França]] # [[Enric IV de França]] # [[Loís XIV de França]] # [[Loís XV de França]] # [[Loís XVI de França]] # [[Carles V (emperaire germanic)]] # [[Ferdinand Ièr (emperaire germanic)]] # [[Josèu II (emperaire germanic)]] # [[Leopold Ièr (emperaire germanic)]] # [[Maria Teresa]] # [[Maximilian Ièr (emperaire germanic)]] # [[Clemenç VII]] # [[Juli II]] # [[Joan III Sobieski]] # [[Sigismond III Vasa]] # [[Catarina la Granda]] # [[Elisabèta de Russia]] # [[Ivan IV de Russia]] # [[Pèire Ièr de Russia]] # [[Carles XII de Suècia]] # [[Cristian IV de Danemarc]] # [[Frederic II de Prússia]] # [[Felipe II d'Espanha]] # [[Felipe V d'Espanha]] # [[Guilhèm Ièr d'Aurenja-Nassau]] # [[Bohdan Khmelnytsky]] # [[Ivan Mazepa]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Haile Selassie Ièr]] # [[Idi Amin Dada]] # [[Julius Nyerere]] # [[Abdelkader El Djezairi]] # [[Anwar Sadat]] # [[Gamal Abdel Nasser]] # [[Moammar al-Gaddafi]] # [[Muhammad Ali d'Egipte]] # [[Cecil Rhodes]] # [[Hastings Banda]] # [[Mobutu Sese Seko]] # [[Nelson Mandela]] # [[Robert Mugabe]] # [[Shaka]] # [[Kofi Annan]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Léopold Sédar Senghor]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèire Ièr de Brasil]] # [[Pèire II de Brasil]] # [[Pierre Trudeau]] # [[Daniel Ortega]] # [[Fidel Castro]] # [[Benito Juárez]] # [[Porfirio Díaz]] # [[Alfredo Stroessner]] # [[Augusto Pinochet]] # [[Eva Perón]] # [[Hugo Chávez]] # [[José de San Martín]] # [[Salvador Allende]] # [[Simón Bolívar]] # [[George W. Bush]] # [[Dwight D. Eisenhower]] # [[Andrew Jackson]] # [[Lyndon B. Johnson]] # [[John F. Kennedy]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Douglas MacArthur]] # [[Richard Nixon]] # [[Barack Obama]] # [[James K. Polk]] # [[Ronald Reagan]] # [[Eleanor Roosevelt]] # [[Franklin D. Roosevelt]] # [[Theodore Roosevelt]] # [[Harry S. Truman]] # [[Woodrow Wilson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cixi]] # [[Zhu Enlai]] # [[Hu Jintao]] # [[Chiang Kai-shek]] # [[Puyi]] # [[Deng Xiaoping]] # [[Sun Yat-sen]] # [[Mao Zedong]] # [[Park Chung-hee]] # [[Hirohito]] # [[Kim Il-sung]] # [[Meiji]] # [[Eisaku Sato]] # [[Heydar Aliyev]] # [[Nursultan Nazarbayev]] # [[Saparmurat Niyazov]] # [[Mohammad Reza Pahlavi]] # [[Indira Gandhi]] # [[Jawaharlal Nehru]] # [[Vallabhbhai Patel]] # [[Bangabandhu Sheikh Mujibar Rahman]] # [[Corazon Aquino]] # [[Ferdinand Marcos]] # [[Ho Chi Minh]] # [[Mahathir Mohamad]] # [[Pol Pot]] # [[Suharto]] # [[Sukarno]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Benazir Bhutto]] # [[Muhammad Ali Jinnah]] # [[Mustafa Kemal Atatürk]] # [[David Ben-Gurion]] # [[Abdul Hamid II]] # [[Saddam Hussein]] # [[Mahmud II]] # [[Golda Meir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Francés Ferdinand d'Àustria]] # [[Francés II (emperaire germanic)]] # [[Francés Josèu Ièr d'Àustria]] # [[Klemens von Metternich]] # [[Alexander Dubček]] # [[Enver Hoxha]] # [[Leonid Kuchma]] # [[Josip Broz Tito]] # [[Józef Piłsudski]] # [[Lech Wałęsa]] # [[Nicolae Ceaușescu]] # [[Slobodan Milošević]] # [[Václav Havel]] # [[Charles de Gaulle]] # [[François Mitterrand]] # [[Loís Felipe Ièr]] # [[Napoleon Ièr]] # [[Napoleon III]] # [[Adolf Hitler]] # [[Erich Honecker]] # [[Willy Brandt]] # [[Helmut Kohl]] # [[Konrad Adenauer]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Joseph Goebbels]] # [[Guilhèm II (emperaire alemand)]] # [[Guilhèm Ièr (emperaire alemand)]] # [[Joan Pau II]] # [[Alexandre II de Russia]] # [[Boris Yeltsin]] # [[Eduard Shevardnadze]] # [[Iòssif Stàlin]] # [[Leonid Brezhnev]] # [[Mikhaïl Gorbachov]] # [[Nicolau Ièr de Russia]] # [[Nicolau II]] de Russia # [[Nikita Khrushchov]] # [[Benjamin Disraeli]] # [[Clement Attlee]] # [[Diana Spencer]] # [[Elisabèta II dau Reiaume Unit]] # [[Margaret Thatcher]] # [[Victòria dau Reiaume Unit]] # [[William Ewart Gladstone]] # [[Winston Churchill]] # [[Robert Baden-Powell]] # [[António de Oliveira Salazar]] # [[Benito Mussolini]] # [[Camillo Benso]] # [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] # [[Carles XIV de Suècia]] # [[Dag Hammarskjöld]] # [[Francisco Franco]] # [[Gro Harlem Brundtland]] # [[Juan Carlos Ièr d'Espanha]] # [[Leopold II de Belgica]] # [[Christian Michelsen]] # [[Giuseppe Garibaldi]] # [[Alcide De Gasperi]] </div> ==== Caps e teoricians militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Flavius Aetius]] # [[Pompèu]] # [[Scipion l'African]] # [[Sulla]] # [[Eugèni de Savòia]] # [[Alexandre Suvorov]] # [[Carl von Clausewitz]] # [[Ulysses S. Grant]] # [[T. E. Lawrence]] # [[Robert E. Lee]] # [[George Marshall]] # [[Horatio Nelson]] # [[Erwin Rommel]] # [[Vo Nguyen Giap]] # [[Arthur Wellesley]] # [[Gueorgui Júkov]] </div> ==== Activisitas e caps revolucionaris ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Steve Biko]] # [[Thomas Sankara]] # [[Yasser Arafat]] # [[Aung San Suu Kyi]] # [[Mohandas Karamchand Gandhi]] # [[Ruhollah Khomeini]] # [[Osama bin Laden]] # [[Joana d'Arc]] # [[Oliver Cromwell]] # [[Georges Danton]] # [[Vladimir Lenin]] # [[Vasil Levski]] # [[Martin Luther]] # [[Florence Nightingale]] # [[Emilia Plater]] # [[Gavrilo Princip]] # [[Maximilien de Robespierre]] # [[Spartacus]] # [[Maire Terèsa]] # [[Leon Trotski]] # [[William Wallace]] # [[Simon Wiesenthal]] # [[Che Guevara]] # [[Pancho Villa]] # [[Susan B. Anthony]] # [[Emma Goldman]] # [[Al Gore]] # [[Mother Jones]] # [[Helen Keller]] # [[Martin Luther King Jr]] # [[Rosa Parks]] # [[Elizabeth Cady Stanton]] # [[Sojourner Truth]] # [[Harriet Tubman]] # [[Malcolm X]] </div> === Scientifics === ==== Sabents antics e medievaus ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Rayḥan al-Biruni]] # [[Arquimèdes]] # [[Apolloni de Perga]] # [[Archytas]] # [[Aryabhata]] # [[Diofant]] # [[Eratostènes]] # [[Euclides]] # [[Eudòxi de Cnide]] # [[Iparcòs]] # [[Ipocrates]] # [[Ipatia]] # [[Pappus d'Alexàndria]] # [[Ptolemèu]] # [[Pitagòras]] # [[Su Song]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alhazen]] # [[Bhāskara II]] # [[Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi]] # [[Nasir al-Din al-Tusi]] # [[Avicena]] # [[Brahmagupta]] # [[Fibonacci]] # [[Geber]] # [[William Gilbert]] # [[Muhammad ibn Zakariya al-Razi]] # [[Seki Takakazu]] </div> ==== Fisicians e astronòms ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tycho Brahe]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Subrahmanyan Chandrasekhar]] # [[Galileo Galilei]] # [[Edmond Halley]] # [[William Herschel]] # [[Edwin Hubble]] # [[Johannes Kepler]] # [[Ole Rømer]] # [[Carl Sagan]] # [[Robert Hooke]] # [[Christiaan Huygens]] # [[Mikhail Lomonosov]] # [[Isaac Newton]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[André-Marie Ampère]] # [[Amedeo Avogadro]] # [[Johann Jakob Balmer]] # [[William Thomson]] # [[Henri Becquerel]] # [[Hans Bethe]] # [[Niels Bohr]] # [[Ludwig Boltzmann]] # [[Max Born]] # [[William Henry Bragg]] # [[Henry Cavendish]] # [[James Chadwick]] # [[Steven Chu]] # [[Marie Curie]] # [[Pierre Curie]] # [[John Dalton]] # [[James Dewar]] # [[Johannes Diderik van der Waals]] # [[Paul Dirac]] # [[Albert Einstein]] # [[Michael Faraday]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Léon Foucault]] # [[Augustin-Jean Fresnel]] # [[Stephen Hawking]] # [[Werner Heisenberg]] # [[James Prescott Joule]] # [[Gustav Kirchhoff]] # [[Lev Landau]] # [[Ernest Lawrence]] # [[Hendrik Lorentz]] # [[Ernst Mach]] # [[James Clerk Maxwell]] # [[Lise Meitner]] # [[Albert A. Michelson]] # [[Robert Andrews Millikan]] # [[Pieter van Musschenbroek]] # [[Georg Ohm]] # [[J. Robert Oppenheimer]] # [[Wolfgang Pauli]] # [[Max Planck]] # [[C. V. Raman]] # [[Wilhelm Röntgen]] # [[Andrei Sakharov]] # [[Erwin Schrödinger]] # [[Arnold Sommerfeld]] # [[G. I. Taylor]] # [[Edward Teller]] # [[J. J. Thomson]] # [[Thomas Young]] # [[Yakov Borisovich Zel'dovich]] # [[Hans Christian Orsted]] # [[Murray Gell-Mann]] # [[Wallace Carothers]] # [[George FitzGerald]] # [[Victor Francis Hess]] # [[Gerard 't Hooft]] # [[Alfred Kastler]] # [[Philipp Lenard]] # [[Osborne Reynolds]] # [[Johannes Rydberg]] # [[Michael Servetus]] # [[Joseph Stefan]] # [[John Hasbrouck Van Vleck]] # [[Eugene Wigner]] # [[Robert Wilson]] </div> ==== Quimistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Svante Arrhenius]] # [[Jöns Jacob Berzelius]] # [[Humphry Davy]] # [[Robert Boyle]] # [[Peter Debye]] # [[Joseph Louis Gay-Lussac]] # [[Josiah Willard Gibbs]] # [[Otto Hahn]] # [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] # [[Dorothy Hodgkin]] # [[Antoine Lavoisier]] # [[Justus von Liebig]] # [[Dmitri Mendeleev]] # [[Joseph Priestley]] # [[Tadeus Reichstein]] # [[Ernest Rutherford]] # [[Frederick Soddy]] # [[Linus Pauling]] # [[Gilbert Lewis]] # [[Fritz Haber]] # [[Frederick Sanger]] # [[Vladimir Vernadsky]] # [[Robert Burns Woodward]] # [[Carl Bosch]] </div> ==== Botanistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Norman Borlaug]] # [[Santiago Ramón y Cajal]] # [[Francis Crick]] # [[Thomas Henry Huxley]] # [[Jean-Baptiste Lamarck]] # [[Antonie van Leeuwenhoek]] # [[Carl Linnaeus]] # [[Konrad Lorenz]] # [[Gregor Mendel]] # [[Alfred Russel Wallace]] # [[James Watson]] # [[John James Audubon]] # [[Georges-Louis Leclerc]] # [[Sadi Carnot]] # [[Rachel Carson]] # [[Jacques-Yves Cousteau]] # [[Charles Darwin]] # [[Alexander Fleming]] # [[Galen]] # [[Ernst Haeckel]] # [[Edward Jenner]] # [[Richard Leakey]] </div> ==== Mètges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Bernard]] # [[Casimir Funk]] # [[William Harvey]] # [[Robert Koch]] # [[Paracelsus]] # [[Louis Pasteur]] # [[Jonas Salk]] # [[Andreas Vesalius]] </div> ==== Inventors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Logie Baird]] # [[John Bardeen]] # [[Georg Bednorz]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Karl Benz]] # [[Emile Berliner]] # [[Gerd Binnig]] # [[Wernher von Braun]] # [[David Brewster]] # [[Fraires Wright]] # [[Nolan Bushnell]] # [[Josephine Cochrane]] # [[Christopher Cockerell]] # [[Louis Daguerre]] # [[Raymond Vahan Damadian]] # [[Rudolf Diesel]] # [[George Eastman]] # [[Thomas Edison]] # [[Leo Fender]] # [[Lee De Forest]] # [[Benjamin Franklin]] # [[Buckminster Fuller]] # [[Robert Fulton]] # [[Gordon Gould]] # [[Wilson Greatbatch]] # [[Johannes Gutenberg]] # [[Elias Howe]] # [[Joseph Marie Jacquard]] # [[Robert Jarvik]] # [[Philippe Kahn]] # [[John George Kemeny]] # [[Jack Kilby]] # [[Stephanie Kwolek]] # [[Jaron Lanier]] # [[Ignacy Lukasiewicz]] # [[Guglielmo Marconi]] # [[Cyrus McCormick]] # [[Robert Metcalfe]] # [[Samuel Morse]] # [[Alfred Nobel]] # [[Robert Noyce]] # [[Charles Algernon Parsons]] # [[Roy J. Plunkett]] # [[William Shockley]] # [[Alan Shugart]] # [[Isaac Singer]] # [[Nikola Tesla]] # [[Alessandro Volta]] # [[Ernest Walton]] # [[James Watt]] # [[Wilhelm Eduard Weber]] # [[Eli Whitney]] # [[Charles Wilson]] </div> ==== Matematicians ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Daniel Bernoulli]] # [[Jacob Bernoulli]] # [[Bonaventura Cavalieri]] # [[Jean le Rond d'Alembert]] # [[Leonhard Euler]] # [[Pierre de Fermat]] # [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] # [[Blaise Pascal]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Niels Henrik Abel]] # [[Vladimir Arnold]] # [[Stefan Banach]] # [[Isaac Barrow]] # [[George Boole]] # [[Georg Cantor]] # [[Élie Cartan]] # [[Augustin-Louis Cauchy]] # [[Richard Dedekind]] # [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]] # [[Gotthold Eisenstein]] # [[Ronald Fisher]] # [[Joseph Fourier]] # [[Évariste Galois]] # [[Carl Friedrich Gauss]] # [[Alexander Grothendieck]] # [[Kurt Gödel]] # [[Jacques Hadamard]] # [[William Hamilton]] # [[G. H. Hardy]] # [[Charles Hermite]] # [[David Hilbert]] # [[Carl Gustav Jacob Jacobi]] # [[Felix Klein]] # [[Andrey Kolmogorov]] # [[Joseph Louis Lagrange]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Nikolai Lobachevsky]] # [[Benoit Mandelbrot]] # [[Pierre Louis Maupertuis]] # [[Gaspard Monge]] # [[John von Neumann]] # [[Emmy Noether]] # [[Grigori Perelman]] # [[Henri Poincaré]] # [[Jean-Victor Poncelet]] # [[Srinivasa Ramanujan]] # [[Bernhard Riemann]] # [[James Harris Simons]] # [[Karl Weierstrass]] # [[Hermann Weyl]] </div> ==== Informaticians ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Vincent Atanasoff]] # [[Charles Babbage]] # [[Tim Berners-Lee]] # [[Dan Bricklin]] # [[Seymour Cray]] # [[Ward Cunningham]] # [[Edsger W. Dijkstra]] # [[Douglas Engelbart]] # [[Herman Hollerith]] # [[Gary Kildall]] # [[Donald Knuth]] # [[Ada Lovelace]] # [[Dennis Ritchie]] # [[Richard Stallman]] # [[Linus Torvalds]] # [[Alan Turing]] # [[Niklaus Wirth]] # [[Steve Wozniak]] # [[Konrad Zuse]] </div> === Jornalistas === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Christiane Amanpour]] # [[Robert Fisk]] # [[John Pilger]] # [[Arun Shourie]] </div> ==== Estats Units ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ed Bradley]] # [[Tom Brokaw]] # [[Walter Cronkite]] # [[Hedda Hopper]] # [[David McCullough]] # [[Edward R. Murrow]] # [[Joseph Pulitzer]] # [[Dan Rather]] # [[Geraldo Rivera]] # [[John Stossel]] # [[Ed Sullivan]] # [[Mike Wallace]] # [[Barbara Walters]] # [[Walter Winchell]] # [[Bob Woodward]] </div> === Esportius === ==== Atletisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roger Bannister]] # [[Usain Bolt]] # [[Bob Beamon]] # [[Sergey Bubka]] # [[Sebastian Coe]] # [[Dick Fosbury]] # [[Haile Gebrselassie]] # [[Eric Heiden]] # [[Stefka Kostadinova]] # [[Jackie Joyner-Kersee]] # [[Rafer Johnson]] # [[Yelena Isinbayeva]] # [[Sawao Kato]] # [[Carl Lewis]] # [[Kipchoge Keino]] # [[Bobby Morrow]] # [[Edwin Moses]] # [[Paavo Nurmi]] # [[Jesse Owens]] # [[Lilia Podkopayeva]] # [[Wilma Rudolph]] # [[Babe Didrikson Zaharias]] # [[Emil Zátopek]] </div> ==== Esquí aupenc ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jean-Claude Killy]] # [[Hermann Maier]] # [[Annemarie Moser-Pröll]] # [[Ingemar Stenmark]] # [[Lindsey Vonn]] </div> ==== Fòtbol american, irlandés e australian ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Brown]] # [[O. J. Simpson]] # [[Jerry Rice]] </div> ==== Badminton ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lin Dan]] # [[Peter Gade]] </div> ==== Basquetbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kareem Abdul-Jabbar]] # [[Sergei Belov]] # [[Larry Bird]] # [[Wilt Chamberlain]] # [[Tim Duncan]] # [[Magic Johnson]] # [[Michael Jordan]] # [[Dražen Petrović]] # [[Bill Russell]] # [[Arvydas Sabonis]] </div> ==== Baseball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hank Aaron]] # [[Ty Cobb]] # [[Lou Gehrig]] # [[Willie Mays]] # [[Jackie Robinson]] # [[Babe Ruth]] </div> ==== Biatlon ==== # [[Ole Einar Bjørndalen]] ==== Ciclisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacques Anquetil]] # [[Gino Bartali]] # [[Fausto Coppi]] # [[Bernard Hinault]] # [[Miguel Indurain]] # [[Eddy Merckx]] </div> ==== Bòxa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad Ali]] # [[Henry Armstrong]] # [[Jack Dempsey]] # [[Rocky Marciano]] # [[Joe Louis]] # [[Ingemar Johansson]] # [[Sugar Ray Robinson]] # [[Sugar Ray Leonard]] </div> ==== Escacs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bobby Fischer]] # [[Garry Kasparov]] </div> ==== Criquet ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Don Bradman]] # [[W.G. Grace]] # [[Sachin Tendulkar]] </div> ==== Equitacion ==== # [[Reiner Klimke]] ==== Oquei ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Luciana Aymar]] # [[Dhyan Chand]] </div> ==== Skating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Robin Cousins]] # [[Scott Hamilton]] # [[Sonja Henie]] # [[Michelle Kwan]] # [[Tara Lipinski]] # [[Axel Paulsen]] # [[Irina Rodnina]] </div> ==== Gòlf ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Hogan]] # [[Bobby Jones]] # [[Jack Nicklaus]] # [[Arnold Palmer]] # [[Gary Player]] # [[Annika Sörenstam]] # [[Lee Trevino]] # [[Tiger Woods]] </div> ==== Gimnastica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nadia Comăneci]] # [[Olga Korbut]] # [[Larisa Latynina]] # [[Li Ning]] # [[Vitaly Scherbo]] # [[Ludmilla Turischeva]] </div> ==== Handball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Igor Turchin (handbal)]] # [[Ivano Balić]] # [[Anja Andersen]] </div> ==== Oquei sus glaça ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Wayne Gretzky]] # [[Valeri Kharlamov]] # [[Gordie Howe]] # [[Bobby Hull]] # [[Mario Lemieux]] # [[Sergei Makarov]] # [[Bobby Orr]] # [[Maurice Richard]] # [[Vladislav Tretiak]] </div> ==== Espòrts mecanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mario Andretti]] # [[Juan Manuel Fangio]] # [[Alain Prost]] # [[Michael Schumacher]] # [[Ayrton Senna]] # [[Jackie Stewart]] </div> ==== Esquí nordic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bjorn Daehlie]] # [[Matti Nykänen]] </div> ==== Navegacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Ainslie]] # [[Paul Elvstrom]] </div> ==== Fotbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Franz Beckenbauer]] # [[David Beckham]] # [[Gianluigi Buffon]] # [[Iker Casillas]] # [[Bobby Charlton]] # [[Johan Cruyff]] # [[Alfredo Di Stéfano]] # [[Eusébio]] # [[Alex Ferguson]] # [[Garrincha]] # [[Mia Hamm]] # [[Diego Maradona]] # [[Lionel Messi]] # [[Gerd Müller]] # [[Michel Platini]] # [[Ferenc Puskas]] # [[Ronaldo]] # [[Cristiano Ronaldo]] # [[Pelé]] # [[Marco van Basten]] # [[Lev Yashin]] # [[Zinedine Zidane]] </div> ==== Speedskating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonnie Blair]] # [[Johann Olav Koss]] </div> ==== Natacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Thorpe]] # [[Mark Spitz]] # [[Michael Phelps]] # [[Greg Louganis]] </div> ==== Tennis de taula ==== # [[Jan-Ove Waldner]] ==== Tennis ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andre Agassi]] # [[Björn Borg]] # [[Margaret Court]] # [[Chris Evert]] # [[Roger Federer]] # [[Pancho Gonzales]] # [[Steffi Graf]] # [[Billie Jean King]] # [[Rod Laver]] # [[Suzanne Lenglen]] # [[John McEnroe]] # [[Rafael Nadal]] # [[Martina Navratilova]] # [[Pete Sampras]] # [[Bill Tilden]] # [[Serena Williams]] </div> ==== Volleibòl ==== # [[Karch Kiraly]] ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sepp Blatter]] # [[Pierre de Coubertin]] # [[Juan Antonio Samaranch]] </div> === Personatges legendàrias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aquilles]] # [[Enèu]] # [[Agamemnon]] # [[Andromèda (mitologia)]] # [[Argonautas]] # [[Rei Artús]] # [[Atlàs (mitologia)]] # [[Beowulf]] # [[Dioscurs]] # [[Ciclòp]] # [[Cerbèr]] # [[Grendel]] # [[Hansel e Gretel]] # [[Eracles]] # [[Jason]] # [[Electra]] # [[Euròpa (mitologia)]] # [[Ganimedes (mitologia)]] # [[Elena de Tròia]] # [[Medèa]] # [[Medusa]] # [[Ulisses]] # [[Edip]] # [[Orion (mitologia)]] # [[Persèu (mitologia)]] # [[Peter Pan]] # [[Rotland (de Roncesvals)]] # [[Esfinx]] # [[Serena]] </div> === Personatges de ficcion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batman]] # [[Mickey Mouse]] # [[Blancanèu]] # [[Superman]] # [[Tintin]] # [[Baba Yaga]] # [[Paire Nadal]] # [[Aladdin]] # [[James Bond]] # [[Lo Gat Capelat]] # [[Dracula]] # [[Sherlock Holmes]] # [[Tarzan]] # [[Lei Tres Mosquetaires]] # [[Supereròi]] </div> == Istòria == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria]] # [[Civilizacion]] # [[Istòria de la Tèrra]] # [[Istòria de l'umanitat]] # [[Archius]] # [[Biografia]] # [[Castèu]] # [[Òrdre (Regim Ancian)]] ## [[Borgesiá]] ## [[Noblesa]] # [[Emperaire]] # [[Feudalisme]] # [[Graf]] # [[Dèime]] ==== Sciéncias auxiliaras de l'istòria ==== # [[Arqueologia]] ## [[Cultura arqueologica]] ## [[Arqueogenetica]] # [[Cronologia]] # [[Diplomatica]] # [[Epigrafia]] # [[Genealogia]] # [[Eraudica]] ## [[Blason]] # [[Istoriografia]] ## [[Teoria dau complòt]] # [[Numismatica]] # [[Paleografia]] # [[Filatelia]] # [[Filosofia de l'istòria]] </div> ==== Istòria dei sciéncias e dei tecnicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria dei sciéncias]] # [[Istòria de l'agricultura]] # [[Istòria de l'astronomia]] # [[Istòria de l'aviacion]] # [[Istòria de la biologia]] # [[Istòria de la quimia]] # [[Istòria de la geografia]] # [[Istòria de la geologia]] # [[Istòria de la fisica]] # [[Istòria dei matematicas]] # [[Istòria de la pensada economica]] # [[Istòria de la lingüistica]] # [[Istòria de la psicologia]] # [[Istòria dei tecnicas]] # [[Istòria de la medecina]] # [[Istòria deis ordinators]] # [[Istòria de l'escritura]] </div> ==== Articles generaus divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # ??? # [[Istòria de l'art]] # [[Cultura istorica]] # [[Istòria de l'arquitectura]] # [[Istòria dei tecnicas cinematograficas]] # [[Istòria dau drech]] # [[Istòria de la literatura]] # [[Istòria militara]] # [[Istòria de la musica]] # [[Istòria de la filosofia]] # [[Istòria dei religions]] ## [[Istòria dau bodisme]] ## [[Istòria dau judaïsme]] ## [[Istòria dau cristianisme]] ## [[Istòria de l'indoïsme]] ## [[Istòria de l'islam]] </div> ==== Istòria dei continents ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Africa]] # [[Istòria d'America]] ## [[Istòria de l'America dau Nòrd]] ## [[Istòria de l'America dau Sud]] # [[Istòria d'Antartida]] # [[Istòria d'Asia]] # [[Istòria d'Euròpa]] # [[Istòria d'Oceania]] </div> ==== Istòria de regions istoricas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria de l'America Centrala]] # [[Istòria dei Caribas]] # [[Istòria dei Balcans]] # [[Istòria de l'Orient Mejan]] # [[Istòria d'Escandinàvia]] </div> ==== Istòria dei país ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Egipte]] # [[Istòria d'Eritrèa]] # [[Istòria d'Etiopia]] # [[Istòria de Ghana]] # [[Istòria de Libia]] # [[Istòria de Madagascar]] # [[Istòria de Marròc]] # [[Istòria de Nigèria]] # [[Istòria de Senegau]] # [[Istòria de Sierra Leone]] # [[Istòria de Somalia]] # [[Istòria de l'Africa dau Sud]] # [[Istòria de Sodan]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Argentina]] # [[Istòria de Bolívia]] # [[Istòria de Brasil]] # [[Istòria de Canadà]] # [[Istòria de Chile]] # [[Istòria de Colómbia]] # [[Istòria de Cuba]] # [[Istòria d'Eqüator]] # [[Istòria de Guyana]] # [[Istòria d'Haití]] # [[Istòria de Mexic]] # [[Istòria de Paraguia]] # [[Istòria de Peró]] # [[Istòria deis Estats Units d'America]] # [[Istòria de Veneçuèla]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Afganistan]] # [[Istòria d'Azerbaitjan]] # [[Istòria de Bangladèsh]] # [[Istòria de Botan]] # [[Istòria de Birmania]] # [[Istòria de Cambòtja]] # [[Istòria de China]] # [[Istòria d'Índia]] # [[Istòria d'Indonesia]] # [[Istòria d'Israèl]] # [[Istòria d'Iraq]] # [[Istòria d'Iran]] # [[Istòria de Japon]] # [[Istòria de Corèa]] # [[Istòria de Liban]] # [[Istòria de Malàisia]] # [[Istòria de Mongolia]] # [[Istòria de Nepal]] # [[Istòria de Paquistan]] # [[Istòria de Palestina]] # [[Istòria dei Filípinas]] # [[Istòria de l'Arabia Saudita]] # [[Istòria de Singapor]] # [[Istòria de Sri Lanka]] # [[Istòria de Siria]] # [[Istòria de Taiwan]] # [[Istòria de Tailàndia]] # [[Istòria de Tibet]] # [[Istòria de Turquia]] # [[Istòria de Vietnam]] # [[Istòria d'Iemèn]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Albania]] # [[Istòria d'Armenia]] # [[Istòria d'Àustria]] # [[Istòria de Belgica]] # [[Istòria de Bulgaria]] # [[Istòria de Croàcia]] # [[Istòria de Danemarc]] # [[Istòria d'Anglatèrra]] # [[Istòria d'Estònia]] # [[Istòria de Finlàndia]] # [[Istòria de França]] # [[Istòria de Georgia]] # [[Istòria d'Alemanha]] # [[Istòria de Grècia]] # [[Istòria d'Ongria]] # [[Istòria d'Islàndia]] # [[Istòria de la Republica d'Irlanda]] # [[Istòria d'Itàlia]] # [[Istòria de Letònia]] # [[Istòria de Lituània]] # [[Istòria de Malta]] # [[Istòria dei País Bas]] # [[Istòria de Norvègia]] # [[Istòria de Polonha]] # [[Istòria de Portugau]] # [[Istòria de Romania]] # [[Istòria de Russia]] # [[Istòria d'Escòcia]] # [[Istòria de Serbia]] # [[Istòria d'Espanha]] # [[Istòria de Suècia]] # [[Istòria de Soïssa]] # [[Istòria d'Ucraïna]] # [[Istòria dau Reiaume Unit]] # [[Istòria de Galas]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Austràlia]] # [[Istòria de la Nòva Zelanda]] </div> === Preïstòria e Antiquitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat de la Pèira]] # [[Edat dau Bronze]] # [[Edat dau Fèrre]] # [[Calcolitic]] # [[Antiquitat]] # [[Antiquitat Classica]] # [[Antiquitat Tardiva]] # [[Periòde ellenistic]] </div> ==== Preïstòria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Preïstòria]] # [[Australopithecus]] # [[Òme de Cròsmanhon]] # [[Òme de Java]] # [[Òme de Pequin]] # [[Homo erectus]] # [[Evolucion umana]] # [[Òme de Denisova]] # [[Òme de Neandertal]] # [[Paranthropus]] # [[Expansion planetària de l'Òme Modèrne]] </div> ==== Edat dau Fèrre ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleolitic]] ## [[Paleolitic Inferior]] ## [[Paleolitic Mejan]] ## [[Paleolitic Superior]] # [[Mesolitic]] # [[Revolucion Neolitica]] # [[Neolitic]] # [[Brèç de la civilizacion]] # [[Domesticacion dau fuòc]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Egipte Antica]] ## [[Naqada III]] ## [[Faraon]] ## [[Dinastia Ptolemaïca]] ## [[Tebas (Egipte)]] ## [[Menfis]] ## [[Ancian Empèri]] ## [[Empèri Mejan]] ## [[Empèri Novèu]] ## [[Vau dei Rèis]] # [[Cultura de Nok]] # [[Nubia]] ## [[Reiaume de Kush]] ## [[Meroe]] # [[Reiaume d'Axom]] # [[Civilizacion cartaginesa]] ## [[Cartage]] ## [[Guèrras Punicas]] # [[Pont (país)]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacions andinas]] ## [[Cultura de Chavín]] ## [[Civilizacion de Caral]] # [[Mesoamerica]] # [[Civilizacion maia]] # [[Paleoindians]] # [[Teotihuacan]] # [[Civilizacion olmèca]] # [[Poblament d'America]] # [[Civilizacion zapotèca]] </div> ==== Asia ==== ===== Generalitats ===== # [[Rota de la Seda]] ===== Asia Centrala, Pèrsia e Caucàs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Aquemenida]] # [[Atropatene]] # [[Bactriana]] # [[Albania (Caucàs)]] # [[Ibèria (Caucàs)]] # [[Elam]] ## [[Susa]] # [[Medes]] # [[Empèri Part]] # [[Persèpolis]] # [[Guèrras Persoromanas]] # [[Saces]] # [[Empèri Sassanida]] # [[Sogdiana]] # [[Tocaris]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gojoseon]] # [[Periòde Jomon]] # [[Dinastia Shang]] # [[Periòde dei Primas e deis Autonas]] # [[Tres Reiaumes de Corèa]] # [[Periòde dei Reiaumes Combatents]] # [[Periòde Zhu]] # [[Periòde Yayoi]] # [[Tres Augusts e Cinc Emperaires]] # [[Xiongnu]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinastia Chola]] # [[Empèri Gupta]] # [[Civilizacion de la vau d'Indus]] ## [[Mohenjo-daro]] # [[Reiaumes Indogrècs]] # [[Indoescitas]] # [[Empèri Kushan]] # [[Magadha]] # [[Empèri Maurya]] # [[Dinastia Satavahana]] # [[Periòde Vedic]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nanyue]] # [[Ciutats-estats Pyu]] # [[Dinastia Hong Bang]] </div> ===== Mesopotamia e Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesopotamia]] # [[Akkad]] # [[Amorritas]] # [[Dinastia Bagratuni]] # [[Assiria]] ## [[Niniva]] # [[Babilònia (reialme)]] ## [[Babilònia]] ## [[Caldèa]] # [[Ebla]] # [[Istòria dei reiaumes ebrieus]] # [[Ititas]] # [[Lidia]] # [[Mitanni]] # [[Palmira]] # [[Fenicia]] ## [[Tir (Liban)]] # [[Frigia]] # [[Empèri Seleucida]] # [[Sabèus]] # [[Sumèr]] ## [[Ur (vila)]] # [[Tròia (Anatolia)]] ## [[Guèrra de Tròia]] # [[Ugarit]] # [[Urartu]] # [[Creissent Fertil]] # [[Reiaume d'Armenia]] # [[Guèrras de Siria]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion minoïca]] ## [[Cnossos]] # [[Dacia]] ## [[Dacians]] # [[Etruscs]] # [[Grècia Antica]] ## [[Civilizacion micenèa]] ## [[Guèrras Medicas]] ## [[Granda Grècia]] ## [[Liga de Delos]] ## [[Esparta]] # [[Roma Antica]] ## [[Reiaume Roman]] ## [[Republica Romana]] ## [[Empèri Roman]] ### [[Pompei]] ## [[Empèri Roman d'Occident]] ## [[Casuda de l'Empèri Roman d'Occident]] ## [[Crisi dau sègle III]] ## [[Dinastia Julioclaudiana]] ## [[Dinastia Antonina]] ## [[Guèrra dei Gàllias]] ## [[Guèrras de Macedònia]] ## [[Guèrras civilas romanas]] # [[Macedònia (reialme)]] # [[Cèltas]] # [[Cimmeris]] # [[Sarmates]] # [[Saxons]] # [[Escitia]] ## [[Escitas]] # [[Tràcia]] # [[Invasions barbaras]] ## [[Alans]] ## [[Angles]] ## [[Bulgars]] ## [[Burgonds]] ## [[Gòts]] ### [[Ostrogòts]] ### [[Visigòts]] ## [[Huns]] ## [[Moros]] ## [[Rus']] ## [[Sueus]] ## [[Vandals]] </div> === Edat Mejana === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat Mejana]] # [[Guilda]] # [[Boiar]] # [[Chivalier]] # [[Kniaz]] # [[Samurai]] # [[Servatge]] # [[Cavalariá medievala]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat Ajuran]] # [[Almoravids]] # [[Empèri de Ghana]] # [[Kanem]] # [[Empèri de Mali]] # [[Empèri Songai]] # [[Timboctó]] # [[Comèrci transsaharian]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion astèca]] # [[Empèri Inca]] # [[Periòde Precolombian]] # [[Chimú]] # [[Cultura de Mississipí]] # [[Cultura Moche]] # [[Tiwanaku]] # [[Cultura wari]] </div> ==== Asia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat d'Aur de l'Islam]] # [[Mameloc]] </div> ===== Asia Centrala e Pèrsia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Turcomans dau Moton Blanc]] # [[Khanat de l'Òrda d'Aur]] # [[Turcomans dau Moton Negre]] # [[Conquista aràbia de Pèrsia]] # [[Empèri de Corasmia]] # [[Dinastia Seldjokida]] # [[Empèri Gaznevida]] # [[Khaganat Oigor]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Goguryeo]] # [[Dinastia Han]] # [[Periòde de Heian]] # [[Dinastia Jin (265-420)]] # [[Dinastia Jin (1115-1234)]] # [[Dinastia Liao]] # [[Empèri Mongòl]] # [[Ninja]] # [[Dinastia Qin]] # [[Setze Reiaumes]] # [[Dinastia Song]] # [[Dinastias dau Nòrd e dau Sud]] # [[Dinastia Sui]] # [[Dinastia Tang]] # [[Tres Reiaumes (China)]] # [[Dinastia Xia]] # [[Dinastia Yuan]] # [[Periòde dei Cinc Dinastias e dei Dètz Reiaumes]] # [[Khitans]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat de Delhi]] # [[Conquista musulmana d'Índia]] # [[Empèri de Vijayanagara]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Champa]] # [[Empèri Khmer]] # [[Majapahit]] # [[Sultanat de Malacca]] # [[Reiaume de Pagan]] # [[Sriwijaya]] # [[Dinastia Tran]] </div> ===== Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Califat Abassida]] # [[Crosada]] ## [[Estat latin]] # [[Empèri de Nicèa]] # [[Califat Fatimida]] # [[Empèri Latin]] # [[Empèri Otoman]] # [[Sultanat de Rom]] # [[Califat Omeia]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèsta negra]] # [[Esquisma de 1054]] # [[Ostau Absborg]] # [[Ostau Medicis]] # [[Normands]] # [[Renaissença]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Comans]] # [[Avars]] # [[Premier Khanat Bulgar]] # [[Segond Khanat Bulgar]] # [[Empèri Bizantin]] ## [[Guèrras Arabobizantinas]] ## [[Guèrras Bulgarobizantinas]] ## [[Guèrras Otomanobizantinas]] ## [[Sètge de Constantinòble (1453)]] # [[Principat de Galicia–Volínia]] # [[Grand Ducat de Lituània]] # [[Grand Ducat de Moscòu]] # [[Reiaume d'Ongria]] # [[Guèrras Ussitas]] # [[Cazars]] # [[Rus' de Kiev]] # [[Granda Moràvia]] # [[Republica de Novgorod]] # [[Guèrra de Creta (1645-1669)]] # [[Pechenegs]] # [[Chivaliers Teutonics]] # [[Principat de Vladimir-Suzdal]] # [[Bulgars de la Vòlga]] # [[Reiaume de Boèmia]] # [[Guèrra de Polonha còntra l'Òrdre Teutonic]] # [[Rurikidas]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al Andalós]] ## [[Califat de Còrdoa]] ## [[Reconquista]] # [[Reiaume d'Aragon]] # [[Ducat de Borgonha]] # [[Reiaume de Castelha]] # [[Francia]] ## [[Francia Orientala]] ## [[Francia Occidentala]] # [[Reiaume de França]] # [[Empèri Carolingian]] ## [[Capecians]] ## [[Carolingians]] ## [[Merovingians]] # [[Reiaume d'Anglatèrra]] ## [[Anglosaxons]] ## [[Batalha de Hastings]] ## [[Conquista normanda d'Anglatèrra]] ## [[Guèrras dei Doas Ròsas]] # [[Liga Anseatica]] # [[Union de Kalmar]] # [[Sant Empèri Roman Germanic]] # [[Ostau Plantagenet]] # [[Guèrra de Cent Ans]] # [[Inquisicion]] # [[Òrdre dau Temple]] # [[Lombards]] # [[Crosadas balticas]] # [[Ostsiedlung]] # [[Estats Pontificaus]] # [[Republica de Gènoa]] # [[Reiaume de Sicília]] # [[Republica de Venècia]] # [[Periòde Viking]] # [[Vikings]] # [[Reiaume Visigòt]] # [[Wends]] # [[Guèrra dei Gòts]] # [[Neustria]] # [[Guelfs e Gibelins]] # [[Lèi salica]] </div> === Periòde modèrne === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Periòde Modèrne]] # [[Edat dei Descubèrtas]] # [[Empèri Britanic]] # [[Empèri Coloniau Francés]] # [[Pichon Temps Glaciari]] # [[Empèri Portugués]] # [[Empèri Espanhòu]] # [[Revolucion scientifica]] # [[Guèrra de Sèt Ans]] # [[Tractat de Saragossa]] # [[Tractat de Tordesillas]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Esclavatge en Africa]] # [[Comèrci triangular]] # [[Empèri de Bornu]] # [[Reiaume de Mutapa]] # [[Empèri Ashanti]] # [[Kongo]] # [[Empèri d'Oyo]] # [[Sultanat de Sennar]] # [[Ciutats-estats hausas]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca]] # [[Colonizacion europèa en America]] ## [[Colonizacion britanica en America]] ## [[Colonizacion espanhòla en America]] ### [[Conquista de l'Empèri Astèc]] ### [[Conquista de l'Empèri Inca]] # [[Guèrras Intercolonialas]] ## [[Quatrena Guèrra Intercoloniala]] # [[Chaple de Wounded Knee]] # [[Expedicion Lewis e Clark]] # [[Guèrras d'Independéncia Ispanoamericanas]] </div> ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Shaanxi]] # [[Famina bengalina de 1770]] # [[Sultanats de Deccan]] # [[Companhiá Neerlandesas deis Índias Orientalas]] # [[Companhiá deis Índias Orientalas]] # [[Periòde d'Edo]] ## [[Shogunat Tokugawa]] # [[Guèrra d'Imjin]] # [[Joseon]] # [[Khanat Cazac]] # [[Dinastia Ming]] # [[Empèri Marata]] # [[Empèri Mogòl]] # [[Conquista russa de Siberia]] # [[Dinastia Safavida]] # [[Empèri Sikh]] # [[Reiaume d'Ayutthaya]] # [[Khanat de Bokhara]] # [[Lan Xang]] # [[Dinastia Le]] # [[Khanat de Sibir]] # [[Dinastia Taungu]] # [[Khanat Dzungar]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sègle dei Lutz]] # [[Reforma|Reforma Protestanta]] # [[Guèrra de Trenta Ans]] # [[Còntra-Reforma]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Lisbona de 1755]] # [[Guèrras Angloolandesas]] # [[Congrès de Berlin]] # [[Guèrra d'Uechanta Ans]] # [[Guèrra Civila Anglesa]] # [[Revolucion Francesa]] ## [[Guèrras Revolucionàrias]] # [[Guèrras de religion (França)]] # [[Eiganaud]] # [[Guèrras d'Itàlia]] # [[Prússia]] # [[Puritanisme]] # [[Inquisicion espanhòla]] # [[Guèrra de Succession d'Àustria]] # [[Guèrra de Succession d'Espanha]] # [[Enclosure]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosacs]] ## [[Hetmanat]] # [[Khanat de Crimèa]] # [[Granda Guèrra dau Nòrd]] # [[Granda Guèrra Turca]] # [[Ostau Romanov]] # [[Khanat de Kazan]] # [[Guèrra de Livònia]] # [[Partiments de Polonha]] # [[Republica dei Doas Nacions]] # [[Grand Jòc]] # [[Tsarat de Russia]] ## [[Oprichnina]] # [[Guèrras Turcorussas]] # [[Guèrras Otomanas en Euròpa]] # [[Union de Lublin]] # [[Guèrras Russolituanianas]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1605-1618]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1654-1667]] </div> === Periòde Contemporanèu === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria contemporanèa]] # [[Crisi petroliera de 1973]] # [[Abolicionisme]] # [[Pacte Anti-Komintern]] # [[Movements per lei drechs civius]] # [[Guèrra Freja]] # [[Epidemia de covid-19]] # [[Decolonizacion]] # [[Crisi economica de 2008]] # [[Crisi economica de 1929]] # [[Revolucion Industriala]] # [[Edat de l'Informacion]] # [[Entre doas guèrras]] # [[Pacte Kellogg-Briand]] # [[Neoimperialisme]] # [[Exploracion espaciala]] # [[Corsa a l'espaci]] # [[Gripa espanhòla]] # [[Guèrra còntra lo terrorisme]] # [[Drech de vòte dei femnas]] # [[Premiera Guèrra Mondiala]] ## [[Frònt dei Balcans (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt de l'Èst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Itàlia (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Orient Mejan]] ## [[Tractat de Lausanna]] ## [[Tractat de Saint-Germain-en-Laye]] ## [[Tractat de Trianon]] ## [[Frònt de l'Oèst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Conferéncia de patz de París]] # [[Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Aliats de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Poissanças de l'Aisse]] ## [[Pacte Molotov-Ribbentrop]] ## [[Campanha de Polonha (1939)]] ## [[Frònt de l'Oèst (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha de l'Atlantic (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha d'Anglatèrra]] ## [[Guèrra d'Ivèrn]] ## [[Guèrra Germanosovietica]] ## [[Teatre mediterranèu de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Guèrra dau Pacific (1941-1945)]] ## [[Bombardament de Pearl Harbor]] ## [[Conferéncia de Yalta]] ## [[Bombardaments atomics d'Hiroshima e de Nagasaki]] ## [[Procès de Nuremberg]] # [[Collectivizacion]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Prima Araba]] # [[Guèrra d'Argeria]] # [[Guèrra Civila Angolesa]] # [[Guèrra Anglozolo]] # [[Apartheid]] # [[Biafra]] # [[Estat Liure de Còngo]] # [[Guèrra Civila Etiopiana]] # [[Premiera Guèrra dei Boers]] # [[Guèrra Civila Libiana]] # [[Guèrra Madista]] # [[Guèrra Civila Nigeriana]] # [[Genocidi de Rwanda]] # [[Partiment d'Africa]] # [[Segonda Guèrra dei Boers]] # [[Segonda Guèrra de Còngo]] # [[Segonda Guèrra Italoetiopiana]] # [[Califat de Sokoto]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem d'Haití de 2010]] # [[Guèrra de Secession]] # [[Guèrras indianas]] # [[Movement per lei drechs civius]] # [[Estats Confederats d'America]] # [[Crisi dei missils de Cuba]] # [[Revolucion Cubana]] # [[Dust Bowl]] # [[Empèri de Brasil]] # [[Granda Colómbia]] # [[Revolucion Haiciana]] # [[Projècte Manhattan]] # [[Guèrra d'Independéncia de Mexic]] # [[Revolucion Mexicana]] # [[Guèrra Americanomexicana]] # [[Atemptats dau 11 de setembre]] # [[Guèrra Ispanoamericana]] # [[Crac de Wall Street de 1929]] # [[Guèrra de 1812]] # [[Guèrra de Paraguai]] # [[Guèrra dau Pacific]] # [[Frontiera americana]] # [[New Deal]] </div> ==== Asia ==== ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Inondacions de 1931 (China)]] # [[Tèrratrem de Tangshan]] # [[Tèrratrem e tsunami de Tōhoku]] # [[Revòuta dei Boxers]] # [[Istòria de la Republica Populara de China]] # [[Guèrra Civila Chinesa]] # [[Revolucion Culturala]] # [[Empèri de Japon]] # [[Premiera guèrra de l'òpi]] # [[Premiera Guèrra Sinojaponesa]] # [[Grand bomb en avans]] # [[Granda Famina Chinesa]] # [[Guèrra de Corèa]] # [[Periòde Meiji]] # [[Restauracion Meiji]] # [[Dinastia Qing]] # [[Guèrra Russojaponesa]] # [[Segonda guèrra de l'òpi]] # [[Segonda Guèrra Sinojaponesa]] # [[Revòuta Taiping]] # [[Manifestacions de la Plaça Tiananmen]] # [[Revolucion chinesa de 1911]] # [[Tractats inegaus]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ciclòn Bhola]] # [[Guèrra d'Independéncia de Bangladèsh]] # [[Raj Britanic]] # [[Movement independentista indian]] # [[Revòuta Indiana de 1857]] # [[Tresena Guèrra Indopaquistanesa]] # [[Partiment deis Índias]] # [[Dinastia Nguyen]] # [[Dinastia Konbaung]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tsunami de 2004]] # [[Índias Orientalas Neerlandesas]] # [[Indochina Francesa]] # [[Revolucion Nacionala Indonesiana]] # [[Guèrra Americanofilipina]] # [[Revolucion Filipina]] # [[Guèrra de Vietnam]] # [[Khmers Roges]] # [[Guèrra d'Indochina]] </div> ===== Orient Mejan e Iran ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revòuta Araba]] # [[Guèrra d'Independéncia Turca]] # [[Genocidi armèni]] # [[Palestina mandatària]] # [[Conflicte araboisraelian]] # [[Guèrra Civila dau Iemèn dau Nòrd]] # [[Guèrra Civila Libanesa]] # [[Revolucion Iraniana]] # [[Premiera Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra Iran-Iraq]] # [[Guèrra de Kuwait]] # [[Segonda Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra d'Iraq]] # [[Guèrra Civila Siriana]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Austrian]] # [[Àustria-Ongria]] # [[Congrès de Viena]] # [[Integracion europèa]] # [[Istòria de l'Union Europèa]] # [[Olocaust]] # [[Santa Aliança]] # [[Ridèu de fèrre]] # [[Prima dei Pòbles]] # [[Tractat de París (1814)]] # [[Tractat de Versalhas]] </div> ===== Euròpa Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrras Balcanicas]] ## [[Premiera Guèrra Balcanica]] ## [[Segonda Guèrra Balcanica]] # [[Catastròfa de Chornobil]] # [[Guèrra de Crimèa]] # [[Checoslovaquia]] # [[Dissolucion de l'Union Sovietica]] # [[Alemanha de l'Èst]] # [[Campanha de Russia (1812)]] # [[Grandei Purgas]] # [[Guèrra Turcogrèga (1919-1922)]] # [[Guèrra d'Independéncia Grèga]] # [[Golag]] # [[Holodomor]] # [[Revolucion Ongresa de 1956]] # [[Guèrra Sovietopolonesa]] # [[Insureccion de Praga]] # [[Revolucions de 1989]] # [[Guèrra Civila Russa]] # [[Empèri Rus]] # [[Revolucion Russa de 1905]] # [[Revolucion Russa]] # [[Guèrra Turcorussa de 1877-1878]] # [[Solidarnosc]] # [[Blòt de l'Èst]] # [[Union Sovietica dei Republicas Socialistas]] ## [[Menchevics]] ## [[NKVD]] # [[Iogoslavia]] # [[Transferiments de populacions en URSS]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revolucion Bèlga]] # [[Muralha de Berlin]] # [[Premier Empèri Francés]] # [[Guèrra de 1870]] # [[Premiera Republica Francesa]] # [[Confederacion Germanica]] # [[Empèri Alemand]] # [[Reünificacion Alemanda]] # [[Granda Famina (Irlanda)]] # [[Cent Jorns]] # [[Unificacion Italiana]] # [[Revolucion de Julhet]] # [[Guèrras napoleonencas]] # [[Tresen Reich]] ## [[Putsch de la brassariá]] ## [[Gestapo]] ## [[NSDAP]] ## [[Schutzstaffel]] ## [[Sturmabteilung]] ## [[Complòt dau 20 de julhet]] # [[Guèrra d'Espanha]] # [[Comuna de París (1871)]] # [[Segonda Republica Espanhòla]] # [[Guèrra Civila Espanhòla]] # [[The Troubles]] # [[Unificacion Alemanda]] # [[Camps de concentracion nazis]] # [[Republica de Weimar]] # [[Dolchstoßlegende]] </div> ===== Vilas istoricas ===== # [[Antiòquia d'Orontes]] == Geografia == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geografia]] # [[Capitala]] # [[Vila]] # [[País]] # [[Exploracion]] # [[Dependéncia territòriala]] # [[Frontiera]] # [[Zòna rurala]] # [[Banlèga]] # [[Vilatge]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (geografia)]] # [[Isolinha]] # [[Sistèma geodesic]] # [[Sistèma de coordenadas geograficas]] ## [[Latitud]] ## [[Longitud]] # [[Geoïde]] # [[Glòbe terrèstre]] # [[Grand cercle]] # [[Projeccion cartografica]] ## [[Projeccion de Mercator]] # [[Modèl ellipsoïdau de la Tèrra]] # [[Escala (cartografia)]] </div> ==== Direccions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ponch cardinau]] # [[Nòrd]] # [[Èst]] # [[Sud]] # [[Oèst]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cercle antartic]] # [[Cercle artic]] # [[Parallèl (geografia)]] # [[Eqüator terrèstre]] # [[Meridian]] # [[Pòl Nòrd]] # [[Premier meridian]] # [[Pòl Sud]] # [[Tropic dau Cancèr]] # [[Tropic dau Capricòrne]] </div> ==== Continent ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Continent]] # [[Africa]] # [[America]] # [[Antartida]] # [[Asia]] # [[Austràlia]] # [[Eurasia]] # [[Euròpa]] # [[America dau Nòrd]] # [[America dau Sud]] </div> === Geografia fisica === ==== Estendudas d'aiga ==== ===== Oceans e mars ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ocean Artic]] ## [[Baia de Baffin]] ## [[Mar de Barents]] ## [[Mar de Beaufort]] ## [[Mar dei Chukchis]] ## [[Mar de Siberia Orientala]] ## [[Mar de Groenlàndia]] ## [[Baia d'Hudson]] ## [[Mar de Kara]] ## [[Mar de Laptev]] ## [[Mar Blanca]] # [[Ocean Atlantic]] ## [[Mar Baltica]] ### [[Golf de Botnia]] ## [[Baia de Biscaia]] ## [[Golf de Guinèa]] ## [[Mar d'Irlanda]] ## [[Mar de Labrador]] ## [[Mar dau Nòrd]] ## [[Mar de Norvègia]] ## [[Mar dei Sargassas]] ## [[Golf de Sant Laurenç]] # [[Mar Negra]] ## [[Mar d'Azov]] # [[Mar Cariba]] ## [[Golf de Mexic]] # [[Mar Mediterranèa]] ## [[Mar Adriatica]] ## [[Mar Egèa]] ## [[Mar Ioniana]] ## [[Mar Liguriana]] ## [[Mar de Marmara]] ## [[Mar Tirrèna]] # [[Ocean Indian]] ## [[Mar d'Andaman]] ## [[Mar d'Arabia]] ## [[Golf de Bengala]] ## [[Golf Arabopersic]] ## [[Mar Roja]] ## [[Mar de Timòr]] # [[Ocean Pacific]] ## [[Mar d'Arafura]] ## [[Mar de Bering]] ## [[Mar dei Celebas]] ## [[Mar de Coralh]] ## [[Mar de China Orientala]] ## [[Mar de Florès]] ## [[Golf d'Alaska]] ## [[Golf de Califòrnia]] ## [[Golf de Carpentària]] ## [[Golf de Tailàndia]] ## [[Mar de Java]] ## [[Mar dei Molucas]] ## [[Mar dei Filípinas]] ## [[Mar de Japon]] ## [[Mar d'Okhotsk]] ## [[Mar de Salomon]] ## [[Mar de China Meridionala]] ## [[Mar de Sulu]] ## [[Mar de Tasman]] ## [[Mar Jauna]] # [[Ocean Antartic]] ## [[Mar d'Amundsen]] ## [[Granda Baia d'Austràlia]] ## [[Mar de Ross]] ## [[Mar de Scotia]] ## [[Mar de Weddell]] </div> ===== Destrechs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bab-el-Mandeb]] # [[Destrech de Bass]] # [[Estrech de Bering|Destrech de Bering]] # [[Bosfòr]] # [[Destrech de Cook]] # [[Destrech de Davis]] # [[Destrech de Danemarc]] # [[Dardanèls]] # [[Pas de Calais (estrech)]] # [[Passatge de Drake]] # [[Marga (mar)]] # [[Destrechs de Florida]] # [[Estrech de Gibartar|Destrech de Gibartar]] # [[Estrech d'Ormuz|Destrech de Hormuz]] # [[Destrech d'Hudson]] # [[Kattegat]] # [[Destrech de Corèa]] # [[Destrech de Magellan]] # [[Estrech de Malaca|Destrech de Malacca]] # [[Canau de Moçambic]] # [[Canau d'Otranto]] # [[Destrech de Palk]] # [[Skagerrak]] # [[Estrech de la Sonda|Destrech de la Sonda]] # [[Destrech de Taiwan]] # [[Destrech de Torres]] # [[Destrech de Tsugaru]] # [[Canau de Yucatan]] # [[Oresund]] </div> ==== Rius ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còngo (flume)]] ## [[Kasai (riu)]] ## [[Ubangi (riu)]] # [[Limpopo (riu)]] # [[Nigèr (fluvi)|Nigèr (flume)]] ## [[Benue (riu)]] # [[Nil]] ## [[Nil Blau]] ## [[Nil Blanc]] # [[Aurenja (flume)]] # [[Senegau (flume)]] # [[Zambèsi]] </div> ===== America dau Nòrd ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colorado (flume)]] # [[Colómbia (flume)]] # [[Mackenzie (flume)]] # [[Mississipí (flume)]] ## [[Missorí (riu)]] ## [[Ohio (riu)]] # [[Rio Grande]] # [[Sant Laurenç (riu)]] # [[Yukon (flume)]] </div> ===== America dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazonas (fluvi)]] ## [[Rio Madeira]] ## [[Rio Negro (Amazonas)]] ## [[Rio Tocantins]] # [[Rio Magdalena]] # [[Orinoco]] # [[Paraná]] # [[Uruguai (flume)]] # [[Rio São Francisco]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fluvi Blau]] # [[Fluvi Jaune]] # [[Mekong]] # [[Lena]] # [[Ienisseï]] ## [[Angara (riu)]] # [[Òb]] ## [[Irtysh]] # [[Indús]] # [[Bramapotra]] # [[Amor (fluvi)]] # [[Songhua (riu)]] # [[Eufrates]] # [[Amu Darya]] # [[Ganges]] ## [[Yamuna]] # [[Salween]] # [[Oral (flume)]] # [[Syr Darya]] # [[Irrawaddy]] # [[Kolyma]] # [[Fluvi de las Pèrlas|Fluvi dei Pèrlas]] # [[Tigre (flume)]] # [[Indigirka]] # [[Godavari]] # [[Krishna]] # [[Liao]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vòlga]] # [[Danubi]] # [[Dnièpre]] # [[Dòn]] # [[Pechora]] # [[Dvina Septentrionala]] # [[Ren]] # [[Elba (flume)]] # [[Vistula]] # [[Tage]] # [[Daugava]] # [[Léger (flume)]] # [[Oder]] </div> ===== Oceania ===== # [[Murray (flume)]] ==== Lacs ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs Africans]] ## [[Lac Victòria]] ## [[Lac Tanganyika]] ## [[Lac Malawi]] ## [[Lac Turkana]] ## [[Lac Albert (Africa)]] # [[Lac Mweru]] # [[Lac Chad]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs]] ## [[Lac Superior]] ## [[Lac Michigan]] ## [[Lac Huron]] ## [[Lac Erie]] ## [[Lac Ontario]] # [[Grand Lac deis Esclaus]] # [[Lac Winnipeg]] # [[Lac Nicaragua]] # [[Lac Maracaibo]] # [[Lac Titicaca]] </div> ===== Antartida ===== # [[Lac Vostok]] ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mar Caspiana]] # [[Lac Baikal]] # [[Lac Balkhash]] # [[Issyk Kul]] # [[Lac d'Urmia]] # [[Lac de Van]] # [[Lac de Qinghai]] # [[Lac de Poyang]] # [[Mar d'Aral]] # [[Mar Mòrta]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lac Ladoga]] # [[Lac Onega]] # [[Vanern]] # [[Saimaa]] # [[Lac Peipus]] </div> ===== Oceania ===== # [[Lac Erie]] ==== Canaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canau Erie]] # [[Canal de Panamà|Canau de Panamà]] # [[Canau de Suèz]] </div> ==== Illas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Canàrias]] # [[Illas Mascarenas]] # [[Zanzibar]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grandeis Antilhas]] ## [[Hispaniola]] # [[Pichoneis Antilhas]] # [[Groenlàndia]] # [[Archipèla Artic]] ## [[Illas de la Rèina Elisabèta]] ### [[Illa d'Ellesmere]] ## [[Illa Banks]] ## [[Illa de Baffin]] ## [[Illa Victòria (Canadà)]] ## [[Illa Axel Heiberg]] ## [[Illa Melville]] ## [[Illa Southampton]] ## [[Illa dau Prince de Galas (Nunavut)]] # [[Tèrra Nòva]] # [[Illa de Vancouver]] # [[Illa de Pascas]] # [[Illas Galápagos]] # [[Tèrra del Fuòc]] # [[Marajó]] # [[Illas Falkland]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Insulíndia]] ## [[Illas Maluku]] ## [[Luzon]] ## [[Mindanao]] ## [[Illas de la Sonda]] ### [[Bornèo]] ### [[Sumatra]] ### [[Sulawesi]] ### [[Java]] ### [[Pichoneis Illas de la Sonda]] #### [[Timòr]] # [[Honshu]] # [[Kokkaido]] # [[Sakhalina]] # [[Kyushu]] # [[Tèrra dau Nòrd]] # [[Illas de Nòva Siberia]] # [[Shikoku]] # [[Formòsa]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Britanicas]] ## [[Granda Bretanha]] ## [[Irlanda (illa)]] # [[Nòva Zembla]] # [[Spitzberg]] # [[Sicília]] # [[Sardenha]] # [[Tèrra de Francés Josèp]] # [[Corsega]] # [[Seeland]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hawaii]] # [[Nòva Bretanha]] # [[Nòva Guinèa]] # [[Illa dau Nòrd]] # [[Illa dau Sud]] # [[Tasmania]] </div> ===== Antartida ===== # [[Illa Alexandre]] ==== Peninsulas ==== ===== Africa ===== # [[Bana d'Africa]] ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peninsula de Bassa Califòrnia]] # [[Peninsula d'Alaska]] # [[Peninsula de Labrador]] # [[Peninsula de Yucatan]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Soscontinent indian]] # [[Peninsula Aràbia]] # [[Indochina]] # [[Peninsula de Corèa]] # [[Peninsula de Malàisia]] # [[Peninsula Chukchi]] # [[Kamchatka]] # [[Sinai]] # [[Peninsula de Taimir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balcans]] # [[Crimèa]] # [[Peninsula Iberica]] # [[Peninsula Italica]] # [[Jutlàndia]] # [[Peninsula de Kola]] # [[Peninsula Escandinava]] </div> ===== Oceania ===== # [[Peninsula dau Cap York]] ===== Antartida ===== # [[Peninsula Antartida]] ==== Relèus terrèstres ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (massís)]] # [[Drakensberg]] # [[Platèus Etiopians]] # [[Granda Val del Rift]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra America]] # [[Monts Adirondack]] # [[Apalaches]] # [[Black Hills]] # [[Pargue Nacionau de Bryce Canyon]] # [[Bloquier Canadenc]] # [[Grands Plans]] # [[Platèu de Columbia]] # [[Cadenas costièras dau Pacific]] ## [[Sierra Nevada]] # [[Montanhas Rocosas]] # [[Andes]] ## [[Altiplano]] # [[Platèus Brasilièrs]] # [[Bloquier de Guaiana]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Platèu Iranian]] # [[Monts Zagros]] # [[Hindu Kush]] # [[Caucàs]] # [[Tian Shan]] # [[Alborz]] # [[Depression de Turan]] # [[Grand Plan de China dau Nòrd]] # [[Plan Tibetan]] # [[Monts Kunlun]] # [[Plan Yunnan-Guizhu]] # [[Plan Mongòl]] # [[Plan de Siberia Occidentala]] # [[Plan de Siberia Centrala]] # [[Monts Altai]] # [[Monts Sayan]] # [[Monts de Verkhoyansk]] # [[Sikhote-Alin]] # [[Plan de Deccan]] # [[Imalaia]] # [[Karakoram]] # [[Plan de Ganges]] # [[Ghats Occidentaus]] # [[Monts Pontics]] # [[Monts Taurus]] # [[Najd]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aups]] # [[Apenins]] # [[Monts Balcanics]] # [[Carpats]] # [[Plan d'Euròpa Orientala]] # [[Plan d'Euròpa dau Nòrd]] # [[Pirenèus]] # [[Monts Escandinaus]] # [[Orals]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra Australiana]] # [[Aups dau Sud (Nòva Zelanda)]] </div> ===== Antartida ===== # [[Monts Transantartics]] ==== Montanhas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aconcagua]] # [[Denali]] # [[K2]] # [[Mauna Loa]] # [[Mont Elbrós]] # [[Ètna]] # [[Mont Everest]] # [[Mont Kenya]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mont Kosciuszko]] # [[Mont Logan]] # [[Mont Olimp]] # [[Parnàs]] # [[Mont Saint Helens]] # [[Vesuvi]] # [[Mont Whitney]] # [[Massís Vinson]] </div> ==== Relèus oceanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dorsala de Chile]] # [[Dorsala èst-Pacific]] # [[Dorsala medioatlantica]] # [[Dorsala Pacific-Antartida]] # [[Dorsala centrala indiana]] # [[Dorsala sud-oèst indiana]] # [[Fòssa de las Marianas|Fòssa dei Marianas]] </div> ==== Desèrts ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt de Gòbi]] # [[Sahara]] # [[Desèrt d'Arabia]] # [[Desèrt de Kalahari]] # [[Neguèv]] # [[Desèrt de Taklamakan]] # [[Grand Desèrt de Victòria]] # [[Desèrt d'Atacama]] # [[Estèpa de Patagònia]] # [[Desèrt dau Grand Bacin]] </div> ==== Autreis endrechs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda Barrièra de Coralh]] # [[Cascada d'Iguaçu]] # [[Cataractas dau Niagarà]] </div> ==== Pargues e zònas protegits ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[World Heritage Site]] # [[Aïr]] # [[Tassili n'Ajjer]] # [[Resèrva de caça de Selous]] # [[Pargue nacionau de Salonga]] # [[Pargue nacionau de Manovo-Gounda St Floris]] # [[Pargue nacionau de Serengeti]] # [[Resèrva de fauna d'ocapis]] # [[Pargue nacionau dau Banc d'Arguin]] # [[Pargue nacionau de Comoe]] # [[Airau de conservacion de Ngorongoro]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dei Sundarbans]] # [[Pargue nacionau de Kaziranga]] # [[Pargue nacionau de Lorentz]] # [[Patrimòni dei seuvas tropicalas de Sumatra]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva de Bialowieza]] # [[Seuvas verges de Komi]] # [[Cauçada dei Gigants]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau de Yellowstone]] # [[Pargue nacionau de Redwood]] # [[Pargue nacionau istoric de la cultura de Chaco]] # [[Pargue nacionau de Mesa Verde]] # [[Pargue nacionau de Yosemite]] # [[Pargue nacionau Olimpic]] # [[Pargue nacionau deis Everglades]] # [[Kluane / Wrangell - Sant-Elia / Glacièr Bay / Tatshenshini-Alsek]] # [[Pargue internacionau de La Amistad]] # [[Sian Ka'an]] # [[Pargue nacionau dei Great Smoky Mountains]] # [[Monument nacionau marin de Papahanaumokuakea]] # [[Te Wahipounamu]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Serra do Mar]] # [[Pargue nacionau de Jaú]] </div> ===== Zònas protegidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dau Nòrd-Èst de Groenlàndia]] # [[Pargue transfrontalier dau Grand Limpopo]] # [[Resèrva de caça dau Kalahari Centrau]] # [[Pargue nacionau de Wood Buffalo]] # [[Pargue nacionau e resèrva dei Gates of the Arctic]] # [[Pargue nacionau de Tumucumaque]] </div> === Vilas === ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Dhabi]] # [[Ahmedabad]] # [[Almaty]] # [[Amman]] # [[Ankara]] # [[Ashgabat]] # [[Astana]] # [[Bagdad]] # [[Bakó]] # [[Bangalore]] # [[Bangkòk]] # [[Pequin]] # [[Beirut]] # [[Bishquec]] # [[Pusan]] # [[Chengdu]] # [[Chennai]] # [[Chongqing]] # [[Colombo]] # [[Damasc]] # [[Delhi]] # [[Dhaka]] # [[Dili]] # [[Doha]] # [[Dubai]] # [[Dushanbe]] # [[Isfahan]] # [[Gaza]] # [[Guangzhu]] # [[Hanoi]] # [[Ho Chi Minh (ciutat)]] # [[Hong Kong]] # [[Hyderabad]] # [[Islamabad]] # [[Istambol]] # [[Izmir]] # [[Jaipur]] # [[Jakarta]] # [[Jeddah]] # [[Jerusalèm]] # [[Kabol]] # [[Karachi]] # [[Katmandó]] # [[Kolkata]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Kowait (vila)]] # [[Kyoto]] # [[Lahore]] # [[Lhasa]] # [[Manama]] # [[Manila]] # [[La Mèca]] # [[Moroni]] # [[Bombai]] # [[Mascate]] # [[Nagoya]] # [[Nanquin]] # [[Naypyidaw]] # [[Nòu Delhi]] # [[Osaka]] # [[Phnom Penh]] # [[Pyongyang]] # [[Pune]] # [[Ramallah]] # [[Riyad]] # [[Samarcanda]] # [[Sanaa]] # [[Sapporo]] # [[Seol]] # [[Shanghai]] # [[Shenzhen]] # [[Singapor (vila)]] # [[Surabaya]] # [[Surat]] # [[Taipei]] # [[Tashkent]] # [[Tbilisi]] # [[Teheran]] # [[Tel Aviv]] # [[Thimphu]] # [[Tianjin]] # [[Tòquio]] # [[Ulan Bator]] # [[Vientiane]] # [[Vladivostok]] # [[Wuhan]] # [[Xi'an]] # [[Rangon]] # [[Erevan]] # [[Yokohama]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abuja]] # [[Accra]] # [[Addis Abeba]] # [[Alexàndria]] # [[Argier]] # [[Antananarivo]] # [[Bamako]] # [[Bissau]] # [[Brazzaville]] # [[Bujumbura]] # [[Lo Caire]] # [[Lo Cap]] # [[Casablanca]] # [[Conakry]] # [[Dakar]] # [[Dar es Salaam]] # [[Durban]] # [[Gaborone]] # [[Harare]] # [[Johannesburg]] # [[Kampala]] # [[Khartom]] # [[Kinshasa]] # [[Lagos]] # [[Libreville]] # [[Lilongwe]] # [[Lomé]] # [[Luanda]] # [[Lusaka]] # [[Malabo]] # [[Malé]] # [[Maputo]] # [[Maseru]] # [[Mbabane]] # [[Mogadishu]] # [[Monrovia]] # [[Nairobi]] # [[N'Djamena]] # [[Niamey]] # [[Nouakchott]] # [[Ouagadougou]] # [[Pòrt-Loís]] # [[Porto-Novo]] # [[Praia]] # [[Pretòria]] # [[Rabat]] # [[São Tomé]] # [[Trípol]] # [[Tunis]] # [[Victoria (Seichèlas)]] # [[Windhoek]] # [[Yaoundé]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asunción]] # [[Bogotà]] # [[Brasília]] # [[Buenos Aires]] # [[Caracas]] # [[Curitiba]] # [[Georgetown]] # [[La Paz]] # [[Lima]] # [[Montevideo]] # [[Paramaribo]] # [[Quito]] # [[Recife]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Santiago]] # [[São Paulo]] # [[Sucre (vila)]] # [[Valparaiso]] # [[Atlanta]] # [[Boston]] # [[Chicago]] # [[Dallas]] # [[Denver]] # [[Detroit]] # [[Houston]] # [[Los Angeles]] # [[Las Vegas]] # [[Miami]] # [[Montreal]] # [[New Orleans]] # [[New York City]] # [[Ottawa]] # [[Philadelphia]] # [[Phoenix]] # [[Saint Louis]] # [[San Francisco]] # [[Seattle]] # [[Toronto]] # [[Vancouver]] # [[Washington]] # [[Bridgetown]] # [[Castries]] # [[Guadalajara]] # [[Ciutat de Guatemala]] # [[L'Avana]] # [[Kingston]] # [[Kingstown]] # [[Managua]] # [[Ciutat de Mexic]] # [[Monterrey]] # [[Nassau (Bahamas)]] # [[Ciutat de Panama]] # [[Port-au-Prince]] # [[Port of Spain]] # [[Roseau]] # [[San Juan]] # [[San José]] # [[San Salvador]] # [[Santo Domingo]] # [[Saint George's]] # [[Saint John's]] # [[Tegucigalpa]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bratislava]] # [[Budapèst]] # [[Lisbona]] # [[Ljubljana]] # [[Nicosia]] # [[Praga]] # [[La Valeta]] # [[Amsterdam]] # [[Brussèlas]] # [[L'Aia]] # [[Copenaga]] # [[Helsinki]] # [[Òslo]] # [[Reykjavík]] # [[Estocòlme]] # [[Atenas]] # [[Belgrad]] # [[Bucarèst]] # [[Podgorica]] # [[Sarajevo]] # [[Skopje]] # [[Sòfia]] # [[Tessalonica]] # [[Tirana]] # [[Zagrèb]] # [[Berlin]] # [[Bèrna]] # [[Colonha]] # [[Drèsda]] # [[Düsseldorf]] # [[Francfort]] # [[Genèva]] # [[Amborg]] # [[Hannover]] # [[Munic]] # [[Nurembèrg]] # [[Stuttgart]] # [[Viena (Àustria)]] # [[Zuric]] # [[Birmingham]] # [[Dublin]] # [[Edimborg]] # [[Glasgow]] # [[Leeds]] # [[Liverpool]] # [[Londres]] # [[Manchester]] # [[Bordèu]] # [[Lion]] # [[Marselha]] # [[París]] # [[Estrasborg]] # [[Tolosa]] # [[Barcelona]] # [[Florença]] # [[Gènoa]] # [[Madrid]] # [[Milan]] # [[Nàpols]] # [[Palèrme]] # [[Roma]] # [[Sevilha]] # [[Turin]] # [[Valéncia]] # [[Venècia]] # [[Chisinau]] # [[Karkòv]] # [[Kiev]] # [[Lvòv]] # [[Minsk]] # [[Moscòu]] # [[Nizhni Nòvgorod]] # [[Odessa]] # [[Sant Petersborg]] # [[Volgograd]] # [[Iekaterinborg]] # [[Gdansk]] # [[Cracòvia]] # [[Riga]] # [[Tallinn]] # [[Vilnius]] # [[Varsòvia]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canberra]] # [[Funafuti]] # [[Honiara]] # [[Honolulu]] # [[Majuro]] # [[Melbourne]] # [[Nuku'alofa]] # [[Palikir]] # [[Perth (Austràlia Occidentala)]] # [[Port Vila]] # [[Suva]] # [[Sydney]] # [[Wellington]] </div> === País e territòris === ==== Estats e entitats territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lista dei país]] # [[Abcazia]] # [[Afganistan]] # [[Albania]] # [[Argeria]] # [[Samoa Americana]] # [[Andorra]] # [[Angòla]] # [[Antigua e Barbuda]] # [[Argentina]] # [[Armenia]] # [[Aruba]] # [[Austràlia]] # [[Àustria]] # [[Azerbaitjan]] # [[Bahamas]] # [[Bahrain]] # [[Bangladèsh]] # [[Barbados]] # [[Bielorussia]] # [[Belgica]] # [[Belize]] # [[Benin]] # [[Bermudas]] # [[Botan]] # [[Bolívia]] # [[Bòsnia e Ercegovina]] # [[Botswana]] # [[Brasil]] # [[Brunei]] # [[Bulgaria]] # [[Burkina Faso]] # [[Birmania]] # [[Burundi]] # [[Cambòtja]] # [[Cameron]] # [[Canadà]] # [[Cap Verd]] # [[Centrafrica]] # [[Chad]] # [[Chile]] # [[Republica Populara de China|China]] # [[Colómbia]] # [[Comòras]] # [[Republica de Còngo]] # [[Republica Democratica de Còngo]] # [[Illas Cook]] # [[Còsta Rica]] # [[Còsta d'Evòri]] # [[Croàcia]] # [[Cuba]] # [[Chipre]] # [[Republica Chèca]] # [[Danemarc]] # [[Jiboti]] # [[Dominica]] # [[Republica Dominicana]] # [[Timòr Orientau]] # [[Eqüator (país)]] # [[Egipte]] # [[Lo Salvador]] # [[Guinèa Eqüatoriala]] # [[Eritrèa]] # [[Estònia]] # [[Etiopia]] # [[Illas Feròe]] # [[Fiji]] # [[Finlàndia]] # [[França]] # [[Gabon]] # [[Gàmbia]] # [[Georgia (Caucàs)]] # [[Alemanha]] # [[Ghana]] # [[Gibartar]] # [[Grècia]] # [[Grenada]] # [[Guam]] # [[Guatemala]] # [[Guinèa]] # [[Guinèa Bissau]] # [[Guyana]] # [[Haití (estat)]] # [[Honduras]] # [[Ongria]] # [[Islàndia]] # [[Índia]] # [[Indonesia]] # [[Iran]] # [[Iraq]] # [[Republica d'Irlanda]] # [[Israèl]] # [[Itàlia]] # [[Jamaica]] # [[Japon]] # [[Jordania]] # [[Cazacstan]] # [[Kenya]] # [[Kiribati]] # [[Corèa dau Sud]] # [[Corèa dau Nòrd]] # [[Kosova]] # [[Kowait]] # [[Quirguizstan]] # [[Laos]] # [[Letònia]] # [[Liban]] # [[Lesotho]] # [[Libèria]] # [[Libia]] # [[Liechtenstein]] # [[Lituània]] # [[Luxemborg]] # [[Macedònia dau Nòrd]] # [[Madagascar]] # [[Malawi]] # [[Malàisia]] # [[Maldivas]] # [[Mali]] # [[Malta]] # [[Illas Marshall]] # [[Mauritània]] # [[Maurici]] # [[Mexic]] # [[Micronesia]] # [[Moldàvia (estat)]] # [[Mónegue]] # [[Mongolia]] # [[Montenegro]] # [[Marròc]] # [[Moçambic]] # [[Namibia]] # [[Nauru]] # [[Nepal]] # [[País Bas]] # [[Nòva Zelanda]] # [[Nicaragua]] # [[Nigèr]] # [[Nigèria]] # [[Chipre dau Nòrd]] # [[Norvègia]] # [[Oman]] # [[Paquistan]] # [[Palau]] # [[Palestina]] # [[Panamà (país)]] # [[Papoa-Nòva Guinèa]] # [[Paraguai]] # [[Peró]] # [[Filipinas]] # [[Polonha]] # [[Portugau]] # [[Puerto Rico]] # [[Qatar]] # [[Romania]] # [[Russia]] # [[Rwanda]] # [[Sant Kitts e Nevis]] # [[Santa Lucia]] # [[Sant Vincenç e las Grenadinas]] # [[Samoa]] # [[Sant Marin]] # [[São Tomé e Príncipe]] # [[Arabia Saudita]] # [[Senegau]] # [[Serbia]] # [[Seichèlas]] # [[Sierra Leone]] # [[Eslovaquia]] # [[Eslovènia]] # [[Illas Salamon]] # [[Somalia]] # [[Sud-Africa]] # [[Ossetia dau Sud]] # [[Sodan dau Sud]] # [[Espanha]] # [[Sri Lanka]] # [[Sodan]] # [[Surinam]] # [[Suècia]] # [[Soïssa]] # [[Siria]] # [[Taiwan]] # [[Tatgiquistan]] # [[Tanzania]] # [[Tailàndia]] # [[Tògo]] # [[Tònga]] # [[Trinitat e Tobago]] # [[Tunisia]] # [[Turquia]] # [[Turcmenistan]] # [[Tuvalu]] # [[Oganda]] # [[Ucraïna]] # [[Emirats Arabs Units]] # [[Reiaume Unit]] # [[Estats Units d'America]] # [[Uruguai]] # [[Ozbequistan]] # [[Vanuatu]] # [[Vatican]] # [[Veneçuèla]] # [[Vietnam]] # [[Sahara Occidentau]] # [[Iemèn]] # [[Zambia]] # [[Zimbabwe]] </div> ==== Regions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[America Centrala]] # [[Orient Mejan]] # [[Oceania]] # [[Escandinàvia]] # [[Asia dau Sud-Èst]] # [[Alaska]] # [[Bavièra]] # [[Califòrnia]] # [[Catalonha]] # [[Anglatèrra]] # [[Florida]] # [[Irlanda dau Nòrd]] # [[Ontàrio]] # [[Quebèc]] # [[Escòcia]] # [[Siberia]] # [[Tèxas]] # [[Toscana]] # [[Galas]] </div> == Arts == # [[Arts]] === Arquitectura === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arquitectura]] # [[Arquitectura sacrada]] # [[Estil arquitecturau]] # [[Teoria de l'arquitectura]] # [[Arquitectura bizantina]] # [[Arquitectura gotica]] # [[Arquitectura dau païsatge]] </div> ==== Ensembles arquitecturaus de remarca ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Temples d'Abó Simbel]] # [[Aït-Ben-Haddou]] # [[Restanca d'Assoan]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Necropòli de Giza]] # [[Granda Mosqueta de Djenne]] # [[Gran Esfinx de Giza]] # [[Temple de Karnak]] # [[Temple de Loxòr]] # [[Lalibela]] # [[Monastèri de Santa Catarina, mont Sinai]] # [[Temple d'Edfu]] # [[Grand Zimbabwe]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chichén Itzá]] # [[Chrysler Building]] # [[Empire State Building]] # [[Ostau de la Cascada]] # [[Flatiron Building]] # [[Getty Center]] # [[Musèu Solomon R. Guggenheim]] # [[Estadi Maracanã]] # [[Machu Picchu]] # [[Catedrala Metropolitana de la Ciutat de Mexic]] # [[Palais dau Congrès nacionau (Brasil)]] # [[Willis Tower]] # [[Estatua de la Libertat]] # [[Piramida dau Soleu]] # [[Uxmal]] # [[World Trade Center]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Angkor Vat]] # [[Arg-é Bam]] # [[Mosqueta Reiala]] # [[Bagan]] # [[Temple de Borobudur]] # [[Burj Khalifa]] # [[Burj al-Arab]] # [[Jardin chinés]] # [[Chogha Zanbil]] # [[Ciutat Vedada]] # [[Granda Muralha de China]] # [[Palais dei Vents]] # [[Plaça Naqsh-e Jahan]] # [[Castèu de Himeji]] # [[Hōryū-ji]] # [[Santuari d'Itsukushima]] # [[Khajuraho]] # [[Krak deus Cavalièrs]] # [[Mosqueta al-Haram]] # [[Tombèus dei Ming]] # [[Baumas de Mogao]] # [[Petra]] # [[Palais de Potala]] # [[Prambanan]] # [[Fòrt Roge]] # [[Registan]] # [[Pagòda de Shwedagon]] # [[Taj Mahal]] # [[Temple de Confuci]] # [[Armada de tèrra cuecha]] # [[Granda Mosqueta deis Omeias]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acropòli d'Atenas]] # [[Alhambra]] # [[Catedrala Sant Alexandre Nevski de Sòfia]] # [[Basilica dau Pielon]] # [[Palais dau Bèlvéser]] # [[Buckingham Palace]] # [[Capitòli (Roma)]] # [[Catedrala de Sant Jaume de Compostèla]] # [[Palais Catarina]] # [[Bauma d'Altamira]] # [[Catedrala de Chartres]] # [[Catedrala de Colonha]] # [[Colisèu]] # [[Palais dei Dògas]] # [[Torre Eiffel]] # [[El Escorial]] # [[Santa Maria del Fiore]] # [[Musèu Guggenheim (Bilbao)]] # [[Hagia Sophia]] # [[Parlament ongrés]] # [[Catedrala de Nòstra-Dama de Kazan]] # [[Torre de Pisa]] # [[Dòma de Milan]] # [[Le Mont-Saint-Michel]] # [[Kremlin]] # [[Mont Athos]] # [[Arquitectura mudéjar d'Aragon]] # [[Catedrau de Nosta Dauna de París]] # [[Castèu de Neuschwanstein]] # [[Opèra d'Òslo]] # [[Palais Pitti]] # [[Partenon]] # [[Panteon (Roma)|Panteon]] # [[Palais de Pèire lo Grand]] # [[Santuari de Nòstra Dama de Lorda]] # [[Sagrada Família]] # [[Catedrala de Sant Basil lo Benurós]] # [[Basilica de Sant Pèir]] # [[Capèla Sixtina]] # [[Stonehenge]] # [[Palais de Topkapi]] # [[Castèth de Versalhas]] # [[Camin de Sant Jaume]] # [[Estadi de Wembley]] # [[Palais de Westminster]] # [[Castèu de Windsor]] # [[Palais d'Ivèrn]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Opèra de Sydney]] </div> ===== Sèt Meravilhas deu Mond ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sèt Meravilhas deu Mond]] ## [[Grana Piramida]] ## [[Jardins penjats de Babilònia]] ## [[Temple d'Artèmis a Efès|Temple d'Artèmis]] ## [[Estatua criselefantina de Zeus olimpian]] ## [[Mausolèu d'Alicarnàs]] ## [[Colòs de Ròdes]] ## [[Far d'Alexàndria]] </div> === Literatura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Literatura]] ## [[Literatura antica]] ### [[Literatura bizantina]] ### [[Literatura latina]] ## [[Literatura anglesa]] ### [[Literatura estatsunidenca]] ### [[Literatura australiana]] ### [[Literatura britanica]] ### [[Literatura canadenca]] ### [[Literatura irlandesa]] ## [[Literatura africana]] ### [[Literatura egipciana]] ## [[Literatura araba]] ## [[Literatura chinesa]] ## [[Literatura ebrieva]] ## [[Literatura indiana]] ## [[Literatura japonesa]] ## [[Literatura persana]] ## [[Literatura turca]] ## [[Literatura chèca]] ## [[Literatura neerlandesa]] ## [[Literatura alemanda]] ### [[Literatura austriana]] ## [[Literatura grèga]] ## [[Literatura francesa]] ### [[Literatura bèlga]] ## [[Literatura italiana]] ## [[Literatura polonesa]] ## [[Literatura portuguesa]] ## [[Literatura espanhòla]] ### [[Literatura latinoamericana]] ## [[Literatura romanesa]] ## [[Literatura russa]] ## [[Literatura modernista]] # [[Ficcion]] ## [[Pròsa]] ## [[Legenda]] ## [[Satira]] ### [[Roman]] ### [[Novèla]] # [[Libre]] # [[Enciclopèdia]] # [[Poesia]] ## [[Epopèia]] ## [[Haïku]] ## [[Sonet]] # [[Teoria de la literatura]] ## [[Poetica]] ## [[Estilistica]] ## [[New criticism]] # [[Genre literari]] ## [[Literatura d'enfança]] ## [[Roman d'enquistaire]] (?) ## [[Literatura de genre]] ## [[Sciéncia-ficcion]] ## [[Literatura Young Adult]] # [[Faula]] # [[Cònte meravilhós]] # [[Fantasiá]] # [[Tesaurus lexicografic]] </div> === Musica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica]] ## [[Corala]] ## [[Intervalle (musica)]] ## [[Gamma majora]] ## [[Gamma menora]] ## [[Improvisacion musicala]] ## [[Gamma musicala]] ## [[Orquèstra]] ## [[Ritme]] # [[Cant]] # [[Cançon]] # [[Musicologia]] ## [[Articulacion (musica)]] ## [[Contrapunt]] ## [[Teoria de la musica]] ## [[Forma musicala]] ## [[Mòde (solfegi)]] ## [[Dodecafonisme]] # [[Videoclip]] # [[Rap]] # [[Melodia]] # [[Armonia]] ## [[Acòrd (musica)]] </div> ==== Genres e formas musicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica medievala]] # [[Musica de la Renaissença]] # [[Musica barròca]] # [[Musica dau Periòde Classic]] # [[Musica romantica]] # [[Musica sacrada]] # [[Musica dau sègle XX]] ## [[Musica impressionista]] ## [[Musica expressionista]] ## [[Neoclassicisme (musica)]] # [[Musica contemporanèa]] ## [[Musica seriala]] ## [[Musica aleatòria]] ## [[Musica minimalista]] # [[Musica classica]] ## [[Aria]] ## [[Canon (musica)]] ## [[Cantata]] ## [[Musica de chambra]] ## [[Concertò]] ## [[Estudi (musica)]] ## [[Fuga (musica)]] ## [[Imne]] ## [[Lied]] ## [[Madrigau]] ## [[Messa (musica)]] ## [[Dubertura (musica)]] ## [[Preludi]] ## [[Requièm]] ## [[Sonata]] ## [[Seguida (musica)]] ## [[Poèma simfonic]] ## [[Sinfonia]] # [[Blues]] # [[Musica country]] # [[Musica de dança]] # [[Easy listening]] # [[Musica electronica]] # [[Musica de film]] # [[Folk]] # [[Gamelan]] # [[Cant gregorian]] # [[Hip-hop]] # [[Jazz]] ## [[Bebop]] ## [[Dixieland]] ## [[Free jazz]] ## [[Swing (musica)]] # [[Klezmer]] # [[Imne nacional]] # [[Pop (musica)]] # [[Reggae]] # [[Rhythm and blues]] # [[Soul]] # [[Musica Rock]] # [[Heavy metal]] # [[Schlager]] # [[World Music]] # [[Disco]] # [[Funk]] # [[Ragtime]] # [[Rock alternatiu]] # [[Punk rock]] # [[Rock'n'roll]] # [[Autor-compositor-interprèt]] </div> ==== Instruments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Instrument de musica]] # [[Acordeon]] # [[Instrument de coire]] # [[Saxofòne alto]] # [[Guitarra bassa]] # [[Tambora]] # [[Basson]] # [[Campana]] # [[Bongo]] # [[Trinhon]] # [[Violoncèl]] # [[Celeste]] # [[Trinhon tubular]] # [[Clarineta]] # [[Contrabasson]] # [[Cornet]] # [[Tambor]] # [[Instrument de musica electronica]] ## [[Guitarra electrica]] ## [[Piano electrica]] ## [[Sequenciader musicau]] ## [[Sintetizor]] # [[Còrn anglés]] # [[Tuba tenòr]] # [[Bugle]] # [[Flaüta]] # [[Còrn d'armonia]] # [[Guitarra]] # [[Armonica]] # [[Armonium]] # [[Arpa]] # [[Clavecin]] # [[Lira]] # [[Clarin]] # [[Piano]] # [[Piccòlo]] # [[Òrgue]] # [[Flaüta de bèc]] # [[Saxofòn]] # [[Caissa (instrument)]] # [[Sousafòn]] # [[Contrabassa]] # [[Instrument de còrdas]] # [[Timbala]] # [[Trombon]] # [[Trompeta]] # [[Tuba (musica)]] # [[Vibrafòn]] # [[Violon alto]] # [[Violon]] # [[Xilofòn]] # [[Citara]] # [[Mandolina]] # [[Laüt]] # [[Instrument de vent]] # [[Instrument de vent de fusta]] # [[Cabreta]] # [[Instrument de percussion]] # [[Cimbala]] </div> ==== Òbras musicalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Las Quate Sasons]] # [[Sinfonia n°5 (Beethoven)]] # [[Sinfonia n°9 (Beethoven)]] # [[Carmen (opèra)]] # [[Don Giovanni]] # [[Madama Butterfly]] # [[La Flaüta encantada]] # [[Der Ring des Nibelungen]] # [[La traviata]] # [[Lo Lac dei ciunes]] # [[The Dark Side of the Moon]] # [[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]] # [[Thriller (album)]] </div> === Espectacle vivent === ==== Concèptes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espectacle vivent]] # [[Comèdia]] # [[Public]] # [[Teatre]] # [[Galejada]] # [[Parodia]] </div> ==== Formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acrobacia]] ## [[Funambulisme]] # [[Circ]] ## [[Jonglariá]] ## [[Dondatge]] # [[Illusionisme]] ## [[Prestidigitacion]] # [[Comèdia musicala]] # [[Opereta]] # [[Discors]] # [[Performància]] # [[Palhassa]] </div> ===== Dança ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dança]] # [[Balet]] # [[Dança orientala]] # [[Coregrafia]] # [[Bossa nova]] # [[Breakdance]] # [[Flamenco]] # [[Dança tradicionala]] # [[Slow fox]] # [[Cultura hip-hop]] # [[Jitterbug]] # [[Jive]] # [[Mambo]] # [[Dança modèrna]] # [[Paso doble]] # [[Quickstep]] # [[Samba]] # [[Tango]] # [[Twist]] # [[Valsa]] </div> ===== Teatre ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teatre]] ## [[Teatre grèc antic]] ## [[Teatre amator]] ## [[Improvisacion teatrala]] # [[Audicion (espectacle)]] # [[Teatre de Broadway]] # [[Cabaret]] # [[Còrs de balet]] # [[Comèdia]] # [[Commedia dell'arte]] # [[Dialòg]] # [[Drama (genre)]] # [[Mistèri (teatre)]] # [[Teatre de mariòtas]] # [[Solilòqui]] # [[Kabuki]] # [[Opèra de Pequin]] # [[Nō]] # [[Scenografia]] # [[Wayang]] # [[Tragèdia]] </div> === Arts visuaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art]] # [[Arts visuaus]] </div> ==== Istòria de l'art ==== ===== Art antic e medievau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art bizantin]] # [[Renaissança Carolingiana]] # [[Art cèlta]] # [[Art etrusc]] # [[Miniatura (enluminura)]] # [[Art otonian]] # [[Art de la Renaissença]] # [[Veiriau]] </div> ===== Art modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art academic]] # [[Barròc]] # [[Classicisme]] # [[Escòla de pintura de Düsseldorf]] # [[Edat d'Aur de la pintura olandesa]] # [[Estile imperiau]] # [[Art gotic]] # [[Manierisme]] # [[Realisme (arts)]] # [[Art romanic]] # [[Rococo]] </div> ===== Art contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art modèrne]] # [[Art abstrach]] # [[Expressionnisme abstrach]] # [[Art Deco]] # [[Art nouveau]] # [[Bauhaus]] # [[Constructuvisme rus]] # [[Cubisme]] # [[Dadaïsme]] # [[Expressionisme]] # [[Futurisme]] # [[Impressionisme]] # [[Quich]] # [[Neoclassicisme]] # [[Prerafelisme]] # [[Postimpressionnisme]] # [[Suprematisme]] # [[Surrealisme]] # [[Simbolisme (art)]] # [[Art contemporanèu]] # [[Fluxus]] # [[Art cinetic]] # [[Land art]] # [[Minimalisme]] # [[Neoexpressionisme]] # [[Art conceptuau]] # [[Op art]] # [[Art brut]] # [[Pop art]] # [[Art postmodèrne]] # [[Transavanguardia]] </div> ==== Otís ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carbon de lenha]] # [[Tencha]] # [[Pintura (matèria)]] # [[Gredon]] # [[Pigment]] # [[Estilograf]] </div> ==== Design ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Design]] # [[Design grafic]] # [[Web design]] </div> ==== Concèptes e formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art corporau]] # [[Calligrafia]] # [[Benda dessenhada]] # [[Dessenh]] # [[Art environamentau]] # [[Mòda]] # [[Artesanat]] # [[Pintura]] # [[Paleta (pintura)]] # [[Miniatura (retrach)]] # [[Terralha]] # [[Escultura]] # [[Art video]] # [[Empegatge (art)]] # [[Manga]] # [[Graffiti]] # [[Illustracion]] # [[Mosaïc]] # [[Pintura a l'òli]] # [[Origami]] # [[Aquarella]] </div> ==== Cinèma ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film]] # [[Sala de cinèma]] # [[Animacion]] ## [[Anime]] ## [[Animacion per ordinator]] # [[Cinèma color]] (???) # [[Cort metratge]] # [[Film mut]] # [[Realizacion (cinèma)]] ## [[Cinèma]] ## [[Montatge]] ## [[Brutatge]] ## [[Efèctes especials]] ## [[Studio system]] ## [[Technicolor]] # [[Bollywood]] # [[Festenal de Canas]] # [[Oscar]] </div> ==== Òbras ==== ===== Pintura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[L'Enfant blau (Gainsborough)]] # [[La Mòrt de Socrates]] # [[La Gioconda]] # [[La Ronda de nuech]] # [[Lo Crit]] # [[La Cèna (Vinci)]] # [[Guernica (Picasso)]] </div> ===== Escultura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lo Pensaire]] # [[Dàvid (Miquèl Àngel)]] # [[Manneken Pis]] # [[La Pichona Serena (Copenaga)]] # [[Vènus de Milo]] </div> ===== Cinèma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Snow White and the Seven Dwarfs]] # [[Citizen Kane]] # [[Lawrence d'Arabia (film)]] # [[La Melodia dau Bonur (film)]] # [[Casablanca (film)]] # [[Gone with the Wind]] # [[2001, una odissèa de l'espaci]] # [[Star Wars]] # [[Lo Pairin]] </div> == Filosofia e religion == === Filosofia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia]] # [[Filosofia dau lengatge]] # [[Filosofia dei matematicas]] # [[Filosofia de l'esperit]] # [[Filosofia politica]] # [[Filosofia sociala]] </div> ==== Istòria de la filosofia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Presocratics]] # [[Filosofia antica]] ## [[Filosofia grèga antica]] # [[Filosofia medievala]] # [[Filosofia de la Renaissença]] # [[Filosofia modèrna]] # [[Filosofia contemporanèa]] # [[Filosofia orientala]] # [[Filosofia occidentala]] # [[Filosofia indiana]] # [[Filosofia chinesa]] # [[Filosofia alemanda]] # [[Filosofia americana]] </div> ==== Brancas e concèptes ==== ===== Estetica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estetica]] # [[Beutat]] # [[Mimesis]] # [[Sublim]] </div> ===== Etica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etica]] # [[Etica aplicada]] # [[Metaetica]] # [[Etica normativa]] # [[Deontologia]] # [[Niilisme]] # [[Relativisme]] # [[Utilitarisme]] # [[Dever]] # [[Mau]] # [[Liure arbitri]] # [[Ben (filosofia)]] # [[Libertat (filosofia)]] # [[Morala]] # [[Vertut]] # [[Sapiéncia (concèpte filosofic)]] </div> ===== Epistemologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Epistemologia]] # [[Rasor d'Occam]] # [[Sens comun]] # [[Consciéncia]] # [[Opinion]] # [[Paradigma]] # [[Rason]] # [[Empirisme]] # [[Naturalisme (filosofia)]] # [[Pragmatisme]] # [[Racionalisme]] # [[Reduccionisme]] # [[Experiéncia (conoissença)]] # [[Coneissença]] # [[Vertat]] </div> ===== Logica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logica]] # [[Dialectica]] # [[Logica filosofica]] # [[Argumentacion]] # [[Inferéncia]] # [[Paradòxa]] </div> ===== Metafisica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metafisica]] # [[Abstraccion]] # [[Causalitat]] # [[Non-ren]] # [[Determinisme]] # [[Dualisme]] # [[Idealisme]] # [[Materialisme]] # [[Monisme]] # [[Existéncia]] # [[Ontologia]] # [[Realitat]] </div> ===== Filosofia dei sciéncias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia dei sciéncias]] ## [[Fach]] ## [[Ipotèsi]] ## [[Pseudosciéncia]] ### [[Parapsicologia]] ## [[Teoria]] </div> ===== Filosofia religiosa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia religiosa]] ## [[Filosofia bodista]] ## [[Filosofia islamica]] ## [[Filosofia crestiana]] # [[Filosofia dei religions]] # [[Absolut (filosofia)]] </div> ==== Escòlas e corrents filosofics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia continentala]] # [[Existencialisme]] # [[Umanisme]] # [[Empirisme logic]] # [[Modernisme]] # [[Positivisme]] # [[Postmodernisme]] # [[Romantisme]] # [[Scepticisme]] # [[Estoïcisme]] # [[Estructuralisme]] # [[Filosofia analitica]] # [[Fenomenologia (filosofia)]] # [[Tomisme]] </div> === Religions e espiritualitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religion]] # [[Divinitat]] ## [[Dieu]] ## [[Divessa]] # [[Prèire]] # [[Espiritualitat]] # [[Arma]] # [[Meditacion]] # [[Preguiera]] # [[Adoracion]] # [[Circoncision]] # [[Diable]] # [[Sciéncia dei religions]] # [[Sacrifici]] # [[Religion comparada]] # [[Doctrina]] # [[Religion populara]] # [[Libertat de religion]] # [[Laïcitat]] # [[Teologia]] # [[Divinitat creatritz]] # [[Divessa maire]] </div> ==== Crèires ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Animisme]] # [[Creacion]] # [[Malediccion]] # [[Escatologia]] # [[Fe]] # [[Mite fondator]] # [[Resurreccion]] # [[Sacrat]] # [[Subrenaturau]] # [[Totemisme]] # [[Teofania]] </div> ==== Practicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Apologetic]] # [[June]] # [[Eretgia]] # [[Icòna]] # [[Iconoclasme]] # [[Idolatria]] # [[Liturgia]] # [[Pelegrinatge]] # [[Profecia]] # [[Conversion religiosa]] # [[Rituau]] # [[Veneracion]] # [[Adoracion]] </div> ==== Mòrt e en delà ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cadabre]] # [[Rite funerari]] # [[Cementèri]] # [[Tomba]] # [[Cremacion]] # [[Mòrt (mitologia)]] # [[Esperit (subrenaturau)]] # [[Vida après la mòrt]] # [[Reïncarnacion]] # [[Immortalitat]] # [[En delà]] # [[Paradís]] # [[Infèrn]] </div> ==== Institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Autar]] # [[Anticlericalisme]] # [[Credo]] # [[Culte]] # [[Monastèri]] # [[Denominacion religiosa]] # [[Esquisma]] # [[Sècta]] # [[Site sacrat]] # [[Temple]] </div> ==== Filosofias religiosas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teïsme]] # [[Agnosticisme]] # [[Ateïsme]] # [[Deïsme]] # [[Fondamentalisme]] # [[Monoteïsme]] # [[Panenteïsme]] # [[Panteïsme]] # [[Politeïsme]] # [[Ecumenisme]] # [[Neopaganisme]] # [[Ortodoxia (pensada)]] # [[Paganisme]] # [[Sincretisme]] # [[Unitarisme]] # [[Non-teïsme]] # [[Antiteïsme]] # [[Liura pensada]] </div> ==== Religions especificas ==== ===== Religions abraamicas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cristianisme]] # [[Druses]] # [[Islam]] # [[Judaïsme]] # [[Àngel]] # [[Sant Esperit]] # [[Messias]] # [[Pecat]] # [[Decalòg]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glèisa (organizacion)]] # [[Jehovah]] # [[Satan]] # [[Bíblia]] ## [[Nòu Testament]] ## [[Ancian Testament]] # [[Nadal]] # [[Pascas]] # [[Pandecosta]] # [[Trinitat]] # [[Antitrinitarisme]] # [[Catolicisme]] ## [[Glèisa Catolica]] ## [[Papa]] # [[Ortodoxia]] # [[Protestantisme]] ## [[Anglicanisme]] ## [[Baptisme]] ## [[Evangelisme]] ## [[Luteranisme]] ## [[Metodisme]] ## [[Mormonisme]] ## [[Quakers]] # [[Glèisa dei tres concilis]] # [[Glèisa (edifici)]] # [[Catedrala]] # [[Glèisa Ortodòxa Russa]] # [[Calvinisme]] </div> ===== Islam ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pielons de l'islam]] # [[Corrents de l'islam]] ## [[Chiisme]] ## [[Sofisme]] ## [[Sunisme]] # [[Allah]] # [[Alcoran]] # [[Imam]] # [[Mosqueta]] # [[Hajj]] # [[Hadith]] # [[Kaaba]] # [[Musulman]] # [[Lèi islamica]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Judaïsme ortodòx]] # [[Judaïsme reformat]] # [[Movement Massorti]] # [[Pessah]] # [[Rabin]] # [[Sinagòga]] # [[Torah]] # [[Tanakh]] # [[Talmud]] # [[Yòm Kippor]] </div> ==== Religions orientalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ayyavazhi]] # [[Bahaïsme]] # [[Bodisme]] ## [[Mahayana]] ### [[Avalokiteśvara]] ### [[Sutra dau Diamant]] ## [[Nirvana]] ## [[Theravada]] ### [[Tripitaka]] ## [[Bodisme tibetan]] ## [[Vajrayana]] ## [[Zen]] # [[Confucianisme]] ## [[Quatre Libres e Cinc Classics]] # [[Indoïsme]] ## [[Shivaïsme]] ## [[Vishnoïsme]] ## [[Shaktisme]] ## [[Om]] ## [[Avatar]] ## [[Ayurveda]] ## [[Bhagavad Gita]] ## [[Brama]] ## [[Braman]] ## [[Darma]] ## [[Ishvara]] ## [[Karma]] ## [[Krichna]] ## [[Kumbh Mela]] ## [[Ramayana]] ## [[Rigveda]] ## [[Shiva]] ## [[Trimurti]] ## [[Upanishad]] ## [[Veda]] ## [[Vedanta]] ## [[Vishnó]] ## [[Iòga]] # [[Jaïnisme]] # [[Shintoïsme]] # [[Sikhisme]] ## [[Guru Granth Sahib]] ## [[Harmandir Sahib]] # [[Taoïsme]] ## [[Tao Te Ching]] </div> ==== Religions tradicionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religions tradicionalas africanas]] # [[Religion tradicionala chinesa]] ## [[Emperaire de Jade]] # [[Chamanisme]] # [[Zoroastrisme]] ## [[Avesta]] ## [[Parsis]] </div> ==== Esoterisme, magia e mitologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Miticisme]] # [[Francmaçoneria]] # [[Gnosticisme]] # [[Magia]] ## [[Astrologia]] ## [[Taròt (carta)]] ## [[Mascariá]] # [[Ocultisme]] # [[Vodó]] </div> ===== Mitologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mitologia]] ## [[Folclòre]] # [[Mitologia aborigèna]] # [[Religion dei Cèltas]] # [[Mitologia egipciana]] # [[Paganisme germanic]] # [[Mitologia grèga]] # [[Lilith]] # [[Mitologia nordica]] # [[Mitologia romana]] </div> ===== Mitologia abraamica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Èva]] </div> ===== Mitologia egipciana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amòn]] # [[Anubis]] # [[Aton]] # [[Atòr]] # [[Òrus]] # [[Isis]] # [[Osiris]] # [[Ra]] </div> ===== Mitologia grèga ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zèus]] # [[Eròs]] # [[Poseidon]] # [[Ades]] # [[Èra]] # [[Afrodita]] # [[Artèmis]] # [[Atena]] # [[Estia]] # [[Arès]] # [[Ermès]] # [[Efèst]] # [[Apollon]] # [[Gèa]] </div> ===== Mitologia mesoamericana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quetzalcoatl]] </div> ===== Mitologia nordica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Freyja]] # [[Odin]] # [[Tòr]] </div> ===== Mitologia romana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Junon]] # [[Jupitèr (dieu)]] # [[Mart (mitologia)]] # [[Pluton (mitologia)]] # [[Vènus (mitologia)]] # [[Vulcan (mitologia)]] </div> == Antropologia, psicologia e vida vidanta == === Antropologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antropologia]] # [[Cultura]] # [[Festivau]] # [[Jorn feriat]] # [[Antropologia umana]] # [[Raça umana]] # [[Antropologia culturala]] # [[Antropologia lingüistica]] # [[Antropologia sociala]] # [[Pòble]] </div> ==== Etnologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etnologia]] # [[Etnia]] # [[Etnografia]] # [[Pòble autoctòn]] </div> ===== Etnias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bantos]] # [[Basques]] # [[San]]s # [[Germans]] # [[Aborigèns d'Austràlia]] # [[Amerindians]] ## [[Cherokee]] # [[Inuit]]s # [[Jusieus]] # [[Curds]] # [[Massai]]s # [[Mongòls]] # [[Ròms]] # [[Eslaus]] # [[Tutsis]] # [[Arabs]] # [[Austronesians]] # [[Berbèrs]] # [[Creòls (pòbles)]] # [[Han (etnia)]] # [[Keralits]] # [[Maòri (pòble)|Maòris]] # [[Protoindoeuropèus]] # [[Semitas]] # [[Turcs]] # [[Oigors]] </div> === Familha === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Parentat]] # [[Familha]] ## [[Pareu]] ## [[Familha nucleara]] ## [[Familha alargada]] ## [[Familha recompausada]] # [[Aliança (familha)]] # [[Clan]] # [[Concubinatge]] # [[Consanguinitat]] # [[Orfanèu]] # [[Animau de companhiá]] </div> ==== Membres de la familha ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conjunt]] # [[Parent]] ## [[Pairin]] # [[Frairèra]] ## [[Besson]] # [[Felen]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relacion umana]] ## [[Sexualitat liura]] ## [[Relacion intima]] ## [[Amistat]] ## [[Coabitacion]] ## [[Monogamia]] ## [[Bigamia]] ## [[Poligamia]] # [[Rendètz-vos galant]] # [[Seduccion]] # [[Relacion amorosa]] </div> ==== Relacions familialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acordalhas]] # [[Nòças]] # [[Dòt]] # [[Maridatge]] ## [[Maridatge civiu]] ## [[Union civila]] ## [[Maridatge blanc]] # [[Planificacion familiala]] ## [[Jasilha]] ## [[Gestacion per autrü]] ## [[Abséncia d'enfant]] ??? # [[Parentalitat]] ## [[Parentalitat LGBT]] # [[Acuelh familiau]] ## [[Adopcion]] # [[Sociologia de la familha]] # [[Divòrci]] # [[Infidelitat]] # [[Veusatge]] # [[Incèst]] # [[Violéncia familiala]] </div> === Cosina, manjar e beure === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosina (tecnica)]] # [[Cosina (espaci)]] # [[Manjar]] # [[Beure]] # [[Vitamina]] # [[Repàs]] ## [[Dejunar]] ## [[Dinnar]] ## [[Sopar]] # [[Dessèrt]] # [[Òli alimentària]] ## [[Òli d'oliva]] ## [[Òli de palma]] # [[Restauracion rapida]] # [[Restaurant]] # [[Vegetarisme]] </div> ==== Fruchs e èrbas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Legum]] # [[Lieume racina]] # [[Tubercul]] # [[Fruch]] # [[Cocorda]] # [[Amora (fruch del rumec)]] # [[Albricòt]] # [[Dàtil]] # [[Miugrana]] </div> ==== Produchs lachiers ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lach]] # [[Burre]] ## [[Margarina]] # [[Crèma]] # [[Formatge]] ## [[Fromatge de pasta pigada de verd]] ## [[Cheddar]] ## [[Mozzarella]] ## [[Parmigiano Reggiano]] # [[Lach de cocòt]] # [[Glacet]] # [[Lach de sòja]] ## [[Tòfo]] # [[Iogort]] </div> ==== Grans ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pan]] # [[Cereala]] # [[Farina]] </div> ==== Doçors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonbon]] # [[Caramèu]] # [[Chocolat]] # [[Mèu]] </div> ==== Nòses ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nòse]] # [[Avelana]] # [[Notz]] </div> ==== Carns ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Uòu (cosina)]] # [[Carn]] ## [[Bacon]] ## [[Carn bovina]] ## [[Carn de polet]] ## [[Cambajon]] ## [[Hamburger]] ## [[Hot-dog]] ## [[Carn de moton]] ## [[Carn de pòrc]] # [[Saïn]] # [[Tombada]] # [[Saussissa]] # [[Produchs de la mar]] # [[Peis (cosina)]] </div> ==== Èrbas e condiments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Condiment]] # [[Planta aromatica]] # [[Saussa]] # [[Espècia (cosina)|Espècia]] # [[Anís]] # [[Balicòt]] # [[Piper nigrum]] # [[Cardamòme]] # [[Canèla (rusca)]] # [[Foeniculum vulgare]] # [[Alh cultivat]] # [[Gengibre]] # [[Raifòrt]] # [[Lavanda]] # [[Cymbopogon]] # [[Regalícia]] # [[Menta]] # [[Ceba]] # [[Jolverd]] # [[Safran]] # [[Chutney]] # [[Saussa de peis]] # [[Confitura]] # [[Ketchup]] # [[Maionesa]] # [[Mostarda]] # [[Paprica]] # [[Pesto]] # [[Saussa sòja]] # [[Saussa tartara]] # [[Vinagre]] </div> ==== Plats divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pastisson]] # [[Curri]] # [[Fonduda]] # [[Frita]]s # [[Quebab]] # [[Nolhas]] # [[Pastas alimentàrias]] # [[Pastissariá]] # [[Torta]] # [[Pizza]] # [[Farineta]] # [[Salada]] # [[Samossà]] # [[Entrepan]] # [[Sopa]] # [[Fricòt]] # [[Soshí]] </div> ==== Beures ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aiga potabla]] # [[Tè glaçat]] # [[Chuc]] ## [[Jus d'arange]] # [[Limonada]] # [[Sòda]] ## [[Còla (beure)]] ### [[Coca-Cola]] ## [[Beure energizant]] ## [[Aiga tonica]] # [[Tè]] ## [[Tè verd]] ## [[Tè negre]] # [[Cafè]] ## [[Espresso]] ## [[Cafè turc]] # [[Chocolat caud]] # [[Mate]] </div> ==== Alcòls ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bevenda alcolizada]] # [[Beure destillat]] # [[Bièrra]] # [[Brandy]] # [[Pomat]] # [[Gin]] # [[Liquor]] # [[Rom]] # [[Saké]] # [[Tequila]] # [[Vòdka]] # [[Whisky]] # [[Vin]] ## [[Vin roge]] ## [[Vin blanc]] ## [[Vin efervescent]] # [[Coctèl]] # [[Martini]] # [[Mojito]] # [[Sangria]] </div> === Objèctes domestics === ==== Vèstits e assimilats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cencha]] # [[Hijab]] # [[Boton (cordura)]] # [[Capa]] # [[Vèstit]] # [[Sosvestit]] # [[Rauba]] # [[Gant (vestit)]] # [[Capèu]] # [[Cravata]] # [[Braias]] # [[Cauçadura]] # [[Cherpa]] # [[Gonèla]] # [[Malhòt de banh]] # [[Cauceta]] # [[Cremalhiera autoarrapanta]] # [[Cremalhiera]] # [[Barba]] # [[Sostèns]] # [[Cosmetic]] # [[Perfum]] # [[Joielariá]] # [[Masqueta]] # [[Tatoatge]] </div> ==== Mòbles e decoracion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banhadoira]] # [[Liech]] # [[Banc]] # [[Gabinet (mòble)]] # [[Cadièra]] # [[Comòda]] # [[Canapè]] # [[Armari]] # [[Burèu]] # [[Fogau]] # [[Mòble]] # [[Aparelh mainatgier]] # [[Taula]] </div> ==== Textils ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Textil]] # [[Lichariá]] # [[Tapís]] # [[Ridèu]] # [[Coissin]] </div> ==== Aisinas de coisina ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aisina de cosina]] # [[Cubèrt (cosina)]] ## [[Forqueta]] ## [[Culhièr]] # [[Baguetas]] # [[Sieta]] </div> === Sexualitat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sexualitat umana]] # [[Òme]] # [[Femna]] # [[Eterosexualitat]] # [[Omosexualitat]] # [[Rapòrt sexuau]] # [[Sèxe sensa risc]] # [[Fertilitat]] # [[Bais]] # [[Atraccion sexuala]] # [[Orientacion sexuala]] # [[Bisexualitat]] # [[Preliminars]] # [[Sexualitat orala]] # [[Orgasme]] # [[Pilula combinada]] # [[Preservatiu]] # [[Masturbacion]] # [[Prostitucion]] # [[Pornografia]] </div> === Etapas de la vida === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Enfança]] ## [[Novèu-nat]] ## [[Noirisson]] ## [[Enfant]] ## [[Dròlle]] ## [[Filha]] # [[Jovença]] # [[Adolescéncia]] # [[Adulte]] # [[Vielhum]] </div> === Psicologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia]] # [[Psicologia clinica]] # [[Psicologia cognitiva]] # [[Psicologia evolucionista]] # [[Psicologia de la personalitat]] # [[Psicologia de la religion]] # [[Psicoterapia]] # [[Gèni (persona)]] # [[Ipnòsi]] # [[Libidò]] # [[Fòbia]] # [[Pessimisme]] # [[Percepcion]] # [[Psicologia sociala]] # [[Sindròme d'Estocòlme]] # [[Cognicion]] # [[Lideratge]] # [[Creativitat]] # [[Poder]] # [[Optimisme]] # [[Natura umana]] # [[Imaginacion]] # [[Plor]] # [[Ipocrisia]] # [[Complèxe d'Edip]] # [[Sens (Fisiologia)]] # [[Memòria (psicologia)]] </div> ==== Escòlas de psicologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia analitica]] # [[Comportementalisme]] # [[Psicologia dau desvolopament]] # [[Psicologia de la forma]] # [[Psicologia umanista]] # [[Psicanalisi]] </div> ==== Concèptes principaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atencion]] # [[Amnesia]] # [[Consciéncia]] # [[Sòm]] # [[Sòmi]] # [[Instint]] # [[Esperit]] # [[Umor (psicologia)]] # [[Temperament]] # [[Motivacion]] # [[Estereotipe]] # [[Pensada]] # [[Comportament]] # [[Emocion]] </div> ==== Emocions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colèra]] # [[Ànsia]] # [[Compassion]] # [[Coratge]] # [[Curiositat]] # [[Desgost]] # [[Dobte]] # [[Enveja]] # [[Paur]] # [[Culpabilitat]] # [[Bonaür]] # [[Òdi]] # [[Esperança]] # [[Gelosiá]] # [[Amor]] # [[Tristesa]] # [[Vergonha]] # [[Suspresa]] # [[Umor]] # [[Plaser]] # [[Sofrença]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agression]] # [[Altruisme]] # [[Autoritat]] # [[Traïson]] # [[Misèrias]] # [[Carisme]] # [[Competicion]] # [[Conformisme]] # [[Egocentrisme]] # [[Empatia]] # [[Perdon]] # [[Onor]] # [[Messorga]] # [[Vida privada]] # [[Prejutjat]] # [[Castig]] # [[Respècte]] # [[Timiditat]] # [[Fisança]] </div> === Lengatge === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge]] # [[Lenga construcha]] # [[Dialècte]] # [[Diccionari]] # [[Gramatica]] ## [[Adjectiu]] ## [[Advèrbi]] ## [[Conjoncion]] ## [[Cas gramaticau]] ## [[Nom (gramatica)]] ## [[Pronom]] ## [[Frasa]] ## [[Sintaxi]] ## [[Vèrbe]] # [[Lingüistica]] ## [[Lingüistica comparada]] ## [[Etimologia]] ## [[Lingüistica istorica]] ## [[Fonetica]] # [[Alfabetisme]] # [[Morfologia (lingüistica)]] # [[Filologia]] # [[Prononciacion]] # [[Retorica]] # [[Traduccion]] # [[Mot]] ## [[Fonèma]] ### [[Consonanta]] ### [[Vocala]] ## [[Sillaba]] # [[Escritura]] ## [[Diacritic]] ## [[Ortografia]] # [[Sistèma d'escritura]] # [[Nom]] # [[Fonologia]] # [[Semantica]] # [[Semiotica]] # [[Simbòl]] </div> ==== Familhas de lengas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Familha de lengas]] ## [[Lengas afroasiaticas]] ### [[Lengas semiticas]] ## [[Lengas altaïcas]] ## [[Lengas austroasiaticas]] ## [[Lengas austronesianas]] ## [[Lengas dravidas]] ## [[Lengas esquimaudas-alèutas]] ## [[Indoeuropèu]] ### [[Lengas germanicas]] ### [[Lengas iranianas]] ### [[Lengas romanicas]] ### [[Lengas eslavas]] ## [[Lengas khoisan]] ## [[Lengas tai-kadai]] ## [[Lengas nigèrocongolesas]] ## [[Lengas nilosaharianas]] ## [[Lengas sinotibetanas]] ## [[Lengas caucasencas]] ## [[Lengas tongozas]] ## [[Lengas turquesas]] ## [[Lengas oralicas]] ## [[Lengas utoastècas]] </div> ==== Alfabets e sistèmas d'escritura ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfabet]] # [[Letra]] # [[Braille]] # [[Alfabet arabi]] # [[Escritura chinesa]] # [[Cuneïfòrme]] # [[Alfabet cirillic]] # [[Devanagari]] # [[Ieroglifs egipcians]] # [[Alfabet georgian]] # [[Alfabet grèc]] # [[Hangeul]] # [[Alfabet latin]] # [[Alfabet fenician]] # [[Alfabet runic]] # [[Pèira de Roseta]] # [[Alfabet fonetic internacionau]] # [[Còdi Morse internacionau]] # [[Sillabari]] </div> ==== Lengatges especifics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grèc ancian]] # [[Aramèu]] # [[Arabi]] # [[Bengalin (lenga)]] # [[Chinés]] # [[Danés]] # [[Egipcian]] # [[Anglés]] ## [[Vièlh anglés]] # [[Esperanto]] # [[Francés]] # [[Alemand]] # [[Grèc]] # [[Gujarati]] # [[Ebrieu]] # [[Indostani]] ## [[Indi (lenga)]] # [[Italian]] # [[Japonés]] # [[Javanés]] # [[Corean]] # [[Latin]] # [[Mandarin]] # [[Marata]] # [[Min]] # [[Polonés]] # [[Portugués]] # [[Persan]] # [[Rus]] # [[Sanscrit]] # [[Espanhòu]] # [[Swahili]] # [[Siriac]] # [[Tamol]] # [[Tagalòg]] # [[Telogo]] # [[Turc]] # [[Panjabi]] # [[Ucraïnés]] # [[Vietnamian]] # [[Wu]] # [[Yue]] # [[Birman]] # [[Ongrés]] # [[Quíchoa]] # [[Tai (lenga)]] # [[Akkadian]] # [[Amaric]] # [[Berbèr]] # [[Còpte (lenga)]] # [[Somali]] # [[Indonesian]] # [[Malgash (lenga)]] # [[Malai (lenga)]] # [[Khmer]] # [[Armèni]] # [[Assamés]] # [[Ordo]] # [[Nepalés]] # [[Oriya]] # [[Pali]] # [[Sindhi]] # [[Catalan]] # [[Romanés]] # [[Neerlandés]] # [[Suedés]] # [[Yiddish]] # [[Curd]] # [[Pashto]] # [[Bulgar]] # [[Chèc (lenga)]] # [[Sèrbocroat]] # [[Canarés]] # [[Malaialam]] # [[Zolo]] # [[Azèri]] # [[Cazac]] # [[Ozbèc]] # [[Lenga dei signes]] </div> === Divertiment e espòrt === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Leser]] # [[Divertiment]] # [[Jòc]] # [[Pargue d'atraccions]] # [[Jòc d'argent]] ## [[Casinò]] ## [[Dat]] ## [[Lotariá]] ## [[Rodeta (jòc)]] ## [[Poker]] ## [[Blackjack]] ## [[Maquina de monedas]] # [[Temps liure]] # [[Fèsta]] # [[Jogar (activitat)]] # [[Rompetèsta]] ## [[Mots crosats]] ## [[Sudoku]] # [[Joguina]] # [[Aqüari]] # [[zoo]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jòc de taula]] ## [[Backgammon]] ## [[Escacs]] ## [[Damas]] ## [[Cluedo]] ## [[Go]] ## [[Monopoly]] ## [[Scrabble]] ## [[Pachisi]] ## [[Xiangqi]] # [[Mancala]] # [[Jòc de bilhas]] # [[Carta de jòc]] # [[Videojòc]] ## [[Pokemon]] ## [[Pong]] # [[Jòc d'arcada]] # [[Jòc de cartas]] # [[Bridge]] # [[Jòc de sagetas]] # [[Dominòs]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Popada]] # [[Frisbee]] # [[Lego]] # [[Rubik's Cube]] # [[Slinky]] # [[Barbie]] # [[Iò-iò]] </div> ==== Espòrts ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espòrt]] # [[Jòc de bala]] ## [[Balon]] # [[Estadi (bastiment)]] # [[Piscina]] # [[Jòcs Olimpics]] ## [[Jòcs Paralimpics]] ## [[Jòcs Olimpics d'estiu]] ## [[Jòcs Olimpics d'ivèrn]] # [[Dopatge]] # [[Espòrt d'ivèrn]] # [[Espòrt electronic]] </div> ===== Espòrts collectius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fotbòl american]] ## [[National Football League]] ## [[Super Bowl]] # [[Fotbòl australian]] # [[Beisbòl]] ## [[Major League Baseball]] ## [[World Series]] # [[Basquetbòl]] ## [[National Basketball Association]] # [[Criquet]] ## [[Copa dau monde de criquet]] # [[Curling]] # [[Floorball]] # [[Fotbòl]] ## [[Copa dau monde de fotbòl]] ## [[Portièr (fotbòl)]] ## [[Campionat d'Euròpa de fotbòl]] ## [[Campionat d'Anglatèrra de fotbòl]] ## [[Liga dei campions (fotbòl)]] # [[Handbal]] # [[Oquei]] ## [[Oquei pelena]] ## [[Oquei sus glaça]] ### [[National Hockey League]] # [[Lacrosse]] # [[Pòlo]] # [[Rugbi]] ## [[Rugbi de XIII]] ## [[Rugbi de 7]] ## [[Rugbi de 15]] # [[Voleibòl]] ## [[Voleibòl de plaja]] </div> ===== Atletisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atletisme]] ## [[Decatlon]] ## [[Lançament de disc]] ## [[Saut de naut]] ## [[Corsa a baranha]] ## [[Lançament de bigatana]] ## [[Saut de long]] ## [[Corsa a pè]] ### [[Maraton]] ## [[Saut amb pèrga]] ## [[Lançament de pes]] </div> ===== Patinatge ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patinatge sus glaça]] ## [[Patinatge artistic]] ## [[Patinatge de velocitat]] # [[Patinatge de rodetas]] # [[Skateboard]] </div> ===== Espòrts aqüatics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canoa (espòrt)]] # [[Cabús]] # [[Rem (espòrt)]] # [[Natacion (espòrt)]] # [[Vater pòlo]] </div> ===== Autreis espòrts individuaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pesca de lència]] # [[Tir amb arc]] # [[Espòrt automobil]] ## [[Formula 1]] ## [[NASCAR]] # [[Motociclisme]] # [[Badminton]] # [[Culturisme]] # [[Jòc de bola (espòrts)]] ## [[Petanca]] # [[Bowling]] # [[Bilhard]] # [[Ciclisme]] ## [[Bicicleta tot terrenh]] ## [[Corsa au temps]] ## [[Torn de França]] # [[Equitacion]] ## [[Dreiçatge (equitacion)]] ## [[Espòrt ipic]] ## [[Rodeo]] ## [[Concors de saut d'obstacles]] # [[Escrima]] ## [[Floret (escrima)]] ## [[Sabre (escrima)]] # [[Gòlf]] # [[Gimnastica]] ## [[Gimnastica ritmica]] ## [[Sòu (gimnastica)]] ## [[Saut superior]] ## [[Trampolin]] ## [[Saut de cavau]] # [[Pentatlon modèrne]] # [[Alpinisme]] # [[Corsa d'orientacion]] # [[Tir esportiu]] # [[Esquí]] ## [[Esquí alpin]] ## [[Biatlon]] ## [[Esquí nordic]] ## [[Saut d'esquí]] ## [[Eslalòm]] ## [[Esquí (materiau)]] # [[Tirassèu]] ## [[Bobsleigh]] ## [[Lieja de corsa]] # [[Snooker]] # [[Snowboard]] # [[Squash]] # [[Surf]] # [[Tennis de taula]] # [[Tennis]] ## [[Raqueta]] # [[Triatlon]] # [[Alterofilia]] </div> ===== Espòrts marciaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art marcial]] # [[Bòxa anglesa]] # [[Judo]] # [[Karate]] # [[Kick-boxing]] # [[Combat liure]] # [[Taegwondo]] # [[Lucha]] ## [[Lucha liura]] ## [[Lucha grècoromana]] ## [[Sumo]] # [[Wushu]] </div> === Mesuras dau temps === ==== Calendiers e mesura dau temps universau ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Calendier]] ## [[Calendier solar]] ## [[Calendier lunisolar]] ## [[Calendier lunar]] ## [[Calendier maia]] ## [[Calendier egipcian]] ## [[Calendier chinés]] ## [[Calendier japonés]] ## [[Calendier ebrieu]] ## [[Calendier musulman]] ## [[Calendier gregorian]] ## [[Calendier julian]] # [[Calendier perpetuau]] # [[Annada bissextila]] # [[Temps Universal Coordenat]] # [[Ora d'estiu]] # [[Nuech]] # [[Jornada]] # [[Fus orari]] # [[Temps universau]] # [[Segonda intercalara]] </div> ==== Jorns e mes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jorn de la setmana]] ## [[Divendres]] ## [[Dissabte]] ## [[Dimenge]] # [[Genier]] # [[Març]] # [[Junh]] # [[Setembre]] # [[Decembre]] </div> === Mesuras dau temps === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Color]] ## [[Negre]] ## [[Blau]] ## [[Brun]] ## [[Cian]] ## [[Verd]] ## [[Magenta (color)]] ## [[Irange (color)]] ## [[Ròse (color)]] ## [[Porpra]] ## [[Roge]] ## [[Jaune]] ## [[Blanc]] # [[Colors primàrias]] # [[Luminositat (colors)]] # [[Saturacion (colors)]] # [[Vision dei colors]] # [[Gloss]] # [[Tinta (color)]] </div> == Societat e sciéncias socialas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat]] # [[Comunautat]] # [[Letras (cultura)]] # [[Comunicacion]] # [[Informacion]] # [[Solidaritat]] # [[Estudis regionaus]] # [[Demografia]] # [[Sciéncia de l'informacion]] # [[Mandat dau Cèu]] # [[Estudi dei mèdias]] # [[Societat dubèrta]] # [[Organizacion professionala]] # [[Societat sabenta]] # [[Accion sociala]] # [[Capitau sociau]] # [[Coesion sociala]] # [[Formacion sociala]] # [[Estructura sociala]] # [[Sociobiologia]] </div> === Economia e afaires === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Firma]] # [[Economia (disciplina)]] ## [[Macroeconomia]] ## [[Microeconomia]] ## [[Ben (economia)]] ## [[Servici (economia)]] ## [[Ofèrta e demanda]] # [[Economia]] # [[Comptabilitat]] # [[Capital (economia)]] # [[Companhiá (entrepresa)]] # [[Corporacion]] # [[Moneda]] ## [[Devisa (moneda)]] ## [[Yen]] ## [[Liura esterlina]] ## [[Renminbi]] ## [[Ropia]] ## [[Dolar american]] # [[Pèça de moneda]] # [[Bilhet de banca]] # [[Banca]] # [[Chèc (pagament)]] # [[Deute]] # [[Carta de crèdit]] # [[Emprunt]] # [[Interès (finança)]] # [[Produch interior brut]] # [[Economia dau trabalh]] # [[Domesticitat]] # [[Usina]] # [[Finança]] # [[Industria]] ## [[Agricultura]] ## [[Construccion]] ## [[Pesca]] ## [[Silvicultura]] ## [[Caça]] ## [[Industria manufacturiera]] ## [[Industria miniera]] ## [[Rafinariá de petròli]] ## [[Torisme]] ### [[Ostalariá]] # [[Caça de balena]] # [[Inflacion]] # [[Deflacion]] # [[Assegurança]] # [[Investiment]] # [[Manejament]] # [[Mercat]] # [[Marcatica]] # [[Monopòli]] # [[Azard morau]] # [[Proprietat]] # [[Comèrci au detalh]] # [[Centre comerciau]] # [[Supermercat]] # [[Borsa (economia)]] ## [[New York Stock Exchange]] ## [[NASDAQ]] ## [[London Stock Exchange]] ## [[Tokyo Stock Exchange]] # [[Impòst]] ## [[Impòst sus lei companhiás]] ## [[Impòst sus lo revengut]] ## [[Drech de doana]] # [[Comèrci]] # [[Carriera (mestier)]] # [[Emplec]] # [[Caumatge]] </div> ==== Companhiás ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aldi]] # [[Apple Inc.]] # [[AT&T]] # [[Bank of America]] # [[IKEA]] # [[Chevron]] # [[ExxonMobil]] # [[General Electric]] # [[Google]] # [[IBM]] # [[Maersk]] # [[McDonald's]] # [[Microsoft]] # [[Nestlé]] # [[Petrobras]] # [[Procter & Gamble]] # [[Royal Dutch Shell]] # [[Sony]] # [[Walmart]] </div> === Cultura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bandièra]] # [[Canibalisme]] # [[Tradicion]] # [[Anniversari]] # [[Aïd el-Fitr]] # [[Halloween]] # [[Carnaval]] # [[Ramadan]] </div> === Educacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion]] ## [[Educacion primària]] ## [[Educacion segondària]] # [[Collègi]] # [[Curriculum]] # [[Aprendissatge]] # [[Escòla]] # [[Ensenhaire]] # [[Tèst (espròva)]] # [[Universitat]] # [[Educacion a distància]] # [[Ensenhament superior]] # [[Arts liberaus]] # [[Aprendissatge en linha]] # [[Acadèmia]] # [[Estudiant]] # [[Borsa d'estudis]] # [[Madrassa]] # [[Escòla mairala]] # [[Tèsi de doctorat]] # [[Diplòma]] </div> ==== Bibliotècas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bibliotèca]] # [[Bibliotèca nacionala]] # [[Bibliotèca numerica]] # [[Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas]] # [[Bibliotèca publica]] # [[Bibliotèca escolara]] # [[Bibliotèca mobila]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Bibliotèca d'Assurbanipal]] # [[Bibliotèca dau Congrès]] # [[Bibliotèca Publica de Nòva York]] # [[Bibliotèca Nacionala de China]] # [[Bibliotèca Nacionala de la Dieta]] # [[British Library]] # [[Bibliotèca Nacionala de França]] # [[Bibliotèca Nacionala Alemanda]] # [[Bibliotèca d'Estat de Russia]] # [[Bibliotèca Vaticana]] # [[Bibliotèca Nacionala d'Austràlia]] </div> ==== Institucions academicas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat d'al-Qarawiyyin]] # [[Universitat Al-Azhar]] # [[Universitat dau Caire]] # [[Universitat dau Cap]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Federala de Rio de Janeiro]] # [[Universitat Nacionala Autonòma de Mexic]] # [[Universitat de la Colómbia Britanica]] # [[Universitat de Buenos Aires]] # [[Universitat de Toronto]] # [[Universitat de Chicago]] # [[Institut de Tecnologia de Califòrnia]] # [[Universitat Johns Hopkins]] # [[Massachusetts Institute of Technology]] # [[Universitat Stanford]] # [[Universitat Duke]] # [[Universitat de Carolina dau Nòrd a Chapel Hill]] # [[Universitat de Virginia]] # [[Universitat de Michigan]] # [[Universitat de Califòrnia (Berkeley)]] # [[Universitat de Califòrnia (Los Angeles)]] # [[Ivy League]] # [[Universitat Harvard]] # [[Universitat Yale]] # [[Universitat Princeton]] # [[Universitat Brown]] # [[Universitat Columbia]] # [[Collègi Dartmouth]] # [[Universitat de Pennsilvània]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Quiòto]] # [[Universitat de Tòquio]] # [[Universitat de Calcutta]] # [[Institut Indian de Sciéncia]] # [[Institut Indian de Tecnologia]] # [[Institut Indian de Manejament]] # [[Universitat Fudan]] # [[Universitat de Hong Kong]] # [[Universitat de Nanquin]] # [[Universitat de Pequin]] # [[Universitat Tsinghua]] # [[Universitat Zhejiang]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Bolonha]] # [[Universitat de Copenaga]] # [[Universitat Complutense de Madrid]] # [[Universitat de Viena]] # [[Universitat de Leiden]] # [[Universitat de Roma La Sapienza]] # [[Universitat de Salamanca]] # [[Escòla politecnica federala de Zuric]] # [[Universitat de París]] # [[La Sorbona]] # [[Universitat Pierre-e-Marie-Curie]] # [[Universitat Loís-e-Maximilian de Munic]] # [[Universitat Humboldt de Berlin]] # [[Universitat Goethe de Francfòrt]] # [[Universitat de Heidelberg]] # [[Universitat de Cambridge]] # [[Universitat d'Oxford]] # [[Universitat de Londre]] # [[Universitat Carles de Praga]] # [[Universitat Jagellon]] # [[Universitat d'Estat de Moscòu]] # [[Universitat d'Estat de Sant Petersborg]] # [[Universitat Nacionala Taras Shevchenko de Kiev]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Nacionala Australiana]] </div> === Organizacions === ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Administracion Centrala Tibetana]] # [[FBI]] # [[Hells Angels]] # [[KGB]] # [[MS-13]] # [[Mossad]] # [[Cosa nostra]] # [[Yakuza]] </div> ==== Organizacions internacionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banca Africana de Desvolopament]] # [[Union Africana]] # [[ANZUS]] # [[Liga Aràbia]] # [[Conseu de l'Artic]] # [[Banca Asiatica de Desvolopament]] # [[Cooperacion Economica Asia-Pacific]] # [[ASEAN]] # [[Banca dei Reglaments Internacionaus]] # [[Aliança Bolivariana per leis Americas]] # [[Comunautat Cariba]] # [[Pacte de Bagdad]] # [[Organizacion dau Tractat de Seguretat Collectiva]] # [[Comunautat deis Estats Independents]] # [[Commonwealh]] # [[Comunautat dei País de Lenga Portuguesa]] # [[Conseu de Cooperacion deis Estats Arabes dau Golf]] # [[Conseu deis Estats de la Mar Baltica]] # [[Comunautat d'Africa de l'Èst]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica]] # [[Union Eurasiana]] # [[G20]] # [[G7]] # [[Convencions de Genèva]] # [[Banca Internacionala per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Chambra Internacionala de Comèrci]] # [[Associacion Internacionala de Desvolopament]] # [[Societat Financiera Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala per lei Migracions]] # [[Union Interparlamentària]] # [[Interpol]] # [[Banca Islamica de Desvolopament]] # [[Union Latina]] # [[Liga dei Nacions]] # [[OTAN]] # [[Acòrd de Liure Cambi Nòrd-american]] # [[OPEC]] # [[Organizacion per la Cooperacion Economica e lo Desvolopament]] # [[Organizacion de l'Unitat Africana]] # [[Organizacion per la Seguretat e la Cooperacion en Euròpa]] # [[Organizacion deis Estats Americans]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica de la Mar Negra]] # [[Club de París]] # [[Organizacion de Cooperacion de Shanghai]] # [[Organizacion dau Tractat de l'Asia dau Sud-Èst]] # [[Union per la Mediterranèa]] # [[Union dei Nacions Sud-americanas]] # [[ONU]] ## [[Agéncia Internacionala de l'Energia Atomica]] ## [[Cort Internacionala de Justícia]] ## [[Cort Penala Internacionala]] ## [[Fons Monetari Internacionau]] ## [[Organizacion dei Nacions Unidas per lo Desvolopament Industriau]] ## [[Secretariat Generau dei Nacions Unidas]] ## [[UNESCO]] ## [[UNICEF]] ## [[Secretariat dei Nacions Unidas]] ## [[Conseu de Seguretat dei Nacions Unidas]] ## [[Banca Mondiala]] ## [[Grop de la Banca Mondiala]] ## [[OMS]] ## [[OMC]] </div> ==== Organizacions europèas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Benelux]] # [[Acòrd de Liure Cambi d'Euròpa Centrala]] # [[CERN]] # [[Comecon]] # [[Conseu d'Euròpa]] # [[Conseu de l'Union Europèa]] # [[Union Economica e Montetària de l'Union Europèa]] # [[Comunautat Europèa de l'Energia Atomica]] # [[Banca Europèa per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Comunautat Europèa dau Carbon e de l'Acier]] # [[Comunautat Economica Europèa]] # [[Banca Europèa d'Investiment]] # [[Parlament Europèu]] # [[Union Europèa]] # [[Conseu Nordic]] # [[Liga de Corint]] # [[Union de l'Euròpa Occidentala]] # [[Pacte de Varsòvia]] </div> ==== Organizacions non governamentalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agenda 21]] # [[AIESEC]] # [[Al Qaïda]] # [[Institut Nacionau Estatsunidenc de Normalizacion]] # [[Associacion deis Estats Generaus deis Estudiants d'Euròpa]] # [[Association for Computing Machinery]] # [[Servici Austrian de la Memòria]] # [[Grop de Bilderberg]] # [[BirdLife International]] # [[Collègi dei cardenaus]] # [[Deutsches Institut für Normung]] # [[Observatòri Europèu Austrau]] # [[Federacion Aeronautica Internacionala]] # [[Federacion Internacionala de l'Automobila]] # [[Federacion Internacionala de Motociclisme]] # [[Free Software Foundation]] # [[Greenpeace]] # [[GUAM]] # [[Hizb ut-Tahrir]] # [[Hospitality Club]] # [[Institut deis engenhaires electricians e electronicians]] # [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras]] # [[Conseu Internacionau dei Musèus]] # [[Conseu Internacionau dei Monuments e dei Sites]] # [[Organizacion Idrografica Internacionala]] # [[Organizacion Maritima Internacionala]] # [[Union Matematica Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala de Normalizacion]] # [[Crotz Roja]] # [[Societat Internacionala per la consciéncia de Krishna]] # [[Union Internacionala per la Conservacion de la Natura]] # [[Union Internacionala de Quimia Pura e Aplicada]] # [[Live Earth]] # [[Frònt Moro Islamic de Liberacion]] # [[Prèmi Nobel]] # [[PEN International]] # [[Partit Pirata Internacionau]] # [[Programa PISA]] # [[Movement Pugwash]] # [[Escotisme]] # [[Armada dau Sauvament]] # [[Union Ciclista Internacionala]] # [[Organizacion dei Nacions e Pòbles non representats]] # [[WikiLeaks]] # [[Agéncia Mondiala Antidopatge]] # [[Conseu Mondiau dei Glèisas]] # [[Comitat dau Patrimòni Mondiau]] # [[World Wide Web Consortium]] # [[Amnesty International]] # [[Human Rights Watch]] # [[Médecins Sans Frontières]] # [[Reporters Without Borders]] # [[Transparency International]] # [[Confederacion Mondiala deis Activitats Subaqüaticas]] # [[Tribunau Arbitrau de l'Espòrt]] # [[Associacion Europèa dei Clubs]] # [[Comitats Olimpics Europèus]] # [[Federacion Internacionala de Volleyball]] # [[FIBA]] # [[FIDE]] # [[FIFA]] # [[Federacion Internacionala de Gimnastica]] # [[Federacion Internacionala d'Oquei sus glaça]] # [[Comitat Internacionau Olimpic]] # [[Comitat Nacionau Olimpic]] # [[UEFA]] # [[Comitat Olimpic d'Asia]] </div> === Lèi === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lèi]] ## [[Drech civilista]] ## [[Common law]] ## [[Drech penau]] # [[Apèu (drech)]] # [[Arbitratge]] # [[Pena de mòrt]] # [[Drechs civics]] # [[Constitucion]] # [[Contracte]] # [[Copyright]] # [[Tribunau]] # [[Damatge (drech)]] # [[Equity (drech)]] # [[Pròva (drech)]] # [[Libertat d'expression]] # [[Culpabilitat]] # [[Injonccion (drech)]] # [[Poder judiciari]] # [[Jutge]] # [[Jurisprudéncia]] # [[Jurista]] # [[Justícia]] # [[Avocat (mestièr)]] # [[Responsabilitat penala]] # [[Brevet]] # [[Polícia]] # [[Drechs]] ## [[Drechs fondamentaus]] # [[Seguretat (drech)]] # [[Testimòni]] </div> ==== Tipes de lèi ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Drech administratiu]] # [[Precedent (drech)]] # [[Proprietat intellectuala]] # [[Drech internacionau]] # [[Drech dei bens]] # [[Drech religiós]] # [[Lèi estatuària]] # [[Trust]] </div> ==== Crimes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crime]] # [[Via de fach]] # [[Infraccion dau drech d'autor]] # [[Destornament de fons]] # [[Extorsion]] # [[Frauda]] # [[Genocidi]] # [[Omicidi]] ## [[Murtre]] # [[Trafec d'estupefiants]] # [[Raubament (persona)]] # [[Crime organizat]] # [[Piratariá]] # [[Braconatge]] # [[Viòl]] # [[Raubament amb violéncia]] # [[Sabotatge]] # [[Agression sexuala]] # [[Contrabanda]] # [[Raubament (objècte)]] # [[Tortura]] # [[Violéncia]] </div> ==== Tèxtes juridics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magna Carta]] # [[Declaracion d'Independéncia deis Estats Units]] # [[Constitucion deis Estats Units]] # [[Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan]] # [[Manifèste dau Partit Comunista]] # [[Declaracion Universala dei Drechs de l'Òme]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs economics, sociaus e culturaus]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs civius e politics]] # [[Principis de Nuremberg]] </div> === Mèdias === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Publicitat]] # [[Dessenh umoristic]] # [[Jornalisme]] # [[Mèdia de comunicacion de massa]] # [[Actualitat]] # [[Magazine]] # [[Relacions publicas]] </div> ==== Agéncias de premsa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agence France-Presse]] # [[Associated Press]] # [[Reuters]] </div> ==== Magazines ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billboard (magazine)]] # [[The Economist]] # [[Life (magazine)]] # [[Mad (magazine)]] # [[National Geographic (magazine)]] # [[The New Yorker]] # [[People (magazine)]] # [[Playboy]] # [[Punch (magazine)]] # [[Reader's Digest]] # [[Rolling Stone]] # [[Scientific American]] # [[Der Spiegel]] # [[Time (magazine)]] # [[Vogue (magazine)]] </div> ==== Jornaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jornau]] # [[Financial Times]] # [[Le Monde]] # [[Pravda]] # [[The Times]] # [[The Times of India]] # [[The New York Times]] # [[The Wall Street Journal]] # [[The Washington Post]] </div> ==== Radiò ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[The Goon Show]] # [[Grand Ole Opry]] # [[The Shadow]] # [[La Guèrra dei Mondes (radiò)]] </div> ==== Television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film documentari]] # [[Union Europèa de Radiotelevision]] # [[Emmy Award]] # [[Jòc televisat]] # [[Sitcom]] # [[Soap opera]] # [[Programa televisat]] # [[60 Minutes]] # [[All in the Family]] # [[American Idol]] # [[BBC World News]] # [[Disney Channel]] # [[Doctor Who]] # [[Friends]] # [[Guiding Light]] # [[Gunsmoke]] # [[I Love Lucy]] # [[Meet the Press]] # [[Monty Python's Flying Circus]] # [[Roots (seria)]] # [[Sesame Street]] # [[The Simpsons]] # [[Star Trek]] # [[Tom e Jerry]] # [[The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]] # [[The Twilight Zone]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret de television]] # [[Al Jazeera]] # [[American Broadcasting Company]] # [[ARD]] # [[BBC]] # [[CBS]] # [[China Central Television]] # [[CNN]] # [[RAI]] # [[ITV]] # [[NBC]] # [[PBS]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazon]] # [[EBay]] # [[Facebook]] # [[Myspace]] # [[Twitter]] # [[Google Search]] # [[Internet Movie Database]] # [[YouTube]] # [[Wikipèdia]] </div> === Musèus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musèu American d'Istòria Naturala]] # [[Metropolitan Museum of Art]] # [[Musèu d'Art Modèrne de New York]] # [[Musuèu Nacionau d'Antropologia de Mexic]] # [[Smithsonian Institution]] # [[British Museum]] # [[Deutsches Museum]] # [[Musèu de l'Ermitatge]] # [[Lovre]] # [[Musèu d'Orsay]] # [[Musèu d'Istòria Naturala de Londres]] # [[Musèu dau Prado]] # [[National Gallery]] # [[Rijksmuseum]] # [[Musèus dau Vatican]] # [[Victoria and Albert Museum]] # [[Musèu Nacionau dau Palais]] # [[Musèu Nacionau de Tòquio]] </div> === Vida politica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion civica]] # [[Politica]] # [[Libertats publicas]] # [[Diplomacia]] ## [[Ambaissador]] ## [[Mission diplomatica]] # [[Eleccion]] # [[Partit politic]] # [[Propaganda]] # [[Revolucion]] # [[Separacion dei poders]] # [[Poder legislatiu]] # [[Estat de drech]] # [[Ciutadanetat]] # [[Drech constitucionau]] # [[Recensament de la populacion]] # [[Seguretat dei sistèmas d'informacion]] # [[Règla d'Aur]] # [[Habeas corpus]] # [[Seguretat de l'informacion]] # [[Individualisme]] # [[Impeachment]] # [[Relacions internacionalas]] # [[Drech dau trabalh]] # [[Salari minimom]] # [[Manifèste]] # [[Nacionalitat]] # [[Passapòrt]] # [[Seguretat Sociala]] # [[Autodeterminacion]] # [[Traïson]] # [[Desobesissença civila]] # [[Contracte sociau]] # [[Decentralizacion]] # [[Economia mixta]] # [[Veto]] # [[Corona]] # [[Censura]] # [[Autonòmia]] # [[Administracion electronica]] # [[Convencion Nacionala]] # [[Persona morala]] # [[Politica estrangiera]] # [[L'internacionala]] # [[Drech public]] # [[Manifestacion espontanèa]] # [[Religion d'Estat]] # [[Cuerbefuòc]] # [[Carta d'identitat]] # [[Comuna (bastiment)]] # [[Santat publica]] # [[Suspopulacion umana]] # [[Manifestacion]] # [[Terapia]] # [[Internacionala Socialista]] # [[Burocracia]] # [[Benevolat]] # [[Dictatura dau proletariat]] # [[Jornada Internacionala dei Trabalhaires]] # [[Lucha dei classas]] # [[Classa obriera]] # [[Esmoguda]] # [[Ajuda sociala]] </div> ==== Govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabinet (govèrn)]] # [[Còp d'Estat]] # [[Culte de la personalitat]] # [[Poder executiu]] # [[Govèrn]] # [[Parlament]] # [[Sistèma parlamentari]] # [[Sistèma presidenciau]] ## [[Sistèma semipresidenciau]] # [[Administracion publica]] # [[Politica publica]] # [[Senat Roman]] # [[Estat d'urgéncia]] # [[Vòte]] # [[Sistèma electorau]] # [[Estat del benestar]] </div> ==== Divisions territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Division administrativa]] # [[Arrondiment]] # [[Califat]] # [[Ciutat-estat]] # [[Colonia]] # [[Confederacion]] # [[Comtat]] # [[Districte electorau]] # [[Emirat]] # [[Empèri]] # [[Estat federat]] # [[Federacion]] # [[Municipi]] # [[Estat nacion]] # [[Quartier]] # [[Union personala]] # [[Estat policier]] # [[Protectorat]] # [[Província]] # [[Govèrn fantòche]] # [[Partit unic]] # [[Estat sobeiran]] # [[Estat]] # [[Estat unitari]] # [[Comunautat virtuala]] </div> ==== Ideologias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Activisme]] # [[Anarquisme]] # [[Autoritarisme]] # [[Bicamerisme]] # [[Capitalisme]] # [[Democracia crestiana]] # [[Comunisme]] # [[Conservatisme]] # [[Constitucionalisme]] # [[Cosmopolitisme]] # [[Despotisme]] # [[Egalitarisme]] # [[Faissisme]] # [[Federalisme]] # [[Politica ecologica]] # [[Ideologia]] # [[Imperialisme]] # [[Islamisme]] # [[Juche]] # [[Leninisme]] # [[Liberalisme]] # [[Libertarianisme]] # [[Marxisme]] # [[Multiculturalisme]] # [[Nacionalisme]] # [[Nazisme]] # [[Ostracisme]] # [[Patriotisme]] # [[Separatisme]] # [[Democracia sociala]] # [[Socialisme]] ## [[Socialisme democratic]] ## [[Realisme socialista]] ## [[Socialisme utopic]] # [[Estatisme]] # [[Totalitarisme]] # [[Sionisme]] </div> ==== Formas de govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Monarquia absoluda]] # [[Colonialisme]] # [[Monarquia constitucionala]] # [[Democracia]] ## [[Democracia dirècta]] ## [[Democracia liberala]] ## [[Democracia representativa]] # [[Dictatura]] # [[Absolutisme esclairat]] # [[Egemonia]] # [[Cleptocracia]] # [[Matriarcat]] # [[Meritocracia]] # [[Monarquia]] # [[Oclocracia]] # [[Oligarquia]] # [[Patriarcat]] # [[Economia planificada]] # [[Plotocracia]] # [[Republica]] ## [[Republica parlamentària]] # [[Tecnocracia]] # [[Teocracia]] # [[Triumvirat]] </div> ===== Títols ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bei]] # [[Califa]] # [[Dictator]] # [[Emir]] # [[Fürher]] # [[Governador]] # [[Grand Duc]] # [[Cap d'Estat]] # [[Khan (títol)]] # [[Premier cònsol]] # [[Ombudsman]] # [[President]] # [[Premier Ministre]] # [[Prince]] # [[Procuraire]] # [[Satrapa]] # [[Shah]] # [[Sultan]] # [[Tsar]] # [[Tiran]] # [[Visir]] </div> ==== Eveniments istorics e libres ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crisi dau deute dins la zòna èuro]] # [[Directòri (França)]] # [[Glasnost]] # [[Leviathan (libre)]] # [[Mai 68]] # [[Revolucion arange]] # [[Terror (França)]] # [[Simonia]] # [[Revolucion de Velós]] </div> === Societat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat civila]] # [[Institucion sociala]] </div> ==== Grops ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Consòrci]] # [[Organizacion]] # [[Organisme sensa but lucratiu]] # [[Partenariat]] # [[Societat secrèta]] # [[Ret sociala]] # [[Tribü]] </div> ==== Servicis e institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pensionat]] # [[Orfanelat]] # [[Preson]] # [[Trabalh sociau]] </div> ==== Subjèctes sociaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Contracepcion]] ## [[Avortament]] # [[Corrupcion]] # [[Desforestacion]] # [[Discriminacion]] ## [[Racisme]] ## [[Sexisme]] # [[Eutanasia]] # [[Famina]] # [[Mondializacion]] # [[Drechs de l'Òme]] # [[Politica de l'enfant unic]] # [[Pollucion]] ## [[Pollucion atmosferica]] # [[Pauretat]] # [[Desvolopament durable]] # [[Esclavatge]] # [[Movement sociau]] ## [[Environamentalisme]] ## [[Feminisme]] </div> ==== Classas socialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Minoritat]] # [[Estratificacion sociala]] # [[Casta]] # [[Dalit]] # [[Classa sociala]] # [[Clergat]] # [[Classa mejana]] # [[Proletariat]] </div> === Sociologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sociologia]] # [[Criminologia]] # [[Etiqueta]] # [[Sciéncia politica]] # [[Cambiament sociau]] # [[Contraròtle sociau]] # [[Grop sociau]] # [[Sciéncia sociala]] # [[Socializacion]] # [[Soscultura]] </div> === Guèrra === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patz]] # [[Guèrra]] # [[Victima]] # [[Declaracion de guèrra]] # [[Muralha]] # [[Desercion]] # [[Duèl]] # [[Fortificacion]] # [[Lèis de la guèrra]] # [[Medalha]] # [[Militarisme]] # [[Complèx militaroindustriau]] # [[Unifòrme militar]] # [[Mercenari]] # [[Operatica]] # [[Pacifisme]] # [[Presonier de guèrra]] # [[Refugiat]] # [[Reddicion]] # [[Crime de guèrra]] # [[Guèrra totala]] # [[Lèi marciala]] # [[Guèrra psicologica]] # [[Paramilitar]] # [[Tèrra cremada]] # [[Casus belli]] # [[Zòna desmilitarizada]] # [[Cap comandant]] # [[Mòrt au combat]] # [[Reparacions de guèrra]] # [[Alta-au-fuòc]] # [[Operacion militara]] # [[Fòrças especialas]] # [[Corsa ais armaments]] </div> ==== Armada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armada]] # [[Conscripcion]] # [[Instruccion militara]] # [[Logistica militara]] # [[Sciéncia militara]] # [[Estrategia militara]] # [[Tactica militara]] </div> ==== Fòrças militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrças armadas]] # [[Fòrça aeriana]] # [[Marina militara]] # [[Armada de tèrra]] # [[Infantariá]] # [[Cavalariá]] </div> ==== Operacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batalha]] # [[Blocus]] # [[Combat]] # [[Campanha militara]] # [[Ofensiva]] # [[Sètge]] </div> ==== Organizacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Organizacion militara]] # [[Comandament e contraròtle]] # [[Division (unitat militara)]] # [[Batalhon (unitat militara)]] # [[Estat major]] </div> ==== Grades militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grade militar]] # [[Manescau]] # [[Generau]] # [[Amirau]] # [[Oficier]] # [[Coronèu]] # [[Major]] # [[Capitani]] # [[Luòctenent]] # [[Sergent]] # [[Soudat (grade)]] # [[Militar]] # [[Matalòt]] </div> ==== Tipes de guèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra civila]] # [[Conflicte etnic]] # [[Invasion]] # [[Rebellion]] # [[Terrorisme]] # [[Guèrra aeriana]] # [[Lucha antiaeriana]] # [[Lucha anticarri]] # [[Guèrra blindada]] # [[Guèrra convencionala]] # [[Espionatge]] # [[Guerilha]] # [[Guèrra navala]] # [[Tiraire emboscat]] # [[Guèrra de trencadas]] </div> == Biologia e medecina == === Paleontologia === '''Generalitat :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleontologia]] </div> '''Dinosaures :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinosaure]] # [[Allosaurus]] # [[Ankylosaurus]] # [[Apatosaurus]] # [[Brachiosaurus]] # [[Diplodocus]] # [[Stegosaurus]] # [[Triceratops]] # [[Tyrannosaurus]] # [[Velociraptor]] </div> === Articles de basa === '''Generalitats :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biologia]] ## [[Botanica]] ## [[Zoologia]] # [[Classificacion scientifica]] ## [[Sistematica]] ## [[Espècia (biologia)]] ## [[Genre (biologia)]] ## [[Familha (biologia)]] ## [[Òrdre (biologia)]] ## [[Classa (biologia)]] ## [[Embrancament (biologia)]] ## [[Règne (biologia)]] ## [[Domeni (biologia)]] # [[Evolucion (biologia)]] ## [[Seleccion naturala]] ## [[Seleccion sexuala]] # [[Genetica]] ## [[ADN]] ## [[ARN]] ## [[Gèn]] ## [[Genòma]] ## [[Mutacion (genetica)]] ## [[Ereditat]] ## [[Deriva genetica]] # [[Biologia moleculara]] ## [[Sequenciatge de l'ADN]] # [[Vida]] ## [[Mòrt]] ## [[Abiogenèsi]] # [[Microbiologia]] # [[Micologia]] # [[Adaptacion (biologia)]] # [[Filogenia]] # [[Organisme vivent]] # [[Eukaryota]] </div> '''Ecologia :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biodiversitat]] # [[Simbiòsi]] ## [[Competicion (biologia)]] ## [[Erbivòr]] ## [[Parasitisme]] ## [[Predacion]] # [[Biòma]] # [[Cadena alimentària]] # [[Abitat]] # [[Espècia invasiva]] # [[Ròdol ecologic]] # [[Ecologia]] # [[Ecosistèma]] # [[Espècia menaçada]] # [[Extincion de las espècias]] # [[Extremofil]] # [[Populacion]] # [[Nivèu trofic]] </div> === Anatomia e morfologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Anatomia]] # [[Camoflatge]] # [[Cellula (biologia)]] # [[Sistèma endocrin]] # [[Sistèma immunitari]] # [[Organ (biologia)]] # [[Teissut (biologia)]] </div> ==== Anatomia e morfologia animala ==== ===== Sistèma circulatòri ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artèria]] # [[Sang]] # [[Sistèma circulatòri]] # [[Còr]] # [[Eritrocit]] # [[Vena]] # [[Leucocit]] </div> ===== Tractus gastrointestinau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma digestiu uman]] # [[Colon]] # [[Intestin prim]] # [[Fetge]] # [[Intestin gròs]] # [[Boca (anatomia)]] # [[Dent umana]] # [[Pancreàs]] # [[Estomac]] </div> ===== Sistèma tegumentari ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma integumentari]] # [[Sen]] # [[Pèu]] # [[Pluma]] # [[Pelissa]] # [[Peu]] # [[Ongla]] # [[Escauma]] </div> ===== Sistèma muscular ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma muscular]] # [[Miocit]] # [[Muscle esqueletic]] </div> ===== Sistèma nerviós ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma nerviós]] # [[Cervèu]] # [[Nèrvi]] # [[Sistèma sensitiu]] # [[Sistèma auditiu]] ## [[Aurelha]] # [[Sistèma gustatiu]] # [[Sistèma olfactiu]] ## [[Nas]] # [[Sistèma somatosensitiu]] # [[Sistèma visuau]] ## [[Uelh]] # [[Intelligéncia]] # [[Ausida]] # [[Gost]] # [[Odor]] # [[Dolor]] # [[Vista]] </div> == Sciéncias fisicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncia]] # [[Experiéncia]] # [[Laboratòri]] ## [[Equipament de laboratòri]] # [[Natura]] # [[Observacion]] # [[Recèrca]] # [[Metòde scientific]] # [[Teoria scientifica]] # [[Scientific]] </div> === Astronomia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astronomia]] # [[Astrobiologia]] # [[Extincion (astronomia)]] # [[Vida extraterrèstra]] # [[Magnitud (astronomia)]] </div> ==== Astrometria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astrometria]] # [[Resolucion angulara]] # [[Mesura dei distàncias astronomicas]] # [[Parallaxi]] # [[Fotometria]] </div> ==== Esfèra celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma de coordenadas celèstas]] ## [[Declinason (astronomia)]] ## [[Ascension drecha]] # [[Eqüator celèst]] # [[Esfèra celèsta]] # [[Equinòcci]] # [[Ecliptica]] # [[Orizont]] # [[Nadir]] # [[Solstici]] # [[Carta estellara]] # [[Zenit (astronomia)]] # [[Signes del zodiac|Signe dau zodiac]] </div> ==== Constellacions actualas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacion]] # [[Andromèda (constellacion)]] # [[Aqüari (constellacion)]] # [[Agla (constellacion)]] # [[Autar (constellacion)]] # [[Aret (constellacion)]] # [[Balena (constellacion)]] # [[Boièr (constellacion)]] # [[Bossòla (constellacion)]] # [[Cabeladura de Berenitz]] # [[Cans de caça]] # [[Capricòrne (constellacion)]] # [[Carena (constellacion)]] # [[Cassiopèa (constellacion)]] # [[Cefèa (constellacion)]] # [[Centaure (constellacion)]] # [[Cigne (constellacion)]] # [[Cochièr (constellacion)]] # [[Colomba (constellacion)]] # [[Copa (constellacion)]] # [[Corona australa]] # [[Corona boreala]] # [[Constellacion dau Corpatàs|Còrb (constellacion)]] # [[Crotz del Sud|Crotz dau Sud]] # [[Daufin (constellacion)]] # [[Drac (constellacion)]] # [[Ercules (constellacion)]] # [[Eridan (constellacion)]] # [[Escorpion (constellacion)]] # [[Escut de Sobieski]] # [[Geminis (constellacion)]] # [[Girafa (constellacion)]] # [[Granda Orsa]] # [[Grand Can]] # [[Idra (constellacion)]] # [[Lausèrt (constellacion)]] # [[Lèbre (constellacion)]] # [[Leon (constellacion)]] # [[Linx (constellacion)]] # [[Lira (constellacion)]] # [[Lop (constellacion)]] # [[Ophiuchus]] # [[Orion (constellacion)]] # [[Pegàs (constellacion)]] # [[Peis austrau]] # [[Peisses (constellacion)]] # [[Persèu (constellacion)]] # [[Pichona Orsa]] # [[Pichon Can]] # [[Pichon Cavau]] # [[Pichon Leon]] # [[Pichon Rainal]] # [[Popa (constellacion)]] # [[Sageta (constellacion)]] # [[Sèrp (constellacion)]] # [[Sextant (constellacion)]] # [[Taure (constellacion)]] # [[Triangle (constellacion)]] # [[Triangle austrau]] # [[Unicòrn (constellacion)]] # [[Velas]] # [[Verge (constellacion)]] </div> ==== Constellacions chinesas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacions chinesas]] ## [[Aucèu vermelhon]] ## [[Drac azur]] ## [[Tigre blanc (constellacion)]] ## [[Tortuga negra (constellacion)]] </div> ==== Objèctes astronomics ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Objècte astronomic]] # [[Centaurus A]] # [[Cygnus X-1]] # [[Eta Carinae]] # [[Cometa de Halley]] # [[Iadas]] # [[Grop Locau]] ## [[Galaxia d'Andromèda]] ## [[Galaxia dau Triangle]] ## [[Nívols de Magellan]] ### [[Grand Nívol de Magellan]] ## [[Via Lactèa]] # [[Messier 87]] # [[Mira]] # [[Omega Centauri]] # [[Nebulosa d'Orion]] # [[Pleiadas]] # [[Sagittarius A*]] </div> ===== Objèctes dau Sistèma Solar ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma Solar]] # [[Soleu]] # [[Mercuri (planeta)]] # [[Vènus (planeta)]] # [[Tèrra]] ## [[Luna]] # [[Mart (planeta)]] ## [[Deimos (satellit)]] ## [[Fòbos (satellit)]] # [[Cencha d'asteroïdes]] # [[Ceres (planeta nan)]] # [[Jupitèr (planeta)]] ## [[Io (luna)]] ## [[Euròpa (luna)]] ## [[Ganimèdes (luna)]] ## [[Callisto (satellit)]] # [[Saturne (planeta)]] ## [[Encelada (luna)]] ## [[Titan (luna)]] # [[Uranus (planeta)]] # [[Neptun (planeta)]] ## [[Triton (luna)]] # [[Pluton (planeta nana)]] # [[Caront (luna)]] # [[Èris]] # [[136472 Makemake]] # [[Haumea (planeta nana)]] # [[Cencha de Kuiper]] # [[Nívol d'Oort]] </div> ===== Planetas extrasolaras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[PSR B1257+12 c]] # [[51 Pegasi b]] </div> ===== Estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sirius]] # [[Canopus]] # [[Arcturus]] # [[Alfa Centauri]] # [[Vega]] # [[Rigel]] # [[Procyon]] # [[Achernar]] # [[Betelgeuse]] # [[Capella (estela)]] # [[Altair]] # [[Aldebaran]] # [[Spica]] # [[Antarès]] # [[Pollux (estela)]] # [[Fomalhaut]] # [[Deneb]] # [[RR Lyrae]] # [[Acrux]] # [[Beta Centauri]] # [[Algol]] # [[Dèlta Cephei]] # [[Alpha Ursae Minoris]] </div> ===== Objèctes divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[3C 273]] # [[Nebulosa dau Cranc]] </div> ==== Mecanica celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica celèsta]]. # [[Eclipsi]]. ## [[Eclipsi lunar]]. ## [[Eclipsi solar]]. # [[Efemeridas]]. # [[Epòca (astronomia)]]. # [[Velocitat de liberacion]]. # [[Sistèma de coordenadas eqüatorialas]]. # [[Assisténcia gravitacionala]]. # [[Lèis de Kepler]]. # [[Ponchs de Lagrange]]. # [[Satellit natural|Satellit naturau]]. # [[Orbita]]. ## [[Orbita geoestacionària]]. ## [[Orbita terrèstra bassa]]. # [[Paramètres orbitaus]]. # [[Excentricitat orbitala]]. # [[Mecanica espaciala]]. # [[Occultacion]]. # [[Problema de dos còrs]]. </div> ==== Astronomia galactica e extragalactica ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Trauc negre]] ## [[Rai de Schwarzschild]]. ## [[Trauc negre supermassís]]. # [[Rai cosmic]]. # [[Nebulosa sorna]]. # [[Galaxia]] ## [[Amàs de galaxias]]. ## [[Grop de galaxias]]. ## [[Superamàs]]. # [[Grand Atractor]]. # [[Region HII]]. # [[Espaci interstellar]]. # [[Nívol molecular]]. # [[Nebulosa]]. # [[Espaci (cosmologia)]]. # [[Vent solar]]. </div> ===== Amàs d'estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amàs estellar]]. # [[Amàs globular]]. # [[Amàs dubèrt]]. # [[Associacion estellara]]. </div> ===== Classificacion morfologica dei galaxias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Classificacion dei galaxias]] # [[Galaxia nana]]. # [[Galaxia elliptica]]. # [[Galaxia irregulara]]. # [[Galaxia lenticulara]]. # [[Galaxia espirala]]. </div> ===== Galaxias activas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Galaxia activa]]. # [[Blazar]]. # [[Quasar]]. # [[Radiogalaxia]]. # [[Galaxia de Seyfert]]. # [[Galaxia amb subresaut de formacion d'estelas]]. </div> ==== Observacion astronomica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magnitud absoluda]]. # [[Magnitud aparenta]]. # [[Observatòri]]. </div> ==== Cosmologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosmologia]]. # [[Temps de l'Univèrs]]. # [[Big Bang]]. # [[Raionament fossil]]. # [[Energia sorna]]. # [[Matèria escura]]. # [[Formacion e evolucion dau Sistèma Solar]]. # [[Formacion e evolucion dei galaxias]]. # [[Lei de Hubble]]. # [[Nebulosa solara]]. # [[Ipotèsi de la nebulosa]]. # [[Escart vèrs lo roge]]. # [[Univèrs]]. ## [[Univèrs Observable]]. </div> ==== Planetologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asteroïde]]. # [[Cometa]]. # [[Exoplaneta]]. # [[Planeta menora]]. # [[Planeta]]. ## [[Planeta nana]]. ## [[Giganta gasosa]]. ## [[Planeta tellurica]]. </div> ==== Astronomia estellara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estela]]. # [[Nana bruna]]. # [[Zòna abitabla]]. # [[Subresaut gamma]]. # [[Diagrama Hertzsprung-Russell]]. # [[Metallicitat]]. # [[Sistèma planetari]]. # [[Tipe espectrau]]. # [[Evolucion estellara]]. ## [[Nebulosa planetària]]. ## [[Formacion deis estelas]]. ## [[Sequéncia principala]]. ## [[Protoestela]]. ## [[Giganta roja]]. ## [[Estela giganta]]. ## [[Supergiganta]]. ## [[Estèla Wolf-Rayet]]. ## [[Estela compacta]]. ### [[Nana blanca]]. ### [[Estela de neutrons]]. ### [[Trauc negre estellar]]. # [[Cinematica estellara]]. # [[Camp magnetic estellar]]. # [[Nucleosintèsi estellara]]. # [[Rotacion estellara]]. # [[Sistèma estellar]]. ## [[Estela binària]]. ## [[Disc circonestellar]]. # [[Estela variabla]]. ## [[Cefeida]]. ## [[Nòva]]. ## [[Pulsar]]. ## [[Supernòva]]. </div> === Quimia === ==== Generalitats 1 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antioxidant]]. # [[Cicle de Krebs]]. # [[Concentracion (operacion quimica)]]. # [[Destillacion]]. # [[Electronegativitat]]. # [[Grop foncional]]. # [[Fluorescéncia]]. # [[Glicolisi]]. # [[Saus d'idroxid]]. # [[Idrofòb]]. # [[Òsa]]. # [[Polimerizacion]]. # [[Reaccion en cadena per la polimerasa]]. # [[Flogistic]]. # [[Polisacarid]]. # [[Estequiometria]]. # [[Triti]]. # [[Radioisotòp]]. # [[Solvent]]. # [[Rai de covaléncia]]. # [[Nombre d'oxidacion]]. # [[Vulcanizacion]]. # [[Geoquimia]]. # [[Cicle dau carbòni]]. # [[Eutrofizacion]]. # [[Diagrama de fasa]]. # [[Rai de Van der Waals]]. # [[Macromolecula]]. # [[Tensioactiu]]. # [[Partida per milion]]. # [[Glicoproteïna]]. # [[Oxidant]]. # [[Coeficient de Poisson]]. # [[Pirolisi]]. # [[Electroforèsi]]. # [[Electron de valéncia]]. # [[Adesion]]. # [[Gas lacrimogèn]]. # [[Valéncia]]. # [[Posca cosmica]]. # [[Nomenclatura IUPAC]]. # [[Radicau (quimia)]]. # [[Isomèr]]. </div> ==== Generalitats 2 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia]]. # [[Agroquimia]]. # [[Bioquimia]]. # [[Quimia numerica]]. # [[Electroquimia]]. ## [[Electrolisi]]. # [[Quimia environamentala]]. # [[Sciéncia legala]]. # [[Quimia inorganica]]. # [[Sciéncia dei materiaus]]. # [[Quimia medicinala]]. # [[Quimia nucleara]]. ## [[Carta dei nuclides]]. # [[Quimia organica]]. # [[Quimia organometallica]]. # [[Fotoquimia]]. # [[Quimia fisica]]. # [[Quimia macromoleculara]]. # [[Quimia quantica]]. # [[Alquimia]]. # [[Ligam quimic]]. ## [[Ligam ionic]]. ## [[Ligam covalent]]. ## [[Ligam metallic]]. ## [[Ligam idrogèn]]. ## [[Fòrça intermoleculara]]. ## [[Molecula]]. # [[Engèni quimic]]. # [[Industria quimica]]. # [[Reaccion quimica]]. ## [[Reaccion acidobasica]]. ## [[Catalisi]]. ## [[Eqüacion quimica]]. ## [[Equilibri quimic]]. ## [[Formula quimica]]. ## [[Cinetica quimica]]. ## [[Combustion]]. ### [[Fuòc]]. ## [[Metatèsi]]. ## [[Mecanisme reaccionau]]. ## [[Reaccion d'oxidoreduccion]]. ### [[Corrosion]]. ## [[Reaccion de substitucion]]. # [[Substància quimica]]. # [[Sintèsi quimica]]. # [[Quimista]]. # [[Conservacion de la massa]]. # [[Pirotecnia]]. # [[Fuòc d'artifici]]. </div> ==== Quimia analitica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia analitica]]. # [[Cromatografia]]. # [[Espectroscopia de massa]]. # [[Espectroscopia]]. ## [[Espèctre d'absorpcion]]. ## [[Espectroscopia d'absorpcion]]. </div> ==== Substàncias quimicas ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Materiau de basa]]. ## [[Argila]]. ## [[Veire]]. ## [[Òli]]. ## [[Polimèr]]. # [[Minerau]]. ## [[Gip]]. ## [[Sal alimentària]]. ## [[Silicat]]. # [[Diamant]]. # [[Grafit]]. # [[Qüars]]. # [[Oxid]]. # [[Peroxid]]. # [[Ozòn]]. # [[Carbonat]]. # [[Clorur]]. # [[Nitrat]]. # [[Sulfat]]. # [[Organofosforat]]. # [[Organosiliciat]]. # [[Silicòna]]. # [[Organosulfurat]]. # [[Tiòl]]. # [[Estèr]]. # [[Etèr (quimia)]]. # [[Idrocarbur]]. # [[Alquin]]. </div> ===== Elements quimics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Elements quimics]]. # [[Lista dels elements per nom]]. # [[Numèro atomic]]. # [[Massa atomica]]. # [[Taula periodica]]. # [[Periòde de la taula periodica]]. </div> ====== Grops d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metal]]. # [[Metal alcalin]]. # [[Metau alcalinoterrós]]. # [[Lantanid]]. # [[Actinid]]. # [[Metal de transicion]]. # [[Grop 3 de la taula periodica]]. # [[Grop 4 de la taula periodica]]. # [[Grop 5 de la taula periodica]]. # [[Grop 6 de la taula periodica]]. # [[Metau noble]]. # [[Grop 11 de la taula periodica]]. # [[Grop 12 de la taula periodica]]. # [[Metalloïd]]. # [[Non metau]]. # [[Grop 13 de la taula periodica]]. # [[Grop 14 de la taula periodica]]. # [[Grop 15 de la taula periodica]]. # [[Grop 16 de la taula periodica]]. # [[Alogèn]]. # [[Gas noble]]. # [[Periòde I de la taula periodica]]. # [[Periòde II de la taula periodica]]. # [[Periòde III de la taula periodica]]. </div> ====== Lista d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrogèn]]. # [[Èli]]. # [[Berilli]]. # [[Bòr]]. # [[Carbòni]]. # [[Azòt]]. # [[Oxigèn]]. # [[Fluòr]]. # [[Neon]]. # [[Sòdi]]. # [[Magnèsi]]. # [[Alumini]]. # [[Silici]]. # [[Fosfòr]]. # [[Sofre]]. # [[Clòr]]. # [[Argon]]. # [[Potassi]]. # [[Calci]]. # [[Escandi]]. # [[Titani]]. # [[Vanadi]]. # [[Cròme]]. # [[Manganès]]. # [[Fèrre]]. # [[Cobalt]]. # [[Niquèl]]. # [[Coire]]. # [[Zinc]]. # [[Galli]]. # [[Germani]]. # [[Arsenic]]. # [[Selèni]]. # [[Bròme]]. # [[Cripton]]. # [[Rubidi]]. # [[Estronci]]. # [[Itri]]. # [[Zircòni]]. # [[Niòbi]]. # [[Molibdèn]]. # [[Tecnèci]]. # [[Rutèni]]. # [[Ròdi]]. # [[Palladi]]. # [[Argent]]. # [[Cadmi]]. # [[Indi]]. # [[Estam]]. # [[Antimòni]]. # [[Telluri]]. # [[Iòde]]. # [[Xenon]]. # [[Cèsi]]. # [[Bari]]. # [[Lantan]]. # [[Cèri]]. # [[Praseodimi]]. # [[Neodimi]]. # [[Promèti]]. # [[Samari]]. # [[Euròpi]]. # [[Gadolini]]. # [[Terbi]]. # [[Dispròsi]]. # [[Òlmi]]. # [[Èrbi]]. # [[Tuli]]. # [[Itterbi]]. # [[Luteci]]. # [[Afni]]. # [[Tantal]]. # [[Tungstèn]]. # [[Rèni]]. # [[Òsmi]]. # [[Iridi]]. # [[Platin]]. # [[Aur]]. # [[Mercuri]]. # [[Talli]]. # [[Plomb]]. # [[Bismut]]. # [[Polòni]]. # [[Astat]]. # [[Radon]]. # [[Franci]]. # [[Radi]]. # [[Actini]]. # [[Tòri]]. # [[Protactini]]. # [[Urani]]. # [[Neptuni]]. # [[Plutòni]]. # [[Americi]]. # [[Curi]]. # [[Berkeli]]. # [[Califòrni]]. # [[Einsteini]]. # [[Fermi]]. # [[Mendelevi]]. # [[Nobeli]]. # [[Laurenci]]. # [[Rutherfòrdi]]. # [[Dubni]]. # [[Seabòrgi]]. # [[Bòhri]]. # [[Assi]]. # [[Meitneri]]. # [[Darmstadi]]. # [[Roentgeni]]. # [[Copernici]]. # [[Nihòni]]. # [[Fleròvi]]. # [[Moscòvi]]. # [[Livermòri]]. # [[Tennessina]]. # [[Oganesson]]. </div> ==== Compausats quimics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausat quimic]]. ## [[Acid]]. ### [[Acid acetic]]. ### [[Acid boric]]. ### [[Acid citric]]. ### [[Acid cloridric]]. ### [[Acid fluoridric]]. ### [[Acid lactic]]. ### [[Acid nitric]]. ### [[Acid fosforic]]. ### [[Acid tanic]]. ## [[Alcalí]]. ## [[Basa (quimia)]]. ## [[Compausat inorganic]]. ### [[Amoniac]]. ### [[Dioxid de carbòni]]. ### [[Monoxid de carbòni]]. ### [[Aiga]]. ## [[Compausat organic]]. ### [[Acetona]]. ### [[Alcòl]]. ### [[Aldeïd]]. ### [[Alcan]]. ### [[Alcèn]]. ### [[Amida]]. ### [[Amina]] ### [[Benzèn]]. ### [[Butan]]. ### [[Etan]]. ### [[Cafeïna]]. ### [[Acid carboxilic]]. ### [[Clorofluorocarbur]]. ### [[Cocaïna]]. ### [[Etanòl]]. ### [[Etilèn]]. ### [[Formaldeïd]]. ### [[Fructòsa]]. ### [[Glucòsa]]. ### [[Alogenoalcan]]. ### [[Cetona]]. ### [[Metan]]. ### [[Metanòl]]. ### [[Nicotina]]. ### [[Fenòl]]. ### [[Propan]]. ### [[Propilèn]]. ### [[Gas de sintèsi]]. ## [[Sal (quimia)]]. ### [[Alum]]. ### [[Nitrat d'amòni]]. ### [[Sulfat d'amòni]]. ### [[Carbonat de calci]]. ### [[Clorur de calci]]. ### [[Sulfat de magnèsi]]. ### [[Idroxid de potassi]]. ### [[Nitrat de potassi]]. ### [[Bicarbonat de sòdi]]. ### [[Carbonat de sòdi]]. ### [[Clorur de sòdi]]. ### [[Idroxid de sòdi]]. ### [[Nitrat de sòdi]]. ### [[Silicat de sòdi]]. ### [[Sulfat de sòdi]]. ### [[Dioxid de titani]]. </div> ==== Mesclas de produchs quimics e aliatges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mescla]]. # [[Aerosòu]]. # [[Colloïd]]. # [[Dispersion (quimia)]]. # [[Emulsion]]. # [[Esponga]] (???). # [[Gèu (quimia)]]. # [[Solucion (quimia)]]. # [[Suspension (quimia)]]. # [[Vapor (gas)]]. # [[Aliatge]]. # [[Amalgama (quimica)]]. # [[Laton]]. # [[Bronze]]. # [[Ceramica]]. # [[Fonda (metallurgia)]]. # [[Duralium]]. # [[Acier]]. # [[Acier inoxidable]]. </div> ==== Farmacologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cachet]]. # [[Placebo]]. </div> === Sciéncias de la Tèrra === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncias de la Tèrra]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cartografia]] # [[Carta]] </div> ==== Catastròfas naturalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Catastròfa naturala]] # [[Avalanca]] # [[Secada]] # [[Inondacion]] # [[Tèrratrem]] # [[Tsunami]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estructura de la Tèrra]] </div> ===== Geologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Plec (geologia)]] # [[Formacion geologica]] # [[Fossil]] # [[Geologia]] # [[Cratèr d'impacte]] # [[Litosfèra]] ## [[Escòrça terrèstra]] ## [[Falha]] ## [[Ròca]] ### [[Basalt]] ### [[Selze]] ### [[Ròca magmatica]] ### [[Calcari]] ### [[Magma]] ### [[Ròca metamorfica]] ### [[Ròca sedimentària]] </div> ====== Mineralogia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mineralogia]] # [[Placa tectonica]] # [[Estratigrafia]] # [[Estrata]] # [[Cavaucament]] # [[Piroxèn]] # [[Ròcas silicadas]] # [[Feldspat]] # [[Caolinita]] # [[Talc]] # [[Mica]] # [[Amianta]] # [[Bericle]] # [[Esmerauda]] # [[Safir]] # [[Robin]] # [[Topazi]] # [[Ambre]] # [[Evòri]] # [[Pèrla]] </div> ====== Petrologia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Petrologia]] # [[Conglomerat (geologia)]] # [[Grava]] # [[Granit]] # [[Tuf volcanic]] # [[Sistre]] # [[Marbre]] # [[Gneis]] # [[Sòu]] # [[Arena]] # [[Gres]] # [[Baucita]] # [[Torba]] # [[Qüarsita]] # [[Lausa]] # [[Sistre bituminós]] </div> ====== Geofisica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geodesia]] # [[Geofisica]] # [[Camp magnetic terrèstre]] # [[Nuclèu intèrne]] # [[Nuclèu extèrne]] # [[Mantèl (geologia)]] # [[Sismologia]] </div> ====== Istòria geologica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Escala dels tempses geologics]] # [[Pangèa]] # [[Extincion massisa]] # [[Extincion Permian-Triassic]] # [[Extincion Cretacèu-Paleogèn]] # [[Glaciacion]] # [[Precambrian]] # [[Fanerozoïc]] # [[Paleozoïc]] # [[Cambrian]] # [[Permian]] # [[Mesozoïc]] # [[Triassic]] # [[Jurassic]] # [[Cretacèu]] # [[Cenozoïc]] # [[Quaternari]] # [[Olocèn]] </div> ==== Geomorfologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geomorfologia]] # [[Erosion]] # [[Mesa (geomorfologia)]] # [[Farilhon]] # [[Meteorizacion]] </div> ===== Relèus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Modelat]] # [[Montanha]] # [[Cadena de montanhas]] # [[Platèu (geologia)]] # [[Còla]] # [[Val]] # [[Plan]] </div> ===== Relèus fluviaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còne de dejeccion]] # [[Plaja]] # [[Canhòn]] # [[Bauç]] # [[Plan d'inondacion]] # [[Corba (aiga)]] # [[Oasi]] # [[Capau]] # [[Cascada]] </div> ===== Relèus glaciaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circ natural]] # [[Esker]] # [[Fjòrd]] </div> ===== Relèus cartiscs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espeleologia]] # [[Balma]] # [[Carst]] </div> ===== Relèus maritims ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atòl]] # [[Baia]] # [[Còsta]] # [[Plan continental]] # [[Arrecife]] # [[Lagon]] # [[Fòssa oceanica]] # [[Peninsula]] # [[Istme]] # [[Illa]] # [[Mont sosmarin]] </div> ===== Relèus volcanics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Volcan]] # [[Caldera]] # [[Gueisèr]] # [[Ponch caud (geologia)]] # [[Dorsala mediooceanica]] # [[Cratèr volcanic]] # [[Agulha volcanica]] # [[Dòma de lava]] # [[Volcan sosmarin]] # [[Guyot]] </div> ===== Relèus eolians ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Procès eolian]] # [[Duna]] </div> ===== Relèus artificiaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canal (via navegabla)]] # [[Sèrva]] # [[Poldèr]] # [[Illa artificiala]] # [[Restanca]] # [[Peirièra]] # [[Valat]] # [[Tèrraplen]] </div> ==== Biòmas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt]] # [[Tondra]] # [[Landa]] </div> ===== Seuvas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva]] # [[Jungla]] # [[Mangròva]] # [[Taiga]] # [[Seuva tropicala]] # [[Selva pluviala]] ## [[Seuva Amazonica]] # [[Seuvas temperadas mixtas de fuelhós]] </div> ===== Pelencs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pelenc]] # [[Cerrado]] # [[Camp]] # [[Llanos]] # [[Pradariá (agricultura)]] # [[Pampa]] # [[Prado]] # [[Pradariá]] # [[Sahèl]] # [[Savana]] # [[Estèpa]] </div> ===== Zònas umidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zòna umida]] # [[Palun]] # [[Torbièra]] # [[Torbièra auta]] </div> ===== Pedologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pedoesfèra]] # [[Pedogenèsi]] # [[Sciéncia dei sòus]] </div> ==== Aire ==== ===== Atmosfèra ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atmosfèra terrèstra]] # [[Quimia atmosferica]] # [[Massa d'aire]] # [[Pression atmosferica]] </div> ===== Fenomèns atmosferics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auròra polara]] # [[Ròda (fenomèn optic)]] # [[Miratge]] # [[Arc de Sant Martin]] # [[Cèu]] </div> ===== Climatologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Climatologia]] # [[Clima]] # [[El Niño]] # [[Rescalfament climatic]] # [[Classificacion de Köppen]] # [[Clima temperat]] # [[Clima tropicau]] </div> ===== Meteorologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nívol]] # [[Cirrus]] # [[Cumulonimbus]] # [[Cumulus]] # [[Nèbla]] </div> ====== Precipitacions ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Precipitacion (meteorologia)]] # [[Plueja acida]] # [[Glaç negre]] # [[Aiganha]] # [[Blancada]] # [[Aiga sosterranha]] # [[Granissa]] # [[Pluèja]] # [[Nèu]] </div> ====== Sasons ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sason]] # [[Prima]] # [[Estiu]] # [[Automne]] # [[Ivèrn]] # [[Sason umida]] # [[Sason eissucha]] </div> ====== Circulacion atmosferica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circulacion atmosferica]] # [[Anticiclòn]] # [[Ciclòn]] # [[Cellula de Hadley]] # [[Vortex polar]] # [[Tempèsta]] # [[Blisard]] # [[Tempèsta d'arena]] # [[Fólzer]] # [[Escala de Saffir-Simpson]] # [[Auratge]] # [[Tornada (atmosfèra)]] # [[Ciclòn tropicau]] # [[Vent]] # [[Escala de Beaufort]] # [[Jet stream]] # [[Monson]] # [[Regim de brisa]] # [[Alisis]] </div> ==== Aiga ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrosfèra]] # [[Criosfèra]] </div> ===== Glaciologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glaciologia]] # [[Firn]] # [[Glacièr]] # [[Glaç]] # [[Indlandsis]] # [[Barriera de glaç]] # [[Icebèrg]] # [[Banquisa]] # [[Permafròst]] </div> ===== Idrologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrologia]] # [[Cicle de l'aiga]] # [[Idrografia]] # [[Riu]] # [[Estuari]] # [[Dèlta fluvial]] # [[Limnologia]] # [[Lac]] # [[Estanh]] # [[Marèa]] </div> ===== Oceanografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Oceanografia]] # [[Ocean]] # [[Mar]] # [[Corrent marin]] # [[Nivèl de la mar]] # [[Circulacion termoalina]] </div> === Fisica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica]] # [[Allotropia]] # [[Experiéncia de Rutherford]] # [[Osmòsi]] # [[Teoria quantica dei camps]] # [[Teledeteccion]] # [[Radioactivitat α]] # [[Zèro absolut]] # [[Procès adiabatic]] # [[Efiech parpalhon]] # [[Movement brownian]] # [[Radioactivitat β]] # [[Quatre elements]] # [[Corona solara]] # [[Massa volumica]] # [[Electronvolt]] # [[Microscòpi electronic]] # [[Interaccion elementària]] # [[Particula elementària]] # [[Ferromagnetisme]] # [[Graviton]] # [[Motor termic]] # [[Aiga pesuga]] # [[Idrolisi]] # [[Isolator]] # [[Ionosfèra]] # [[Nombre de Mach]] # [[Escala de Mohs]] # [[Magnetosfèra]] # [[Obsidiana]] # [[Grandor fisica]] # [[Pompa]] # [[pH]] # [[Precession]] # [[Calculator quantic]] # [[Refraccion]] # [[Condicions normalas de temperatura e de pression]] # [[Gat de Schrödinger]] # [[Eveniment de Tunguska]] # [[Viatge temporau]] # [[Tension electrica]] # [[Longor d'onda]] # [[Trauc de vèrm]] # [[Energia de vaporizacion]] # [[Missil balistic]] # [[Constanta gravitacionala]] # [[Pression de vapor]] # [[Còrs negre]] # [[Electrolit]] # [[Lentilha gravitacionala]] # [[Rai atomic]] # [[Constanta de Boltzmann]] # [[Biofisica]] # [[Movement perpetuau]] # [[Ponch d'aiganha]] # [[Diffusion Compton]] # [[Conductivitat termica]] # [[Solubilitat]] # [[Energia d'ionizacion]] # [[Cencha de van Allen]] # [[Idraulica]] # [[Flux magnetic]] # [[Lèi de Boyle]] # [[Gas perfècte]] # [[Velocitat angulara]] # [[Pendul de Foucault]] # [[Geocentrisme]] # [[Apsida]] # [[Metronòm]] # [[Vapor d'aiga]] # [[Electroaimant]] # [[Segond principi de la termodinamica]] # [[Periòde de revolucion]] # [[Tube fluorescent]] # [[Premier principi de la termodinamica]] # [[Calor]] # [[Capacitat termica]] # [[Conductor electric]] # [[Adsorpcion]] # [[Eliocentrisme]] # [[Fuòc de Sant Elm]] # [[Principi d'Arquimèdes]] # [[Energia intèrna]] # [[Astrofisica]] # [[Reflexion (fisica)]] # [[Èrsa]] # [[Permeabilitat magnetica]] # [[Duretat]] # [[Atomisme]] # [[Espin]] # [[Fisica teorica]] # [[Semiaxe major]] # [[Orizont deis eveniments]] </div> ==== Concèptes fisics de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amplitud]] # [[Atòm]] # [[Energia]] ## [[Equivaléncia massa-energia]] ## [[Conservacion de l'energia]] # [[Camp (fisica)]] # [[Fòrça]] ## [[Gravitat]] ## [[Fòrça nucleara fòrta]] ## [[Fòrça nucleara febla]] # [[Matèria]] # [[Poissança (fisica)]] # [[Radiacion]] # [[Raionament ionizant]] # [[Espaci]] # [[Espacitemps]] # [[Temps]] ## [[Temps de Planck]] ## [[Unitats de Planck]] # [[Vueit]] </div> ==== Atòm, molecula e optica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica atomica]] # [[Nuclèu atomic]] # [[Orbitala atomica]] # [[Teoria atomica]] # [[Efiech Auger]] # [[Energia de liason]] # [[Modèl de Bohr]] # [[Raionament continú de freinatge]] # [[Configuracion electronica]] # [[Jaç electronic]] # [[Estat excitat]] # [[Idrogenoïd]] # [[Estructura iperfina]] # [[Ion]] # [[Modèl atomic de Thomson]] # [[Nombre quantic principau]] # [[Emission estimulada]] # [[Orbitala moleculara]] # [[Teoria de l'orbitala moleculara]] # [[Optica]] # [[Lasèr d'electrons liures]] # [[Efiech Kerr]] # [[Luminositat]] # [[Optica non lineara]] # [[Fotonica]] # [[Optica fisica]] # [[Polarizacion]] # [[Indici de refraccion]] </div> ==== Fisica de la matèria condensada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica de la matèria condensada]] # [[Matèria amòrfa]] # [[Fisica dau solid]] # [[Cristallografia]] # [[Cristal]] # [[Estructura cristallina]] # [[Sistèma cristallin]] # [[Cristallizacion]] # [[Transicion de fasa]] # [[Fasa (termodinamica)]] # [[Ebullicion]] # [[Ponch d'ebullicion]] # [[Ponch critic]] # [[Condensacion]] # [[Evaporacion]] # [[Solidificacion]] # [[Ionizacion]] # [[Fusion]] # [[Ponch de fusion]] # [[Sublimacion]] # [[Ponch triple]] # [[Estat de la matèria]] # [[Condensat de Bose-Einstein]] # [[Matèria degenerada]] # [[Gas]] # [[Liquid]] # [[Plasma (fisica)]] # [[Plasma de quark-gluon]] # [[Solid]] # [[Superfluiditat]] </div> ==== Electromagnetisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrça electromagnetica]] # [[Dielectric]] # [[Experiéncia de Millikan]] # [[Electricitat]] # [[Asimant]] # [[Magnetisme]] # [[Metamateriau]] # [[Efiech fotoelectric]] # [[Superconductivitat]] # [[Electrostatica]] # [[Carga electrica]] # [[Lèi de Coulomb (electrostatica)]] # [[Camp electric]] # [[Teorèma de Gauss]] # [[Potenciau electric]] # [[Fòrça de Lorentz]] # [[Fòrça electromotritz]] # [[Fòrça magnetomotritz]] # [[Induccion electromagnetica]] # [[Lèi de Lenz-Faraday]] # [[Eqüacions de Maxwell]] # [[Camp electromagnetic]] # [[Radiacion electromagnetica]] ## [[Espèctre electromagnetic]] ## [[Onda radiò]] ## [[Microondas]] ## [[Infraroge]] ## [[Espèctre visible]] ## [[Ultraviolet]] ## [[Rai X]] ## [[Raionament gamma]] # [[Corrents de Foucault]] # [[Magnetostatica]] # [[Corrent electric]] # [[Teorèma d'Ampère]] # [[Camp magnetic]] # [[Moment magnetic]] # [[Circuit electric]] # [[Resistivitat]] # [[Resisténcia (electricitat)]] ## [[Lèi d'Ohm]] # [[Gasanh (electronica)]] # [[Capacitat electrica]] # [[Inductància]] # [[Impedància]] # [[Reactància]] # [[Lèis de Kirchhoff]] </div> ==== Mecanica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica (fisica)]] ## [[Aerodinamica]] ## [[Mecanica dei mitans continús]] ## [[Cinematica]] ## [[Mecanica dei sòus]] ## [[Mecanica estatica]] ## [[Reologia]] # [[Oscillacion]] ## [[Oscillator armonic]] # [[Mecanica classica]] # [[Referenciau]] # [[Fretament]] # [[Impulsion]] # [[Inercia]] # [[Energia cinetica]] # [[Massa]] # [[Moment d'inercia]] # [[Quantitat de movement]] # [[Movement (mecanica)]] ## [[Acceleracion]] ## [[Lèis de Newton]] ## [[Velocitat]] ## [[Vector velocitat]] # [[Energia potenciala]] # [[Rotacion (fisica)]] ## [[Moment cinetic]] ## [[Fòrça centrifuga]] ## [[Fòrça centripèta]] ## [[Fòrça de Coriolis]] # [[Lèi de la gravitacion universala]] # [[Moment d'una fòrça]] # [[Pes]] # [[Trabalh (fisica)]] # [[Mecanica dau solid deformable]] # [[Modul d'elasticitat]] # [[Fatiga (mecanica)]] # [[Deformacion elastica]] # [[Lèi de Hooke]] # [[Deformacion plastica]] # [[Reddor (mecanica)]] # [[Resisténcia dei materiaus]] # [[Constrencha (mecanica)]] # [[Mecanica dei fluids]] # [[Teorèma de Bernoulli]] # [[Flotabilitat]] # [[Conveccion]] # [[Difusion de la matèria]] # [[Dinamica dei fluids]] # [[Idrostatica]] # [[Eqüacions de Navier-Stokes]] # [[Nombre de Reynolds]] # [[Tension superficiala]] # [[Turbuléncia]] # [[Viscositat]] # [[Mecanica quantica]] ## [[Cromodinamica quantica]] ## [[Electrodinamica quantica]] # [[Intricacion quantica]] # [[Efiech tunèu]] # [[Principi d'incertitud]] # [[Principi d'exclusion de Pauli]] # [[Eqüacion de Schrödinger]] # [[Foncion d'onda]] # [[Dualitat onda-corpuscul]] # [[Mecanica estatistica]] </div> ==== Fisica nucleara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica nucleara]] # [[Isotòp]] # [[Fission nucleara]] # [[Fusion nucleara]] ## [[Tokamak]] ## [[Energia de fusion]] # [[Radioactivitat]] ## [[Particula alfa]] ## [[Particula bèta]] </div> ==== Fisica dei particulas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica dei particulas]] # [[Particula (fisica)]] # [[Modèl estandard]] # [[Teoria dei còrdas]] # [[Rompedura espontanèa de simetria]] # [[Supersimetria]] # [[Accelerator de particulas]] ## [[Grand Collisionator d'Adrons]] ## [[Sincrotron]] ## [[Raionament sincroton]] ## [[Tevatron]] # [[Particula subatomica]] # [[Fermion]] # [[Lepton]] ## [[Electron]] ## [[Muon]] ## [[Tau (particula)]] ## [[Neutrinò]] # [[Quark]] ## [[Quark up]] ## [[Quark down]] ## [[Quark encantat]] ## [[Quark estrani]] ## [[Quark top]] ## [[Quark bottom]] # [[Adron]] ## [[Barion]] ### [[Neutron]] ### [[Proton]] ## [[Meson]] # [[Boson]] ## [[Boson de mesura]] ## [[Gluon]] ## [[Foton]] ## [[Boson de Higgs]] ## [[Bosons W e Z]] # [[Antimatèria]] ## [[Antiparticula]] ## [[Positron]] ## [[Antiidrogèn]] ## [[Antiproton]] ## [[Antineutron]] </div> ==== Teoria de la relativitat ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teoria de la relativitat]] # [[Relativitat generala]] # [[Relativitat especiala]] # [[Contraccion dei longors]] # [[Experiéncia de Michelson–Morley]] </div> == Tecnicas == === Articles de basa === === Agricultura === === Construccion === === Industria === === Maquinas e otís === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Engèni mecanic]] # [[Maquina]] # [[Centrifugadera]] # [[Motor]] ## [[Motor electric]] ## [[Motor de combustion intèrna]] ## [[Motor de reaccion]] ## [[Maquina de vapor]] # [[Robòt]] # [[Maquina simpla]] ## [[Plan clinat]] ## [[Aigre]] ## [[Carrèla]] ## [[Vitz]] ## [[Cunh]] ## [[Ròda]] ## [[Ròda e boton]] # [[Robotica]] # [[Sistèma]] # [[Grua (engenh)]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ais (mecanica)]] # [[Palièr]] # [[Embraiatge]] # [[Engranatge]] # [[Vitz sensa fin]] # [[Fieu electric]] # [[Cadena]] # [[Còrda]] # [[Fielat]] # [[Ficèla]] # [[Fixacion]] # [[Escrova]] # [[Nos (ligam)]] # [[Rible]] # [[Rondèla]] # [[Pareu cinematic]] # [[Sarralha]] # [[Clau (sarralha)]] # [[Canon (mecanica)]] # [[Jonch]] # [[Ressòrt]] </div> ==== Maquinariá ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tronçonadoira]] # [[Cotton gin]] # [[Cultivator (otís)]] # [[Arrosatge automatic]] # [[Talhaprat]] # [[Maquina per cordurar]] # [[Tractor]] # [[Aire condicionat]] # [[Secabugada]] # [[Cafetiera]] # [[Forn]] # [[Lavabò]] # [[Placa electrica]] # [[Comuns]] # [[Aspirator]] # [[Maquina per lavar]] </div> === Optica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Camerà]] # [[Lunetas]] # [[Lasèr]] # [[Lentilha (optica)]] # [[Microscòpi]] # [[Prisma (optica)]] # [[Telescòpi]] # [[Olografia]] # [[Fibra optica]] # [[Fotodetector]] # [[Illusion d'optica]] # [[Albedo]] # [[Prefondor de camp]] # [[Fotodiòde]] # [[Cambra escura]] # [[Periscòpi]] # [[Tractament antirebat]] # [[Ret de difraccion optica]] # [[Distància focala]] # [[Fogau (lentilha)]] # [[Lentilha de Fresnel]] # [[Miralh]] # [[Polarizador]] # [[Difusion Rayleigh]] # [[Dispersion (optica)]] # [[Gemèlas]] # [[Interferometria]] # [[Objectiu catadioptric]] # [[Telescòpi de reflexion]] # [[Luneta astronomica]] </div> === Electronica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Electronica]] # [[Corrent alternatiu]] # [[Amplificator]] ## [[Amplificator operacionau]] # [[Concepcion de circuit]] # [[Corrent continú]] # [[Amplificator electronic]] # [[Oscilloscòpi]] # [[Relai electromecanica]] # [[Tractament dau sinhau]] # [[Mecatronica]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausant electronic]] # [[Antena]] # [[Pila electrica]] # [[Condensador]] # [[Diòde]] ## [[Diòde electroluminescent]] # [[Ecran plan]] # [[Lume d'incandescéncia]] # [[Inductor]] # [[Circuit integrat]] # [[Magnetron]] # [[Resisténcia electrica (compausant)]] # [[Semiconductor]] # [[Transformator]] # [[Transistor]] # [[Tube electronic]] # [[Guida d'onda]] # [[Tube catodic]] # [[Circuit imprimit]] # [[Connector]] # [[Aut-parlaire]] # [[Alimentacion electrica]] # [[Interruptor]] # [[Disjunctaire]] # [[Fusible]] # [[Aram (fial de fèrre)]] # [[Bascula (electronica)]] # [[Tiristor]] </div> === Navegacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relòtge atomic]] # [[Navegacion astronomica]] # [[Relòtge]] # [[Bossòla]] # [[Navegacion a l'estima]] # [[Sistèma de posicionament global]] # [[Giroscòpi]] # [[Pendula]] # [[Radar]] # [[Sonar]] # [[Mòstra de solelh]] # [[Navegacion]] # [[Sextant]] # [[Mòstra (relòtge)]] # [[Azimut]] # [[Temps siderau]] # [[Astrolabi]] # [[Relòtge d'aiga]] # [[Sistèma de posicionament per satellits]] # [[Sablier]] </div> === Tecnologias de l'informacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tecnologias de l'informacion]] # [[Abac]] # [[Calculeta]] # [[Computing]] # [[Donada (informatica)]] # [[Sistèma expèrt]] # [[Internacionalizacion e localizacion]] </div> ==== Informatica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Informatica]] # [[Algoritme]] # [[Compilator (informatica)]] # [[Compression de donadas]] # [[Estructura de donadas]] # [[Còdi corrector]] # [[Calcul numerica d'una integrala]] # [[Motor de recèrca]] </div> ==== Programacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Programacion informatica]] # [[Paradigma]] # [[Programacion foncionala]] # [[Programacion orientada objècte]] # [[Programacion estructurada]] </div> ==== Materiau informatic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ordinator]] # [[Entraïnament d'un ordinator]] # [[Disc compacte]] # [[ENIAC]] # [[Disc dur]] # [[Carta maire]] # [[Processor centrau]] # [[RAM]] ## [[Memòria viva dinamica]] # [[Memòria mòrta]] # [[Periferic informatic]] </div> ===== Criptografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Criptografia]] # [[Autentificacion (informatica)]] # [[Codatge]] # [[Mot de passa]] </div> ===== Interfàcia utilizaire ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Interfàcia utilizaire]] # [[Clavièr d'ordinator]] # [[Ecran d'ordinator]] # [[Ecran de cristau liquid]] # [[Mirga (ordinator)]] # [[Ecran tactil]] </div> ==== Logiciaus ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logicial]] # [[Programa informatic]] # [[Basa de donadas]] ## [[Entrepaus de donadas]] # [[Interfàcia grafica]] # [[Malware]] # [[Logicial open-source]] # [[Tabulatòri]] # [[Logiciau de tractament de tèxte]] # [[Navigator web]] # [[Realitat virtuala]] </div> ===== Sistèmas opertatius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma operatiu]] # [[Berkeley Software Distribution]] # [[Linux]] # [[Mac OS]] # [[Microsoft Windows]] # [[MS-DOS]] # [[Multics]] # [[OpenVMS]] # [[Unix]] </div> ===== Lengatges de programacion ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge de programacion]] # [[Ada (lengatge de programacion)]] # [[Lengatge d'assemblatge]] # [[BASIC]] # [[C (lengatge de programacion)]] # [[C++]] # [[COBOL]] # [[Fortran]] # [[Java (lengatge de programacion)]] # [[JavaScript]] # [[Lisp]] # [[PHP]] # [[Python]] # [[SQL]] </div> ==== Rets ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret informatica]] # [[Ethernet]] # [[Adralhador]] # [[Wi-Fi]] </div> ===== Internet ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Internet]] # [[Corrièr electronic]] # [[Transmission Control Protocol]] # [[World Wide Web]] # [[Hypertext Transfer Protocol]] # [[HyperText Markup Language]] # [[Seguida dei protocòls internet]] # [[Motor de recèrca web]] # [[Site web]] # [[Wiki]] </div> === Comunicacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Difusion radiofonica]] ## [[Satellit de telecomunicacions]] # [[Fotografia]] # [[Estampariá]] ## [[Imprimenta]] ## [[Pressa tipografica]] # [[Edicion]] # [[Radio]] ## [[Radioamatorisme]] ## [[Estacion radio]] # [[Telecomunicacions]] # [[Telegrafia]] # [[Telefòn]] # [[Television]] ## [[Television per cable]] ## [[Television per satellit]] # [[Machina d'escriure]] # [[Vidèo]] ## [[Camerà vidèo]] ## [[Casseta vidèo]] # [[Estocatge d'informacion]] ## [[Disqueta]] ## [[Benda magnetica]] ## [[Carta memòria]] ## [[Disc optic]] # [[Pòsta]] ## [[Sagèu postau]] # [[Corsier]] # [[Aparelh mobil]] ## [[Telefòn mobil]] # [[Fotocopiaire]] # [[Mèdia sociau]] # [[Blòg]] # [[Enregistrament sonòr]] ## [[Microfòn]] ## [[SIntèsi vocala]] # [[Teoria dei còdis]] # [[Transmission de donadas]] # [[Forward Error Correction]] # [[Modulacion dau sinhau]] # [[Consòla de jòcs]] </div> === Espaci === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atacama Large Millimeter Array]] # [[Agéncia Espaciala Europèa]] # [[Programa dei Grandeis Observatòris]] # [[Telescòpi espaciau Herschel]] # [[Telescòpi espaciau Hubble]] # [[Estacion Espaciala Internacionala]] # [[Telescòpi espaciau James Webb]] # [[Alunissatge]] # [[NASA]] # [[Programa Apollo]] ## [[Apollo 11]] # [[Fusada]] # [[Satellit artificiau]] # [[Soiuz (fusada)]] # [[Vòl espaciau]] # [[Naveta espaciala]] # [[Estacion espaciala]] # [[Telescòpi espaciau Spitzer]] # [[Very Large Telescope]] # [[Wilkinson Microwave Anisotropy Probe]] # [[Astronauta]] # [[Lançaire]] # [[Motor fusada]] # [[Capsula espaciala]] # [[Espaciopòrt]] # [[Sonda espaciala]] # [[Combinason espaciala]] # [[Cosmòdrome de Baikonur]] # [[Administracion Espaciala Nacionala Chinesa]] # [[Agéncia d'Exploracion Espaciala Japonesa]] # [[Centre Espaciau Kennedy]] # [[Orbita geosincròna]] # [[Spotnik 1]] # [[Programa Voyager]] # [[Proton (fusada)]] # [[Saturn V]] # [[Observatòri interamerican dau Cerro Tololo]] # [[Observatòris dau Mauna Kea]] # [[Observatòri dau Mont Wilson]] # [[Observatòri de Palomar]] # [[Jet Propulsion Laboratory]] # [[Motor ionic]] # [[Astronautica]] # [[Programa Vostok]] ## [[Vostok 1]] </div> === Textils === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuer]] # [[Seda]] # [[Lana (moton)]] </div> === Transpòrts === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cargament]] # [[Benda transportaira]] # [[Ascensor]] # [[Escaliers mecanics]] # [[Conteneire]] # [[Logistica]] # [[Passatgier]] # [[Canon de transpòrt]] # [[Transpòrt public]] # [[Ora de poncha]] # [[Transpòrt]] # [[Viatge]] # [[Veïcul]] </div> ==== Aviacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeronau]] # [[Companhiá aeriana]] # [[Avion]] # [[Aeropòrt]] # [[Aviacion]] # [[Balon (aeronau)]] # [[Elicoptèr]] # [[Sèrp Volanta (objècte)]] # [[Paracasuda]] # [[Dròne]] </div> ===== Constructors d'avions ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Airbus]] # [[Bombardier Aerospace]] # [[Boeing]] # [[Embraer]] # [[Tupolev]] </div> ===== Aeropòrts ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeropòrt internacionau de Pequin-Capitala]] # [[Aeropòrt internacionau Hartsfield-Jackson d'Atlanta]] # [[Aeropòrt internacionau de Los Angeles]] </div> ==== Transpòrts maritims ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabarra]] # [[Batèu]] # [[Canoa]] # [[Caravèla]] # [[Pòrta-conteneires]] # [[Naviri de crosiera]] # [[Fèrri]] # [[Aeroeslissaire]] # [[Jonca]] # [[Pòrt]] # [[Radèu]] # [[Propulsion a la rema]] # [[Vela]] # [[Navegacion a la vela]] # [[Naviri]] # [[Naviri-cistèrna]] # [[Embarcacion]] </div> ==== Transpòrts terrèstres ==== ===== Transpòrts ferroviaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda velocitat ferroviària]] # [[Locomotiva]] ## [[Locomotiva de vapor]] # [[Tren de sustentacion magnetica]] # [[Transpòrt ferroviari]] # [[Sinhalisacion ferroviària]] # [[Camin de fèrre]] # [[Tren]] # [[Gara ferroviària]] # [[Tramvai]] # [[Mètro]] </div> ====== Rets ferroviaris ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mètro de Londres]] # [[Mètro de Moscòu]] # [[Mètro de Nòva York]] # [[Mètro de París]] # [[Transsiberian]] </div> ===== Transpòrts rotiers ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ Tuk-tuk]] # [[Bicicleta]] # [[Autobús]] ## [[Troleibús]] # [[Gara rotiera]] # [[Veitura ipomobila]] # [[Motocicleta]] # [[Rota]] ## [[Autorota]] # [[Sèla]] # [[Estriu]] # [[Circulacion rotiera]] # [[Accident rotier]] # [[Panèu de sinhalisacion rotiera]] # [[Draiòu]] # [[Camion]] # [[Camioneta]] </div> ====== Automobila ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Automobila]] # [[Industria automobila]] # [[Veitura electrica]] # [[Taxi]] # [[Fiat Chrysler Automobiles]] # [[Ford Motor Company]] # [[General Motors]] # [[Honda]] # [[Hyundai Motor Company]] # [[Nissan Motor Company]] # [[PSA Peugeot Citroën]] # [[Renault]] # [[Toyota]] # [[Volkswagen]] # [[Ford Model T]] # [[Volkswagen Käfer]] # [[Toyota Corolla]] # [[VAZ-2101]] </div> === Armas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma (guèrra)]] # [[Carri]] # [[Furtivitat]] # [[Carri de combat]] # [[Torpilha]] # [[Elefant de guèrra]] </div> ==== Municions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Municion]] # [[Cartocha]] # [[Polvera]] # [[Sageta]] # [[Bala (projectil)]] ## [[Calibre]] </div> ==== Proteccion e blindatge ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armadura]] # [[Gilet parabalas]] # [[Casco de combat]] # [[Casco]] # [[Còta de malhas]] # [[Armadura de placas]] # [[Bloquier]] </div> ==== Armas explosivas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bomba (arma)]] # [[Arma de sosmunicions]] # [[Engenh explosiu improvisat]] # [[Granada (arma)]] # [[ Mina terrèstra]] # [[Missil]] </div> ==== Armas incendiàrias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuòc grèc]] # [[Coctèl Molotov]] # [[Napalm]] </div> ==== Armas de mesclada ==== # [[Nunchaku]] ===== Armas blancas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Baioneta]] # [[Destrau de guèrra]] # [[Daga]] # [[Espasa (escrima)]] # [[Katana]] # [[Cotèu]] # [[Raspièra]] # [[Sabre]] # [[Lança]] # [[Espasa]] # [[Tomahauc (arma)]] </div> ===== Arma contondenta ===== # [[Gordin]] ==== Armas de fuòc ==== ===== Armas de fuòc leugieras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de fuòc]] # [[Fusiu d'assaut]] ## [[AK-47]] # [[Pistolet]] # [[Mitralhièra]] ## [[Uzi]] # [[Fusil]] </div> ===== Artilhariá ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artilhariá]] # [[Moton (arma)]] # [[Canon]] # [[Obusièr]] # [[Mortièr (arma)]] </div> ==== Aviacion militara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Avion militar]] # [[Bombardier]] # [[Avion de caça ]] # [[Avion d'ataca au sòu]] </div> ==== Naviris de guèrras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuirassat]] # [[Pòrta-avions]] # [[Dreadnought]] # [[Dromon]] # [[Galera]] # [[Sosmarin]] # [[Naviri capitau]] # [[Naviri de linha]] # [[Trirema]] # [[Naviri de guèrra]] </div> ==== Armas de projectil ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balista]] # [[Bomerang]] # [[Arc]] # [[Catapulta (arma)]] # [[Aubaresta]] # [[Mosquet]] # [[Fusiu de caça]] # [[Fronda]] </div> ==== Armas de destruccion massisa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de destruccion massisa]] # [[Arma biologica]] # [[Arma quimica]] # [[Arma nucleara]] ## [[Arma termonucleara]] </div> == Matematicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Matematicas]] # [[Matematician]] # [[Aritmetica]] ## [[Addicion]] ## [[Division (matematicas)]] ### [[Algoritme d'Euclides]] ## [[Fraccion (matematicas)]] ## [[Aritmetica modulara]] ## [[Multiplicacion]] ## [[Percentatge]] ## [[Sostraccion]] # [[Conjectura]] # [[Constanta matematica]] ## [[0 (nombre)]] ## [[1 (nombre)]] ## [[-1 (nombre)]] ## [[Pi]] ## [[e (nombre)]] # [[Chifra]] # [[Eqüacion]] ## [[Resolucion d'eqüacion]] ## [[Polinòmi]] ## [[Eqüacion qüadratic]] ## [[Sistèma d'eqüacions linearas]] ## [[Seria (matematicas)]] # [[Factoriala]] ## [[Foncion gammà]] # [[Formula]] # [[Aplicacion (matematicas)]] ## [[Exponenciala]] ## [[Exponencionala de basa a]] ## [[Composicion de foncions]] ## [[Logaritme]] ## [[Raiç carrada]] # [[Problemas de Hilbert]] # [[Nombre]] ## [[Nombre complèx]] ## [[Nombre imaginari]] ## [[Nombre entièr]] ## [[Nombre irracionau]] ## [[Entièr natural]] ## [[Nombre racional]] ## [[Nombre real]] # [[Notacion posicionala]] ## [[Chifras arabas]] ## [[Sistèma binari]] ## [[Sistèma decinau]] ## [[Numeracion romana]] # [[Teorèma]] ## [[Teorèma de Pitagòras]] # [[Trigonometria]] ## [[Foncion circulara recipròca]] ## [[Foncions trigonometricas]] ## [[Foncion iperbolica]] # [[Variabla (matematicas)]] # [[Constanta (matematicas)]] # [[Nombre d'aur]] # [[Taula de multiplicacion]] </div> === Algèbra === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Algèbra]] # [[Algèbra abstracha]] ## [[Topologia algebrica]] ### [[Faisseu (matematicas)]] ## [[Associativitat]] ## [[Algèbra comutativa]] ## [[Comutativitat]] ## [[Distributivitat]] ## [[Còrs comutatiu]] ## [[Teorèma fondamentau de l'algèbra]] ## [[Grop (matematicas)]] ### [[Grop abelian]] ### [[Classificacion dei grops simples finits]] ### [[Grop fondamentau]] ### [[Representacion de grop]] ### [[Teoria dei grops]] ## [[Algèbra omologica]] ## [[Isomorfisme]] ## [[Module (matematicas)]] ## [[Teoria dei representacions]] ## [[Teoria deis anèus]] ### [[Anèu comutatiu]] ### [[Teoria dei còrs]] ### [[Teoria de Galois]] ### [[Anèu (matematicas)]] # [[Geometria algebrica]] ## [[Varietat algebrica]] # [[Algèbra de Boole]] # [[Algèbra elementària]] ## [[Eqüacion lineara]] # [[Inegalitat (matematicas)]] # [[Algèbra lineara]] ## [[Eliminacion de Gauss]] ## [[Matriça (matematicas)]] ### [[Determinant]] ### [[Valor pròpria e vector pròpri]] ## [[Espaci vectoriau]] ### [[Vector euclidian]] #### [[Produch vectoriau]] #### [[Produch escalar]] # [[Algèbra multilineara]] </div> === Calcul e analisi === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Analisi matematica]] ## [[Analisi complèxa]] ### [[Formula integrala de Cauchy]] ### [[Formula d'Euler]] ### [[Identitat d'Euler]] ### [[Foncion olomòrfa]] ### [[Superficia de Riemann]] ## [[Analisi foncionala]] ## [[Analisi armonica]] ### [[Analisi de Fourier]] ### [[Serias de Fourier]] ### [[Transformacion de Fourier]] ## [[Analisi numerica]] ### [[Optimizacion matematica]] ## [[Esfèra de Riemann]] # [[Calcul]] ## [[Teoròma fondamentau de l'analisi]] ## [[Calcul diferenciau]] ### [[Derivada]] ### [[Eqüacion diferenciala]] ### [[Eqüacion diferenciala ordinària]] ## [[Integrala]] ### [[Transformacion de Laplace]] ## [[Analisi de variables multiplas]] ### [[Derivada parciala]] #### [[Eqüacion de Laplace]] #### [[Eqüacion de derivadas parcialas]] ### [[Calcul vectoriau]] ## [[Serias de Taylor]] ## [[Calcul dei variacions]] # [[Infinit]] # [[Limit (matematicas)]] ## [[Limit d'una seguida]] ## [[Seguida]] ### [[Nombre de Fibonacci]] # [[Analisi reala]] # [[Teoria de l'approximacion]] </div> === Matematicas discrètas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas discrètas]] # [[Combinatòri]] # [[Permutacion]] # [[Teoria dei grafs]] ## [[Teorèma dei quatre colors]] ## [[Graf (matematicas)]] # [[Logica matematica]] ## [[Axiòma]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] ### [[Foncion calculabla]] ## [[Teorèma d'incompletud de Gödel]] ## [[Induccion matematica]] ## [[Demonstracion matematica]] ## [[Calcul dei proposicions]] # [[Teoria deis ensembles]] ## [[Axiòma de la chausida]] ## [[Teorèma de Cantor]] ## [[Ensemble vuege]] ## [[Relacion d'equivaléncia]] ## [[Teoria informala deis ensembles]] ### [[Paradòxa de Russell]] ## [[Ensemble (matematicas)]] </div> === Geometria === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geometria]] # [[Geometria analitica]] # [[Angle]] # [[Congruéncia (geometria)]] # [[Sistèma de coordenadas]] ## [[Coordenadas cartesianas]] ## [[Coordenadas polaras]] # [[Geometria diferenciala]] ## [[Teorèma de l'indici d'Atiyah-Singer]] # [[Dimension]] # [[Distància]] # [[Aira]] # [[Longor]] # [[Volum]] ## [[Plan (geometria)]] ## [[Espaci de tres dimensions]] ## [[Espaci de doas dimensions]] # [[Geometria euclidiana]] ## [[Espaci euclidian]] # [[Fractal]] ## [[Ensemble de Mandelbrot]] # [[Espaci de Hilbert]] # [[Linha (geometria)]] # [[Espaci metric]] # [[Geometria non euclidiana]] # [[Ponch (geometria)]] # [[Geometria de Riemann]] # [[Similaritat (geometria)]] # [[Simetria]] # [[Tensor]] # [[Topologia]] ## [[Espaci compact]] ## [[Caracteristica d'Euler]] ## [[Topologia generala]] ## [[Omologia]] ## [[Omotopia]] ## [[Teoria dei nos]] ## [[Varietat (geometria)]] ## [[Ensemble dubèrt]] ## [[Conjectura de Poincaré]] ## [[Espaci topologic]] </div> ===== Forma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conica]] ## [[Cercle]] ## [[Ellipsa]] ## [[Parabòla]] ## [[Iperbòla]] # [[Poligòn]] ## [[Exagòn]] ## [[Pentagòn]] ## [[Quadrilatèr]] ### [[Parallelograma]] ### [[Rectangle]] ### [[Lausange]] ### [[Carrat (geometria)]] ### [[Trapezoïd]] ## [[Triangle]] ### [[Triangle de Reuleaux]] # [[Polièdre]] ## [[Cube]] ## [[Prisma (geometria)]] ## [[Piramida (geometria)]] # [[Esfèra]] # [[Ensemble convèx]] </div> === Autrei disciplinas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas aplicadas]] ## [[Teoria de l'informacion]] ## [[Entropia de Shannon]] # [[Teoria dei categorias]] ## [[Categoria (matematicas)]] ## [[Diagrama comutatiu]] # [[Sistèma dinamic]] ## [[Sistèma non linear]] ### [[Teoria dau caòs]] # [[Teoria dau contraròtle]] # [[Teoria dei jòcs]] # [[Teoria dei nombres]] ## [[Teoria algebrica dei nombres]] ### [[Còrs de nombres]] ### [[Teoria dei còrs de classas]] ## [[Teoria analitica dei nombres]] ### [[Ipotèsi de Riemann]] ## [[Eqüacion diofantiana]] ## [[Darrier Teorèma de Fermat]] ## [[Teorèma fondamentau de l'aritmetica]] ## [[Nombre premier]] ### [[Teorèma dei nombres premiers]] # [[Recèrca operacionala]] # [[Matematicas puras]] # [[Informatica teorica]] ## [[Teoria de la complexitat]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] # [[Optimizacion lineara]] # [[Optimizacion non lineara]] # [[Problema N = NP]] # [[Analisi de compausantas principalas]] # [[Econometria]] </div> === Probabilitats e estatisticas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Probabilitat]] ## [[Teoria dei probabilitats]] ## [[Teorèma de Bayes]] ## [[Teorèma centrau limit]] ## [[Esperança matematica]] ## [[Lèi dei grands nombres]] ## [[Cadena de Markov]] ## [[Densitat de probabilitat]] ## [[Lèi de probabilitat]] ### [[Lèi binomiala]] ### [[Lèi dau khi carrat]] ### [[Lèi exponenciala]] ### [[Lèi normala]] #### [[Lèi normala multidimensionala]] ### [[Lèi de Pareto]] ### [[Lèi de Poisson]] ### [[Lèi de Student]] ### [[Lèi unifòrma continua]] ### [[Lèi unifòrma discrèta]] ## [[Espaci probabilizat]] ## [[Espaci estocastic]] # [[Estatistica]] ## [[Inferéncia bayesiana]] ## [[Tèst dau khi carrat]] ## [[Correlacion (matematicas)]] ## [[Regression lineara]] ## [[Marge d'error]] ## [[Mejana (matematicas)]] ### [[Mejana aritmetica]] ## [[Mediana]] ## [[Maximom de versemblança]] ## [[Mòde (estatistica)]] ## [[Valor p]] ## [[Variabla aleatòria]] ## [[Regression (estatistica)]] ## [[Escart tipe]] ## [[Error tipe]] ## [[Tèst d'ipotèsi]] ## [[Tèst de Student]] # [[Variància]] # [[Plan d'experiéncias]] # [[Assai randomizat contraròtlat]] # [[Sondatge]] # [[Populacion estatistica]] # [[Mòstra (estatistica)]] </div> eovvnio4vga63vmffzmjxo9tn8v6wcu 2497494 2497493 2026-04-04T08:29:32Z Nicolas Eynaud 6858 /* Practicas */ 2497494 wikitext text/x-wiki == Biografias == === Comedians === ==== Cinèma mut ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lilian Gish]] # [[Buster Keaton]] # [[Harold Lloyd]] # [[Mary Pickford]] # [[Gloria Swanson]] </div> ===== Euròpa ===== # [[Asta Nielsen]] ==== Periòde contemporanèu ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fred Astaire]] # [[Humphrey Bogart]] # [[Marlon Brando]] # [[James Cagney]] # [[Charlie Chaplin]] # [[Claudette Colbert]] # [[Gary Cooper]] # [[Joan Crawford]] # [[Bette Davis]] # [[Robert De Niro]] # [[James Dean]] # [[Henry Fonda]] # [[Jane Fonda]] # [[Clark Gable]] # [[Judy Garland]] # [[Whoopi Goldberg]] # [[Cary Grant]] # [[Tom Hanks]] # [[Katharine Hepburn]] # [[Gene Kelly]] # [[Grace Kelly]] # [[Marilyn Monroe]] # [[Marx Brothers]] # [[Jack Nicholson]] # [[Gregory Peck]] # [[Barbara Stanwyck]] # [[James Stewart]] # [[Meryl Streep]] # [[Elizabeth Taylor]] # [[Shirley Temple]] # [[Spencer Tracy]] # [[John Wayne]] # [[Mae West]] # [[Robin Williams]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bruce Lee]] # [[Amitabh Bachchan]] # [[Pran]] # [[Toshiro Mifune]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Brigitte Bardot]] # [[Jean-Paul Belmondo]] # [[Sarah Bernhardt]] # [[Alain Delon]] # [[Fernandel]] # [[Louis de Funès]] # [[Jean Gabin]] # [[Jean Marais]] # [[Gérard Philipe]] # [[Richard Burton]] # [[Michael Caine]] # [[Sean Connery]] # [[Daniel Day-Lewis]] # [[Audrey Hepburn]] # [[Anthony Hopkins]] # [[Edmund Kean]] # [[Vivien Leigh]] # [[Laurence Olivier]] # [[Peter O'Toole]] # [[Peter Sellers]] # [[Adriano Celentano]] # [[Gina Lollobrigida]] # [[Sophia Loren]] # [[Marcello Mastroianni]] # [[Ingrid Bergman]] # [[Greta Garbo]] # [[Armen Dzhigarkhanyan]] # [[Yevgeny Leonov]] # [[Innokenty Smoktunovsky]] # [[Mikhail Ulyanov]] # [[Marlene Dietrich]] # [[Maximilian Schell]] </div> ==== Teatre e cant ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alvin Ailey]] # [[Marian Anderson]] # [[Frederick Ashton]] # [[Mikhail Baryshnikov]]* # [[Maurice Béjart]] # [[Carlo Blasis]] # [[Andrea Bocelli]] # [[Erik Bruhn]] # [[George Carlin]] # [[Enrico Caruso]] # [[Cyd Charisse]] # [[Boris Christoff]] # [[David Copperfield]] # [[Plácido Domingo]] # [[Isadora Duncan]] # [[Fanny Elssler]] # [[Michel Fokine]] # [[Margot Fonteyn]] # [[Gregory Hines]] # [[Harry Houdini]] # [[Tamara Karsavina]] # [[Rudolf von Laban]] # [[Jenny Lind]] # [[Vaslav Nijinsky]] # [[Birgit Nilsson]] # [[Rudolf Noreiev]] # [[Luciano Pavarotti]] # [[Anna Pavlova]] # [[Marius Petipa]]* # [[Leontyne Price]]* # [[Jerome Robbins]] # [[Renata Scotto]] # [[Beverly Sills]] # [[Marie Taglioni]] # [[Maria Tallchief]] </div> === Artistas === ==== Pintres ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fidias]] # [[Vitruvi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hieronymus Bosch]] # [[Jan van Eyck]] # [[Giotto]] # [[Andrei Rublev]] </div> ===== Renaissença e periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[El Greco]] # [[Jacques-Louis David]] # [[Eugène Delacroix]] # [[François Mansart]] # [[Nicolas Poussin]] # [[Albrecht Dürer]] # [[Caspar David Friedrich]] # [[Hans Holbein the Younger]] # [[Karl Friedrich Schinkel]] # [[Borromini]] # [[Caravaggio]] # [[Bernini]] # [[Giovanni Bellini]] # [[Sandro Botticelli]] # [[Bramante]] # [[Canaletto]] # [[Piero della Francesca]] # [[Andrea Mantegna]] # [[Masaccio]] # [[Michelangelo]] # [[Palladio]] # [[Raphael]] # [[Andrea del Sarto]] # [[Tintoretto]] # [[Titian]] # [[Paolo Veronese]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Anthony van Dyck]] # [[Peter Paul Rubens]] # [[Rembrandt]] # [[Johannes Vermeer]] # [[Jusepe de Ribera]] # [[Diego Velázquez]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Marc Chagall]] # [[Marcel Duchamp]] # [[René Magritte]] # [[Frida Kahlo]] # [[Mary Cassatt]] # [[Georgia O'Keeffe]] # [[Jackson Pollock]] # [[Mark Rothko]] # [[Andy Warhol]] # [[Grant Wood]] # [[Paul Klee]] # [[Gustav Klimt]] # [[Edvard Munch]] # [[Victor Vasarely]] # [[Jean Auguste Dominique Ingres]] # [[Marie-Antoine Carême]] # [[Pau Cesana]] # [[Edgar Degas]] # [[Paul Gauguin]] # [[Édouard Manet]] # [[Henri Matisse]] # [[Claude Monet]] # [[Pierre-Auguste Renoir]] # [[Henri Rousseau]] # [[Enric de Tolosa-Lautrèc]] # [[Georges Seurat]] # [[Francis Bacon (artista)]] # [[William Hogarth]] # [[J. M. W. Turner]] # [[M. C. Escher]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Piet Mondrian]] # [[Wassily Kandinsky]] # [[Kazimir Malevich]] # [[Ilya Repin]] # [[Nicholas Roerich]] # [[Salvador Dalí]] # [[Francisco Goya]] # [[Joan Miró]] # [[Pablo Picasso]] </div> === Escultors === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auguste Rodin]] # [[Donatello]] </div> ==== Arquitèctes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Imhotep]] # [[Oscar Niemeyer]] # [[Walter Burley Griffin]] # [[William Le Baron Jenney]] # [[Frank Gehry]] # [[Frank Lloyd Wright]] # [[Richard Meier]] # [[Louis Sullivan]] # [[I. M. Pei]] # [[Mimar Sinan]] # [[Kenzo Tange]] # [[Alvar Aalto]] # [[Le Corbusier]] # [[Gaudí]] # [[Victor Horta]] # [[Inigo Jones]] # [[Richard Neutra]] # [[Renzo Piano]] # [[Christopher Wren]] # [[Günter Behnisch]] # [[Peter Behrens]] # [[Walter Gropius]] # [[Erich Mendelsohn]] # [[Frei Otto]] # [[Ludwig Mies van der Rohe]] # [[Hans Scharoun]] # [[Shitao]] # [[Raja Ravi Varma]] # [[Hiroshige]] # [[Hokusai]] # [[Sesshu Toyo]] </div> ==== Escrivans ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Nuwas]] # [[Adam Mickiewicz]] # [[Alexander Pushkin]] # [[Alejo Carpentier]] # [[Alexandre Dumas]] # [[Alice Walker]] # [[Allen Ginsberg]] # [[Amir Khusrow]] # [[Anton Chekhov]] # [[Arthur Rimbaud]] # [[Fraires Grimm]] # [[Carl Sandburg]] # [[Charles Dickens]] # [[Ciceron]] # [[Dashiell Hammett]] # [[Douglas Adams]] # [[Du Fu]] # [[Edgar Allan Poe]] # [[Eino Leino]] # [[Emily Dickinson]] # [[Erich Maria Remarque]] # [[Ernest Hemingway]] # [[F. Scott Fitzgerald]] # [[Franz Kafka]] # [[Fiodor Dostoievskii]] # [[John Donne]] # [[Gabriel García Márquez]] # [[Geoffrey Chaucer]] # [[George Bernard Shaw]] # [[George Orwell]] # [[Ghalib]] # [[H. G. Wells]] # [[Hans Christian Andersen]] # [[Harold Pinter]] # [[Heinrich Heine]] # [[Henrik Ibsen]] # [[Henry James]] # [[Henry Miller]] # [[Hermann Hesse]] # [[Hildegard de Bingen]] # [[Ilf e Petrov]] # [[Isaac Asimov]] # [[Ivan Vazov]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Jack Kerouac]] # [[Jack London]] # [[Rumi]] # [[James Joyce]] # [[Jane Austen]] # [[Jerome K. Jerome]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[John Steinbeck]] # [[John Updike]] # [[Jonathan Swift]] # [[Jorge Luis Borges]] # [[José Martí]] # [[José Saramago]] # [[Jules Verne]] # [[Kālidāsa]] # [[Langston Hughes]] # [[Leon Tolstoi]] # [[Lewis Carroll]] # [[Li Bai]] # [[Lord Byron]] # [[Marcel Proust]] # [[Mark Twain]] # [[Mario Vargas Llosa]] # [[Matsuo Bashō]] # [[Maxim Gorki]] # [[Miguel de Cervantes]] # [[Mikhail Bulgakov]] # [[Molière]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Naguib Mahfouz]] # [[Nathaniel Hawthorne]] # [[Nikolai Gogol]] # [[Nikos Kazantzakis]] # [[Olaf Stapledon]] # [[Omar Khayyám]] # [[Pablo Neruda]] # [[Petrarch]] # [[Philip K. Dick]] # [[Rabindranath Tagore]] # [[Rainer Maria Rilke]] # [[Gabriele D’Annunzio]] # [[Brontë family]] # [[Robert A. Heinlein]] # [[Saadi Shirazi]] # [[Salman Rushdie]] # [[Safo]] # [[Saul Bellow]] # [[Thomas Hardy]] # [[Thomas Mann]] # [[Thomas Pynchon]] # [[Toni Morrison]] # [[Truman Capote]] # [[Umberto Eco]] # [[Victor Hugo]] # [[Yasunari Kawabata]] # [[Yukio Mishima]] </div> ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Qu Yuan]] # [[Aesop]] # [[Menander]] # [[Aeschylus]] # [[Aristofanes]] # [[Euripides]] # [[Hafez]] # [[Omèr]] # [[Oraci]] # [[Ovidi]] # [[Plutarch]] # [[Sofòcles]] # [[Virgili]] # [[Plini l'Ancian]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dante Alighieri]] # [[Ferdowsi]] # [[Jami]] # [[Kabir]] # [[Nizami]] # [[Rudaki]] # [[Giovanni Boccaccio]] # [[Ali-Shir Nava'i]] # [[William Shakespeare]] # [[Chrétien de Troyes]] # [[Christine de Pizan]] # [[François Villon]] </div> ===== Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuzûlî]] # [[Tulsidas]] # [[Pedro Calderón de la Barca]] # [[Luís de Camões]] # [[Pierre Corneille]] # [[Daniel Defoe]] # [[Gavrila Derzhavin]] # [[John Dryden]] # [[Samuel Johnson]] # [[John Milton]] # [[Michel de Montaigne]] # [[François Rabelais]] # [[Jean Racine]] # [[Lope de Vega]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chinua Achebe]] # [[Samuel Beckett]] # [[William Blake]] # [[Bertolt Brecht]] # [[Ray Bradbury]] # [[Raymond Chandler]] # [[Agatha Christie]] # [[Arthur C. Clarke]] # [[Arthur Conan Doyle]] # [[Roald Dahl]] # [[Robert Frost]] # [[Aldous Huxley]] # [[Rudyard Kipling]] # [[Astrid Lindgren]] # [[Guy de Maupassant]] # [[Arthur Miller]] # [[Vladimir Nabokov]] # [[J. K. Rowling]] # [[Mary Shelley]] # [[Wole Soyinka]] # [[Robert Louis Stevenson]] # [[Walt Whitman]] # [[Oscar Wilde]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Virginia Woolf]] # [[W. B. Yeats]] # [[Ngũgĩ wa Thiong'o]] # [[J. M. Coetzee]] # [[Nadine Gordimer]] # [[Margaret Atwood]] # [[Pearl S. Buck]] # [[Washington Irving]] # [[Jaroslav Hašek]] # [[T. S. Eliot]] # [[Mihai Eminescu]] # [[William Faulkner]] # [[Ken Kesey]] # [[Guillaume Apollinaire]] # [[Constantine P. Cavafy]] # [[Stendhal]] # [[William Golding]] # [[Stephen King]] # [[Ursula K. Le Guin]] # [[Sinclair Lewis]] # [[Herman Melville]] # [[Margaret Mitchell]] # [[Mario Puzo]] # [[Ezra Pound]] # [[J. D. Salinger]] # [[Isaac Bashevis Singer]] # [[Harriet Beecher Stowe]] # [[Kurt Vonnegut]] # [[William Carlos Williams]] # [[Jorge Amado]] # [[Chinghiz Aitmatov]] # [[Muhammad Iqbal]] # [[Haruki Murakami]] # [[Kenzaburō Ōe]] # [[Orhan Pamuk]] # [[Lu Xun]] # [[Kahlil Gibran]] # [[France Prešeren]] # [[Ismail Kadare]] # [[Joseph Conrad]] # [[Sándor Petőfi]] # [[Henryk Sienkiewicz]] # [[Taras Shevchenko]] # [[Anna Akhmatova]] # [[Joseph Brodsky]] # [[Ivan Bunin]] # [[Nikolay Karamzin]] # [[Mikhail Lermontov]] # [[Vladimir Mayakovsky]] # [[Nikolay Nekrasov]] # [[Boris Pasternak]] # [[Aleksandr Solzhenitsyn]] # [[Aleksey Nikolayevich Tolstoy]] # [[Ivan Turgenev]] # [[Honoré de Balzac]] # [[Charles Baudelaire]] # [[Karen Blixen]] # [[Gustave Flaubert]] # [[Anne Frank]] # [[Federico García Lorca]] # [[André Gide]] # [[Knut Hamsun]] # [[Eugène Ionesco]] # [[Selma Lagerlöf]] # [[Luigi Pirandello]] # [[Friedrich Schiller]] # [[August Strindberg]] # [[Tristan Tzara]] # [[Émile Zola]] # [[Kingsley Amis]] # [[W. H. Auden]] # [[Enid Blyton]] # [[Anthony Burgess]] # [[Robert Graves]] # [[John Keats]] # [[C. S. Lewis]] # [[Alan Moore]] # [[Walter Scott]] # [[John Millington Synge]] # [[William Wordsworth]] # [[Samuel Taylor Coleridge]] # [[Percy Bysshe Shelley]] </div> === Musicians === ==== Compositors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gustav Holst]] # [[Jon Lord]] # [[Alan Parsons]] # [[Pancho Vladigerov]] # [[Richard Strauss]] </div> ===== Edat Mejana e Renaissença ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guillaume Dufay]] # [[Giovanni da Palestrina]] </div> ===== Periòde Barròc ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johann Sebastian Bach]] # [[George Frideric Handel]] # [[Claudio Monteverdi]] # [[Antonio Vivaldi]] </div> ===== Periòde Classic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Joseph Haydn]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] </div> ===== Periòde Romantic ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mily Balakirev]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Hector Berlioz]] # [[Georges Bizet]] # [[Alexander Borodin]] # [[Johannes Brahms]] # [[Anton Bruckner]] # [[Frédéric Chopin]] # [[César Cui]] # [[Antonín Dvořák]] # [[Edvard Grieg]] # [[Franz Liszt]] # [[Gustav Mahler]] # [[Felix Mendelssohn]] # [[Modest Mussorgsky]] # [[Nikolai Rimsky-Korsakov]] # [[Gioachino Rossini]] # [[Franz Schubert]] # [[Robert Schumann]] # [[Bedřich Smetana]] # [[Johann Strauss]] # [[Gilbert and Sullivan]] # [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]] # [[Giuseppe Verdi]] # [[Richard Wagner]] </div> ===== Sègle XX ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kaikhosru Shapurji Sorabji]] # [[Béla Bartók]] # [[Claude Debussy]] # [[Joe Hisaishi]] # [[Sergei Prokofiev]] # [[Giacomo Puccini]] # [[Maurice Ravel]] # [[Arnold Schoenberg]] # [[Dmitri Shostakovich]] # [[Jean Sibelius]] # [[Igor Stravinsky]] </div> ==== Musicians ==== ===== Caps d'orquèstra ===== # [[Leonard Bernstein]] ===== Cantaires ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Umm Kulthum]] # [[Vladimir Vysotsky]] </div> ===== Violonista ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Yo-Yo Ma]] # [[Niccolò Paganini]] </div> ===== Musica non occidentala ===== # [[Ravi Shankar]] ===== Folk e musica populara ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ABBA]] # [[Mariah Carey]] # [[Cher]] # [[David Coverdale]] # [[Doris Day]] # [[Bruce Dickinson]] # [[Ronnie James Dio]] # [[Céline Dion]] # [[Michael Jackson]] # [[Elton John]] # [[Madonna]] # [[Bob Marley]] # [[Dean Martin]] # [[Liza Minnelli]] # [[Joni Mitchell]] # [[Frank Sinatra]] # [[Barbra Streisand]] # [[Stevie Wonder]] </div> ===== Folk e country americana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Johnny Cash]] # [[Bing Crosby]] # [[Faith Hill]] # [[George Jones]] # [[Peter, Paul and Mary]] # [[Reba McEntire]] # [[Dolly Parton]] # [[Hank Williams]] </div> ===== Blues e soul ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Charles]] # [[Aretha Franklin]] # [[B.B. King]] </div> ===== Compositors de cançon ===== # [[Vangelis]] ===== Musica de film ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jerry Goldsmith]] # [[Henry Mancini]] # [[Ennio Morricone]] # [[Richard Rodgers]] # [[Miklós Rózsa]] # [[Max Steiner]] # [[John Williams]] </div> ===== Funk ===== # [[James Brown]] ===== Guitaristas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Lee Hooker]] # [[Stevie Ray Vaughan]] </div> ===== Hip-hop e rap ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eminem]] # [[Dr. Dre]] # [[Tupac Shakur]] </div> ===== Jazz ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Louis Armstrong]] # [[Miles Davis]] # [[George Gershwin]] # [[Antônio Carlos Jobim]] # [[Glenn Miller]] </div> ===== Comèdia musicala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Irving Berlin]] # [[Jerome Kern]] # [[Cole Porter]] # [[Andrew Lloyd Webber]] </div> ===== Cantaires non anglofòns ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Édith Piaf]] # [[Lata Mangeshkar]] # [[Alla Pugacheva]] # [[Mohammed Rafi]] # [[Zhu Xuan]] </div> ===== Rock ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[AC/DC]] # [[John Barry]] # [[The Beatles]] ## [[John Lennon]] ## [[Paul McCartney]] # [[Chuck Berry]] # [[David Bowie]] # [[Eric Clapton]] # [[Joe Cocker]] # [[Phil Collins]] # [[Alice Cooper]] # [[Deep Purple]] # [[The Doors]] # [[Bob Dylan]] # [[Peter Gabriel]] # [[Simon & Garfunkel]] # [[Jimi Hendrix]] # [[Janis Joplin]] # [[Metallica]] # [[Gary Moore]] # [[Nirvana]] # [[Ozzy Osbourne]] # [[Pink Floyd]] ## [[Roger Waters]] # [[Elvis Presley]] # [[Queen]] ## [[Freddie Mercury]] # [[Linda Ronstadt]] # [[Black Sabbath]] # [[Bruce Springsteen]] # [[The Rolling Stones]] ## [[Keith Richards]] ## [[Mick Jagger]] # [[Tina Turner]] # [[U2]] # [[Frank Zappa]] # [[Led Zeppelin]] </div> === Criminaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billy the Kid]] # [[Jack l'Esventraire]] # [[Al Capone]] # [[Pablo Escobar]] </div> === Productors, realizators e scenaristas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Woody Allen]] # [[Pedro Almodóvar]] # [[Robert Altman]] # [[Michelangelo Antonioni]] # [[Ingmar Bergman]] # [[Bernardo Bertolucci]] # [[Luis Buñuel]] # [[Ken Burns]] # [[James Cameron]] # [[Frank Capra]] # [[Jean Cocteau]] # [[Clint Eastwood]] # [[Francis Ford Coppola]] # [[George Cukor]] # [[Walt Disney]] # [[Carl Theodor Dreyer]] # [[Sergei Eisenstein]] # [[Rainer Werner Fassbinder]] # [[Federico Fellini]] # [[John Ford]] # [[Miloš Forman]] # [[Bob Fosse]] # [[Jean-Luc Godard]] # [[Samuel Goldwyn]] # [[Terry Gilliam]] # [[D. W. Griffith]] # [[Alfred Hitchcock]] # [[John Huston]] # [[Elia Kazan]] # [[Raj Kapoor]] # [[Takeshi Kitano]] # [[Stanley Kubrick]] # [[Akira Kurosawa]] # [[Fritz Lang]] # [[David Lean]] # [[Ang Lee]] # [[Frank Lloyd]] # [[George Lucas]] # [[Sidney Lumet]] # [[Auguste e Louis Lumière]] # [[Joseph L. Mankiewicz]] # [[Frances Marion]] # [[Georges Méliès]] # [[Nikita Mikhalkov]] # [[Alan Parker]] # [[Roman Polanski]] # [[Sydney Pollack]] # [[Carlo Ponti]] # [[Leni Riefenstahl]] # [[Satyajit Ray]] # [[Jean Renoir]] # [[Carlos Saura]] # [[Martin Scorsese]] # [[David O. Selznick]] # [[Mack Sennett]] # [[Vittorio De Sica]] # [[Aaron Sorkin]] # [[Steven Spielberg]] # [[Constantin Stanislavski]] # [[Oliver Stone]] # [[Quentin Tarantino]] # [[Andrei Tarkovsky]] # [[Irving Thalberg]] # [[Giuseppe Tornatore]] # [[François Truffaut]] # [[Lars von Trier]] # [[Luchino Visconti]] # [[Dziga Vertov]] # [[Hal B. Wallis]] # [[Wim Wenders]] # [[Orson Welles]] # [[Billy Wilder]] # [[Robert Wise]] # [[William Wyler]] # [[Darryl F. Zanuck]] # [[Robert Zemeckis]] # [[Zhang Yimou]] </div> === Òmes d'afaires === ==== Antiquitat ==== # [[Marcus Licinius Crassus]] ==== Edat Mejana ==== # [[Lorenzo de' Medici]] ==== Revolucion Industriala ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Samuel Crompton]] # [[Thomas Newcomen]] # [[John Jacob Astor]] # [[Jamsetji Tata]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andrew Carnegie]] # [[P. T. Barnum]] # [[James Buchanan Duke]] # [[Warren Buffett]] # [[Henry Ford]] # [[Meyer Guggenheim]] # [[Howard Hughes]] # [[J. P. Morgan]] # [[J. Paul Getty]] # [[William Randolph Hearst]] # [[John D. Rockefeller]] # [[Leland Stanford]] # [[Cornelius Vanderbilt]] # [[Madam C. J. Walker]] # [[George Westinghouse]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Coco Chanel]] # [[Alan Sugar]] # [[Dhirubhai Ambani]] # [[Muhammad Yunus]] # [[Enzo Ferrari]] # [[Mukesh Ambani]] # [[Carlos Slim]] # [[Sergey Brin]] # [[Richard Branson]] </div> ===== Estats Units d'America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ray Kroc]] # [[Sam Walton]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Rupert Murdoch]] # [[Elon Musk]] # [[Larry Page]] # [[Ted Turner]] # [[Oprah Winfrey]] # [[Mark Zuckerberg]] </div> === Explorators === ==== Antiquitat e Edat Mejana ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ibn Battuta]] # [[Leif Ericson]] </div> ==== Edat dei Descubèrtas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Willem Barentsz]] # [[John Cabot]] # [[Pedro Álvares Cabral]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristòl Colomb]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Juan Sebastián Elcano]] # [[Vasco da Gama]] # [[Ferrand Magellan]] # [[Ponce de Leon]] # [[Francisco Pizarro]] # [[Marco Polo]] # [[Hernando de Soto]] # [[Abel Tasman]] # [[Amerigo Vespucci]] # [[Zheng He]] </div> ==== Sègle XVIII e XIX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vitus Bering]] # [[James Cook]] # [[Alexander von Humboldt]] # [[David Livingstone]] # [[Henry Morton Stanley]] </div> ==== Sègle XX ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roald Amundsen]] # [[Neil Armstrong]] # [[Iurii Gagarin]] # [[John Glenn]] # [[Edmund Hillary]] # [[Tenzing Norgay]] </div> === Filosòfs, istorians e òme politic === ==== Filosòfs ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aristòtel]] # [[Agustin d'Ipòna]] # [[Confucius]] # [[Democrita]] # [[Diogenes de Sinòpe]] # [[Epicur]] # [[Gorgias]] # [[Han Fei]] # [[Eraclita]] # [[Laozi]] # [[Li Si]] # [[Menci]] # [[Parmenid]] # [[Platon]] # [[Plotinus]] # [[Senèca lo Jove]] # [[Shang Yang]] # [[Socrates]] # [[Tales de Milet]] # [[Xunzi]] # [[Zenon de Cition]] # [[Zenon d'Elèa]] # [[Zhuangzi]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peter Abelard]] # [[Averroès]] # [[Boethius]] # [[Francis Bacon]] # [[Giordano Bruno]] # [[Hasdai Crescas]] # [[Duns Scotus]] # [[Maimonides]] # [[Nicolau de Cusa]] # [[Tomàs d'Aquin]] # [[Wang Yangming]] # [[William d'Ockham]] # [[Zhu Xi]] </div> ===== Periòde Modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[George Berkeley]] # [[Johan Amos Comenius]] # [[René Descartes]] # [[Denis Diderot]] # [[Friedrich Engels]] # [[Desiderius Erasmus]] # [[Hugo Grotius]] # [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] # [[Thomas Hobbes]] # [[David Hume]] # [[William James]] # [[Immanuel Kant]] # [[Søren Kierkegaard]] # [[Gotthold Ephraim Lessing]] # [[John Locke]] # [[John Stuart Mill]] # [[Montesquieu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Max Scheler]] # [[Friedrich Schleiermacher]] # [[Arthur Schopenhauer]] # [[Herbert Spencer]] # [[Baruch Spinoza]] # [[Emanuel Swedenborg]] # [[Voltaire]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Theodor W. Adorno]] # [[Raymond Aron]] # [[Mikhail Bakunin]] # [[Simone de Beauvoir]] # [[Henri Bergson]] # [[Isaiah Berlin]] # [[Martin Buber]] # [[Albert Camus]] # [[Ernst Cassirer]] # [[Benedetto Croce]] # [[Gilles Deleuze]] # [[Jacques Derrida]] # [[John Dewey]] # [[Ralph Waldo Emerson]] # [[Ludwig Feuerbach]] # [[Johann Gottlieb Fichte]] # [[Gottlob Frege]] # [[Yan Fu]] # [[Hans-Georg Gadamer]] # [[Jürgen Habermas]] # [[Martin Heidegger]] # [[Edmund Husserl]] # [[Thomas Kuhn]] # [[Imre Lakatos]] # [[Marshall McLuhan]] # [[Maurice Merleau-Ponty]] # [[Maria Montessori]] # [[Karl Popper]] # [[Pierre-Joseph Proudhon]] # [[John Rawls]] # [[Bertrand Russell]] # [[Jean-Paul Sartre]] # [[Henry David Thoreau]] # [[Alexis de Tocqueville]] # [[Miguel de Unamuno]] # [[Alfred North Whitehead]] # [[Ludwig Wittgenstein]] # [[Kang Youwei]] </div> ==== Istorians ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Eusèbi]] # [[Erodòt]] # [[Tit Livi]] # [[Ammianus Marcellinus]] # [[Tacit]] # [[Tucidides]] # [[Sima Qian]] # [[Xenofont]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Beda]] # [[Ibn Khaldun]] # [[Rashid-al-Din Hamadani]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edward Gibbon]] # [[Leopold von Ranke]] # [[Adolphe Thiers]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fernand Braudel]] # [[Michel Foucault]] # [[Christopher Hill]] # [[Theodor Mommsen]] # [[A. J. P. Taylor]] # [[Barbara W. Tuchman]] # [[Frederick Jackson Turner]] </div> ==== Economistas ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Thomas Robert Malthus]] # [[François Quesnay]] # [[David Ricardo]] # [[Adam Smith]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Milton Friedman]] # [[Hermann Heinrich Gossen]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Peter Kropotkin]] # [[Paul Krugman]] # [[Gunnar Myrdal]] # [[John Forbes Nash Jr]] # [[Bertil Ohlin]] # [[Karl Polanyi]] # [[Paul Samuelson]] # [[Joseph Schumpeter]] # [[William Vickrey]] </div> ==== Lingüists ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesrop Mashtots]] # [[Pāṇini]] # [[Mikhail Bakhtin]] # [[Noam Chomsky]] # [[Roman Jakobson]] # [[Ferdinand de Saussure]] # [[Roland Barthes]] </div> ==== Sociològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pierre Bourdieu]] # [[Auguste Comte]] # [[Émile Durkheim]] # [[Norbert Elias]] # [[Anthony Giddens]] # [[Erving Goffman]] # [[Bruno Latour]] # [[Niklas Luhmann]] # [[Robert K. Merton]] # [[Talcott Parsons]] # [[Pitirim Sorokin]] # [[Max Weber]] # [[C. Wright Mills]] </div> ==== Escrivans politics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chanakya]] # [[Nicolau Maquiavèl]] # [[Thomas More]] # [[Tommaso Campanella]] # [[Edmund Burke]] # [[Judith Butler]] # [[Antonio Gramsci]] # [[Thomas Paine]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Hans Morgenthau]] # [[Hannah Arendt]] </div> ==== Psicològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfred Adler]] # [[Gordon Allport]] # [[Albert Bandura]] # [[Raymond Cattell]] # [[Hans Eysenck]] # [[Albert Ellis]] # [[Erik Erikson]] # [[Gustav Fechner]] # [[Leon Festinger]] # [[Sigmund Freud]] # [[Erich Fromm]] # [[Jane Goodall]] # [[Donald O. Hebb]] # [[Hermann von Helmholtz]] # [[Karl Jaspers]] # [[Carl Jung]] # [[Kurt Lewin]] # [[Abraham Maslow]] # [[David McClelland]] # [[George Armitage Miller]] # [[Ivan Pavlov]] # [[Jean Piaget]] # [[Carl Rogers]] # [[Otto Rank]] # [[Stanley Schachter]] # [[B. F. Skinner]] # [[Benjamin Spock]] # [[Edward Thorndike]] # [[John B. Watson]] # [[Wilhelm Wundt]] # [[Lev Vygotsky]] </div> ==== Antropològs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Lévi-Strauss]] # [[Margaret Mead]] </div> ==== Critics e istorians de l'art ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Walter Benjamin]] # [[Clement Greenberg]] # [[Erwin Panofsky]] # [[Edward Said]] </div> === Figuras religiosas === ==== Religions abraamicas ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abraam]] # [[Adam]] # [[Danièu (profèta)]] # [[Dàvid]] # [[Elijah]] # [[Ezra]] # [[Gabrièu (arcange)]] # [[Isaiah]] # [[Jacòb]] # [[Josèpa]] # [[Moïses]] # [[Noah]] # [[Solomon]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maria (maire de Jèsus)]] # [[Jèsus de Nazaret]] # [[Joan l'Apostòl]] # [[Joan lo Baptista]] # [[Pau l'Apostòl]] # [[Sant Pèire]] </div> ====== Antiquitat ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arius]] # [[Anastasi d'Alexàndria]] # [[Basili de Cesarèa]] # [[Joan Crisòstom]] # [[Clamenç d'Alexàndria]] # [[Ciril d'Alexàndria]] # [[Joan de Damasc]] # [[Sants Ciril e Metòde]] # [[Gregòri de Nazianz]] # [[Nestòri]] # [[Sant Nicolau]] # [[Nikon (patriarca)]] # [[Gregòri de Nissa]] # [[Origèn]] </div> ====== Papas ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Clamenç Ièr]] # [[Gregòri Ièr]] # [[Joan XXIII]] # [[Leon Ièr]] # [[Pau VI]] # [[Piu IX]] </div> ===== Protestantisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacobus Arminius]] # [[Karl Barth]] # [[Dietrich Bonhoeffer]] # [[Joan Calvin]] # [[Thomas Cranmer]] # [[Mary Baker Eddy]] # [[Billy Graham]] # [[John Knox]] # [[Felip Melanchthon]] # [[Menno Simons]] # [[Joseph Smith]] # [[Charles Spurgeon]] # [[John Wesley]] # [[Huldrych Zwingli]] </div> ===== Catolicisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ambròsi]] # [[Francés d'Assisi]] # [[Bonaventura de Bagnoregio]] # [[Columba d'Iona]] # [[Joan de la Crotz]] # [[Sant Jòrdi]] # [[Joan Hus]] # [[Irenaeus]] # [[Sant Jiròni]] # [[Ignasi de Loyola]] # [[Benedicta de Nursia]] # [[Tertullian]] # [[Tomás de Torquemada]] # [[John Wycliffe]] # [[Francis Xavier]] </div> ===== Islam ===== ====== Articles de basa ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fatima]] # [[Maomet]] </div> ====== Chiisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ali]] # [[Hussein ibn Ali]] # [[Ja'far al-Sadiq]] </div> ====== Sunisme ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad al-Bukhari]] # [[Muslim ibn al-Hajjaj]] # [[Al-Nawawi]] # [[Al-Shafi'i]] # [[Malik ibn Anas]] # [[Ahmad ibn Hanbal]] # [[Abu Ḥanifa]] # [[Ibn Taymiyyah]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Maharal]] # [[Gaon de Vila]] # [[Akiva ben Josèu]] # [[Rashi]] # [[Baal Shem Tov]] </div> ===== Divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al-Ghazali]] # [[Ibn Arabi]] </div> ==== Bodisme ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Boda]] # [[Thich Nhat Hanh]] # [[Tenzin Gyatso]] # [[Nagarjuna]] # [[Padmasambhava]] </div> ===== Bodisme chinés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bodhidharma]] # [[Huineng]] # [[Huiyuan (bodisme)]] # [[Kumarajiva]] # [[Zhiyi]] </div> ===== Bodisme indian ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ananda]] # [[Maudgalyayana]] # [[Sariputta]] # [[Vasubandhu]] </div> ===== Bodisme japonés ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dogen]] # [[Kukai]] </div> ==== Indoïsme ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kanada]] # [[Kapila]] # [[Patanjali]] # [[Valmiki]] # [[Vyasa]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basava]] # [[Kumarila Bhaṭṭa]] # [[Gaudapada]] # [[Madhvacharya]] # [[Chaitanya Mahaprabhu]] # [[Ramanuja]] # [[Adi Shankara]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sri Aurobindo]] # [[Ramana Maharshi]] # [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] # [[Ramakrishna]] # [[Swami Vivekananda]] # [[Paramahansa Yogananda]] </div> ==== Autrei religions ==== ===== Bahá'í ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Báb]] # [[Bahá'u'lláh]] </div> ===== Sikhisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guru Nanak]] # [[Guru Gobind Singh]] </div> ===== Zoroastrisme ===== # [[Zaratostra]] ==== Mistics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nostradamus]] # [[Grigòri Raspótin]] </div> === Caps politics === ==== Antiquitat ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cir II lo Gran]] # [[Semiramis]] # [[Qin Shi Huang]] # [[Sun Tsu]] # [[Ashoka]] # [[Chandragupta Maurya]] # [[Cresus]] # [[Hammurabi]] # [[Mitridat VI de Pont]] # [[Reina de Saba]] # [[Darius Ièr]] # [[Han Gaozu]] </div> ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Akhenaton]] # [[Cleopatra VII]] # [[Djòser]] # [[Hatshepsut]] # [[Nefertiti]] # [[Ptahhotep]] # [[Ptolemèu Ièr Soter]] # [[Ramsès II]] # [[Djehotimes III]] # [[Totankhamòn]] # [[Seti Ièr]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antonin lo Piós]] # [[August]] # [[Caligula]] # [[Constantin Ièr]] # [[Domician]] # [[Juli Cesar]] # [[Marc Aurèli]] # [[Neron]] # [[Teodòsi I]] # [[Tibèri]] # [[Trajan]] # [[Atila]] # [[Pirrus d'Epira]] # [[Seleuc Ièr Nicator]] # [[Alexandre lo Grand]] # [[Felip II de Macedònia]] # [[Alcibiades]] # [[Demostèn]] # [[Pericles]] # [[Solon]] # [[Alaric Ièr]] # [[Arminius]] # [[Bodicca]] # [[Vercingetorix]] # [[Annibal Barca]] </div> ==== Edat Mejana ==== ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Bakr]] # [[Harun al-Rashid]] # [[Muawiyah Ièr]] # [[Umar]] # [[Uthman ibn Affan]] # [[Batu Khan]] # [[Hulegu]] # [[Timur]] # [[Ulugh Beg]] # [[Kubilai]] # [[Genghis Khan]] # [[Ogedei]] # [[Mehmet II]] # [[Osman Ièr]] # [[Saladin]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Basili II (emperaire bizantin)]] # [[Eraclius]] # [[Justinian Ièr]] # [[Leon III l'Isaurian]] # [[Manuèl Ièr Comnèn]] # [[Mathias Corvin]] # [[Simeon Ièr lo Grand]] # [[Estève Ièr d'Ongria]] # [[Vlad III Tepes]] # [[Alfrèd lo Grand]] # [[Atelstan]] # [[Edoard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Edoard III d'Anglatèrra]] # [[Enric II d'Anglatèrra]] # [[Enric V d'Anglatèrra]] # [[Joan d'Anglatèrra]] # [[Ricard Ièr d'Anglatèrra]] # [[Guilhèm Ièr d'Anglatèrra]] # [[Carlesmanhe]] # [[Clotari Ièr]] # [[Clodovèu Ièr]] # [[Loís lo Piós]] # [[Loís XI de França]] # [[Felipe II de França]] # [[Felipe IV de França]] # [[Arnulf de Carintia]] # [[Carles III lo Gròs]] # [[Enric Ièr de Germania]] # [[Carles IV (emperaire germanic)]] # [[Carles lo Calvet]] # [[Frederic Ièr (emperaire germanic)]] # [[Frederic II (emperaire germanic)]] # [[Enric IV (emperaire germanic)]] # [[Oton Ièr (emperaire germanic)]] # [[Sigismond (emperaire germanic)]] # [[Girolamo Savonarola]] # [[Lucrezia Borgia]] # [[Alexandre VI (papa)]] # [[Bonifaci VIII]] # [[Gregòri VII]] # [[Innocenci III]] # [[Boleslaw Ièr de Polonha]] # [[Jogaila]] # [[Mieszko Ièr de Polonha]] # [[Alexandre Nevski]] # [[Ivan III lo Grand]] # [[Sviatoslav Ièr de Kiev]] # [[Vladimir lo Grand]] # [[Teodòric lo Grand]] # [[Anfons Ièr de Portugau]] # [[Cnut lo Grand]] # [[Ferrand II d'Aragon]] # [[Enric lo Navegaire]] # [[Isabèla Ièra de Castelha]] # [[Lotari Ièr]] </div> ==== Periòde modèrne ==== ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atahualpa]] # [[Moctezuma II]] # [[Sitting Bull]] # [[Alexander Hamilton]] # [[George Washington]] # [[James Madison]] # [[John Adams]] # [[Thomas Jefferson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abbas Ièr de Pèrsia]] # [[Babur]] # [[Humayun]] # [[Oda Nobunaga]] # [[Tokugawa Ieyasu]] # [[Toyotomi Hideyoshi]] # [[Akbar]] # [[Aurangzeb]] # [[Shah Jahan]] # [[Mehmet IV]] # [[Selim Ièr]] # [[Hurrem Sultan]] # [[Soliman lo Magnific]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carles Ièr d'Anglatèrra]] # [[Elisabèta Ièra d'Anglatèrra]] # [[Enric VIII d'Anglatèrra]] # [[Jòrdi III d'Anglatèrra]] # [[James VI e I]] # [[Maria Ièra d'Anglatèrra]] # [[Maria Stuart]] # [[Guilhèm III d'Anglatèrra]] # [[William Pitt lo Jove]] # [[Marie Antoinette]] # [[Cardenau Mazarin]] # [[Cardenau Richelieu]] # [[Catherine de' Medici]] # [[Francés Ièr de França]] # [[Enric IV de França]] # [[Loís XIV de França]] # [[Loís XV de França]] # [[Loís XVI de França]] # [[Carles V (emperaire germanic)]] # [[Ferdinand Ièr (emperaire germanic)]] # [[Josèu II (emperaire germanic)]] # [[Leopold Ièr (emperaire germanic)]] # [[Maria Teresa]] # [[Maximilian Ièr (emperaire germanic)]] # [[Clemenç VII]] # [[Juli II]] # [[Joan III Sobieski]] # [[Sigismond III Vasa]] # [[Catarina la Granda]] # [[Elisabèta de Russia]] # [[Ivan IV de Russia]] # [[Pèire Ièr de Russia]] # [[Carles XII de Suècia]] # [[Cristian IV de Danemarc]] # [[Frederic II de Prússia]] # [[Felipe II d'Espanha]] # [[Felipe V d'Espanha]] # [[Guilhèm Ièr d'Aurenja-Nassau]] # [[Bohdan Khmelnytsky]] # [[Ivan Mazepa]] </div> ==== Periòde contemporanèu ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Haile Selassie Ièr]] # [[Idi Amin Dada]] # [[Julius Nyerere]] # [[Abdelkader El Djezairi]] # [[Anwar Sadat]] # [[Gamal Abdel Nasser]] # [[Moammar al-Gaddafi]] # [[Muhammad Ali d'Egipte]] # [[Cecil Rhodes]] # [[Hastings Banda]] # [[Mobutu Sese Seko]] # [[Nelson Mandela]] # [[Robert Mugabe]] # [[Shaka]] # [[Kofi Annan]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Léopold Sédar Senghor]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèire Ièr de Brasil]] # [[Pèire II de Brasil]] # [[Pierre Trudeau]] # [[Daniel Ortega]] # [[Fidel Castro]] # [[Benito Juárez]] # [[Porfirio Díaz]] # [[Alfredo Stroessner]] # [[Augusto Pinochet]] # [[Eva Perón]] # [[Hugo Chávez]] # [[José de San Martín]] # [[Salvador Allende]] # [[Simón Bolívar]] # [[George W. Bush]] # [[Dwight D. Eisenhower]] # [[Andrew Jackson]] # [[Lyndon B. Johnson]] # [[John F. Kennedy]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Douglas MacArthur]] # [[Richard Nixon]] # [[Barack Obama]] # [[James K. Polk]] # [[Ronald Reagan]] # [[Eleanor Roosevelt]] # [[Franklin D. Roosevelt]] # [[Theodore Roosevelt]] # [[Harry S. Truman]] # [[Woodrow Wilson]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cixi]] # [[Zhu Enlai]] # [[Hu Jintao]] # [[Chiang Kai-shek]] # [[Puyi]] # [[Deng Xiaoping]] # [[Sun Yat-sen]] # [[Mao Zedong]] # [[Park Chung-hee]] # [[Hirohito]] # [[Kim Il-sung]] # [[Meiji]] # [[Eisaku Sato]] # [[Heydar Aliyev]] # [[Nursultan Nazarbayev]] # [[Saparmurat Niyazov]] # [[Mohammad Reza Pahlavi]] # [[Indira Gandhi]] # [[Jawaharlal Nehru]] # [[Vallabhbhai Patel]] # [[Bangabandhu Sheikh Mujibar Rahman]] # [[Corazon Aquino]] # [[Ferdinand Marcos]] # [[Ho Chi Minh]] # [[Mahathir Mohamad]] # [[Pol Pot]] # [[Suharto]] # [[Sukarno]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Benazir Bhutto]] # [[Muhammad Ali Jinnah]] # [[Mustafa Kemal Atatürk]] # [[David Ben-Gurion]] # [[Abdul Hamid II]] # [[Saddam Hussein]] # [[Mahmud II]] # [[Golda Meir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Francés Ferdinand d'Àustria]] # [[Francés II (emperaire germanic)]] # [[Francés Josèu Ièr d'Àustria]] # [[Klemens von Metternich]] # [[Alexander Dubček]] # [[Enver Hoxha]] # [[Leonid Kuchma]] # [[Josip Broz Tito]] # [[Józef Piłsudski]] # [[Lech Wałęsa]] # [[Nicolae Ceaușescu]] # [[Slobodan Milošević]] # [[Václav Havel]] # [[Charles de Gaulle]] # [[François Mitterrand]] # [[Loís Felipe Ièr]] # [[Napoleon Ièr]] # [[Napoleon III]] # [[Adolf Hitler]] # [[Erich Honecker]] # [[Willy Brandt]] # [[Helmut Kohl]] # [[Konrad Adenauer]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Joseph Goebbels]] # [[Guilhèm II (emperaire alemand)]] # [[Guilhèm Ièr (emperaire alemand)]] # [[Joan Pau II]] # [[Alexandre II de Russia]] # [[Boris Yeltsin]] # [[Eduard Shevardnadze]] # [[Iòssif Stàlin]] # [[Leonid Brezhnev]] # [[Mikhaïl Gorbachov]] # [[Nicolau Ièr de Russia]] # [[Nicolau II]] de Russia # [[Nikita Khrushchov]] # [[Benjamin Disraeli]] # [[Clement Attlee]] # [[Diana Spencer]] # [[Elisabèta II dau Reiaume Unit]] # [[Margaret Thatcher]] # [[Victòria dau Reiaume Unit]] # [[William Ewart Gladstone]] # [[Winston Churchill]] # [[Robert Baden-Powell]] # [[António de Oliveira Salazar]] # [[Benito Mussolini]] # [[Camillo Benso]] # [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] # [[Carles XIV de Suècia]] # [[Dag Hammarskjöld]] # [[Francisco Franco]] # [[Gro Harlem Brundtland]] # [[Juan Carlos Ièr d'Espanha]] # [[Leopold II de Belgica]] # [[Christian Michelsen]] # [[Giuseppe Garibaldi]] # [[Alcide De Gasperi]] </div> ==== Caps e teoricians militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Flavius Aetius]] # [[Pompèu]] # [[Scipion l'African]] # [[Sulla]] # [[Eugèni de Savòia]] # [[Alexandre Suvorov]] # [[Carl von Clausewitz]] # [[Ulysses S. Grant]] # [[T. E. Lawrence]] # [[Robert E. Lee]] # [[George Marshall]] # [[Horatio Nelson]] # [[Erwin Rommel]] # [[Vo Nguyen Giap]] # [[Arthur Wellesley]] # [[Gueorgui Júkov]] </div> ==== Activisitas e caps revolucionaris ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Steve Biko]] # [[Thomas Sankara]] # [[Yasser Arafat]] # [[Aung San Suu Kyi]] # [[Mohandas Karamchand Gandhi]] # [[Ruhollah Khomeini]] # [[Osama bin Laden]] # [[Joana d'Arc]] # [[Oliver Cromwell]] # [[Georges Danton]] # [[Vladimir Lenin]] # [[Vasil Levski]] # [[Martin Luther]] # [[Florence Nightingale]] # [[Emilia Plater]] # [[Gavrilo Princip]] # [[Maximilien de Robespierre]] # [[Spartacus]] # [[Maire Terèsa]] # [[Leon Trotski]] # [[William Wallace]] # [[Simon Wiesenthal]] # [[Che Guevara]] # [[Pancho Villa]] # [[Susan B. Anthony]] # [[Emma Goldman]] # [[Al Gore]] # [[Mother Jones]] # [[Helen Keller]] # [[Martin Luther King Jr]] # [[Rosa Parks]] # [[Elizabeth Cady Stanton]] # [[Sojourner Truth]] # [[Harriet Tubman]] # [[Malcolm X]] </div> === Scientifics === ==== Sabents antics e medievaus ==== ===== Antiquitat ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Rayḥan al-Biruni]] # [[Arquimèdes]] # [[Apolloni de Perga]] # [[Archytas]] # [[Aryabhata]] # [[Diofant]] # [[Eratostènes]] # [[Euclides]] # [[Eudòxi de Cnide]] # [[Iparcòs]] # [[Ipocrates]] # [[Ipatia]] # [[Pappus d'Alexàndria]] # [[Ptolemèu]] # [[Pitagòras]] # [[Su Song]] </div> ===== Edat Mejana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alhazen]] # [[Bhāskara II]] # [[Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi]] # [[Nasir al-Din al-Tusi]] # [[Avicena]] # [[Brahmagupta]] # [[Fibonacci]] # [[Geber]] # [[William Gilbert]] # [[Muhammad ibn Zakariya al-Razi]] # [[Seki Takakazu]] </div> ==== Fisicians e astronòms ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tycho Brahe]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Subrahmanyan Chandrasekhar]] # [[Galileo Galilei]] # [[Edmond Halley]] # [[William Herschel]] # [[Edwin Hubble]] # [[Johannes Kepler]] # [[Ole Rømer]] # [[Carl Sagan]] # [[Robert Hooke]] # [[Christiaan Huygens]] # [[Mikhail Lomonosov]] # [[Isaac Newton]] </div> ===== Periòde contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[André-Marie Ampère]] # [[Amedeo Avogadro]] # [[Johann Jakob Balmer]] # [[William Thomson]] # [[Henri Becquerel]] # [[Hans Bethe]] # [[Niels Bohr]] # [[Ludwig Boltzmann]] # [[Max Born]] # [[William Henry Bragg]] # [[Henry Cavendish]] # [[James Chadwick]] # [[Steven Chu]] # [[Marie Curie]] # [[Pierre Curie]] # [[John Dalton]] # [[James Dewar]] # [[Johannes Diderik van der Waals]] # [[Paul Dirac]] # [[Albert Einstein]] # [[Michael Faraday]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Léon Foucault]] # [[Augustin-Jean Fresnel]] # [[Stephen Hawking]] # [[Werner Heisenberg]] # [[James Prescott Joule]] # [[Gustav Kirchhoff]] # [[Lev Landau]] # [[Ernest Lawrence]] # [[Hendrik Lorentz]] # [[Ernst Mach]] # [[James Clerk Maxwell]] # [[Lise Meitner]] # [[Albert A. Michelson]] # [[Robert Andrews Millikan]] # [[Pieter van Musschenbroek]] # [[Georg Ohm]] # [[J. Robert Oppenheimer]] # [[Wolfgang Pauli]] # [[Max Planck]] # [[C. V. Raman]] # [[Wilhelm Röntgen]] # [[Andrei Sakharov]] # [[Erwin Schrödinger]] # [[Arnold Sommerfeld]] # [[G. I. Taylor]] # [[Edward Teller]] # [[J. J. Thomson]] # [[Thomas Young]] # [[Yakov Borisovich Zel'dovich]] # [[Hans Christian Orsted]] # [[Murray Gell-Mann]] # [[Wallace Carothers]] # [[George FitzGerald]] # [[Victor Francis Hess]] # [[Gerard 't Hooft]] # [[Alfred Kastler]] # [[Philipp Lenard]] # [[Osborne Reynolds]] # [[Johannes Rydberg]] # [[Michael Servetus]] # [[Joseph Stefan]] # [[John Hasbrouck Van Vleck]] # [[Eugene Wigner]] # [[Robert Wilson]] </div> ==== Quimistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Svante Arrhenius]] # [[Jöns Jacob Berzelius]] # [[Humphry Davy]] # [[Robert Boyle]] # [[Peter Debye]] # [[Joseph Louis Gay-Lussac]] # [[Josiah Willard Gibbs]] # [[Otto Hahn]] # [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] # [[Dorothy Hodgkin]] # [[Antoine Lavoisier]] # [[Justus von Liebig]] # [[Dmitri Mendeleev]] # [[Joseph Priestley]] # [[Tadeus Reichstein]] # [[Ernest Rutherford]] # [[Frederick Soddy]] # [[Linus Pauling]] # [[Gilbert Lewis]] # [[Fritz Haber]] # [[Frederick Sanger]] # [[Vladimir Vernadsky]] # [[Robert Burns Woodward]] # [[Carl Bosch]] </div> ==== Botanistas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Norman Borlaug]] # [[Santiago Ramón y Cajal]] # [[Francis Crick]] # [[Thomas Henry Huxley]] # [[Jean-Baptiste Lamarck]] # [[Antonie van Leeuwenhoek]] # [[Carl Linnaeus]] # [[Konrad Lorenz]] # [[Gregor Mendel]] # [[Alfred Russel Wallace]] # [[James Watson]] # [[John James Audubon]] # [[Georges-Louis Leclerc]] # [[Sadi Carnot]] # [[Rachel Carson]] # [[Jacques-Yves Cousteau]] # [[Charles Darwin]] # [[Alexander Fleming]] # [[Galen]] # [[Ernst Haeckel]] # [[Edward Jenner]] # [[Richard Leakey]] </div> ==== Mètges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Claude Bernard]] # [[Casimir Funk]] # [[William Harvey]] # [[Robert Koch]] # [[Paracelsus]] # [[Louis Pasteur]] # [[Jonas Salk]] # [[Andreas Vesalius]] </div> ==== Inventors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Logie Baird]] # [[John Bardeen]] # [[Georg Bednorz]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Karl Benz]] # [[Emile Berliner]] # [[Gerd Binnig]] # [[Wernher von Braun]] # [[David Brewster]] # [[Fraires Wright]] # [[Nolan Bushnell]] # [[Josephine Cochrane]] # [[Christopher Cockerell]] # [[Louis Daguerre]] # [[Raymond Vahan Damadian]] # [[Rudolf Diesel]] # [[George Eastman]] # [[Thomas Edison]] # [[Leo Fender]] # [[Lee De Forest]] # [[Benjamin Franklin]] # [[Buckminster Fuller]] # [[Robert Fulton]] # [[Gordon Gould]] # [[Wilson Greatbatch]] # [[Johannes Gutenberg]] # [[Elias Howe]] # [[Joseph Marie Jacquard]] # [[Robert Jarvik]] # [[Philippe Kahn]] # [[John George Kemeny]] # [[Jack Kilby]] # [[Stephanie Kwolek]] # [[Jaron Lanier]] # [[Ignacy Lukasiewicz]] # [[Guglielmo Marconi]] # [[Cyrus McCormick]] # [[Robert Metcalfe]] # [[Samuel Morse]] # [[Alfred Nobel]] # [[Robert Noyce]] # [[Charles Algernon Parsons]] # [[Roy J. Plunkett]] # [[William Shockley]] # [[Alan Shugart]] # [[Isaac Singer]] # [[Nikola Tesla]] # [[Alessandro Volta]] # [[Ernest Walton]] # [[James Watt]] # [[Wilhelm Eduard Weber]] # [[Eli Whitney]] # [[Charles Wilson]] </div> ==== Matematicians ==== ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Daniel Bernoulli]] # [[Jacob Bernoulli]] # [[Bonaventura Cavalieri]] # [[Jean le Rond d'Alembert]] # [[Leonhard Euler]] # [[Pierre de Fermat]] # [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] # [[Blaise Pascal]] </div> ===== Periòde modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Niels Henrik Abel]] # [[Vladimir Arnold]] # [[Stefan Banach]] # [[Isaac Barrow]] # [[George Boole]] # [[Georg Cantor]] # [[Élie Cartan]] # [[Augustin-Louis Cauchy]] # [[Richard Dedekind]] # [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]] # [[Gotthold Eisenstein]] # [[Ronald Fisher]] # [[Joseph Fourier]] # [[Évariste Galois]] # [[Carl Friedrich Gauss]] # [[Alexander Grothendieck]] # [[Kurt Gödel]] # [[Jacques Hadamard]] # [[William Hamilton]] # [[G. H. Hardy]] # [[Charles Hermite]] # [[David Hilbert]] # [[Carl Gustav Jacob Jacobi]] # [[Felix Klein]] # [[Andrey Kolmogorov]] # [[Joseph Louis Lagrange]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Nikolai Lobachevsky]] # [[Benoit Mandelbrot]] # [[Pierre Louis Maupertuis]] # [[Gaspard Monge]] # [[John von Neumann]] # [[Emmy Noether]] # [[Grigori Perelman]] # [[Henri Poincaré]] # [[Jean-Victor Poncelet]] # [[Srinivasa Ramanujan]] # [[Bernhard Riemann]] # [[James Harris Simons]] # [[Karl Weierstrass]] # [[Hermann Weyl]] </div> ==== Informaticians ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[John Vincent Atanasoff]] # [[Charles Babbage]] # [[Tim Berners-Lee]] # [[Dan Bricklin]] # [[Seymour Cray]] # [[Ward Cunningham]] # [[Edsger W. Dijkstra]] # [[Douglas Engelbart]] # [[Herman Hollerith]] # [[Gary Kildall]] # [[Donald Knuth]] # [[Ada Lovelace]] # [[Dennis Ritchie]] # [[Richard Stallman]] # [[Linus Torvalds]] # [[Alan Turing]] # [[Niklaus Wirth]] # [[Steve Wozniak]] # [[Konrad Zuse]] </div> === Jornalistas === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Christiane Amanpour]] # [[Robert Fisk]] # [[John Pilger]] # [[Arun Shourie]] </div> ==== Estats Units ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ed Bradley]] # [[Tom Brokaw]] # [[Walter Cronkite]] # [[Hedda Hopper]] # [[David McCullough]] # [[Edward R. Murrow]] # [[Joseph Pulitzer]] # [[Dan Rather]] # [[Geraldo Rivera]] # [[John Stossel]] # [[Ed Sullivan]] # [[Mike Wallace]] # [[Barbara Walters]] # [[Walter Winchell]] # [[Bob Woodward]] </div> === Esportius === ==== Atletisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Roger Bannister]] # [[Usain Bolt]] # [[Bob Beamon]] # [[Sergey Bubka]] # [[Sebastian Coe]] # [[Dick Fosbury]] # [[Haile Gebrselassie]] # [[Eric Heiden]] # [[Stefka Kostadinova]] # [[Jackie Joyner-Kersee]] # [[Rafer Johnson]] # [[Yelena Isinbayeva]] # [[Sawao Kato]] # [[Carl Lewis]] # [[Kipchoge Keino]] # [[Bobby Morrow]] # [[Edwin Moses]] # [[Paavo Nurmi]] # [[Jesse Owens]] # [[Lilia Podkopayeva]] # [[Wilma Rudolph]] # [[Babe Didrikson Zaharias]] # [[Emil Zátopek]] </div> ==== Esquí aupenc ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jean-Claude Killy]] # [[Hermann Maier]] # [[Annemarie Moser-Pröll]] # [[Ingemar Stenmark]] # [[Lindsey Vonn]] </div> ==== Fòtbol american, irlandés e australian ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Brown]] # [[O. J. Simpson]] # [[Jerry Rice]] </div> ==== Badminton ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lin Dan]] # [[Peter Gade]] </div> ==== Basquetbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Kareem Abdul-Jabbar]] # [[Sergei Belov]] # [[Larry Bird]] # [[Wilt Chamberlain]] # [[Tim Duncan]] # [[Magic Johnson]] # [[Michael Jordan]] # [[Dražen Petrović]] # [[Bill Russell]] # [[Arvydas Sabonis]] </div> ==== Baseball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hank Aaron]] # [[Ty Cobb]] # [[Lou Gehrig]] # [[Willie Mays]] # [[Jackie Robinson]] # [[Babe Ruth]] </div> ==== Biatlon ==== # [[Ole Einar Bjørndalen]] ==== Ciclisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jacques Anquetil]] # [[Gino Bartali]] # [[Fausto Coppi]] # [[Bernard Hinault]] # [[Miguel Indurain]] # [[Eddy Merckx]] </div> ==== Bòxa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Muhammad Ali]] # [[Henry Armstrong]] # [[Jack Dempsey]] # [[Rocky Marciano]] # [[Joe Louis]] # [[Ingemar Johansson]] # [[Sugar Ray Robinson]] # [[Sugar Ray Leonard]] </div> ==== Escacs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bobby Fischer]] # [[Garry Kasparov]] </div> ==== Criquet ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Don Bradman]] # [[W.G. Grace]] # [[Sachin Tendulkar]] </div> ==== Equitacion ==== # [[Reiner Klimke]] ==== Oquei ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Luciana Aymar]] # [[Dhyan Chand]] </div> ==== Skating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Robin Cousins]] # [[Scott Hamilton]] # [[Sonja Henie]] # [[Michelle Kwan]] # [[Tara Lipinski]] # [[Axel Paulsen]] # [[Irina Rodnina]] </div> ==== Gòlf ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Hogan]] # [[Bobby Jones]] # [[Jack Nicklaus]] # [[Arnold Palmer]] # [[Gary Player]] # [[Annika Sörenstam]] # [[Lee Trevino]] # [[Tiger Woods]] </div> ==== Gimnastica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nadia Comăneci]] # [[Olga Korbut]] # [[Larisa Latynina]] # [[Li Ning]] # [[Vitaly Scherbo]] # [[Ludmilla Turischeva]] </div> ==== Handball ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Igor Turchin (handbal)]] # [[Ivano Balić]] # [[Anja Andersen]] </div> ==== Oquei sus glaça ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Wayne Gretzky]] # [[Valeri Kharlamov]] # [[Gordie Howe]] # [[Bobby Hull]] # [[Mario Lemieux]] # [[Sergei Makarov]] # [[Bobby Orr]] # [[Maurice Richard]] # [[Vladislav Tretiak]] </div> ==== Espòrts mecanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mario Andretti]] # [[Juan Manuel Fangio]] # [[Alain Prost]] # [[Michael Schumacher]] # [[Ayrton Senna]] # [[Jackie Stewart]] </div> ==== Esquí nordic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bjorn Daehlie]] # [[Matti Nykänen]] </div> ==== Navegacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ben Ainslie]] # [[Paul Elvstrom]] </div> ==== Fotbòl ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Franz Beckenbauer]] # [[David Beckham]] # [[Gianluigi Buffon]] # [[Iker Casillas]] # [[Bobby Charlton]] # [[Johan Cruyff]] # [[Alfredo Di Stéfano]] # [[Eusébio]] # [[Alex Ferguson]] # [[Garrincha]] # [[Mia Hamm]] # [[Diego Maradona]] # [[Lionel Messi]] # [[Gerd Müller]] # [[Michel Platini]] # [[Ferenc Puskas]] # [[Ronaldo]] # [[Cristiano Ronaldo]] # [[Pelé]] # [[Marco van Basten]] # [[Lev Yashin]] # [[Zinedine Zidane]] </div> ==== Speedskating ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonnie Blair]] # [[Johann Olav Koss]] </div> ==== Natacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jim Thorpe]] # [[Mark Spitz]] # [[Michael Phelps]] # [[Greg Louganis]] </div> ==== Tennis de taula ==== # [[Jan-Ove Waldner]] ==== Tennis ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Andre Agassi]] # [[Björn Borg]] # [[Margaret Court]] # [[Chris Evert]] # [[Roger Federer]] # [[Pancho Gonzales]] # [[Steffi Graf]] # [[Billie Jean King]] # [[Rod Laver]] # [[Suzanne Lenglen]] # [[John McEnroe]] # [[Rafael Nadal]] # [[Martina Navratilova]] # [[Pete Sampras]] # [[Bill Tilden]] # [[Serena Williams]] </div> ==== Volleibòl ==== # [[Karch Kiraly]] ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sepp Blatter]] # [[Pierre de Coubertin]] # [[Juan Antonio Samaranch]] </div> === Personatges legendàrias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aquilles]] # [[Enèu]] # [[Agamemnon]] # [[Andromèda (mitologia)]] # [[Argonautas]] # [[Rei Artús]] # [[Atlàs (mitologia)]] # [[Beowulf]] # [[Dioscurs]] # [[Ciclòp]] # [[Cerbèr]] # [[Grendel]] # [[Hansel e Gretel]] # [[Eracles]] # [[Jason]] # [[Electra]] # [[Euròpa (mitologia)]] # [[Ganimedes (mitologia)]] # [[Elena de Tròia]] # [[Medèa]] # [[Medusa]] # [[Ulisses]] # [[Edip]] # [[Orion (mitologia)]] # [[Persèu (mitologia)]] # [[Peter Pan]] # [[Rotland (de Roncesvals)]] # [[Esfinx]] # [[Serena]] </div> === Personatges de ficcion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batman]] # [[Mickey Mouse]] # [[Blancanèu]] # [[Superman]] # [[Tintin]] # [[Baba Yaga]] # [[Paire Nadal]] # [[Aladdin]] # [[James Bond]] # [[Lo Gat Capelat]] # [[Dracula]] # [[Sherlock Holmes]] # [[Tarzan]] # [[Lei Tres Mosquetaires]] # [[Supereròi]] </div> == Istòria == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria]] # [[Civilizacion]] # [[Istòria de la Tèrra]] # [[Istòria de l'umanitat]] # [[Archius]] # [[Biografia]] # [[Castèu]] # [[Òrdre (Regim Ancian)]] ## [[Borgesiá]] ## [[Noblesa]] # [[Emperaire]] # [[Feudalisme]] # [[Graf]] # [[Dèime]] ==== Sciéncias auxiliaras de l'istòria ==== # [[Arqueologia]] ## [[Cultura arqueologica]] ## [[Arqueogenetica]] # [[Cronologia]] # [[Diplomatica]] # [[Epigrafia]] # [[Genealogia]] # [[Eraudica]] ## [[Blason]] # [[Istoriografia]] ## [[Teoria dau complòt]] # [[Numismatica]] # [[Paleografia]] # [[Filatelia]] # [[Filosofia de l'istòria]] </div> ==== Istòria dei sciéncias e dei tecnicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria dei sciéncias]] # [[Istòria de l'agricultura]] # [[Istòria de l'astronomia]] # [[Istòria de l'aviacion]] # [[Istòria de la biologia]] # [[Istòria de la quimia]] # [[Istòria de la geografia]] # [[Istòria de la geologia]] # [[Istòria de la fisica]] # [[Istòria dei matematicas]] # [[Istòria de la pensada economica]] # [[Istòria de la lingüistica]] # [[Istòria de la psicologia]] # [[Istòria dei tecnicas]] # [[Istòria de la medecina]] # [[Istòria deis ordinators]] # [[Istòria de l'escritura]] </div> ==== Articles generaus divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # ??? # [[Istòria de l'art]] # [[Cultura istorica]] # [[Istòria de l'arquitectura]] # [[Istòria dei tecnicas cinematograficas]] # [[Istòria dau drech]] # [[Istòria de la literatura]] # [[Istòria militara]] # [[Istòria de la musica]] # [[Istòria de la filosofia]] # [[Istòria dei religions]] ## [[Istòria dau bodisme]] ## [[Istòria dau judaïsme]] ## [[Istòria dau cristianisme]] ## [[Istòria de l'indoïsme]] ## [[Istòria de l'islam]] </div> ==== Istòria dei continents ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Africa]] # [[Istòria d'America]] ## [[Istòria de l'America dau Nòrd]] ## [[Istòria de l'America dau Sud]] # [[Istòria d'Antartida]] # [[Istòria d'Asia]] # [[Istòria d'Euròpa]] # [[Istòria d'Oceania]] </div> ==== Istòria de regions istoricas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria de l'America Centrala]] # [[Istòria dei Caribas]] # [[Istòria dei Balcans]] # [[Istòria de l'Orient Mejan]] # [[Istòria d'Escandinàvia]] </div> ==== Istòria dei país ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Egipte]] # [[Istòria d'Eritrèa]] # [[Istòria d'Etiopia]] # [[Istòria de Ghana]] # [[Istòria de Libia]] # [[Istòria de Madagascar]] # [[Istòria de Marròc]] # [[Istòria de Nigèria]] # [[Istòria de Senegau]] # [[Istòria de Sierra Leone]] # [[Istòria de Somalia]] # [[Istòria de l'Africa dau Sud]] # [[Istòria de Sodan]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Argentina]] # [[Istòria de Bolívia]] # [[Istòria de Brasil]] # [[Istòria de Canadà]] # [[Istòria de Chile]] # [[Istòria de Colómbia]] # [[Istòria de Cuba]] # [[Istòria d'Eqüator]] # [[Istòria de Guyana]] # [[Istòria d'Haití]] # [[Istòria de Mexic]] # [[Istòria de Paraguia]] # [[Istòria de Peró]] # [[Istòria deis Estats Units d'America]] # [[Istòria de Veneçuèla]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Afganistan]] # [[Istòria d'Azerbaitjan]] # [[Istòria de Bangladèsh]] # [[Istòria de Botan]] # [[Istòria de Birmania]] # [[Istòria de Cambòtja]] # [[Istòria de China]] # [[Istòria d'Índia]] # [[Istòria d'Indonesia]] # [[Istòria d'Israèl]] # [[Istòria d'Iraq]] # [[Istòria d'Iran]] # [[Istòria de Japon]] # [[Istòria de Corèa]] # [[Istòria de Liban]] # [[Istòria de Malàisia]] # [[Istòria de Mongolia]] # [[Istòria de Nepal]] # [[Istòria de Paquistan]] # [[Istòria de Palestina]] # [[Istòria dei Filípinas]] # [[Istòria de l'Arabia Saudita]] # [[Istòria de Singapor]] # [[Istòria de Sri Lanka]] # [[Istòria de Siria]] # [[Istòria de Taiwan]] # [[Istòria de Tailàndia]] # [[Istòria de Tibet]] # [[Istòria de Turquia]] # [[Istòria de Vietnam]] # [[Istòria d'Iemèn]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Albania]] # [[Istòria d'Armenia]] # [[Istòria d'Àustria]] # [[Istòria de Belgica]] # [[Istòria de Bulgaria]] # [[Istòria de Croàcia]] # [[Istòria de Danemarc]] # [[Istòria d'Anglatèrra]] # [[Istòria d'Estònia]] # [[Istòria de Finlàndia]] # [[Istòria de França]] # [[Istòria de Georgia]] # [[Istòria d'Alemanha]] # [[Istòria de Grècia]] # [[Istòria d'Ongria]] # [[Istòria d'Islàndia]] # [[Istòria de la Republica d'Irlanda]] # [[Istòria d'Itàlia]] # [[Istòria de Letònia]] # [[Istòria de Lituània]] # [[Istòria de Malta]] # [[Istòria dei País Bas]] # [[Istòria de Norvègia]] # [[Istòria de Polonha]] # [[Istòria de Portugau]] # [[Istòria de Romania]] # [[Istòria de Russia]] # [[Istòria d'Escòcia]] # [[Istòria de Serbia]] # [[Istòria d'Espanha]] # [[Istòria de Suècia]] # [[Istòria de Soïssa]] # [[Istòria d'Ucraïna]] # [[Istòria dau Reiaume Unit]] # [[Istòria de Galas]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria d'Austràlia]] # [[Istòria de la Nòva Zelanda]] </div> === Preïstòria e Antiquitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat de la Pèira]] # [[Edat dau Bronze]] # [[Edat dau Fèrre]] # [[Calcolitic]] # [[Antiquitat]] # [[Antiquitat Classica]] # [[Antiquitat Tardiva]] # [[Periòde ellenistic]] </div> ==== Preïstòria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Preïstòria]] # [[Australopithecus]] # [[Òme de Cròsmanhon]] # [[Òme de Java]] # [[Òme de Pequin]] # [[Homo erectus]] # [[Evolucion umana]] # [[Òme de Denisova]] # [[Òme de Neandertal]] # [[Paranthropus]] # [[Expansion planetària de l'Òme Modèrne]] </div> ==== Edat dau Fèrre ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleolitic]] ## [[Paleolitic Inferior]] ## [[Paleolitic Mejan]] ## [[Paleolitic Superior]] # [[Mesolitic]] # [[Revolucion Neolitica]] # [[Neolitic]] # [[Brèç de la civilizacion]] # [[Domesticacion dau fuòc]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Egipte Antica]] ## [[Naqada III]] ## [[Faraon]] ## [[Dinastia Ptolemaïca]] ## [[Tebas (Egipte)]] ## [[Menfis]] ## [[Ancian Empèri]] ## [[Empèri Mejan]] ## [[Empèri Novèu]] ## [[Vau dei Rèis]] # [[Cultura de Nok]] # [[Nubia]] ## [[Reiaume de Kush]] ## [[Meroe]] # [[Reiaume d'Axom]] # [[Civilizacion cartaginesa]] ## [[Cartage]] ## [[Guèrras Punicas]] # [[Pont (país)]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacions andinas]] ## [[Cultura de Chavín]] ## [[Civilizacion de Caral]] # [[Mesoamerica]] # [[Civilizacion maia]] # [[Paleoindians]] # [[Teotihuacan]] # [[Civilizacion olmèca]] # [[Poblament d'America]] # [[Civilizacion zapotèca]] </div> ==== Asia ==== ===== Generalitats ===== # [[Rota de la Seda]] ===== Asia Centrala, Pèrsia e Caucàs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Aquemenida]] # [[Atropatene]] # [[Bactriana]] # [[Albania (Caucàs)]] # [[Ibèria (Caucàs)]] # [[Elam]] ## [[Susa]] # [[Medes]] # [[Empèri Part]] # [[Persèpolis]] # [[Guèrras Persoromanas]] # [[Saces]] # [[Empèri Sassanida]] # [[Sogdiana]] # [[Tocaris]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gojoseon]] # [[Periòde Jomon]] # [[Dinastia Shang]] # [[Periòde dei Primas e deis Autonas]] # [[Tres Reiaumes de Corèa]] # [[Periòde dei Reiaumes Combatents]] # [[Periòde Zhu]] # [[Periòde Yayoi]] # [[Tres Augusts e Cinc Emperaires]] # [[Xiongnu]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinastia Chola]] # [[Empèri Gupta]] # [[Civilizacion de la vau d'Indus]] ## [[Mohenjo-daro]] # [[Reiaumes Indogrècs]] # [[Indoescitas]] # [[Empèri Kushan]] # [[Magadha]] # [[Empèri Maurya]] # [[Dinastia Satavahana]] # [[Periòde Vedic]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nanyue]] # [[Ciutats-estats Pyu]] # [[Dinastia Hong Bang]] </div> ===== Mesopotamia e Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mesopotamia]] # [[Akkad]] # [[Amorritas]] # [[Dinastia Bagratuni]] # [[Assiria]] ## [[Niniva]] # [[Babilònia (reialme)]] ## [[Babilònia]] ## [[Caldèa]] # [[Ebla]] # [[Istòria dei reiaumes ebrieus]] # [[Ititas]] # [[Lidia]] # [[Mitanni]] # [[Palmira]] # [[Fenicia]] ## [[Tir (Liban)]] # [[Frigia]] # [[Empèri Seleucida]] # [[Sabèus]] # [[Sumèr]] ## [[Ur (vila)]] # [[Tròia (Anatolia)]] ## [[Guèrra de Tròia]] # [[Ugarit]] # [[Urartu]] # [[Creissent Fertil]] # [[Reiaume d'Armenia]] # [[Guèrras de Siria]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion minoïca]] ## [[Cnossos]] # [[Dacia]] ## [[Dacians]] # [[Etruscs]] # [[Grècia Antica]] ## [[Civilizacion micenèa]] ## [[Guèrras Medicas]] ## [[Granda Grècia]] ## [[Liga de Delos]] ## [[Esparta]] # [[Roma Antica]] ## [[Reiaume Roman]] ## [[Republica Romana]] ## [[Empèri Roman]] ### [[Pompei]] ## [[Empèri Roman d'Occident]] ## [[Casuda de l'Empèri Roman d'Occident]] ## [[Crisi dau sègle III]] ## [[Dinastia Julioclaudiana]] ## [[Dinastia Antonina]] ## [[Guèrra dei Gàllias]] ## [[Guèrras de Macedònia]] ## [[Guèrras civilas romanas]] # [[Macedònia (reialme)]] # [[Cèltas]] # [[Cimmeris]] # [[Sarmates]] # [[Saxons]] # [[Escitia]] ## [[Escitas]] # [[Tràcia]] # [[Invasions barbaras]] ## [[Alans]] ## [[Angles]] ## [[Bulgars]] ## [[Burgonds]] ## [[Gòts]] ### [[Ostrogòts]] ### [[Visigòts]] ## [[Huns]] ## [[Moros]] ## [[Rus']] ## [[Sueus]] ## [[Vandals]] </div> === Edat Mejana === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat Mejana]] # [[Guilda]] # [[Boiar]] # [[Chivalier]] # [[Kniaz]] # [[Samurai]] # [[Servatge]] # [[Cavalariá medievala]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat Ajuran]] # [[Almoravids]] # [[Empèri de Ghana]] # [[Kanem]] # [[Empèri de Mali]] # [[Empèri Songai]] # [[Timboctó]] # [[Comèrci transsaharian]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Civilizacion astèca]] # [[Empèri Inca]] # [[Periòde Precolombian]] # [[Chimú]] # [[Cultura de Mississipí]] # [[Cultura Moche]] # [[Tiwanaku]] # [[Cultura wari]] </div> ==== Asia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Edat d'Aur de l'Islam]] # [[Mameloc]] </div> ===== Asia Centrala e Pèrsia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Turcomans dau Moton Blanc]] # [[Khanat de l'Òrda d'Aur]] # [[Turcomans dau Moton Negre]] # [[Conquista aràbia de Pèrsia]] # [[Empèri de Corasmia]] # [[Dinastia Seldjokida]] # [[Empèri Gaznevida]] # [[Khaganat Oigor]] </div> ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Goguryeo]] # [[Dinastia Han]] # [[Periòde de Heian]] # [[Dinastia Jin (265-420)]] # [[Dinastia Jin (1115-1234)]] # [[Dinastia Liao]] # [[Empèri Mongòl]] # [[Ninja]] # [[Dinastia Qin]] # [[Setze Reiaumes]] # [[Dinastia Song]] # [[Dinastias dau Nòrd e dau Sud]] # [[Dinastia Sui]] # [[Dinastia Tang]] # [[Tres Reiaumes (China)]] # [[Dinastia Xia]] # [[Dinastia Yuan]] # [[Periòde dei Cinc Dinastias e dei Dètz Reiaumes]] # [[Khitans]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sultanat de Delhi]] # [[Conquista musulmana d'Índia]] # [[Empèri de Vijayanagara]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Champa]] # [[Empèri Khmer]] # [[Majapahit]] # [[Sultanat de Malacca]] # [[Reiaume de Pagan]] # [[Sriwijaya]] # [[Dinastia Tran]] </div> ===== Orient Mejan ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Califat Abassida]] # [[Crosada]] ## [[Estat latin]] # [[Empèri de Nicèa]] # [[Califat Fatimida]] # [[Empèri Latin]] # [[Empèri Otoman]] # [[Sultanat de Rom]] # [[Califat Omeia]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pèsta negra]] # [[Esquisma de 1054]] # [[Ostau Absborg]] # [[Ostau Medicis]] # [[Normands]] # [[Renaissença]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Comans]] # [[Avars]] # [[Premier Khanat Bulgar]] # [[Segond Khanat Bulgar]] # [[Empèri Bizantin]] ## [[Guèrras Arabobizantinas]] ## [[Guèrras Bulgarobizantinas]] ## [[Guèrras Otomanobizantinas]] ## [[Sètge de Constantinòble (1453)]] # [[Principat de Galicia–Volínia]] # [[Grand Ducat de Lituània]] # [[Grand Ducat de Moscòu]] # [[Reiaume d'Ongria]] # [[Guèrras Ussitas]] # [[Cazars]] # [[Rus' de Kiev]] # [[Granda Moràvia]] # [[Republica de Novgorod]] # [[Guèrra de Creta (1645-1669)]] # [[Pechenegs]] # [[Chivaliers Teutonics]] # [[Principat de Vladimir-Suzdal]] # [[Bulgars de la Vòlga]] # [[Reiaume de Boèmia]] # [[Guèrra de Polonha còntra l'Òrdre Teutonic]] # [[Rurikidas]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Al Andalós]] ## [[Califat de Còrdoa]] ## [[Reconquista]] # [[Reiaume d'Aragon]] # [[Ducat de Borgonha]] # [[Reiaume de Castelha]] # [[Francia]] ## [[Francia Orientala]] ## [[Francia Occidentala]] # [[Reiaume de França]] # [[Empèri Carolingian]] ## [[Capecians]] ## [[Carolingians]] ## [[Merovingians]] # [[Reiaume d'Anglatèrra]] ## [[Anglosaxons]] ## [[Batalha de Hastings]] ## [[Conquista normanda d'Anglatèrra]] ## [[Guèrras dei Doas Ròsas]] # [[Liga Anseatica]] # [[Union de Kalmar]] # [[Sant Empèri Roman Germanic]] # [[Ostau Plantagenet]] # [[Guèrra de Cent Ans]] # [[Inquisicion]] # [[Òrdre dau Temple]] # [[Lombards]] # [[Crosadas balticas]] # [[Ostsiedlung]] # [[Estats Pontificaus]] # [[Republica de Gènoa]] # [[Reiaume de Sicília]] # [[Republica de Venècia]] # [[Periòde Viking]] # [[Vikings]] # [[Reiaume Visigòt]] # [[Wends]] # [[Guèrra dei Gòts]] # [[Neustria]] # [[Guelfs e Gibelins]] # [[Lèi salica]] </div> === Periòde modèrne === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Periòde Modèrne]] # [[Edat dei Descubèrtas]] # [[Empèri Britanic]] # [[Empèri Coloniau Francés]] # [[Pichon Temps Glaciari]] # [[Empèri Portugués]] # [[Empèri Espanhòu]] # [[Revolucion scientifica]] # [[Guèrra de Sèt Ans]] # [[Tractat de Saragossa]] # [[Tractat de Tordesillas]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Esclavatge en Africa]] # [[Comèrci triangular]] # [[Empèri de Bornu]] # [[Reiaume de Mutapa]] # [[Empèri Ashanti]] # [[Kongo]] # [[Empèri d'Oyo]] # [[Sultanat de Sennar]] # [[Ciutats-estats hausas]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca]] # [[Colonizacion europèa en America]] ## [[Colonizacion britanica en America]] ## [[Colonizacion espanhòla en America]] ### [[Conquista de l'Empèri Astèc]] ### [[Conquista de l'Empèri Inca]] # [[Guèrras Intercolonialas]] ## [[Quatrena Guèrra Intercoloniala]] # [[Chaple de Wounded Knee]] # [[Expedicion Lewis e Clark]] # [[Guèrras d'Independéncia Ispanoamericanas]] </div> ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Shaanxi]] # [[Famina bengalina de 1770]] # [[Sultanats de Deccan]] # [[Companhiá Neerlandesas deis Índias Orientalas]] # [[Companhiá deis Índias Orientalas]] # [[Periòde d'Edo]] ## [[Shogunat Tokugawa]] # [[Guèrra d'Imjin]] # [[Joseon]] # [[Khanat Cazac]] # [[Dinastia Ming]] # [[Empèri Marata]] # [[Empèri Mogòl]] # [[Conquista russa de Siberia]] # [[Dinastia Safavida]] # [[Empèri Sikh]] # [[Reiaume d'Ayutthaya]] # [[Khanat de Bokhara]] # [[Lan Xang]] # [[Dinastia Le]] # [[Khanat de Sibir]] # [[Dinastia Taungu]] # [[Khanat Dzungar]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sègle dei Lutz]] # [[Reforma|Reforma Protestanta]] # [[Guèrra de Trenta Ans]] # [[Còntra-Reforma]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem de Lisbona de 1755]] # [[Guèrras Angloolandesas]] # [[Congrès de Berlin]] # [[Guèrra d'Uechanta Ans]] # [[Guèrra Civila Anglesa]] # [[Revolucion Francesa]] ## [[Guèrras Revolucionàrias]] # [[Guèrras de religion (França)]] # [[Eiganaud]] # [[Guèrras d'Itàlia]] # [[Prússia]] # [[Puritanisme]] # [[Inquisicion espanhòla]] # [[Guèrra de Succession d'Àustria]] # [[Guèrra de Succession d'Espanha]] # [[Enclosure]] </div> ===== Euròpa Orientala e Centrala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosacs]] ## [[Hetmanat]] # [[Khanat de Crimèa]] # [[Granda Guèrra dau Nòrd]] # [[Granda Guèrra Turca]] # [[Ostau Romanov]] # [[Khanat de Kazan]] # [[Guèrra de Livònia]] # [[Partiments de Polonha]] # [[Republica dei Doas Nacions]] # [[Grand Jòc]] # [[Tsarat de Russia]] ## [[Oprichnina]] # [[Guèrras Turcorussas]] # [[Guèrras Otomanas en Euròpa]] # [[Union de Lublin]] # [[Guèrras Russolituanianas]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1605-1618]] # [[Guèrra Russopolonesa de 1654-1667]] </div> === Periòde Contemporanèu === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Istòria contemporanèa]] # [[Crisi petroliera de 1973]] # [[Abolicionisme]] # [[Pacte Anti-Komintern]] # [[Movements per lei drechs civius]] # [[Guèrra Freja]] # [[Epidemia de covid-19]] # [[Decolonizacion]] # [[Crisi economica de 2008]] # [[Crisi economica de 1929]] # [[Revolucion Industriala]] # [[Edat de l'Informacion]] # [[Entre doas guèrras]] # [[Pacte Kellogg-Briand]] # [[Neoimperialisme]] # [[Exploracion espaciala]] # [[Corsa a l'espaci]] # [[Gripa espanhòla]] # [[Guèrra còntra lo terrorisme]] # [[Drech de vòte dei femnas]] # [[Premiera Guèrra Mondiala]] ## [[Frònt dei Balcans (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt de l'Èst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Itàlia (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Frònt d'Orient Mejan]] ## [[Tractat de Lausanna]] ## [[Tractat de Saint-Germain-en-Laye]] ## [[Tractat de Trianon]] ## [[Frònt de l'Oèst (Premiera Guèrra Mondiala)]] ## [[Conferéncia de patz de París]] # [[Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Aliats de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Poissanças de l'Aisse]] ## [[Pacte Molotov-Ribbentrop]] ## [[Campanha de Polonha (1939)]] ## [[Frònt de l'Oèst (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha de l'Atlantic (Segonda Guèrra Mondiala)]] ## [[Batalha d'Anglatèrra]] ## [[Guèrra d'Ivèrn]] ## [[Guèrra Germanosovietica]] ## [[Teatre mediterranèu de la Segonda Guèrra Mondiala]] ## [[Guèrra dau Pacific (1941-1945)]] ## [[Bombardament de Pearl Harbor]] ## [[Conferéncia de Yalta]] ## [[Bombardaments atomics d'Hiroshima e de Nagasaki]] ## [[Procès de Nuremberg]] # [[Collectivizacion]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Prima Araba]] # [[Guèrra d'Argeria]] # [[Guèrra Civila Angolesa]] # [[Guèrra Anglozolo]] # [[Apartheid]] # [[Biafra]] # [[Estat Liure de Còngo]] # [[Guèrra Civila Etiopiana]] # [[Premiera Guèrra dei Boers]] # [[Guèrra Civila Libiana]] # [[Guèrra Madista]] # [[Guèrra Civila Nigeriana]] # [[Genocidi de Rwanda]] # [[Partiment d'Africa]] # [[Segonda Guèrra dei Boers]] # [[Segonda Guèrra de Còngo]] # [[Segonda Guèrra Italoetiopiana]] # [[Califat de Sokoto]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tèrratrem d'Haití de 2010]] # [[Guèrra de Secession]] # [[Guèrras indianas]] # [[Movement per lei drechs civius]] # [[Estats Confederats d'America]] # [[Crisi dei missils de Cuba]] # [[Revolucion Cubana]] # [[Dust Bowl]] # [[Empèri de Brasil]] # [[Granda Colómbia]] # [[Revolucion Haiciana]] # [[Projècte Manhattan]] # [[Guèrra d'Independéncia de Mexic]] # [[Revolucion Mexicana]] # [[Guèrra Americanomexicana]] # [[Atemptats dau 11 de setembre]] # [[Guèrra Ispanoamericana]] # [[Crac de Wall Street de 1929]] # [[Guèrra de 1812]] # [[Guèrra de Paraguai]] # [[Guèrra dau Pacific]] # [[Frontiera americana]] # [[New Deal]] </div> ==== Asia ==== ===== Asia Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Inondacions de 1931 (China)]] # [[Tèrratrem de Tangshan]] # [[Tèrratrem e tsunami de Tōhoku]] # [[Revòuta dei Boxers]] # [[Istòria de la Republica Populara de China]] # [[Guèrra Civila Chinesa]] # [[Revolucion Culturala]] # [[Empèri de Japon]] # [[Premiera guèrra de l'òpi]] # [[Premiera Guèrra Sinojaponesa]] # [[Grand bomb en avans]] # [[Granda Famina Chinesa]] # [[Guèrra de Corèa]] # [[Periòde Meiji]] # [[Restauracion Meiji]] # [[Dinastia Qing]] # [[Guèrra Russojaponesa]] # [[Segonda guèrra de l'òpi]] # [[Segonda Guèrra Sinojaponesa]] # [[Revòuta Taiping]] # [[Manifestacions de la Plaça Tiananmen]] # [[Revolucion chinesa de 1911]] # [[Tractats inegaus]] </div> ===== Asia dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ciclòn Bhola]] # [[Guèrra d'Independéncia de Bangladèsh]] # [[Raj Britanic]] # [[Movement independentista indian]] # [[Revòuta Indiana de 1857]] # [[Tresena Guèrra Indopaquistanesa]] # [[Partiment deis Índias]] # [[Dinastia Nguyen]] # [[Dinastia Konbaung]] </div> ===== Asia dau Sud-Èst ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tsunami de 2004]] # [[Índias Orientalas Neerlandesas]] # [[Indochina Francesa]] # [[Revolucion Nacionala Indonesiana]] # [[Guèrra Americanofilipina]] # [[Revolucion Filipina]] # [[Guèrra de Vietnam]] # [[Khmers Roges]] # [[Guèrra d'Indochina]] </div> ===== Orient Mejan e Iran ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revòuta Araba]] # [[Guèrra d'Independéncia Turca]] # [[Genocidi armèni]] # [[Palestina mandatària]] # [[Conflicte araboisraelian]] # [[Guèrra Civila dau Iemèn dau Nòrd]] # [[Guèrra Civila Libanesa]] # [[Revolucion Iraniana]] # [[Premiera Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra Iran-Iraq]] # [[Guèrra de Kuwait]] # [[Segonda Guèrra d'Afganistan]] # [[Guèrra d'Iraq]] # [[Guèrra Civila Siriana]] </div> ==== Euròpa ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Empèri Austrian]] # [[Àustria-Ongria]] # [[Congrès de Viena]] # [[Integracion europèa]] # [[Istòria de l'Union Europèa]] # [[Olocaust]] # [[Santa Aliança]] # [[Ridèu de fèrre]] # [[Prima dei Pòbles]] # [[Tractat de París (1814)]] # [[Tractat de Versalhas]] </div> ===== Euròpa Orientala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrras Balcanicas]] ## [[Premiera Guèrra Balcanica]] ## [[Segonda Guèrra Balcanica]] # [[Catastròfa de Chornobil]] # [[Guèrra de Crimèa]] # [[Checoslovaquia]] # [[Dissolucion de l'Union Sovietica]] # [[Alemanha de l'Èst]] # [[Campanha de Russia (1812)]] # [[Grandei Purgas]] # [[Guèrra Turcogrèga (1919-1922)]] # [[Guèrra d'Independéncia Grèga]] # [[Golag]] # [[Holodomor]] # [[Revolucion Ongresa de 1956]] # [[Guèrra Sovietopolonesa]] # [[Insureccion de Praga]] # [[Revolucions de 1989]] # [[Guèrra Civila Russa]] # [[Empèri Rus]] # [[Revolucion Russa de 1905]] # [[Revolucion Russa]] # [[Guèrra Turcorussa de 1877-1878]] # [[Solidarnosc]] # [[Blòt de l'Èst]] # [[Union Sovietica dei Republicas Socialistas]] ## [[Menchevics]] ## [[NKVD]] # [[Iogoslavia]] # [[Transferiments de populacions en URSS]] </div> ===== Euròpa Occidentala ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Revolucion Bèlga]] # [[Muralha de Berlin]] # [[Premier Empèri Francés]] # [[Guèrra de 1870]] # [[Premiera Republica Francesa]] # [[Confederacion Germanica]] # [[Empèri Alemand]] # [[Reünificacion Alemanda]] # [[Granda Famina (Irlanda)]] # [[Cent Jorns]] # [[Unificacion Italiana]] # [[Revolucion de Julhet]] # [[Guèrras napoleonencas]] # [[Tresen Reich]] ## [[Putsch de la brassariá]] ## [[Gestapo]] ## [[NSDAP]] ## [[Schutzstaffel]] ## [[Sturmabteilung]] ## [[Complòt dau 20 de julhet]] # [[Guèrra d'Espanha]] # [[Comuna de París (1871)]] # [[Segonda Republica Espanhòla]] # [[Guèrra Civila Espanhòla]] # [[The Troubles]] # [[Unificacion Alemanda]] # [[Camps de concentracion nazis]] # [[Republica de Weimar]] # [[Dolchstoßlegende]] </div> ===== Vilas istoricas ===== # [[Antiòquia d'Orontes]] == Geografia == === Articles de basa === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geografia]] # [[Capitala]] # [[Vila]] # [[País]] # [[Exploracion]] # [[Dependéncia territòriala]] # [[Frontiera]] # [[Zòna rurala]] # [[Banlèga]] # [[Vilatge]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (geografia)]] # [[Isolinha]] # [[Sistèma geodesic]] # [[Sistèma de coordenadas geograficas]] ## [[Latitud]] ## [[Longitud]] # [[Geoïde]] # [[Glòbe terrèstre]] # [[Grand cercle]] # [[Projeccion cartografica]] ## [[Projeccion de Mercator]] # [[Modèl ellipsoïdau de la Tèrra]] # [[Escala (cartografia)]] </div> ==== Direccions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ponch cardinau]] # [[Nòrd]] # [[Èst]] # [[Sud]] # [[Oèst]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cercle antartic]] # [[Cercle artic]] # [[Parallèl (geografia)]] # [[Eqüator terrèstre]] # [[Meridian]] # [[Pòl Nòrd]] # [[Premier meridian]] # [[Pòl Sud]] # [[Tropic dau Cancèr]] # [[Tropic dau Capricòrne]] </div> ==== Continent ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Continent]] # [[Africa]] # [[America]] # [[Antartida]] # [[Asia]] # [[Austràlia]] # [[Eurasia]] # [[Euròpa]] # [[America dau Nòrd]] # [[America dau Sud]] </div> === Geografia fisica === ==== Estendudas d'aiga ==== ===== Oceans e mars ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ocean Artic]] ## [[Baia de Baffin]] ## [[Mar de Barents]] ## [[Mar de Beaufort]] ## [[Mar dei Chukchis]] ## [[Mar de Siberia Orientala]] ## [[Mar de Groenlàndia]] ## [[Baia d'Hudson]] ## [[Mar de Kara]] ## [[Mar de Laptev]] ## [[Mar Blanca]] # [[Ocean Atlantic]] ## [[Mar Baltica]] ### [[Golf de Botnia]] ## [[Baia de Biscaia]] ## [[Golf de Guinèa]] ## [[Mar d'Irlanda]] ## [[Mar de Labrador]] ## [[Mar dau Nòrd]] ## [[Mar de Norvègia]] ## [[Mar dei Sargassas]] ## [[Golf de Sant Laurenç]] # [[Mar Negra]] ## [[Mar d'Azov]] # [[Mar Cariba]] ## [[Golf de Mexic]] # [[Mar Mediterranèa]] ## [[Mar Adriatica]] ## [[Mar Egèa]] ## [[Mar Ioniana]] ## [[Mar Liguriana]] ## [[Mar de Marmara]] ## [[Mar Tirrèna]] # [[Ocean Indian]] ## [[Mar d'Andaman]] ## [[Mar d'Arabia]] ## [[Golf de Bengala]] ## [[Golf Arabopersic]] ## [[Mar Roja]] ## [[Mar de Timòr]] # [[Ocean Pacific]] ## [[Mar d'Arafura]] ## [[Mar de Bering]] ## [[Mar dei Celebas]] ## [[Mar de Coralh]] ## [[Mar de China Orientala]] ## [[Mar de Florès]] ## [[Golf d'Alaska]] ## [[Golf de Califòrnia]] ## [[Golf de Carpentària]] ## [[Golf de Tailàndia]] ## [[Mar de Java]] ## [[Mar dei Molucas]] ## [[Mar dei Filípinas]] ## [[Mar de Japon]] ## [[Mar d'Okhotsk]] ## [[Mar de Salomon]] ## [[Mar de China Meridionala]] ## [[Mar de Sulu]] ## [[Mar de Tasman]] ## [[Mar Jauna]] # [[Ocean Antartic]] ## [[Mar d'Amundsen]] ## [[Granda Baia d'Austràlia]] ## [[Mar de Ross]] ## [[Mar de Scotia]] ## [[Mar de Weddell]] </div> ===== Destrechs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bab-el-Mandeb]] # [[Destrech de Bass]] # [[Estrech de Bering|Destrech de Bering]] # [[Bosfòr]] # [[Destrech de Cook]] # [[Destrech de Davis]] # [[Destrech de Danemarc]] # [[Dardanèls]] # [[Pas de Calais (estrech)]] # [[Passatge de Drake]] # [[Marga (mar)]] # [[Destrechs de Florida]] # [[Estrech de Gibartar|Destrech de Gibartar]] # [[Estrech d'Ormuz|Destrech de Hormuz]] # [[Destrech d'Hudson]] # [[Kattegat]] # [[Destrech de Corèa]] # [[Destrech de Magellan]] # [[Estrech de Malaca|Destrech de Malacca]] # [[Canau de Moçambic]] # [[Canau d'Otranto]] # [[Destrech de Palk]] # [[Skagerrak]] # [[Estrech de la Sonda|Destrech de la Sonda]] # [[Destrech de Taiwan]] # [[Destrech de Torres]] # [[Destrech de Tsugaru]] # [[Canau de Yucatan]] # [[Oresund]] </div> ==== Rius ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còngo (flume)]] ## [[Kasai (riu)]] ## [[Ubangi (riu)]] # [[Limpopo (riu)]] # [[Nigèr (fluvi)|Nigèr (flume)]] ## [[Benue (riu)]] # [[Nil]] ## [[Nil Blau]] ## [[Nil Blanc]] # [[Aurenja (flume)]] # [[Senegau (flume)]] # [[Zambèsi]] </div> ===== America dau Nòrd ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colorado (flume)]] # [[Colómbia (flume)]] # [[Mackenzie (flume)]] # [[Mississipí (flume)]] ## [[Missorí (riu)]] ## [[Ohio (riu)]] # [[Rio Grande]] # [[Sant Laurenç (riu)]] # [[Yukon (flume)]] </div> ===== America dau Sud ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazonas (fluvi)]] ## [[Rio Madeira]] ## [[Rio Negro (Amazonas)]] ## [[Rio Tocantins]] # [[Rio Magdalena]] # [[Orinoco]] # [[Paraná]] # [[Uruguai (flume)]] # [[Rio São Francisco]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fluvi Blau]] # [[Fluvi Jaune]] # [[Mekong]] # [[Lena]] # [[Ienisseï]] ## [[Angara (riu)]] # [[Òb]] ## [[Irtysh]] # [[Indús]] # [[Bramapotra]] # [[Amor (fluvi)]] # [[Songhua (riu)]] # [[Eufrates]] # [[Amu Darya]] # [[Ganges]] ## [[Yamuna]] # [[Salween]] # [[Oral (flume)]] # [[Syr Darya]] # [[Irrawaddy]] # [[Kolyma]] # [[Fluvi de las Pèrlas|Fluvi dei Pèrlas]] # [[Tigre (flume)]] # [[Indigirka]] # [[Godavari]] # [[Krishna]] # [[Liao]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Vòlga]] # [[Danubi]] # [[Dnièpre]] # [[Dòn]] # [[Pechora]] # [[Dvina Septentrionala]] # [[Ren]] # [[Elba (flume)]] # [[Vistula]] # [[Tage]] # [[Daugava]] # [[Léger (flume)]] # [[Oder]] </div> ===== Oceania ===== # [[Murray (flume)]] ==== Lacs ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs Africans]] ## [[Lac Victòria]] ## [[Lac Tanganyika]] ## [[Lac Malawi]] ## [[Lac Turkana]] ## [[Lac Albert (Africa)]] # [[Lac Mweru]] # [[Lac Chad]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grands Lacs]] ## [[Lac Superior]] ## [[Lac Michigan]] ## [[Lac Huron]] ## [[Lac Erie]] ## [[Lac Ontario]] # [[Grand Lac deis Esclaus]] # [[Lac Winnipeg]] # [[Lac Nicaragua]] # [[Lac Maracaibo]] # [[Lac Titicaca]] </div> ===== Antartida ===== # [[Lac Vostok]] ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mar Caspiana]] # [[Lac Baikal]] # [[Lac Balkhash]] # [[Issyk Kul]] # [[Lac d'Urmia]] # [[Lac de Van]] # [[Lac de Qinghai]] # [[Lac de Poyang]] # [[Mar d'Aral]] # [[Mar Mòrta]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lac Ladoga]] # [[Lac Onega]] # [[Vanern]] # [[Saimaa]] # [[Lac Peipus]] </div> ===== Oceania ===== # [[Lac Erie]] ==== Canaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canau Erie]] # [[Canal de Panamà|Canau de Panamà]] # [[Canau de Suèz]] </div> ==== Illas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Canàrias]] # [[Illas Mascarenas]] # [[Zanzibar]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grandeis Antilhas]] ## [[Hispaniola]] # [[Pichoneis Antilhas]] # [[Groenlàndia]] # [[Archipèla Artic]] ## [[Illas de la Rèina Elisabèta]] ### [[Illa d'Ellesmere]] ## [[Illa Banks]] ## [[Illa de Baffin]] ## [[Illa Victòria (Canadà)]] ## [[Illa Axel Heiberg]] ## [[Illa Melville]] ## [[Illa Southampton]] ## [[Illa dau Prince de Galas (Nunavut)]] # [[Tèrra Nòva]] # [[Illa de Vancouver]] # [[Illa de Pascas]] # [[Illas Galápagos]] # [[Tèrra del Fuòc]] # [[Marajó]] # [[Illas Falkland]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Insulíndia]] ## [[Illas Maluku]] ## [[Luzon]] ## [[Mindanao]] ## [[Illas de la Sonda]] ### [[Bornèo]] ### [[Sumatra]] ### [[Sulawesi]] ### [[Java]] ### [[Pichoneis Illas de la Sonda]] #### [[Timòr]] # [[Honshu]] # [[Kokkaido]] # [[Sakhalina]] # [[Kyushu]] # [[Tèrra dau Nòrd]] # [[Illas de Nòva Siberia]] # [[Shikoku]] # [[Formòsa]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Illas Britanicas]] ## [[Granda Bretanha]] ## [[Irlanda (illa)]] # [[Nòva Zembla]] # [[Spitzberg]] # [[Sicília]] # [[Sardenha]] # [[Tèrra de Francés Josèp]] # [[Corsega]] # [[Seeland]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Hawaii]] # [[Nòva Bretanha]] # [[Nòva Guinèa]] # [[Illa dau Nòrd]] # [[Illa dau Sud]] # [[Tasmania]] </div> ===== Antartida ===== # [[Illa Alexandre]] ==== Peninsulas ==== ===== Africa ===== # [[Bana d'Africa]] ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Peninsula de Bassa Califòrnia]] # [[Peninsula d'Alaska]] # [[Peninsula de Labrador]] # [[Peninsula de Yucatan]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Soscontinent indian]] # [[Peninsula Aràbia]] # [[Indochina]] # [[Peninsula de Corèa]] # [[Peninsula de Malàisia]] # [[Peninsula Chukchi]] # [[Kamchatka]] # [[Sinai]] # [[Peninsula de Taimir]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balcans]] # [[Crimèa]] # [[Peninsula Iberica]] # [[Peninsula Italica]] # [[Jutlàndia]] # [[Peninsula de Kola]] # [[Peninsula Escandinava]] </div> ===== Oceania ===== # [[Peninsula dau Cap York]] ===== Antartida ===== # [[Peninsula Antartida]] ==== Relèus terrèstres ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atlàs (massís)]] # [[Drakensberg]] # [[Platèus Etiopians]] # [[Granda Val del Rift]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra America]] # [[Monts Adirondack]] # [[Apalaches]] # [[Black Hills]] # [[Pargue Nacionau de Bryce Canyon]] # [[Bloquier Canadenc]] # [[Grands Plans]] # [[Platèu de Columbia]] # [[Cadenas costièras dau Pacific]] ## [[Sierra Nevada]] # [[Montanhas Rocosas]] # [[Andes]] ## [[Altiplano]] # [[Platèus Brasilièrs]] # [[Bloquier de Guaiana]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Platèu Iranian]] # [[Monts Zagros]] # [[Hindu Kush]] # [[Caucàs]] # [[Tian Shan]] # [[Alborz]] # [[Depression de Turan]] # [[Grand Plan de China dau Nòrd]] # [[Plan Tibetan]] # [[Monts Kunlun]] # [[Plan Yunnan-Guizhu]] # [[Plan Mongòl]] # [[Plan de Siberia Occidentala]] # [[Plan de Siberia Centrala]] # [[Monts Altai]] # [[Monts Sayan]] # [[Monts de Verkhoyansk]] # [[Sikhote-Alin]] # [[Plan de Deccan]] # [[Imalaia]] # [[Karakoram]] # [[Plan de Ganges]] # [[Ghats Occidentaus]] # [[Monts Pontics]] # [[Monts Taurus]] # [[Najd]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aups]] # [[Apenins]] # [[Monts Balcanics]] # [[Carpats]] # [[Plan d'Euròpa Orientala]] # [[Plan d'Euròpa dau Nòrd]] # [[Pirenèus]] # [[Monts Escandinaus]] # [[Orals]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cordilhèra Australiana]] # [[Aups dau Sud (Nòva Zelanda)]] </div> ===== Antartida ===== # [[Monts Transantartics]] ==== Montanhas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aconcagua]] # [[Denali]] # [[K2]] # [[Mauna Loa]] # [[Mont Elbrós]] # [[Ètna]] # [[Mont Everest]] # [[Mont Kenya]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mont Kosciuszko]] # [[Mont Logan]] # [[Mont Olimp]] # [[Parnàs]] # [[Mont Saint Helens]] # [[Vesuvi]] # [[Mont Whitney]] # [[Massís Vinson]] </div> ==== Relèus oceanics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dorsala de Chile]] # [[Dorsala èst-Pacific]] # [[Dorsala medioatlantica]] # [[Dorsala Pacific-Antartida]] # [[Dorsala centrala indiana]] # [[Dorsala sud-oèst indiana]] # [[Fòssa de las Marianas|Fòssa dei Marianas]] </div> ==== Desèrts ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt de Gòbi]] # [[Sahara]] # [[Desèrt d'Arabia]] # [[Desèrt de Kalahari]] # [[Neguèv]] # [[Desèrt de Taklamakan]] # [[Grand Desèrt de Victòria]] # [[Desèrt d'Atacama]] # [[Estèpa de Patagònia]] # [[Desèrt dau Grand Bacin]] </div> ==== Autreis endrechs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda Barrièra de Coralh]] # [[Cascada d'Iguaçu]] # [[Cataractas dau Niagarà]] </div> ==== Pargues e zònas protegits ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[World Heritage Site]] # [[Aïr]] # [[Tassili n'Ajjer]] # [[Resèrva de caça de Selous]] # [[Pargue nacionau de Salonga]] # [[Pargue nacionau de Manovo-Gounda St Floris]] # [[Pargue nacionau de Serengeti]] # [[Resèrva de fauna d'ocapis]] # [[Pargue nacionau dau Banc d'Arguin]] # [[Pargue nacionau de Comoe]] # [[Airau de conservacion de Ngorongoro]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dei Sundarbans]] # [[Pargue nacionau de Kaziranga]] # [[Pargue nacionau de Lorentz]] # [[Patrimòni dei seuvas tropicalas de Sumatra]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva de Bialowieza]] # [[Seuvas verges de Komi]] # [[Cauçada dei Gigants]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau de Yellowstone]] # [[Pargue nacionau de Redwood]] # [[Pargue nacionau istoric de la cultura de Chaco]] # [[Pargue nacionau de Mesa Verde]] # [[Pargue nacionau de Yosemite]] # [[Pargue nacionau Olimpic]] # [[Pargue nacionau deis Everglades]] # [[Kluane / Wrangell - Sant-Elia / Glacièr Bay / Tatshenshini-Alsek]] # [[Pargue internacionau de La Amistad]] # [[Sian Ka'an]] # [[Pargue nacionau dei Great Smoky Mountains]] # [[Monument nacionau marin de Papahanaumokuakea]] # [[Te Wahipounamu]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Serra do Mar]] # [[Pargue nacionau de Jaú]] </div> ===== Zònas protegidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pargue nacionau dau Nòrd-Èst de Groenlàndia]] # [[Pargue transfrontalier dau Grand Limpopo]] # [[Resèrva de caça dau Kalahari Centrau]] # [[Pargue nacionau de Wood Buffalo]] # [[Pargue nacionau e resèrva dei Gates of the Arctic]] # [[Pargue nacionau de Tumucumaque]] </div> === Vilas === ==== Asia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abu Dhabi]] # [[Ahmedabad]] # [[Almaty]] # [[Amman]] # [[Ankara]] # [[Ashgabat]] # [[Astana]] # [[Bagdad]] # [[Bakó]] # [[Bangalore]] # [[Bangkòk]] # [[Pequin]] # [[Beirut]] # [[Bishquec]] # [[Pusan]] # [[Chengdu]] # [[Chennai]] # [[Chongqing]] # [[Colombo]] # [[Damasc]] # [[Delhi]] # [[Dhaka]] # [[Dili]] # [[Doha]] # [[Dubai]] # [[Dushanbe]] # [[Isfahan]] # [[Gaza]] # [[Guangzhu]] # [[Hanoi]] # [[Ho Chi Minh (ciutat)]] # [[Hong Kong]] # [[Hyderabad]] # [[Islamabad]] # [[Istambol]] # [[Izmir]] # [[Jaipur]] # [[Jakarta]] # [[Jeddah]] # [[Jerusalèm]] # [[Kabol]] # [[Karachi]] # [[Katmandó]] # [[Kolkata]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Kowait (vila)]] # [[Kyoto]] # [[Lahore]] # [[Lhasa]] # [[Manama]] # [[Manila]] # [[La Mèca]] # [[Moroni]] # [[Bombai]] # [[Mascate]] # [[Nagoya]] # [[Nanquin]] # [[Naypyidaw]] # [[Nòu Delhi]] # [[Osaka]] # [[Phnom Penh]] # [[Pyongyang]] # [[Pune]] # [[Ramallah]] # [[Riyad]] # [[Samarcanda]] # [[Sanaa]] # [[Sapporo]] # [[Seol]] # [[Shanghai]] # [[Shenzhen]] # [[Singapor (vila)]] # [[Surabaya]] # [[Surat]] # [[Taipei]] # [[Tashkent]] # [[Tbilisi]] # [[Teheran]] # [[Tel Aviv]] # [[Thimphu]] # [[Tianjin]] # [[Tòquio]] # [[Ulan Bator]] # [[Vientiane]] # [[Vladivostok]] # [[Wuhan]] # [[Xi'an]] # [[Rangon]] # [[Erevan]] # [[Yokohama]] </div> ==== Africa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Abuja]] # [[Accra]] # [[Addis Abeba]] # [[Alexàndria]] # [[Argier]] # [[Antananarivo]] # [[Bamako]] # [[Bissau]] # [[Brazzaville]] # [[Bujumbura]] # [[Lo Caire]] # [[Lo Cap]] # [[Casablanca]] # [[Conakry]] # [[Dakar]] # [[Dar es Salaam]] # [[Durban]] # [[Gaborone]] # [[Harare]] # [[Johannesburg]] # [[Kampala]] # [[Khartom]] # [[Kinshasa]] # [[Lagos]] # [[Libreville]] # [[Lilongwe]] # [[Lomé]] # [[Luanda]] # [[Lusaka]] # [[Malabo]] # [[Malé]] # [[Maputo]] # [[Maseru]] # [[Mbabane]] # [[Mogadishu]] # [[Monrovia]] # [[Nairobi]] # [[N'Djamena]] # [[Niamey]] # [[Nouakchott]] # [[Ouagadougou]] # [[Pòrt-Loís]] # [[Porto-Novo]] # [[Praia]] # [[Pretòria]] # [[Rabat]] # [[São Tomé]] # [[Trípol]] # [[Tunis]] # [[Victoria (Seichèlas)]] # [[Windhoek]] # [[Yaoundé]] </div> ==== America ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asunción]] # [[Bogotà]] # [[Brasília]] # [[Buenos Aires]] # [[Caracas]] # [[Curitiba]] # [[Georgetown]] # [[La Paz]] # [[Lima]] # [[Montevideo]] # [[Paramaribo]] # [[Quito]] # [[Recife]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Santiago]] # [[São Paulo]] # [[Sucre (vila)]] # [[Valparaiso]] # [[Atlanta]] # [[Boston]] # [[Chicago]] # [[Dallas]] # [[Denver]] # [[Detroit]] # [[Houston]] # [[Los Angeles]] # [[Las Vegas]] # [[Miami]] # [[Montreal]] # [[New Orleans]] # [[New York City]] # [[Ottawa]] # [[Philadelphia]] # [[Phoenix]] # [[Saint Louis]] # [[San Francisco]] # [[Seattle]] # [[Toronto]] # [[Vancouver]] # [[Washington]] # [[Bridgetown]] # [[Castries]] # [[Guadalajara]] # [[Ciutat de Guatemala]] # [[L'Avana]] # [[Kingston]] # [[Kingstown]] # [[Managua]] # [[Ciutat de Mexic]] # [[Monterrey]] # [[Nassau (Bahamas)]] # [[Ciutat de Panama]] # [[Port-au-Prince]] # [[Port of Spain]] # [[Roseau]] # [[San Juan]] # [[San José]] # [[San Salvador]] # [[Santo Domingo]] # [[Saint George's]] # [[Saint John's]] # [[Tegucigalpa]] </div> ==== Euròpa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bratislava]] # [[Budapèst]] # [[Lisbona]] # [[Ljubljana]] # [[Nicosia]] # [[Praga]] # [[La Valeta]] # [[Amsterdam]] # [[Brussèlas]] # [[L'Aia]] # [[Copenaga]] # [[Helsinki]] # [[Òslo]] # [[Reykjavík]] # [[Estocòlme]] # [[Atenas]] # [[Belgrad]] # [[Bucarèst]] # [[Podgorica]] # [[Sarajevo]] # [[Skopje]] # [[Sòfia]] # [[Tessalonica]] # [[Tirana]] # [[Zagrèb]] # [[Berlin]] # [[Bèrna]] # [[Colonha]] # [[Drèsda]] # [[Düsseldorf]] # [[Francfort]] # [[Genèva]] # [[Amborg]] # [[Hannover]] # [[Munic]] # [[Nurembèrg]] # [[Stuttgart]] # [[Viena (Àustria)]] # [[Zuric]] # [[Birmingham]] # [[Dublin]] # [[Edimborg]] # [[Glasgow]] # [[Leeds]] # [[Liverpool]] # [[Londres]] # [[Manchester]] # [[Bordèu]] # [[Lion]] # [[Marselha]] # [[París]] # [[Estrasborg]] # [[Tolosa]] # [[Barcelona]] # [[Florença]] # [[Gènoa]] # [[Madrid]] # [[Milan]] # [[Nàpols]] # [[Palèrme]] # [[Roma]] # [[Sevilha]] # [[Turin]] # [[Valéncia]] # [[Venècia]] # [[Chisinau]] # [[Karkòv]] # [[Kiev]] # [[Lvòv]] # [[Minsk]] # [[Moscòu]] # [[Nizhni Nòvgorod]] # [[Odessa]] # [[Sant Petersborg]] # [[Volgograd]] # [[Iekaterinborg]] # [[Gdansk]] # [[Cracòvia]] # [[Riga]] # [[Tallinn]] # [[Vilnius]] # [[Varsòvia]] </div> ==== Oceania ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canberra]] # [[Funafuti]] # [[Honiara]] # [[Honolulu]] # [[Majuro]] # [[Melbourne]] # [[Nuku'alofa]] # [[Palikir]] # [[Perth (Austràlia Occidentala)]] # [[Port Vila]] # [[Suva]] # [[Sydney]] # [[Wellington]] </div> === País e territòris === ==== Estats e entitats territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lista dei país]] # [[Abcazia]] # [[Afganistan]] # [[Albania]] # [[Argeria]] # [[Samoa Americana]] # [[Andorra]] # [[Angòla]] # [[Antigua e Barbuda]] # [[Argentina]] # [[Armenia]] # [[Aruba]] # [[Austràlia]] # [[Àustria]] # [[Azerbaitjan]] # [[Bahamas]] # [[Bahrain]] # [[Bangladèsh]] # [[Barbados]] # [[Bielorussia]] # [[Belgica]] # [[Belize]] # [[Benin]] # [[Bermudas]] # [[Botan]] # [[Bolívia]] # [[Bòsnia e Ercegovina]] # [[Botswana]] # [[Brasil]] # [[Brunei]] # [[Bulgaria]] # [[Burkina Faso]] # [[Birmania]] # [[Burundi]] # [[Cambòtja]] # [[Cameron]] # [[Canadà]] # [[Cap Verd]] # [[Centrafrica]] # [[Chad]] # [[Chile]] # [[Republica Populara de China|China]] # [[Colómbia]] # [[Comòras]] # [[Republica de Còngo]] # [[Republica Democratica de Còngo]] # [[Illas Cook]] # [[Còsta Rica]] # [[Còsta d'Evòri]] # [[Croàcia]] # [[Cuba]] # [[Chipre]] # [[Republica Chèca]] # [[Danemarc]] # [[Jiboti]] # [[Dominica]] # [[Republica Dominicana]] # [[Timòr Orientau]] # [[Eqüator (país)]] # [[Egipte]] # [[Lo Salvador]] # [[Guinèa Eqüatoriala]] # [[Eritrèa]] # [[Estònia]] # [[Etiopia]] # [[Illas Feròe]] # [[Fiji]] # [[Finlàndia]] # [[França]] # [[Gabon]] # [[Gàmbia]] # [[Georgia (Caucàs)]] # [[Alemanha]] # [[Ghana]] # [[Gibartar]] # [[Grècia]] # [[Grenada]] # [[Guam]] # [[Guatemala]] # [[Guinèa]] # [[Guinèa Bissau]] # [[Guyana]] # [[Haití (estat)]] # [[Honduras]] # [[Ongria]] # [[Islàndia]] # [[Índia]] # [[Indonesia]] # [[Iran]] # [[Iraq]] # [[Republica d'Irlanda]] # [[Israèl]] # [[Itàlia]] # [[Jamaica]] # [[Japon]] # [[Jordania]] # [[Cazacstan]] # [[Kenya]] # [[Kiribati]] # [[Corèa dau Sud]] # [[Corèa dau Nòrd]] # [[Kosova]] # [[Kowait]] # [[Quirguizstan]] # [[Laos]] # [[Letònia]] # [[Liban]] # [[Lesotho]] # [[Libèria]] # [[Libia]] # [[Liechtenstein]] # [[Lituània]] # [[Luxemborg]] # [[Macedònia dau Nòrd]] # [[Madagascar]] # [[Malawi]] # [[Malàisia]] # [[Maldivas]] # [[Mali]] # [[Malta]] # [[Illas Marshall]] # [[Mauritània]] # [[Maurici]] # [[Mexic]] # [[Micronesia]] # [[Moldàvia (estat)]] # [[Mónegue]] # [[Mongolia]] # [[Montenegro]] # [[Marròc]] # [[Moçambic]] # [[Namibia]] # [[Nauru]] # [[Nepal]] # [[País Bas]] # [[Nòva Zelanda]] # [[Nicaragua]] # [[Nigèr]] # [[Nigèria]] # [[Chipre dau Nòrd]] # [[Norvègia]] # [[Oman]] # [[Paquistan]] # [[Palau]] # [[Palestina]] # [[Panamà (país)]] # [[Papoa-Nòva Guinèa]] # [[Paraguai]] # [[Peró]] # [[Filipinas]] # [[Polonha]] # [[Portugau]] # [[Puerto Rico]] # [[Qatar]] # [[Romania]] # [[Russia]] # [[Rwanda]] # [[Sant Kitts e Nevis]] # [[Santa Lucia]] # [[Sant Vincenç e las Grenadinas]] # [[Samoa]] # [[Sant Marin]] # [[São Tomé e Príncipe]] # [[Arabia Saudita]] # [[Senegau]] # [[Serbia]] # [[Seichèlas]] # [[Sierra Leone]] # [[Eslovaquia]] # [[Eslovènia]] # [[Illas Salamon]] # [[Somalia]] # [[Sud-Africa]] # [[Ossetia dau Sud]] # [[Sodan dau Sud]] # [[Espanha]] # [[Sri Lanka]] # [[Sodan]] # [[Surinam]] # [[Suècia]] # [[Soïssa]] # [[Siria]] # [[Taiwan]] # [[Tatgiquistan]] # [[Tanzania]] # [[Tailàndia]] # [[Tògo]] # [[Tònga]] # [[Trinitat e Tobago]] # [[Tunisia]] # [[Turquia]] # [[Turcmenistan]] # [[Tuvalu]] # [[Oganda]] # [[Ucraïna]] # [[Emirats Arabs Units]] # [[Reiaume Unit]] # [[Estats Units d'America]] # [[Uruguai]] # [[Ozbequistan]] # [[Vanuatu]] # [[Vatican]] # [[Veneçuèla]] # [[Vietnam]] # [[Sahara Occidentau]] # [[Iemèn]] # [[Zambia]] # [[Zimbabwe]] </div> ==== Regions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[America Centrala]] # [[Orient Mejan]] # [[Oceania]] # [[Escandinàvia]] # [[Asia dau Sud-Èst]] # [[Alaska]] # [[Bavièra]] # [[Califòrnia]] # [[Catalonha]] # [[Anglatèrra]] # [[Florida]] # [[Irlanda dau Nòrd]] # [[Ontàrio]] # [[Quebèc]] # [[Escòcia]] # [[Siberia]] # [[Tèxas]] # [[Toscana]] # [[Galas]] </div> == Arts == # [[Arts]] === Arquitectura === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arquitectura]] # [[Arquitectura sacrada]] # [[Estil arquitecturau]] # [[Teoria de l'arquitectura]] # [[Arquitectura bizantina]] # [[Arquitectura gotica]] # [[Arquitectura dau païsatge]] </div> ==== Ensembles arquitecturaus de remarca ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Temples d'Abó Simbel]] # [[Aït-Ben-Haddou]] # [[Restanca d'Assoan]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Necropòli de Giza]] # [[Granda Mosqueta de Djenne]] # [[Gran Esfinx de Giza]] # [[Temple de Karnak]] # [[Temple de Loxòr]] # [[Lalibela]] # [[Monastèri de Santa Catarina, mont Sinai]] # [[Temple d'Edfu]] # [[Grand Zimbabwe]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Chichén Itzá]] # [[Chrysler Building]] # [[Empire State Building]] # [[Ostau de la Cascada]] # [[Flatiron Building]] # [[Getty Center]] # [[Musèu Solomon R. Guggenheim]] # [[Estadi Maracanã]] # [[Machu Picchu]] # [[Catedrala Metropolitana de la Ciutat de Mexic]] # [[Palais dau Congrès nacionau (Brasil)]] # [[Willis Tower]] # [[Estatua de la Libertat]] # [[Piramida dau Soleu]] # [[Uxmal]] # [[World Trade Center]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Angkor Vat]] # [[Arg-é Bam]] # [[Mosqueta Reiala]] # [[Bagan]] # [[Temple de Borobudur]] # [[Burj Khalifa]] # [[Burj al-Arab]] # [[Jardin chinés]] # [[Chogha Zanbil]] # [[Ciutat Vedada]] # [[Granda Muralha de China]] # [[Palais dei Vents]] # [[Plaça Naqsh-e Jahan]] # [[Castèu de Himeji]] # [[Hōryū-ji]] # [[Santuari d'Itsukushima]] # [[Khajuraho]] # [[Krak deus Cavalièrs]] # [[Mosqueta al-Haram]] # [[Tombèus dei Ming]] # [[Baumas de Mogao]] # [[Petra]] # [[Palais de Potala]] # [[Prambanan]] # [[Fòrt Roge]] # [[Registan]] # [[Pagòda de Shwedagon]] # [[Taj Mahal]] # [[Temple de Confuci]] # [[Armada de tèrra cuecha]] # [[Granda Mosqueta deis Omeias]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acropòli d'Atenas]] # [[Alhambra]] # [[Catedrala Sant Alexandre Nevski de Sòfia]] # [[Basilica dau Pielon]] # [[Palais dau Bèlvéser]] # [[Buckingham Palace]] # [[Capitòli (Roma)]] # [[Catedrala de Sant Jaume de Compostèla]] # [[Palais Catarina]] # [[Bauma d'Altamira]] # [[Catedrala de Chartres]] # [[Catedrala de Colonha]] # [[Colisèu]] # [[Palais dei Dògas]] # [[Torre Eiffel]] # [[El Escorial]] # [[Santa Maria del Fiore]] # [[Musèu Guggenheim (Bilbao)]] # [[Hagia Sophia]] # [[Parlament ongrés]] # [[Catedrala de Nòstra-Dama de Kazan]] # [[Torre de Pisa]] # [[Dòma de Milan]] # [[Le Mont-Saint-Michel]] # [[Kremlin]] # [[Mont Athos]] # [[Arquitectura mudéjar d'Aragon]] # [[Catedrau de Nosta Dauna de París]] # [[Castèu de Neuschwanstein]] # [[Opèra d'Òslo]] # [[Palais Pitti]] # [[Partenon]] # [[Panteon (Roma)|Panteon]] # [[Palais de Pèire lo Grand]] # [[Santuari de Nòstra Dama de Lorda]] # [[Sagrada Família]] # [[Catedrala de Sant Basil lo Benurós]] # [[Basilica de Sant Pèir]] # [[Capèla Sixtina]] # [[Stonehenge]] # [[Palais de Topkapi]] # [[Castèth de Versalhas]] # [[Camin de Sant Jaume]] # [[Estadi de Wembley]] # [[Palais de Westminster]] # [[Castèu de Windsor]] # [[Palais d'Ivèrn]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Opèra de Sydney]] </div> ===== Sèt Meravilhas deu Mond ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sèt Meravilhas deu Mond]] ## [[Grana Piramida]] ## [[Jardins penjats de Babilònia]] ## [[Temple d'Artèmis a Efès|Temple d'Artèmis]] ## [[Estatua criselefantina de Zeus olimpian]] ## [[Mausolèu d'Alicarnàs]] ## [[Colòs de Ròdes]] ## [[Far d'Alexàndria]] </div> === Literatura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Literatura]] ## [[Literatura antica]] ### [[Literatura bizantina]] ### [[Literatura latina]] ## [[Literatura anglesa]] ### [[Literatura estatsunidenca]] ### [[Literatura australiana]] ### [[Literatura britanica]] ### [[Literatura canadenca]] ### [[Literatura irlandesa]] ## [[Literatura africana]] ### [[Literatura egipciana]] ## [[Literatura araba]] ## [[Literatura chinesa]] ## [[Literatura ebrieva]] ## [[Literatura indiana]] ## [[Literatura japonesa]] ## [[Literatura persana]] ## [[Literatura turca]] ## [[Literatura chèca]] ## [[Literatura neerlandesa]] ## [[Literatura alemanda]] ### [[Literatura austriana]] ## [[Literatura grèga]] ## [[Literatura francesa]] ### [[Literatura bèlga]] ## [[Literatura italiana]] ## [[Literatura polonesa]] ## [[Literatura portuguesa]] ## [[Literatura espanhòla]] ### [[Literatura latinoamericana]] ## [[Literatura romanesa]] ## [[Literatura russa]] ## [[Literatura modernista]] # [[Ficcion]] ## [[Pròsa]] ## [[Legenda]] ## [[Satira]] ### [[Roman]] ### [[Novèla]] # [[Libre]] # [[Enciclopèdia]] # [[Poesia]] ## [[Epopèia]] ## [[Haïku]] ## [[Sonet]] # [[Teoria de la literatura]] ## [[Poetica]] ## [[Estilistica]] ## [[New criticism]] # [[Genre literari]] ## [[Literatura d'enfança]] ## [[Roman d'enquistaire]] (?) ## [[Literatura de genre]] ## [[Sciéncia-ficcion]] ## [[Literatura Young Adult]] # [[Faula]] # [[Cònte meravilhós]] # [[Fantasiá]] # [[Tesaurus lexicografic]] </div> === Musica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica]] ## [[Corala]] ## [[Intervalle (musica)]] ## [[Gamma majora]] ## [[Gamma menora]] ## [[Improvisacion musicala]] ## [[Gamma musicala]] ## [[Orquèstra]] ## [[Ritme]] # [[Cant]] # [[Cançon]] # [[Musicologia]] ## [[Articulacion (musica)]] ## [[Contrapunt]] ## [[Teoria de la musica]] ## [[Forma musicala]] ## [[Mòde (solfegi)]] ## [[Dodecafonisme]] # [[Videoclip]] # [[Rap]] # [[Melodia]] # [[Armonia]] ## [[Acòrd (musica)]] </div> ==== Genres e formas musicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musica medievala]] # [[Musica de la Renaissença]] # [[Musica barròca]] # [[Musica dau Periòde Classic]] # [[Musica romantica]] # [[Musica sacrada]] # [[Musica dau sègle XX]] ## [[Musica impressionista]] ## [[Musica expressionista]] ## [[Neoclassicisme (musica)]] # [[Musica contemporanèa]] ## [[Musica seriala]] ## [[Musica aleatòria]] ## [[Musica minimalista]] # [[Musica classica]] ## [[Aria]] ## [[Canon (musica)]] ## [[Cantata]] ## [[Musica de chambra]] ## [[Concertò]] ## [[Estudi (musica)]] ## [[Fuga (musica)]] ## [[Imne]] ## [[Lied]] ## [[Madrigau]] ## [[Messa (musica)]] ## [[Dubertura (musica)]] ## [[Preludi]] ## [[Requièm]] ## [[Sonata]] ## [[Seguida (musica)]] ## [[Poèma simfonic]] ## [[Sinfonia]] # [[Blues]] # [[Musica country]] # [[Musica de dança]] # [[Easy listening]] # [[Musica electronica]] # [[Musica de film]] # [[Folk]] # [[Gamelan]] # [[Cant gregorian]] # [[Hip-hop]] # [[Jazz]] ## [[Bebop]] ## [[Dixieland]] ## [[Free jazz]] ## [[Swing (musica)]] # [[Klezmer]] # [[Imne nacional]] # [[Pop (musica)]] # [[Reggae]] # [[Rhythm and blues]] # [[Soul]] # [[Musica Rock]] # [[Heavy metal]] # [[Schlager]] # [[World Music]] # [[Disco]] # [[Funk]] # [[Ragtime]] # [[Rock alternatiu]] # [[Punk rock]] # [[Rock'n'roll]] # [[Autor-compositor-interprèt]] </div> ==== Instruments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Instrument de musica]] # [[Acordeon]] # [[Instrument de coire]] # [[Saxofòne alto]] # [[Guitarra bassa]] # [[Tambora]] # [[Basson]] # [[Campana]] # [[Bongo]] # [[Trinhon]] # [[Violoncèl]] # [[Celeste]] # [[Trinhon tubular]] # [[Clarineta]] # [[Contrabasson]] # [[Cornet]] # [[Tambor]] # [[Instrument de musica electronica]] ## [[Guitarra electrica]] ## [[Piano electrica]] ## [[Sequenciader musicau]] ## [[Sintetizor]] # [[Còrn anglés]] # [[Tuba tenòr]] # [[Bugle]] # [[Flaüta]] # [[Còrn d'armonia]] # [[Guitarra]] # [[Armonica]] # [[Armonium]] # [[Arpa]] # [[Clavecin]] # [[Lira]] # [[Clarin]] # [[Piano]] # [[Piccòlo]] # [[Òrgue]] # [[Flaüta de bèc]] # [[Saxofòn]] # [[Caissa (instrument)]] # [[Sousafòn]] # [[Contrabassa]] # [[Instrument de còrdas]] # [[Timbala]] # [[Trombon]] # [[Trompeta]] # [[Tuba (musica)]] # [[Vibrafòn]] # [[Violon alto]] # [[Violon]] # [[Xilofòn]] # [[Citara]] # [[Mandolina]] # [[Laüt]] # [[Instrument de vent]] # [[Instrument de vent de fusta]] # [[Cabreta]] # [[Instrument de percussion]] # [[Cimbala]] </div> ==== Òbras musicalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Las Quate Sasons]] # [[Sinfonia n°5 (Beethoven)]] # [[Sinfonia n°9 (Beethoven)]] # [[Carmen (opèra)]] # [[Don Giovanni]] # [[Madama Butterfly]] # [[La Flaüta encantada]] # [[Der Ring des Nibelungen]] # [[La traviata]] # [[Lo Lac dei ciunes]] # [[The Dark Side of the Moon]] # [[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]] # [[Thriller (album)]] </div> === Espectacle vivent === ==== Concèptes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espectacle vivent]] # [[Comèdia]] # [[Public]] # [[Teatre]] # [[Galejada]] # [[Parodia]] </div> ==== Formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acrobacia]] ## [[Funambulisme]] # [[Circ]] ## [[Jonglariá]] ## [[Dondatge]] # [[Illusionisme]] ## [[Prestidigitacion]] # [[Comèdia musicala]] # [[Opereta]] # [[Discors]] # [[Performància]] # [[Palhassa]] </div> ===== Dança ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dança]] # [[Balet]] # [[Dança orientala]] # [[Coregrafia]] # [[Bossa nova]] # [[Breakdance]] # [[Flamenco]] # [[Dança tradicionala]] # [[Slow fox]] # [[Cultura hip-hop]] # [[Jitterbug]] # [[Jive]] # [[Mambo]] # [[Dança modèrna]] # [[Paso doble]] # [[Quickstep]] # [[Samba]] # [[Tango]] # [[Twist]] # [[Valsa]] </div> ===== Teatre ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teatre]] ## [[Teatre grèc antic]] ## [[Teatre amator]] ## [[Improvisacion teatrala]] # [[Audicion (espectacle)]] # [[Teatre de Broadway]] # [[Cabaret]] # [[Còrs de balet]] # [[Comèdia]] # [[Commedia dell'arte]] # [[Dialòg]] # [[Drama (genre)]] # [[Mistèri (teatre)]] # [[Teatre de mariòtas]] # [[Solilòqui]] # [[Kabuki]] # [[Opèra de Pequin]] # [[Nō]] # [[Scenografia]] # [[Wayang]] # [[Tragèdia]] </div> === Arts visuaus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art]] # [[Arts visuaus]] </div> ==== Istòria de l'art ==== ===== Art antic e medievau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art bizantin]] # [[Renaissança Carolingiana]] # [[Art cèlta]] # [[Art etrusc]] # [[Miniatura (enluminura)]] # [[Art otonian]] # [[Art de la Renaissença]] # [[Veiriau]] </div> ===== Art modèrne ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art academic]] # [[Barròc]] # [[Classicisme]] # [[Escòla de pintura de Düsseldorf]] # [[Edat d'Aur de la pintura olandesa]] # [[Estile imperiau]] # [[Art gotic]] # [[Manierisme]] # [[Realisme (arts)]] # [[Art romanic]] # [[Rococo]] </div> ===== Art contemporanèu ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art modèrne]] # [[Art abstrach]] # [[Expressionnisme abstrach]] # [[Art Deco]] # [[Art nouveau]] # [[Bauhaus]] # [[Constructuvisme rus]] # [[Cubisme]] # [[Dadaïsme]] # [[Expressionisme]] # [[Futurisme]] # [[Impressionisme]] # [[Quich]] # [[Neoclassicisme]] # [[Prerafelisme]] # [[Postimpressionnisme]] # [[Suprematisme]] # [[Surrealisme]] # [[Simbolisme (art)]] # [[Art contemporanèu]] # [[Fluxus]] # [[Art cinetic]] # [[Land art]] # [[Minimalisme]] # [[Neoexpressionisme]] # [[Art conceptuau]] # [[Op art]] # [[Art brut]] # [[Pop art]] # [[Art postmodèrne]] # [[Transavanguardia]] </div> ==== Otís ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Carbon de lenha]] # [[Tencha]] # [[Pintura (matèria)]] # [[Gredon]] # [[Pigment]] # [[Estilograf]] </div> ==== Design ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Design]] # [[Design grafic]] # [[Web design]] </div> ==== Concèptes e formas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art corporau]] # [[Calligrafia]] # [[Benda dessenhada]] # [[Dessenh]] # [[Art environamentau]] # [[Mòda]] # [[Artesanat]] # [[Pintura]] # [[Paleta (pintura)]] # [[Miniatura (retrach)]] # [[Terralha]] # [[Escultura]] # [[Art video]] # [[Empegatge (art)]] # [[Manga]] # [[Graffiti]] # [[Illustracion]] # [[Mosaïc]] # [[Pintura a l'òli]] # [[Origami]] # [[Aquarella]] </div> ==== Cinèma ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film]] # [[Sala de cinèma]] # [[Animacion]] ## [[Anime]] ## [[Animacion per ordinator]] # [[Cinèma color]] (???) # [[Cort metratge]] # [[Film mut]] # [[Realizacion (cinèma)]] ## [[Cinèma]] ## [[Montatge]] ## [[Brutatge]] ## [[Efèctes especials]] ## [[Studio system]] ## [[Technicolor]] # [[Bollywood]] # [[Festenal de Canas]] # [[Oscar]] </div> ==== Òbras ==== ===== Pintura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[L'Enfant blau (Gainsborough)]] # [[La Mòrt de Socrates]] # [[La Gioconda]] # [[La Ronda de nuech]] # [[Lo Crit]] # [[La Cèna (Vinci)]] # [[Guernica (Picasso)]] </div> ===== Escultura ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lo Pensaire]] # [[Dàvid (Miquèl Àngel)]] # [[Manneken Pis]] # [[La Pichona Serena (Copenaga)]] # [[Vènus de Milo]] </div> ===== Cinèma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Snow White and the Seven Dwarfs]] # [[Citizen Kane]] # [[Lawrence d'Arabia (film)]] # [[La Melodia dau Bonur (film)]] # [[Casablanca (film)]] # [[Gone with the Wind]] # [[2001, una odissèa de l'espaci]] # [[Star Wars]] # [[Lo Pairin]] </div> == Filosofia e religion == === Filosofia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia]] # [[Filosofia dau lengatge]] # [[Filosofia dei matematicas]] # [[Filosofia de l'esperit]] # [[Filosofia politica]] # [[Filosofia sociala]] </div> ==== Istòria de la filosofia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Presocratics]] # [[Filosofia antica]] ## [[Filosofia grèga antica]] # [[Filosofia medievala]] # [[Filosofia de la Renaissença]] # [[Filosofia modèrna]] # [[Filosofia contemporanèa]] # [[Filosofia orientala]] # [[Filosofia occidentala]] # [[Filosofia indiana]] # [[Filosofia chinesa]] # [[Filosofia alemanda]] # [[Filosofia americana]] </div> ==== Brancas e concèptes ==== ===== Estetica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estetica]] # [[Beutat]] # [[Mimesis]] # [[Sublim]] </div> ===== Etica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etica]] # [[Etica aplicada]] # [[Metaetica]] # [[Etica normativa]] # [[Deontologia]] # [[Niilisme]] # [[Relativisme]] # [[Utilitarisme]] # [[Dever]] # [[Mau]] # [[Liure arbitri]] # [[Ben (filosofia)]] # [[Libertat (filosofia)]] # [[Morala]] # [[Vertut]] # [[Sapiéncia (concèpte filosofic)]] </div> ===== Epistemologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Epistemologia]] # [[Rasor d'Occam]] # [[Sens comun]] # [[Consciéncia]] # [[Opinion]] # [[Paradigma]] # [[Rason]] # [[Empirisme]] # [[Naturalisme (filosofia)]] # [[Pragmatisme]] # [[Racionalisme]] # [[Reduccionisme]] # [[Experiéncia (conoissença)]] # [[Coneissença]] # [[Vertat]] </div> ===== Logica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logica]] # [[Dialectica]] # [[Logica filosofica]] # [[Argumentacion]] # [[Inferéncia]] # [[Paradòxa]] </div> ===== Metafisica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metafisica]] # [[Abstraccion]] # [[Causalitat]] # [[Non-ren]] # [[Determinisme]] # [[Dualisme]] # [[Idealisme]] # [[Materialisme]] # [[Monisme]] # [[Existéncia]] # [[Ontologia]] # [[Realitat]] </div> ===== Filosofia dei sciéncias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia dei sciéncias]] ## [[Fach]] ## [[Ipotèsi]] ## [[Pseudosciéncia]] ### [[Parapsicologia]] ## [[Teoria]] </div> ===== Filosofia religiosa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia religiosa]] ## [[Filosofia bodista]] ## [[Filosofia islamica]] ## [[Filosofia crestiana]] # [[Filosofia dei religions]] # [[Absolut (filosofia)]] </div> ==== Escòlas e corrents filosofics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Filosofia continentala]] # [[Existencialisme]] # [[Umanisme]] # [[Empirisme logic]] # [[Modernisme]] # [[Positivisme]] # [[Postmodernisme]] # [[Romantisme]] # [[Scepticisme]] # [[Estoïcisme]] # [[Estructuralisme]] # [[Filosofia analitica]] # [[Fenomenologia (filosofia)]] # [[Tomisme]] </div> === Religions e espiritualitat === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religion]] # [[Divinitat]] ## [[Dieu]] ## [[Divessa]] # [[Prèire]] # [[Espiritualitat]] # [[Arma]] # [[Meditacion]] # [[Preguiera]] # [[Adoracion]] # [[Circoncision]] # [[Diable]] # [[Sciéncia dei religions]] # [[Sacrifici]] # [[Religion comparada]] # [[Doctrina]] # [[Religion populara]] # [[Libertat de religion]] # [[Laïcitat]] # [[Teologia]] # [[Divinitat creatritz]] # [[Divessa maire]] </div> ==== Crèires ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Animisme]] # [[Creacion]] # [[Malediccion]] # [[Escatologia]] # [[Fe]] # [[Mite fondator]] # [[Resurreccion]] # [[Sacrat]] # [[Subrenaturau]] # [[Totemisme]] # [[Teofania]] </div> ==== Practicas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Apologetica]] # [[June]] # [[Eretgia]] # [[Icòna]] # [[Iconoclasme]] # [[Idolatria]] # [[Liturgia]] # [[Pelegrinatge]] # [[Profecia]] # [[Conversion religiosa]] # [[Rituau]] # [[Veneracion]] # [[Adoracion]] </div> ==== Mòrt e en delà ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cadabre]] # [[Rite funerari]] # [[Cementèri]] # [[Tomba]] # [[Cremacion]] # [[Mòrt (mitologia)]] # [[Esperit (subrenaturau)]] # [[Vida après la mòrt]] # [[Reïncarnacion]] # [[Immortalitat]] # [[En delà]] # [[Paradís]] # [[Infèrn]] </div> ==== Institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Autar]] # [[Anticlericalisme]] # [[Credo]] # [[Culte]] # [[Monastèri]] # [[Denominacion religiosa]] # [[Esquisma]] # [[Sècta]] # [[Site sacrat]] # [[Temple]] </div> ==== Filosofias religiosas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teïsme]] # [[Agnosticisme]] # [[Ateïsme]] # [[Deïsme]] # [[Fondamentalisme]] # [[Monoteïsme]] # [[Panenteïsme]] # [[Panteïsme]] # [[Politeïsme]] # [[Ecumenisme]] # [[Neopaganisme]] # [[Ortodoxia (pensada)]] # [[Paganisme]] # [[Sincretisme]] # [[Unitarisme]] # [[Non-teïsme]] # [[Antiteïsme]] # [[Liura pensada]] </div> ==== Religions especificas ==== ===== Religions abraamicas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cristianisme]] # [[Druses]] # [[Islam]] # [[Judaïsme]] # [[Àngel]] # [[Sant Esperit]] # [[Messias]] # [[Pecat]] # [[Decalòg]] </div> ===== Cristianisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glèisa (organizacion)]] # [[Jehovah]] # [[Satan]] # [[Bíblia]] ## [[Nòu Testament]] ## [[Ancian Testament]] # [[Nadal]] # [[Pascas]] # [[Pandecosta]] # [[Trinitat]] # [[Antitrinitarisme]] # [[Catolicisme]] ## [[Glèisa Catolica]] ## [[Papa]] # [[Ortodoxia]] # [[Protestantisme]] ## [[Anglicanisme]] ## [[Baptisme]] ## [[Evangelisme]] ## [[Luteranisme]] ## [[Metodisme]] ## [[Mormonisme]] ## [[Quakers]] # [[Glèisa dei tres concilis]] # [[Glèisa (edifici)]] # [[Catedrala]] # [[Glèisa Ortodòxa Russa]] # [[Calvinisme]] </div> ===== Islam ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pielons de l'islam]] # [[Corrents de l'islam]] ## [[Chiisme]] ## [[Sofisme]] ## [[Sunisme]] # [[Allah]] # [[Alcoran]] # [[Imam]] # [[Mosqueta]] # [[Hajj]] # [[Hadith]] # [[Kaaba]] # [[Musulman]] # [[Lèi islamica]] </div> ===== Judaïsme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Judaïsme ortodòx]] # [[Judaïsme reformat]] # [[Movement Massorti]] # [[Pessah]] # [[Rabin]] # [[Sinagòga]] # [[Torah]] # [[Tanakh]] # [[Talmud]] # [[Yòm Kippor]] </div> ==== Religions orientalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ayyavazhi]] # [[Bahaïsme]] # [[Bodisme]] ## [[Mahayana]] ### [[Avalokiteśvara]] ### [[Sutra dau Diamant]] ## [[Nirvana]] ## [[Theravada]] ### [[Tripitaka]] ## [[Bodisme tibetan]] ## [[Vajrayana]] ## [[Zen]] # [[Confucianisme]] ## [[Quatre Libres e Cinc Classics]] # [[Indoïsme]] ## [[Shivaïsme]] ## [[Vishnoïsme]] ## [[Shaktisme]] ## [[Om]] ## [[Avatar]] ## [[Ayurveda]] ## [[Bhagavad Gita]] ## [[Brama]] ## [[Braman]] ## [[Darma]] ## [[Ishvara]] ## [[Karma]] ## [[Krichna]] ## [[Kumbh Mela]] ## [[Ramayana]] ## [[Rigveda]] ## [[Shiva]] ## [[Trimurti]] ## [[Upanishad]] ## [[Veda]] ## [[Vedanta]] ## [[Vishnó]] ## [[Iòga]] # [[Jaïnisme]] # [[Shintoïsme]] # [[Sikhisme]] ## [[Guru Granth Sahib]] ## [[Harmandir Sahib]] # [[Taoïsme]] ## [[Tao Te Ching]] </div> ==== Religions tradicionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Religions tradicionalas africanas]] # [[Religion tradicionala chinesa]] ## [[Emperaire de Jade]] # [[Chamanisme]] # [[Zoroastrisme]] ## [[Avesta]] ## [[Parsis]] </div> ==== Esoterisme, magia e mitologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Miticisme]] # [[Francmaçoneria]] # [[Gnosticisme]] # [[Magia]] ## [[Astrologia]] ## [[Taròt (carta)]] ## [[Mascariá]] # [[Ocultisme]] # [[Vodó]] </div> ===== Mitologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mitologia]] ## [[Folclòre]] # [[Mitologia aborigèna]] # [[Religion dei Cèltas]] # [[Mitologia egipciana]] # [[Paganisme germanic]] # [[Mitologia grèga]] # [[Lilith]] # [[Mitologia nordica]] # [[Mitologia romana]] </div> ===== Mitologia abraamica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Èva]] </div> ===== Mitologia egipciana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amòn]] # [[Anubis]] # [[Aton]] # [[Atòr]] # [[Òrus]] # [[Isis]] # [[Osiris]] # [[Ra]] </div> ===== Mitologia grèga ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zèus]] # [[Eròs]] # [[Poseidon]] # [[Ades]] # [[Èra]] # [[Afrodita]] # [[Artèmis]] # [[Atena]] # [[Estia]] # [[Arès]] # [[Ermès]] # [[Efèst]] # [[Apollon]] # [[Gèa]] </div> ===== Mitologia mesoamericana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quetzalcoatl]] </div> ===== Mitologia nordica ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Freyja]] # [[Odin]] # [[Tòr]] </div> ===== Mitologia romana ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Junon]] # [[Jupitèr (dieu)]] # [[Mart (mitologia)]] # [[Pluton (mitologia)]] # [[Vènus (mitologia)]] # [[Vulcan (mitologia)]] </div> == Antropologia, psicologia e vida vidanta == === Antropologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antropologia]] # [[Cultura]] # [[Festivau]] # [[Jorn feriat]] # [[Antropologia umana]] # [[Raça umana]] # [[Antropologia culturala]] # [[Antropologia lingüistica]] # [[Antropologia sociala]] # [[Pòble]] </div> ==== Etnologia ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Etnologia]] # [[Etnia]] # [[Etnografia]] # [[Pòble autoctòn]] </div> ===== Etnias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bantos]] # [[Basques]] # [[San]]s # [[Germans]] # [[Aborigèns d'Austràlia]] # [[Amerindians]] ## [[Cherokee]] # [[Inuit]]s # [[Jusieus]] # [[Curds]] # [[Massai]]s # [[Mongòls]] # [[Ròms]] # [[Eslaus]] # [[Tutsis]] # [[Arabs]] # [[Austronesians]] # [[Berbèrs]] # [[Creòls (pòbles)]] # [[Han (etnia)]] # [[Keralits]] # [[Maòri (pòble)|Maòris]] # [[Protoindoeuropèus]] # [[Semitas]] # [[Turcs]] # [[Oigors]] </div> === Familha === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Parentat]] # [[Familha]] ## [[Pareu]] ## [[Familha nucleara]] ## [[Familha alargada]] ## [[Familha recompausada]] # [[Aliança (familha)]] # [[Clan]] # [[Concubinatge]] # [[Consanguinitat]] # [[Orfanèu]] # [[Animau de companhiá]] </div> ==== Membres de la familha ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conjunt]] # [[Parent]] ## [[Pairin]] # [[Frairèra]] ## [[Besson]] # [[Felen]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relacion umana]] ## [[Sexualitat liura]] ## [[Relacion intima]] ## [[Amistat]] ## [[Coabitacion]] ## [[Monogamia]] ## [[Bigamia]] ## [[Poligamia]] # [[Rendètz-vos galant]] # [[Seduccion]] # [[Relacion amorosa]] </div> ==== Relacions familialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Acordalhas]] # [[Nòças]] # [[Dòt]] # [[Maridatge]] ## [[Maridatge civiu]] ## [[Union civila]] ## [[Maridatge blanc]] # [[Planificacion familiala]] ## [[Jasilha]] ## [[Gestacion per autrü]] ## [[Abséncia d'enfant]] ??? # [[Parentalitat]] ## [[Parentalitat LGBT]] # [[Acuelh familiau]] ## [[Adopcion]] # [[Sociologia de la familha]] # [[Divòrci]] # [[Infidelitat]] # [[Veusatge]] # [[Incèst]] # [[Violéncia familiala]] </div> === Cosina, manjar e beure === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosina (tecnica)]] # [[Cosina (espaci)]] # [[Manjar]] # [[Beure]] # [[Vitamina]] # [[Repàs]] ## [[Dejunar]] ## [[Dinnar]] ## [[Sopar]] # [[Dessèrt]] # [[Òli alimentària]] ## [[Òli d'oliva]] ## [[Òli de palma]] # [[Restauracion rapida]] # [[Restaurant]] # [[Vegetarisme]] </div> ==== Fruchs e èrbas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Legum]] # [[Lieume racina]] # [[Tubercul]] # [[Fruch]] # [[Cocorda]] # [[Amora (fruch del rumec)]] # [[Albricòt]] # [[Dàtil]] # [[Miugrana]] </div> ==== Produchs lachiers ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lach]] # [[Burre]] ## [[Margarina]] # [[Crèma]] # [[Formatge]] ## [[Fromatge de pasta pigada de verd]] ## [[Cheddar]] ## [[Mozzarella]] ## [[Parmigiano Reggiano]] # [[Lach de cocòt]] # [[Glacet]] # [[Lach de sòja]] ## [[Tòfo]] # [[Iogort]] </div> ==== Grans ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pan]] # [[Cereala]] # [[Farina]] </div> ==== Doçors ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bonbon]] # [[Caramèu]] # [[Chocolat]] # [[Mèu]] </div> ==== Nòses ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nòse]] # [[Avelana]] # [[Notz]] </div> ==== Carns ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Uòu (cosina)]] # [[Carn]] ## [[Bacon]] ## [[Carn bovina]] ## [[Carn de polet]] ## [[Cambajon]] ## [[Hamburger]] ## [[Hot-dog]] ## [[Carn de moton]] ## [[Carn de pòrc]] # [[Saïn]] # [[Tombada]] # [[Saussissa]] # [[Produchs de la mar]] # [[Peis (cosina)]] </div> ==== Èrbas e condiments ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Condiment]] # [[Planta aromatica]] # [[Saussa]] # [[Espècia (cosina)|Espècia]] # [[Anís]] # [[Balicòt]] # [[Piper nigrum]] # [[Cardamòme]] # [[Canèla (rusca)]] # [[Foeniculum vulgare]] # [[Alh cultivat]] # [[Gengibre]] # [[Raifòrt]] # [[Lavanda]] # [[Cymbopogon]] # [[Regalícia]] # [[Menta]] # [[Ceba]] # [[Jolverd]] # [[Safran]] # [[Chutney]] # [[Saussa de peis]] # [[Confitura]] # [[Ketchup]] # [[Maionesa]] # [[Mostarda]] # [[Paprica]] # [[Pesto]] # [[Saussa sòja]] # [[Saussa tartara]] # [[Vinagre]] </div> ==== Plats divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pastisson]] # [[Curri]] # [[Fonduda]] # [[Frita]]s # [[Quebab]] # [[Nolhas]] # [[Pastas alimentàrias]] # [[Pastissariá]] # [[Torta]] # [[Pizza]] # [[Farineta]] # [[Salada]] # [[Samossà]] # [[Entrepan]] # [[Sopa]] # [[Fricòt]] # [[Soshí]] </div> ==== Beures ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aiga potabla]] # [[Tè glaçat]] # [[Chuc]] ## [[Jus d'arange]] # [[Limonada]] # [[Sòda]] ## [[Còla (beure)]] ### [[Coca-Cola]] ## [[Beure energizant]] ## [[Aiga tonica]] # [[Tè]] ## [[Tè verd]] ## [[Tè negre]] # [[Cafè]] ## [[Espresso]] ## [[Cafè turc]] # [[Chocolat caud]] # [[Mate]] </div> ==== Alcòls ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bevenda alcolizada]] # [[Beure destillat]] # [[Bièrra]] # [[Brandy]] # [[Pomat]] # [[Gin]] # [[Liquor]] # [[Rom]] # [[Saké]] # [[Tequila]] # [[Vòdka]] # [[Whisky]] # [[Vin]] ## [[Vin roge]] ## [[Vin blanc]] ## [[Vin efervescent]] # [[Coctèl]] # [[Martini]] # [[Mojito]] # [[Sangria]] </div> === Objèctes domestics === ==== Vèstits e assimilats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cencha]] # [[Hijab]] # [[Boton (cordura)]] # [[Capa]] # [[Vèstit]] # [[Sosvestit]] # [[Rauba]] # [[Gant (vestit)]] # [[Capèu]] # [[Cravata]] # [[Braias]] # [[Cauçadura]] # [[Cherpa]] # [[Gonèla]] # [[Malhòt de banh]] # [[Cauceta]] # [[Cremalhiera autoarrapanta]] # [[Cremalhiera]] # [[Barba]] # [[Sostèns]] # [[Cosmetic]] # [[Perfum]] # [[Joielariá]] # [[Masqueta]] # [[Tatoatge]] </div> ==== Mòbles e decoracion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banhadoira]] # [[Liech]] # [[Banc]] # [[Gabinet (mòble)]] # [[Cadièra]] # [[Comòda]] # [[Canapè]] # [[Armari]] # [[Burèu]] # [[Fogau]] # [[Mòble]] # [[Aparelh mainatgier]] # [[Taula]] </div> ==== Textils ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Textil]] # [[Lichariá]] # [[Tapís]] # [[Ridèu]] # [[Coissin]] </div> ==== Aisinas de coisina ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aisina de cosina]] # [[Cubèrt (cosina)]] ## [[Forqueta]] ## [[Culhièr]] # [[Baguetas]] # [[Sieta]] </div> === Sexualitat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sexualitat umana]] # [[Òme]] # [[Femna]] # [[Eterosexualitat]] # [[Omosexualitat]] # [[Rapòrt sexuau]] # [[Sèxe sensa risc]] # [[Fertilitat]] # [[Bais]] # [[Atraccion sexuala]] # [[Orientacion sexuala]] # [[Bisexualitat]] # [[Preliminars]] # [[Sexualitat orala]] # [[Orgasme]] # [[Pilula combinada]] # [[Preservatiu]] # [[Masturbacion]] # [[Prostitucion]] # [[Pornografia]] </div> === Etapas de la vida === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Enfança]] ## [[Novèu-nat]] ## [[Noirisson]] ## [[Enfant]] ## [[Dròlle]] ## [[Filha]] # [[Jovença]] # [[Adolescéncia]] # [[Adulte]] # [[Vielhum]] </div> === Psicologia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia]] # [[Psicologia clinica]] # [[Psicologia cognitiva]] # [[Psicologia evolucionista]] # [[Psicologia de la personalitat]] # [[Psicologia de la religion]] # [[Psicoterapia]] # [[Gèni (persona)]] # [[Ipnòsi]] # [[Libidò]] # [[Fòbia]] # [[Pessimisme]] # [[Percepcion]] # [[Psicologia sociala]] # [[Sindròme d'Estocòlme]] # [[Cognicion]] # [[Lideratge]] # [[Creativitat]] # [[Poder]] # [[Optimisme]] # [[Natura umana]] # [[Imaginacion]] # [[Plor]] # [[Ipocrisia]] # [[Complèxe d'Edip]] # [[Sens (Fisiologia)]] # [[Memòria (psicologia)]] </div> ==== Escòlas de psicologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Psicologia analitica]] # [[Comportementalisme]] # [[Psicologia dau desvolopament]] # [[Psicologia de la forma]] # [[Psicologia umanista]] # [[Psicanalisi]] </div> ==== Concèptes principaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atencion]] # [[Amnesia]] # [[Consciéncia]] # [[Sòm]] # [[Sòmi]] # [[Instint]] # [[Esperit]] # [[Umor (psicologia)]] # [[Temperament]] # [[Motivacion]] # [[Estereotipe]] # [[Pensada]] # [[Comportament]] # [[Emocion]] </div> ==== Emocions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Colèra]] # [[Ànsia]] # [[Compassion]] # [[Coratge]] # [[Curiositat]] # [[Desgost]] # [[Dobte]] # [[Enveja]] # [[Paur]] # [[Culpabilitat]] # [[Bonaür]] # [[Òdi]] # [[Esperança]] # [[Gelosiá]] # [[Amor]] # [[Tristesa]] # [[Vergonha]] # [[Suspresa]] # [[Umor]] # [[Plaser]] # [[Sofrença]] </div> ==== Relacions interpersonalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agression]] # [[Altruisme]] # [[Autoritat]] # [[Traïson]] # [[Misèrias]] # [[Carisme]] # [[Competicion]] # [[Conformisme]] # [[Egocentrisme]] # [[Empatia]] # [[Perdon]] # [[Onor]] # [[Messorga]] # [[Vida privada]] # [[Prejutjat]] # [[Castig]] # [[Respècte]] # [[Timiditat]] # [[Fisança]] </div> === Lengatge === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge]] # [[Lenga construcha]] # [[Dialècte]] # [[Diccionari]] # [[Gramatica]] ## [[Adjectiu]] ## [[Advèrbi]] ## [[Conjoncion]] ## [[Cas gramaticau]] ## [[Nom (gramatica)]] ## [[Pronom]] ## [[Frasa]] ## [[Sintaxi]] ## [[Vèrbe]] # [[Lingüistica]] ## [[Lingüistica comparada]] ## [[Etimologia]] ## [[Lingüistica istorica]] ## [[Fonetica]] # [[Alfabetisme]] # [[Morfologia (lingüistica)]] # [[Filologia]] # [[Prononciacion]] # [[Retorica]] # [[Traduccion]] # [[Mot]] ## [[Fonèma]] ### [[Consonanta]] ### [[Vocala]] ## [[Sillaba]] # [[Escritura]] ## [[Diacritic]] ## [[Ortografia]] # [[Sistèma d'escritura]] # [[Nom]] # [[Fonologia]] # [[Semantica]] # [[Semiotica]] # [[Simbòl]] </div> ==== Familhas de lengas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Familha de lengas]] ## [[Lengas afroasiaticas]] ### [[Lengas semiticas]] ## [[Lengas altaïcas]] ## [[Lengas austroasiaticas]] ## [[Lengas austronesianas]] ## [[Lengas dravidas]] ## [[Lengas esquimaudas-alèutas]] ## [[Indoeuropèu]] ### [[Lengas germanicas]] ### [[Lengas iranianas]] ### [[Lengas romanicas]] ### [[Lengas eslavas]] ## [[Lengas khoisan]] ## [[Lengas tai-kadai]] ## [[Lengas nigèrocongolesas]] ## [[Lengas nilosaharianas]] ## [[Lengas sinotibetanas]] ## [[Lengas caucasencas]] ## [[Lengas tongozas]] ## [[Lengas turquesas]] ## [[Lengas oralicas]] ## [[Lengas utoastècas]] </div> ==== Alfabets e sistèmas d'escritura ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Alfabet]] # [[Letra]] # [[Braille]] # [[Alfabet arabi]] # [[Escritura chinesa]] # [[Cuneïfòrme]] # [[Alfabet cirillic]] # [[Devanagari]] # [[Ieroglifs egipcians]] # [[Alfabet georgian]] # [[Alfabet grèc]] # [[Hangeul]] # [[Alfabet latin]] # [[Alfabet fenician]] # [[Alfabet runic]] # [[Pèira de Roseta]] # [[Alfabet fonetic internacionau]] # [[Còdi Morse internacionau]] # [[Sillabari]] </div> ==== Lengatges especifics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grèc ancian]] # [[Aramèu]] # [[Arabi]] # [[Bengalin (lenga)]] # [[Chinés]] # [[Danés]] # [[Egipcian]] # [[Anglés]] ## [[Vièlh anglés]] # [[Esperanto]] # [[Francés]] # [[Alemand]] # [[Grèc]] # [[Gujarati]] # [[Ebrieu]] # [[Indostani]] ## [[Indi (lenga)]] # [[Italian]] # [[Japonés]] # [[Javanés]] # [[Corean]] # [[Latin]] # [[Mandarin]] # [[Marata]] # [[Min]] # [[Polonés]] # [[Portugués]] # [[Persan]] # [[Rus]] # [[Sanscrit]] # [[Espanhòu]] # [[Swahili]] # [[Siriac]] # [[Tamol]] # [[Tagalòg]] # [[Telogo]] # [[Turc]] # [[Panjabi]] # [[Ucraïnés]] # [[Vietnamian]] # [[Wu]] # [[Yue]] # [[Birman]] # [[Ongrés]] # [[Quíchoa]] # [[Tai (lenga)]] # [[Akkadian]] # [[Amaric]] # [[Berbèr]] # [[Còpte (lenga)]] # [[Somali]] # [[Indonesian]] # [[Malgash (lenga)]] # [[Malai (lenga)]] # [[Khmer]] # [[Armèni]] # [[Assamés]] # [[Ordo]] # [[Nepalés]] # [[Oriya]] # [[Pali]] # [[Sindhi]] # [[Catalan]] # [[Romanés]] # [[Neerlandés]] # [[Suedés]] # [[Yiddish]] # [[Curd]] # [[Pashto]] # [[Bulgar]] # [[Chèc (lenga)]] # [[Sèrbocroat]] # [[Canarés]] # [[Malaialam]] # [[Zolo]] # [[Azèri]] # [[Cazac]] # [[Ozbèc]] # [[Lenga dei signes]] </div> === Divertiment e espòrt === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Leser]] # [[Divertiment]] # [[Jòc]] # [[Pargue d'atraccions]] # [[Jòc d'argent]] ## [[Casinò]] ## [[Dat]] ## [[Lotariá]] ## [[Rodeta (jòc)]] ## [[Poker]] ## [[Blackjack]] ## [[Maquina de monedas]] # [[Temps liure]] # [[Fèsta]] # [[Jogar (activitat)]] # [[Rompetèsta]] ## [[Mots crosats]] ## [[Sudoku]] # [[Joguina]] # [[Aqüari]] # [[zoo]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jòc de taula]] ## [[Backgammon]] ## [[Escacs]] ## [[Damas]] ## [[Cluedo]] ## [[Go]] ## [[Monopoly]] ## [[Scrabble]] ## [[Pachisi]] ## [[Xiangqi]] # [[Mancala]] # [[Jòc de bilhas]] # [[Carta de jòc]] # [[Videojòc]] ## [[Pokemon]] ## [[Pong]] # [[Jòc d'arcada]] # [[Jòc de cartas]] # [[Bridge]] # [[Jòc de sagetas]] # [[Dominòs]] </div> ==== Jòcs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Popada]] # [[Frisbee]] # [[Lego]] # [[Rubik's Cube]] # [[Slinky]] # [[Barbie]] # [[Iò-iò]] </div> ==== Espòrts ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espòrt]] # [[Jòc de bala]] ## [[Balon]] # [[Estadi (bastiment)]] # [[Piscina]] # [[Jòcs Olimpics]] ## [[Jòcs Paralimpics]] ## [[Jòcs Olimpics d'estiu]] ## [[Jòcs Olimpics d'ivèrn]] # [[Dopatge]] # [[Espòrt d'ivèrn]] # [[Espòrt electronic]] </div> ===== Espòrts collectius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fotbòl american]] ## [[National Football League]] ## [[Super Bowl]] # [[Fotbòl australian]] # [[Beisbòl]] ## [[Major League Baseball]] ## [[World Series]] # [[Basquetbòl]] ## [[National Basketball Association]] # [[Criquet]] ## [[Copa dau monde de criquet]] # [[Curling]] # [[Floorball]] # [[Fotbòl]] ## [[Copa dau monde de fotbòl]] ## [[Portièr (fotbòl)]] ## [[Campionat d'Euròpa de fotbòl]] ## [[Campionat d'Anglatèrra de fotbòl]] ## [[Liga dei campions (fotbòl)]] # [[Handbal]] # [[Oquei]] ## [[Oquei pelena]] ## [[Oquei sus glaça]] ### [[National Hockey League]] # [[Lacrosse]] # [[Pòlo]] # [[Rugbi]] ## [[Rugbi de XIII]] ## [[Rugbi de 7]] ## [[Rugbi de 15]] # [[Voleibòl]] ## [[Voleibòl de plaja]] </div> ===== Atletisme ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atletisme]] ## [[Decatlon]] ## [[Lançament de disc]] ## [[Saut de naut]] ## [[Corsa a baranha]] ## [[Lançament de bigatana]] ## [[Saut de long]] ## [[Corsa a pè]] ### [[Maraton]] ## [[Saut amb pèrga]] ## [[Lançament de pes]] </div> ===== Patinatge ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patinatge sus glaça]] ## [[Patinatge artistic]] ## [[Patinatge de velocitat]] # [[Patinatge de rodetas]] # [[Skateboard]] </div> ===== Espòrts aqüatics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canoa (espòrt)]] # [[Cabús]] # [[Rem (espòrt)]] # [[Natacion (espòrt)]] # [[Vater pòlo]] </div> ===== Autreis espòrts individuaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pesca de lència]] # [[Tir amb arc]] # [[Espòrt automobil]] ## [[Formula 1]] ## [[NASCAR]] # [[Motociclisme]] # [[Badminton]] # [[Culturisme]] # [[Jòc de bola (espòrts)]] ## [[Petanca]] # [[Bowling]] # [[Bilhard]] # [[Ciclisme]] ## [[Bicicleta tot terrenh]] ## [[Corsa au temps]] ## [[Torn de França]] # [[Equitacion]] ## [[Dreiçatge (equitacion)]] ## [[Espòrt ipic]] ## [[Rodeo]] ## [[Concors de saut d'obstacles]] # [[Escrima]] ## [[Floret (escrima)]] ## [[Sabre (escrima)]] # [[Gòlf]] # [[Gimnastica]] ## [[Gimnastica ritmica]] ## [[Sòu (gimnastica)]] ## [[Saut superior]] ## [[Trampolin]] ## [[Saut de cavau]] # [[Pentatlon modèrne]] # [[Alpinisme]] # [[Corsa d'orientacion]] # [[Tir esportiu]] # [[Esquí]] ## [[Esquí alpin]] ## [[Biatlon]] ## [[Esquí nordic]] ## [[Saut d'esquí]] ## [[Eslalòm]] ## [[Esquí (materiau)]] # [[Tirassèu]] ## [[Bobsleigh]] ## [[Lieja de corsa]] # [[Snooker]] # [[Snowboard]] # [[Squash]] # [[Surf]] # [[Tennis de taula]] # [[Tennis]] ## [[Raqueta]] # [[Triatlon]] # [[Alterofilia]] </div> ===== Espòrts marciaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Art marcial]] # [[Bòxa anglesa]] # [[Judo]] # [[Karate]] # [[Kick-boxing]] # [[Combat liure]] # [[Taegwondo]] # [[Lucha]] ## [[Lucha liura]] ## [[Lucha grècoromana]] ## [[Sumo]] # [[Wushu]] </div> === Mesuras dau temps === ==== Calendiers e mesura dau temps universau ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Calendier]] ## [[Calendier solar]] ## [[Calendier lunisolar]] ## [[Calendier lunar]] ## [[Calendier maia]] ## [[Calendier egipcian]] ## [[Calendier chinés]] ## [[Calendier japonés]] ## [[Calendier ebrieu]] ## [[Calendier musulman]] ## [[Calendier gregorian]] ## [[Calendier julian]] # [[Calendier perpetuau]] # [[Annada bissextila]] # [[Temps Universal Coordenat]] # [[Ora d'estiu]] # [[Nuech]] # [[Jornada]] # [[Fus orari]] # [[Temps universau]] # [[Segonda intercalara]] </div> ==== Jorns e mes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jorn de la setmana]] ## [[Divendres]] ## [[Dissabte]] ## [[Dimenge]] # [[Genier]] # [[Març]] # [[Junh]] # [[Setembre]] # [[Decembre]] </div> === Mesuras dau temps === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Color]] ## [[Negre]] ## [[Blau]] ## [[Brun]] ## [[Cian]] ## [[Verd]] ## [[Magenta (color)]] ## [[Irange (color)]] ## [[Ròse (color)]] ## [[Porpra]] ## [[Roge]] ## [[Jaune]] ## [[Blanc]] # [[Colors primàrias]] # [[Luminositat (colors)]] # [[Saturacion (colors)]] # [[Vision dei colors]] # [[Gloss]] # [[Tinta (color)]] </div> == Societat e sciéncias socialas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat]] # [[Comunautat]] # [[Letras (cultura)]] # [[Comunicacion]] # [[Informacion]] # [[Solidaritat]] # [[Estudis regionaus]] # [[Demografia]] # [[Sciéncia de l'informacion]] # [[Mandat dau Cèu]] # [[Estudi dei mèdias]] # [[Societat dubèrta]] # [[Organizacion professionala]] # [[Societat sabenta]] # [[Accion sociala]] # [[Capitau sociau]] # [[Coesion sociala]] # [[Formacion sociala]] # [[Estructura sociala]] # [[Sociobiologia]] </div> === Economia e afaires === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Firma]] # [[Economia (disciplina)]] ## [[Macroeconomia]] ## [[Microeconomia]] ## [[Ben (economia)]] ## [[Servici (economia)]] ## [[Ofèrta e demanda]] # [[Economia]] # [[Comptabilitat]] # [[Capital (economia)]] # [[Companhiá (entrepresa)]] # [[Corporacion]] # [[Moneda]] ## [[Devisa (moneda)]] ## [[Yen]] ## [[Liura esterlina]] ## [[Renminbi]] ## [[Ropia]] ## [[Dolar american]] # [[Pèça de moneda]] # [[Bilhet de banca]] # [[Banca]] # [[Chèc (pagament)]] # [[Deute]] # [[Carta de crèdit]] # [[Emprunt]] # [[Interès (finança)]] # [[Produch interior brut]] # [[Economia dau trabalh]] # [[Domesticitat]] # [[Usina]] # [[Finança]] # [[Industria]] ## [[Agricultura]] ## [[Construccion]] ## [[Pesca]] ## [[Silvicultura]] ## [[Caça]] ## [[Industria manufacturiera]] ## [[Industria miniera]] ## [[Rafinariá de petròli]] ## [[Torisme]] ### [[Ostalariá]] # [[Caça de balena]] # [[Inflacion]] # [[Deflacion]] # [[Assegurança]] # [[Investiment]] # [[Manejament]] # [[Mercat]] # [[Marcatica]] # [[Monopòli]] # [[Azard morau]] # [[Proprietat]] # [[Comèrci au detalh]] # [[Centre comerciau]] # [[Supermercat]] # [[Borsa (economia)]] ## [[New York Stock Exchange]] ## [[NASDAQ]] ## [[London Stock Exchange]] ## [[Tokyo Stock Exchange]] # [[Impòst]] ## [[Impòst sus lei companhiás]] ## [[Impòst sus lo revengut]] ## [[Drech de doana]] # [[Comèrci]] # [[Carriera (mestier)]] # [[Emplec]] # [[Caumatge]] </div> ==== Companhiás ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aldi]] # [[Apple Inc.]] # [[AT&T]] # [[Bank of America]] # [[IKEA]] # [[Chevron]] # [[ExxonMobil]] # [[General Electric]] # [[Google]] # [[IBM]] # [[Maersk]] # [[McDonald's]] # [[Microsoft]] # [[Nestlé]] # [[Petrobras]] # [[Procter & Gamble]] # [[Royal Dutch Shell]] # [[Sony]] # [[Walmart]] </div> === Cultura === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bandièra]] # [[Canibalisme]] # [[Tradicion]] # [[Anniversari]] # [[Aïd el-Fitr]] # [[Halloween]] # [[Carnaval]] # [[Ramadan]] </div> === Educacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion]] ## [[Educacion primària]] ## [[Educacion segondària]] # [[Collègi]] # [[Curriculum]] # [[Aprendissatge]] # [[Escòla]] # [[Ensenhaire]] # [[Tèst (espròva)]] # [[Universitat]] # [[Educacion a distància]] # [[Ensenhament superior]] # [[Arts liberaus]] # [[Aprendissatge en linha]] # [[Acadèmia]] # [[Estudiant]] # [[Borsa d'estudis]] # [[Madrassa]] # [[Escòla mairala]] # [[Tèsi de doctorat]] # [[Diplòma]] </div> ==== Bibliotècas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bibliotèca]] # [[Bibliotèca nacionala]] # [[Bibliotèca numerica]] # [[Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas]] # [[Bibliotèca publica]] # [[Bibliotèca escolara]] # [[Bibliotèca mobila]] # [[Bibliotèca d'Alexàndria]] # [[Bibliotèca d'Assurbanipal]] # [[Bibliotèca dau Congrès]] # [[Bibliotèca Publica de Nòva York]] # [[Bibliotèca Nacionala de China]] # [[Bibliotèca Nacionala de la Dieta]] # [[British Library]] # [[Bibliotèca Nacionala de França]] # [[Bibliotèca Nacionala Alemanda]] # [[Bibliotèca d'Estat de Russia]] # [[Bibliotèca Vaticana]] # [[Bibliotèca Nacionala d'Austràlia]] </div> ==== Institucions academicas ==== ===== Africa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat d'al-Qarawiyyin]] # [[Universitat Al-Azhar]] # [[Universitat dau Caire]] # [[Universitat dau Cap]] </div> ===== America ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Federala de Rio de Janeiro]] # [[Universitat Nacionala Autonòma de Mexic]] # [[Universitat de la Colómbia Britanica]] # [[Universitat de Buenos Aires]] # [[Universitat de Toronto]] # [[Universitat de Chicago]] # [[Institut de Tecnologia de Califòrnia]] # [[Universitat Johns Hopkins]] # [[Massachusetts Institute of Technology]] # [[Universitat Stanford]] # [[Universitat Duke]] # [[Universitat de Carolina dau Nòrd a Chapel Hill]] # [[Universitat de Virginia]] # [[Universitat de Michigan]] # [[Universitat de Califòrnia (Berkeley)]] # [[Universitat de Califòrnia (Los Angeles)]] # [[Ivy League]] # [[Universitat Harvard]] # [[Universitat Yale]] # [[Universitat Princeton]] # [[Universitat Brown]] # [[Universitat Columbia]] # [[Collègi Dartmouth]] # [[Universitat de Pennsilvània]] </div> ===== Asia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Quiòto]] # [[Universitat de Tòquio]] # [[Universitat de Calcutta]] # [[Institut Indian de Sciéncia]] # [[Institut Indian de Tecnologia]] # [[Institut Indian de Manejament]] # [[Universitat Fudan]] # [[Universitat de Hong Kong]] # [[Universitat de Nanquin]] # [[Universitat de Pequin]] # [[Universitat Tsinghua]] # [[Universitat Zhejiang]] </div> ===== Euròpa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat de Bolonha]] # [[Universitat de Copenaga]] # [[Universitat Complutense de Madrid]] # [[Universitat de Viena]] # [[Universitat de Leiden]] # [[Universitat de Roma La Sapienza]] # [[Universitat de Salamanca]] # [[Escòla politecnica federala de Zuric]] # [[Universitat de París]] # [[La Sorbona]] # [[Universitat Pierre-e-Marie-Curie]] # [[Universitat Loís-e-Maximilian de Munic]] # [[Universitat Humboldt de Berlin]] # [[Universitat Goethe de Francfòrt]] # [[Universitat de Heidelberg]] # [[Universitat de Cambridge]] # [[Universitat d'Oxford]] # [[Universitat de Londre]] # [[Universitat Carles de Praga]] # [[Universitat Jagellon]] # [[Universitat d'Estat de Moscòu]] # [[Universitat d'Estat de Sant Petersborg]] # [[Universitat Nacionala Taras Shevchenko de Kiev]] </div> ===== Oceania ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Universitat Nacionala Australiana]] </div> === Organizacions === ==== Divèrs ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Administracion Centrala Tibetana]] # [[FBI]] # [[Hells Angels]] # [[KGB]] # [[MS-13]] # [[Mossad]] # [[Cosa nostra]] # [[Yakuza]] </div> ==== Organizacions internacionalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Banca Africana de Desvolopament]] # [[Union Africana]] # [[ANZUS]] # [[Liga Aràbia]] # [[Conseu de l'Artic]] # [[Banca Asiatica de Desvolopament]] # [[Cooperacion Economica Asia-Pacific]] # [[ASEAN]] # [[Banca dei Reglaments Internacionaus]] # [[Aliança Bolivariana per leis Americas]] # [[Comunautat Cariba]] # [[Pacte de Bagdad]] # [[Organizacion dau Tractat de Seguretat Collectiva]] # [[Comunautat deis Estats Independents]] # [[Commonwealh]] # [[Comunautat dei País de Lenga Portuguesa]] # [[Conseu de Cooperacion deis Estats Arabes dau Golf]] # [[Conseu deis Estats de la Mar Baltica]] # [[Comunautat d'Africa de l'Èst]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica]] # [[Union Eurasiana]] # [[G20]] # [[G7]] # [[Convencions de Genèva]] # [[Banca Internacionala per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Chambra Internacionala de Comèrci]] # [[Associacion Internacionala de Desvolopament]] # [[Societat Financiera Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala per lei Migracions]] # [[Union Interparlamentària]] # [[Interpol]] # [[Banca Islamica de Desvolopament]] # [[Union Latina]] # [[Liga dei Nacions]] # [[OTAN]] # [[Acòrd de Liure Cambi Nòrd-american]] # [[OPEC]] # [[Organizacion per la Cooperacion Economica e lo Desvolopament]] # [[Organizacion de l'Unitat Africana]] # [[Organizacion per la Seguretat e la Cooperacion en Euròpa]] # [[Organizacion deis Estats Americans]] # [[Organizacion de Cooperacion Economica de la Mar Negra]] # [[Club de París]] # [[Organizacion de Cooperacion de Shanghai]] # [[Organizacion dau Tractat de l'Asia dau Sud-Èst]] # [[Union per la Mediterranèa]] # [[Union dei Nacions Sud-americanas]] # [[ONU]] ## [[Agéncia Internacionala de l'Energia Atomica]] ## [[Cort Internacionala de Justícia]] ## [[Cort Penala Internacionala]] ## [[Fons Monetari Internacionau]] ## [[Organizacion dei Nacions Unidas per lo Desvolopament Industriau]] ## [[Secretariat Generau dei Nacions Unidas]] ## [[UNESCO]] ## [[UNICEF]] ## [[Secretariat dei Nacions Unidas]] ## [[Conseu de Seguretat dei Nacions Unidas]] ## [[Banca Mondiala]] ## [[Grop de la Banca Mondiala]] ## [[OMS]] ## [[OMC]] </div> ==== Organizacions europèas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Benelux]] # [[Acòrd de Liure Cambi d'Euròpa Centrala]] # [[CERN]] # [[Comecon]] # [[Conseu d'Euròpa]] # [[Conseu de l'Union Europèa]] # [[Union Economica e Montetària de l'Union Europèa]] # [[Comunautat Europèa de l'Energia Atomica]] # [[Banca Europèa per la Reconstruccion e lo Desvolopament]] # [[Comunautat Europèa dau Carbon e de l'Acier]] # [[Comunautat Economica Europèa]] # [[Banca Europèa d'Investiment]] # [[Parlament Europèu]] # [[Union Europèa]] # [[Conseu Nordic]] # [[Liga de Corint]] # [[Union de l'Euròpa Occidentala]] # [[Pacte de Varsòvia]] </div> ==== Organizacions non governamentalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agenda 21]] # [[AIESEC]] # [[Al Qaïda]] # [[Institut Nacionau Estatsunidenc de Normalizacion]] # [[Associacion deis Estats Generaus deis Estudiants d'Euròpa]] # [[Association for Computing Machinery]] # [[Servici Austrian de la Memòria]] # [[Grop de Bilderberg]] # [[BirdLife International]] # [[Collègi dei cardenaus]] # [[Deutsches Institut für Normung]] # [[Observatòri Europèu Austrau]] # [[Federacion Aeronautica Internacionala]] # [[Federacion Internacionala de l'Automobila]] # [[Federacion Internacionala de Motociclisme]] # [[Free Software Foundation]] # [[Greenpeace]] # [[GUAM]] # [[Hizb ut-Tahrir]] # [[Hospitality Club]] # [[Institut deis engenhaires electricians e electronicians]] # [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras]] # [[Conseu Internacionau dei Musèus]] # [[Conseu Internacionau dei Monuments e dei Sites]] # [[Organizacion Idrografica Internacionala]] # [[Organizacion Maritima Internacionala]] # [[Union Matematica Internacionala]] # [[Organizacion Internacionala de Normalizacion]] # [[Crotz Roja]] # [[Societat Internacionala per la consciéncia de Krishna]] # [[Union Internacionala per la Conservacion de la Natura]] # [[Union Internacionala de Quimia Pura e Aplicada]] # [[Live Earth]] # [[Frònt Moro Islamic de Liberacion]] # [[Prèmi Nobel]] # [[PEN International]] # [[Partit Pirata Internacionau]] # [[Programa PISA]] # [[Movement Pugwash]] # [[Escotisme]] # [[Armada dau Sauvament]] # [[Union Ciclista Internacionala]] # [[Organizacion dei Nacions e Pòbles non representats]] # [[WikiLeaks]] # [[Agéncia Mondiala Antidopatge]] # [[Conseu Mondiau dei Glèisas]] # [[Comitat dau Patrimòni Mondiau]] # [[World Wide Web Consortium]] # [[Amnesty International]] # [[Human Rights Watch]] # [[Médecins Sans Frontières]] # [[Reporters Without Borders]] # [[Transparency International]] # [[Confederacion Mondiala deis Activitats Subaqüaticas]] # [[Tribunau Arbitrau de l'Espòrt]] # [[Associacion Europèa dei Clubs]] # [[Comitats Olimpics Europèus]] # [[Federacion Internacionala de Volleyball]] # [[FIBA]] # [[FIDE]] # [[FIFA]] # [[Federacion Internacionala de Gimnastica]] # [[Federacion Internacionala d'Oquei sus glaça]] # [[Comitat Internacionau Olimpic]] # [[Comitat Nacionau Olimpic]] # [[UEFA]] # [[Comitat Olimpic d'Asia]] </div> === Lèi === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lèi]] ## [[Drech civilista]] ## [[Common law]] ## [[Drech penau]] # [[Apèu (drech)]] # [[Arbitratge]] # [[Pena de mòrt]] # [[Drechs civics]] # [[Constitucion]] # [[Contracte]] # [[Copyright]] # [[Tribunau]] # [[Damatge (drech)]] # [[Equity (drech)]] # [[Pròva (drech)]] # [[Libertat d'expression]] # [[Culpabilitat]] # [[Injonccion (drech)]] # [[Poder judiciari]] # [[Jutge]] # [[Jurisprudéncia]] # [[Jurista]] # [[Justícia]] # [[Avocat (mestièr)]] # [[Responsabilitat penala]] # [[Brevet]] # [[Polícia]] # [[Drechs]] ## [[Drechs fondamentaus]] # [[Seguretat (drech)]] # [[Testimòni]] </div> ==== Tipes de lèi ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Drech administratiu]] # [[Precedent (drech)]] # [[Proprietat intellectuala]] # [[Drech internacionau]] # [[Drech dei bens]] # [[Drech religiós]] # [[Lèi estatuària]] # [[Trust]] </div> ==== Crimes ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crime]] # [[Via de fach]] # [[Infraccion dau drech d'autor]] # [[Destornament de fons]] # [[Extorsion]] # [[Frauda]] # [[Genocidi]] # [[Omicidi]] ## [[Murtre]] # [[Trafec d'estupefiants]] # [[Raubament (persona)]] # [[Crime organizat]] # [[Piratariá]] # [[Braconatge]] # [[Viòl]] # [[Raubament amb violéncia]] # [[Sabotatge]] # [[Agression sexuala]] # [[Contrabanda]] # [[Raubament (objècte)]] # [[Tortura]] # [[Violéncia]] </div> ==== Tèxtes juridics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magna Carta]] # [[Declaracion d'Independéncia deis Estats Units]] # [[Constitucion deis Estats Units]] # [[Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan]] # [[Manifèste dau Partit Comunista]] # [[Declaracion Universala dei Drechs de l'Òme]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs economics, sociaus e culturaus]] # [[Pacte internacionau relatiu ai drechs civius e politics]] # [[Principis de Nuremberg]] </div> === Mèdias === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Publicitat]] # [[Dessenh umoristic]] # [[Jornalisme]] # [[Mèdia de comunicacion de massa]] # [[Actualitat]] # [[Magazine]] # [[Relacions publicas]] </div> ==== Agéncias de premsa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Agence France-Presse]] # [[Associated Press]] # [[Reuters]] </div> ==== Magazines ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Billboard (magazine)]] # [[The Economist]] # [[Life (magazine)]] # [[Mad (magazine)]] # [[National Geographic (magazine)]] # [[The New Yorker]] # [[People (magazine)]] # [[Playboy]] # [[Punch (magazine)]] # [[Reader's Digest]] # [[Rolling Stone]] # [[Scientific American]] # [[Der Spiegel]] # [[Time (magazine)]] # [[Vogue (magazine)]] </div> ==== Jornaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Jornau]] # [[Financial Times]] # [[Le Monde]] # [[Pravda]] # [[The Times]] # [[The Times of India]] # [[The New York Times]] # [[The Wall Street Journal]] # [[The Washington Post]] </div> ==== Radiò ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[The Goon Show]] # [[Grand Ole Opry]] # [[The Shadow]] # [[La Guèrra dei Mondes (radiò)]] </div> ==== Television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Film documentari]] # [[Union Europèa de Radiotelevision]] # [[Emmy Award]] # [[Jòc televisat]] # [[Sitcom]] # [[Soap opera]] # [[Programa televisat]] # [[60 Minutes]] # [[All in the Family]] # [[American Idol]] # [[BBC World News]] # [[Disney Channel]] # [[Doctor Who]] # [[Friends]] # [[Guiding Light]] # [[Gunsmoke]] # [[I Love Lucy]] # [[Meet the Press]] # [[Monty Python's Flying Circus]] # [[Roots (seria)]] # [[Sesame Street]] # [[The Simpsons]] # [[Star Trek]] # [[Tom e Jerry]] # [[The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]] # [[The Twilight Zone]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret de television]] # [[Al Jazeera]] # [[American Broadcasting Company]] # [[ARD]] # [[BBC]] # [[CBS]] # [[China Central Television]] # [[CNN]] # [[RAI]] # [[ITV]] # [[NBC]] # [[PBS]] </div> ==== Cadenas de television ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amazon]] # [[EBay]] # [[Facebook]] # [[Myspace]] # [[Twitter]] # [[Google Search]] # [[Internet Movie Database]] # [[YouTube]] # [[Wikipèdia]] </div> === Musèus === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Musèu American d'Istòria Naturala]] # [[Metropolitan Museum of Art]] # [[Musèu d'Art Modèrne de New York]] # [[Musuèu Nacionau d'Antropologia de Mexic]] # [[Smithsonian Institution]] # [[British Museum]] # [[Deutsches Museum]] # [[Musèu de l'Ermitatge]] # [[Lovre]] # [[Musèu d'Orsay]] # [[Musèu d'Istòria Naturala de Londres]] # [[Musèu dau Prado]] # [[National Gallery]] # [[Rijksmuseum]] # [[Musèus dau Vatican]] # [[Victoria and Albert Museum]] # [[Musèu Nacionau dau Palais]] # [[Musèu Nacionau de Tòquio]] </div> === Vida politica === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Educacion civica]] # [[Politica]] # [[Libertats publicas]] # [[Diplomacia]] ## [[Ambaissador]] ## [[Mission diplomatica]] # [[Eleccion]] # [[Partit politic]] # [[Propaganda]] # [[Revolucion]] # [[Separacion dei poders]] # [[Poder legislatiu]] # [[Estat de drech]] # [[Ciutadanetat]] # [[Drech constitucionau]] # [[Recensament de la populacion]] # [[Seguretat dei sistèmas d'informacion]] # [[Règla d'Aur]] # [[Habeas corpus]] # [[Seguretat de l'informacion]] # [[Individualisme]] # [[Impeachment]] # [[Relacions internacionalas]] # [[Drech dau trabalh]] # [[Salari minimom]] # [[Manifèste]] # [[Nacionalitat]] # [[Passapòrt]] # [[Seguretat Sociala]] # [[Autodeterminacion]] # [[Traïson]] # [[Desobesissença civila]] # [[Contracte sociau]] # [[Decentralizacion]] # [[Economia mixta]] # [[Veto]] # [[Corona]] # [[Censura]] # [[Autonòmia]] # [[Administracion electronica]] # [[Convencion Nacionala]] # [[Persona morala]] # [[Politica estrangiera]] # [[L'internacionala]] # [[Drech public]] # [[Manifestacion espontanèa]] # [[Religion d'Estat]] # [[Cuerbefuòc]] # [[Carta d'identitat]] # [[Comuna (bastiment)]] # [[Santat publica]] # [[Suspopulacion umana]] # [[Manifestacion]] # [[Terapia]] # [[Internacionala Socialista]] # [[Burocracia]] # [[Benevolat]] # [[Dictatura dau proletariat]] # [[Jornada Internacionala dei Trabalhaires]] # [[Lucha dei classas]] # [[Classa obriera]] # [[Esmoguda]] # [[Ajuda sociala]] </div> ==== Govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabinet (govèrn)]] # [[Còp d'Estat]] # [[Culte de la personalitat]] # [[Poder executiu]] # [[Govèrn]] # [[Parlament]] # [[Sistèma parlamentari]] # [[Sistèma presidenciau]] ## [[Sistèma semipresidenciau]] # [[Administracion publica]] # [[Politica publica]] # [[Senat Roman]] # [[Estat d'urgéncia]] # [[Vòte]] # [[Sistèma electorau]] # [[Estat del benestar]] </div> ==== Divisions territòrialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Division administrativa]] # [[Arrondiment]] # [[Califat]] # [[Ciutat-estat]] # [[Colonia]] # [[Confederacion]] # [[Comtat]] # [[Districte electorau]] # [[Emirat]] # [[Empèri]] # [[Estat federat]] # [[Federacion]] # [[Municipi]] # [[Estat nacion]] # [[Quartier]] # [[Union personala]] # [[Estat policier]] # [[Protectorat]] # [[Província]] # [[Govèrn fantòche]] # [[Partit unic]] # [[Estat sobeiran]] # [[Estat]] # [[Estat unitari]] # [[Comunautat virtuala]] </div> ==== Ideologias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Activisme]] # [[Anarquisme]] # [[Autoritarisme]] # [[Bicamerisme]] # [[Capitalisme]] # [[Democracia crestiana]] # [[Comunisme]] # [[Conservatisme]] # [[Constitucionalisme]] # [[Cosmopolitisme]] # [[Despotisme]] # [[Egalitarisme]] # [[Faissisme]] # [[Federalisme]] # [[Politica ecologica]] # [[Ideologia]] # [[Imperialisme]] # [[Islamisme]] # [[Juche]] # [[Leninisme]] # [[Liberalisme]] # [[Libertarianisme]] # [[Marxisme]] # [[Multiculturalisme]] # [[Nacionalisme]] # [[Nazisme]] # [[Ostracisme]] # [[Patriotisme]] # [[Separatisme]] # [[Democracia sociala]] # [[Socialisme]] ## [[Socialisme democratic]] ## [[Realisme socialista]] ## [[Socialisme utopic]] # [[Estatisme]] # [[Totalitarisme]] # [[Sionisme]] </div> ==== Formas de govèrn ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Monarquia absoluda]] # [[Colonialisme]] # [[Monarquia constitucionala]] # [[Democracia]] ## [[Democracia dirècta]] ## [[Democracia liberala]] ## [[Democracia representativa]] # [[Dictatura]] # [[Absolutisme esclairat]] # [[Egemonia]] # [[Cleptocracia]] # [[Matriarcat]] # [[Meritocracia]] # [[Monarquia]] # [[Oclocracia]] # [[Oligarquia]] # [[Patriarcat]] # [[Economia planificada]] # [[Plotocracia]] # [[Republica]] ## [[Republica parlamentària]] # [[Tecnocracia]] # [[Teocracia]] # [[Triumvirat]] </div> ===== Títols ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bei]] # [[Califa]] # [[Dictator]] # [[Emir]] # [[Fürher]] # [[Governador]] # [[Grand Duc]] # [[Cap d'Estat]] # [[Khan (títol)]] # [[Premier cònsol]] # [[Ombudsman]] # [[President]] # [[Premier Ministre]] # [[Prince]] # [[Procuraire]] # [[Satrapa]] # [[Shah]] # [[Sultan]] # [[Tsar]] # [[Tiran]] # [[Visir]] </div> ==== Eveniments istorics e libres ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Crisi dau deute dins la zòna èuro]] # [[Directòri (França)]] # [[Glasnost]] # [[Leviathan (libre)]] # [[Mai 68]] # [[Revolucion arange]] # [[Terror (França)]] # [[Simonia]] # [[Revolucion de Velós]] </div> === Societat === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Societat civila]] # [[Institucion sociala]] </div> ==== Grops ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Consòrci]] # [[Organizacion]] # [[Organisme sensa but lucratiu]] # [[Partenariat]] # [[Societat secrèta]] # [[Ret sociala]] # [[Tribü]] </div> ==== Servicis e institucions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pensionat]] # [[Orfanelat]] # [[Preson]] # [[Trabalh sociau]] </div> ==== Subjèctes sociaus ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Contracepcion]] ## [[Avortament]] # [[Corrupcion]] # [[Desforestacion]] # [[Discriminacion]] ## [[Racisme]] ## [[Sexisme]] # [[Eutanasia]] # [[Famina]] # [[Mondializacion]] # [[Drechs de l'Òme]] # [[Politica de l'enfant unic]] # [[Pollucion]] ## [[Pollucion atmosferica]] # [[Pauretat]] # [[Desvolopament durable]] # [[Esclavatge]] # [[Movement sociau]] ## [[Environamentalisme]] ## [[Feminisme]] </div> ==== Classas socialas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Minoritat]] # [[Estratificacion sociala]] # [[Casta]] # [[Dalit]] # [[Classa sociala]] # [[Clergat]] # [[Classa mejana]] # [[Proletariat]] </div> === Sociologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sociologia]] # [[Criminologia]] # [[Etiqueta]] # [[Sciéncia politica]] # [[Cambiament sociau]] # [[Contraròtle sociau]] # [[Grop sociau]] # [[Sciéncia sociala]] # [[Socializacion]] # [[Soscultura]] </div> === Guèrra === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Patz]] # [[Guèrra]] # [[Victima]] # [[Declaracion de guèrra]] # [[Muralha]] # [[Desercion]] # [[Duèl]] # [[Fortificacion]] # [[Lèis de la guèrra]] # [[Medalha]] # [[Militarisme]] # [[Complèx militaroindustriau]] # [[Unifòrme militar]] # [[Mercenari]] # [[Operatica]] # [[Pacifisme]] # [[Presonier de guèrra]] # [[Refugiat]] # [[Reddicion]] # [[Crime de guèrra]] # [[Guèrra totala]] # [[Lèi marciala]] # [[Guèrra psicologica]] # [[Paramilitar]] # [[Tèrra cremada]] # [[Casus belli]] # [[Zòna desmilitarizada]] # [[Cap comandant]] # [[Mòrt au combat]] # [[Reparacions de guèrra]] # [[Alta-au-fuòc]] # [[Operacion militara]] # [[Fòrças especialas]] # [[Corsa ais armaments]] </div> ==== Armada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armada]] # [[Conscripcion]] # [[Instruccion militara]] # [[Logistica militara]] # [[Sciéncia militara]] # [[Estrategia militara]] # [[Tactica militara]] </div> ==== Fòrças militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrças armadas]] # [[Fòrça aeriana]] # [[Marina militara]] # [[Armada de tèrra]] # [[Infantariá]] # [[Cavalariá]] </div> ==== Operacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Batalha]] # [[Blocus]] # [[Combat]] # [[Campanha militara]] # [[Ofensiva]] # [[Sètge]] </div> ==== Organizacions militaras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Organizacion militara]] # [[Comandament e contraròtle]] # [[Division (unitat militara)]] # [[Batalhon (unitat militara)]] # [[Estat major]] </div> ==== Grades militars ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Grade militar]] # [[Manescau]] # [[Generau]] # [[Amirau]] # [[Oficier]] # [[Coronèu]] # [[Major]] # [[Capitani]] # [[Luòctenent]] # [[Sergent]] # [[Soudat (grade)]] # [[Militar]] # [[Matalòt]] </div> ==== Tipes de guèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Guèrra civila]] # [[Conflicte etnic]] # [[Invasion]] # [[Rebellion]] # [[Terrorisme]] # [[Guèrra aeriana]] # [[Lucha antiaeriana]] # [[Lucha anticarri]] # [[Guèrra blindada]] # [[Guèrra convencionala]] # [[Espionatge]] # [[Guerilha]] # [[Guèrra navala]] # [[Tiraire emboscat]] # [[Guèrra de trencadas]] </div> == Biologia e medecina == === Paleontologia === '''Generalitat :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Paleontologia]] </div> '''Dinosaures :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Dinosaure]] # [[Allosaurus]] # [[Ankylosaurus]] # [[Apatosaurus]] # [[Brachiosaurus]] # [[Diplodocus]] # [[Stegosaurus]] # [[Triceratops]] # [[Tyrannosaurus]] # [[Velociraptor]] </div> === Articles de basa === '''Generalitats :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biologia]] ## [[Botanica]] ## [[Zoologia]] # [[Classificacion scientifica]] ## [[Sistematica]] ## [[Espècia (biologia)]] ## [[Genre (biologia)]] ## [[Familha (biologia)]] ## [[Òrdre (biologia)]] ## [[Classa (biologia)]] ## [[Embrancament (biologia)]] ## [[Règne (biologia)]] ## [[Domeni (biologia)]] # [[Evolucion (biologia)]] ## [[Seleccion naturala]] ## [[Seleccion sexuala]] # [[Genetica]] ## [[ADN]] ## [[ARN]] ## [[Gèn]] ## [[Genòma]] ## [[Mutacion (genetica)]] ## [[Ereditat]] ## [[Deriva genetica]] # [[Biologia moleculara]] ## [[Sequenciatge de l'ADN]] # [[Vida]] ## [[Mòrt]] ## [[Abiogenèsi]] # [[Microbiologia]] # [[Micologia]] # [[Adaptacion (biologia)]] # [[Filogenia]] # [[Organisme vivent]] # [[Eukaryota]] </div> '''Ecologia :''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Biodiversitat]] # [[Simbiòsi]] ## [[Competicion (biologia)]] ## [[Erbivòr]] ## [[Parasitisme]] ## [[Predacion]] # [[Biòma]] # [[Cadena alimentària]] # [[Abitat]] # [[Espècia invasiva]] # [[Ròdol ecologic]] # [[Ecologia]] # [[Ecosistèma]] # [[Espècia menaçada]] # [[Extincion de las espècias]] # [[Extremofil]] # [[Populacion]] # [[Nivèu trofic]] </div> === Anatomia e morfologia === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Anatomia]] # [[Camoflatge]] # [[Cellula (biologia)]] # [[Sistèma endocrin]] # [[Sistèma immunitari]] # [[Organ (biologia)]] # [[Teissut (biologia)]] </div> ==== Anatomia e morfologia animala ==== ===== Sistèma circulatòri ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artèria]] # [[Sang]] # [[Sistèma circulatòri]] # [[Còr]] # [[Eritrocit]] # [[Vena]] # [[Leucocit]] </div> ===== Tractus gastrointestinau ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma digestiu uman]] # [[Colon]] # [[Intestin prim]] # [[Fetge]] # [[Intestin gròs]] # [[Boca (anatomia)]] # [[Dent umana]] # [[Pancreàs]] # [[Estomac]] </div> ===== Sistèma tegumentari ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma integumentari]] # [[Sen]] # [[Pèu]] # [[Pluma]] # [[Pelissa]] # [[Peu]] # [[Ongla]] # [[Escauma]] </div> ===== Sistèma muscular ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma muscular]] # [[Miocit]] # [[Muscle esqueletic]] </div> ===== Sistèma nerviós ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma nerviós]] # [[Cervèu]] # [[Nèrvi]] # [[Sistèma sensitiu]] # [[Sistèma auditiu]] ## [[Aurelha]] # [[Sistèma gustatiu]] # [[Sistèma olfactiu]] ## [[Nas]] # [[Sistèma somatosensitiu]] # [[Sistèma visuau]] ## [[Uelh]] # [[Intelligéncia]] # [[Ausida]] # [[Gost]] # [[Odor]] # [[Dolor]] # [[Vista]] </div> == Sciéncias fisicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncia]] # [[Experiéncia]] # [[Laboratòri]] ## [[Equipament de laboratòri]] # [[Natura]] # [[Observacion]] # [[Recèrca]] # [[Metòde scientific]] # [[Teoria scientifica]] # [[Scientific]] </div> === Astronomia === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astronomia]] # [[Astrobiologia]] # [[Extincion (astronomia)]] # [[Vida extraterrèstra]] # [[Magnitud (astronomia)]] </div> ==== Astrometria ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Astrometria]] # [[Resolucion angulara]] # [[Mesura dei distàncias astronomicas]] # [[Parallaxi]] # [[Fotometria]] </div> ==== Esfèra celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma de coordenadas celèstas]] ## [[Declinason (astronomia)]] ## [[Ascension drecha]] # [[Eqüator celèst]] # [[Esfèra celèsta]] # [[Equinòcci]] # [[Ecliptica]] # [[Orizont]] # [[Nadir]] # [[Solstici]] # [[Carta estellara]] # [[Zenit (astronomia)]] # [[Signes del zodiac|Signe dau zodiac]] </div> ==== Constellacions actualas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacion]] # [[Andromèda (constellacion)]] # [[Aqüari (constellacion)]] # [[Agla (constellacion)]] # [[Autar (constellacion)]] # [[Aret (constellacion)]] # [[Balena (constellacion)]] # [[Boièr (constellacion)]] # [[Bossòla (constellacion)]] # [[Cabeladura de Berenitz]] # [[Cans de caça]] # [[Capricòrne (constellacion)]] # [[Carena (constellacion)]] # [[Cassiopèa (constellacion)]] # [[Cefèa (constellacion)]] # [[Centaure (constellacion)]] # [[Cigne (constellacion)]] # [[Cochièr (constellacion)]] # [[Colomba (constellacion)]] # [[Copa (constellacion)]] # [[Corona australa]] # [[Corona boreala]] # [[Constellacion dau Corpatàs|Còrb (constellacion)]] # [[Crotz del Sud|Crotz dau Sud]] # [[Daufin (constellacion)]] # [[Drac (constellacion)]] # [[Ercules (constellacion)]] # [[Eridan (constellacion)]] # [[Escorpion (constellacion)]] # [[Escut de Sobieski]] # [[Geminis (constellacion)]] # [[Girafa (constellacion)]] # [[Granda Orsa]] # [[Grand Can]] # [[Idra (constellacion)]] # [[Lausèrt (constellacion)]] # [[Lèbre (constellacion)]] # [[Leon (constellacion)]] # [[Linx (constellacion)]] # [[Lira (constellacion)]] # [[Lop (constellacion)]] # [[Ophiuchus]] # [[Orion (constellacion)]] # [[Pegàs (constellacion)]] # [[Peis austrau]] # [[Peisses (constellacion)]] # [[Persèu (constellacion)]] # [[Pichona Orsa]] # [[Pichon Can]] # [[Pichon Cavau]] # [[Pichon Leon]] # [[Pichon Rainal]] # [[Popa (constellacion)]] # [[Sageta (constellacion)]] # [[Sèrp (constellacion)]] # [[Sextant (constellacion)]] # [[Taure (constellacion)]] # [[Triangle (constellacion)]] # [[Triangle austrau]] # [[Unicòrn (constellacion)]] # [[Velas]] # [[Verge (constellacion)]] </div> ==== Constellacions chinesas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Constellacions chinesas]] ## [[Aucèu vermelhon]] ## [[Drac azur]] ## [[Tigre blanc (constellacion)]] ## [[Tortuga negra (constellacion)]] </div> ==== Objèctes astronomics ==== ===== Articles de basa ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Objècte astronomic]] # [[Centaurus A]] # [[Cygnus X-1]] # [[Eta Carinae]] # [[Cometa de Halley]] # [[Iadas]] # [[Grop Locau]] ## [[Galaxia d'Andromèda]] ## [[Galaxia dau Triangle]] ## [[Nívols de Magellan]] ### [[Grand Nívol de Magellan]] ## [[Via Lactèa]] # [[Messier 87]] # [[Mira]] # [[Omega Centauri]] # [[Nebulosa d'Orion]] # [[Pleiadas]] # [[Sagittarius A*]] </div> ===== Objèctes dau Sistèma Solar ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma Solar]] # [[Soleu]] # [[Mercuri (planeta)]] # [[Vènus (planeta)]] # [[Tèrra]] ## [[Luna]] # [[Mart (planeta)]] ## [[Deimos (satellit)]] ## [[Fòbos (satellit)]] # [[Cencha d'asteroïdes]] # [[Ceres (planeta nan)]] # [[Jupitèr (planeta)]] ## [[Io (luna)]] ## [[Euròpa (luna)]] ## [[Ganimèdes (luna)]] ## [[Callisto (satellit)]] # [[Saturne (planeta)]] ## [[Encelada (luna)]] ## [[Titan (luna)]] # [[Uranus (planeta)]] # [[Neptun (planeta)]] ## [[Triton (luna)]] # [[Pluton (planeta nana)]] # [[Caront (luna)]] # [[Èris]] # [[136472 Makemake]] # [[Haumea (planeta nana)]] # [[Cencha de Kuiper]] # [[Nívol d'Oort]] </div> ===== Planetas extrasolaras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[PSR B1257+12 c]] # [[51 Pegasi b]] </div> ===== Estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sirius]] # [[Canopus]] # [[Arcturus]] # [[Alfa Centauri]] # [[Vega]] # [[Rigel]] # [[Procyon]] # [[Achernar]] # [[Betelgeuse]] # [[Capella (estela)]] # [[Altair]] # [[Aldebaran]] # [[Spica]] # [[Antarès]] # [[Pollux (estela)]] # [[Fomalhaut]] # [[Deneb]] # [[RR Lyrae]] # [[Acrux]] # [[Beta Centauri]] # [[Algol]] # [[Dèlta Cephei]] # [[Alpha Ursae Minoris]] </div> ===== Objèctes divèrs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[3C 273]] # [[Nebulosa dau Cranc]] </div> ==== Mecanica celèsta ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica celèsta]]. # [[Eclipsi]]. ## [[Eclipsi lunar]]. ## [[Eclipsi solar]]. # [[Efemeridas]]. # [[Epòca (astronomia)]]. # [[Velocitat de liberacion]]. # [[Sistèma de coordenadas eqüatorialas]]. # [[Assisténcia gravitacionala]]. # [[Lèis de Kepler]]. # [[Ponchs de Lagrange]]. # [[Satellit natural|Satellit naturau]]. # [[Orbita]]. ## [[Orbita geoestacionària]]. ## [[Orbita terrèstra bassa]]. # [[Paramètres orbitaus]]. # [[Excentricitat orbitala]]. # [[Mecanica espaciala]]. # [[Occultacion]]. # [[Problema de dos còrs]]. </div> ==== Astronomia galactica e extragalactica ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Trauc negre]] ## [[Rai de Schwarzschild]]. ## [[Trauc negre supermassís]]. # [[Rai cosmic]]. # [[Nebulosa sorna]]. # [[Galaxia]] ## [[Amàs de galaxias]]. ## [[Grop de galaxias]]. ## [[Superamàs]]. # [[Grand Atractor]]. # [[Region HII]]. # [[Espaci interstellar]]. # [[Nívol molecular]]. # [[Nebulosa]]. # [[Espaci (cosmologia)]]. # [[Vent solar]]. </div> ===== Amàs d'estelas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amàs estellar]]. # [[Amàs globular]]. # [[Amàs dubèrt]]. # [[Associacion estellara]]. </div> ===== Classificacion morfologica dei galaxias ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Classificacion dei galaxias]] # [[Galaxia nana]]. # [[Galaxia elliptica]]. # [[Galaxia irregulara]]. # [[Galaxia lenticulara]]. # [[Galaxia espirala]]. </div> ===== Galaxias activas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Galaxia activa]]. # [[Blazar]]. # [[Quasar]]. # [[Radiogalaxia]]. # [[Galaxia de Seyfert]]. # [[Galaxia amb subresaut de formacion d'estelas]]. </div> ==== Observacion astronomica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Magnitud absoluda]]. # [[Magnitud aparenta]]. # [[Observatòri]]. </div> ==== Cosmologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cosmologia]]. # [[Temps de l'Univèrs]]. # [[Big Bang]]. # [[Raionament fossil]]. # [[Energia sorna]]. # [[Matèria escura]]. # [[Formacion e evolucion dau Sistèma Solar]]. # [[Formacion e evolucion dei galaxias]]. # [[Lei de Hubble]]. # [[Nebulosa solara]]. # [[Ipotèsi de la nebulosa]]. # [[Escart vèrs lo roge]]. # [[Univèrs]]. ## [[Univèrs Observable]]. </div> ==== Planetologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Asteroïde]]. # [[Cometa]]. # [[Exoplaneta]]. # [[Planeta menora]]. # [[Planeta]]. ## [[Planeta nana]]. ## [[Giganta gasosa]]. ## [[Planeta tellurica]]. </div> ==== Astronomia estellara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estela]]. # [[Nana bruna]]. # [[Zòna abitabla]]. # [[Subresaut gamma]]. # [[Diagrama Hertzsprung-Russell]]. # [[Metallicitat]]. # [[Sistèma planetari]]. # [[Tipe espectrau]]. # [[Evolucion estellara]]. ## [[Nebulosa planetària]]. ## [[Formacion deis estelas]]. ## [[Sequéncia principala]]. ## [[Protoestela]]. ## [[Giganta roja]]. ## [[Estela giganta]]. ## [[Supergiganta]]. ## [[Estèla Wolf-Rayet]]. ## [[Estela compacta]]. ### [[Nana blanca]]. ### [[Estela de neutrons]]. ### [[Trauc negre estellar]]. # [[Cinematica estellara]]. # [[Camp magnetic estellar]]. # [[Nucleosintèsi estellara]]. # [[Rotacion estellara]]. # [[Sistèma estellar]]. ## [[Estela binària]]. ## [[Disc circonestellar]]. # [[Estela variabla]]. ## [[Cefeida]]. ## [[Nòva]]. ## [[Pulsar]]. ## [[Supernòva]]. </div> === Quimia === ==== Generalitats 1 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Antioxidant]]. # [[Cicle de Krebs]]. # [[Concentracion (operacion quimica)]]. # [[Destillacion]]. # [[Electronegativitat]]. # [[Grop foncional]]. # [[Fluorescéncia]]. # [[Glicolisi]]. # [[Saus d'idroxid]]. # [[Idrofòb]]. # [[Òsa]]. # [[Polimerizacion]]. # [[Reaccion en cadena per la polimerasa]]. # [[Flogistic]]. # [[Polisacarid]]. # [[Estequiometria]]. # [[Triti]]. # [[Radioisotòp]]. # [[Solvent]]. # [[Rai de covaléncia]]. # [[Nombre d'oxidacion]]. # [[Vulcanizacion]]. # [[Geoquimia]]. # [[Cicle dau carbòni]]. # [[Eutrofizacion]]. # [[Diagrama de fasa]]. # [[Rai de Van der Waals]]. # [[Macromolecula]]. # [[Tensioactiu]]. # [[Partida per milion]]. # [[Glicoproteïna]]. # [[Oxidant]]. # [[Coeficient de Poisson]]. # [[Pirolisi]]. # [[Electroforèsi]]. # [[Electron de valéncia]]. # [[Adesion]]. # [[Gas lacrimogèn]]. # [[Valéncia]]. # [[Posca cosmica]]. # [[Nomenclatura IUPAC]]. # [[Radicau (quimia)]]. # [[Isomèr]]. </div> ==== Generalitats 2 ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia]]. # [[Agroquimia]]. # [[Bioquimia]]. # [[Quimia numerica]]. # [[Electroquimia]]. ## [[Electrolisi]]. # [[Quimia environamentala]]. # [[Sciéncia legala]]. # [[Quimia inorganica]]. # [[Sciéncia dei materiaus]]. # [[Quimia medicinala]]. # [[Quimia nucleara]]. ## [[Carta dei nuclides]]. # [[Quimia organica]]. # [[Quimia organometallica]]. # [[Fotoquimia]]. # [[Quimia fisica]]. # [[Quimia macromoleculara]]. # [[Quimia quantica]]. # [[Alquimia]]. # [[Ligam quimic]]. ## [[Ligam ionic]]. ## [[Ligam covalent]]. ## [[Ligam metallic]]. ## [[Ligam idrogèn]]. ## [[Fòrça intermoleculara]]. ## [[Molecula]]. # [[Engèni quimic]]. # [[Industria quimica]]. # [[Reaccion quimica]]. ## [[Reaccion acidobasica]]. ## [[Catalisi]]. ## [[Eqüacion quimica]]. ## [[Equilibri quimic]]. ## [[Formula quimica]]. ## [[Cinetica quimica]]. ## [[Combustion]]. ### [[Fuòc]]. ## [[Metatèsi]]. ## [[Mecanisme reaccionau]]. ## [[Reaccion d'oxidoreduccion]]. ### [[Corrosion]]. ## [[Reaccion de substitucion]]. # [[Substància quimica]]. # [[Sintèsi quimica]]. # [[Quimista]]. # [[Conservacion de la massa]]. # [[Pirotecnia]]. # [[Fuòc d'artifici]]. </div> ==== Quimia analitica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Quimia analitica]]. # [[Cromatografia]]. # [[Espectroscopia de massa]]. # [[Espectroscopia]]. ## [[Espèctre d'absorpcion]]. ## [[Espectroscopia d'absorpcion]]. </div> ==== Substàncias quimicas ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Materiau de basa]]. ## [[Argila]]. ## [[Veire]]. ## [[Òli]]. ## [[Polimèr]]. # [[Minerau]]. ## [[Gip]]. ## [[Sal alimentària]]. ## [[Silicat]]. # [[Diamant]]. # [[Grafit]]. # [[Qüars]]. # [[Oxid]]. # [[Peroxid]]. # [[Ozòn]]. # [[Carbonat]]. # [[Clorur]]. # [[Nitrat]]. # [[Sulfat]]. # [[Organofosforat]]. # [[Organosiliciat]]. # [[Silicòna]]. # [[Organosulfurat]]. # [[Tiòl]]. # [[Estèr]]. # [[Etèr (quimia)]]. # [[Idrocarbur]]. # [[Alquin]]. </div> ===== Elements quimics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Elements quimics]]. # [[Lista dels elements per nom]]. # [[Numèro atomic]]. # [[Massa atomica]]. # [[Taula periodica]]. # [[Periòde de la taula periodica]]. </div> ====== Grops d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Metal]]. # [[Metal alcalin]]. # [[Metau alcalinoterrós]]. # [[Lantanid]]. # [[Actinid]]. # [[Metal de transicion]]. # [[Grop 3 de la taula periodica]]. # [[Grop 4 de la taula periodica]]. # [[Grop 5 de la taula periodica]]. # [[Grop 6 de la taula periodica]]. # [[Metau noble]]. # [[Grop 11 de la taula periodica]]. # [[Grop 12 de la taula periodica]]. # [[Metalloïd]]. # [[Non metau]]. # [[Grop 13 de la taula periodica]]. # [[Grop 14 de la taula periodica]]. # [[Grop 15 de la taula periodica]]. # [[Grop 16 de la taula periodica]]. # [[Alogèn]]. # [[Gas noble]]. # [[Periòde I de la taula periodica]]. # [[Periòde II de la taula periodica]]. # [[Periòde III de la taula periodica]]. </div> ====== Lista d'elements quimics ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrogèn]]. # [[Èli]]. # [[Berilli]]. # [[Bòr]]. # [[Carbòni]]. # [[Azòt]]. # [[Oxigèn]]. # [[Fluòr]]. # [[Neon]]. # [[Sòdi]]. # [[Magnèsi]]. # [[Alumini]]. # [[Silici]]. # [[Fosfòr]]. # [[Sofre]]. # [[Clòr]]. # [[Argon]]. # [[Potassi]]. # [[Calci]]. # [[Escandi]]. # [[Titani]]. # [[Vanadi]]. # [[Cròme]]. # [[Manganès]]. # [[Fèrre]]. # [[Cobalt]]. # [[Niquèl]]. # [[Coire]]. # [[Zinc]]. # [[Galli]]. # [[Germani]]. # [[Arsenic]]. # [[Selèni]]. # [[Bròme]]. # [[Cripton]]. # [[Rubidi]]. # [[Estronci]]. # [[Itri]]. # [[Zircòni]]. # [[Niòbi]]. # [[Molibdèn]]. # [[Tecnèci]]. # [[Rutèni]]. # [[Ròdi]]. # [[Palladi]]. # [[Argent]]. # [[Cadmi]]. # [[Indi]]. # [[Estam]]. # [[Antimòni]]. # [[Telluri]]. # [[Iòde]]. # [[Xenon]]. # [[Cèsi]]. # [[Bari]]. # [[Lantan]]. # [[Cèri]]. # [[Praseodimi]]. # [[Neodimi]]. # [[Promèti]]. # [[Samari]]. # [[Euròpi]]. # [[Gadolini]]. # [[Terbi]]. # [[Dispròsi]]. # [[Òlmi]]. # [[Èrbi]]. # [[Tuli]]. # [[Itterbi]]. # [[Luteci]]. # [[Afni]]. # [[Tantal]]. # [[Tungstèn]]. # [[Rèni]]. # [[Òsmi]]. # [[Iridi]]. # [[Platin]]. # [[Aur]]. # [[Mercuri]]. # [[Talli]]. # [[Plomb]]. # [[Bismut]]. # [[Polòni]]. # [[Astat]]. # [[Radon]]. # [[Franci]]. # [[Radi]]. # [[Actini]]. # [[Tòri]]. # [[Protactini]]. # [[Urani]]. # [[Neptuni]]. # [[Plutòni]]. # [[Americi]]. # [[Curi]]. # [[Berkeli]]. # [[Califòrni]]. # [[Einsteini]]. # [[Fermi]]. # [[Mendelevi]]. # [[Nobeli]]. # [[Laurenci]]. # [[Rutherfòrdi]]. # [[Dubni]]. # [[Seabòrgi]]. # [[Bòhri]]. # [[Assi]]. # [[Meitneri]]. # [[Darmstadi]]. # [[Roentgeni]]. # [[Copernici]]. # [[Nihòni]]. # [[Fleròvi]]. # [[Moscòvi]]. # [[Livermòri]]. # [[Tennessina]]. # [[Oganesson]]. </div> ==== Compausats quimics ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausat quimic]]. ## [[Acid]]. ### [[Acid acetic]]. ### [[Acid boric]]. ### [[Acid citric]]. ### [[Acid cloridric]]. ### [[Acid fluoridric]]. ### [[Acid lactic]]. ### [[Acid nitric]]. ### [[Acid fosforic]]. ### [[Acid tanic]]. ## [[Alcalí]]. ## [[Basa (quimia)]]. ## [[Compausat inorganic]]. ### [[Amoniac]]. ### [[Dioxid de carbòni]]. ### [[Monoxid de carbòni]]. ### [[Aiga]]. ## [[Compausat organic]]. ### [[Acetona]]. ### [[Alcòl]]. ### [[Aldeïd]]. ### [[Alcan]]. ### [[Alcèn]]. ### [[Amida]]. ### [[Amina]] ### [[Benzèn]]. ### [[Butan]]. ### [[Etan]]. ### [[Cafeïna]]. ### [[Acid carboxilic]]. ### [[Clorofluorocarbur]]. ### [[Cocaïna]]. ### [[Etanòl]]. ### [[Etilèn]]. ### [[Formaldeïd]]. ### [[Fructòsa]]. ### [[Glucòsa]]. ### [[Alogenoalcan]]. ### [[Cetona]]. ### [[Metan]]. ### [[Metanòl]]. ### [[Nicotina]]. ### [[Fenòl]]. ### [[Propan]]. ### [[Propilèn]]. ### [[Gas de sintèsi]]. ## [[Sal (quimia)]]. ### [[Alum]]. ### [[Nitrat d'amòni]]. ### [[Sulfat d'amòni]]. ### [[Carbonat de calci]]. ### [[Clorur de calci]]. ### [[Sulfat de magnèsi]]. ### [[Idroxid de potassi]]. ### [[Nitrat de potassi]]. ### [[Bicarbonat de sòdi]]. ### [[Carbonat de sòdi]]. ### [[Clorur de sòdi]]. ### [[Idroxid de sòdi]]. ### [[Nitrat de sòdi]]. ### [[Silicat de sòdi]]. ### [[Sulfat de sòdi]]. ### [[Dioxid de titani]]. </div> ==== Mesclas de produchs quimics e aliatges ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mescla]]. # [[Aerosòu]]. # [[Colloïd]]. # [[Dispersion (quimia)]]. # [[Emulsion]]. # [[Esponga]] (???). # [[Gèu (quimia)]]. # [[Solucion (quimia)]]. # [[Suspension (quimia)]]. # [[Vapor (gas)]]. # [[Aliatge]]. # [[Amalgama (quimica)]]. # [[Laton]]. # [[Bronze]]. # [[Ceramica]]. # [[Fonda (metallurgia)]]. # [[Duralium]]. # [[Acier]]. # [[Acier inoxidable]]. </div> ==== Farmacologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cachet]]. # [[Placebo]]. </div> === Sciéncias de la Tèrra === ==== Generalitats ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sciéncias de la Tèrra]] </div> ==== Cartografia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cartografia]] # [[Carta]] </div> ==== Catastròfas naturalas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Catastròfa naturala]] # [[Avalanca]] # [[Secada]] # [[Inondacion]] # [[Tèrratrem]] # [[Tsunami]] </div> ==== Tèrra ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Estructura de la Tèrra]] </div> ===== Geologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Plec (geologia)]] # [[Formacion geologica]] # [[Fossil]] # [[Geologia]] # [[Cratèr d'impacte]] # [[Litosfèra]] ## [[Escòrça terrèstra]] ## [[Falha]] ## [[Ròca]] ### [[Basalt]] ### [[Selze]] ### [[Ròca magmatica]] ### [[Calcari]] ### [[Magma]] ### [[Ròca metamorfica]] ### [[Ròca sedimentària]] </div> ====== Mineralogia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mineralogia]] # [[Placa tectonica]] # [[Estratigrafia]] # [[Estrata]] # [[Cavaucament]] # [[Piroxèn]] # [[Ròcas silicadas]] # [[Feldspat]] # [[Caolinita]] # [[Talc]] # [[Mica]] # [[Amianta]] # [[Bericle]] # [[Esmerauda]] # [[Safir]] # [[Robin]] # [[Topazi]] # [[Ambre]] # [[Evòri]] # [[Pèrla]] </div> ====== Petrologia ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Petrologia]] # [[Conglomerat (geologia)]] # [[Grava]] # [[Granit]] # [[Tuf volcanic]] # [[Sistre]] # [[Marbre]] # [[Gneis]] # [[Sòu]] # [[Arena]] # [[Gres]] # [[Baucita]] # [[Torba]] # [[Qüarsita]] # [[Lausa]] # [[Sistre bituminós]] </div> ====== Geofisica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geodesia]] # [[Geofisica]] # [[Camp magnetic terrèstre]] # [[Nuclèu intèrne]] # [[Nuclèu extèrne]] # [[Mantèl (geologia)]] # [[Sismologia]] </div> ====== Istòria geologica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Escala dels tempses geologics]] # [[Pangèa]] # [[Extincion massisa]] # [[Extincion Permian-Triassic]] # [[Extincion Cretacèu-Paleogèn]] # [[Glaciacion]] # [[Precambrian]] # [[Fanerozoïc]] # [[Paleozoïc]] # [[Cambrian]] # [[Permian]] # [[Mesozoïc]] # [[Triassic]] # [[Jurassic]] # [[Cretacèu]] # [[Cenozoïc]] # [[Quaternari]] # [[Olocèn]] </div> ==== Geomorfologia ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geomorfologia]] # [[Erosion]] # [[Mesa (geomorfologia)]] # [[Farilhon]] # [[Meteorizacion]] </div> ===== Relèus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Modelat]] # [[Montanha]] # [[Cadena de montanhas]] # [[Platèu (geologia)]] # [[Còla]] # [[Val]] # [[Plan]] </div> ===== Relèus fluviaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Còne de dejeccion]] # [[Plaja]] # [[Canhòn]] # [[Bauç]] # [[Plan d'inondacion]] # [[Corba (aiga)]] # [[Oasi]] # [[Capau]] # [[Cascada]] </div> ===== Relèus glaciaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circ natural]] # [[Esker]] # [[Fjòrd]] </div> ===== Relèus cartiscs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Espeleologia]] # [[Balma]] # [[Carst]] </div> ===== Relèus maritims ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atòl]] # [[Baia]] # [[Còsta]] # [[Plan continental]] # [[Arrecife]] # [[Lagon]] # [[Fòssa oceanica]] # [[Peninsula]] # [[Istme]] # [[Illa]] # [[Mont sosmarin]] </div> ===== Relèus volcanics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Volcan]] # [[Caldera]] # [[Gueisèr]] # [[Ponch caud (geologia)]] # [[Dorsala mediooceanica]] # [[Cratèr volcanic]] # [[Agulha volcanica]] # [[Dòma de lava]] # [[Volcan sosmarin]] # [[Guyot]] </div> ===== Relèus eolians ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Procès eolian]] # [[Duna]] </div> ===== Relèus artificiaus ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Canal (via navegabla)]] # [[Sèrva]] # [[Poldèr]] # [[Illa artificiala]] # [[Restanca]] # [[Peirièra]] # [[Valat]] # [[Tèrraplen]] </div> ==== Biòmas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Desèrt]] # [[Tondra]] # [[Landa]] </div> ===== Seuvas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Seuva]] # [[Jungla]] # [[Mangròva]] # [[Taiga]] # [[Seuva tropicala]] # [[Selva pluviala]] ## [[Seuva Amazonica]] # [[Seuvas temperadas mixtas de fuelhós]] </div> ===== Pelencs ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pelenc]] # [[Cerrado]] # [[Camp]] # [[Llanos]] # [[Pradariá (agricultura)]] # [[Pampa]] # [[Prado]] # [[Pradariá]] # [[Sahèl]] # [[Savana]] # [[Estèpa]] </div> ===== Zònas umidas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Zòna umida]] # [[Palun]] # [[Torbièra]] # [[Torbièra auta]] </div> ===== Pedologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Pedoesfèra]] # [[Pedogenèsi]] # [[Sciéncia dei sòus]] </div> ==== Aire ==== ===== Atmosfèra ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atmosfèra terrèstra]] # [[Quimia atmosferica]] # [[Massa d'aire]] # [[Pression atmosferica]] </div> ===== Fenomèns atmosferics ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Auròra polara]] # [[Ròda (fenomèn optic)]] # [[Miratge]] # [[Arc de Sant Martin]] # [[Cèu]] </div> ===== Climatologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Climatologia]] # [[Clima]] # [[El Niño]] # [[Rescalfament climatic]] # [[Classificacion de Köppen]] # [[Clima temperat]] # [[Clima tropicau]] </div> ===== Meteorologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Nívol]] # [[Cirrus]] # [[Cumulonimbus]] # [[Cumulus]] # [[Nèbla]] </div> ====== Precipitacions ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Precipitacion (meteorologia)]] # [[Plueja acida]] # [[Glaç negre]] # [[Aiganha]] # [[Blancada]] # [[Aiga sosterranha]] # [[Granissa]] # [[Pluèja]] # [[Nèu]] </div> ====== Sasons ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sason]] # [[Prima]] # [[Estiu]] # [[Automne]] # [[Ivèrn]] # [[Sason umida]] # [[Sason eissucha]] </div> ====== Circulacion atmosferica ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Circulacion atmosferica]] # [[Anticiclòn]] # [[Ciclòn]] # [[Cellula de Hadley]] # [[Vortex polar]] # [[Tempèsta]] # [[Blisard]] # [[Tempèsta d'arena]] # [[Fólzer]] # [[Escala de Saffir-Simpson]] # [[Auratge]] # [[Tornada (atmosfèra)]] # [[Ciclòn tropicau]] # [[Vent]] # [[Escala de Beaufort]] # [[Jet stream]] # [[Monson]] # [[Regim de brisa]] # [[Alisis]] </div> ==== Aiga ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrosfèra]] # [[Criosfèra]] </div> ===== Glaciologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Glaciologia]] # [[Firn]] # [[Glacièr]] # [[Glaç]] # [[Indlandsis]] # [[Barriera de glaç]] # [[Icebèrg]] # [[Banquisa]] # [[Permafròst]] </div> ===== Idrologia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Idrologia]] # [[Cicle de l'aiga]] # [[Idrografia]] # [[Riu]] # [[Estuari]] # [[Dèlta fluvial]] # [[Limnologia]] # [[Lac]] # [[Estanh]] # [[Marèa]] </div> ===== Oceanografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Oceanografia]] # [[Ocean]] # [[Mar]] # [[Corrent marin]] # [[Nivèl de la mar]] # [[Circulacion termoalina]] </div> === Fisica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica]] # [[Allotropia]] # [[Experiéncia de Rutherford]] # [[Osmòsi]] # [[Teoria quantica dei camps]] # [[Teledeteccion]] # [[Radioactivitat α]] # [[Zèro absolut]] # [[Procès adiabatic]] # [[Efiech parpalhon]] # [[Movement brownian]] # [[Radioactivitat β]] # [[Quatre elements]] # [[Corona solara]] # [[Massa volumica]] # [[Electronvolt]] # [[Microscòpi electronic]] # [[Interaccion elementària]] # [[Particula elementària]] # [[Ferromagnetisme]] # [[Graviton]] # [[Motor termic]] # [[Aiga pesuga]] # [[Idrolisi]] # [[Isolator]] # [[Ionosfèra]] # [[Nombre de Mach]] # [[Escala de Mohs]] # [[Magnetosfèra]] # [[Obsidiana]] # [[Grandor fisica]] # [[Pompa]] # [[pH]] # [[Precession]] # [[Calculator quantic]] # [[Refraccion]] # [[Condicions normalas de temperatura e de pression]] # [[Gat de Schrödinger]] # [[Eveniment de Tunguska]] # [[Viatge temporau]] # [[Tension electrica]] # [[Longor d'onda]] # [[Trauc de vèrm]] # [[Energia de vaporizacion]] # [[Missil balistic]] # [[Constanta gravitacionala]] # [[Pression de vapor]] # [[Còrs negre]] # [[Electrolit]] # [[Lentilha gravitacionala]] # [[Rai atomic]] # [[Constanta de Boltzmann]] # [[Biofisica]] # [[Movement perpetuau]] # [[Ponch d'aiganha]] # [[Diffusion Compton]] # [[Conductivitat termica]] # [[Solubilitat]] # [[Energia d'ionizacion]] # [[Cencha de van Allen]] # [[Idraulica]] # [[Flux magnetic]] # [[Lèi de Boyle]] # [[Gas perfècte]] # [[Velocitat angulara]] # [[Pendul de Foucault]] # [[Geocentrisme]] # [[Apsida]] # [[Metronòm]] # [[Vapor d'aiga]] # [[Electroaimant]] # [[Segond principi de la termodinamica]] # [[Periòde de revolucion]] # [[Tube fluorescent]] # [[Premier principi de la termodinamica]] # [[Calor]] # [[Capacitat termica]] # [[Conductor electric]] # [[Adsorpcion]] # [[Eliocentrisme]] # [[Fuòc de Sant Elm]] # [[Principi d'Arquimèdes]] # [[Energia intèrna]] # [[Astrofisica]] # [[Reflexion (fisica)]] # [[Èrsa]] # [[Permeabilitat magnetica]] # [[Duretat]] # [[Atomisme]] # [[Espin]] # [[Fisica teorica]] # [[Semiaxe major]] # [[Orizont deis eveniments]] </div> ==== Concèptes fisics de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Amplitud]] # [[Atòm]] # [[Energia]] ## [[Equivaléncia massa-energia]] ## [[Conservacion de l'energia]] # [[Camp (fisica)]] # [[Fòrça]] ## [[Gravitat]] ## [[Fòrça nucleara fòrta]] ## [[Fòrça nucleara febla]] # [[Matèria]] # [[Poissança (fisica)]] # [[Radiacion]] # [[Raionament ionizant]] # [[Espaci]] # [[Espacitemps]] # [[Temps]] ## [[Temps de Planck]] ## [[Unitats de Planck]] # [[Vueit]] </div> ==== Atòm, molecula e optica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica atomica]] # [[Nuclèu atomic]] # [[Orbitala atomica]] # [[Teoria atomica]] # [[Efiech Auger]] # [[Energia de liason]] # [[Modèl de Bohr]] # [[Raionament continú de freinatge]] # [[Configuracion electronica]] # [[Jaç electronic]] # [[Estat excitat]] # [[Idrogenoïd]] # [[Estructura iperfina]] # [[Ion]] # [[Modèl atomic de Thomson]] # [[Nombre quantic principau]] # [[Emission estimulada]] # [[Orbitala moleculara]] # [[Teoria de l'orbitala moleculara]] # [[Optica]] # [[Lasèr d'electrons liures]] # [[Efiech Kerr]] # [[Luminositat]] # [[Optica non lineara]] # [[Fotonica]] # [[Optica fisica]] # [[Polarizacion]] # [[Indici de refraccion]] </div> ==== Fisica de la matèria condensada ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica de la matèria condensada]] # [[Matèria amòrfa]] # [[Fisica dau solid]] # [[Cristallografia]] # [[Cristal]] # [[Estructura cristallina]] # [[Sistèma cristallin]] # [[Cristallizacion]] # [[Transicion de fasa]] # [[Fasa (termodinamica)]] # [[Ebullicion]] # [[Ponch d'ebullicion]] # [[Ponch critic]] # [[Condensacion]] # [[Evaporacion]] # [[Solidificacion]] # [[Ionizacion]] # [[Fusion]] # [[Ponch de fusion]] # [[Sublimacion]] # [[Ponch triple]] # [[Estat de la matèria]] # [[Condensat de Bose-Einstein]] # [[Matèria degenerada]] # [[Gas]] # [[Liquid]] # [[Plasma (fisica)]] # [[Plasma de quark-gluon]] # [[Solid]] # [[Superfluiditat]] </div> ==== Electromagnetisme ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fòrça electromagnetica]] # [[Dielectric]] # [[Experiéncia de Millikan]] # [[Electricitat]] # [[Asimant]] # [[Magnetisme]] # [[Metamateriau]] # [[Efiech fotoelectric]] # [[Superconductivitat]] # [[Electrostatica]] # [[Carga electrica]] # [[Lèi de Coulomb (electrostatica)]] # [[Camp electric]] # [[Teorèma de Gauss]] # [[Potenciau electric]] # [[Fòrça de Lorentz]] # [[Fòrça electromotritz]] # [[Fòrça magnetomotritz]] # [[Induccion electromagnetica]] # [[Lèi de Lenz-Faraday]] # [[Eqüacions de Maxwell]] # [[Camp electromagnetic]] # [[Radiacion electromagnetica]] ## [[Espèctre electromagnetic]] ## [[Onda radiò]] ## [[Microondas]] ## [[Infraroge]] ## [[Espèctre visible]] ## [[Ultraviolet]] ## [[Rai X]] ## [[Raionament gamma]] # [[Corrents de Foucault]] # [[Magnetostatica]] # [[Corrent electric]] # [[Teorèma d'Ampère]] # [[Camp magnetic]] # [[Moment magnetic]] # [[Circuit electric]] # [[Resistivitat]] # [[Resisténcia (electricitat)]] ## [[Lèi d'Ohm]] # [[Gasanh (electronica)]] # [[Capacitat electrica]] # [[Inductància]] # [[Impedància]] # [[Reactància]] # [[Lèis de Kirchhoff]] </div> ==== Mecanica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mecanica (fisica)]] ## [[Aerodinamica]] ## [[Mecanica dei mitans continús]] ## [[Cinematica]] ## [[Mecanica dei sòus]] ## [[Mecanica estatica]] ## [[Reologia]] # [[Oscillacion]] ## [[Oscillator armonic]] # [[Mecanica classica]] # [[Referenciau]] # [[Fretament]] # [[Impulsion]] # [[Inercia]] # [[Energia cinetica]] # [[Massa]] # [[Moment d'inercia]] # [[Quantitat de movement]] # [[Movement (mecanica)]] ## [[Acceleracion]] ## [[Lèis de Newton]] ## [[Velocitat]] ## [[Vector velocitat]] # [[Energia potenciala]] # [[Rotacion (fisica)]] ## [[Moment cinetic]] ## [[Fòrça centrifuga]] ## [[Fòrça centripèta]] ## [[Fòrça de Coriolis]] # [[Lèi de la gravitacion universala]] # [[Moment d'una fòrça]] # [[Pes]] # [[Trabalh (fisica)]] # [[Mecanica dau solid deformable]] # [[Modul d'elasticitat]] # [[Fatiga (mecanica)]] # [[Deformacion elastica]] # [[Lèi de Hooke]] # [[Deformacion plastica]] # [[Reddor (mecanica)]] # [[Resisténcia dei materiaus]] # [[Constrencha (mecanica)]] # [[Mecanica dei fluids]] # [[Teorèma de Bernoulli]] # [[Flotabilitat]] # [[Conveccion]] # [[Difusion de la matèria]] # [[Dinamica dei fluids]] # [[Idrostatica]] # [[Eqüacions de Navier-Stokes]] # [[Nombre de Reynolds]] # [[Tension superficiala]] # [[Turbuléncia]] # [[Viscositat]] # [[Mecanica quantica]] ## [[Cromodinamica quantica]] ## [[Electrodinamica quantica]] # [[Intricacion quantica]] # [[Efiech tunèu]] # [[Principi d'incertitud]] # [[Principi d'exclusion de Pauli]] # [[Eqüacion de Schrödinger]] # [[Foncion d'onda]] # [[Dualitat onda-corpuscul]] # [[Mecanica estatistica]] </div> ==== Fisica nucleara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica nucleara]] # [[Isotòp]] # [[Fission nucleara]] # [[Fusion nucleara]] ## [[Tokamak]] ## [[Energia de fusion]] # [[Radioactivitat]] ## [[Particula alfa]] ## [[Particula bèta]] </div> ==== Fisica dei particulas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fisica dei particulas]] # [[Particula (fisica)]] # [[Modèl estandard]] # [[Teoria dei còrdas]] # [[Rompedura espontanèa de simetria]] # [[Supersimetria]] # [[Accelerator de particulas]] ## [[Grand Collisionator d'Adrons]] ## [[Sincrotron]] ## [[Raionament sincroton]] ## [[Tevatron]] # [[Particula subatomica]] # [[Fermion]] # [[Lepton]] ## [[Electron]] ## [[Muon]] ## [[Tau (particula)]] ## [[Neutrinò]] # [[Quark]] ## [[Quark up]] ## [[Quark down]] ## [[Quark encantat]] ## [[Quark estrani]] ## [[Quark top]] ## [[Quark bottom]] # [[Adron]] ## [[Barion]] ### [[Neutron]] ### [[Proton]] ## [[Meson]] # [[Boson]] ## [[Boson de mesura]] ## [[Gluon]] ## [[Foton]] ## [[Boson de Higgs]] ## [[Bosons W e Z]] # [[Antimatèria]] ## [[Antiparticula]] ## [[Positron]] ## [[Antiidrogèn]] ## [[Antiproton]] ## [[Antineutron]] </div> ==== Teoria de la relativitat ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Teoria de la relativitat]] # [[Relativitat generala]] # [[Relativitat especiala]] # [[Contraccion dei longors]] # [[Experiéncia de Michelson–Morley]] </div> == Tecnicas == === Articles de basa === === Agricultura === === Construccion === === Industria === === Maquinas e otís === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Engèni mecanic]] # [[Maquina]] # [[Centrifugadera]] # [[Motor]] ## [[Motor electric]] ## [[Motor de combustion intèrna]] ## [[Motor de reaccion]] ## [[Maquina de vapor]] # [[Robòt]] # [[Maquina simpla]] ## [[Plan clinat]] ## [[Aigre]] ## [[Carrèla]] ## [[Vitz]] ## [[Cunh]] ## [[Ròda]] ## [[Ròda e boton]] # [[Robotica]] # [[Sistèma]] # [[Grua (engenh)]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ais (mecanica)]] # [[Palièr]] # [[Embraiatge]] # [[Engranatge]] # [[Vitz sensa fin]] # [[Fieu electric]] # [[Cadena]] # [[Còrda]] # [[Fielat]] # [[Ficèla]] # [[Fixacion]] # [[Escrova]] # [[Nos (ligam)]] # [[Rible]] # [[Rondèla]] # [[Pareu cinematic]] # [[Sarralha]] # [[Clau (sarralha)]] # [[Canon (mecanica)]] # [[Jonch]] # [[Ressòrt]] </div> ==== Maquinariá ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tronçonadoira]] # [[Cotton gin]] # [[Cultivator (otís)]] # [[Arrosatge automatic]] # [[Talhaprat]] # [[Maquina per cordurar]] # [[Tractor]] # [[Aire condicionat]] # [[Secabugada]] # [[Cafetiera]] # [[Forn]] # [[Lavabò]] # [[Placa electrica]] # [[Comuns]] # [[Aspirator]] # [[Maquina per lavar]] </div> === Optica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Camerà]] # [[Lunetas]] # [[Lasèr]] # [[Lentilha (optica)]] # [[Microscòpi]] # [[Prisma (optica)]] # [[Telescòpi]] # [[Olografia]] # [[Fibra optica]] # [[Fotodetector]] # [[Illusion d'optica]] # [[Albedo]] # [[Prefondor de camp]] # [[Fotodiòde]] # [[Cambra escura]] # [[Periscòpi]] # [[Tractament antirebat]] # [[Ret de difraccion optica]] # [[Distància focala]] # [[Fogau (lentilha)]] # [[Lentilha de Fresnel]] # [[Miralh]] # [[Polarizador]] # [[Difusion Rayleigh]] # [[Dispersion (optica)]] # [[Gemèlas]] # [[Interferometria]] # [[Objectiu catadioptric]] # [[Telescòpi de reflexion]] # [[Luneta astronomica]] </div> === Electronica === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Electronica]] # [[Corrent alternatiu]] # [[Amplificator]] ## [[Amplificator operacionau]] # [[Concepcion de circuit]] # [[Corrent continú]] # [[Amplificator electronic]] # [[Oscilloscòpi]] # [[Relai electromecanica]] # [[Tractament dau sinhau]] # [[Mecatronica]] </div> ==== Compausants ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Compausant electronic]] # [[Antena]] # [[Pila electrica]] # [[Condensador]] # [[Diòde]] ## [[Diòde electroluminescent]] # [[Ecran plan]] # [[Lume d'incandescéncia]] # [[Inductor]] # [[Circuit integrat]] # [[Magnetron]] # [[Resisténcia electrica (compausant)]] # [[Semiconductor]] # [[Transformator]] # [[Transistor]] # [[Tube electronic]] # [[Guida d'onda]] # [[Tube catodic]] # [[Circuit imprimit]] # [[Connector]] # [[Aut-parlaire]] # [[Alimentacion electrica]] # [[Interruptor]] # [[Disjunctaire]] # [[Fusible]] # [[Aram (fial de fèrre)]] # [[Bascula (electronica)]] # [[Tiristor]] </div> === Navegacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Relòtge atomic]] # [[Navegacion astronomica]] # [[Relòtge]] # [[Bossòla]] # [[Navegacion a l'estima]] # [[Sistèma de posicionament global]] # [[Giroscòpi]] # [[Pendula]] # [[Radar]] # [[Sonar]] # [[Mòstra de solelh]] # [[Navegacion]] # [[Sextant]] # [[Mòstra (relòtge)]] # [[Azimut]] # [[Temps siderau]] # [[Astrolabi]] # [[Relòtge d'aiga]] # [[Sistèma de posicionament per satellits]] # [[Sablier]] </div> === Tecnologias de l'informacion === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Tecnologias de l'informacion]] # [[Abac]] # [[Calculeta]] # [[Computing]] # [[Donada (informatica)]] # [[Sistèma expèrt]] # [[Internacionalizacion e localizacion]] </div> ==== Informatica ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Informatica]] # [[Algoritme]] # [[Compilator (informatica)]] # [[Compression de donadas]] # [[Estructura de donadas]] # [[Còdi corrector]] # [[Calcul numerica d'una integrala]] # [[Motor de recèrca]] </div> ==== Programacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Programacion informatica]] # [[Paradigma]] # [[Programacion foncionala]] # [[Programacion orientada objècte]] # [[Programacion estructurada]] </div> ==== Materiau informatic ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ordinator]] # [[Entraïnament d'un ordinator]] # [[Disc compacte]] # [[ENIAC]] # [[Disc dur]] # [[Carta maire]] # [[Processor centrau]] # [[RAM]] ## [[Memòria viva dinamica]] # [[Memòria mòrta]] # [[Periferic informatic]] </div> ===== Criptografia ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Criptografia]] # [[Autentificacion (informatica)]] # [[Codatge]] # [[Mot de passa]] </div> ===== Interfàcia utilizaire ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Interfàcia utilizaire]] # [[Clavièr d'ordinator]] # [[Ecran d'ordinator]] # [[Ecran de cristau liquid]] # [[Mirga (ordinator)]] # [[Ecran tactil]] </div> ==== Logiciaus ==== ===== Generalitats ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Logicial]] # [[Programa informatic]] # [[Basa de donadas]] ## [[Entrepaus de donadas]] # [[Interfàcia grafica]] # [[Malware]] # [[Logicial open-source]] # [[Tabulatòri]] # [[Logiciau de tractament de tèxte]] # [[Navigator web]] # [[Realitat virtuala]] </div> ===== Sistèmas opertatius ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Sistèma operatiu]] # [[Berkeley Software Distribution]] # [[Linux]] # [[Mac OS]] # [[Microsoft Windows]] # [[MS-DOS]] # [[Multics]] # [[OpenVMS]] # [[Unix]] </div> ===== Lengatges de programacion ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Lengatge de programacion]] # [[Ada (lengatge de programacion)]] # [[Lengatge d'assemblatge]] # [[BASIC]] # [[C (lengatge de programacion)]] # [[C++]] # [[COBOL]] # [[Fortran]] # [[Java (lengatge de programacion)]] # [[JavaScript]] # [[Lisp]] # [[PHP]] # [[Python]] # [[SQL]] </div> ==== Rets ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Ret informatica]] # [[Ethernet]] # [[Adralhador]] # [[Wi-Fi]] </div> ===== Internet ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Internet]] # [[Corrièr electronic]] # [[Transmission Control Protocol]] # [[World Wide Web]] # [[Hypertext Transfer Protocol]] # [[HyperText Markup Language]] # [[Seguida dei protocòls internet]] # [[Motor de recèrca web]] # [[Site web]] # [[Wiki]] </div> === Comunicacion === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Difusion radiofonica]] ## [[Satellit de telecomunicacions]] # [[Fotografia]] # [[Estampariá]] ## [[Imprimenta]] ## [[Pressa tipografica]] # [[Edicion]] # [[Radio]] ## [[Radioamatorisme]] ## [[Estacion radio]] # [[Telecomunicacions]] # [[Telegrafia]] # [[Telefòn]] # [[Television]] ## [[Television per cable]] ## [[Television per satellit]] # [[Machina d'escriure]] # [[Vidèo]] ## [[Camerà vidèo]] ## [[Casseta vidèo]] # [[Estocatge d'informacion]] ## [[Disqueta]] ## [[Benda magnetica]] ## [[Carta memòria]] ## [[Disc optic]] # [[Pòsta]] ## [[Sagèu postau]] # [[Corsier]] # [[Aparelh mobil]] ## [[Telefòn mobil]] # [[Fotocopiaire]] # [[Mèdia sociau]] # [[Blòg]] # [[Enregistrament sonòr]] ## [[Microfòn]] ## [[SIntèsi vocala]] # [[Teoria dei còdis]] # [[Transmission de donadas]] # [[Forward Error Correction]] # [[Modulacion dau sinhau]] # [[Consòla de jòcs]] </div> === Espaci === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Atacama Large Millimeter Array]] # [[Agéncia Espaciala Europèa]] # [[Programa dei Grandeis Observatòris]] # [[Telescòpi espaciau Herschel]] # [[Telescòpi espaciau Hubble]] # [[Estacion Espaciala Internacionala]] # [[Telescòpi espaciau James Webb]] # [[Alunissatge]] # [[NASA]] # [[Programa Apollo]] ## [[Apollo 11]] # [[Fusada]] # [[Satellit artificiau]] # [[Soiuz (fusada)]] # [[Vòl espaciau]] # [[Naveta espaciala]] # [[Estacion espaciala]] # [[Telescòpi espaciau Spitzer]] # [[Very Large Telescope]] # [[Wilkinson Microwave Anisotropy Probe]] # [[Astronauta]] # [[Lançaire]] # [[Motor fusada]] # [[Capsula espaciala]] # [[Espaciopòrt]] # [[Sonda espaciala]] # [[Combinason espaciala]] # [[Cosmòdrome de Baikonur]] # [[Administracion Espaciala Nacionala Chinesa]] # [[Agéncia d'Exploracion Espaciala Japonesa]] # [[Centre Espaciau Kennedy]] # [[Orbita geosincròna]] # [[Spotnik 1]] # [[Programa Voyager]] # [[Proton (fusada)]] # [[Saturn V]] # [[Observatòri interamerican dau Cerro Tololo]] # [[Observatòris dau Mauna Kea]] # [[Observatòri dau Mont Wilson]] # [[Observatòri de Palomar]] # [[Jet Propulsion Laboratory]] # [[Motor ionic]] # [[Astronautica]] # [[Programa Vostok]] ## [[Vostok 1]] </div> === Textils === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuer]] # [[Seda]] # [[Lana (moton)]] </div> === Transpòrts === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cargament]] # [[Benda transportaira]] # [[Ascensor]] # [[Escaliers mecanics]] # [[Conteneire]] # [[Logistica]] # [[Passatgier]] # [[Canon de transpòrt]] # [[Transpòrt public]] # [[Ora de poncha]] # [[Transpòrt]] # [[Viatge]] # [[Veïcul]] </div> ==== Aviacion ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeronau]] # [[Companhiá aeriana]] # [[Avion]] # [[Aeropòrt]] # [[Aviacion]] # [[Balon (aeronau)]] # [[Elicoptèr]] # [[Sèrp Volanta (objècte)]] # [[Paracasuda]] # [[Dròne]] </div> ===== Constructors d'avions ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Airbus]] # [[Bombardier Aerospace]] # [[Boeing]] # [[Embraer]] # [[Tupolev]] </div> ===== Aeropòrts ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Aeropòrt internacionau de Pequin-Capitala]] # [[Aeropòrt internacionau Hartsfield-Jackson d'Atlanta]] # [[Aeropòrt internacionau de Los Angeles]] </div> ==== Transpòrts maritims ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Gabarra]] # [[Batèu]] # [[Canoa]] # [[Caravèla]] # [[Pòrta-conteneires]] # [[Naviri de crosiera]] # [[Fèrri]] # [[Aeroeslissaire]] # [[Jonca]] # [[Pòrt]] # [[Radèu]] # [[Propulsion a la rema]] # [[Vela]] # [[Navegacion a la vela]] # [[Naviri]] # [[Naviri-cistèrna]] # [[Embarcacion]] </div> ==== Transpòrts terrèstres ==== ===== Transpòrts ferroviaris ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Granda velocitat ferroviària]] # [[Locomotiva]] ## [[Locomotiva de vapor]] # [[Tren de sustentacion magnetica]] # [[Transpòrt ferroviari]] # [[Sinhalisacion ferroviària]] # [[Camin de fèrre]] # [[Tren]] # [[Gara ferroviària]] # [[Tramvai]] # [[Mètro]] </div> ====== Rets ferroviaris ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Mètro de Londres]] # [[Mètro de Moscòu]] # [[Mètro de Nòva York]] # [[Mètro de París]] # [[Transsiberian]] </div> ===== Transpòrts rotiers ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[ Tuk-tuk]] # [[Bicicleta]] # [[Autobús]] ## [[Troleibús]] # [[Gara rotiera]] # [[Veitura ipomobila]] # [[Motocicleta]] # [[Rota]] ## [[Autorota]] # [[Sèla]] # [[Estriu]] # [[Circulacion rotiera]] # [[Accident rotier]] # [[Panèu de sinhalisacion rotiera]] # [[Draiòu]] # [[Camion]] # [[Camioneta]] </div> ====== Automobila ====== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Automobila]] # [[Industria automobila]] # [[Veitura electrica]] # [[Taxi]] # [[Fiat Chrysler Automobiles]] # [[Ford Motor Company]] # [[General Motors]] # [[Honda]] # [[Hyundai Motor Company]] # [[Nissan Motor Company]] # [[PSA Peugeot Citroën]] # [[Renault]] # [[Toyota]] # [[Volkswagen]] # [[Ford Model T]] # [[Volkswagen Käfer]] # [[Toyota Corolla]] # [[VAZ-2101]] </div> === Armas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma (guèrra)]] # [[Carri]] # [[Furtivitat]] # [[Carri de combat]] # [[Torpilha]] # [[Elefant de guèrra]] </div> ==== Municions ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Municion]] # [[Cartocha]] # [[Polvera]] # [[Sageta]] # [[Bala (projectil)]] ## [[Calibre]] </div> ==== Proteccion e blindatge ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Armadura]] # [[Gilet parabalas]] # [[Casco de combat]] # [[Casco]] # [[Còta de malhas]] # [[Armadura de placas]] # [[Bloquier]] </div> ==== Armas explosivas ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Bomba (arma)]] # [[Arma de sosmunicions]] # [[Engenh explosiu improvisat]] # [[Granada (arma)]] # [[ Mina terrèstra]] # [[Missil]] </div> ==== Armas incendiàrias ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Fuòc grèc]] # [[Coctèl Molotov]] # [[Napalm]] </div> ==== Armas de mesclada ==== # [[Nunchaku]] ===== Armas blancas ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Baioneta]] # [[Destrau de guèrra]] # [[Daga]] # [[Espasa (escrima)]] # [[Katana]] # [[Cotèu]] # [[Raspièra]] # [[Sabre]] # [[Lança]] # [[Espasa]] # [[Tomahauc (arma)]] </div> ===== Arma contondenta ===== # [[Gordin]] ==== Armas de fuòc ==== ===== Armas de fuòc leugieras ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de fuòc]] # [[Fusiu d'assaut]] ## [[AK-47]] # [[Pistolet]] # [[Mitralhièra]] ## [[Uzi]] # [[Fusil]] </div> ===== Artilhariá ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Artilhariá]] # [[Moton (arma)]] # [[Canon]] # [[Obusièr]] # [[Mortièr (arma)]] </div> ==== Aviacion militara ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Avion militar]] # [[Bombardier]] # [[Avion de caça ]] # [[Avion d'ataca au sòu]] </div> ==== Naviris de guèrras ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Cuirassat]] # [[Pòrta-avions]] # [[Dreadnought]] # [[Dromon]] # [[Galera]] # [[Sosmarin]] # [[Naviri capitau]] # [[Naviri de linha]] # [[Trirema]] # [[Naviri de guèrra]] </div> ==== Armas de projectil ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Balista]] # [[Bomerang]] # [[Arc]] # [[Catapulta (arma)]] # [[Aubaresta]] # [[Mosquet]] # [[Fusiu de caça]] # [[Fronda]] </div> ==== Armas de destruccion massisa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Arma de destruccion massisa]] # [[Arma biologica]] # [[Arma quimica]] # [[Arma nucleara]] ## [[Arma termonucleara]] </div> == Matematicas == === Articles de basa === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Matematicas]] # [[Matematician]] # [[Aritmetica]] ## [[Addicion]] ## [[Division (matematicas)]] ### [[Algoritme d'Euclides]] ## [[Fraccion (matematicas)]] ## [[Aritmetica modulara]] ## [[Multiplicacion]] ## [[Percentatge]] ## [[Sostraccion]] # [[Conjectura]] # [[Constanta matematica]] ## [[0 (nombre)]] ## [[1 (nombre)]] ## [[-1 (nombre)]] ## [[Pi]] ## [[e (nombre)]] # [[Chifra]] # [[Eqüacion]] ## [[Resolucion d'eqüacion]] ## [[Polinòmi]] ## [[Eqüacion qüadratic]] ## [[Sistèma d'eqüacions linearas]] ## [[Seria (matematicas)]] # [[Factoriala]] ## [[Foncion gammà]] # [[Formula]] # [[Aplicacion (matematicas)]] ## [[Exponenciala]] ## [[Exponencionala de basa a]] ## [[Composicion de foncions]] ## [[Logaritme]] ## [[Raiç carrada]] # [[Problemas de Hilbert]] # [[Nombre]] ## [[Nombre complèx]] ## [[Nombre imaginari]] ## [[Nombre entièr]] ## [[Nombre irracionau]] ## [[Entièr natural]] ## [[Nombre racional]] ## [[Nombre real]] # [[Notacion posicionala]] ## [[Chifras arabas]] ## [[Sistèma binari]] ## [[Sistèma decinau]] ## [[Numeracion romana]] # [[Teorèma]] ## [[Teorèma de Pitagòras]] # [[Trigonometria]] ## [[Foncion circulara recipròca]] ## [[Foncions trigonometricas]] ## [[Foncion iperbolica]] # [[Variabla (matematicas)]] # [[Constanta (matematicas)]] # [[Nombre d'aur]] # [[Taula de multiplicacion]] </div> === Algèbra === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Algèbra]] # [[Algèbra abstracha]] ## [[Topologia algebrica]] ### [[Faisseu (matematicas)]] ## [[Associativitat]] ## [[Algèbra comutativa]] ## [[Comutativitat]] ## [[Distributivitat]] ## [[Còrs comutatiu]] ## [[Teorèma fondamentau de l'algèbra]] ## [[Grop (matematicas)]] ### [[Grop abelian]] ### [[Classificacion dei grops simples finits]] ### [[Grop fondamentau]] ### [[Representacion de grop]] ### [[Teoria dei grops]] ## [[Algèbra omologica]] ## [[Isomorfisme]] ## [[Module (matematicas)]] ## [[Teoria dei representacions]] ## [[Teoria deis anèus]] ### [[Anèu comutatiu]] ### [[Teoria dei còrs]] ### [[Teoria de Galois]] ### [[Anèu (matematicas)]] # [[Geometria algebrica]] ## [[Varietat algebrica]] # [[Algèbra de Boole]] # [[Algèbra elementària]] ## [[Eqüacion lineara]] # [[Inegalitat (matematicas)]] # [[Algèbra lineara]] ## [[Eliminacion de Gauss]] ## [[Matriça (matematicas)]] ### [[Determinant]] ### [[Valor pròpria e vector pròpri]] ## [[Espaci vectoriau]] ### [[Vector euclidian]] #### [[Produch vectoriau]] #### [[Produch escalar]] # [[Algèbra multilineara]] </div> === Calcul e analisi === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Analisi matematica]] ## [[Analisi complèxa]] ### [[Formula integrala de Cauchy]] ### [[Formula d'Euler]] ### [[Identitat d'Euler]] ### [[Foncion olomòrfa]] ### [[Superficia de Riemann]] ## [[Analisi foncionala]] ## [[Analisi armonica]] ### [[Analisi de Fourier]] ### [[Serias de Fourier]] ### [[Transformacion de Fourier]] ## [[Analisi numerica]] ### [[Optimizacion matematica]] ## [[Esfèra de Riemann]] # [[Calcul]] ## [[Teoròma fondamentau de l'analisi]] ## [[Calcul diferenciau]] ### [[Derivada]] ### [[Eqüacion diferenciala]] ### [[Eqüacion diferenciala ordinària]] ## [[Integrala]] ### [[Transformacion de Laplace]] ## [[Analisi de variables multiplas]] ### [[Derivada parciala]] #### [[Eqüacion de Laplace]] #### [[Eqüacion de derivadas parcialas]] ### [[Calcul vectoriau]] ## [[Serias de Taylor]] ## [[Calcul dei variacions]] # [[Infinit]] # [[Limit (matematicas)]] ## [[Limit d'una seguida]] ## [[Seguida]] ### [[Nombre de Fibonacci]] # [[Analisi reala]] # [[Teoria de l'approximacion]] </div> === Matematicas discrètas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas discrètas]] # [[Combinatòri]] # [[Permutacion]] # [[Teoria dei grafs]] ## [[Teorèma dei quatre colors]] ## [[Graf (matematicas)]] # [[Logica matematica]] ## [[Axiòma]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] ### [[Foncion calculabla]] ## [[Teorèma d'incompletud de Gödel]] ## [[Induccion matematica]] ## [[Demonstracion matematica]] ## [[Calcul dei proposicions]] # [[Teoria deis ensembles]] ## [[Axiòma de la chausida]] ## [[Teorèma de Cantor]] ## [[Ensemble vuege]] ## [[Relacion d'equivaléncia]] ## [[Teoria informala deis ensembles]] ### [[Paradòxa de Russell]] ## [[Ensemble (matematicas)]] </div> === Geometria === ==== Articles de basa ==== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Geometria]] # [[Geometria analitica]] # [[Angle]] # [[Congruéncia (geometria)]] # [[Sistèma de coordenadas]] ## [[Coordenadas cartesianas]] ## [[Coordenadas polaras]] # [[Geometria diferenciala]] ## [[Teorèma de l'indici d'Atiyah-Singer]] # [[Dimension]] # [[Distància]] # [[Aira]] # [[Longor]] # [[Volum]] ## [[Plan (geometria)]] ## [[Espaci de tres dimensions]] ## [[Espaci de doas dimensions]] # [[Geometria euclidiana]] ## [[Espaci euclidian]] # [[Fractal]] ## [[Ensemble de Mandelbrot]] # [[Espaci de Hilbert]] # [[Linha (geometria)]] # [[Espaci metric]] # [[Geometria non euclidiana]] # [[Ponch (geometria)]] # [[Geometria de Riemann]] # [[Similaritat (geometria)]] # [[Simetria]] # [[Tensor]] # [[Topologia]] ## [[Espaci compact]] ## [[Caracteristica d'Euler]] ## [[Topologia generala]] ## [[Omologia]] ## [[Omotopia]] ## [[Teoria dei nos]] ## [[Varietat (geometria)]] ## [[Ensemble dubèrt]] ## [[Conjectura de Poincaré]] ## [[Espaci topologic]] </div> ===== Forma ===== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Conica]] ## [[Cercle]] ## [[Ellipsa]] ## [[Parabòla]] ## [[Iperbòla]] # [[Poligòn]] ## [[Exagòn]] ## [[Pentagòn]] ## [[Quadrilatèr]] ### [[Parallelograma]] ### [[Rectangle]] ### [[Lausange]] ### [[Carrat (geometria)]] ### [[Trapezoïd]] ## [[Triangle]] ### [[Triangle de Reuleaux]] # [[Polièdre]] ## [[Cube]] ## [[Prisma (geometria)]] ## [[Piramida (geometria)]] # [[Esfèra]] # [[Ensemble convèx]] </div> === Autrei disciplinas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Matematicas aplicadas]] ## [[Teoria de l'informacion]] ## [[Entropia de Shannon]] # [[Teoria dei categorias]] ## [[Categoria (matematicas)]] ## [[Diagrama comutatiu]] # [[Sistèma dinamic]] ## [[Sistèma non linear]] ### [[Teoria dau caòs]] # [[Teoria dau contraròtle]] # [[Teoria dei jòcs]] # [[Teoria dei nombres]] ## [[Teoria algebrica dei nombres]] ### [[Còrs de nombres]] ### [[Teoria dei còrs de classas]] ## [[Teoria analitica dei nombres]] ### [[Ipotèsi de Riemann]] ## [[Eqüacion diofantiana]] ## [[Darrier Teorèma de Fermat]] ## [[Teorèma fondamentau de l'aritmetica]] ## [[Nombre premier]] ### [[Teorèma dei nombres premiers]] # [[Recèrca operacionala]] # [[Matematicas puras]] # [[Informatica teorica]] ## [[Teoria de la complexitat]] ## [[Teoria de la calculabilitat]] # [[Optimizacion lineara]] # [[Optimizacion non lineara]] # [[Problema N = NP]] # [[Analisi de compausantas principalas]] # [[Econometria]] </div> === Probabilitats e estatisticas === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> # [[Probabilitat]] ## [[Teoria dei probabilitats]] ## [[Teorèma de Bayes]] ## [[Teorèma centrau limit]] ## [[Esperança matematica]] ## [[Lèi dei grands nombres]] ## [[Cadena de Markov]] ## [[Densitat de probabilitat]] ## [[Lèi de probabilitat]] ### [[Lèi binomiala]] ### [[Lèi dau khi carrat]] ### [[Lèi exponenciala]] ### [[Lèi normala]] #### [[Lèi normala multidimensionala]] ### [[Lèi de Pareto]] ### [[Lèi de Poisson]] ### [[Lèi de Student]] ### [[Lèi unifòrma continua]] ### [[Lèi unifòrma discrèta]] ## [[Espaci probabilizat]] ## [[Espaci estocastic]] # [[Estatistica]] ## [[Inferéncia bayesiana]] ## [[Tèst dau khi carrat]] ## [[Correlacion (matematicas)]] ## [[Regression lineara]] ## [[Marge d'error]] ## [[Mejana (matematicas)]] ### [[Mejana aritmetica]] ## [[Mediana]] ## [[Maximom de versemblança]] ## [[Mòde (estatistica)]] ## [[Valor p]] ## [[Variabla aleatòria]] ## [[Regression (estatistica)]] ## [[Escart tipe]] ## [[Error tipe]] ## [[Tèst d'ipotèsi]] ## [[Tèst de Student]] # [[Variància]] # [[Plan d'experiéncias]] # [[Assai randomizat contraròtlat]] # [[Sondatge]] # [[Populacion estatistica]] # [[Mòstra (estatistica)]] </div> 10s3m1whfo5p7ci2pk1vxgzvxwqa2h7 0 191927 2497469 2377816 2026-04-04T06:00:24Z Xqbot 4312 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Pirac]] 2497469 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Pirac]] 71513ybsp41mezukqmmbvl1z9pir1i3 0 200935 2497470 2497341 2026-04-04T06:00:29Z Xqbot 4312 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Màrius Jovau]] 2497470 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Màrius Jovau]] sgktnqvy293tf5ob69lhdvzmtxnx171 0 200937 2497424 2497423 2026-04-03T12:26:18Z Manbarcelona 62428 2497424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' (1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello ». 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               c03z45o4uupwfbdmywk356cyzdqa2ry 2497425 2497424 2026-04-03T12:27:45Z Manbarcelona 62428 2497425 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello ». 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               8xjwtmvwxzbpps5zmnj4bdvoihv6c9u 2497426 2497425 2026-04-03T12:29:47Z Manbarcelona 62428 2497426 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello ». 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               npw0mc501abba6ue6vjo0xqq9vtp5yk 2497427 2497426 2026-04-03T12:31:00Z Manbarcelona 62428 2497427 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               bskqw0pl4y0fdonhmeb4rpg9mquj9g2 2497428 2497427 2026-04-03T12:32:27Z Manbarcelona 62428 2497428 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               3491vk7xnv0s0jcwkjuqxeizklx76dx 2497429 2497428 2026-04-03T12:33:35Z Manbarcelona 62428 2497429 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref>. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               jpkt2z4ll72m9f1ptm7ugpxwubgbts5 2497430 2497429 2026-04-03T12:34:58Z Manbarcelona 62428 2497430 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref>. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929). 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               2pd8o0ljnus0v6govhtsy9vw0rnmst6 2497431 2497430 2026-04-03T12:36:27Z Manbarcelona 62428 2497431 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref>. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929)<ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref>. 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               cz7fflb261u7cbbzzxbl3eplwqp8ndy 2497432 2497431 2026-04-03T12:37:24Z Manbarcelona 62428 2497432 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref>. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929)<ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref>. 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               lywyejjos0hcz8no5ybisc01furkdek 2497433 2497432 2026-04-03T12:38:48Z Manbarcelona 62428 2497433 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref>. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929)<ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref>. 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               6upbyd9mnu4wt7cmj2r3ll8nwhhxti8 2497434 2497433 2026-04-03T12:41:52Z Manbarcelona 62428 2497434 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello »<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref>. 1) Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta »<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref>. 2) En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929)<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref>. 3) En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias== ''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7 Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011 ''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki> Privat Buffière, Patrick Cabanel, Fèlix Remize'','' sous la direction de Félix buffière, Dictionnaire de biographies, ''Lozériens connus ou à connaitre,'' 1992, 616-618. ==Nòtas== 1)          TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6 2)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> 3)          Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932.                                                                                                                               mps1jnejeoppxbock8l97rcx4rke15d 2497435 2497434 2026-04-03T13:15:14Z Manbarcelona 62428 2497435 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo   A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           ilshr1iy4nz8froun8fcvlsmwz24fri 2497436 2497435 2026-04-03T13:26:27Z Manbarcelona 62428 2497436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           feawf3ow48e53p4uuhj7bn6yxvp30ep 2497437 2497436 2026-04-03T13:30:14Z Manbarcelona 62428 2497437 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : CANT PROUMIÉ LI SANTO La santo Crous oumbrejo la patrìo ; en un moumen, li valoun e li coumbo soun enlusi de printèms, de jouinesso e de bèuta. Dins lou fougous cantico de la naturo adourant soun Creaire, moun cor es plen de milo souvenènço ; car lou bonur, o Santo prouvençalo, bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           7l6slsd1qu6geu400j3xcj8uyjdmyzj 2497438 2497437 2026-04-03T13:34:02Z Manbarcelona 62428 2497438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat|Jules Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           h0713co627fzined5pr2srz1w6x6ov3 2497471 2497438 2026-04-04T06:11:32Z Manbarcelona 62428 2497471 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           oai73fzma844mxhb8pzpd9mlehsl1pf 2497476 2497471 2026-04-04T06:26:39Z Manbarcelona 62428 2497476 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet rouge|Lou Boulet Rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           pbxqu9as77coq2f76dmx1p3sbekjnob 2497477 2497476 2026-04-04T06:27:57Z Manbarcelona 62428 2497477 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Losera (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Losera]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet Rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Losera), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           fchut3u1jrmagb7r36tjjldayus5rbm 2497489 2497477 2026-04-04T07:48:49Z Manbarcelona 62428 2497489 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Lozèra (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Lozèra]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Losera) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet Rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Lozèra), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           oa2i40ziqutulycgnctwdz1w7evddyv 2497490 2497489 2026-04-04T07:49:40Z Manbarcelona 62428 2497490 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Lozèra (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Lozèra]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Lozèra) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet Rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt eligit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier naissèt a [[Vialars]] (Lozèra), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’aluènhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Morirà lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succedirà a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           mpexar7fqr6mede9zbhok3aqa23u122 2497491 2497490 2026-04-04T08:03:28Z Manbarcelona 62428 2497491 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan|imatge=Leon Teissier.jpg|nom=Leon Teissier|data de naissença=Lo 21 de Febrièr de 1883|luòc de naissença=Vialars, Lozèra (França)|data de decès=Lo 5 de setembre de 1981|luòc de decès=Chanac, Lozèra (França)|activitat=Escrivan, poèta, occitanista}} '''Leon Teissier''' nascut en 1883 a [[Vialars]] ([[Losera (departament)|Lozèra]]) e defuntat en 1981 a [[Chanac]] (Lozèra) foguèt un escrivan, poèta e occitanista, de parlar [[Cevenòl (sosdialècte)|cevenòl]], qu'escriviá en provençal ([[grafia mistralenca]] e [[grafia classica]]) e en francés. Oficièr d’infantariá pendent la Guèrra Granda, lancèt una publicacion ''[[Lou Boulet Rouge]]'' <ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>(1916) e revirèt ''[[Vita Nuova|Vita Nova]]'' de [[Dante Alighieri]] en plena batalha de Verdun ont son actitud li valguèt la crotz de guèrra. Foguèt elegit majoral del [[Felibritge]] en 1930. Fondèt la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' amb [[Pèire Azemà]] en 1933. Consacrèt la mai granda partida de sos escriches a [[Frederic Mistral]], que ne foguèt un especialista incontestat, e a son quite engatjament per la renaissença e la defensa de la lenga occitana.<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref> ==Biografia== Son paire Odilon trabalhava dins un talhièr de tipografia abans de far carrièra dins l’armada que daissèt amb lo grade de capitani. Acabèt Cavalièr de la Legion d’Onor. En 1882, se maridèt amb sa cosina originària de [[Vialars]]. Leon Teissier nasquèt a [[Vialars]] (Lozèra), lo 21 de febrièr de 1883. Dintrèt al [[Collegi de Montpelhièr]], en 1894. Seguiguèt d’estudis de drech a [[Montpelhièr]]. De confession catolica, prenguèt per Mèstre dins sa fe Sant Vincenç de Paul. Aderiguèt a la [[confrariá caritativa de Montpelhièr]] a l’epòca de sos estudis e ne demorèt membre tota la vida. Se maridèt amb Jeanne Trintignac a [[Nimes|Nimes,]] lo 15 de setembre de 1910. Foguèt soslòctenent del 416en regiment d’infantariá, 11na companhiá pendent la Primièra Guèrra mondiala. Tot lo long de sa carrièra, ocupèt un pòste de foncionari coma conservator de las ipotècas, que l’alunhèt del [[Miègjorn (culminacion)|Miègjorn]]. L’administracion l’envièt primièr en Nauta Savòia, puèi en Normandia, e enfin a Lilla. Retirat a [[Montpelhièr]], demorèt assidú a las manifestacions del [[Felibritge]] e un fidèl defensor de la lenga occitana tot lo long de sa vida<ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref>. [[Fichièr:Placa commemorativa.jpg|vinheta|Placa commemorativa sus l'ostal de Leon Teissier a Chanac]] Moriguèt lo 5 de setembre de 1981 a [[Chanac]] (lozèra). ==Activitats felibrencas== Lo 1èr de mars de 1905 - [[Frederic Mistral]] escriguèt a Leon Tessier : : « Urous lou teissié qu’en tissant sa telo : A per lumenoun lis iue d’uno estello ».<ref>TEISSIER, Leoun, ''L’or di Ceveno,'' Touloun, La Pignato, 6</ref> Lo 27 de setembre de 1906, encontrèt, dins l’ostal de Frederic Mistral a [[Malhana]], lo que considerava ja coma son mèstre.     Pendent la fèsta de la Santa Estela d’[[Espaliu]], (Santo-Estello en [[grafia felibrenca]]), a la Pentacosta 1983, [[Marcèu Daumas]] declarèt, dins son elògi de Leon Teissier : « Serà pas totjorn d ‘acòrdi amb totas las posicions de l’òme ([[Frederic Mistral|Frédéric Mistral]]) ; aurà per el de paraulas duras ; mas demorarà totjorn embalausit pel poèta ».<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>   Entretenguèt una fòrta amistat amb [[Juli Ronjat]] pendent d’annadas.<ref>1)          Jean Thomas, « Treize lettres de Jules Ronjat à Léon Teissier », ''Revue des langues romanes,'' Tome CXIX N*2 | 2015, 463-481. <nowiki>https://doi.org/10.4000/rlr.333</nowiki> </ref> En 1930, foguèt elegit majoral del Felibritge, Cigalo de [[Carcassona|Carcassouno]] o de l’Amourié. Succediguèt a l’audalenc [[Pau Albarèl|Paul Albarel]]<ref>Marcèu DAUMAS, « Laus de Leon Teissier, Felibre Majorau 1883 – 1981 », discors prononciat, fèsta Santa Estèla de 1983, ''CIEL d’Oc'', julhet de 2011</ref>. Leon Teissier admirava prigondament lo capolièr [[Pèire Devoluy]] (1862 – 1929).<ref>''Lou Felibrige'' numèro 204, 1992, 5-7</ref><ref>TEISSIER, Leoun, « Pèire Devoluy pouèto », ''Calendau'', no 98, abriéu-jun 1943</ref><ref>Opuscul de Leon Teissier : « La vie et l’oeuvre de Pierre Dévoluy », ''La Revue des pays d’Oc,'' Avignon, 1932</ref> En1933 fondèt amb [[Pèire Azemà|Pierre Azéma]] la revista ''[[Calendau (revista)|Calendau]]'' que serà publicada fins a 1945<ref>''Revue des Langues Romanes,'' « Pierre Azéma et la revue ''Calendau'' : l’escambarlat de Montpellier et la question de la politique occitane dans les années 1930 », Tome CXXIX N*2 |2025. <nowiki>https://doi.org/10.4000/156pv</nowiki></ref>. ==Bibliografia== ''Dante et la Provence,'' Toulon, La Pignato, 1923 [[Fichièr:L'or di Ceveno.jpg|vinheta|Pouèmo miejournau ]] ''L’Or di Ceveno. Pouèmo miejournau,'' Toulon, La Pignato, 1929. Extrach : :CANT PROUMIÉ :LI SANTO :La santo Crous oumbrejo la patrìo ; :en un moumen, li valoun e li coumbo :soun enlusi de printèms, de jouinesso :e de bèuta. Dins lou fougous cantico :de la naturo adourant soun Creaire, :moun cor es plen de milo souvenènço ; :car lou bonur, o Santo prouvençalo, :bonàdi cous, l’ai agu, l’ai encaro, :l’aurai toujour ; e vers ma douço amigo, :à l’ouro d’uei, siéu vengu pèr redire :lou cant d’amour de la glèiso alesenco :                 ''Notre Famille'' (Cévennes et Gévaudan), Imprimerie Bretteville, (Généalogie, 91 pages), 1932 ''Mistral Chrétien'', Avinhon, J. Roumanille, Librairie-éditeur,1954 ''La vivante Estérelle,'' Escolo dis Aupilho, Saint Rémy de Provence, 1956 ''Le Pape des Cévennes,'' Montpellier, chez l’auteur,1963 ''Calendau, introduction au poème de Mistral,'' Montpellier, 1959 ''Lecture de «'' Nerto », Cavaillon, Imprimerie Mistral, 1969 Grammaire lozérienne par Léon Teissier, Cahier du Gevaudan n*6 ''Lou Pais,'' 1964 ''Li Majourau catalan. Brèu d’istori Felibrenco,'' L’Astrado, Toulon, 1966 ''J. Canonge et Mistral,'' L’Astrado, Toulon, 1971 Leon Teissier publicarà fòrça articles dins divèrsas revistas pendent tota sa vida. ==Referéncias==                                                                                                                           g2zn7e9tdf15zf9bie6izg1jg6tf2xc 0 200941 2497448 2026-04-03T21:29:52Z Nicolas Eynaud 6858 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Lengadocian}} Un '''sistèma electoral''' es l'ensemble de las règlas e dels mecanismes qu'organizan la transformacion dels vòtes dels [[ciutadanatge|ciutadans]] en [[mandat politic|mandats politics]]. Constituís donc un element fondamental del foncionament [[democracia|democratic]], perque determina lo metòde de seleccion dels representants e la forma que pren la representacion politica. Participa aital a la legitimitat del poder politic qu'... » 2497448 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} Un '''sistèma electoral''' es l'ensemble de las règlas e dels mecanismes qu'organizan la transformacion dels vòtes dels [[ciutadanatge|ciutadans]] en [[mandat politic|mandats politics]]. Constituís donc un element fondamental del foncionament [[democracia|democratic]], perque determina lo metòde de seleccion dels representants e la forma que pren la representacion politica. Participa aital a la legitimitat del poder politic qu'un sistèma percebut coma just e representatiu afortís lo foncionament de las institucions eissidas del vòte del còrs civic. Se distinguís tres grandas familhas de sistèmas electorals. L'[[escrutinh majoritari]], generalament utilizat per favorizar l'estabilitat [[govèrn|governamentala]], atribuís la victòria al candidat o a la lista avent obtengut lo mai de votz, sovent al detriment d'una representacion fidèla de totas las opinions. Al contrari, l'[[escrutinh proporcional]] a per objectiu de despartir los sètis en foncion del percentatge de votz obtengut per cada lista, assegurant una representacion melhora de las minoritats, mas podent entrainar una fragmentacion politica. Entre aqueles dos modèls existisson de [[escrutinh mixte|sistèmas mixtes]], combinant d'elements majoritaris e proporcionals. La causida d'un sistèma electoral es pas neutra perque influéncia fòrça la vida politica d'un [[estat]]. Pòt encoratjar lo [[bipartisme]] o, al contrari, lo [[multipartisme]], favorizar las [[Partit politic|formacions]] grandas o permetre l'emergéncia de pichons partits. Tanben, agís sul comportament dels electors e dels candidats, en incitant per exemple al vòte estrategic o a la formacion de coalicions. Un sistèma electoral compren egalament d'aspèctes tecnics essencials coma lo decopatge de las circonscripcions, las modalitats de candidatura, los lindals electorals o encara las règlas de finançament de las campanhas. Totes aqueles elements pòdon afectar l'equitat e la transparéncia del procediment electoral. == Ligams intèrnes == * [[Democracia]]. * [[Escrutinh]]. * [[Republica]]. == Bibliografia == * '''[[francés|(fr)]]''' Claude Emeri e Jean-Marie Cotteret, ''Les systèmes électoraux'', Presses Universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1985. == Nòtas e referéncias == <references/> 4s8472ke5t1luah9uelii3bpr85ij04 2497451 2497448 2026-04-03T21:33:58Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams intèrnes */ 2497451 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} Un '''sistèma electoral''' es l'ensemble de las règlas e dels mecanismes qu'organizan la transformacion dels vòtes dels [[ciutadanatge|ciutadans]] en [[mandat politic|mandats politics]]. Constituís donc un element fondamental del foncionament [[democracia|democratic]], perque determina lo metòde de seleccion dels representants e la forma que pren la representacion politica. Participa aital a la legitimitat del poder politic qu'un sistèma percebut coma just e representatiu afortís lo foncionament de las institucions eissidas del vòte del còrs civic. Se distinguís tres grandas familhas de sistèmas electorals. L'[[escrutinh majoritari]], generalament utilizat per favorizar l'estabilitat [[govèrn|governamentala]], atribuís la victòria al candidat o a la lista avent obtengut lo mai de votz, sovent al detriment d'una representacion fidèla de totas las opinions. Al contrari, l'[[escrutinh proporcional]] a per objectiu de despartir los sètis en foncion del percentatge de votz obtengut per cada lista, assegurant una representacion melhora de las minoritats, mas podent entrainar una fragmentacion politica. Entre aqueles dos modèls existisson de [[escrutinh mixte|sistèmas mixtes]], combinant d'elements majoritaris e proporcionals. La causida d'un sistèma electoral es pas neutra perque influéncia fòrça la vida politica d'un [[estat]]. Pòt encoratjar lo [[bipartisme]] o, al contrari, lo [[multipartisme]], favorizar las [[Partit politic|formacions]] grandas o permetre l'emergéncia de pichons partits. Tanben, agís sul comportament dels electors e dels candidats, en incitant per exemple al vòte estrategic o a la formacion de coalicions. Un sistèma electoral compren egalament d'aspèctes tecnics essencials coma lo decopatge de las circonscripcions, las modalitats de candidatura, los lindals electorals o encara las règlas de finançament de las campanhas. Totes aqueles elements pòdon afectar l'equitat e la transparéncia del procediment electoral. == Ligams intèrnes == * [[Democracia]]. * [[Eleccion]]. * [[Republica]]. == Bibliografia == * '''[[francés|(fr)]]''' Claude Emeri e Jean-Marie Cotteret, ''Les systèmes électoraux'', Presses Universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1985. == Nòtas e referéncias == <references/> mhtjf0lm22aq0dl2tseb4krkwnp6406 0 200942 2497449 2026-04-03T21:31:01Z Nicolas Eynaud 6858 Redireccion cap a [[Sistèma electoral]] 2497449 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sistèma electoral]] 19dp2pnrdstcedgldz652v9nw8ye5nl 0 200943 2497450 2026-04-03T21:31:12Z Nicolas Eynaud 6858 Redireccion cap a [[Sistèma electoral]] 2497450 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sistèma electoral]] 19dp2pnrdstcedgldz652v9nw8ye5nl 0 200944 2497472 2026-04-04T06:15:43Z Manbarcelona 62428 Creacion de la pagina amb « Jornal de guèrra realizat per Leon Teissier (1883-1981), manuscrit e ronotipat (levat lo n° 22, 1922, qu’es imprimit), Lou Boulet Rouge compta una vintena de numèros publicats entre 1917 e 1922. Son títol fa referéncia als vèrses de Frederic Mistral dins Calendau : “Lengo d’amor, (…) T’apararen a boulet roge / Car es tu la patria e tu la libertat !” (“Lenga d’amor (…) Te defendrem a boclets roges / car siás tu la patria e tu la lib... » 2497472 wikitext text/x-wiki Jornal de guèrra realizat per Leon Teissier (1883-1981), manuscrit e ronotipat (levat lo n° 22, 1922, qu’es imprimit), Lou Boulet Rouge compta una vintena de numèros publicats entre 1917 e 1922. Son títol fa referéncia als vèrses de Frederic Mistral dins Calendau : “Lengo d’amor, (…) T’apararen a boulet roge / Car es tu la patria e tu la libertat !” (“Lenga d’amor (…) Te defendrem a boclets roges / car siás tu la patria e tu la libertat !” — lo vèrs complet es reproduch en epigraf del n° 3, 1917). Aqueste jornal publica principalament de letras e dona de novèlas dels soldats felibres. Conten tanben qualques renduts de publicacions felibrencas. Leon Teissier, disciple de Pierre Devoluy, fa partida dels felibres que vòlon reformar l’organizacion del Felibritge. Exprimís liurament sas opinions dins lo jornal. 2qqtrt6nfomulm7c8y39986dsl4hcgn 2497473 2497472 2026-04-04T06:16:23Z Manbarcelona 62428 2497473 wikitext text/x-wiki Jornal de guèrra realizat per [[Leon Teissier]] (1883-1981), manuscrit e ronotipat (levat lo n° 22, 1922, qu’es imprimit), Lou Boulet Rouge compta una vintena de numèros publicats entre 1917 e 1922. Son títol fa referéncia als vèrses de Frederic Mistral dins Calendau : “Lengo d’amor, (…) T’apararen a boulet roge / Car es tu la patria e tu la libertat !” (“Lenga d’amor (…) Te defendrem a boclets roges / car siás tu la patria e tu la libertat !” — lo vèrs complet es reproduch en epigraf del n° 3, 1917). Aqueste jornal publica principalament de letras e dona de novèlas dels soldats felibres. Conten tanben qualques renduts de publicacions felibrencas. Leon Teissier, disciple de Pierre Devoluy, fa partida dels felibres que vòlon reformar l’organizacion del Felibritge. Exprimís liurament sas opinions dins lo jornal. ke5k47iay3lnq7cukkzek5jl7mm8sko 2497474 2497473 2026-04-04T06:18:18Z Manbarcelona 62428 2497474 wikitext text/x-wiki Jornal de guèrra realizat per [[Leon Teissier]]<ref>CIRDÒC (Besiers), fons Jouveau [JOU 19-6] : n.3, 1917 – n.19, 1919 (mancan n.9, n.11, n.14) ; fons del Collègi d’Occitània [CO-P 11] : n.22, 1922</ref> (1883-1981), manuscrit e ronotipat (levat lo n° 22, 1922, qu’es imprimit), Lou Boulet Rouge compta una vintena de numèros publicats entre 1917 e 1922. Son títol fa referéncia als vèrses de Frederic Mistral dins Calendau : “Lengo d’amor, (…) T’apararen a boulet roge / Car es tu la patria e tu la libertat !” (“Lenga d’amor (…) Te defendrem a boclets roges / car siás tu la patria e tu la libertat !” — lo vèrs complet es reproduch en epigraf del n° 3, 1917). Aqueste jornal publica principalament de letras e dona de novèlas dels soldats felibres. Conten tanben qualques renduts de publicacions felibrencas. Leon Teissier, disciple de [[Pèire Devoluy]], fa partida dels felibres que vòlon reformar l’organizacion del Felibritge. Exprimís liurament sas opinions dins lo jornal. rujzlp3qsje8k77bm8wn6khhbahgqf2 2497475 2497474 2026-04-04T06:19:43Z Manbarcelona 62428 2497475 wikitext text/x-wiki Jornal de guèrra realizat per [[Leon Teissier]]<ref>CIRDÒC (Besiers), fons Jouveau [JOU 19-6] : n.3, 1917 – n.19, 1919 (mancan n.9, n.11, n.14) ; fons del Collègi d’Occitània [CO-P 11] : n.22, 1922</ref><ref>https://www.occitanica.eu/items/show/12968</ref> (1883-1981), manuscrit e ronotipat (levat lo n° 22, 1922, qu’es imprimit), Lou Boulet Rouge compta una vintena de numèros publicats entre 1917 e 1922. Son títol fa referéncia als vèrses de Frederic Mistral dins Calendau : “Lengo d’amor, (…) T’apararen a boulet roge / Car es tu la patria e tu la libertat !” (“Lenga d’amor (…) Te defendrem a boclets roges / car siás tu la patria e tu la libertat !” — lo vèrs complet es reproduch en epigraf del n° 3, 1917). Aqueste jornal publica principalament de letras e dona de novèlas dels soldats felibres. Conten tanben qualques renduts de publicacions felibrencas. Leon Teissier, disciple de [[Pèire Devoluy]], fa partida dels felibres que vòlon reformar l’organizacion del Felibritge. Exprimís liurament sas opinions dins lo jornal. gryji21h6605e4ixsfyjrchutgvanvq 0 200945 2497478 2026-04-04T07:17:14Z Nicolas Eynaud 6858 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Vivaroaupenc}} '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica a... » 2497478 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} ldd6fmtdxupdo4vxcobgv8rb27j8h26 2497479 2497478 2026-04-04T07:18:13Z Nicolas Eynaud 6858 2497479 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} 4agza222sj82nvr4majdlzo2xpf55t7 2497480 2497479 2026-04-04T07:19:54Z Nicolas Eynaud 6858 /* Bibliografia */ 2497480 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} t1gmjq1lpy75wenzxok5q4iy97ty33g 2497481 2497480 2026-04-04T07:20:36Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2497481 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} dg490svyt9b98zhcb9dnresxksxhzc9 2497482 2497481 2026-04-04T07:39:45Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2497482 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} mpes7238ojipa5rqlmd2ckbyvuiz6vc 2497483 2497482 2026-04-04T07:42:23Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2497483 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]<ref>Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 195-206.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 238 e 256-274.</ref>. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} e351mv7w07s13201z0gqtfobownjf57 2497484 2497483 2026-04-04T07:43:01Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2497484 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 195-206.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 238 e 256-274.</ref>. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} m4c6wavven4fbkeu4fxtm4wc4i5zut1 2497485 2497484 2026-04-04T07:44:30Z Nicolas Eynaud 6858 2497485 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 195-206.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 238 e 256-274.</ref>. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 265-270.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 365 e 369-376.</ref>. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <references/> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} j26n125sawuz2drbzw57ueaumopf89g 2497486 2497485 2026-04-04T07:44:59Z Nicolas Eynaud 6858 /* Nòtas e referéncias */ 2497486 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 195-206.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 238 e 256-274.</ref>. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 265-270.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 365 e 369-376.</ref>. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} hdiplnoksfud7bki2jpajqgj3rzkb0x 2497487 2497486 2026-04-04T07:46:55Z Nicolas Eynaud 6858 /* Òbra */ 2497487 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 195-206.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 238 e 256-274.</ref>. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 265-270.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 365 e 369-376.</ref>. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 405-406.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 365 e 369-376.</ref>. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} jmvu1rkuewh5wzg8t4docnf6y2hzpj2 2497488 2497487 2026-04-04T07:48:05Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2497488 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:Thomas Cranmer by Gerlach Flicke.jpg|thumb|right|Retrach de Thomas Cranmer realizat en [[1545]].]] '''Thomas Cranmer''' (2 de julhet de [[1489]], [[Aslockton]] - 21 de març de [[1556]], [[Oxford]]) es un [[teologia|teologician]] [[Anglatèrra|anglés]] de la prumiera mitat dau segle XVI. [[Archevesque de Canterbury]], aguèc un ròtle important dins la mesa en plaça de la [[Reforma]] [[Anglicanisme|Anglicana]]. == Biografia == Fiu cadet d'un gentilòme locau, Cranmer s'orientèc naturalament vers una carriera ecclesiastica après d'estudis realizats a [[Cambridge]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 7-15 e 109.</ref>. Foguèc remarcat per [[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]] ([[1509]]-[[1547]]) durant la crisi congreaa per son [[divòrci]]. Nomat [[archevesque de Canterbury]], dirigissèc las comissions qu'annulèron lo [[maridatge]] dau rei amb [[Catarina d'Aragon]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 59-63.</ref>. Puei, s'ocupèt egalament de valider e d'annular lo maridatge amb [[Anne Boleyn]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 195-206.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 238 e 256-274.</ref>. En parallele, amb [[Thomas Cromwell]] ([[1485]]-[[1540]]), defendèc lo principi de la supremacia reiala dins los afaires [[religion|religiós]], çò que permetèc de realizar la separacion de la [[Anglicanisme|Gleisa d'Anglaterra]] e la [[Gleisa Catolica]]. Après la mòrt d'[[Enric VIII d'Anglatèrra|Enric VIII]], Cranmer passèc au servici de son fiu [[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]] ([[1547]]-[[1553]]), mas lo rei noveu foguèc rapidament tochat per la [[tuberculòsi]]. Cranmer acceptèc de sostenir las revendicacions de [[Jane Grey]] per empachar l'arribaa au poder de [[Maria I d'Anglatèrra|Maria I<sup><small>era</small></sub>]], un [[catolicisme|catolica]] fervorosa. Pasmens, la màger part de l'eleit sostenguèc l'eiretiera legitima e Jane Grey foguèc rapidament reversat. Cramner foguèc alora arrestat e [[pena de mòrt|condamnat a mòrt]]. Avans son execucion, refusèc de reniar sos escrichs e foguèc donc cremat coma eretic per las autoritats<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 600-605.</ref>. == Òbra == Cranmer dirigissèc plusors reformas importantas per la mesa en plaça dau [[Anglicanisme|culte anglican]]. Per exemple, foguèc responsable de l'adopcion de l'[[anglés]] coma lenga [[liturgia|liturgica]] e dau retirament dels autars e de l'iconografia catolica presents dins las gleisas d'[[Angleterra]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 265-270.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 365 e 369-376.</ref>. S'ocupèc pereu de gerir lo barrament dels [[monasteri]]s. Au niveu teoric, foguèc l'autor d'obratge important coma lo ''[[Book of Common Prayer]]'' publicat en [[1549]] durant lo rèine d'[[Edoard VI d'Anglaterra|Edoard VI]]. La segonda edicion d'aqueu [[libre]] marquèc una evolucion mai radicala de la Reforma Anglesa que Cranmer i abandonèc los principis luterians per se raprochar de las visions dels reformators [[Soïssa|elvetics]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962, pp. 405-406.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, pp. 365 e 369-376.</ref>. Enfin, chau nòtar que sos trabalhs aguèron un ròtle significatiu dins l'estructuracion de la lenga anglesa. == Annexas == === Ligams internes === * [[Anglicanisme]]. * [[Reforma]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' G. W. Bernard, ''The King's Reformation : Henry VIII and the Remaking of the English Church'', Londres, Yale University Press, 2005, 736 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Diarmaid MacCulloch, ''Thomas Cranmer : A Life'', New Haven (Conn.), Yale University Press, 1996, 704 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Ashley Null, ''Thomas Cranmer's Doctrine of Repentance : Renewing the Power to Love'', Oxford, Oxford University Press, 2006, 298 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Jasper Ridley, ''Thomas Cranmer'', Oxford, Clarendon Press, 1962. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} leqz4ylmax7fgcpgza070i7w57wo3dh 0 200946 2497495 2026-04-04T08:45:15Z Nicolas Eynaud 6858 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Provençau}} L’'''apologetica''' es la disciplina [[teologia|teologica]] que son objectiu es de defendre e de justificar [[racionalisme|racionalament]] una [[fe]] [[religions|religiosa]] fàcia ais objeccions, ai dobtes e ai criticas. Lo tèrme ven dau [[grèc]] ''ἀπολογία'' (« apologia ») que foguèt utilizat per [[Platon]] dins son ''Apologia de Socrates''. L'apologetica apareguèt amb lo [[crestianisme]] primitiu, tre lei sègl... » 2497495 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} L’'''apologetica''' es la disciplina [[teologia|teologica]] que son objectiu es de defendre e de justificar [[racionalisme|racionalament]] una [[fe]] [[religions|religiosa]] fàcia ais objeccions, ai dobtes e ai criticas. Lo tèrme ven dau [[grèc]] ''ἀπολογία'' (« apologia ») que foguèt utilizat per [[Platon]] dins son ''Apologia de Socrates''. L'apologetica apareguèt amb lo [[crestianisme]] primitiu, tre lei [[sègle II apC|sègles II]] e [[sègle III apC|III]], amb de pensaires coma [[Tertullian]] e [[Origèn]] que cercavan de mostrar la coeréncia e la legitimitat dau [[cristianisme]] per respòndre ai criticas [[paganisme|paganas]] e ai persecucions [[Empèri Roman|romanas]]. A son origina, la disciplina èra donc un encaminament intellectuau ofensiu e rigorós destinat a eliminar lei basas [[teologia|teologicas]] dau [[politeïsme]] [[Politeïsme roman|roman]] [[tradicion]]au. Pauc a cha pauc, l'apologetica s'estructurèt per estuduar leis aspèctes [[Bíblia|biblics]], [[istòria|istorics]], [[filosofia|filosofics]], [[profèta|profetics]], doctrinaus, [[morala|moraus]] e [[sciéncia|scientifics]] dau cristianisme. En parallèle, se difusèt au sen deis autreis [[religions]]. L'apologetica modèrna es ansin estructurada a l'entorn de tres aisses principaus que son la credibilitat (arguments en favor de l'existéncia de [[Dieu]], istoricitat dei tèxtes sacrats, etc.), la refutacion (respònsa ais objeccions) e la comparason (arguments en favor d'una religion donada ò en defavor d'una autra religion). == Liames intèrnes == * [[Religions]]. * [[Teologia]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> lz5bnjjce9gunaq408y2xtfvmqa475u 2497496 2497495 2026-04-04T08:45:56Z Nicolas Eynaud 6858 2497496 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} L’'''apologetica''' es la disciplina [[teologia|teologica]] que son objectiu es de defendre e de justificar [[racionalisme|racionalament]] una [[fe]] [[religions|religiosa]] fàcia ais objeccions, ai dobtes e ai criticas. Lo tèrme vèn dau [[grèc]] ''ἀπολογία'' (« apologia ») que foguèt utilizat per [[Platon]] dins son ''Apologia de Socrates''. L'apologetica apareguèt amb lo [[crestianisme]] primitiu, tre lei [[sègle II apC|sègles II]] e [[sègle III apC|III]], amb de pensaires coma [[Tertullian]] e [[Origèn]] que cercavan de mostrar la coeréncia e la legitimitat dau [[cristianisme]] per respòndre ai criticas [[paganisme|paganas]] e ai persecucions [[Empèri Roman|romanas]]. A son origina, la disciplina èra donc un encaminament intellectuau ofensiu e rigorós destinat a eliminar lei basas [[teologia|teologicas]] dau [[politeïsme]] [[Politeïsme roman|roman]] [[tradicion]]au. Pauc a cha pauc, l'apologetica s'estructurèt per estuduar leis aspèctes [[Bíblia|biblics]], [[istòria|istorics]], [[filosofia|filosofics]], [[profèta|profetics]], doctrinaus, [[morala|moraus]] e [[sciéncia|scientifics]] dau cristianisme. En parallèle, se difusèt au sen deis autreis [[religions]]. L'apologetica modèrna es ansin estructurada a l'entorn de tres aisses principaus que son la credibilitat (arguments en favor de l'existéncia de [[Dieu]], istoricitat dei tèxtes sacrats, etc.), la refutacion (respònsa ais objeccions) e la comparason (arguments en favor d'una religion donada ò en defavor d'una autra religion). == Liames intèrnes == * [[Religions]]. * [[Teologia]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> lpjwinxy5nbboklynnvdent7ghdyjpb 2497497 2497496 2026-04-04T08:46:45Z Nicolas Eynaud 6858 2497497 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} L’'''apologetica''' es la disciplina [[teologia|teologica]] que son objectiu es de defendre e de justificar [[racionalisme|racionalament]] una [[fe]] [[religions|religiosa]] fàcia ais objeccions, ai dobtes e ai criticas. Lo tèrme vèn dau [[grèc]] ''ἀπολογία'' (« apologia ») que foguèt utilizat per [[Platon]] dins son ''Apologia de Socrates''. L'apologetica apareguèt amb lo [[crestianisme]] primitiu, tre lei [[sègle II apC|sègles II]] e [[sègle III apC|III]], amb de pensaires coma [[Tertullian]] e [[Origèn]] que cercavan de mostrar la coeréncia e la legitimitat dau [[cristianisme]] per respòndre ai criticas [[paganisme|paganas]] e ai persecucions [[Empèri Roman|romanas]]. A son origina, la disciplina èra donc un encaminament intellectuau ofensiu e rigorós destinat a eliminar lei basas [[teologia|teologicas]] dau [[politeïsme]] [[Politeïsme roman|roman]] [[tradicion]]au. Pauc a cha pauc, l'apologetica s'estructurèt per estuduar leis aspèctes [[Bíblia|biblics]], [[istòria|istorics]], [[filosofia|filosofics]], [[profèta|profetics]], doctrinaus, [[morala|moraus]] e [[sciéncia|scientifics]] dau cristianisme. En parallèle, se difusèt au sen deis autreis [[religions]]. L'apologetica modèrna es ansin estructurada a l'entorn de tres aisses principaus que son la credibilitat (arguments en favor de l'existéncia de [[Dieu]], istoricitat dei tèxtes sacrats, etc.), la refutacion (respònsa ais objeccions) e la comparason (arguments en favor d'una religion donada ò en defavor d'una autra religion). Es diferenta dau [[proselitisme]] car s'adreiça a la rason sensa utilizacion de la constrencha. == Liames intèrnes == * [[Religions]]. * [[Teologia]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> 7pinwrpq4rz141rsrl2589saewcoa5h 0 200947 2497498 2026-04-04T09:10:17Z Nicolas Eynaud 6858 Redireccion cap a [[Lucha de las classas]] 2497498 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lucha de las classas]] q2ukwmslapwziub6gikjwtphf3ejrc4 0 200948 2497500 2026-04-04T09:11:39Z Nicolas Eynaud 6858 Redireccion cap a [[Sistèma presidencial]] 2497500 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sistèma presidencial]] 4bjh4nvsys3ztjx9uxgcrm8cupzu9ct 0 200949 2497501 2026-04-04T09:27:36Z Nicolas Eynaud 6858 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Niçard}} La '''personala morala''' es un concèpte [[drech|juridic]] designant una entitat, diferenta dei individús que la compauan, a cu la [[lei|lèi]] reconoisse una personalitat juridica pròpria e separada d'aquela dei sieus membres. Pòu donc aver de drechs e d'obligacions, tenir de bens, estar en [[justícia]] e contractar coma una persona fisica. Es una ficcion juridica car la persona morala non existisse dins la natura. Pasmens, l'idea... » 2497501 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Niçard}} La '''personala morala''' es un concèpte [[drech|juridic]] designant una entitat, diferenta dei individús que la compauan, a cu la [[lei|lèi]] reconoisse una personalitat juridica pròpria e separada d'aquela dei sieus membres. Pòu donc aver de drechs e d'obligacions, tenir de bens, estar en [[justícia]] e contractar coma una persona fisica. Es una ficcion juridica car la persona morala non existisse dins la natura. Pasmens, l'idea pòu permetre de facilitar lo desvolopament d'una organizacion utila a la [[societat]]. Li a ansin dos tipes principaus de personalas morali : * li personas morali de drech public coma l'[[Estat]], li [[Collectivitat territorial|collectivitats territoriali]] ò lu [[Establiment public|establiments publics]]. * li personas morali de drech privat coma li companhiás comerciali, li [[associacion]]s, li [[fondacion (organizacion)|fondacions]] ò lu [[sindicat]]s. Una persona morala dispaua dau sieu [[patrimòni]], diferent d'aquelei dei sieus membres. Aquò es lo principi de separacion dei patrimònis que permet de diferenciar lu deutes de l'entrepresa e dei sieus accionaris. A finda un nom, un domicili ([[sèti social]]), una [[nacionalitat]], una data de naissença formalizada dins un acte de creacion (depaus d'estatuts, immatriculacion au registre dau comèrci, etc.) e pòu disparéisser per dissolucion, fusion ò liquidacion. == Ligams intèrnes == * [[Drech]]. * [[Morala]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> sg1v1iesqamj73i4dqjeqchlwgkc8o1 2497502 2497501 2026-04-04T09:28:32Z Nicolas Eynaud 6858 2497502 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Niçard}} La '''personala morala''' es un concèpte [[drech|juridic]] designant una entitat, diferenta dei individús que la compauan, a cu la [[lei|lèi]] reconoisse una personalitat juridica pròpria e separada d'aquela dei sieus membres. Pòu donc aver de drechs e d'obligacions, tenir de bens, estar en [[justícia]] e contractar coma una persona fisica. L'idèa es una ficcion juridica car la persona morala non existisse dins la natura, mas pòu permetre de facilitar lo desvolopament d'una organizacion considera coma utila a la [[societat]]. Li a ansin dos tipes principaus de personalas morali : * li personas morali de drech public coma l'[[Estat]], li [[Collectivitat territorial|collectivitats territoriali]] ò lu [[Establiment public|establiments publics]]. * li personas morali de drech privat coma li companhiás comerciali, li [[associacion]]s, li [[fondacion (organizacion)|fondacions]] ò lu [[sindicat]]s. Una persona morala dispaua dau sieu [[patrimòni]], diferent d'aquelei dei sieus membres. Aquò es lo principi de separacion dei patrimònis que permet de diferenciar lu deutes de l'entrepresa e dei sieus accionaris. A finda un nom, un domicili ([[sèti social]]), una [[nacionalitat]], una data de naissença formalizada dins un acte de creacion (depaus d'estatuts, immatriculacion au registre dau comèrci, etc.) e pòu disparéisser per dissolucion, fusion ò liquidacion. == Ligams intèrnes == * [[Drech]]. * [[Morala]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> auateujm01pkpyughzlfvoefci1w0b4 2497503 2497502 2026-04-04T09:29:15Z Nicolas Eynaud 6858 2497503 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Niçard}} La '''personala morala''' es un concèpte [[drech|juridic]] designant una entitat, diferenta dei individús que la compauan, a cu la [[lei|lèi]] reconoisse una personalitat juridica pròpria e separada d'aquela dei sieus membres. Pòu donc aver de drechs e d'obligacions, tenir de bens, estar en [[justícia]] e contractar coma una persona fisica. L'idèa es una ficcion juridica car la persona morala non existisse dins la natura, mas pòu permetre de facilitar lo desvolopament d'una organizacion considera coma utila a la [[societat]]. Li a ansin dos tipes principaus de personalas morali : * li personas morali de drech public coma l'[[Estat]], li [[Collectivitat territorial|collectivitats territoriali]] ò lu [[Establiment public|establiments publics]]. * li personas morali de drech privat coma li companhiás comerciali, li [[associacion]]s, li [[fondacion (organizacion)|fondacions]] ò lu [[sindicat]]s. Una persona morala dispaua dau sieu [[patrimòni]], diferent d'aqueu dei sieus membres. Aquò es lo principi de separacion dei patrimònis que permet de diferenciar lu deutes de l'entrepresa e dei sieus accionaris. A finda un nom, un domicili ([[sèti social]]), una [[nacionalitat]], una data de naissença formalizada dins un acte de creacion (depaus d'estatuts, immatriculacion au registre dau comèrci, etc.) e pòu disparéisser per dissolucion, fusion ò liquidacion. == Ligams intèrnes == * [[Drech]]. * [[Morala]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> im7452y4s7p4tqew536jnc7iqipja2c 2497504 2497503 2026-04-04T09:30:26Z Nicolas Eynaud 6858 2497504 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Niçard}} La '''personala morala''' es un concèpte [[drech|juridic]] designant una entitat, diferenta dei individús que la compauan, a cu la [[lei|lèi]] reconoisse una personalitat juridica pròpria e separada d'aquela dei sieus membres. Pòu donc aver de drechs e d'obligacions, [[Proprietat|tenir de bens]], estar en [[justícia]] e contractar coma una persona fisica. L'idèa es una ficcion juridica car la persona morala non existisse dins la natura, mas pòu permetre de facilitar lo desvolopament d'una organizacion considera coma utila a la [[societat]]. Li a ansin dos tipes principaus de personalas morali : * li personas morali de drech public coma l'[[Estat]], li [[Collectivitat territorial|collectivitats territoriali]] ò lu [[Establiment public|establiments publics]]. * li personas morali de drech privat coma li companhiás comerciali, li [[associacion]]s, li [[fondacion (organizacion)|fondacions]] ò lu [[sindicat]]s. Una persona morala dispaua dau sieu [[patrimòni]], diferent d'aqueu dei sieus membres. Aquò es lo principi de separacion dei patrimònis que permet de diferenciar lu deutes de l'entrepresa e dei sieus accionaris. A finda un nom, un domicili ([[sèti social]]), una [[nacionalitat]], una data de naissença formalizada dins un acte de creacion (depaus d'estatuts, immatriculacion au registre dau comèrci, etc.) e pòu disparéisser per dissolucion, fusion ò liquidacion. == Ligams intèrnes == * [[Drech]]. * [[Morala]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> kq2n4hym0893tk6gte6zvq9s5ya381e 2497505 2497504 2026-04-04T09:31:28Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams intèrnes */ 2497505 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Niçard}} La '''personala morala''' es un concèpte [[drech|juridic]] designant una entitat, diferenta dei individús que la compauan, a cu la [[lei|lèi]] reconoisse una personalitat juridica pròpria e separada d'aquela dei sieus membres. Pòu donc aver de drechs e d'obligacions, [[Proprietat|tenir de bens]], estar en [[justícia]] e contractar coma una persona fisica. L'idèa es una ficcion juridica car la persona morala non existisse dins la natura, mas pòu permetre de facilitar lo desvolopament d'una organizacion considera coma utila a la [[societat]]. Li a ansin dos tipes principaus de personalas morali : * li personas morali de drech public coma l'[[Estat]], li [[Collectivitat territorial|collectivitats territoriali]] ò lu [[Establiment public|establiments publics]]. * li personas morali de drech privat coma li companhiás comerciali, li [[associacion]]s, li [[fondacion (organizacion)|fondacions]] ò lu [[sindicat]]s. Una persona morala dispaua dau sieu [[patrimòni]], diferent d'aqueu dei sieus membres. Aquò es lo principi de separacion dei patrimònis que permet de diferenciar lu deutes de l'entrepresa e dei sieus accionaris. A finda un nom, un domicili ([[sèti social]]), una [[nacionalitat]], una data de naissença formalizada dins un acte de creacion (depaus d'estatuts, immatriculacion au registre dau comèrci, etc.) e pòu disparéisser per dissolucion, fusion ò liquidacion. == Ligams intèrnes == * [[Drech]]. * [[Persona fisica]]. * [[Personalitat juridica]]. * [[Responsabilitat penala]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> e2bh41imgsk0e28j3bc8swvmumds0h0