Wikipèdia
ocwiki
https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Mèdia
Especial
Discutir
Utilizaire
Discussion Utilizaire
Wikipèdia
Discussion Wikipèdia
Fichièr
Discussion Fichièr
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèl
Discussion Modèl
Ajuda
Discussion Ajuda
Categoria
Discussion Categoria
Portal
Discussion Portal
Projècte
Discussion Projècte
TimedText
TimedText talk
Mòdul
Mòdul Discussió
Event
Event talk
Licéncia de documentacion liura GNU
0
16
2500320
2203876
2026-05-13T08:56:19Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500320
wikitext
text/x-wiki
La '''licéncia de documentacion liura GNU''' (GNU Free Documentation License) es una [[licéncia]] producha per la [[Free Software Foundation]]. Aquesta licéncia a per tòca de permetre la difusion de [[Contengut liure]].
''L'objècte d'aquesta Licéncia es de rendre tot manual, libre o autre document escrit « liure » al sens de la libertat d'utilizacion, valent a dire : assegurar a cadun la libertat efectiva de lo copiar o de lo redistribuir, amb o sens modificacions, comercialament o pas.''
* en francés (traduccion non oficiala, version 1.1): http://cesarx.free.fr/gfdlf.html
* version oficiala en anglés: https://web.archive.org/web/20170916084910/http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html
[[Categoria:Wikipèdia]]
ouhqao2hg8n27dh4nr882sj71a01g5w
Mende
0
3249
2500345
2497528
2026-05-13T10:34:05Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500345
wikitext
text/x-wiki
{{omon|mende (omonimia)}}
{{infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Mende
| nom2 = ''Mende''
| imatge = Mende-place-republique-1.JPG|290px
| descripcion = La plaça principala de Mende.
| lògo = Logo_mende.jpg|150px
| escut = Blason Mende.svg
| escais =
| ist = {{Lengadòc}}
| parçan = [[Marjarida]] ({{Gavaudan}})
| region = {{Ocreg}}
| departament = {{Losera}} ([[prefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende|Mende]] ([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Mende-Nòrd|Mende-Nòrd]] e [[Canton de Mende-Sud|Mende-Sud]]
| insee = 48095
| cp = 48000
| cònsol = Patrice Saint-Léger
| mandat = [[2026]]-[[2032]]
| intercom = [[Comunautat de comunas de la Nauta Valada d'Òlt|CC de la Nauta Valada d'Òlt]]
| gentilici =
| longitud = 3.4985238
| latitud = 44.5180049
| alt mej = 732
| alt mini = 691
| alt maxi = 1236
| ectaras = 3656
| km² = 36.56
|}}
'''Mende''' (''Mende'' en [[francés]]) es una vila [[Occitània|occitana]] de [[Gavaudan]] en [[Lengadòc]]. Es situada dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Mende-panoramique-4.JPG|thumb|left|300px|Plen èst, amb la N 88, en direccion de [[Badarosc]] e [[Lengònha]].]]
Mende es situat dins la nauta val d'[[Òlt (riu)|Òlt]], en zona de mejana montanha, dins lo país de [[Gavaudan]], lo Riucròs s'i geta en riba drecha. La vila es dominada pel [[mont Mimat]] e son bòsc de pins negres. Per i anar, cal prene la [[còsta de la Crotz Nòva]]. Riba drecha, los quartièrs residencials s'estendon suls [[causse]]s. Situat sus l'ais [[Lion]]-[[Tolosa]], la vila foguèt longtemps un caireforç comercial entre [[Auvèrnhe]], [[Ròse]] e [[Lengadòc]].
La comuna confronta [[Rieutòrt de Randon]] e [[Lo Chastèl]] al nòrd, [[Badarosc]] a l'èst, [[Lanuèjols (Losera)|Lanuèjols]] al sud-èst, [[Brenosc]] e [[Sent Bausèli (Losera)|Sent Bausèli]] al sud, [[Balsièja]] al sud-oèst, [[Barjac (Losera)|Barjac]] e [[Cervièiras]] a l'oèst.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48095
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= 10 de mai [[2016]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Laurent Suau |Partit=[[PS]] |Qualitat= conselhièr departamental, president de la Comunautat de comunas }}
{{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= abrial [[2016]] (demission) |Identitat= Alain Bertrand |Partit= [[PS]] |Qualitat= Inspector dels Domenis, conselhièr regional (1998-2011), senator (2011-)}}
{{Elegit |Debuta= 14 de març [[1983]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean-Jacques Delmas |Partit= divèrs drecha |Qualitat= Mètge, deputat (1993-1997), conselhièr general (1970-2010) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= [[1983]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{...}}
==Luòcs e monuments==
[[Imatge:Mende-cathedrale-1.JPG|thumb|300px|left|Vista de la catedrala de Mende.]]
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Claude Érignac]]
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
nvqexsies3la29mo6shmj06pz9xdwvw
Brageirac (Dordonha)
0
6170
2500220
2493900
2026-05-12T18:25:30Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500220
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Brageirac}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Brageirac
| nom2 = ''Bergerac''
| imatge = Bergerac overlooking Dordogne.JPG
| descripcion = Brageirac en riba de Dordonha.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Bergerac2 (Dordogne).svg
| escais =
| region = [[Novèla Aquitània]]
| ist = {{Perigòrd}}
| parçan = [[Brageiragués]]
| departament = {{Dordonha}} ([[sosprefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Brageirac]]<br />([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Brageirac-1|Brageirac-1]] e [[Canton de Brageirac-2|2]]
| insee = 24037
| cp = 24100
| cònsol = Daniel Garrigue
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat d'aglomeracion Brageiraguesa|CA Brageiraguesa]]
| gentilici = brajairat
| latitud = 44.85194444
| longitud = 0.483055
| alt mej =
| alt mini = 12
| alt maxi = 146
| ectaras = 5 610
| km² = 56.10
}}
'''Brajairac'''<ref>''Brajairac'' es confòrme a la pronóncia [brɒʦɒj'ra] (per exemple a l'entorn de [[Doma (Perigòrd)|Doma]]) e a l'etimologia ''Bracarius + acum'' segons lo toponimista [[Yves Lavalade]]. '''Brageirac''' fòrma "socializada", es erronèa.</ref> <ref>sit ''Toponimia Occitana'' https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm</ref><ref>grafia atestada en documents ancians: https://www.guyenne.fr/Publications/Jurades_Bergerac/les_jurades_de_bergerac_t1.htm</ref> <ref>https://toponimia-perigord.forumactif.org/t11-ai-ei-per-ai-etimologic</ref> ({{IPA|[brɒtsɒj'ra]}} non local / {{IPA|[bra'zɛjra]}} local; ''Bergerac'' en [[francés]]) es una comuna [[Occitània|occitan]]a de [[Perigòrd]], situada administrativament dins lo [[departaments francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>.
Lo gentilici popular es ''brajairat -a''{{refnec}}, al costat d'una fòrma benlèu sabenta ''brajairagués -esa'' o benlèu ''brajairaqués -esa.''<ref name="TdF">https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref>
==Geografia==
Brajairac es bastida lo long de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], al centre del [[Perigòrd]] purpal.
[[Image:Bergeracdordogne.jpg|thumb|Las ribas de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], en Brageirac, e lo Pont Vièlh.]]
[[Imatge:Map commune FR insee code 24037.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion es [brazɛj’ra] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811040638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/bergerac/BERGERAC.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''Brageirac'' en 1100, ''Braiaracum'', en latin, en 1116, ''Brageyriacum'', en latin, en 1207, ''Berguerac'' en 1379 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 53-54</ref>. L'origina del nom de ''Brageirac'' es un nom galloroman (= d'origina gallica) d'òme, ''*Bracarius'', que ven d'un nom de mestièr, ''bracarius'', « fabricant de bragas », ''braca'' en gallic <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 73</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom seriá identic a [[Bragairac]], mas los parlars brajairagués càmbian ''ga'' en ''ja'' coma en nòrd-occitan, tot en gardant ''ca''.
D'autors an refusat l'explicacion per ''Bracarius'', coma [[Léo Fayolle]], que ne'n fasiá un equivalent de [[Berbiguièras]], del bas latin ''berbicaria'', mas dempuèi l'origina lo nom conten la sillaba iniciala ''Bra-'' e la finala ''-ac''. Autra ipotèsi dobtosa e influenciada pel nom francés exclusivament, un nom germanic ''Berger'', de ''Berg'', « montanha », emb lo sufixe ''-iacum'' <ref name = tanho/>.
Lo nom es estat escrit en grafia mistraliana non normativa ''Bergeira,'' ''Bregeirac'' ([[Peiregòrd|perig.]]) o ''Brageirac'' ([[lemosin (dialecte)|b. lem.]]) ; èra escrit ''Brageyrac, Brageirac, Bragairac, [[Salh d'Escòla|Brajairac]], Bragueyrac, Bargairac'' en [[occitan ancian]]<ref name="TdF" />.
[[Imatge:Bergerac_panneau_occitan.JPG|thumb|250px|left|Panèl de dintrada a Brageirac.]]
==Istòria==
* Lo 24 d'agost de [[1345]], al començament de la [[Guèrra de Cent Ans]], la vila es assalhida per lo comte de Derby.
* En [[1565]], lo rei de França [[Carles IX de France|Carles IX]] s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala ([[1564]]-[[1566]]), acompanhat de la [[Cort de França]] e dels Grands del reiaume.
* Lo 17 de setembre de [[1577]] : signatura de la [[Patz de Brageirac]] entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
* En [[1794]], las comunas de [[La Còmna]], [[La Magdalena]], [[Sent Cristòu de Mont Bazalhac]] e [[Senta Fe de las Vinhas]] fusionan amb Brageirac.
==Vinhal==
Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus {{formatnum:12600}} [[ectara|ha]], compren dotze apelacions e dona entre {{formatnum:500000}} hl e {{formatnum:600000}} hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada ([[AOC]]) son :
*[[Brageirac (vin)|Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Rosat]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Sec]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac Blanc]]
*[[Còstas de Mont Ravel]]
*[[Mont Ravel (Roge e Blanc)]]
*[[Naut-Mont Ravel]]
*[[Saussinhac (vin)|Saussinhac]]
*[[Montbasalhac (vin)|Montbasalhac]]
*[[Puèg Armand]]
*[[Roseta]]
==Monuments e luòcs toristics==
* [[Musèu d'Interès Nacional de Tabat]]
* [[Musèu del Vin e de la Batelariá]]
* [[Memorial de la Resisténcia]]
* [[Musèu d'Art Sacrat]]
* [[Musèu Costi]]
* Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)
[[Image:Cyrano de Bergerac (statue).jpg|thumb|left|175px|Estatua de Ciranò, plaça de la Mirpa en Brageirac.]]
==Bessonatges==
Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
* despuèi 1997 la vila de [[Repentigny (Quebèc)|Repentigny]] al sud de [[Quebèc]], rasís lo [[Lac Sent Laurenç]], dins la region de [[Lanaudière]] ;
* despuèi 1998 la vila de [[Faenza]] situada al nòrd d'[[Itàlia]] en [[Emília-Romanha]], a 50 km de [[Bolonha]].
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=24037
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Jonathan Prioleaud |Partit= divèrs drecha|Qualitat= comptable}}
{{Elegit |Debuta= abril de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= divèrs drecha |Qualitat= Conselhier general del canton de Brageirac-1 (2011-2015) }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Dominique Rousseau |Partit= [[PS]] |Qualitat= Director d’establiment social, conselhier general del canton de Brageirac-1 (1998-2011), president de la CC de Brageirac Porpre (2008-2012), puèi de la comunautat d'aglomeracion brageiraguesa (2013-2016) }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] puèi [[UMP]] |Qualitat= Deputat (1993-1997 e 2002-2012) }}
{{Elegit |Debuta= [[1975]] |Fin= 1995 |Identitat= Michel Manet |Partit=[[PS]] |Qualitat= deputat (1978-1980), senator (1980-1998) }}
{{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1975 |Identitat= Louis Pimont |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= Deputat (1962-1968 e 1973-1975) }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1967 (demission) |Identitat= Henri Sicard |Partit= UNR |Qualitat= deputat (1958-1962) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
'''Comuna sola :'''
{{Demografia
|insee=24037
|1793=11720
|1800=8544
|1806=8665
|1821=8044
|1831=8557
|1836=9285
|1841=10102
|1846=9873
|1851=10402
|1856=10875
|1861=12116
|1866=12123
|1872=11699
|1876=13120
|1881=15042
|1886=14353
|1891=14735
|1896=15642
|1901=15936
|1906=15623
|1911=16162
|1921=17041
|1926=16593
|1931=17520
|1936=18902
|1946=22525
|1954=23622
|1962=25185
|1968=27165
|1975=27764
|1982=26832
|1990=26899
|1999=26071
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=3735
|senscomptesdobles=1962}}
'''Aglomeracion :''' (17 comunas, dont 4 en Gironda) {{Demografia|
1936= 31 664|
1954= 38 509|
1962= 40 836|
1968= 44 058|
1975= 46 062|
1982= 47 624|
1990= 50 933|
1999= 50 783|}}
'''Airal urban :''' (59 comunas, dont 8 en Gironda){{Demografia|
1936= 52 030|
1954= 58 808|
1962= 60 723|
1968= 63 927|
1975= 65 967|
1982= 67 899|
1990= 72 212|
1999= 72 891|}}
==Accès==
*París : [[A10]] – A71 – [[A20]] – N89 – N21
*Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – [[A89]] – [[A20]] – N89 – [[A89]] – N21
*Bordèu : N89 – [[A89]] – D709
*Tolosa : [[A62]] – D931 – N21
==Transpòrts==
*[http://www.bergerac.aeroport.fr/index.php Aeropòrt de Brageirac-Romanièras]
*[https://web.archive.org/web/20060118093708/http://fr.flybe.com/ Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol]
*[https://web.archive.org/web/20060207102643/http://www.ryanair.com/site/FR/?culture=FR Vòls vèrs [[Londres]]]
*[http://www.voyages-sncf.com/ Viatges SNCF]
== Espòrts ==
*Aviron : [https://web.archive.org/web/20060514184229/http://www.snbergerac.org/ l'Espòrt Nautic de Brageirac]
*Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
*Fotbòl : Brageirac Fot
*Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
*Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
*Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
*Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.
== Ligams extèrnes==
*[https://web.archive.org/web/20100821125313/http://www.ville-bergerac.com/eva/ Maison Comuna de Brageirac]
*[http://www.bergerac-tourisme.com/index.htm Ofici de Torisme de Brageirac]
*[http://www.pays-de-bergerac.com/ Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal]
*[https://web.archive.org/web/20060515113459/http://www.ville-bergerac.com/eva/rubrique.php3?id_rubrique=49 Comunautat de comunas de Brageirac purpal]
*[http://www.assemblee-nationale.fr/12/tribun/fiches_id/1418.asp Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20120511035922/http://www.cg24.fr/ Conselh General de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20080117181925/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=24909 Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional]
*[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
*[http://web.archive.org/web/20080119035140/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Bergerac Brageirac sus lo site del Quid]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.782814106519247&RadLong1=0.00843090991494838 Comunas rasís Brageirac]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=240037 Localizacion de Brageirac sus una carta de França]
*[http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.8519444444444&longitude=.483055555555556&zoom=8 Plan de Brageirac sus Mapquest]
''I a tanben de las informacions sus los cantons [[:de:Bergerac 1 (Kanton)|Bergerac-1]] et [[:de:Bergerac 2 (Kanton)|Bergerac-2]] dins la Wikipèdia Alemanha.''
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Elias Fonsalada]], trobador del sègle XII e/o XIII
* [[Salh d'Escòla]], trobador del sègle XII e XII
* [[Pakito]] (Julien Ranouil), DJ y productor musical francés
==Veire tanben==
* [[Brajairagués|Brageiragués]]
==Ligams extèrnes==
* [http://losarmoneir.unblog.fr/2014/01/28/lexic-de-patoes-de-sta-fe-la-granda/comment-page-1/#comment-350 Lexic pichon occitan-francés de [[Santa Fe la Granda]] en [[Brajairagués]]]
* [https://web.archive.org/web/20170612004454/http://www.pays-de-bergerac.com/pages/occitan/toponymie/ Toponimia del país de Brajairac]
==Nòtas==
<references/>
{{Camin de Compostèla
| precedenta = [[Lembras]]
| via = Via Lemovicensis
| seguenta = [[Sent Laurenç de las Vinhas]]
}}
{{Portal Perigòrd}}
{{Comunas de Dordonha}}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd]]
[[Categoria:Via Lemovicensis]]
[[Categoria:Comuna de Dordonha|Brageirac]]
[[Categoria:Comuna de Brageiragués]]
i9ww74dnslq0uj01783v1fya6czpdid
2500221
2500220
2026-05-12T18:28:29Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500221
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Brageirac}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Brageirac
| nom2 = ''Bergerac''
| imatge = Bergerac overlooking Dordogne.JPG
| descripcion = Brageirac en riba de Dordonha.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Bergerac2 (Dordogne).svg
| escais =
| region = [[Novèla Aquitània]]
| ist = {{Perigòrd}}
| parçan = [[Brageiragués|Brajairagués]]
| departament = {{Dordonha}} ([[sosprefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Brageirac]]<br />([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Brageirac-1|Brageirac-1]] e [[Canton de Brageirac-2|2]]
| insee = 24037
| cp = 24100
| cònsol = Daniel Garrigue
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat d'aglomeracion Brageiraguesa|CA Brageiraguesa]]
| gentilici = brajairat, -a
| latitud = 44.85194444
| longitud = 0.483055
| alt mej =
| alt mini = 12
| alt maxi = 146
| ectaras = 5 610
| km² = 56.10
}}
'''Brajairac'''<ref>''Brajairac'' es confòrme a la pronóncia [brɒʦɒj'ra] (per exemple a l'entorn de [[Doma (Perigòrd)|Doma]]) e a l'etimologia ''Bracarius + acum'' segons lo toponimista [[Yves Lavalade]]. '''Brageirac''' fòrma "socializada", es erronèa.</ref> <ref>sit ''Toponimia Occitana'' https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm</ref><ref>grafia atestada en documents ancians: https://www.guyenne.fr/Publications/Jurades_Bergerac/les_jurades_de_bergerac_t1.htm</ref> <ref>https://toponimia-perigord.forumactif.org/t11-ai-ei-per-ai-etimologic</ref> ({{IPA|[brɒtsɒj'ra]}} non local / {{IPA|[bra'zɛjra]}} local; ''Bergerac'' en [[francés]]) es una comuna [[Occitània|occitan]]a de [[Perigòrd]], situada administrativament dins lo [[departaments francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>.
Lo gentilici popular es ''brajairat -a''{{refnec}}, al costat d'una fòrma benlèu sabenta ''[[brageiraqués|brajairagués]] -esa'', d'emplegar puslèu per designar lo parçan (o benlèu ''brajairaqués -esa'').<ref name="TdF">https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref>
==Geografia==
Brajairac es bastida lo long de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], al centre del [[Perigòrd]] purpal.
[[Image:Bergeracdordogne.jpg|thumb|Las ribas de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], en Brageirac, e lo Pont Vièlh.]]
[[Imatge:Map commune FR insee code 24037.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion es [brazɛj’ra] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811040638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/bergerac/BERGERAC.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''Brageirac'' en 1100, ''Braiaracum'', en latin, en 1116, ''Brageyriacum'', en latin, en 1207, ''Berguerac'' en 1379 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 53-54</ref>. L'origina del nom de ''Brageirac'' es un nom galloroman (= d'origina gallica) d'òme, ''*Bracarius'', que ven d'un nom de mestièr, ''bracarius'', « fabricant de bragas », ''braca'' en gallic <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 73</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom seriá identic a [[Bragairac]], mas los parlars brajairagués càmbian ''ga'' en ''ja'' coma en nòrd-occitan, tot en gardant ''ca''.
D'autors an refusat l'explicacion per ''Bracarius'', coma [[Léo Fayolle]], que ne'n fasiá un equivalent de [[Berbiguièras]], del bas latin ''berbicaria'', mas dempuèi l'origina lo nom conten la sillaba iniciala ''Bra-'' e la finala ''-ac''. Autra ipotèsi dobtosa e influenciada pel nom francés exclusivament, un nom germanic ''Berger'', de ''Berg'', « montanha », emb lo sufixe ''-iacum'' <ref name = tanho/>.
Lo nom es estat escrit en grafia mistraliana non normativa ''Bergeira,'' ''Bregeirac'' ([[Peiregòrd|perig.]]) o ''Brageirac'' ([[lemosin (dialecte)|b. lem.]]) ; èra escrit ''Brageyrac, Brageirac, Bragairac, [[Salh d'Escòla|Brajairac]], Bragueyrac, Bargairac'' en [[occitan ancian]]<ref name="TdF" />.
[[Imatge:Bergerac_panneau_occitan.JPG|thumb|250px|left|Panèl de dintrada a Brageirac.]]
==Istòria==
* Lo 24 d'agost de [[1345]], al començament de la [[Guèrra de Cent Ans]], la vila es assalhida per lo comte de Derby.
* En [[1565]], lo rei de França [[Carles IX de France|Carles IX]] s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala ([[1564]]-[[1566]]), acompanhat de la [[Cort de França]] e dels Grands del reiaume.
* Lo 17 de setembre de [[1577]] : signatura de la [[Patz de Brageirac]] entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
* En [[1794]], las comunas de [[La Còmna]], [[La Magdalena]], [[Sent Cristòu de Mont Bazalhac]] e [[Senta Fe de las Vinhas]] fusionan amb Brageirac.
==Vinhal==
Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus {{formatnum:12600}} [[ectara|ha]], compren dotze apelacions e dona entre {{formatnum:500000}} hl e {{formatnum:600000}} hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada ([[AOC]]) son :
*[[Brageirac (vin)|Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Rosat]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Sec]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac Blanc]]
*[[Còstas de Mont Ravel]]
*[[Mont Ravel (Roge e Blanc)]]
*[[Naut-Mont Ravel]]
*[[Saussinhac (vin)|Saussinhac]]
*[[Montbasalhac (vin)|Montbasalhac]]
*[[Puèg Armand]]
*[[Roseta]]
==Monuments e luòcs toristics==
* [[Musèu d'Interès Nacional de Tabat]]
* [[Musèu del Vin e de la Batelariá]]
* [[Memorial de la Resisténcia]]
* [[Musèu d'Art Sacrat]]
* [[Musèu Costi]]
* Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)
[[Image:Cyrano de Bergerac (statue).jpg|thumb|left|175px|Estatua de Ciranò, plaça de la Mirpa en Brageirac.]]
==Bessonatges==
Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
* despuèi 1997 la vila de [[Repentigny (Quebèc)|Repentigny]] al sud de [[Quebèc]], rasís lo [[Lac Sent Laurenç]], dins la region de [[Lanaudière]] ;
* despuèi 1998 la vila de [[Faenza]] situada al nòrd d'[[Itàlia]] en [[Emília-Romanha]], a 50 km de [[Bolonha]].
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=24037
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Jonathan Prioleaud |Partit= divèrs drecha|Qualitat= comptable}}
{{Elegit |Debuta= abril de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= divèrs drecha |Qualitat= Conselhier general del canton de Brageirac-1 (2011-2015) }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Dominique Rousseau |Partit= [[PS]] |Qualitat= Director d’establiment social, conselhier general del canton de Brageirac-1 (1998-2011), president de la CC de Brageirac Porpre (2008-2012), puèi de la comunautat d'aglomeracion brageiraguesa (2013-2016) }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] puèi [[UMP]] |Qualitat= Deputat (1993-1997 e 2002-2012) }}
{{Elegit |Debuta= [[1975]] |Fin= 1995 |Identitat= Michel Manet |Partit=[[PS]] |Qualitat= deputat (1978-1980), senator (1980-1998) }}
{{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1975 |Identitat= Louis Pimont |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= Deputat (1962-1968 e 1973-1975) }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1967 (demission) |Identitat= Henri Sicard |Partit= UNR |Qualitat= deputat (1958-1962) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
'''Comuna sola :'''
{{Demografia
|insee=24037
|1793=11720
|1800=8544
|1806=8665
|1821=8044
|1831=8557
|1836=9285
|1841=10102
|1846=9873
|1851=10402
|1856=10875
|1861=12116
|1866=12123
|1872=11699
|1876=13120
|1881=15042
|1886=14353
|1891=14735
|1896=15642
|1901=15936
|1906=15623
|1911=16162
|1921=17041
|1926=16593
|1931=17520
|1936=18902
|1946=22525
|1954=23622
|1962=25185
|1968=27165
|1975=27764
|1982=26832
|1990=26899
|1999=26071
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=3735
|senscomptesdobles=1962}}
'''Aglomeracion :''' (17 comunas, dont 4 en Gironda) {{Demografia|
1936= 31 664|
1954= 38 509|
1962= 40 836|
1968= 44 058|
1975= 46 062|
1982= 47 624|
1990= 50 933|
1999= 50 783|}}
'''Airal urban :''' (59 comunas, dont 8 en Gironda){{Demografia|
1936= 52 030|
1954= 58 808|
1962= 60 723|
1968= 63 927|
1975= 65 967|
1982= 67 899|
1990= 72 212|
1999= 72 891|}}
==Accès==
*París : [[A10]] – A71 – [[A20]] – N89 – N21
*Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – [[A89]] – [[A20]] – N89 – [[A89]] – N21
*Bordèu : N89 – [[A89]] – D709
*Tolosa : [[A62]] – D931 – N21
==Transpòrts==
*[http://www.bergerac.aeroport.fr/index.php Aeropòrt de Brageirac-Romanièras]
*[https://web.archive.org/web/20060118093708/http://fr.flybe.com/ Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol]
*[https://web.archive.org/web/20060207102643/http://www.ryanair.com/site/FR/?culture=FR Vòls vèrs [[Londres]]]
*[http://www.voyages-sncf.com/ Viatges SNCF]
== Espòrts ==
*Aviron : [https://web.archive.org/web/20060514184229/http://www.snbergerac.org/ l'Espòrt Nautic de Brageirac]
*Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
*Fotbòl : Brageirac Fot
*Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
*Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
*Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
*Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.
== Ligams extèrnes==
*[https://web.archive.org/web/20100821125313/http://www.ville-bergerac.com/eva/ Maison Comuna de Brageirac]
*[http://www.bergerac-tourisme.com/index.htm Ofici de Torisme de Brageirac]
*[http://www.pays-de-bergerac.com/ Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal]
*[https://web.archive.org/web/20060515113459/http://www.ville-bergerac.com/eva/rubrique.php3?id_rubrique=49 Comunautat de comunas de Brageirac purpal]
*[http://www.assemblee-nationale.fr/12/tribun/fiches_id/1418.asp Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20120511035922/http://www.cg24.fr/ Conselh General de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20080117181925/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=24909 Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional]
*[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
*[http://web.archive.org/web/20080119035140/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Bergerac Brageirac sus lo site del Quid]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.782814106519247&RadLong1=0.00843090991494838 Comunas rasís Brageirac]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=240037 Localizacion de Brageirac sus una carta de França]
*[http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.8519444444444&longitude=.483055555555556&zoom=8 Plan de Brageirac sus Mapquest]
''I a tanben de las informacions sus los cantons [[:de:Bergerac 1 (Kanton)|Bergerac-1]] et [[:de:Bergerac 2 (Kanton)|Bergerac-2]] dins la Wikipèdia Alemanha.''
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Elias Fonsalada]], trobador del sègle XII e/o XIII
* [[Salh d'Escòla]], trobador del sègle XII e XII
* [[Pakito]] (Julien Ranouil), DJ y productor musical francés
==Veire tanben==
* [[Brajairagués|Brageiragués]]
==Ligams extèrnes==
* [http://losarmoneir.unblog.fr/2014/01/28/lexic-de-patoes-de-sta-fe-la-granda/comment-page-1/#comment-350 Lexic pichon occitan-francés de [[Santa Fe la Granda]] en [[Brajairagués]]]
* [https://web.archive.org/web/20170612004454/http://www.pays-de-bergerac.com/pages/occitan/toponymie/ Toponimia del país de Brajairac]
==Nòtas==
<references/>
{{Camin de Compostèla
| precedenta = [[Lembras]]
| via = Via Lemovicensis
| seguenta = [[Sent Laurenç de las Vinhas]]
}}
{{Portal Perigòrd}}
{{Comunas de Dordonha}}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd]]
[[Categoria:Via Lemovicensis]]
[[Categoria:Comuna de Dordonha|Brageirac]]
[[Categoria:Comuna de Brageiragués]]
pltn9u824uf5aam9y2a4bsutfylk6ex
2500222
2500221
2026-05-12T18:29:14Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500222
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Brageirac}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Brageirac
| nom2 = ''Bergerac''
| imatge = Bergerac overlooking Dordogne.JPG
| descripcion = Brageirac en riba de Dordonha.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Bergerac2 (Dordogne).svg
| escais =
| region = [[Novèla Aquitània]]
| ist = {{Perigòrd}}
| parçan = [[Brageiragués|Brajairagués]]
| departament = {{Dordonha}} ([[sosprefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Brageirac]]<br />([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Brageirac-1|Brageirac-1]] e [[Canton de Brageirac-2|2]]
| insee = 24037
| cp = 24100
| cònsol = Daniel Garrigue
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat d'aglomeracion Brageiraguesa|CA Brageiraguesa]]
| gentilici = brajairat, -a
| latitud = 44.85194444
| longitud = 0.483055
| alt mej =
| alt mini = 12
| alt maxi = 146
| ectaras = 5 610
| km² = 56.10
}}
'''Brajairac'''<ref>''Brajairac'' es confòrme a la pronóncia [brɒʦɒj'ra] (per exemple a l'entorn de [[Doma (Perigòrd)|Doma]]) e a l'etimologia ''Bracarius + acum'' segons lo toponimista [[Yves Lavalade]]. '''Brageirac''' fòrma "socializada", es erronèa.</ref> <ref>sit ''Toponimia Occitana'' https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm</ref><ref>grafia atestada en documents ancians: https://www.guyenne.fr/Publications/Jurades_Bergerac/les_jurades_de_bergerac_t1.htm</ref> <ref>https://toponimia-perigord.forumactif.org/t11-ai-ei-per-ai-etimologic</ref> ({{IPA|[brɒtsɒj'ra]}} non local / {{IPA|[bra'zɛjra]}} local; ''Bergerac'' en [[francés]]) es una comuna [[Occitània|occitan]]a de [[Perigòrd]], situada administrativament dins lo [[departaments francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>.
Lo gentilici popular es ''brajairat -a''{{refnec}}, al costat d'una fòrma benlèu sabenta ''[[Brageiraqués|brajairagués]] -esa'', d'emplegar puslèu per designar lo parçan (o benlèu ''brajairaqués -esa'').<ref name="TdF">https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref>
==Geografia==
Brajairac es bastida lo long de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], al centre del [[Perigòrd]] purpal.
[[Image:Bergeracdordogne.jpg|thumb|Las ribas de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], en Brageirac, e lo Pont Vièlh.]]
[[Imatge:Map commune FR insee code 24037.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion es [brazɛj’ra] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811040638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/bergerac/BERGERAC.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''Brageirac'' en 1100, ''Braiaracum'', en latin, en 1116, ''Brageyriacum'', en latin, en 1207, ''Berguerac'' en 1379 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 53-54</ref>. L'origina del nom de ''Brageirac'' es un nom galloroman (= d'origina gallica) d'òme, ''*Bracarius'', que ven d'un nom de mestièr, ''bracarius'', « fabricant de bragas », ''braca'' en gallic <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 73</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom seriá identic a [[Bragairac]], mas los parlars brajairagués càmbian ''ga'' en ''ja'' coma en nòrd-occitan, tot en gardant ''ca''.
D'autors an refusat l'explicacion per ''Bracarius'', coma [[Léo Fayolle]], que ne'n fasiá un equivalent de [[Berbiguièras]], del bas latin ''berbicaria'', mas dempuèi l'origina lo nom conten la sillaba iniciala ''Bra-'' e la finala ''-ac''. Autra ipotèsi dobtosa e influenciada pel nom francés exclusivament, un nom germanic ''Berger'', de ''Berg'', « montanha », emb lo sufixe ''-iacum'' <ref name = tanho/>.
Lo nom es estat escrit en grafia mistraliana non normativa ''Bergeira,'' ''Bregeirac'' ([[Peiregòrd|perig.]]) o ''Brageirac'' ([[lemosin (dialecte)|b. lem.]]) ; èra escrit ''Brageyrac, Brageirac, Bragairac, [[Salh d'Escòla|Brajairac]], Bragueyrac, Bargairac'' en [[occitan ancian]]<ref name="TdF" />.
[[Imatge:Bergerac_panneau_occitan.JPG|thumb|250px|left|Panèl de dintrada a Brageirac.]]
==Istòria==
* Lo 24 d'agost de [[1345]], al començament de la [[Guèrra de Cent Ans]], la vila es assalhida per lo comte de Derby.
* En [[1565]], lo rei de França [[Carles IX de France|Carles IX]] s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala ([[1564]]-[[1566]]), acompanhat de la [[Cort de França]] e dels Grands del reiaume.
* Lo 17 de setembre de [[1577]] : signatura de la [[Patz de Brageirac]] entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
* En [[1794]], las comunas de [[La Còmna]], [[La Magdalena]], [[Sent Cristòu de Mont Bazalhac]] e [[Senta Fe de las Vinhas]] fusionan amb Brageirac.
==Vinhal==
Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus {{formatnum:12600}} [[ectara|ha]], compren dotze apelacions e dona entre {{formatnum:500000}} hl e {{formatnum:600000}} hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada ([[AOC]]) son :
*[[Brageirac (vin)|Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Rosat]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Sec]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac Blanc]]
*[[Còstas de Mont Ravel]]
*[[Mont Ravel (Roge e Blanc)]]
*[[Naut-Mont Ravel]]
*[[Saussinhac (vin)|Saussinhac]]
*[[Montbasalhac (vin)|Montbasalhac]]
*[[Puèg Armand]]
*[[Roseta]]
==Monuments e luòcs toristics==
* [[Musèu d'Interès Nacional de Tabat]]
* [[Musèu del Vin e de la Batelariá]]
* [[Memorial de la Resisténcia]]
* [[Musèu d'Art Sacrat]]
* [[Musèu Costi]]
* Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)
[[Image:Cyrano de Bergerac (statue).jpg|thumb|left|175px|Estatua de Ciranò, plaça de la Mirpa en Brageirac.]]
==Bessonatges==
Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
* despuèi 1997 la vila de [[Repentigny (Quebèc)|Repentigny]] al sud de [[Quebèc]], rasís lo [[Lac Sent Laurenç]], dins la region de [[Lanaudière]] ;
* despuèi 1998 la vila de [[Faenza]] situada al nòrd d'[[Itàlia]] en [[Emília-Romanha]], a 50 km de [[Bolonha]].
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=24037
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Jonathan Prioleaud |Partit= divèrs drecha|Qualitat= comptable}}
{{Elegit |Debuta= abril de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= divèrs drecha |Qualitat= Conselhier general del canton de Brageirac-1 (2011-2015) }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Dominique Rousseau |Partit= [[PS]] |Qualitat= Director d’establiment social, conselhier general del canton de Brageirac-1 (1998-2011), president de la CC de Brageirac Porpre (2008-2012), puèi de la comunautat d'aglomeracion brageiraguesa (2013-2016) }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] puèi [[UMP]] |Qualitat= Deputat (1993-1997 e 2002-2012) }}
{{Elegit |Debuta= [[1975]] |Fin= 1995 |Identitat= Michel Manet |Partit=[[PS]] |Qualitat= deputat (1978-1980), senator (1980-1998) }}
{{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1975 |Identitat= Louis Pimont |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= Deputat (1962-1968 e 1973-1975) }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1967 (demission) |Identitat= Henri Sicard |Partit= UNR |Qualitat= deputat (1958-1962) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
'''Comuna sola :'''
{{Demografia
|insee=24037
|1793=11720
|1800=8544
|1806=8665
|1821=8044
|1831=8557
|1836=9285
|1841=10102
|1846=9873
|1851=10402
|1856=10875
|1861=12116
|1866=12123
|1872=11699
|1876=13120
|1881=15042
|1886=14353
|1891=14735
|1896=15642
|1901=15936
|1906=15623
|1911=16162
|1921=17041
|1926=16593
|1931=17520
|1936=18902
|1946=22525
|1954=23622
|1962=25185
|1968=27165
|1975=27764
|1982=26832
|1990=26899
|1999=26071
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=3735
|senscomptesdobles=1962}}
'''Aglomeracion :''' (17 comunas, dont 4 en Gironda) {{Demografia|
1936= 31 664|
1954= 38 509|
1962= 40 836|
1968= 44 058|
1975= 46 062|
1982= 47 624|
1990= 50 933|
1999= 50 783|}}
'''Airal urban :''' (59 comunas, dont 8 en Gironda){{Demografia|
1936= 52 030|
1954= 58 808|
1962= 60 723|
1968= 63 927|
1975= 65 967|
1982= 67 899|
1990= 72 212|
1999= 72 891|}}
==Accès==
*París : [[A10]] – A71 – [[A20]] – N89 – N21
*Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – [[A89]] – [[A20]] – N89 – [[A89]] – N21
*Bordèu : N89 – [[A89]] – D709
*Tolosa : [[A62]] – D931 – N21
==Transpòrts==
*[http://www.bergerac.aeroport.fr/index.php Aeropòrt de Brageirac-Romanièras]
*[https://web.archive.org/web/20060118093708/http://fr.flybe.com/ Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol]
*[https://web.archive.org/web/20060207102643/http://www.ryanair.com/site/FR/?culture=FR Vòls vèrs [[Londres]]]
*[http://www.voyages-sncf.com/ Viatges SNCF]
== Espòrts ==
*Aviron : [https://web.archive.org/web/20060514184229/http://www.snbergerac.org/ l'Espòrt Nautic de Brageirac]
*Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
*Fotbòl : Brageirac Fot
*Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
*Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
*Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
*Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.
== Ligams extèrnes==
*[https://web.archive.org/web/20100821125313/http://www.ville-bergerac.com/eva/ Maison Comuna de Brageirac]
*[http://www.bergerac-tourisme.com/index.htm Ofici de Torisme de Brageirac]
*[http://www.pays-de-bergerac.com/ Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal]
*[https://web.archive.org/web/20060515113459/http://www.ville-bergerac.com/eva/rubrique.php3?id_rubrique=49 Comunautat de comunas de Brageirac purpal]
*[http://www.assemblee-nationale.fr/12/tribun/fiches_id/1418.asp Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20120511035922/http://www.cg24.fr/ Conselh General de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20080117181925/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=24909 Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional]
*[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
*[http://web.archive.org/web/20080119035140/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Bergerac Brageirac sus lo site del Quid]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.782814106519247&RadLong1=0.00843090991494838 Comunas rasís Brageirac]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=240037 Localizacion de Brageirac sus una carta de França]
*[http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.8519444444444&longitude=.483055555555556&zoom=8 Plan de Brageirac sus Mapquest]
''I a tanben de las informacions sus los cantons [[:de:Bergerac 1 (Kanton)|Bergerac-1]] et [[:de:Bergerac 2 (Kanton)|Bergerac-2]] dins la Wikipèdia Alemanha.''
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Elias Fonsalada]], trobador del sègle XII e/o XIII
* [[Salh d'Escòla]], trobador del sègle XII e XII
* [[Pakito]] (Julien Ranouil), DJ y productor musical francés
==Veire tanben==
* [[Brajairagués|Brageiragués]]
==Ligams extèrnes==
* [http://losarmoneir.unblog.fr/2014/01/28/lexic-de-patoes-de-sta-fe-la-granda/comment-page-1/#comment-350 Lexic pichon occitan-francés de [[Santa Fe la Granda]] en [[Brajairagués]]]
* [https://web.archive.org/web/20170612004454/http://www.pays-de-bergerac.com/pages/occitan/toponymie/ Toponimia del país de Brajairac]
==Nòtas==
<references/>
{{Camin de Compostèla
| precedenta = [[Lembras]]
| via = Via Lemovicensis
| seguenta = [[Sent Laurenç de las Vinhas]]
}}
{{Portal Perigòrd}}
{{Comunas de Dordonha}}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd]]
[[Categoria:Via Lemovicensis]]
[[Categoria:Comuna de Dordonha|Brageirac]]
[[Categoria:Comuna de Brageiragués]]
4p7j5gq6g0di5b25e52g79nhxfh8lpz
2500223
2500222
2026-05-12T18:29:52Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500223
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Brageirac}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Brageirac
| nom2 = ''Bergerac''
| imatge = Bergerac overlooking Dordogne.JPG
| descripcion = Brageirac en riba de Dordonha.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Bergerac2 (Dordogne).svg
| escais =
| region = [[Novèla Aquitània]]
| ist = {{Perigòrd}}
| parçan = [[Brageiragués|Brajairagués]]
| departament = {{Dordonha}} ([[sosprefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Brageirac]]<br />([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Brageirac-1|Brageirac-1]] e [[Canton de Brageirac-2|2]]
| insee = 24037
| cp = 24100
| cònsol = Daniel Garrigue
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat d'aglomeracion Brageiraguesa|CA Brageiraguesa]]
| gentilici = brajairat, -a
| latitud = 44.85194444
| longitud = 0.483055
| alt mej =
| alt mini = 12
| alt maxi = 146
| ectaras = 5 610
| km² = 56.10
}}
'''Brajairac'''<ref>''Brajairac'' es confòrme a la pronóncia [brɒʦɒj'ra] (per exemple a l'entorn de [[Doma (Perigòrd)|Doma]]) e a l'etimologia ''Bracarius + acum'' segons lo toponimista [[Yves Lavalade]]. '''Brageirac''' fòrma "socializada", es erronèa.</ref> <ref>sit ''Toponimia Occitana'' https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm</ref><ref>grafia atestada en documents ancians: https://www.guyenne.fr/Publications/Jurades_Bergerac/les_jurades_de_bergerac_t1.htm</ref> <ref>https://toponimia-perigord.forumactif.org/t11-ai-ei-per-ai-etimologic</ref> ({{IPA|[brɒtsɒj'ra]}} non local / {{IPA|[bra'zɛjra]}} local; ''Bergerac'' en [[francés]]) es una comuna [[Occitània|occitan]]a de [[Perigòrd]], situada administrativament dins lo [[departaments francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>.
Lo gentilici popular es ''brajairat -a''{{refnec}}, al costat d'una fòrma benlèu sabenta ''[[Brageiragués|brajairagués]] -esa'', d'emplegar puslèu per designar lo parçan (o benlèu ''brajairaqués -esa'').<ref name="TdF">https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref>
==Geografia==
Brajairac es bastida lo long de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], al centre del [[Perigòrd]] purpal.
[[Image:Bergeracdordogne.jpg|thumb|Las ribas de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], en Brageirac, e lo Pont Vièlh.]]
[[Imatge:Map commune FR insee code 24037.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion es [brazɛj’ra] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811040638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/bergerac/BERGERAC.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''Brageirac'' en 1100, ''Braiaracum'', en latin, en 1116, ''Brageyriacum'', en latin, en 1207, ''Berguerac'' en 1379 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 53-54</ref>. L'origina del nom de ''Brageirac'' es un nom galloroman (= d'origina gallica) d'òme, ''*Bracarius'', que ven d'un nom de mestièr, ''bracarius'', « fabricant de bragas », ''braca'' en gallic <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 73</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom seriá identic a [[Bragairac]], mas los parlars brajairagués càmbian ''ga'' en ''ja'' coma en nòrd-occitan, tot en gardant ''ca''.
D'autors an refusat l'explicacion per ''Bracarius'', coma [[Léo Fayolle]], que ne'n fasiá un equivalent de [[Berbiguièras]], del bas latin ''berbicaria'', mas dempuèi l'origina lo nom conten la sillaba iniciala ''Bra-'' e la finala ''-ac''. Autra ipotèsi dobtosa e influenciada pel nom francés exclusivament, un nom germanic ''Berger'', de ''Berg'', « montanha », emb lo sufixe ''-iacum'' <ref name = tanho/>.
Lo nom es estat escrit en grafia mistraliana non normativa ''Bergeira,'' ''Bregeirac'' ([[Peiregòrd|perig.]]) o ''Brageirac'' ([[lemosin (dialecte)|b. lem.]]) ; èra escrit ''Brageyrac, Brageirac, Bragairac, [[Salh d'Escòla|Brajairac]], Bragueyrac, Bargairac'' en [[occitan ancian]]<ref name="TdF" />.
[[Imatge:Bergerac_panneau_occitan.JPG|thumb|250px|left|Panèl de dintrada a Brageirac.]]
==Istòria==
* Lo 24 d'agost de [[1345]], al començament de la [[Guèrra de Cent Ans]], la vila es assalhida per lo comte de Derby.
* En [[1565]], lo rei de França [[Carles IX de France|Carles IX]] s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala ([[1564]]-[[1566]]), acompanhat de la [[Cort de França]] e dels Grands del reiaume.
* Lo 17 de setembre de [[1577]] : signatura de la [[Patz de Brageirac]] entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
* En [[1794]], las comunas de [[La Còmna]], [[La Magdalena]], [[Sent Cristòu de Mont Bazalhac]] e [[Senta Fe de las Vinhas]] fusionan amb Brageirac.
==Vinhal==
Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus {{formatnum:12600}} [[ectara|ha]], compren dotze apelacions e dona entre {{formatnum:500000}} hl e {{formatnum:600000}} hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada ([[AOC]]) son :
*[[Brageirac (vin)|Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Rosat]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Sec]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac Blanc]]
*[[Còstas de Mont Ravel]]
*[[Mont Ravel (Roge e Blanc)]]
*[[Naut-Mont Ravel]]
*[[Saussinhac (vin)|Saussinhac]]
*[[Montbasalhac (vin)|Montbasalhac]]
*[[Puèg Armand]]
*[[Roseta]]
==Monuments e luòcs toristics==
* [[Musèu d'Interès Nacional de Tabat]]
* [[Musèu del Vin e de la Batelariá]]
* [[Memorial de la Resisténcia]]
* [[Musèu d'Art Sacrat]]
* [[Musèu Costi]]
* Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)
[[Image:Cyrano de Bergerac (statue).jpg|thumb|left|175px|Estatua de Ciranò, plaça de la Mirpa en Brageirac.]]
==Bessonatges==
Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
* despuèi 1997 la vila de [[Repentigny (Quebèc)|Repentigny]] al sud de [[Quebèc]], rasís lo [[Lac Sent Laurenç]], dins la region de [[Lanaudière]] ;
* despuèi 1998 la vila de [[Faenza]] situada al nòrd d'[[Itàlia]] en [[Emília-Romanha]], a 50 km de [[Bolonha]].
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=24037
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Jonathan Prioleaud |Partit= divèrs drecha|Qualitat= comptable}}
{{Elegit |Debuta= abril de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= divèrs drecha |Qualitat= Conselhier general del canton de Brageirac-1 (2011-2015) }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Dominique Rousseau |Partit= [[PS]] |Qualitat= Director d’establiment social, conselhier general del canton de Brageirac-1 (1998-2011), president de la CC de Brageirac Porpre (2008-2012), puèi de la comunautat d'aglomeracion brageiraguesa (2013-2016) }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] puèi [[UMP]] |Qualitat= Deputat (1993-1997 e 2002-2012) }}
{{Elegit |Debuta= [[1975]] |Fin= 1995 |Identitat= Michel Manet |Partit=[[PS]] |Qualitat= deputat (1978-1980), senator (1980-1998) }}
{{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1975 |Identitat= Louis Pimont |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= Deputat (1962-1968 e 1973-1975) }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1967 (demission) |Identitat= Henri Sicard |Partit= UNR |Qualitat= deputat (1958-1962) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
'''Comuna sola :'''
{{Demografia
|insee=24037
|1793=11720
|1800=8544
|1806=8665
|1821=8044
|1831=8557
|1836=9285
|1841=10102
|1846=9873
|1851=10402
|1856=10875
|1861=12116
|1866=12123
|1872=11699
|1876=13120
|1881=15042
|1886=14353
|1891=14735
|1896=15642
|1901=15936
|1906=15623
|1911=16162
|1921=17041
|1926=16593
|1931=17520
|1936=18902
|1946=22525
|1954=23622
|1962=25185
|1968=27165
|1975=27764
|1982=26832
|1990=26899
|1999=26071
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=3735
|senscomptesdobles=1962}}
'''Aglomeracion :''' (17 comunas, dont 4 en Gironda) {{Demografia|
1936= 31 664|
1954= 38 509|
1962= 40 836|
1968= 44 058|
1975= 46 062|
1982= 47 624|
1990= 50 933|
1999= 50 783|}}
'''Airal urban :''' (59 comunas, dont 8 en Gironda){{Demografia|
1936= 52 030|
1954= 58 808|
1962= 60 723|
1968= 63 927|
1975= 65 967|
1982= 67 899|
1990= 72 212|
1999= 72 891|}}
==Accès==
*París : [[A10]] – A71 – [[A20]] – N89 – N21
*Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – [[A89]] – [[A20]] – N89 – [[A89]] – N21
*Bordèu : N89 – [[A89]] – D709
*Tolosa : [[A62]] – D931 – N21
==Transpòrts==
*[http://www.bergerac.aeroport.fr/index.php Aeropòrt de Brageirac-Romanièras]
*[https://web.archive.org/web/20060118093708/http://fr.flybe.com/ Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol]
*[https://web.archive.org/web/20060207102643/http://www.ryanair.com/site/FR/?culture=FR Vòls vèrs [[Londres]]]
*[http://www.voyages-sncf.com/ Viatges SNCF]
== Espòrts ==
*Aviron : [https://web.archive.org/web/20060514184229/http://www.snbergerac.org/ l'Espòrt Nautic de Brageirac]
*Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
*Fotbòl : Brageirac Fot
*Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
*Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
*Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
*Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.
== Ligams extèrnes==
*[https://web.archive.org/web/20100821125313/http://www.ville-bergerac.com/eva/ Maison Comuna de Brageirac]
*[http://www.bergerac-tourisme.com/index.htm Ofici de Torisme de Brageirac]
*[http://www.pays-de-bergerac.com/ Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal]
*[https://web.archive.org/web/20060515113459/http://www.ville-bergerac.com/eva/rubrique.php3?id_rubrique=49 Comunautat de comunas de Brageirac purpal]
*[http://www.assemblee-nationale.fr/12/tribun/fiches_id/1418.asp Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20120511035922/http://www.cg24.fr/ Conselh General de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20080117181925/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=24909 Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional]
*[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
*[http://web.archive.org/web/20080119035140/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Bergerac Brageirac sus lo site del Quid]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.782814106519247&RadLong1=0.00843090991494838 Comunas rasís Brageirac]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=240037 Localizacion de Brageirac sus una carta de França]
*[http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.8519444444444&longitude=.483055555555556&zoom=8 Plan de Brageirac sus Mapquest]
''I a tanben de las informacions sus los cantons [[:de:Bergerac 1 (Kanton)|Bergerac-1]] et [[:de:Bergerac 2 (Kanton)|Bergerac-2]] dins la Wikipèdia Alemanha.''
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Elias Fonsalada]], trobador del sègle XII e/o XIII
* [[Salh d'Escòla]], trobador del sègle XII e XII
* [[Pakito]] (Julien Ranouil), DJ y productor musical francés
==Veire tanben==
* [[Brajairagués|Brageiragués]]
==Ligams extèrnes==
* [http://losarmoneir.unblog.fr/2014/01/28/lexic-de-patoes-de-sta-fe-la-granda/comment-page-1/#comment-350 Lexic pichon occitan-francés de [[Santa Fe la Granda]] en [[Brajairagués]]]
* [https://web.archive.org/web/20170612004454/http://www.pays-de-bergerac.com/pages/occitan/toponymie/ Toponimia del país de Brajairac]
==Nòtas==
<references/>
{{Camin de Compostèla
| precedenta = [[Lembras]]
| via = Via Lemovicensis
| seguenta = [[Sent Laurenç de las Vinhas]]
}}
{{Portal Perigòrd}}
{{Comunas de Dordonha}}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd]]
[[Categoria:Via Lemovicensis]]
[[Categoria:Comuna de Dordonha|Brageirac]]
[[Categoria:Comuna de Brageiragués]]
jsgrncfsf0yig9ay3jo9df5p2as5ea1
2500224
2500223
2026-05-12T18:30:30Z
Poiuytrell
61256
/* Toponimia */
2500224
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Brageirac}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Brageirac
| nom2 = ''Bergerac''
| imatge = Bergerac overlooking Dordogne.JPG
| descripcion = Brageirac en riba de Dordonha.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Bergerac2 (Dordogne).svg
| escais =
| region = [[Novèla Aquitània]]
| ist = {{Perigòrd}}
| parçan = [[Brageiragués|Brajairagués]]
| departament = {{Dordonha}} ([[sosprefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Brageirac]]<br />([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Brageirac-1|Brageirac-1]] e [[Canton de Brageirac-2|2]]
| insee = 24037
| cp = 24100
| cònsol = Daniel Garrigue
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat d'aglomeracion Brageiraguesa|CA Brageiraguesa]]
| gentilici = brajairat, -a
| latitud = 44.85194444
| longitud = 0.483055
| alt mej =
| alt mini = 12
| alt maxi = 146
| ectaras = 5 610
| km² = 56.10
}}
'''Brajairac'''<ref>''Brajairac'' es confòrme a la pronóncia [brɒʦɒj'ra] (per exemple a l'entorn de [[Doma (Perigòrd)|Doma]]) e a l'etimologia ''Bracarius + acum'' segons lo toponimista [[Yves Lavalade]]. '''Brageirac''' fòrma "socializada", es erronèa.</ref> <ref>sit ''Toponimia Occitana'' https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm</ref><ref>grafia atestada en documents ancians: https://www.guyenne.fr/Publications/Jurades_Bergerac/les_jurades_de_bergerac_t1.htm</ref> <ref>https://toponimia-perigord.forumactif.org/t11-ai-ei-per-ai-etimologic</ref> ({{IPA|[brɒtsɒj'ra]}} non local / {{IPA|[bra'zɛjra]}} local; ''Bergerac'' en [[francés]]) es una comuna [[Occitània|occitan]]a de [[Perigòrd]], situada administrativament dins lo [[departaments francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>.
Lo gentilici popular es ''brajairat -a''{{refnec}}, al costat d'una fòrma benlèu sabenta ''[[Brageiragués|brajairagués]] -esa'', d'emplegar puslèu per designar lo parçan (o benlèu ''brajairaqués -esa'').<ref name="TdF">https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref>
==Geografia==
Brajairac es bastida lo long de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], al centre del [[Perigòrd]] purpal.
[[Image:Bergeracdordogne.jpg|thumb|Las ribas de [[Dordonha (flume)|Dordonha]], en Brageirac, e lo Pont Vièlh.]]
[[Imatge:Map commune FR insee code 24037.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion es [brazɛj’ra] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811040638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/bergerac/BERGERAC.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''Brageirac'' en 1100, ''Braiaracum'', en latin, en 1116, ''Brageyriacum'', en latin, en 1207, ''Berguerac'' en 1379 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 53-54</ref>. L'origina del nom de ''Brageirac'' es un nom galloroman (= d'origina gallica) d'òme, ''*Bracarius'', que ven d'un nom de mestièr, ''bracarius'', « fabricant de bragas », ''braca'' en gallic <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 73</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom seriá identic a [[Bragairac]], mas los parlars brajairagués càmbian ''ga'' en ''ja'' coma en nòrd-occitan, tot en gardant ''ca''.
D'autors an refusat l'explicacion per ''Bracarius'', coma [[Léo Fayolle]], que ne'n fasiá un equivalent de [[Berbiguièras]], del bas latin ''berbicaria'', mas dempuèi l'origina lo nom conten la sillaba iniciala ''Bra-'' e la finala ''-ac''. Autra ipotèsi dobtosa e influenciada pel nom francés exclusivament, un nom germanic ''Berger'', de ''Berg'', « montanha », emb lo sufixe ''-iacum'' <ref name = tanho/>.
Lo nom es estat escrit en grafia mistraliana non normativa ''Bergeira,'' ''Bregeirac'' ([[Peiregòrd|perig.]]) o ''Brageirac'' ([[lemosin (dialecte)|b. lem.]]) ; èra escrit ''Brageyrac, Brageirac, Bragairac, [[Salh d'Escòla|Brajairac]], Bragueyrac, Bargairac'' en [[occitan ancian]]<ref name="TdF" />.
[[Imatge:Bergerac_panneau_occitan.JPG|thumb|250px|left|Panèl de dintrada a Brajairac.]]
==Istòria==
* Lo 24 d'agost de [[1345]], al començament de la [[Guèrra de Cent Ans]], la vila es assalhida per lo comte de Derby.
* En [[1565]], lo rei de França [[Carles IX de France|Carles IX]] s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala ([[1564]]-[[1566]]), acompanhat de la [[Cort de França]] e dels Grands del reiaume.
* Lo 17 de setembre de [[1577]] : signatura de la [[Patz de Brageirac]] entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
* En [[1794]], las comunas de [[La Còmna]], [[La Magdalena]], [[Sent Cristòu de Mont Bazalhac]] e [[Senta Fe de las Vinhas]] fusionan amb Brageirac.
==Vinhal==
Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus {{formatnum:12600}} [[ectara|ha]], compren dotze apelacions e dona entre {{formatnum:500000}} hl e {{formatnum:600000}} hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada ([[AOC]]) son :
*[[Brageirac (vin)|Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Rosat]]
*[[Brageirac (vin)|Brageirac Sec]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac]]
*[[Brageirac (vin)|Còstas de Brageirac Blanc]]
*[[Còstas de Mont Ravel]]
*[[Mont Ravel (Roge e Blanc)]]
*[[Naut-Mont Ravel]]
*[[Saussinhac (vin)|Saussinhac]]
*[[Montbasalhac (vin)|Montbasalhac]]
*[[Puèg Armand]]
*[[Roseta]]
==Monuments e luòcs toristics==
* [[Musèu d'Interès Nacional de Tabat]]
* [[Musèu del Vin e de la Batelariá]]
* [[Memorial de la Resisténcia]]
* [[Musèu d'Art Sacrat]]
* [[Musèu Costi]]
* Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)
[[Image:Cyrano de Bergerac (statue).jpg|thumb|left|175px|Estatua de Ciranò, plaça de la Mirpa en Brageirac.]]
==Bessonatges==
Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
* despuèi 1997 la vila de [[Repentigny (Quebèc)|Repentigny]] al sud de [[Quebèc]], rasís lo [[Lac Sent Laurenç]], dins la region de [[Lanaudière]] ;
* despuèi 1998 la vila de [[Faenza]] situada al nòrd d'[[Itàlia]] en [[Emília-Romanha]], a 50 km de [[Bolonha]].
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=24037
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Jonathan Prioleaud |Partit= divèrs drecha|Qualitat= comptable}}
{{Elegit |Debuta= abril de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= divèrs drecha |Qualitat= Conselhier general del canton de Brageirac-1 (2011-2015) }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Dominique Rousseau |Partit= [[PS]] |Qualitat= Director d’establiment social, conselhier general del canton de Brageirac-1 (1998-2011), president de la CC de Brageirac Porpre (2008-2012), puèi de la comunautat d'aglomeracion brageiraguesa (2013-2016) }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Daniel Garrigue |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] puèi [[UMP]] |Qualitat= Deputat (1993-1997 e 2002-2012) }}
{{Elegit |Debuta= [[1975]] |Fin= 1995 |Identitat= Michel Manet |Partit=[[PS]] |Qualitat= deputat (1978-1980), senator (1980-1998) }}
{{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1975 |Identitat= Louis Pimont |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= Deputat (1962-1968 e 1973-1975) }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1967 (demission) |Identitat= Henri Sicard |Partit= UNR |Qualitat= deputat (1958-1962) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
'''Comuna sola :'''
{{Demografia
|insee=24037
|1793=11720
|1800=8544
|1806=8665
|1821=8044
|1831=8557
|1836=9285
|1841=10102
|1846=9873
|1851=10402
|1856=10875
|1861=12116
|1866=12123
|1872=11699
|1876=13120
|1881=15042
|1886=14353
|1891=14735
|1896=15642
|1901=15936
|1906=15623
|1911=16162
|1921=17041
|1926=16593
|1931=17520
|1936=18902
|1946=22525
|1954=23622
|1962=25185
|1968=27165
|1975=27764
|1982=26832
|1990=26899
|1999=26071
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=3735
|senscomptesdobles=1962}}
'''Aglomeracion :''' (17 comunas, dont 4 en Gironda) {{Demografia|
1936= 31 664|
1954= 38 509|
1962= 40 836|
1968= 44 058|
1975= 46 062|
1982= 47 624|
1990= 50 933|
1999= 50 783|}}
'''Airal urban :''' (59 comunas, dont 8 en Gironda){{Demografia|
1936= 52 030|
1954= 58 808|
1962= 60 723|
1968= 63 927|
1975= 65 967|
1982= 67 899|
1990= 72 212|
1999= 72 891|}}
==Accès==
*París : [[A10]] – A71 – [[A20]] – N89 – N21
*Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – [[A89]] – [[A20]] – N89 – [[A89]] – N21
*Bordèu : N89 – [[A89]] – D709
*Tolosa : [[A62]] – D931 – N21
==Transpòrts==
*[http://www.bergerac.aeroport.fr/index.php Aeropòrt de Brageirac-Romanièras]
*[https://web.archive.org/web/20060118093708/http://fr.flybe.com/ Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol]
*[https://web.archive.org/web/20060207102643/http://www.ryanair.com/site/FR/?culture=FR Vòls vèrs [[Londres]]]
*[http://www.voyages-sncf.com/ Viatges SNCF]
== Espòrts ==
*Aviron : [https://web.archive.org/web/20060514184229/http://www.snbergerac.org/ l'Espòrt Nautic de Brageirac]
*Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
*Fotbòl : Brageirac Fot
*Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
*Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
*Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
*Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.
== Ligams extèrnes==
*[https://web.archive.org/web/20100821125313/http://www.ville-bergerac.com/eva/ Maison Comuna de Brageirac]
*[http://www.bergerac-tourisme.com/index.htm Ofici de Torisme de Brageirac]
*[http://www.pays-de-bergerac.com/ Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal]
*[https://web.archive.org/web/20060515113459/http://www.ville-bergerac.com/eva/rubrique.php3?id_rubrique=49 Comunautat de comunas de Brageirac purpal]
*[http://www.assemblee-nationale.fr/12/tribun/fiches_id/1418.asp Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20120511035922/http://www.cg24.fr/ Conselh General de Dordonha]
*[https://web.archive.org/web/20080117181925/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=24909 Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional]
*[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
*[http://web.archive.org/web/20080119035140/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Bergerac Brageirac sus lo site del Quid]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.782814106519247&RadLong1=0.00843090991494838 Comunas rasís Brageirac]
*[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=240037 Localizacion de Brageirac sus una carta de França]
*[http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.8519444444444&longitude=.483055555555556&zoom=8 Plan de Brageirac sus Mapquest]
''I a tanben de las informacions sus los cantons [[:de:Bergerac 1 (Kanton)|Bergerac-1]] et [[:de:Bergerac 2 (Kanton)|Bergerac-2]] dins la Wikipèdia Alemanha.''
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Elias Fonsalada]], trobador del sègle XII e/o XIII
* [[Salh d'Escòla]], trobador del sègle XII e XII
* [[Pakito]] (Julien Ranouil), DJ y productor musical francés
==Veire tanben==
* [[Brajairagués|Brageiragués]]
==Ligams extèrnes==
* [http://losarmoneir.unblog.fr/2014/01/28/lexic-de-patoes-de-sta-fe-la-granda/comment-page-1/#comment-350 Lexic pichon occitan-francés de [[Santa Fe la Granda]] en [[Brajairagués]]]
* [https://web.archive.org/web/20170612004454/http://www.pays-de-bergerac.com/pages/occitan/toponymie/ Toponimia del país de Brajairac]
==Nòtas==
<references/>
{{Camin de Compostèla
| precedenta = [[Lembras]]
| via = Via Lemovicensis
| seguenta = [[Sent Laurenç de las Vinhas]]
}}
{{Portal Perigòrd}}
{{Comunas de Dordonha}}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd]]
[[Categoria:Via Lemovicensis]]
[[Categoria:Comuna de Dordonha|Brageirac]]
[[Categoria:Comuna de Brageiragués]]
7h10tpixvrnpqwx783key2rpjtqyqlx
Modèl:AcuèlhActualitat
10
7797
2500287
2499818
2026-05-13T07:27:14Z
Jfblanc
104
/* Resultat sus la pagina d’acuèlh */
2500287
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><!-- === Avertiments (invisibles dins l'acuèlh) ===
-->{{Acuèlh actualitat/instruccions}}
== Resultat sus la pagina d’acuèlh ==
</noinclude><div><!--
Inseriscatz pas aicí QUE las informacions e eveniments que se prèstan a una cobertura enciclopedica
e qu'an provocat la CREACION D'UN ARTICLE o que n'an pregondament modificat un.
== Lista visibla de tèmas generics non datats (periòde long, sens mesa a jorn jornalièra) ==
==== EDITAR EN DEJÓS D'AQUESTA LINHA ! ==== -->
</div><!--== un desenat d'informacions brèvas datadas al mai == -->
<imagemap>Fichièr:Albulena_Haxhiu.jpg|right|150px</imagemap>
* [[12 de mai]] de [[2026]]: [[Rhun ap Iorwerth]] es elegit primièr ministre de [[Galas]].
* [[9 de mai]]: [[Péter Magyar]] es elegit primièr ministre d'[[Ongria]].
* [[8 de mai]]: [[Laura Fernández]] ven presidenta de [[Còsta Rica]].
* [[4 de mai]]: [[Gilles Giovannangeli]] ven president de l'executiu de [[Corsega]].
* [[13 d'abril]]: [[Beinir Johannesen]] es elegit primièr ministre de las [[Illas Feròe]].
* [[12 d'abril]]: [[Nîzar Amêdî]] ven president d'[[Iraq|Irac]].
* [[10 d'abril]]: [[Min Aung Hlaing]] ven president de [[Birmania]].
* [[7 d'abril]]: [[Tô Lâm]] es elegit president de [[Vietnam]].
* [[4 d'abril]]: [[Albulena Haxhiu]] ven presidenta interimària de [[Cossòva]]. (imatge)
* [[1èr d'abril]]: [[Alice Mina]] e [[Vladimiro Selva]] venon capitanis regents de [[Sant Marin]].
* [[10 de març|10]] e [[13 de març]]: l’esquiaire occitan [[Arthur Bauchet]] se ganha doas medalhas d’aur als [[Jòcs paralimpics d'ivèrn de Milan e Cortina]].
* [[23 de febrièr]]: morís a [[Manòsca]] l'escrivan e istorian occitan [[Glaudi Barsotti]].
* [[18 de febrièr]]: [[José María Balcázar]] es elegit president interimari de [[Peró]].
* [[7 de febrièr|7 de heurèr]] de [[2026]]: a la fin deu mandat deu [[Conselh presidenciau de transicion (Haití)|Conselh presidenciau de transicion]] a Haití, [[Alix Didier Fils-Aimé]] ven president interimari.
* [[25 de genièr]]: morís a [[Sant Africa]] l'escrivana e cantaira occitana [[Maria Roanet]].
* [[3 de genièr]]: los [[Estats Units d'America]] atacan [[Veneçuèla]] e capturan lo president [[Nicolás Maduro|Maduro]].
* [[2 de genièr]] : [[Ciutat de La Patz]] ven la capitala de la [[Guinèa Eqüatoriala]].
* [[1 de genièr]] : [[Guy Parmelin]] ven tornar president de [[Soïssa]]; [[Bulgaria]] rejonh la zona de l’[[èuro]].
* [[27 de decembre]] de [[2025]]: morís l’entrainaire occitan [[Joan Loís Gasset]].
* [[24 de decembre]]: [[Nasry Asfura]] se ganha las eleccions presidencialas d'[[Onduras]].
* [[23 de decembre]]: lo govèrn Trump sanciona d'europèus opausats a la desinformacion coma [[Clare Melford]] e [[Anna-Lena von Hodenberg]].
* [[14 de decembre]]: [[José Antonio Kast]] se ganha las eleccions presidencialas de [[Chile]].
* [[13 de decembre]]: beatificacion de 50 crestians antinazis a París. Demèst eles Raimond Caire e d'autres occitans.
* [[30 de novembre]]: Jeffrey Bostic ven president de Barbada.
* [[27 de novembre]]: Juan Francisco Pérez Llorca es elegit president de la Generalitat de Valéncia.
* [[27 de novembre]]: en seguida d'un còp d'estat, lo general Horta Nta Na Man ven president de transicion de la Guinèa de Bissau.
* [[26 de novembre]]: Andrej Babiš es nommat primièr ministre de Chequia.
* [[18 de novembre]]: John Main es elegit primièr de Nunavut.
* [[15 de novembre]]: Khaled al-Anany ven president de l'UNESCO.
* [[13 de novembre]]: Francis Itimai ven governaire de Iap.
{{clr}}<noinclude>
* [[11 de novembre]]: Catherine Connolly ven presidenta d'Irlanda.
* [[5 de novembre]]: Shawn Christian es elegit primièr cònsol de las Illas Pitcairn.
* [[4 de novembre]]: Zohran Mamdani es elegit primièr cònsol de New York.
* [[24 d'octobre]]: morís l’esquiaire occitan [[Julian Besson]].
* [[24 d'octobre]]: [[Tufan Erhürman]] ven president de Chipre del Nòrd.
* [[23 d'octobre]]: morís lo cantaire de reggae panamenc [[Japanese]].
* [[18 d'octobre]]: morís lo cantaire arlatenc [[Jan Mari Carlòtti]].
* [[14 d'octobre]]: lo president [[Andry Rajoelina]] fugís de [[Madagascar]].
* [[11 d'octobre]]: [[Patrick Herminie]] se ganha l'eleccion presidenciala de [[Seichèlas]].
<!-- ==== EDITAR AL DESSÚS D'AQUESTA LINHA ! ====
== Totas las categorias per aqueste modèl gropadas aicí (de daissar a la fin) == -->
[[Categoria:Modèl per las paginas d'acuèlh|Acuelh]]
[[Categoria:Actualitat]]
[[Categoria:Cronologia]]
<!-- == Ligams vèrs los modèls d’autres projèctes Wikipèdia (de daissar a la fin) == -->
</noinclude>
of8zgvdw29z7s28wkhttoqw1yubgcdd
2500292
2500287
2026-05-13T07:31:59Z
Jfblanc
104
/* Resultat sus la pagina d’acuèlh */
2500292
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><!-- === Avertiments (invisibles dins l'acuèlh) ===
-->{{Acuèlh actualitat/instruccions}}
== Resultat sus la pagina d’acuèlh ==
</noinclude><div><!--
Inseriscatz pas aicí QUE las informacions e eveniments que se prèstan a una cobertura enciclopedica
e qu'an provocat la CREACION D'UN ARTICLE o que n'an pregondament modificat un.
== Lista visibla de tèmas generics non datats (periòde long, sens mesa a jorn jornalièra) ==
==== EDITAR EN DEJÓS D'AQUESTA LINHA ! ==== -->
</div><!--== un desenat d'informacions brèvas datadas al mai == -->
<imagemap>Fichièr:Albulena_Haxhiu.jpg|right|150px</imagemap>
* [[12 de mai]] de [[2026]]: [[Rhun ap Iorwerth]] es elegit primièr ministre de [[Galas]].
* [[9 de mai]]: [[Péter Magyar]] es elegit primièr ministre d'[[Ongria]].
* [[8 de mai]]: [[Laura Fernández Delgado|Laura Fernández]] ven presidenta de [[Còsta Rica]].
* [[4 de mai]]: [[Gilles Giovannangeli]] ven president de l'executiu de [[Corsega]].
* [[13 d'abril]]: [[Beinir Johannesen]] es elegit primièr ministre de las [[Illas Feròe]].
* [[12 d'abril]]: [[Nîzar Amêdî]] ven president d'[[Iraq|Irac]].
* [[10 d'abril]]: [[Min Aung Hlaing]] ven president de [[Birmania]].
* [[7 d'abril]]: [[Tô Lâm]] es elegit president de [[Vietnam]].
* [[4 d'abril]]: [[Albulena Haxhiu]] ven presidenta interimària de [[Cossòva]]. (imatge)
* [[1èr d'abril]]: [[Alice Mina]] e [[Vladimiro Selva]] venon capitanis regents de [[Sant Marin]].
* [[10 de març|10]] e [[13 de març]]: l’esquiaire occitan [[Arthur Bauchet]] se ganha doas medalhas d’aur als [[Jòcs paralimpics d'ivèrn de Milan e Cortina]].
* [[23 de febrièr]]: morís a [[Manòsca]] l'escrivan e istorian occitan [[Glaudi Barsotti]].
* [[18 de febrièr]]: [[José María Balcázar]] es elegit president interimari de [[Peró]].
* [[7 de febrièr|7 de heurèr]] de [[2026]]: a la fin deu mandat deu [[Conselh presidenciau de transicion (Haití)|Conselh presidenciau de transicion]] a Haití, [[Alix Didier Fils-Aimé]] ven president interimari.
* [[25 de genièr]]: morís a [[Sant Africa]] l'escrivana e cantaira occitana [[Maria Roanet]].
* [[3 de genièr]]: los [[Estats Units d'America]] atacan [[Veneçuèla]] e capturan lo president [[Nicolás Maduro|Maduro]].
* [[2 de genièr]] : [[Ciutat de La Patz]] ven la capitala de la [[Guinèa Eqüatoriala]].
* [[1 de genièr]] : [[Guy Parmelin]] ven tornar president de [[Soïssa]]; [[Bulgaria]] rejonh la zona de l’[[èuro]].
* [[27 de decembre]] de [[2025]]: morís l’entrainaire occitan [[Joan Loís Gasset]].
* [[24 de decembre]]: [[Nasry Asfura]] se ganha las eleccions presidencialas d'[[Onduras]].
* [[23 de decembre]]: lo govèrn Trump sanciona d'europèus opausats a la desinformacion coma [[Clare Melford]] e [[Anna-Lena von Hodenberg]].
* [[14 de decembre]]: [[José Antonio Kast]] se ganha las eleccions presidencialas de [[Chile]].
* [[13 de decembre]]: beatificacion de 50 crestians antinazis a París. Demèst eles Raimond Caire e d'autres occitans.
* [[30 de novembre]]: Jeffrey Bostic ven president de Barbada.
* [[27 de novembre]]: Juan Francisco Pérez Llorca es elegit president de la Generalitat de Valéncia.
* [[27 de novembre]]: en seguida d'un còp d'estat, lo general Horta Nta Na Man ven president de transicion de la Guinèa de Bissau.
* [[26 de novembre]]: Andrej Babiš es nommat primièr ministre de Chequia.
* [[18 de novembre]]: John Main es elegit primièr de Nunavut.
* [[15 de novembre]]: Khaled al-Anany ven president de l'UNESCO.
* [[13 de novembre]]: Francis Itimai ven governaire de Iap.
{{clr}}<noinclude>
* [[11 de novembre]]: Catherine Connolly ven presidenta d'Irlanda.
* [[5 de novembre]]: Shawn Christian es elegit primièr cònsol de las Illas Pitcairn.
* [[4 de novembre]]: Zohran Mamdani es elegit primièr cònsol de New York.
* [[24 d'octobre]]: morís l’esquiaire occitan [[Julian Besson]].
* [[24 d'octobre]]: [[Tufan Erhürman]] ven president de Chipre del Nòrd.
* [[23 d'octobre]]: morís lo cantaire de reggae panamenc [[Japanese]].
* [[18 d'octobre]]: morís lo cantaire arlatenc [[Jan Mari Carlòtti]].
* [[14 d'octobre]]: lo president [[Andry Rajoelina]] fugís de [[Madagascar]].
* [[11 d'octobre]]: [[Patrick Herminie]] se ganha l'eleccion presidenciala de [[Seichèlas]].
<!-- ==== EDITAR AL DESSÚS D'AQUESTA LINHA ! ====
== Totas las categorias per aqueste modèl gropadas aicí (de daissar a la fin) == -->
[[Categoria:Modèl per las paginas d'acuèlh|Acuelh]]
[[Categoria:Actualitat]]
[[Categoria:Cronologia]]
<!-- == Ligams vèrs los modèls d’autres projèctes Wikipèdia (de daissar a la fin) == -->
</noinclude>
b4lbg611epy4xvnoo6wtqsrfr6uhdgd
2500303
2500292
2026-05-13T07:41:51Z
Jfblanc
104
/* Resultat sus la pagina d’acuèlh */
2500303
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><!-- === Avertiments (invisibles dins l'acuèlh) ===
-->{{Acuèlh actualitat/instruccions}}
== Resultat sus la pagina d’acuèlh ==
</noinclude><div><!--
Inseriscatz pas aicí QUE las informacions e eveniments que se prèstan a una cobertura enciclopedica
e qu'an provocat la CREACION D'UN ARTICLE o que n'an pregondament modificat un.
== Lista visibla de tèmas generics non datats (periòde long, sens mesa a jorn jornalièra) ==
==== EDITAR EN DEJÓS D'AQUESTA LINHA ! ==== -->
</div><!--== un desenat d'informacions brèvas datadas al mai == -->
<imagemap>Fichièr:Rhun_ap_Iorwerth_official_portrait_(cropped).jpg|right|150px</imagemap>
* [[12 de mai]] de [[2026]]: [[Rhun ap Iorwerth]] es elegit primièr ministre de [[Galas]]. (imatge)
* [[9 de mai]]: [[Péter Magyar]] es elegit primièr ministre d'[[Ongria]].
* [[8 de mai]]: [[Laura Fernández Delgado|Laura Fernández]] ven presidenta de [[Còsta Rica]].
* [[4 de mai]]: [[Gilles Giovannangeli]] ven president de l'executiu de [[Corsega]].
* [[13 d'abril]]: [[Beinir Johannesen]] es elegit primièr ministre de las [[Illas Feròe]].
* [[12 d'abril]]: [[Nîzar Amêdî]] ven president d'[[Iraq|Irac]].
* [[10 d'abril]]: [[Min Aung Hlaing]] ven president de [[Birmania]].
* [[7 d'abril]]: [[Tô Lâm]] es elegit president de [[Vietnam]].
* [[4 d'abril]]: [[Albulena Haxhiu]] ven presidenta interimària de [[Cossòva]].
* [[1èr d'abril]]: [[Alice Mina]] e [[Vladimiro Selva]] venon capitanis regents de [[Sant Marin]].
* [[10 de març|10]] e [[13 de març]]: l’esquiaire occitan [[Arthur Bauchet]] se ganha doas medalhas d’aur als [[Jòcs paralimpics d'ivèrn de Milan e Cortina]].
* [[23 de febrièr]]: morís a [[Manòsca]] l'escrivan e istorian occitan [[Glaudi Barsotti]].
* [[18 de febrièr]]: [[José María Balcázar]] es elegit president interimari de [[Peró]].
* [[7 de febrièr|7 de heurèr]] de [[2026]]: a la fin deu mandat deu [[Conselh presidenciau de transicion (Haití)|Conselh presidenciau de transicion]] a Haití, [[Alix Didier Fils-Aimé]] ven president interimari.
* [[25 de genièr]]: morís a [[Sant Africa]] l'escrivana e cantaira occitana [[Maria Roanet]].
* [[3 de genièr]]: los [[Estats Units d'America]] atacan [[Veneçuèla]] e capturan lo president [[Nicolás Maduro|Maduro]].
* [[2 de genièr]] : [[Ciutat de La Patz]] ven la capitala de la [[Guinèa Eqüatoriala]].
* [[1 de genièr]] : [[Guy Parmelin]] ven tornar president de [[Soïssa]]; [[Bulgaria]] rejonh la zona de l’[[èuro]].
* [[27 de decembre]] de [[2025]]: morís l’entrainaire occitan [[Joan Loís Gasset]].
* [[24 de decembre]]: [[Nasry Asfura]] se ganha las eleccions presidencialas d'[[Onduras]].
* [[23 de decembre]]: lo govèrn Trump sanciona d'europèus opausats a la desinformacion coma [[Clare Melford]] e [[Anna-Lena von Hodenberg]].
* [[14 de decembre]]: [[José Antonio Kast]] se ganha las eleccions presidencialas de [[Chile]].
* [[13 de decembre]]: beatificacion de 50 crestians antinazis a París. Demèst eles Raimond Caire e d'autres occitans.
* [[30 de novembre]]: Jeffrey Bostic ven president de Barbada.
* [[27 de novembre]]: Juan Francisco Pérez Llorca es elegit president de la Generalitat de Valéncia.
* [[27 de novembre]]: en seguida d'un còp d'estat, lo general Horta Nta Na Man ven president de transicion de la Guinèa de Bissau.
* [[26 de novembre]]: Andrej Babiš es nommat primièr ministre de Chequia.
* [[18 de novembre]]: John Main es elegit primièr de Nunavut.
* [[15 de novembre]]: Khaled al-Anany ven president de l'UNESCO.
* [[13 de novembre]]: Francis Itimai ven governaire de Iap.
{{clr}}<noinclude>
* [[11 de novembre]]: Catherine Connolly ven presidenta d'Irlanda.
* [[5 de novembre]]: Shawn Christian es elegit primièr cònsol de las Illas Pitcairn.
* [[4 de novembre]]: Zohran Mamdani es elegit primièr cònsol de New York.
* [[24 d'octobre]]: morís l’esquiaire occitan [[Julian Besson]].
* [[24 d'octobre]]: [[Tufan Erhürman]] ven president de Chipre del Nòrd.
* [[23 d'octobre]]: morís lo cantaire de reggae panamenc [[Japanese]].
* [[18 d'octobre]]: morís lo cantaire arlatenc [[Jan Mari Carlòtti]].
* [[14 d'octobre]]: lo president [[Andry Rajoelina]] fugís de [[Madagascar]].
* [[11 d'octobre]]: [[Patrick Herminie]] se ganha l'eleccion presidenciala de [[Seichèlas]].
<!-- ==== EDITAR AL DESSÚS D'AQUESTA LINHA ! ====
== Totas las categorias per aqueste modèl gropadas aicí (de daissar a la fin) == -->
[[Categoria:Modèl per las paginas d'acuèlh|Acuelh]]
[[Categoria:Actualitat]]
[[Categoria:Cronologia]]
<!-- == Ligams vèrs los modèls d’autres projèctes Wikipèdia (de daissar a la fin) == -->
</noinclude>
f586bg68xz26p98o9a71dx74zm10451
Chastèlnòu de Randon
0
11944
2500235
2157449
2026-05-13T01:08:20Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500235
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chastèlnòu de Randon
| nom2 = ''Châteauneuf-de-Randon''
| imatge = France Lozère Châteauneuf-de-Randon.jpg
| descripcion = Vista generala de Chastèlnòu de Randon.
| lògo = cap
| escut = Blason Ville 48 Châteauneuf-de-Randon.svg|60px
| escais =
| ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| departament = {{Losera}}
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Grandriu|Grandriu]], <small>ancianament de [[Chastèlnòu de Randon]] ([[chapluòc]])</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida (dempuèi 2017)
| insee = 48043
| cp = 48170
| cònsol = Bruno Durand
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.64139
| longitud = 3.67611
| alt mini = 1116
| alt mej =
| alt maxi = 1339
| ectaras = 2449
| km² = 24.49
|}}
'''Chastèlnòu de Randon''' (''Châteauneuf-de-Randon'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48043.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sent Sauvador de Ginestós]] e a [[Bèlveser]], es [tʃastɛl'nɔw deran'du] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48043
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Bruno Durand |Partit= divèrs drecha |Qualitat= conselhièr departamental}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Pierre Bessière |Partit=sense etiqueta |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1962]] |Fin= octobre 2000 (mòrt) |Identitat= Adrien Durand |Partit= [[UDF]] |Qualitat= deputat (1981-93)}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1962 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chastèlnòu de Randon]] ([[chapluòc]]); es ara del [[canton de Grandriu]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48043
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=608
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=708
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=703
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=405
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=532
|2004=504
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=520
|2014=566
|2016=561
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 561
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Ligams extèrnes ==
*[http://chateauneuf48.free.fr Chateauneuf de Randon]
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera|Chastèlnòu de Randon]]
[[Categoria:Comuna de Losera e Gavaudan]]
js3qj1ob99z6nqqmocpfu86lf9a3xjm
Nauçac (Losera)
0
12082
2500349
2442206
2026-05-13T11:31:15Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500349
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Naussac
| nom2 = ''Naussac''
| imatge = Lac artificiel de Naussac (Lozère).jpg
| descripcion = Lo lac artificial de Nauçac.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}, <small>ancianament de {{Lengadòc-Rosselhon}}</small>
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[Canton de Langònha|Langònha]]
| insee = 48105
| cp = 48300
| cònsol = Alain Gaillard (c. delegat)
| mandat = [[2016]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.72806
| longitud = 3.83944
| alt mini = 869
| alt mej =
| alt maxi = 1064
| km² = 13.52
|}}
'''Nauçac''' o '''Naunçac''' o '''Nonçac''' (''Naussac'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] de [[Losera (departament)|Losera]], dins la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Fa part de [[Gavaudan]] mas a la termièra de [[Velai]] e [[Vivarés]]. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada e residéncia de la comuna novèla de [[Nauçac e Fontanas]], amb [[Fontanas]].
==Geografia==
La comuna se situa plan pròche de [[Lengònha]] dins lo nòrd-èst de Losera, a la termièra amb los departaments d'[[Ardecha (departament)|Ardecha]] e del [[Naut Léger]].
Nauçac se tròba a l'ora d'ara sus la riba del [[Naussac (lac)|lac del meteis nom]] mas lo vilatge se trobava abans las annadas 70 jos lo lac actual.
La plana de Nauçac, ara jos l'aiga, èra una de las melhoras tèrras d'aquela part de Losera.
[[Imatge:Map commune FR insee code 48105.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
Del nom latin ''Navicius'', donc la bona grafia es '''Nauçac''' o '''Naunçac''' o '''Nonçac''' en non ''Naussac''.
La prononciacion notada a [[Ròcla]] es [nun'sak]; a [[Sant Flor de Mercoira]], aquò's [nun'sa(k)] (amb la consonanta finala mal perceptibla)<ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Geografia==
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48105
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2016]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alain Gaillard |Partit= |Qualitat= 1èr adjunt de [[Nauçac e Fontanas]] }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee= 48105
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 31 de decembre de [[2015]] |Identitat= Alain Gaillard |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1982]] |Fin= 2001 |Identitat= Christian Gavarry |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1982 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Lengònha]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48105
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=439
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=483
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=449
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=156
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=189
|2004=201
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=206
|2013=206
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Losera e Gavaudan]]
dbn3ttobevortsb83lseqpsz35bpivy
Montbèl (Losera)
0
17922
2500347
2144800
2026-05-13T10:55:36Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500347
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Montbèl
| nom2 = ''Montbel''
| imatge = Plana de montbèl.jpg
| descripcion = Lo Causse de Montbèl
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Grandriu|Grandriu]], <small>ancianament de [[canton de Chastèlnòu de Randon|Chastèlnòu de Randon]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Mont Losera (SIREN 200 069 128)
| insee = 48100
| cp = 48170
| cònsol = Sylvain Meyniel
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Montbellois (en [[francés]])
| latitud = 44.59278
| longitud = 3.71639
| alt mini = 1186
| alt mej =
| alt maxi = 1436
| km² = 22.87
|}}
'''Montbèl''' (''Montbel'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] de [[Lengadòc]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48100.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sent Sauvador de Ginestós]] e a [[Bèlveser]], es [mum'bɛl] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48100
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Sylvain Meyniel |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= William Moulin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48100
|1872=480
|1876=500
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=590
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=301
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=139
|2006=133
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=131
|2016=112
|max=600
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 112
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
0wyopbr3bbn6h8efp9kogxm6b7mua2y
Categoria:Galas
14
19364
2500297
1839367
2026-05-13T07:36:42Z
Jfblanc
104
2500297
wikitext
text/x-wiki
{{REDIRECT:Categoria:Galas}}
1vt8wr31cw7shqn38k353yo7etkwele
2500298
2500297
2026-05-13T07:37:15Z
Jfblanc
104
Resumit automatic : blanquiment.
2500298
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
2500300
2500298
2026-05-13T07:38:33Z
Jfblanc
104
Jfblanc a desplaçat la pagina [[Categoria:País de Galas]] cap a [[Categoria:Galas]]
2500298
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Chastanhièr
0
21792
2500234
2144702
2026-05-13T01:08:03Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500234
wikitext
text/x-wiki
{{Omon|Castanea sativa}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chastanhièr
| nom2 = ''Chastanier''
| imatge = Pont de Braye - panoramio.jpg
| descripcion = Pònt de ''Braye'' (Braia ?)
| lògo = cap
| escut = Blason_ville_Chastanier_48.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Lengònha|Lengònha]]
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr (SIREN 200 006 930)
| insee = 48041
| cp = 48300
| cònsol = Guy Odoul
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.72611
| longitud = 3.75528
| alt mini = 952
| alt mej =
| alt maxi = 1169
| km² = 10.41
|}}
'''Chastanhièr''' (''Chastanier'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48041.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Ròcla]] e a [[Sant Flor de Mercoira]], es [tʃasta'ɲɔ] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48041
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Guy Odoul |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= René Toiron |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Lengònha]].
== Demografia ==
{{Demografia
|insee=48041
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=242
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=257
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=269
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=169
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=89
|2006=93
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=93
|2016=77
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 77
==Luòcs e monuments==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Ligams extèrnes ==
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
q4j3azdt9cvn7pln5rqxw8jop53cbw7
Chaulhac
0
24485
2500237
2144447
2026-05-13T01:08:40Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500237
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chaulhac
| nom2 = ''Chaulhac''
| imatge = Cirque_de_Paladines_-_panoramio.jpg
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| insee = 48046
| cp = 48140
| cònsol = Gérard Rousset
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| km² = 9.47
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Sent Auban]], <small>ancianament del [[Canton del Malasiu|Malasiu]]</small>
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| gentilici =
| longitud = 3.25722
| latitud = 44.92306
| alt mini = 740
| alt mej = 916
| alt maxi = 1024
|}}
'''Chaulhac''' (''Chaulhac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] de [[Lengadòc]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
Es lo vilatge ont nasquèt lo famós mètge e cirurgian [[Edat Mejana|medieval]] [[Gui de Chaulhac]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48046.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, notada a [[Chalalher]] e a Arfuelha, comuna d'[[Aubaret]], es [tʃu'ja] <ref>enquèsta Sivadon, abrial 2018 e setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48046
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Gérard Rousset |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= [[2001]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Malasiu]]; es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48046
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=277
|1846=279
|1851=340
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=296
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=254
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=139
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=79
|2006=67
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=76
|2016=71
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 71
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
fd4nmuhgaz0tg2rc5qf5iuazlli5tmr
Harold Clayton Urey
0
25202
2500214
2449297
2026-05-12T16:16:23Z
Jiròni
239
deutèri
2500214
wikitext
text/x-wiki
{{Nobel}}
{{Infobox Identitat
| carta = nobel
| nom = Harold Clayton Urey
| nomdebateg =
| imatge = Harold Urey, 1934.jpg
| legenda =
| profession = [[Quimia|Quimista]]
|tematica = nobel
| datadenaissença = [[29 d'abril]] de [[1893]]
| luòcdenaissença = Walkerton, [[Indiana]], [[Estats Units]]
| datadedecès = [[5 de genièr]] de [[1981]]
| luòcdedecès = La Jolla, [[Califòrnia]], [[Estats Units]]
| paísdorigina = {{Estats Units}}
| títol1 =
| distincions = [[Prèmi Nobel de Quimia]] l'an [[1934]]
| omenatge =
| autrasfoncions =
| paire =
| maire =
| conjunt =
| enfants =
}}
'''Harold Clayton Urey''' (n. [[29 d'abril]] de [[1893]] a Walkerton e m. [[5 de genièr]] de [[1981]]) foguèt un quimista [[Estats Units d'America|american]]. Recebèt lo [[Prèmi Nobel de Quimia]] en [[1934]], per sa descobèrta del [[deutèri]].
== Biografia ==
Nasquèt lo [[29 d'abril]] de [[1893]] a Walkerton, dins l'[[estats dels Estats Units|estat nòrd-american]] d'[[Indiana]]. Après un còrt periòde d'aprendissatge obtenguèt en [[1917]] lo títol de [[zoologia]] a l'[[Universitat]] de [[Montana]], e dintrèt puèi a la companhiá quimica ''Barrett'' de [[Filadèlfia]]. Durant la [[Primièra Guèrra Mondiala]] se consacrèt a la recerca, en contunhant après sos estudis a l'[[Universitat]] de Califòrnia, ont foguèt diplomat en [[quimia]] en [[1923]]. Entre 1923 e [[1924]] estudièt la [[fisica atomica]] amb [[Niels Bohr]] a l'Universitat de [[Copenaga]], ont se concentrèt sus l'estructura de l'[[atòm]] a l'Institut per la Fisica Teorica de Copenaga.
Entre [[1919]] e [[1924]] foguèt professor de quimia a l'Universitat de Montana, entre 1924 e [[1929]] a l'[[Universitat]] John Hopkins, entre [[1934]] e [[1945]] a l'[[Universitat]] de Columbia, e entre 1945 e [[1957]] a l'[[Universitat]] d'Oxford. En [[1958]] foguèt nomenat professor de l'[[Universitat]] de Califòrnia, a [[San Diego]].
Moriguèt lo [[5 de genièr]] de [[1981]] dins la vila de [[La Jolla]], dins l'estat de [[Califòrnia]].
{{Prèmi Nobel de Quimia}}
{{Portal Quimia}}
{{DEFAULTSORT:Urey, Harold Clayton}}
[[Categoria:Quimista american]]
[[Categoria:Laureat del Prèmi Nobel de Quimia]]
[[Categoria:Naissença en Indiana]]
[[Categoria:Naissença en 1893]]
[[Categoria:Decès en 1981]]
[[Categoria:Prèmi Nobel american]]
sh1mzvlllsv90ll5ixl05aju92qon6x
2500215
2500214
2026-05-12T16:17:21Z
Jiròni
239
/* Biografia */
2500215
wikitext
text/x-wiki
{{Nobel}}
{{Infobox Identitat
| carta = nobel
| nom = Harold Clayton Urey
| nomdebateg =
| imatge = Harold Urey, 1934.jpg
| legenda =
| profession = [[Quimia|Quimista]]
|tematica = nobel
| datadenaissença = [[29 d'abril]] de [[1893]]
| luòcdenaissença = Walkerton, [[Indiana]], [[Estats Units]]
| datadedecès = [[5 de genièr]] de [[1981]]
| luòcdedecès = La Jolla, [[Califòrnia]], [[Estats Units]]
| paísdorigina = {{Estats Units}}
| títol1 =
| distincions = [[Prèmi Nobel de Quimia]] l'an [[1934]]
| omenatge =
| autrasfoncions =
| paire =
| maire =
| conjunt =
| enfants =
}}
'''Harold Clayton Urey''' (n. [[29 d'abril]] de [[1893]] a Walkerton e m. [[5 de genièr]] de [[1981]]) foguèt un quimista [[Estats Units d'America|american]]. Recebèt lo [[Prèmi Nobel de Quimia]] en [[1934]], per sa descobèrta del [[deutèri]].
== Biografia ==
Nasquèt lo [[29 d'abril]] de [[1893]] a Walkerton, dins l'[[estats dels Estats Units|estat nòrd-american]] d'[[Indiana]]. Après un còrt periòde d'aprendissatge obtenguèt en [[1917]] una licéncia en [[zoologia]] a l'[[Universitat]] de [[Montana]], e dintrèt puèi a la companhiá quimica ''Barrett'' de [[Filadèlfia]]. Durant la [[Primièra Guèrra Mondiala]] se consacrèt a la recerca, en contunhant après sos estudis a l'[[Universitat]] de Califòrnia, ont foguèt diplomat en [[quimia]] en [[1923]]. Entre 1923 e [[1924]] estudièt la [[fisica atomica]] amb [[Niels Bohr]] a l'Universitat de [[Copenaga]], ont se concentrèt sus l'estructura de l'[[atòm]] a l'Institut per la Fisica Teorica de Copenaga.
Entre [[1919]] e [[1924]] foguèt professor de quimia a l'Universitat de Montana, entre 1924 e [[1929]] a l'[[Universitat]] John Hopkins, entre [[1934]] e [[1945]] a l'[[Universitat]] de Columbia, e entre 1945 e [[1957]] a l'[[Universitat]] d'Oxford. En [[1958]] foguèt nomenat professor de l'[[Universitat]] de Califòrnia, a [[San Diego]].
Moriguèt lo [[5 de genièr]] de [[1981]] dins la vila de [[La Jolla]], dins l'estat de [[Califòrnia]].
{{Prèmi Nobel de Quimia}}
{{Portal Quimia}}
{{DEFAULTSORT:Urey, Harold Clayton}}
[[Categoria:Quimista american]]
[[Categoria:Laureat del Prèmi Nobel de Quimia]]
[[Categoria:Naissença en Indiana]]
[[Categoria:Naissença en 1893]]
[[Categoria:Decès en 1981]]
[[Categoria:Prèmi Nobel american]]
rtexrgtkkuduxhkht96042lpenqqjty
Maruèis
0
26326
2500342
2442502
2026-05-13T10:27:04Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500342
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Maruèis
| nom2 = ''Meyrueis''
| imatge = Meyrueis-Vue du pont.jpg
| descripcion =
| lògo = cap|150px
| escut = Blason ville-fr-Meyrueis.svg
| escais =
| region = {{Ocreg}}
| ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = [[Arrondiment de Florac|Florac]]
| canton = [[Canton de Maruèis|Maruèis]]
| insee = 48096
| cp = 48150
| cònsol = René Jeanjean
| mandat = [[2020]]-[[2026]]
| intercom = [[Comunautat de comunas de la Valada de Jonta]]
| longitud = 3.43028
| latitud = 44.17944
| alt mej =
| alt mini = 611
| alt maxi = 1562
| ectaras = 10468
| gentilici = marueissés, -esa
| km² = 104.68
|}}
'''Maruèis'''<ref>Prononciacion locala: {{IPA|[mɔ'rɥɛjs]}}.</ref> <ref>ancianament escrit ''Mayrueygs'', ''Pichòt Talamus'' de Montpelhièr</ref> (''Meirueis'' en [[nòrma mistralenca]]<ref name=TdF>https://books.google.com/books?id=yYx--JBqDX4C&newbks=1&newbks_redir=0&dq=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Meyrueis%22&pg=PA312#v=onepage&q=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Meyrueis%22&f=false</ref>; ''Meyrueis'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] del departament de [[Losera (departament)|Losera]] e de la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
Lo gentilici es '''marueissés, -esa''' (''meirueissés, -eso'' en [[nòrma mistralenca]]<ref name=TdF/>).
==Geografia==
==Toponimia==
{{referéncia necessària|Etimologia: del nom ''Maurusius''. ''-usi-'' deven ''-uèis''}}.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48096
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Charles Commandré |Partit= sense etiqueta |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Denis Bertrand |Partit= [[PS]] |Qualitat= conselhièr general (2008-2015) }}
{{Elegit |Debuta= [[1996]] |Fin= 2001 |Identitat= Jean-Paul Pottier |Partit= [[UDF]]-PR, puèi DL, puèi [[UMP]] |Qualitat= notari, conselhièr general (1976-2008), president del Conselh general (1998-2004)}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1996 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
| 1793 = 1410
| 1800 = 1224
| 1806 = 1411
| 1821 = 1993
| 1831 = 2092
| 1836 = 2199
| 1841 = 2005
| 1846 = 2045
| 1851 = 2186
| 1856 = 2074
| 1861 = 1995
| 1866 = 1949
| 1872 = 1977
| 1876 = 1874
| 1881 = 1790
| 1886 = 1894
| 1891 = 1632
| 1896 = 1526
| 1901 = 1487
| 1906 = 1614
| 1911 = 1526
| 1921 = 1164
| 1926 = 1119
| 1931 = 1040
| 1936 = 1081
| 1946 = 1045
| 1954 = 1033
| 1962 = 1110
| 1968 = 1007
| 1975 = 924
| 1982 = 908
| 1990 = 907
| 1999 = 851
|insee= 48096
}}
== Luòcs e monuments ==
* la [[Balma de Dargilan]]
== Galariá ==
<gallery>
Imatge:28022008.jpg|Carrièra [[Frederic Mistral]]
Imatge:La jonta.jpg|[[Jonta]]
</gallery>
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
*Maruèis es la patria del [[trobador]] [[Guilhèm Ademar]]<ref name=TdF/>.
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]
6975fw3pqteqlivuyv5ix7t371oewkt
Brageiragués
0
27780
2500217
2479999
2026-05-12T18:19:31Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500217
wikitext
text/x-wiki
{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox Geografia fisica}}
<!--Article redigit en lengadocian-->
Lo '''Brajairagués'''<ref>E non *'''Brageiragués'''. perque '''Brajairagués''' es la fòrma etimologica e confòrma a la pronóncia locala. Tanben es erronèu *'''Bergeiraqués'''name="TdF">https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref> es un [[parçans d'Occitània|parçan d'Occitània]]<ref>Segon la classificacion de [[Frederic Zégierman]].</ref> situat en [[Peiregòrd]] ([[Guiana]]).
Sa vila principala es [[Brageirac (vila)|Brageirac]].
==Nòtas==
<references />
[[Categoria:Brageiragués]]
[[Categoria:Parçan occitan]]
47aaueir56sei71xoiixs1fbp2pzmfv
2500218
2500217
2026-05-12T18:20:56Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500218
wikitext
text/x-wiki
{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox Geografia fisica}}
<!--Article redigit en lengadocian-->
Lo '''Brajairagués'''<ref>E non *'''Brageiragués'''. perque '''Brajairagués''' es la fòrma etimologica e confòrma a la pronóncia locala. Tanben es erronèu *'''Bergeiraqués''' que trobam al [[Tresaur del Felibritge]] : https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref> es un [[parçans d'Occitània|parçan d'Occitània]]<ref>Segon la classificacion de [[Frederic Zégierman]].</ref> situat en [[Peiregòrd]] ([[Guiana]]).
Sa vila principala es [[Brageirac (vila)|Brageirac]].
==Nòtas==
<references />
[[Categoria:Brageiragués]]
[[Categoria:Parçan occitan]]
gl4d20fqitp0df2yxushctiutw1sbbv
2500219
2500218
2026-05-12T18:21:48Z
Poiuytrell
61256
/* */
2500219
wikitext
text/x-wiki
{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox Geografia fisica}}
<!--Article redigit en lengadocian-->
Lo '''Brajairagués'''<ref>E non *'''Brageiragués'''. perque '''Brajairagués''' es la fòrma etimologica e confòrma a la pronóncia locala. Tanben es erronèu *'''Bergeiraqués''' que trobam al [[Tresaur del Felibritge]] : https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg</ref> es un [[parçans d'Occitània|parçan d'Occitània]]<ref>Segon la classificacion de [[Frederic Zégierman]].</ref> situat en [[Peiregòrd]] ([[Guiana]]).
Sa vila principala es [[Brageirac (vila)|Brajairac]].
==Nòtas==
<references />
[[Categoria:Brageiragués]]
[[Categoria:Parçan occitan]]
alohsrpp5eim1c7bv39bmle8ij2spj3
Lengònha
0
36109
2500319
2485039
2026-05-13T08:39:45Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500319
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lengònha
| nom2 = ''Langogne''
| imatge = Plaça.JPG
| descripcion = La plaça dels Monges a Lengònha.
| lògo = cap
| escut = Blason de Langogne (Lozère).svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Lengònha|Lengònha]] ([[chapluòc]], puèi burèu centralizator)
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr SIREN 200 006 930 (residéncia)
| insee = 48080
| cp = 48300
| cònsol = Guy Malaval
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = lengònès, lengònesa
| longitud = 3.85583
| latitud = 44.72778
| alt mini = 886
| alt mej =
| alt maxi = 1097
| km² = 31.37
|}}
'''Lengònha'''<ref>[http://www.oocities.com/toponimiaoccitana/48.html Toponims occitans de Losera]</ref><ref>''Diccionari Ortografic, Gramatical e Morfologic de l'Occitan de J. UBAUD Editions TRABUCAIRE, avril 2011''</ref> [leŋ'gwɔɲɔ] (''Langogne'' en [[francés]]) es una [[comuna]] de [[Gevaudan]] a la termièra de [[Velai]] e [[Vivarés]], situada dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
Èra la pòrta del "comtat de Gavaudan".
==Geografia==
La comuna es situada al nòrd èst de Losera e de Gavaudan. [[Langoiron]], un riu que davala de Mercoira, un bòsc al sud, passa per la vila e se geta dins Alièr al nòrd de la comuna. Alièr es lo limit amb [[Vivarés]]. Es enrodada de montanhas : [[Marjarida]], Mont Milan, volcan de Bonjorn. Es a un altitud enauçada (900 m), mès parada dels vents, amai foguèsse pas luènh de l'airal [[Mediterranèa|mediteranèu]]<nowiki/> (60 km per rota per anar als [[Los Vans|Vans]]).
Èra sobre l'antic [[Lo camin de Regordana|chamin de Regordana]], que dempuèi l'auba de l'umanitat bota en relacion pòbles de [[Mediterranèa]] e los del reirepaís. Èra un vector important de romanizacion dels pòbles celtics e d'espandiment de la lenga latina.
La rota nacionala 88 (Lion-Tolosa) passa per Lengònha.
[[Imatge:Map commune FR insee code 48080.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
Lo nom ven del [[Gallés (lenga)|Gallés/celtic.]]
La prononciacion, relevada a relevada a [[Ròcla]] e a [[Sant Flor de Mercoira]] es [len'gwɔɲɔ].<ref>Enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>{{,}}<ref>Lissandre Varena. Comentari sus https://quentinpeyras.wordpress.com/2022/08/07/quauques-problemas-a-lentorn-de-la-categoria-auvernhat/</ref>
==Istòria==
'''Antiquitat''' : lo mont Milan (amont de la vila) èra un [[oppidum]] roman. Medalhas e monadas romanas i fogueron trobadas.
'''Nauta Edat Mejana''' : lo país fai partida de la [[Vigariá]] de Miliac, una de las uèit vigariás gavaudanesas.
'''998''' :fondacion de la vila per los monges del [[Lo Monestier de Gaselha|Monestier]].
'''1336''' : la fièira de Sant Geli es instituïda. Lengònha es una granda plaça comerciala e un important centre de telariá. Lengònha es sobre lo [[Lo camin de Regordana|chamin de Regordana]], un de los pus grands axis de communicacion occitan de l'edat majana vers la [[Mediterranèa]] (que arribava al pòrt de [[Sant Geli (Gard)|Sant Geli]]).
'''1568''' : la tropa [[Uganaud|uganauda]] del capitani [[Mèrle (matteu)|Mèrle]] venguda d' [[Usès]] pilha e destrusís la vila
'''1754''' : lo contrabandièr Lois Mandrin es a Lengònha
'''1764''' : las tropas de "dragons" estationan a Lengònha per tracar la [[Bèstia de Gavaudan]]. La primièira ataca de la "bèstia" foguèt sobre una vachineira prèp de la vila. La dròlla foguèt pas plagada.
'''1870 :''' la "linha" París-[[Nimes]] (qu'es vengut "lo Cevenòl") es dubèrta. Desvelopament de l'industria (de la carn) e del torisme. Lengònha es la gara ont las locomotivas repausan apuèi la passada de las Cevenas.
'''1944''' : la vila es liberada per la "Premièira DB"
'''Annadas setanta dètz''' : movement contra lo bastison de la paissièra de [[Naussac (Losera)|Naussac]]. Aqueste movement iniciat per los paisans de Naussac foguèt ajudat per qualques grops ecologistas e occitanistas. Manifestacion e acampada a Lengònha los 7 e 8 d'agost de 1976 amb los del [[Larzac]] e qualques figuras de l'occitanisme. L'eslogan èra "Gardarem Naussac: la Losera viurá" .
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48080
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= |Identitat= Marc Oziòl|Partit=[[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Guy Malaval |Partit=[[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2005]] |Fin= 2008 |Identitat= Madeleine Romeuf |Partit= [[UMP]], puèi [[Novèl Centre]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2005 |Identitat= Robert Surjous |Partit=[[UDF]]-PR, puèi UDF-DL, puèi [[Recampament per la Republica|RPR]] puèi UMP |Qualitat= conselhièr general (1992-2004) }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 1995 |Identitat= Georges Brunel |Partit=[[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat= René Aurand |Partit= RPR |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat= Georges Brunel |Partit= PS |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1977 |Identitat= Félix Viallet |Partit= RPF puèi RS puèi UNR puèi UDR |Qualitat= abat, conselhièr general (1949-1967), deputat (1956-1962) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra [[chapluòc]] del [[canton de Lengònha]], i demorèt e ne venguèt lo burèu centralizator.
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48080
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=2744
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=3611
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=3919
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=4184
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=3095
|2006=3071
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=2969
|2016=2886
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 2886
==Luòcs e monuments==
'''Lo mercat cobèrt (la hala)''' : un dels pus polits d' Occitània. Bastit en 1743. Monument istòric.Testimòni d'un temps ont los mercadièrs dels país "nauts" (Gavaudan, Vivarés, Velai) e "bas" (Provença, Lengadòc) negociavan lana, cuer, fromatges, vins, òli,....
'''La gleisa de St-Gervais-St Protais''' : romanic (Sègle XII). Foguèt sobre la primièira lista dels monuments istorics (1840).
'''Charrèira nauta''' : foguet de segur una via celtica. Fòrça ostaus dels sègle XVII e XVIII.
'''Lo pònt vièlh''' : sobre lo riu [[Langoiron]], un "cagaire" i es escultat (Edat mejana).
[[Image:FR-48-Langogne12.JPG|thumb|right|La "charrèira nauta".]]
==Personalitats ligadas amb la comuna==
*[[Perdigon]] : lo trobador nasquèt a [[L'Esperon (Vivarés)|L'Esperon]] a qualques qiilomètres de Lengònha.
*[[Pèire Victor Galtièr]] nasquèt a Lengònha en 1846 : veterinari, professor de patologia animala a Lion. Sa candidatura per lo prèmi Nobel de medecina foguèt prepausada per sas recèrcas sobre lo vaccin contra la ràbia. Lo prèmi i foguèt pas atribuit que moriguèt l'annada del recebement (1908).
*[[Robert Louis Stevenson]] : Son ''Viatge amb un ase per las Cevenas'' passava per Lengònha. L'escrivan arribèt sobre lo pònt d'[[Alièr (riu)|Alièr]] lo 23 de Setembre de 1878. I encontrèt una vachineira. Curiosament, escriguèt pas res sobre la ciutat, amai foguèsse la pus importanta de sa chaminada.. Los especialistas de son òbra pensan qu'èra malaut.
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
*{{oc}}[https://www.youtube.com/watch?v=cA5a62gJajg Lengònha : trobairises en Gevaudan VOSTFR - Occitanica eAnem / CIRDOC]
* {{oc}} [https://www.youtube.com/watch?v=wR023bdn2aU Lengònha : Gargantua VOSTFR - Occitanica eAnem / CIRDOC]
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera|Langònha]]
[[Categoria:Comuna de Losera e Gavaudan]]
pnkvdedfl8lxwfb95qrlnoobclchcod
Maruèjols
0
36652
2500343
2446565
2026-05-13T10:27:06Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500343
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Maruèjols
| nom2 = ''Marvejols''
| imatge = France Lozere Marvejols Porte Sud.jpg
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = Blason ville-fr Marvejols 48.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| insee = 48092
| cp = 48100
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = Arrondiment de [[Mende]]
| canton = [[Canton de Maruèjols]] (burèu centralizator)
| intercom = Comunautat de comunas de Gevaudan (residéncia)
| cònsol = Patricia Brémond
| mandat = [[2020]]-[[2026]]
| gentilici = Maruegenc, maruegenca
| latitud = 44.55417
| longitud = 3.29083
| alt mini = 632
| alt mej =
| alt maxi = 918
| km² = 12.45
|}}
'''Maruèjols''' (en [[occitan ancian]]: ''Maruejol'' o ''Maruojol'';<ref>{{PichòtTalamus|M|Marvejols}}</ref> en [[francés]] ''Marvejols'') es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo gentilici es '''maruegenc -a'''.<ref>{{DLOAPN}}</ref>
== Geografia ==
{{...}}
=== Perimètre del territòri ===
{{Communes limitrophes
| commune = Maruèjols
| nord = [[Antrenaç]]
| nord-est = [[Sent Latgièr de Peire]]
| est = [[Montrodat]]
| sud-est =
| sud = [[Palhièrs (Losera)|Palhièrs]]
| sud-ouest =
| ouest = [[Borgs de Colanha]]
| nord-ouest =
}}
==Toponimia==
La prononciacion es [ma'ryɛʒɔs] a [[Montrodat]] (comuna confrontanta), [ma'ryɛʒɔ] a [[Recola de Fumaç]], [ma'ryɛdʒɔ] a [[Esclanedes]]. Tipicament, dins aquela partida centre-oèst de [[Gavaudan]], se pronóncia generalament ['ʒaßus] per [[Jàvols]], ambe conservacion de [u] etimologic pòsttonic <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>, mas benlèu que lo pes de la partida pretonica e tonica empacha aquela conservacion per Maruèjols.
''Maruèjols'' es atestat ''Maroiol'' en 1155. Ven d'un tipe gallés plan productiu, ''māro-ialon'', compausat de ''māro-'', « grand(a) » e ''ialon'', « clar, clarièra, esclairada, esclairòl, talhadís », en practica un luòc eissartat e per extension un vialatge <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 191 e 356</ref>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 434</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 97</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 185 e 217</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta |insee= 48092
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= 14 de novembre [[2015]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Marcel Merle |Partit= [[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març [[2014]] |Fin= agost 2015 (demission) |Identitat= Jean-François Deloustal |Partit= [[Los Republicans|UMP puèi LR]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= junh [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean Roujon |Partit= [[Los Republicans|UMP]] puèi divèrs drecha |Qualitat= conselhièr general 1985-2015 }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Maruèjols ([[chapluòc]]), i demorèt e ne venguèt lo burèu centralizator.
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48092
| 1793 = 3300
| 1800 = 3611
| 1806 = 3207
| 1821 = 3294
| 1831 = 3885
| 1836 = 4025
| 1841 = 4000
| 1846 = 4211
| 1851 = 4386
| 1856 = 4730
| 1861 = 4986
| 1866 = 5046
| 1872 = 4734
| 1876 = 4884
| 1881 = 5650
| 1886 = 5113
| 1891 = 4672
| 1896 = 4159
| 1901 = 3955
| 1906 = 3643
| 1911 = 3907
| 1921 = 3813
| 1926 = 3888
| 1931 = 3901
| 1936 = 3831
| 1946 = 3700
| 1954 = 3610
| 1962 = 3934
| 1968 = 4490
| 1975 = 5296
| 1982 = 5573
| 1990 = 5476
| 1999 = 5501
|2006=5132
|2007=5071
|2008=5011
|2009=
|2013=4907
|2016=4776
|cassini=21479
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 4776
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Bernart Sicart de Maruèjols]], trobador.
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Ligams extèrnes ==
* [http://www.ville-marvejols.fr Sit oficial de Maruèjols.] {{fr}} {{en}}
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Losera e Gavaudan]]
da0q94lvj5n82c1t4ikdsicr5y7fw2u
La Canorga
0
36690
2500305
2401486
2026-05-13T07:57:39Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500305
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Canorga
| nom2 = ''La Canourgue''
| imatge = France Lozere La Canourgue 04.jpg
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr La Canourgue 48.svg
| ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[canton de La Canorga|La Canorga]] ([[capluòc]], puèi burèu centralizator)
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268 (residéncia)
| insee = 48034
| cònsol = Jacques Blanc
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| latitud = 44.43361
| longitud = 3.21556
| alt mini = 521
| alt mej =
| alt maxi = 1008
| km² = 104.29
| gentilici = Canourgais (en [[francés]])
|}}
'''La Canorga''' (''La Canourgue'' en [[francés]]) es une [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48034.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sant Pèire de Nogaret]] e a [[La Tieula]] es [lɔka'nurgɔ] (la prononciacion del primièr ''a'', intermediària entre [ɔ] e [a] es diferenta de la del darrièr, francament [ɔ]; lo segond ''a'' garda sa valor normala) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
En 1972, oficialament lo 1ièr de genièr 1973, las comunas d'Auxillac (nom [[francés]], probablament ''Aucilhac''), de Montjézieu (nom francés, benlèu ''Montjesieu'') e de La Capelle (nom francés, probablament ''La Capèla'') fusionèron amb La Canorga. ''Aucilhac'' (còdi oficial geografic, ancian n° INSEE, 48011), ''Montjesieu'' (ancian n° INSEE 48102) e La Capèla (ancian n° INSEE 48035) gardan l'estatut de comuna associada <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=6818</ref>{{,}}<ref>https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM48011-auxillac</ref>{{,}}<ref>https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM48102-montjezieu</ref>{{,}}<ref>https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM48035-la-capelle</ref>.
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48034
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jacques Blanc |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= president de la comunautat de comunas Aubrac-Òlt-Causse (2005-2016), puèi de la CC Aubrac Òlt Causses Tarn (2017- ), senator (2001-2011) }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Henri Blanc |Partit= [[UMP]] |Qualitat= conselhièr general (1988-2015) }}
{{Elegit |Debuta= 1971 |Fin= 2001 |Identitat= Jacques Blanc| Partit= [[UDF]] |Qualitat= conselhièr general (1970-1988), president del conselh regional de Lengadòc-Rosselhon (1986-2004), deputat (1973-2001) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1971 |Identitat= | Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, La Canorga, qu'èra [[capluòc]] de son canton, ne venguèt burèu centralizator.
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48034
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1890
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1839
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=1601
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=1179
|1968=1237
|1975=1850
|1982=1804
|1990=1817
|1999=1922
|2005=2076
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=2120
|2016=2156
|cassini=6818
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 2156
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Ligams extèrnes ==
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
svhl8yysl5j9wqmpxvcyz008rcb8ixb
Lo Mas Sagran
0
44919
2500330
2464546
2026-05-13T09:23:13Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500330
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Lo Mas (omonimia)}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Mas Sagran
| nom2 = ''Le Massegros''
| imatge = Saint_Martin_Church_in_Le_Massegros_01.jpg
| descripcion = La glèisa Sant Martin (sègle XIX)
| lògo = cap
| escut = Blason_Ville_48_Le_Massegros.svg
| escais =
| ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| departament = {{Losera}}
| insee = 48094
| cp = 48500
| cònsol = Jean-Claude Saleil (c. delegat)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici =
| region = {{Occitània (Region)}}
| arrondiment = [[arrondiment de Florac|Florac]]
| canton = [[canton de La Canorga|La Canorga]] ([[Canton del Mas Sagran|Lo Mas Segran]] abans 2015)
| intercom = [[Comunautat de comunas Aubrac Òlt Causses Tarn]]
| longitud = 3.17528
| latitud = 44.30972
| alt mini = 815
| alt mej =
| alt maxi = 1005
| ectaras = 1794
| km² = 17.94
|}}
'''Lo Mas Sagran''' (''Le Massegros'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna francesa|comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es comuna delegada e [[capluòc]] de la comuna novèla de ''Massegros Causses Gorges'' (nom francés), amb [[Sent Roma de Dolanh]], [[Sent Jòrdi de Lebejac]], [[Lo Recós]] e [[Las Vinhas]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48094.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion locala es [luˌmasɔˈɣɾɔ]<ref>Charles Camproux, ''Essai de géographie linguistique du Gévaudan'', 1962</ref>. Una auta prononciacion, relevada a [[La Tieula]] e al [[Lo Recós|Recós]], es [lu mase'grɔ] e lo gentilici es [luj mase'grizes]. Lo nom es explicat per l'idèa de « massa gran [grɔ] »<ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref> (sembla una etimologia populara, mas per un ancian microtoponime, es una possibilitat). Notarem çaquelà que i aviá de fièiras del bestial, non pas del blat o autras cerealas. Una contraccion de (Mas) Seguran sembla improbabla, perqué lo nom de persona es provençal <ref>https://www.filae.com/nom-de-famille/SEGURAN.html</ref> e lo de ''Segura'' catalan; mas a temps passat ? La fòrma grafica de la mapa de Cassini, ''Le Mas Gros'', sembla una interpretacion malbiaissuda : -s finala seriá conservada dins la prononciacion locala (cf. [al rre'kus], [lu rre'kus] per [[Lo Recós]]).
==Istòria==
Lo [[capluòc]] de canton èra [[Sent Jòrdi de Lebejac]]. Lo nom de la comuna èra ''Inos'' (en francés), nom d'un vialatge situat a 1500 m del Mas Sagran. Lo Mas Sagran èra un simple vialatge que se desvolopèt entre la fin del sègle XVII e lo començament del sègle XIX pr'amor de fièiras del bestial que se tenián mai d'un còp dins l'annada, sul camin gran entre [[Milhau]] e [[Mende]] per [[Chanac]]. En 1839, Lo Mas Sagran ven al còp [[capluòc]] de la comuna e del canton <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17575</ref>.
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48094
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= 1èr de genièr [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Claude Saleil |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48094
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2004]] |Fin= 31 de decembre [[2016]] |Identitat= Jean-Claude Saleil |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 2004 |Identitat= Jean-Paul Pourquier |Partit= [[UMP]] |Qualitat= conselhièr general (1988-2015), puèi departamental (2015-), president del Conselh general (2004-2015) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1983 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Mas Sagran]]; es ara del [[canton de La Canorga]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48094
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=291
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=353
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=317
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=226
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=322
|2006=
|2007=
|2008=345
|2009=
|2014=410
|cassini=17575
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:comuna de Losera]]
arob26euz54tdr2bbwnn0i4r3ovaqi8
Chanac
0
44921
2500232
2497422
2026-05-13T01:04:44Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500232
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chanac
| nom2 = ''Chanac''
| imatge = FR-48-Chanac4.JPG
| descripcion = Lo centre de Chanac.
| lògo = cap
| escut = Blason Ville 48 Chanac.svg
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| departament = [[Losera (departament)|Losera]]
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende|Mende]]
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[Canton de La Canorga]], <small>ancianament del [[canton de Chanac]] ([[chapluòc]])</small>
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| insee = 48039
| cp = 48230
| cònsol = Noël Lafourcade
| gentilici = Chanacois (en [[francés]])
| mandat = [[2026]]-[[2032]]
| longitud = 3.34361
| latitud = 44.46722
| alt mini = 612
| alt mej =
| alt maxi = 1004
| ectaras = 7114
| km² = 71.14
|}}
'''Chanac''' (''Chanac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Image:France Lozere Chanac Donjon.jpg|thumb|300px|left|Lo donjon de Chanac.]]
Es dins l'airal linguistic de l'occitan [[lengadocian]]. L'altitud del castèl es de 650 m. Lo mai important riu es [[Òlt (riu)|Òlt]].
Un part de la comuna es sus lo [[causse de Sauvatèrra]].
[[Imatge:Map commune FR insee code 48039.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Esclanedes, es [tʃa'nak]. Autres luòcs : [mariʒu'let] (Marijolet), [rresutʃɔs] (Ressochas), [lu bja'ga] (Lo Vialar), [lu'pwɔn], Lo Pònt (de Chanac) <ref>enquèsta Sivadon, setembre 2019</ref>.
Lo nom de Chanac s'explica pel nom d'òme latin ''Canus'' e lo sufixe ''-acum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 171</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-*aco-''. Seriá donc una propietat rurala d'origina gallo-romana.
==Istòria==
== Eraldica ==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48039
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2020]] |Identitat = Philippe Rochoux |Partit=UDF puèi <small>([[MoDem]])</small> |Qualitat=conselhièr general (2004-2015) }}
{{Elegit |Debuta= [[1973]] |Fin= 1995 |Identitat= Janine Bardou |Partit=[[UDF]] |Qualitat= senatritz (1994-2001) - conselhièra generala (1972-1998), presidenta del conselh general (1985-1994)}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1973 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chanac]] ([[chapluòc]]); es ara del [[canton de La Canorga]].
==Demografia==
{{Demografia
| 1793 = 1900
| 1800 = 1693
| 1806 = 1770
| 1821 = 1596
| 1831 = 1881
| 1836 = 1834
| 1841 = 1753
| 1846 = 1802
| 1851 = 1713
| 1856 = 1657
| 1861 = 1704
| 1866 = 1732
| 1872 = 1664
| 1876 = 1661
| 1881 = 1732
| 1886 = 1611
| 1891 = 1517
| 1896 = 1506
| 1901 = 1380
| 1906 = 1266
| 1911 = 1165
| 1921 = 1004
| 1926 = 970
| 1931 = 956
| 1936 = 976
| 1946 = 955
| 1954 = 826
| 1962 = 892
| 1968 = 866
| 1975 = 988
| 1982 = 1019
| 1990 = 1035
| 1999 = 1153
| 2006 = 1330
| 2011 = 1421
| 2016 = 1459
| insee=48039
|source= Cassini<ref>[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=8037 Donadas Cassini]</ref>
}}
* 2016 : 1459
=== Ligams extèrnes ===
* [http://www.chanac.fr/ Sit de l'Ofici de Torisme de Chanac]
==Luòcs e monuments==
<gallery heights="200">
Image:France Lozere Chanac 02.jpg
Image:France_Lozere_Chanac_01.jpg
</gallery>
==Personalitats ligadas amb la comuna==
*[[Leon Teissier]] (1883-1981) escrivan
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
0x14g43v6e6elmjwguhpfnhecouaf48
Lo Malasiu
0
45367
2500328
2411523
2026-05-13T09:22:37Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500328
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| nom = Lo Malasiu
| nom2 = ''Le Malzieu-Ville''
| imatge = FR-48-Malzieu14.JPG
| descripcion = Vista generala del Malasiu.
| lògo = cap
| escut = Blason Le Malzieu.svg
| escais =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| gentilici =
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = [[Arrondissement de Mende|Mende]]
| canton = [[Canton de Sent Auban]], <small>ancianament del [[Canton del Malasiu|Malasiu]] ([[chapluòc]]) </small>
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| insee = 48090
| cp = 48140
| cònsol = Jean-Noël Brugeron
| mandat = [[2020]]-[[2026]]
| longitud = 3.33139
| latitud = 44.85694
| alt mini = 826
| alt mej =
| alt maxi = 1063
| km² = 7.80
|}}
'''Lo Malasiu''' (''Le Malzieu-Ville'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] situada en [[Gavaudan]], dins lo departament francés de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48090.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Arfuelha, comuna d'[[Aubaret]], es [lumara'ziw]; a [[Prunièiras (Losera)|Prunièiras]], es [lumaga'ziw] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. Se ditz ['ynɔ 'bilɔ], mas se precisa pas « Lo Malasiu *vila » coma en francés, se ditz « Lo Malasiu » simplament (relevat a Montrufet, comuna del [[Lo Malasiu Foran|Malasiu Foran]]).
La prononciacion de ''Verdezun'' (nom francés), relevada a Arfuelha, comuna d'[[Aubaret]] e a Montrufet, es [barde'ʒys] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48090
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Noël Brugeron |Partit= [[UDF]], puèi [[UMP]] o divèrs drecha ? |Qualitat= cap d'entrepresa, conselhièr general (1985-2015) }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1983 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Malasiu]] ([[chapluòc]]); es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48090
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1165
|1846=1218
|1851=1087
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=966
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=998
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=802
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=970
|2006=890
|2007=878
|2008=867
|2009=
|2013=749
|2016=735
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Losera e Gavaudan]]
5gt9frh8hgja1t5i8ti6ag8496n1l5g
Lo Pònt de Montverd
0
52104
2500332
2107906
2026-05-13T09:26:32Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500332
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Pònt de Montverd
| nom2 = ''Le Pont-de-Montvert''
| imatge = Le Pont de Montvert, Cevennes.jpg|290px
| descripcion =
| lògo = cap|150px
| escut = Blason ville fr Le-Pont-de-Montvert.svg|60px
| ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan = [[Gavaudan]]
| region = {{Ocreg}}, <small>ancianament de {{Lengadòc-Rosselhon}}</small>
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = [[Arrondiment de Florac|Florac]]
| canton = ancianament de [[Canton del Pònt de Montverd |Pònt de Montverd]]<br />([[capluòc]])
| insee = 48116
| cp = 48220
| cònsol = Sophie Pantel
| mandat = [[2008]]-[[2014]]
| intercom = [[Comunautat de comunas de las Cevenas al Mont Losera]]
| longitud = 3.74444
| latitud = 44.36417
| alt mej =
| alt mini = 665
| alt maxi = 1699
| ectaras = 9025
| gentilici =
| km² = 90.25
| sens = {{popfr48|116}}
| data-sens = [[{{popfr48|0}}]]
| dens = 3
|}}
'''Lo Pònt de Montverd''' (oficialament en [[francés]] ''Le Pont-de-Montvert'') es una anciana [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gavaudan]], en [[Occitània]], situada administrativament dins lo departament de [[Losera (departament)|Losera]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo [[1èr de genièr]] de [[2016]], venguèt una comuna delegada dins la comuna novèla de [[Pònt de Montverd - Sud Mont Losera]].
==Geografia==
Situat dins lo sud del departament de Losera sul penjal meridional del [[mont Losera]], Lo Pònt de Montverd es traversat per [[Tarn (riu)|Tarn]], qu'a sa font sus las nautors de la comuna, prèp del masatge de l'Espital. Al sud del vilatge comença la montanha de [[Bogès]].
<gallery>
Fichièr:12 Pont de Montvert.JPG|Lo Pònt de Montverd.
Fichièr:13 Pont de Montvert.JPG|Sauvatèrra del Pònt de Montverd.
Fichièr:14 Pont de Montvert.JPG|Lo Pònt de Montverd.
Fichièr:Montvert,le pont.JPG|Sul pònt.
Fichièr:18 Pont de Montvert.JPG|Lo temple.
Fichièr:Maison au pont de Montvert.JPG|Ostal del vilatge.
</gallery>
==Istòria==
Al [[sègle XVII]] lo Pònt foguèt un luòc emblematic pels [[Protestantisme|uganauds]]; un incident dins lo vilatge, l'assassinat lo [[24 de junh]] de [[1702]] de l'abat de Chaila, marquèt la debuta de la Guèrra dels [[Camisard]]s.
[[Robert Louis Stevenson]] passèt al Pònt de Montverd pendent son escorreguda contada dins son libre "Viatge amb un ase per las Cevenas" (''Travels with a Donkey in the Cévennes'') en [[1879]].
[[Image:France Lozere Le Pont-de-Montvert 01.jpg|thumb|center|250px|Lo Pònt de Montverd]]
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48116
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= julhet [[2012]] |Fin= 31 de decembre [[2015]] |Identitat= Alain Jaffard |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= julhet [[2012]] |Identitat= Sophie Pantel |Partit= [[PS]]|Qualitat= anciana consolessa de [[Fraissinet de Losera]], conselhièira generala, puèi departamentala, presidenta del conselh departamental de Losera (2015-), conselhièira regionala }}
{{Elegit |Debuta= junh [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Gérard Mersadier |Partit= [[PCF]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 1995 |Identitat= Claude Lauriol |Partit= [[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48116
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Vejatz tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Losera e Gavaudan]]
3eqlio558d1calw36ns4u5xd3wqhtss
Resisténcia electrica (compausant)
0
80461
2500245
2500204
2026-05-13T04:27:06Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'estandardizacion industriala */
2500245
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Herny Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra.
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
rklokk5somct53cngjt3r6tje4v57r9
2500246
2500245
2026-05-13T04:29:38Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'estandardizacion industriala */
2500246
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Herny Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
1q0ko258p3iq29jccmus9d6m23j2v4g
2500247
2500246
2026-05-13T04:31:01Z
Nicolas Eynaud
6858
2500247
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
6ydc7mtsljdyr3dks40o4hgih1b54lr
2500248
2500247
2026-05-13T04:33:03Z
Nicolas Eynaud
6858
/* Principis de foncionament */
2500248
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
cp7ccmn2zkcz75ur8py6taufw7vcdg4
2500249
2500248
2026-05-13T04:33:28Z
Nicolas Eynaud
6858
/* Liames intèrnes */
2500249
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
qzc4zrgsd73b8tchk72njj44b7jjg56
2500250
2500249
2026-05-13T04:40:41Z
Nicolas Eynaud
6858
/* La lèi d'Ohm */
2500250
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' que lo travèrsa e sa resisténcia ''R'' :
:<math display="block">U = R \times I</math>
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
et2m6tp9xem3oh45eq2sxlo5bc7fri7
2500251
2500250
2026-05-13T04:41:16Z
Nicolas Eynaud
6858
/* La lèi d'Ohm */
2500251
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' que lo travèrsa e sa resisténcia ''R'' :
:<math>U = R \times I</math>
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
nrsyyc8ll0uzzvxn89i16365xw2pkn8
2500252
2500251
2026-05-13T04:42:06Z
Nicolas Eynaud
6858
/* La lèi d'Ohm */
2500252
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' que lo travèrsa e sa resisténcia ''R'' :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
cewruqk6woha9gw3jlvcgnesls79rm9
2500253
2500252
2026-05-13T04:43:57Z
Nicolas Eynaud
6858
/* Principis de foncionament */
2500253
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
imcje6hphb034r027l6bd4tjav7wzrl
2500254
2500253
2026-05-13T04:45:13Z
Nicolas Eynaud
6858
/* La lèi d'Ohm */
2500254
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia traversada per un corrent.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
brfjf6w3ws0jgoyewfpf7hrxomvbusw
2500255
2500254
2026-05-13T04:46:43Z
Nicolas Eynaud
6858
2500255
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
10o1mmjmunnvdxg3zp7va96w1mdd3qo
2500256
2500255
2026-05-13T04:47:13Z
Nicolas Eynaud
6858
/* La lèi d'Ohm */
2500256
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
c27aapskgkkpwnivk0zaob2v2gigrhh
2500257
2500256
2026-05-13T04:54:39Z
Nicolas Eynaud
6858
/* La resistivitat */
2500257
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
mwb9zt4rw9ffmj285khjpqrfhzzv43q
2500261
2500257
2026-05-13T05:02:44Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'efiech Joule */
2500261
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
Quand un [[corrent electric]] passa dins una resisténcia, una partida de l'[[energia]] [[electricitat|electrica]] es dissipada sota forma de [[calor]]. Aqueu fenomèn es dich [[efiech Joule]]. La poissança dissipada ''P'' (en J) es donada per la relacion :
:<math> P = R I^2 \, </math>
Amb la ''R'' la resisténcia electrica (en Ω) e ''I'' l'intensitat (en A).
Aquela dissipacion termica es un paramètre fondamentau per l'utilizacion de resisténcias car determina la poissança nominala maximala admissibla dins un circuit. De mai, es pas tractat dau meteis biais segon leis aplicacions. En certanei cas, per exemple dins un caufatge electric, un efiech Joule important es cercat. Au contrari, dins un circuit electric de precision, leis aumentacions de [[temperatura]] son generalament una fònt de problèmas e lo mestritge dei fònts de calor i es una necessitat.
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
8ooffan3g87hcjza5xmul07by03u6yb
2500262
2500261
2026-05-13T05:03:21Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'efiech Joule */
2500262
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
Quand un [[corrent electric]] passa dins una resisténcia, una partida de l'[[energia]] [[electricitat|electrica]] es dissipada sota forma de [[calor]]. Aqueu fenomèn es dich [[efiech Joule]]. La poissança dissipada ''P'' (en J) es donada per la relacion<ref name="Horowitz e Himm 2015 p. 6">'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref> :
:<math> P = R I^2 \, </math>
Amb la ''R'' la resisténcia electrica (en Ω) e ''I'' l'intensitat (en A).
Aquela dissipacion termica es un paramètre fondamentau per l'utilizacion de resisténcias car determina la poissança nominala maximala admissibla dins un circuit. De mai, es pas tractat dau meteis biais segon leis aplicacions. En certanei cas, per exemple dins un caufatge electric, un efiech Joule important es cercat. Au contrari, dins un circuit electric de precision, leis aumentacions de [[temperatura]] son generalament una fònt de problèmas e lo mestritge dei fònts de calor i es una necessitat.
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
8qq7a0iv32wb8oa0mvhdz7f6imrl39b
2500263
2500262
2026-05-13T05:04:28Z
Nicolas Eynaud
6858
2500263
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
Quand un [[corrent electric]] passa dins una resisténcia, una partida de l'[[energia]] [[electricitat|electrica]] es dissipada sota forma de [[calor]]. Aqueu fenomèn es dich [[efiech Joule]]. La poissança dissipada ''P'' (en W) es donada per la relacion<ref name="Horowitz e Himm 2015 p. 6">'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref> :
:<math> P = R I^2 \, </math>
Amb la ''R'' la resisténcia electrica (en Ω) e ''I'' l'intensitat (en A).
Aquela dissipacion termica es un paramètre fondamentau per l'utilizacion de resisténcias car determina la poissança nominala maximala admissibla dins un circuit. De mai, es pas tractat dau meteis biais segon leis aplicacions. En certanei cas, per exemple dins un caufatge electric, un efiech Joule important es cercat. Au contrari, dins un circuit electric de precision, leis aumentacions de [[temperatura]] son generalament una fònt de problèmas e lo mestritge dei fònts de calor i es una necessitat.
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
ch5mbsf59cwgwqwmx5hemu1kyv14ynl
2500265
2500263
2026-05-13T05:05:27Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'efiech Joule */
2500265
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
Quand un [[corrent electric]] passa dins una resisténcia, una partida de l'[[energia]] [[electricitat|electrica]] es dissipada sota forma de [[calor]]. Aqueu fenomèn es dich [[efiech Joule]]. La poissança dissipada ''P'' (en W) es donada per la relacion<ref name="Horowitz e Himm 2015 p. 6">'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref> :
:<math> P = R I^2 \, </math>
:<math> P = U \cdot I\, </math>
:<math> P = \frac{U^2}{R}\, </math>
Amb la ''R'' la resisténcia electrica (en Ω), ''U'' la tension electrica (en V) e ''I'' l'intensitat (en A).
Aquela dissipacion termica es un paramètre fondamentau per l'utilizacion de resisténcias car determina la poissança nominala maximala admissibla dins un circuit. De mai, es pas tractat dau meteis biais segon leis aplicacions. En certanei cas, per exemple dins un caufatge electric, un efiech Joule important es cercat. Au contrari, dins un circuit electric de precision, leis aumentacions de [[temperatura]] son generalament una fònt de problèmas e lo mestritge dei fònts de calor i es una necessitat.
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
t3y9lis2muaoh8zfgdx7usaa00p346r
2500267
2500265
2026-05-13T05:06:08Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'efiech Joule */
2500267
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
Quand un [[corrent electric]] passa dins una resisténcia, una partida de l'[[energia]] [[electricitat|electrica]] es dissipada sota forma de [[calor]]. Aqueu fenomèn es dich [[efiech Joule]]. La poissança dissipada ''P'' (en W) es donada per la relacion<ref name="Horowitz e Himm 2015 p. 6">'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref> :
:<math> P = R I^2 = U \cdot I = \frac{U^2}{R}\,</math>
Amb la ''R'' la resisténcia electrica (en Ω), ''U'' la tension electrica (en V) e ''I'' l'intensitat (en A).
Aquela dissipacion termica es un paramètre fondamentau per l'utilizacion de resisténcias car determina la poissança nominala maximala admissibla dins un circuit. De mai, es pas tractat dau meteis biais segon leis aplicacions. En certanei cas, per exemple dins un caufatge electric, un efiech Joule important es cercat. Au contrari, dins un circuit electric de precision, leis aumentacions de [[temperatura]] son generalament una fònt de problèmas e lo mestritge dei fònts de calor i es una necessitat.
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
37vspwsaybzzelx6f6eivnvla17ui7w
2500268
2500267
2026-05-13T05:07:30Z
Nicolas Eynaud
6858
/* L'efiech Joule */
2500268
wikitext
text/x-wiki
{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[File:Resistors-photo.JPG|thumb|right|250px|Diferentas resisténcias]]
[[File:Resistor.jpg|thumb|right|Foto d'una resisténcia electrica.]]
Una '''resisténcia electrica''' es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la [[lei d'Ohm]] que liga l'intensitat <math>i</math> del corrent a la valor <math>R</math> de la resisténcia e a la tension <math>U</math> entre sas bòrnas per la relacion <math>U = R.I</math>
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot [[circuit electric]] e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en [[aliatge]] de [[niquèl]]-[[cròme]], amb un granda resistència electrica.
== Istòria ==
=== Lei trabalhs precursors ===
Lei premiereis observacions dau fenomèn de [[resisténcia electrica]] datan dau sègle XVIII e son mau documentadas. Lei pus importantas semblan d'èsser aquelas dau [[quimia|quimista]] e [[fisica|fisician]] [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que realizèt plusors [[experiéncia]]s quantitativas sus la [[conduccion electrica]] dins lo corrent deis [[ans 1770]]. Pasmens, publiquèt solament una part reducha de sei descubèrtas e l'amplor de son trabalh dins aqueu domeni foguèt compresa pus tard per [[James Clerk Maxwell]] ([[1831]]-[[1879]])<ref>Cavendish publiquèt quauquei trabalhs regardant sei recèrcas sus l'electricitat (Henry Cavendish, « An Attempt to Explain Some of the Principal Phaenomena of Electricity, by means of an Elastic Fluid », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 61, 1771, pp. 564-677 ; Henry Cavendish, « An Account of Some Attempts to Imitate the Effects of the Torpedo by Electricity », ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 66, 1776, pp. 195-225), mai la màger part demorèt desconeguda. L'ensemble de sei trabalhs en electricitat foguèt collectat e publicat en [[1879]] per Maxwell. Segon aquelei documents, Cavendish auriá descubèrt lo concèpte dau potenciau electric, lo principi dau [[condensator]], lo concèpte de [[constanta dielectrica]], la [[lèi d'Ohm]] e la [[lèi de Coulomb]] (James Clerk Maxwell (dir.), ''The Electrical Researches of the Honourable Henry Cavendish'', Cambridge, Cambridge University Press, 1879, pp. 104–113).</ref>.
La premiera publicacion de la relacion fondamentala de la resisténcia electrica foguèt ansin l'òbra dau [[fisica|fisician]] [[Alemanha|alemand]] [[Georg Simon Ohm]] ([[1789]]-[[1854]]) que la formulèt en [[1827]] dins son obratge ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'' (« Lo Circuit galvanic tractat matematicament »)<ref>'''[[alemand|(de)]]''' G. S. Ohm, ''Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet'', Berlin, T. H. Riemann, 1827.</ref>. S'inspirant dei trabalhs dau [[França|Francés]] [[Joseph Fourier]] ([[1768]]-[[1830]]) sus la [[conduccion termica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' B. Bourprix, « G. S. Ohm, théoricien de l'action contiguë », ''Arch. Internat. Hist. Sci.'', vol. 45, n° 134, 1995, pp. 30-35.</ref>, establiguèt una relacion de [[proporcionalitat]] entre la [[tension electrica]] ai boinas d'un conductor e l'[[intensitat]] que lo travèrsa. Aquela descubèrta foguèt inicialament mau acuelhidas au sen d'una comunautat scientifica alemanda fòrça ostila ai resultats experimentaus<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Morton L. Schagrin, « Resistance to Ohm's Law », ''American Journal of Physics'', vol. 31, n° 7, 1963, pp. 536-547.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Herbert Schnädelbach, ''Philosophy in Germany 1831-1933'', Cambridge, Cambridge University Press, 1984, pp. 78-79.</ref>. De mai, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XIX, la [[lèi d'Ohm]] èra concurrenciada per de teorias alternativas coma la [[lèi de Barlow]] publicada en [[1825]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Peter Barlow, « On the Laws of Electro-Magnetic Action as depending on the Length and Dimensions of the conducting Wire and on the question Whether Electrical Phenomena are due to the transmission of a single or of a compound fluid? », ''Edinburgh Philosophical Journal'', vol. 12, 1825, pp. 105-113.</ref>.
L'acceptacion de la [[lèi d'Ohm]] foguèt ansin progressiva, mai la justesa de sei prediccions experimentalas permetèt pauc a cha pauc d'eliminar lei diferentei resisténcias. Puei, lo desvolopament de la [[telegrafia]] deis [[ans 1840]]-[[ans 1850|1850]] acabèt d'invalidar lei relacions alternativas. En [[1841]], [[Georg Simon Ohm]] recebèt la [[medalha Copley]] decernida per la ''[[Royal Society]]'' e l'unitat de [[resisténcia electrica]] dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] foguèt dicha [[ohm]] en son onor.
=== L'estandardizacion industriala ===
[[Fichièr:Résistances anciennes annees 50.jpg|thumb|right|Resisténcias deis [[ans 1950]] amb una version anciana dau còdi color actuau<ref>Lo còdi color es lo meteis que lo sistèma actuau, mai sa representacion es diferenta. Fau legir premier la color dau còrs de la resisténcia puei la color de l'extremitat e, enfin, la color dau ponch.</ref>.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'aparicion de resisténcias a basa de [[carbòni]] participèt au desvolopament de l'[[electronica]]. Aquò permetèt tanben d'estandardizar lei fabricacions amb l'adopcion d'un sistèma de ceucles de [[color]]s permetent d'identificar la valor de cada resisténcia<ref>Lo principi dei ceucles de color foguèt chausit car èra pauc costós a metre en òbra.</ref>. A l'origina, aqueu còdi èra pròpri a cada fabricant, mai a partir deis [[ans 1920]]-[[ans 1930|1930]], s'impausèt pauc a cha pauc lo còdi de la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 3, 1932.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Rider e M. L. Muhleman (dir.), « Color coding - Continued from April issue », ''Service - A Monthly Digest of Radio and Allied Maintenance'', vol. 1, n° 4, 1932.</ref>. En [[1952]], après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt adoptat per la [[Comission Electrotecnica Internacionala]] (CEI) e intrèt en vigor dins la màger part dei país. Plusors versions son estadas editadas dempuei aquela data per integrar totei lei tipes de resisténcias ò per i integrar lei [[condensator]]s. La version actuala es la nòrma internacionala [[IEC 60062|IEC 60062:2016]] emendada en [[2019]].
Un autre aisse important de l'estandardizacion dei resisténcias foguèt la formalizacion dei serias E, uei la nòrma [[CEI 60063]], que definisson lei valors preferencialas d'utilizar per lei resisténcias e lei [[condensator]]s. Aqueu trabalh permetèt d'identificar lei valors de resisténcia permetent de cubrir leis usatges sensa multiplicar lo nombre de referéncias a l'infinit. Un còp de mai, la [[Electronic Industries Alliance|Radio Manufacturers Association]] aguèt un ròtle centrau dins aqueu projècte e un premier sistèma foguèt prepausat en [[1936]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John F. Blackburn, ''Components Handbook'', MIT Radiation Laboratory Series, 1936, vol. 17, p. 38.</ref>. Prefigurèt lei sistèmas utilizats per leis industrias de l'armament [[USA|estatsunidencas]] e [[Reiaume Unit|britanicas]] durant la guèrra. Puei, la CEI comencèt d'estudiar una armonizacion internacionala en [[1948]] que foguèt adoptada en [[1952]].
En parallèl, lei resisténcias de carbòni foguèron pauc a cha pauc remplaçadas per de resisténcias constituïdas d'un còr de [[ceramica]] cubèrt d'un jaç de [[carbòni]]. Aquò permetèt de fabricar de resisténcias pus estables e mens costosas. Lei resisténcias de jaç de carbòni dominèron ansin largament l'[[electronica]] entre leis [[ans 1950]] e leis [[ans 1980]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 1104.</ref>.
=== L'evolucion dei tecnologias ===
[[Fichièr:RC2010JK-071K2L.jpg|thumb|right|Ensemble de resisténcias [[compausant montat en superficia|CMS]] de [[2010]].]]
Lo periòde que seguiguèt l'estandardizacion dei resisténcias veguèt l'aparicion de [[tecnologia]]s novèlas de fabricacion destinadas a respòndre a de besonhs acreissuts de precision, de miniaturizacion e de fisabilitat. Lei pus importantas foguèron premier lei resisténcias [[metau|metallicas]] e lei resisténcias d'[[oxid]] metallic. La premiera familha permetiá d'obtenir de resisténcias fòrça precisas e relativament establas, ben adaptadas per lei circuits analogics de precision (instruments de mesura, [[television]], [[informatica]], etc.). La segonda familha èra compausada de resisténcias fòrça robustas capablas de resistir a de [[temperatura]]s importantas. En revènge, èran mens precisas que lei resisténcias metallicas. S'impausèron dins leis alimentacions e dins lei circuits traversats per de poissanças electricas importantas.
Pasmens, tre leis [[ans 1980]], l'[[Automatisme|automatizacion]] creissenta dei cadenas [[Industria manufacturiera|industrialas]] favorizèt l'utilizacion de resisténcias [[Compausant montat en superficia|CMS]] (« compausants montats en superficia »). Aqueu tipe de resisténcia constituís totjorn la màger part de la produccion annadiera<ref>'''[[anglés|(en)]]''' David S. Nyce, ''Position Sensors'', Wiley, 2016, p. 122.</ref>. Dins aquò, es l'objècte d'un procès de miniaturizacion que mena a l'utilizacion de CMS mai e mai pichons.
== Principis de foncionament ==
=== La lèi d'Ohm ===
[[Fichièr:UIR.png|thumb|right|Representacion esquematica d'una resisténcia ''R'' traversada per un [[corrent electric|corrent]] d'intensitat ''I'' de tension ''U'' ai boinas de la resisténcia.]]
{{veire|Lèi d'Ohm}}
La resisténcia electrica d'un compausant es definida per la [[lèi d'Ohm]] qu'establís una relacion dirècta entre la [[tension electrica|tension]] ''U'' ai boinas dau compausant, l'[[intensitat]] ''I'' dau [[Corrent electric|corrent]] que lo travèrsa e sa resisténcia ''R''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref><ref>La notacion de la tension pòu variar segon lei país e s'emplèga frequentament ''V'' en plaça de ''U''.</ref> :
:<math>U = R \times I</math>
Amb la resisténcia en [[ohm]], l'intensitat en [[ampère]] e la tension en [[volt]].
=== La resistivitat ===
{{veire|Resistivitat}}
La resisténcia d'un materiau despend de sa [[resistivitat]] ''ρ'' (exprimida en Ω·m), de sa longor ''L'' (en m) e de sa seccion ''S'' (en m²) segon la relacion :
: <math>R=\rho\,\frac LS</math>
Aquela relacion explica lei chausidas de materiaus e de geometria dins la fabricacion dei resisténcias. Un materiau amb una resistivitat auta, una granda longor ò una febla seccion aurà ansin una resisténcia auta.
=== L'efiech Joule ===
{{veire|Efiech Joule}}
Quand un [[corrent electric]] passa dins una resisténcia, una partida de l'[[energia]] [[electricitat|electrica]] es dissipada sota forma de [[calor]]. Aqueu fenomèn es dich [[efiech Joule]]. La poissança dissipada ''P'' (en W) es donada per la relacion<ref name="Horowitz e Himm 2015 p. 6">'''[[anglés|(en)]]''' Paul Horowitz e Winfield Hill, ''The Art of Electronics'', 3{{a}} edicion, Cambridge University Press, 2015, p. 6.</ref> :
:<math> P = R I^2 = U \cdot I = \frac{U^2}{R}\,</math>
Amb la ''R'' la resisténcia electrica (en Ω), ''U'' la tension electrica (en V) e ''I'' l'intensitat (en A).
Aquela dissipacion termica es un paramètre fondamentau per l'utilizacion de resisténcias car determina la poissança nominala maximala admissibla dins un circuit. De mai, es pas tractada dau meteis biais segon leis aplicacions. En certanei cas, per exemple dins un caufatge electric, un efiech Joule important es cercat. Au contrari, dins un circuit electric de precision, leis aumentacions de [[temperatura]] son generalament una fònt de problèmas e lo mestritge dei fònts de calor i es una necessitat.
== Caracteristicas e tipes de resisténcia ==
== Aplicacions ==
== Annèxas ==
=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Efiech Joule|Joule (efiech)]].
* [[Georg Simon Ohm|Ohm (Georg)]].
* [[Lèi d'Ohm|Ohm (lèi)]].
* [[Ohm|Ohm (unitat)]].
* [[Resisténcia electrica]].
* [[Resistivitat]].
</div>
=== Bibliografia ===
=== Nòtas e referéncias ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
<references/>
</div>
8q43t8jfveq3eq9kaojbeviaunnffnj
Hoalhés
0
103984
2500208
2497292
2026-05-12T14:01:43Z
Jfblanc
104
/* Istòria */
2500208
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Hoalhés
| nom2 = ''Houeillès''
| imatge = Houeillès-St-Martin-tour.jpg
| descripcion = La tor de la glèisa Nòsta Dauna.
| lògo = cap
| escut =
| escais =
| region ist = {{Gasconha}} [[Agenés]]
| parçan =
| region = [[Navèra Aquitània]]
| departament = {{Òut e Garona}}
| arrondiment = [[Arrondiment de Nerac|Nerac]]
| canton = Los Bòscs de Gasconha ([[caplòc]] deu [[Canton de Hoalhés]] avant 2015)
| intercom = [[Comunautat de comunas deus Tuquets e Lanas de Gasconha|CC deus Tuquets e Lanas de Gasconha]]
| insee = 47119
| cp = 47420
| cònsol = Chrystel Colmagro
| mandat = [[2026]]-[[2032]]
| gentilici =
| latitud = 44.1981
| longitud = 0.0347
| alt mini = 97
| alt mej =
| alt maxi = 153
| km² = 67.63
|}}
'''Hoalhés''' (''Houeillès'' en [[francés]]) qu'es una [[comuna francesa|comuna]] [[Agenés|agenesa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 47119.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre deu territòri===
{{Communes limitrophes
| comuna = Hoalhés
| nòrd = [[Pompunha]]
| nòrd-èst =
| èst = [[Hargas d'Orbisa]]
| sud-èst = [[Bossés]]
| sud = [[Lucbon]] <small>([[Lanas (departament)|Lanas]], ''per un qüadripunt'')</small>
| sud-oèst =
| oèst = [[Alon]]
| nòrd-oèst = [[Sautmejan]]
}}
==Toponimia==
La prononciacion qu'es [wa'ʎes] o [hwa'ʎes]. las fòrmas ancianas que son : ''Feolhes'' o ''Foalhes'' en 1240 e 1316, ''capella de Foalhes'' en 1326, ''par. de Foulhes'' en 1339, ''Fouilhés'' en 1637, ''Fouelhés'' en 1638<ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 136-137</ref>.
Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom que deriva deu gascon ''huelha'', en latin ''folia''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 356</ref>.
Segon [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Hoalhés'' que ven deu gascon "''hoélhe"'', damb lo sufixe collectiu ''-és''; lo sens qu'es d'un ensemble de huelhas, d'arbes huelhuts. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom qu'es (tanben) derivat de ''huelha'', en ''-és'' o en ''ier'' + ''-s'' deu locatiu ablatiu plurau<ref name = bbf/>.
Bénédicte Boyrie-Fénié que's basa sus las grafias medievalas. L'origina que seré donc lo latin tardiu ''foallia'', damb lo sufixe ''-ariu'' (e ''-s'' locatiu), definit atau per Du Cange ''quidquid alendo igni'' : « tot çò que sèrv a alimentar lo huec ». Hoalhés que seré donc lo lòc on las escasses pinhadars originaus son remplaçats (en gròs, a l'èst de la RD 933), per tèrras mei ricas, damb pas tant de braus, on la vegetacion es mei divèrsa; toponimes n'atèstan, com [[Lucbon]], ''Cap deu Bòsc'', [[Bossés|Bossesc]], ''Tilhet'', ''Bedoret'', ''Aubar'', ''Le Tremblet'', etc<ref name = bbf/>.
== Istòria ==
En 1827, la comuna de [[Jautan]] qu'estoc incorporada a Hoalhés <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=17308</ref>. Jautan qu'es au nòrd-èst de Hoalhés. Qu'èra ua anciana parròpia, vasuda annèxa a la Revolucion.
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 47119
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Chrystel Colmagro |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Ledieu|Partit= shens |Qualitat= retirat}}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin=2008 |Identitat=Michel Couture |Partit=[[PCF]] |Qualitat= retirat}}
{{Elegit |Debuta= avant [[1988]] |Fin=1989 |Identitat= Gilbert Caubet|Partit=[[PCF]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= octobre de [[1947]] |Fin=? |Identitat=Robert Lacoste |Partit= [[PCF]] puish [[PS]] |Qualitat= regent, sindicalista, resistant, conselhèr generau (1934-1940, puish 1945-1973)}}
{{Elegit |Debuta= |Fin=1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 47119
|1793=691
|1800=691
|1806=626
|1821=600
|1831=1097
|1836=982
|1841=812
|1846=916
|1851=922
|1856=960
|1861=1044
|1866=1109
|1872=970
|1876=1024
|1881=1047
|1886=1075
|1891=1252
|1896=1187
|1901=1123
|1906=1191
|1911=1259
|1921=1176
|1926=1000
|1931=967
|1936=878
|1946=927
|1954=747
|1962=757
|1968=744
|1975=723
|1982=708
|1990=634
|1999=643
|2006=640
|cassini=17308
|senscomptesdobles= 1962}}
* En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|119}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|119}}/67.63) round 2}}}} ab/km².
===Jautan===
{{Demografia
|insee= 15023
|1793=134
|1800=150
|1806=169
|1821=190
|cassini=17803
|}}
==Lòcs e monuments==
==Personalitats ligadas dab la comuna==
==Véser tanben==
* [[Comunas d'Òut e Garona]]
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Gasconha}}
{{Comunas d'Òlt e Garona}}
[[Categoria:Comuna de Gasconha]]
[[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]]
[[Categoria:Comuna d'Agenés]]
t7vonvmrjy8a5yrgjehmt1ghy5hkpmq
Bèlveser
0
104195
2500225
2157447
2026-05-13T00:38:49Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500225
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Bèlveser
| nom2 = ''Belvezet''
| imatge = Belvezet aubrac.jpg
| descripcion = Lo siti de Bèlveser
| lògo = cap
| escut = Blason_de_la_ville_de_Belvezet_(30).svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[canton de Grandriu|Grandriu]], <small>ancianament del [[canton del Blumar|Blumar]] </small>
| intercom = Comunautat de comunas Mont Losera, a partir de 2017
| divèrs = Comuna delegada de la c. novèla de [[Mont Losera e Golet]]
| insee = 48023
| cp = 48170
| cònsol = Alain Veyrunes (delegat)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.56444
| longitud = 3.74611
| alt mini = 1156
| alt mej =
| alt maxi = 1497
| km² = 12.39
|}}
'''Bèlveser''' (''Belvezet'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo [[1èr de genièr]] de [[2017]], venguèt una comuna delegada dins la comuna novèla de [[Mont Losera e Golet]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48023.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a ''Bèlveser'', es [bɛlbe'zet<ref>Non pas, aquò's ben [bɛlbe'ze], veire las enquistas de Lissandre VARENNE </ref>] (informator de coneissença passiva, doncas cambiar pas còp-sec lo títol de l'article) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=48023
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alain Veyrunes |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48023
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2006]] |Fin= [[2016]] |Identitat= Alain Veyrunes |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2006 |Identitat= Justin Chabalier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]]; es ara del [[canton de Grandriu]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48023
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=262
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=243
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=263
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=133
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=81
|2006=90
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=93
|2014=88
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
== Luòcs e monuments ==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
1sr2vfkgtv68pexlgt21qep9p4fxsw3
Los Monts Verds
0
104200
2500337
2144297
2026-05-13T09:31:03Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500337
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Los Monts Verds
| nom2 = ''Les Monts-Verts''
| imatge = Bourg de l'ancienne commune d'Arcomie.JPG
| descripcion = Borg d'Arcòmia
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| insee = 48012
| cp = 48200
| region = {{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = d'[[Autmont d'Aubrac]], <small>ancianament de [[Sanch Eli d'Apchièr|Sench Ale dals Apchièrs]]</small>
| intercom = Comunautat de comunas de las Tèrras Naltas de l'Aubrac SIREN 200 069 144
| cònsol = David Bourichon
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Vermondois, Vermondoises (en [[francés]])
| latitud = 44.85861
| longitud = 3.20583
| alt mini = 916
| alt mej =
| alt maxi = 1164
| km² = 29.13
|}}
'''Los Monts Verds''' (''Les Monts-Verts'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
La comuna existís dempuèi 1973, eissida de la fusion de las comunas d'[[Arcòmia]], [[Lo Bacon]] e [[Bèrg]] (fusion-associacion fins a 1990, fusion simpla desempuèi).
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48012.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
== Toponimia ==
* La prononciacion del nom de la comuna es [lej mum'ber] o [lej mum'ver] al Bacon e a Arcòmia <ref>enquèsta Sivadon, junh 2018)</ref>.
* '''Arcòmia'''. Lo nom del riu ''Arcòmia'' es prononciat a [[Chalalher]], [ar'kɔmjə], mas [ar'kɔmi] al borg d'Arcòmia (meteissa prononciacion pel nom de l'aglomeracion) <ref>enquèsta Sivadon, abrial e junh 2018)</ref>; la prononciacion del nom del vialatge es [ar'kɔmjɔ] a [[La Fageta]] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>; ''Arcòmia'' ven d'un nom gallés d'òme, ''Arecomios'', segon Delamarre, a l'origina dels ''Volques Arecomiques'' (''Arecomici'') <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 57</ref>. ''Arcòmia'' seriá doncas « Arecomiā, los bens d'Arecomios » e implicitament lo nom del riu vendriá delh nom delh vialatge.
* '''Lo Bacon'''. La prononciacion es [lu ba'ku] al Bacon e a [[La Fageta]] <ref>enquèsta Sivadon, junh 2018, setembre 2019</ref>;
* '''Bèrg'''. La prononciacion es [bɛrk] al Bacon e a [[La Fageta]] <ref>enquèsta Sivadon, junh 2018, setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48012
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= David Bourichon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Christian Fines |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean David |Partit=[[Los Republicans|UMP]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1973]] |Fin= 1989 |Identitat= Henri Delort |Partit= |Qualitat= ancian cònsol del ''Bacon'' }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Sanch Eli d'Apchièr|Sench Èli de Z-Apchièr]]; es ara del canton de [[Autmont d'Aubrac|Z-Aumont d'Aubrac]].
==Demografia (Lo Bacon, puèi Los Monts Verds)==
{{Demografia
|insee= 48012
|1793=262
|1800=200
|1806=271
|1821=298
|1831=239
|1836=335
|1841=301
|1846=291
|1851=262
|1856=195
|1861=210
|1866=214
|1872=214
|1876=205
|1881=202
|1886=202
|1891=208
|1896=221
|1901=206
|1906=208
|1911=223
|1921=213
|1926=184
|1931=196
|1936=163
|1946=151
|1954=142
|1962=142
|1968=136
|1975=392
|1982=404
|1990=334
|1999=335
|2006=346
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=341
|2016=350
|cassini=2326
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 350
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
erlg37ocoaejsj2xdbi38fope0ryy9j
Los Bessons
0
104202
2500334
2144222
2026-05-13T09:30:45Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500334
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Los Bessons
| nom2 = ''Les Bessons''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Aumont d'Aubrac|Z-Aumont d'Aubrac]], <small>ancianament de [[Sanch Eli d'Apchièr|Sench Ale da Z-Apchièr]]</small>
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac
| insee = 48025
| cp = 48200
| cònsol = René Tardieu
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.77333
| longitud = 3.25389
| alt mini = 972
| alt mej =
| alt maxi = 1274
| km² = 23.49
|}}
'''Los Bessons''' (''Les Bessons'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48025.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Arfuelha, comuna d'[[Aubaret]], es [lejbes'u] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>; çò que correspond a la grafia '''Los Bessons'''.
== Istòria ==
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=48025
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2020]] |Identitat= René Tardieu |Partit= sense etiqueta |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Sench Eli d'Apchièr]]; es ara del canton de [[Aumont d'Aubrac|Z-Aumont d'Aubrac]].
== Demografia ==
{{Demografia
|insee=48025
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=545
|1846=481
|1851=544
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=548
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=516
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=355
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=361
|2005=437
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=449
|2016=442
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
np2sxo0ujk04qpfk77vepohiy1pg8lb
Lo Blumar
0
104204
2500321
2486210
2026-05-13T09:21:08Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500321
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Blumar
| nom2 = ''Le Bleymard''
| imatge = Mairie du Bleymard.jpg
| descripcion = L'ostal de comuna del Blumar, vengut lo de [[Mont Losera e Golet]].
| lògo = cap
| escut = Blason Ville 48 Le Bleymard.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]] ([[chapluòc]] del [[canton del Blumar]] abans 2015)</small>
| intercom = Comunautat de comunas de Mont Losera (residéncia)
| divèrs = Comuna delegada e chapluòc de la c. novèla de [[Mont Losera e Golet]]
| insee = 48027
| cp = 48190
| cònsol = Jeannine Cubizolle (consolessa delegada)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.48722
| longitud = 3.73583
| alt mini = 1037
| alt mej =
| alt maxi = 1482
| km² = 16.36
|}}
'''Lo Blumar''' (''Le Bleymard'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small> ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo [[1èr de genièr]] de [[2017]], venguèt una comuna delegada e lo chapluòc de la comuna novèla de [[Mont Losera e Golet]].
==Geografia==
<gallery mode=packed heights=180px>
FR48_Le_Bleymard_Mairie_00.JPG|La comuna en la plaça de la glèisa del Blumar.
</gallery>
[[Imatge:Map commune FR insee code 48027.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Bèlveser]] e a [[Pè de Bòrna]], es [lubly'ma] <ref>enquèsta Sivadon setembre de 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48027
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= genièr de [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jeannine Cubizolle |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48027
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= decembre de [[2016]] |Identitat= Bernard Folcher |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= febrièr de [[2006]] |Fin= 2014 |Identitat= Claude Bergounhe |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1994]] |Fin= novembre de 2005 |Identitat= Jacques Rouvière |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1994 |Identitat= Joseph Caupert |Partit= senator, conselhièr general |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1954]] |Fin= 1959 |Identitat= Albert Reboul |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1954 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]] ([[chapluòc]]); es ara del canton de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]].
== Demografia ==
{{Demografia
|insee=48027
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=583
|1846=596
|1851=652
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=600
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=697
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=324
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=446
|2006=
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* En {{popfrs48|0}} la populacion èra de {{popfrs48|027}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfrs48|027}}/16.36) round 2}}}} ab/km².
==Luòcs e monuments==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
===Parlar local===
* [https://web.archive.org/web/20160629215611/https://sites.google.com/site/loubluma/7---glossaire-patois-francais Lexic e gramatica del parlar del [[Lo Blumar|Blumar]].
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
3fsh8jdbx213jmu8gomaz6edh2iu6t7
Los Bondons
0
104205
2500335
2286910
2026-05-13T09:30:47Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500335
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Bondon
| nom2 = ''Les Bondons''
| imatge = France Lozère Les Bondons 2.jpg|290px
| descripcion = Vista generala del Bondon.
| lògo = cap|150px
| escut =
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48028
| cp = 48400
| cònsol = Francis Durand
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.38722
| longitud = 3.62000
| alt mej =
| alt mini = 600
| alt maxi = 1569
| km² = 45.54
|}}
'''Lo Bondon''' (''Les Bondons'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gavaudan]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
== Istòria ==
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=48028
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Francis Durand |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Michel Palmier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
== Demografia ==
{{Demografia
|insee=48028
|senscomptesdobles= 1962}}
== Luòcs e monuments ==
<gallery mode=packed heights=180px>
France_Lozere_Les_Bondons_Menhirs.jpg|Las pèiras levadas dels Bondons.
</gallery>
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
grhcajkm84xdyp0uczpjcqqem21u6rb
Lo Bòrn (Losera)
0
104206
2500323
2286911
2026-05-13T09:21:26Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500323
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Bòrn
| nom2 = ''Le Born''
| imatge = cap|
| descripcion =
| lògo = cap|150px
| escut =
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48029
| cp = 48000
| cònsol = Claude Meissonnier
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.56028
| longitud = 3.56167
| alt mej =
| alt mini = 918
| alt maxi = 1437
| km² = 30.21
|}}
'''Lo Bòrn''' (''Le Born'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gavaudan]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
== Istòria ==
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=48029
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Meissonnier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin=2008 |Identitat= Gilbert Poulhaon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
== Demografia ==
{{Demografia
|insee=48029
|senscomptesdobles= 1962}}
== Luòcs e monuments ==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Losera]]
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
1mknyjp9ceo444ehz2wbkirdp7aaunm
Lo Boisson (Losera)
0
104209
2500322
2424435
2026-05-13T09:21:16Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500322
wikitext
text/x-wiki
{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Boisson
| nom2 = ''Le Buisson''
| imatge = LE BUISSON EGLISE.JPG
| descripcion = La glèisa e lo borg del Boisson.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = ||Canton d'Aumont d'Aubrac|Aumont d'Aubrac]], <small>ancianament de [[canton de Maruèjols|Maruèjols]]</small>
| intercom = [[Comunautat de comunas de Gevaudan]]
| insee = 48032
| cp = 48100
| cònsol = Gérard Hermet
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.62833
| longitud = 3.23556
| alt mini = 880
| alt mej = 1080
| alt maxi = 1288
| km² = 24.45
|}}
'''Lo Boisson''' (''Le Buisson'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48032.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Recola de Fumaç]], [[Montrodat]] e [[Sant Laurenç de Muret]], es [lubuj'su].
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48032
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Gérard Hermet |Partit= sense etiqueta |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 2001 |Identitat= Casimir Brassac |Partit= sense etiqueta |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Maruèjols]]; es ara del [[canton d'Aumont d'Aubrac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48032
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=614
|1846=613
|1851=611
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=602
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=502
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=272
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=210
|2006=207
|2007=207
|2008=
|2009=
|2012=238
|2016=230
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 230
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas e referéncias==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
imkv6245m0q76djnrepn3i62lceqov2
Canilhac
0
104210
2500226
2141546
2026-05-13T00:45:09Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500226
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Canilhac
| nom2 = ''Canilhac''
| imatge = RuinesChateauCanilhac.JPG
| descripcion = Las roïnas del castèl de Canilhac en [[2010]]
| lògo = cap
| escut = Blason Canilhac.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[canton de La Canorga|La Canorga]]
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| divèrs = comuna suprimida (fusion simpla dins [[Banaçac e Canilhac]])
| insee = 48033
| cp = 48500
| cònsol = Michel Cuartero<ref>[http://www.aspic.interieur.gouv.fr/Aspic2/asvixCommuneHTML.php?idCommune=30&style=doc&x=1246442817 Canilhac sur la base ASPIC]</ref>
| mandat = [[2014]]-[[2015]]
| gentilici = Canilhacois (en [[francés]])
| latitud = 44.42444
| longitud = 3.15083
| alt mini = 499
| alt mej =
| alt maxi = 940
| km² = 7.27
|}}
'''Canilhac''' (''Canilhac'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
== Geografia ==
{{...}}
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sant Pèire de Nogaret]] e a [[La Tieula]], es [kɔni'ʎak] o [kani'ʎak] (entremièg) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
Canilhac es atestat en 1300 : ''de Caniliaco''. Lo nom ven del nom d'òme ''Canilius'', amb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 141</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-aco(n)''. Canilhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre ''Canilius''.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48033
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= novembre [[2008]] |Fin= [[2015]] |Identitat=Michel Cuartero<ref>[http://www.aspic.interieur.gouv.fr/Aspic2/asvixCommuneHTML.php?idCommune=30&style=doc&x=1246442817 Canilhac sur la base ASPIC]</ref> |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= novembre [[2008]] |Identitat= Yves Pouget |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-Paul Aldebert |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1983 |Identitat= Georges Solignac |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1953 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del canton de [[La Canorga]], i demorèt.
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48033
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=352
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=273
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=220
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=96
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=102
|2004=126
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=138
|2013=164
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas e referéncias==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
juncicjbsp8q0v9jznxqowa1scocdim
Cassanhaç
0
104211
2500227
2286913
2026-05-13T00:53:35Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500227
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Cassanhaç
| nom2 = ''Cassagnas''
| imatge = Cassagnas,_mairie.JPG|290px
| descripcion = La comuna.
| lògo = cap|150px
| escut = Blason_Ville_Fr_Cassagnas_(Lozère).svg|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48036
| cp = 48400
| cònsol = Jean Wilkin
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Cassagnais, Cassagnaises (en [[francés]])
| latitud = 44.27194
| longitud = 3.74722
| alt mej =
| alt mini = 667
| alt maxi = 1398
| km² = 35.19
|}}
'''Cassanhaç''' (''Cassagnas'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
== Istòria ==
{{...}}
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 48036
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean Wilkin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-René Plantier |Partit=[[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 48036
|senscomptesdobles= 1962}}
== Luòcs e monuments ==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Ligams extèrnes ==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
8qvvxqod2mp5n4zq1ifp7pzrr7z3pym
Chadenet
0
104212
2500230
2145175
2026-05-13T01:03:13Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500230
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chadenet
| nom2 = ''Chadenet''
| imatge = Chadenet - Eglise et Mairie.JPG
| descripcion = La plaça de la glèisa.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Grandriu|Grandriu]], <small>ancianament del [[canton del Blumar|Blumar]] </small>
| intercom = Comunautat de comunas Mont Losera, a partir de 2017
| insee = 48037
| cp = 48190
| cònsol = Antonin Arbousset
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Chadenetiens (en [[francés]])
| latitud = 44.52056
| longitud = 3.63472
| alt mini = 859
| alt mej =
| alt maxi = 1345
| km² = 12.96
|}}
'''Chadenet''' (''Chadenet'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
== Geografia ==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48037.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Bèlveser]] e a [[Alenc]], es [tʃade'net] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 48037
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Antonin Arbousset |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Gérard Mandement |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Pierre Bonicel |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]]; es ara del [[canton de Grandriu]].
== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 48037
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=229
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=216
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=210
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=127
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=97
|2006=109
|2007=111
|2008=113
|2009=
|2013=93
|2016=100
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
== Luòcs e monuments ==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Ligams extèrnes ==
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
4b916m3uxaooihvwa4kzvm6fy0bef2u
Lo Chambon del Chastèl
0
104213
2500325
2469369
2026-05-13T09:21:52Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500325
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Chambon del Chastèl
| nom2 = ''Chambon-le-Château''
| imatge = 273_Chambon-le-Château_(_48600_).JPG
| descripcion = La glèisa de Sant Pèire e Sant Pau.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Grandriu]]
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr (SIREN 200 006 930)
| divèrs = comuna delegada de la comuna novèla de ''Bel-Air-Val-d'Ance'' (nom francés)
| insee = 48038
| cp = 48600
| cònsol = Michel Nouvel
| mandat = [[2014]]-fin [[2018]]
| gentilici =
| longitud = 3.66028
| latitud = 44.85389
| alt mini = 891
| alt mej =
| alt maxi = 1153
| km² = 8.12
|}}
'''Lo Chambon del Chastèl'''<ref>[http://www.oocities.com/toponimiaoccitana/48b.html Topònims occitans de la Losera]</ref> (''Chambon-le-Château'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2019, es comuna delegada de la comuna novèla de ''Bel-Air-Val-d'Ance'' (nom francés), amb [[Sent Eferian]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48038.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
=== Comunas vesinas ===
<div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;">
[[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]]
{{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Lo Chambon del Chastèl]] '''Lo Chambon <br> del Chastèl'''}}
{{Image label|x=0.616386267157|y=0.419491302245|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 55 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sent Venerand (Naut Léger)|Sent Venerand]] <br/>(2,3 km)}}}}
{{Image label|x=0.365636137591|y=0.597045220096|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 259 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sent Eferian|Senta Ferian]] <br/>(3,0 km)}}}}
{{Image label|x=0.731673894296|y=0.489408095256|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 116 habitants (2000)]]{{mida|80%|<br/>[[Sant Cristòu d'Alèir]] <br/>(3,7 km)}}}}
{{Image label|x=0.683030896188|y=0.799130085961|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 168 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Val Atgièr]] <br/>(5,7 km)}}}}
{{Image label|x=0.634732492853|y=0.167293307285|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 175 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Alairàs]] <br/>(6,1 km)}}}}
{{Image label|x=0.312246920815|y=0.208578690382|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 35 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Croisances|Crosanças]] (6,2 km)}}}}
{{Image label|x=0.794748521482|y=0.756166647596|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 132 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sent Bonet de Montaurós]] <br/>(6,4 km)}}}}
{{Image label|x=0.347974506843|y=0.10662214174|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 176 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Préjet-d'Allier|Sent Prejet d'Alèir]] <br/>(7,4 km)}}}}
{{Image label|x=0.19245199405|y=0.21904531526|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 43 habitants (2000)]]{{mida|80%|<br/>[[Vazeilles-près-Saugues|Vaselhas]] <br/>(7,4 km)}}}}
{{Image label|x=0.0751335550511|y=0.429677163013|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 226 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Toràs]] <br/>(7,7 km)}}}}
{{Image label|x=0.397985074465|y=0.945154652929|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 762 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Grandriu (Losera)|Grandriu]] <br/>(7,8 km)}}}}
{{Image label|x=0.97102942338|y=0.551933609813|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 375 habitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Haon]] <br/>(7,8 km)}}}}
</div><br clear=left>
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Senta Ferian, es [lu tʃam'bu], [lu tʃam'bu lu tʃas'tɛl]]; a Montgròs, comuna de [[La Val Atgièr]], aquò's [tʃam'bu] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
* Ança (aiga) : la prononciacion es ['lɔnsɔ] (amb l'article) al Chailar d'Ança, comuna de [[Sant Pau lo Freid]] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
La comuna se creèt a partir de Senta Ferian en 1837 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=7785</ref>. Èra pas paròcha mas un simple luòc al sègle XVIII (mapa de Cassini) <ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte cercar a ''48600 Chambon-le-Château''</ref>.
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48038
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= 1èr de genièr [[2019]] |Fin= [[2020]]|Identitat= Michel Nouvel |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48038
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 31 de decembre [[2018]]|Identitat= Michel Nouvel |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Guy Martin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Grandriu]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48038
|1836=
|1841=406
|1846=473
|1851=497
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=687
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=723
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=417
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=260
|2004=312
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=296
|2014=286
|2016=291
|cassini=7785
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 291
==Luòcs e monuments==
[[Imatge:Chateau_du_Fort.jpg|thumb|300px|left|Lo chastèl del Fort.]]
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
215f9nmmes9o471u1vrou5dz99ril3g
Chassaradés
0
104214
2500233
2146313
2026-05-13T01:07:54Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500233
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chassaradés
| nom2 = ''Chasseradès''
| imatge = Chasseradès (Lozère, Fr) village, église et clocher de tourmente.JPG
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]], <small>ancianament del [[canton del Blumar|Blumar]] </small>
| intercom = [[Comunautat de comunas del Mont Losera]], a partir de 2017
| divèrs = Comuna delegada de la c. novèla de [[Mont Losera e Golet]]
| insee = 48040
| cp = 48250
| cònsol = Jean-Marie Boisset (delegat)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici =
| alt mini = 951
| alt mej =
| alt maxi = 1482
| km² = 61.93
|}}
'''Chassaradés''' (''Chasseradés'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo [[1èr de genièr]] de [[2017]], venguèt una comuna delegada dins la comuna novèla de [[Mont Losera e Golet]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48040.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a ''Bèlveser'', es [tʃasara'des] (informator de coneissença passiva, mas qu'auriá pas poscut inventar pas lo ''e'' barrat de la consonanta finala) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>; ''e'' barrat es lo resultat normal del sufixe ''-ensis'' <ref>https://www.persee.fr/doc/anami_0003-4398_2000_num_112_229_2663_t1_0099_0000_2</ref>.
Autres luòcs : [miren'dɔw], [les'tɔmpɔ], [dɔw'faʒjɔ] (en francés : Mirandol, L'Estampe, Daufage). Aiga : [tʃase'zak].
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48040
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Marie Boisset |Partit= |Qualitat= retirat}}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48040
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 31 de decembre [[2016]] |Identitat= Jean-Marie Boisset |Partit= |Qualitat= retirat }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Bernard Chaptal |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]]; es ara del canton de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48040
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=780
|1846=810
|1851=801
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=687
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=711
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=305
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=150
|2006=
|2007=
|2008=160
|2009=
|2014=144
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 144
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
esukv4nr42opsn9l2hslkzvlqnzryev
Lo Chastèl
0
104215
2500326
2149324
2026-05-13T09:21:56Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500326
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Chastèl
| nom2 = ''Chastel-Nouvel''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[Canton de Sent Auban]], <small>ancianament de [[canton de Mende nòrd|Mende nòrd]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida SIREN 200 069 102 (dempuèi 2017)
| insee = 48042
| cp = 48000
| cònsol = Didier Brunel
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Castelnoviens (en [[francés]])
| latitud = 44.55972
| longitud = 3.50250
| alt mini = 759
| alt mej =
| alt maxi = 1 302
| km² = 31.50
|}}
'''Lo Chastèl''' (''Chastel-Nouvel'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48042.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Montrodat]], es [lu tsastɛl'nɔw] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. Lo nom seriá '''Lo Chastèl nòu''', mas una sola atestacion es pas pro.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48042
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Didier Brunel |Partit= |Qualitat=}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Maurice Bergonhe |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Joseph Bonnet |Partit= divèrs drecha |Qualitat=}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Mende nòrd]]; es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48042
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=594
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=609
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=671
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=330
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=626
|2006=708
|2007=720
|2008=
|2009=
|2012=767
|2016=858
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 858
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas e referéncias==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
gkcyn5f6qgjextl7p996441i6jq6kky
Chaudairac
0
104217
2500236
2389625
2026-05-13T01:08:31Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500236
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chaudairac
| nom2 = ''Chaudeyrac''
| imatge = FR-48-Chaudeyrac1.JPG
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Grandriu|Grandriu]], <small>ancianament de [[Chastèlnòu de Randon]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida (dempuèi 2017)
| insee = 48045
| cp = 48170
| cònsol = Serge Romieu
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.66028
| longitud = 3.75722
| alt mej =
| alt mini = 1119
| alt maxi = 1436
| km² = 44.10
|}}
'''Chaudairac''' (''Chaudeyrac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48045.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
.La prononciacion, relevada a [[Sent Sauvador de Ginestós]], es [tʃawdej'rak]; a [[Bèlveser]], aquò's [tʃudi'rak] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref> (lo parlar de Bèlveser a de tendéncias [[auvernhat]]as absentas de Sent Sauvador). C. Camprós notèt Chudirak [t͡ʃydiˈrak], e esplicava aquel t͡ʃy per influencia del di dins la segonda sillaba.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48045
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2013]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Serge Romieu |Partit= divèrs drecha |Qualitat= agricultor }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 24 de setembre 2013 (mòrt) |Identitat= Hubert Libourel |Partit= [[UDF]] puèi divèrs drecha|Qualitat= conselhièr general (1992-2011), vice-president del Conselh general (-2011)}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chastèlnòu de Randon]]; es ara del [[canton de Grandriu]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48045
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1075
|1846=1162
|1851=1204
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1246
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=954
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=438
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=263
|2004=296
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=308
|2014=303
|2016=314
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 314
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
8rru3kd1cggixqi4ji2fei6559bzewb
La Chasa de Peire
0
104218
2500307
2264438
2026-05-13T07:59:03Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500307
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Vila
|carta=oc
|nom= La Chasa de Peire
|nom2 = <i>''La Chaze-de-Peyre''</i>
|imatge = La Chaze de Peyre.jpg
|legenda = Lo cloquièr de la glèisa.
|blason =
|bandièra=
|nom de division1 = Region ist
|division1 = {{Gavaudan}}<br/> {{Lengadòc}}
|nom de division2 = Parçan
|division2 =
|nom de division3 = Estat
|division3 = {{França}}
|nom de division4 = Region
|division4 = {{Occitània (Region)}}
|nom de division5 = Departament
|division5 = {{Losera}}
|nom de division6 = Arrondiment
|division6 = [[Arrondiment de Mende|Mende]]
|nom de division7 = Canton
|division7 = Canton de Peire en Aubrac (nom novèl del [[canton d'Autmont d'Aubrac]])
|nom de division8 = Intercom
|division8 = [[Comunautat de comunas de las Tèrras Naltas d'Aubrac|CC de las Tèrras Naltas d'Aubrac]]
|nom de division9 = Comuna
|division9 = [[Peire en Aubrac]]
|còda = 48047
|ehess =
|cp = 48130
|mapa =
|imatge de mapa =
| latitud = 44.70361
| longitud = 3.25389
|estatut =
| altmin = 1010
| altitud = 1040
| altmax = 1217
|superfícia = 19.33
|populacion = {{popfrs48|047}}
|annada-pop = {{popfrs48|0}}
|densitat = {{formatnum:{{#expr:({{popfrs48|047}}/19.33) round 2}}}}
|sits-toristics =
|divèrs = comuna delegada
|gentilici =
|url=
|imatgeloc=
}}
'''La Chasa de Peire''' (''La Chaze-de-Peyre'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna francesa|comuna]] [[gavaudan]]esa situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de [[Peire en Aubrac]].
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48047.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, notada a [[Sent Laurenç de Muret]], es [la'tʃazɔ de 'pejre] (pel nom ''Peire'', i pòt aver de diferéncias d'obertura de ''e'' tonic segon los informators, mas globalament ''e'' es barrat) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48047
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Denis Gras |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee= 48047
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=març de [[2001]] |Fin= 31 de decembre [[2016]] |Identitat= Denis Gras |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton d'[[Autmont d'Aubrac]] o de Z-Autmont d'Aubrac.
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48047
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=563
|1846=583
|1851=606
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=487
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=510
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=369
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=206
|2006=
|2007=246
|2008=
|2009=
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [[Comunas de Losera]]
==Ligams extèrnes==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
j5siapjoi53ie29r7158te6rkd16yam
Lo Chailar de l'Avesque
0
104219
2500324
2144707
2026-05-13T09:21:50Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500324
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Chailar de l'Avesque
| nom2 = ''Cheylard-l'Évêque''
| imatge = FR-48-Cheylard-l'Évêque11.JPG
| descripcion = La glèisa.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Lengònha|Lengònha]]
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr (SIREN 200 006 930)
| insee = 48048
| cp = 48300
| cònsol = Philippe Pin
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.64861
| longitud = 3.80333
| alt mini = 1 055
| alt mej =
| alt maxi = 1 491
| km² = 29.64
|}}
'''Lo Chailar de l'Avesque''' (''Cheylard-l'Évêque'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48048.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Ròcla]], es [i ʃe'lar] (comprene ''Alh Chailar''); a [[Sant Flor de Mercoira]], es [lutʃi'la de la'ßeske] (Lo Chailar de l'Avesque) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48048
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Philippe Pin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Régis Malzieu |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Lengònha]].
== Demografia ==
{{Demografia
|insee=48048
|1891=342
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=389
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=184
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=54
|2006=60
|2007=61
|2008=62
|2009=
|2013=6
|2016=64
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
== Personalitats ligadas amb la comuna ==
==Veire tanben==
== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
== Nòtas e referéncias ==
<references/>
{{Portal Lengadòc }}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
mrcv5k8g5u50g3c6uxyghrq16xuiuux
Chairac
0
104220
2500231
2202110
2026-05-13T01:03:24Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500231
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Chairac
| nom2 = ''Chirac''
| imatge = chirac st-bonnet.jpg
| descripcion = Vista generala de Chairac.
| lògo = cap
| escut = Blason ville-fr Chirac 48.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[canton de Chirac|Chirac]] (burèu centralizator), <small>ancianament de [[Sant German del Telh|Sant German del Telh]] </small>
| intercom = [[Communauté de communes del Gevaudan]]
| insee = 48049
| cp = 48100
| cònsol = Henri Boyer (delegat)
| mandat = [[2016]]-[[2020]]
| gentilici =
| longitud = 3.26611
| latitud = 44.52472
| alt mej =
| alt mini = 605
| alt maxi = 1254
| km² = 33.79
|}}
'''Chairac''' (''Chirac'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de [[Borgs de Colanha]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48049.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sant Pèire de Nogaret]] (comuna confrontanta) es [tʃi'rak] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48049
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 31 de decembre [[2015]] |Identitat= Henri Boyer (1958-) |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= conselhièr departamental, vice-president del conselh departamental, cònsol de ''Borgs de Colanha''}}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Gilbert Reversat (1945-) |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1988]] |Fin= 1989 |Identitat= Jean Hugonnet (1923-2003) |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1988 |Identitat= Marceau Crespin (1915-1988) |Partit= |Qualitat= coronèl, fondator de las primièras unitats francesas eliportadas en Indochina e en Argeria, delegat general a la preparacion olimpica, director de ministèri, president del Conselh general de Losera, director general de Coca-Cola France }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1965 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sant German del Telh]]; es ara del [[canton de Chairac]] ([[Borgs de Colanha]] burèu centralizator).
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48049
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
* [[Marceu Crespin]] (''Marceau Crespin''; l'ortografia occitana es de verificar), [[coroneu]] [[França|francés]] de la [[Segonda Guerra Mondiala]].
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
no7u76d9hu37jlw0gttw5tzbu10bqwg
Cocurès
0
104221
2500238
2286914
2026-05-13T01:16:01Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500238
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Cocurès
| nom2 = ''Cocurès''
| imatge = 003 Cocures ( 48400 ).JPG
| descripcion =
| lògo = cap|150px
| escut = Blason ville-fr Cocurès (Lozère).svg|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48050
| cp = 48400
| cònsol = Michel Cebe
| mandat = [[2014]]-[[2015]]
| gentilici =
| latitud = 44.34917
| longitud = 3.62111
| alt mej =
| alt mini = 561
| alt maxi = 980
| km² = 3.55
|}}
'''Cocurès''', fòrma que caldriá assegurar (''Cocurès'' en [[francés]]), es una anciana [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small> ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de [[Bedoesc e Cocurès]].
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48050
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 31 de decembre [[2015]] |Identitat= Michel Cebe |Partit=[[Partit Radical d'Esquèrra|PRG]] |Qualitat= portaire }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48050
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
qyvdidh8ratqgpjo1ew9k9up2ijh9i8
Lo Colet de Dèsa
0
104222
2500327
2286915
2026-05-13T09:22:00Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500327
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Colet de Dèsa
| nom2 = ''Le Collet-de-Dèze''
| imatge = ColletPanorama.jpg|290px
| descripcion = Vista d'ensemble del Colet de Dèsa.
| lògo = cap|150px
| escut =
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48051
| cp = 48160
| cònsol = Jean-Michel Lacombe
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat de comunas de las Cevenas al Mont Losera]]
| gentilici =
| latitud = 44.24639
| longitud = 3.92417
| alt mej =
| alt mini = 260
| alt maxi = 900
| km² = 26.47
|}}
'''Lo Colet de Dèsa''' (''Le Collet-de-Dèze'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48051
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Michel Lacombe |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 2014 |Identitat= Philippe Hugon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1983 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48051
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
deoy7ytdmqkjzlexrmdulj9ajztfk4c
Cubièira
0
104223
2500240
2145180
2026-05-13T02:27:54Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500240
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Cubièiras
| nom2 = ''Cubières''
| imatge = Cubières.jpg
| descripcion = Vista de Cubièras.
| lògo = cap
| escut = Blason ville-fr Cubières (Lozère).svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]], <small>ancianament del [[canton del Blumar|Blumar]] </small>
| intercom = Comunautat de comunas Mont Losera, a partir de 2017
| insee = 48053
| cp = 48190
| cònsol = Stéphan Massador
| mandat = [[2008]]-[[2014]]
| gentilici = Cubiériens (en [[francés]])
| longitud = 3.77333
| latitud = 44.47417
| alt mini = 756
| alt mej =
| alt maxi = 1633
| km² = 48.88
|}}
'''Cubièira (s)''' (''Cubières'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48053.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
| commune = Cubièiras
| nord =
| nord-est =
| est = [[Altièr]]
| sud-est = [[Cubièireta]]
| sud =
| sud-ouest =
| ouest = [[Mont Losera e Golet]] <small>comuna novèla</small>
| nord-ouest =
}}
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a ''Bèlveser'', es [ky'bjɛjrɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
Lo sens seriá pas d'una fabrica de cubas [o de tot autre recipent en fusta], mas una comparason basada sus la situacion geografica : Cubièra es dins una val <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 232</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48053
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=[[2005]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Stéphan Massador |Partit= divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 2005 |Identitat= Raymond Nouet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1965 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]]; es ara del canton de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48053
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1098
|1846=1089
|1851=1137
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1096
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=922
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=508
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=197
|2006=175
|2007=172
|2008=
|2009=
|2012=164
|2016=171
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 171
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
f9npyq8upu0mnagexc61oqm8lj9yyhf
Cubièireta
0
104224
2500241
2145202
2026-05-13T02:27:56Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500241
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Cubièireta(s)
| nom2 = ''Cubiérettes''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]], <small>ancianament del [[canton del Blumar|Blumar]] </small>
| intercom = Comunautat de comunas Mont Losera, a partir de 2017
| insee = 48054
| cp = 48190
| cònsol = Christian Benoit
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.46000
| longitud = 3.78778
| alt mini = 960
| alt mej =
| alt maxi = 1625
| km² = 11.34
|}}
'''Cubièireta(s)''' (''Cubiérettes'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48054.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Bèlveser]], es [kybjɛj'retɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
''Cubièireta (s)'' es lo diminutiu de [[Cubièira]](s) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 233</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48054
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Christian Benoit |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2001 |Identitat= Jean-Paul Bringer |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]]; es ara del canton de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48054
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=147
|1846=165
|1851=176
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=150
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=152
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=63
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=50
|2005=53
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=54
|2016=53
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
qsynz6jjtrud2pahucu0c6mwu1skxxu
Colturas (Losera)
0
104225
2500239
2142115
2026-05-13T01:17:52Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500239
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Colturas
| nom2 = ''Cultures''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Chairac]], <small>ancianament del [[canton de Chanac]]</small>
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| insee = 48055
| cp = 48230
| cònsol = Jean-Pierre Lemonnier
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| longitud = 3.37861
| latitud = 44.49389
| alt mini = 650
| alt mej =
| alt maxi = 1 000
| km² = 3.96
|}}
''Cultura'', probabla error de collectatge, o puslèu '''Colturas''' (''Cultures'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48055.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Esclanedes, es [kul'tyros] <ref>enquèsta Sivadon, setembre 2019</ref>, doncas '''Colturas'''. I a mai d'un ''Coturas'', totjorn al plural e totjorn amb lo meteis vocalisme; la sola diferéncia es qu'en [[Gavaudan]], lo grop ''-lt-'' se consèrva. La varianta ''Cultura'' <ref>http://www.oocities.org/toponimiaoccitana/48b.html</ref> es probablament una error : l'informator a respondut en francés amb l'accent occitan (accident possible en collectatge !).
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48055
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Pierre Lemonnier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chanac]]; es ara del [[canton de Chairac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48055
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=257
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=203
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=146
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=83
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=107
|2004=113
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=130
|2012=
|2016=156
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 156
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
it84c8hocojx1g83gou2s824whoqdv9
Esclanedes
0
104226
2500242
2142061
2026-05-13T04:01:28Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500242
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Esclanèdes
| nom2 = ''Esclanèdes''
| imatge = Eglise esclanedes 2.JPG
| descripcion = La glèisa de ''Sant Pòlit'' (fòrma supausada).
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Chairac]], <small>ancianament del [[canton de Chanac]]</small>
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| insee = 48056
| cp = 48230
| cònsol = Pascale Bonicel
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.48250
| longitud = 3.36222
| alt mini = 627
| alt mej =
| alt maxi = 1001
| km² = 12.51
|}}
'''Esclanedes''' (''Esclanèdes'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
L'aglomeracion principala es Lo Bruèlh, sus la RN 88, Esclanedes, Z-Òlt delai, garda la glèisa e l'ostal de comuna.
[[Imatge:Map commune FR insee code 48056.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Esclanedes, es [eskla'nedes], [lu bry'ɛl] per Lo Bruèlh]. Autres luòcs : [las 'krɔtɔs]] (Las Cròtas, ''Les Crottes'' en francés), [la tʃa'rusɔ] (La Charossa, probablament ''Rocherousse'' en francés) <ref>enquèsta Sivadon, setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48056
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pascale Bonicel |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2014 |Identitat= Bernard Pinot |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= Raymond Rabier |Partit= |Qualitat= entrepreneire }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chanac]]; es ara del [[canton de Chairac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48056
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=598
|1846=570
|1851=525
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=486
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=418
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=271
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=250
|2006=302
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=322
|2016=385
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 :385
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
fiqc6jjo1rj6xknbpnkmwikfo6h4ty2
Estables
0
104227
2500244
2143285
2026-05-13T04:21:58Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500244
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Estables
| nom2 = ''Estables''
| imatge = Clocher48000.jpg
| descripcion = Lo cloquièr.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| insee = 48057
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Sent Auban]], <small>ancianament de [[Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida SIREN 200 069 102 (dempuèi 2017)
| divèrs = comuna delegada de [[Monts de Randon]]
| cp = 48700
| cònsol = Alexis Bonnal (c. delegat)
| mandat = [[2019]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.66972
| longitud = 3.48778
| alt mini = 1090
| alt mej =
| alt maxi = 1553
| km² = 32.89
|}}
'''Estables''' <ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Estables</ref> (''Estables'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2019, es comuna delegada de la comuna novèla de [[Monts de Randon]], amb [[Cervièira]], [[Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]], [[La Vialadiu]] e lo chapluòc, [[Riutòrt de Randon]].
==Geografia==
La viala d'Estables es traversada per [[Tartarona]], afluent de [[Colanha]] e de Z-[[Òlt]].
La comuna es dins la region de [[Marjarida]], un espaci granitic caracterizat per d'immensas pasturals entrecopats per bòsques, prats, landas e ribièiras.
Lo [[Truc de Fortunièr]], un pauc mai al sud, domina la viala dempuèi sos 1 543 mètres e es tanben lo trescòl de Marjarida.
=== Perimètre del territòri ===
{{Communes limitrophes
| commune = Estables
| nord = [[Sent Daunís de Marjarida]]
| nord-est = [[La Vialadiu]]
| est = [[Arzenc de Randon]]
| sud-est =
| sud = [[Riutòrt de Randon]]
| sud-ouest =
| ouest = [[Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]]
| nord-ouest = [[Las Làubias]]
}}
==Toponimia==
La prononciacion es [es'taple] a [[Montrodat]], [es'tapple] a [[Recola de Fumaç]], [es'taple] o [[es'taples] a [[Sent Gal]], [es'taples] a [[Ribenas]]. ''Un estable'' se pronóncia [ynes'taple] (a [[Ribenas]]) <ref>enquèsta Sivadon, setembre 2015</ref>. Lo nom es doncas sovent al singular.
Lo nom ven del latin ''stabulum'', « estable, escudariá », puèi « ostalariá » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 273</ref>. Una autra possibilitat, lo germanic latinizat ''stapula'', « entrepaus », que lo latin manlevèt benlèu après lo periòde de validitat de la sonorizacion de las sordas intervocalicas (''-p-'' > ''-b-'') e que donèt [[Étaples]], un ancian pòrt, es mai qu'improbabla. La grafia es logicament '''Estables'''.
==Istòria==
Aquelha viala foguèt victima de las atacas de la [[Bèstia de Gavaudan| bèstia de Gavaudan]] al sègle XVIII<sup><small>en</small></sup>.
I a aviá un convent que foguèt destruit per la nèu en 1404.
I aviá lo chastèl. La partida sud foguèt bastida per Monsenh Serinni en 1616. L'autra partida foguèt bastida en 1717.
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48057
|Títol= Lista dels cònsols delegatssuccessius</ref>}}
{{Elegit |Debuta= 1èr de genièr [[2019]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alexis Bonnal |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= agricultor retirat }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48057
|Títol= Lista dels cònsols successius<ref>http://www.francegenweb.org/mairesgenweb/resultcommune.php?id=728</ref>}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 31 de genièr [[2018]] |Identitat= Alexis Bonnal |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= agricultor retirat }}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= [[2014]] |Identitat= André Viala |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= [[1983]] |Identitat= Amans Tardieu |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1888]] |Fin= [[1935]] |Identitat= Jules Tardieu |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1881]] |Fin= [[1888]] |Identitat= Célestin Tardieu |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1866]] |Fin= [[1881]] |Identitat= Pierre Lebet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1840]] |Fin= [[1866]] |Identitat= Jean Saint-Léger |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1817]] |Fin= [[1840]] |Identitat= Jean Tondut |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1813]] |Fin= [[1817]] |Identitat= Jean Lebet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1805]] |Fin= [[1813]] |Identitat= Jean Tondut |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1804]] |Fin= [[1805]] |Identitat= Etienne Crueize |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1798]] |Fin= [[1804]] |Identitat= Jean Hallo |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1797]] |Fin= [[1797]] |Identitat= Jean Tondut |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1794]] |Fin= [[1797]] |Identitat= Pierre Granier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1791]] |Fin= [[1794]] |Identitat= Pierre Pascal |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sench Amanç (Losera)|canton de Sench Amanç]]; es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48057
|1793=500
|1800=300
|1806=639
|1821=657
|1831=650
|1836=643
|1841=634
|1846=624
|1851=613
|1856=629
|1861=556
|1866=606
|1872=568
|1876=582
|1881=621
|1886=636
|1891=635
|1896=575
|1901=625
|1906=721
|1911=644
|1921=640
|1926=579
|1931=475
|1936=502
|1946=457
|1954=439
|1962=401
|1968=362
|1975=277
|1982=235
|1990=196
|1999=171
|2005=147
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=174
|2016=165
|cassini=13104
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
La gleisa foguèt bastida en 1642 mas foguèt destruita lo 14 de junh de 1835. (la tonada es tombada sobre lo clochèir que tombèt).
A l'est, i a une chapela dedicada a Sant Felix.
Au nord de Ferviala, i a las roinas d'un convent dependent de [[La Chas-Dieu]]
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
onswz93crxqnsu2j0rvnj0a8d1xsk3p
La Fageta
0
104229
2500308
2144271
2026-05-13T07:59:44Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500308
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Fageta
| nom2 = ''La Fage-Saint-Julien''
| imatge = Église de lafage-saint-julien.jpg
| descripcion = La glèisa de Sent Julian.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = {{Gavaudan}} ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Aumont d'Aubrac|Z-Aumont d'Aubrac]], <small>ancianament de [[Sanch Eli d'Apchièr|Sench Ale da Z-Apchièr]]</small>
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac
| insee = 48059
| cp = 48200
| cònsol = Francis Sartre
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.80389
| longitud = 3.19194
| alt mini = 1032
| alt mej =
| alt maxi = 1234
| km² = 18.06
|}}
'''La Fageta''' [lafa'ʒitɔ] (''La Fage-Saint-Julien'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48059.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Chauchalhas]], [[Noalhac (Losera)|Noalhac]] e localament es [lafa'ʒitɔ]; los informators son conscients que lo nom es lo diminutiu de [[La Faja (Losera)|La Faja]] e que [-itɔ] es la fòrma locala ([[auvernhat|arvernizanta]]) del sufixe diminutiu ''-eta'', que permet de diferenciar los dos luòcs <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. La grafia es '''La Fageta'''.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48059
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Francis Sartre |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1968]] |Fin= 1989 |Identitat= François Poulalion |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1968 |Identitat= Émile Salvan du Viala |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Sench Eli d'Apchièr]]; es ara del canton de [[Aumont d'Aubrac|Z-Aumont d'Aubrac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48059
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=494
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=404
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=415
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=272
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=237
|2006=271
|2007=
|2008=
|2009=
|2011=288
|2016=294
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 294
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
qtr0zynmqny0vuktx6lzt1io30cqd5k
Fontanas
0
104231
2500259
2442196
2026-05-13T05:00:27Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500259
wikitext
text/x-wiki
{{omon|Fontanas (omonimia)}}
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Fontanas
| nom2 = ''Fontanes''
| imatge = Fontanes (Lozère, Fr), moutons sur le haut plateau.JPG
| descripcion = Fontanas, fedas pel replanat.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Lengònha|Lengònha]]
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr (SIREN 200 006 930)
| divèrs = comuna delegada de la comuna novèla de [[Nauçac e Fontanas]]
| insee = 48062
| cp = 48300
| cònsol = Jean-Louis Brun (delegat)
| mandat = [[2016]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.77083
| longitud = 3.78611
| alt mini = 791
| alt mej =
| alt maxi = 1075
| km² = 11.28
|}}
'''Fontanas''' (''Fontanes'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna delegada de [[Nauçac e Fontanas]].
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48062.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, notada a [[Ròcla]] e a [[Sant Flor de Mercoira]], es [fun'tɔnɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48062
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2016]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Louis Brun |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48062
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 31 de decembre [[2015]] |Identitat= Jean-Louis Brun |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1976]] |Fin= 2008 |Identitat= Louis Hugon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1976 |Identitat= Pierre Hugon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= 1959 |Identitat= Maurice Barradon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1935 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Lengònha]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48062
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=311
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=333
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=349
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=175
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=110
|2004=122
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=110
|2013=137
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2013 : 137
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
dc88wipc15s5tpp71fm6w1parvck14r
Fontans
0
104232
2500260
2144448
2026-05-13T05:00:32Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500260
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Fontans
| nom2 = ''Fontans''
| imatge = Eglise fontans.jpg
| descripcion = La glèisa de Sant Pèire
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Sent Auban]]
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| insee = 48063
| cp = 48700
| cònsol = Jean-Paul Vanel
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.73972
| longitud = 3.38750
| alt mini = 910
| alt mej =
| alt maxi = 1123
| km² = 33.90
|}}
'''Fontans''' (''Fontans'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48063.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Fontans, es [fun'tɔns], a Montrufet, comuna del [[Lo Malasiu Foran|Malasiu Foran]], [fun'tɔn] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48063
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Paul Vanel |Partit= divèrs drecha |Qualitat= agricultor }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48063
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=846
|1846=919
|1851=863
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=870
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=719
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=334
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=196
|2006=206
|2007=
|2008=209
|2009=
|2013=214
|2016=216
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 216
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
3ebq99gnj0bj1y445x9rtgcy5wghupc
Fraissinet de Forcas
0
104234
2500264
2286918
2026-05-13T05:05:24Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500264
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Fraissinet de Forcas
| nom2 = ''Fraissinet-de-Fourques''
| imatge = FR48 Fraissinet-de-Fourques 04.JPG
| descripcion =
| lògo = cap
| escut =
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48065
| cp = 48400
| cònsol = Eddy Charbonneaux
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.21611
| longitud = 3.53972
| alt mej =
| alt mini = 660
| alt maxi = 1343
| km² = 24.30
|}}
'''Fraissinet de Forcas''' (''Fraissinet-de-Fourques'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gavaudan]] situada administrativament dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48065
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Eddy Charbonneaux |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Albert Clément |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48065
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
huwuqprtpjj9d6ov5y29h1kn048qs1w
Fraissinet de Losera
0
104235
2500266
2107524
2026-05-13T05:05:26Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500266
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Fraissinet de Losera
| nom2 = ''Fraissinet-de-Lozère''
| imatge = France Lozère Rûnes.jpg|290px
| descripcion = Vista dels desròcs a Fraissinet de Losera.
| lògo = cap|150px
| escut = cap|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}, <small>ancianament de {{Lengadòc-Rosselhon}}</small>
| insee = 48066
| cp = 48220
| cònsol = Jean-Pierre Allier
| mandat = [[2008]]-[[2014]]
| intercom = [[Comunautat de comunas de las Cevenas al Mont Losera]]
| gentilici = Fraissinetels (en [[francés]])
| longitud = 3.70139
| latitud = 44.37528
| alt mej =
| alt mini = 669
| alt maxi = 1699
| km² = 38.58
|}}
'''Fraissinet de Losera''' (oficialament en [[francés]] ''Fraissinet-de-Lozère'') es una anciana [[comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo [[1èr de genièr]] de [[2016]], venguèt una comuna delegada dins la comuna novèla de [[Pònt de Montverd - Sud Mont Losera]].
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48066
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2016]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Pierre Allier ? |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee= 48066
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 31 de decembre [[2015]] |Identitat= Jean-Pierre Allier |Partit= [[PS]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48066
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Vejatz tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
3g1ej31k952dhfv68bybtr9krqve8kx
Gatusièiras
0
104238
2500270
2286919
2026-05-13T05:26:35Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500270
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Gatusièiras
| nom2 = ''Gatuzières''
| imatge = FR48 Gatuzières 01.JPG|290px
| descripcion = Vista de Gatusièras.
| lògo = cap|150px
| escut = Blason ville fr Gatuzieres.svg|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48069
| cp = 48150
| cònsol = Michel Commandré
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.19944
| longitud = 3.49056
| alt mej =
| alt mini = 759
| alt maxi = 1562
| km² = 29.40
|}}
'''Gatusièiras''' (''Gatuzières'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48069
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Michel Commandré |Partit= divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= François Arnal |Partit= divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48069
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
pn2g4ob8hbq8d0vgjr79crx82pzy8li
Grandriu (Losera)
0
104239
2500271
2144466
2026-05-13T05:49:09Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500271
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Grandriu
| nom2 = ''Grandrieu''
| imatge = Grandrieu.jpg
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Grandrieu.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Grandriu]]
| intercom = Comunautat de comunes de Randon-Marjarida SIREN 200 069 102 (dempuèi 2017)
| insee = 48070
| cp = 48600
| cònsol = Guy Galtier
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.78528
| longitud = 3.63389
| alt mini = 867
| alt mej =
| alt maxi = 1317
| km² = 65.37
|}}
'''Grandriu''' (''Grandrieu'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48070.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Fontans]] e a Montgròs, comuna de [[La Val Atgièr]], es [gran'rriw] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
* Lo 1èr de febrièr 1965, [[Senta Colomba de Montaurós]] foguèt incorporada a Grandriu (fusion simpla) <ref>https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM48143-sainte-colombe-de-montauroux</ref>.
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48070
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Guy Galtier |Partit= divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Claude Laroche |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Pierre Merle |Partit=[[UDF]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin=2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra [[chapluòc]] del [[canton de Grandriu]], i demorèt e ne venguèt lo burèu centralizator.
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48070
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1509
|1846=1630
|1851=1626
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1646
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=1535
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=940
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=773
|2006=764
|2007=
|2008=761
|2009=
|2013=759
|2016=743
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 743
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
1do82rm1f7o4hrlpu9azlvk8cumstui
Grèsas (Losera)
0
104241
2500272
2141742
2026-05-13T05:56:06Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500272
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Grèsas
| nom2 = ''Grèzes''
| imatge = Grezes48.jpg
| descripcion = Lo chastèl de Grèsas, dempuèi lo Truc de Gresas.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[Canton de Chairac|Chairac]], <small>ancianament de [[canton de Maruèjols|Maruèjols]]</small>
| intercom = [[Comunautat de comunas de Gevaudan]]
| insee = 48072
| cp = 48100
| cònsol = Patricia Bremond
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.51389
| longitud = 3.33917
| alt mini = 709
| alt mej =
| alt maxi = 1032
| km² = 16.21
|}}
'''Grèsas''' (''Grèzes'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small> ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48072.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
Lo nom chausit en títol ''Grèsas'' es probablament lo nom vertadièr, que correspond a la prononciacion relevada a [[Montrodat]] (comuna confrontanta), ['grɛsɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. La varianta ''Gresas'', amb ''e'' barrat, coma per [[Gresas (Perigòrd)]] o per [[Gresas (Carcin)]], es pus espandida.
''Gredone'' sembla d'èsser lo nom a l'epòca gallo-romana. Probable que lo nom actual deriva del nom antic, que per ipotèsi aviá una longa en sillaba iniciala e venguèt aital proparoxiton (''*Grédone'' o ''*Grèdone''), çò qu'explicariá la tombada de la finala. O benlèu aquò's un afar de declinason ? Aquò escarta pas la possibilitat d'una contaminacion pel mot occitan ''gresa'', nimai la d'una origina comuna a ''gresa'' e a ''Gredone'' (''-d-'' intervocalic passa regularament a ''-s-'' sonòra, es a dire « z »).
Pr'aquò, [[Albèrt Dauzat]] tracta lo nom gavaudanés coma los autres ''Grèzes'' (en francés), çò que fòrça a precisar lo sens de l'apellatiu ''gresa'', origina versemblabla dels omonimes o paronimes. Lo mot ''gresa'', plan viu dins la lenga e frequent en toponimia, fòrma femenina de ''gres'', « terrenh peirós, rocassut », d'origina pre-indoeuropèa segon Dauzat, pòt gardar lo sens de « tèrra magra e peirosa » o eventualament prene lo sens modèrne, atestat en [[Carcin]], de « bosija, èrm » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 328</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 257</ref>. Aquò's lo primièr sens, o un sens aparentat, que chal privilegiar per las epòcas ancianas e per las autras regions. D'unes autors fan pasmens de ''gresa'' un mot d'origina germanica, puslèu que pre-indoeuropèa <ref>Gaston Bazalgues, ''A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot'', Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002, p. 112</ref>{{,}}<ref>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 171</ref>, çò qu'es curiós per un tèrme ligat al trabalh de la tèrra. [[Xavier Delamarre]] supausa una socha ''*gris-'' dins de noms galleses.
==Istòria==
[[Image:Ad6lanom.JPG|thumb|right|Sus aquela mapa se veson Anderitum ([[Jàvols]]), Mimate ([[Mende]]) e Gredona (Gresas).]]
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48072
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2004]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Patricia Bremond <ref>[http://www.lozere.fr/page/p-94/art_id-/ Site du conseil général de la Lozère]</ref>|Partit= sense etiqueta |Qualitat= conselhièra departamentala }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2004 |Identitat=Jean-Paul Thomas |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1995 |Identitat= Bernard Pauc |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1965 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Maruèjols]]; es ara del canton de [[Chairac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48072
|1793=390
|1800=408
|1806=592
|1821=439
|1831=458
|1836=495
|1841=498
|1846=513
|1851=443
|1856=451
|1861=459
|1866=452
|1872=462
|1876=445
|1881=440
|1886=436
|1891=391
|1896=417
|1901=405
|1906=434
|1911=421
|1921=334
|1926=285
|1931=270
|1936=301
|1946=290
|1954=192
|1962=444
|1968=170
|1975=193
|1982=183
|1990=235
|1999=245
|2006=235
|2007=233
|2008=236
|2009=
|2012=190
|2016=214
|max=600
|cassini=16184
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 214
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
czognid8gb2gm9gdxuvnh38e1bzlp91
Los Ermals
0
104242
2500336
2302452
2026-05-13T09:30:56Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500336
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Los Ermals
| nom2 = ''Les Hermaux''
| imatge = Les_Hermaux.jpg
| descripcion = Vista generala dels Ermals.
| lògo = cap
| escut =
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[canton d'Autmont d'Aubrac|Autmont d'Aubrac]], <small>ancianament de [[Sant German del Telh|Sant German del Telh]]</small>
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn|CC Aubrac Òlt Causses Tarn]]
| insee = 48073
| cp = 48340
| cònsol = Guy Reversat
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| longitud = 3.13250
| latitud = 44.51694
| alt mini = 589
| alt mej =
| alt maxi = 1361
| km² = 17.59
|}}
'''Los Ermals''' (''Les Hermaux'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]], situada administrativament dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48073.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sant Pèire de Nogaret]] (comuna confrontanta) es [lujzer'mals] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48073
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Guy Reversat |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Louis Gély |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= André Vayssier |Partit= divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1989 |Identitat= Joseph Rodier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sant German del Telh]]; es ara del [[canton d'Autmont d'Aubrac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48073
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Vejatz tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
86z0m24y7hlzki3uxgoa05jckm2y3ew
Espanhac
0
104244
2500243
2442505
2026-05-13T04:04:14Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500243
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Espanhac
| nom2 = ''Ispagnac''
| imatge = France Lozère Ispagnac Centre 2.jpg
| descripcion = Lo centre del vilatge d'Espanhac.
| lògo = cap|150px
| escut = Blason ville-fr Ispagnac.svg|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48075
| cp = 48320
| cònsol = Gérard Pédrini
| mandat = [[2020]]-[[2026]]
| gentilici = Ispagnacois (en [[francés]])
| latitud = 44.37139
| longitud = 3.53639
| alt mej =
| alt mini = 499
| alt maxi = 1233
| km² = 53.71
|}}
'''Espanhac''' (''Ispagnac'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48075
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Michel Vieilledent |Partit=[[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= 1971 |Fin= 2001 |Identitat= François Brager |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] |Qualitat= Conselhièr general (canton de Mende-sud) de 1982 à 2001, president del Conselh general de Losera (1994-1998) }}
{{Elegit |Debuta= [[1964]] |Fin= 1971 |Identitat= Louis Atger |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1949]] |Fin= 1964 |Identitat= Robert Barbot |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1912]] |Fin= 1949 |Identitat= Jules Laget |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1912 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48075
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
gsp7d1u6rl5stzts5hcpcgo4hge58cx
Jàvols
0
104245
2500299
2464409
2026-05-13T07:37:16Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500299
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Vila
|carta=oc
|nom= Jàvols
|nom2 = <i>''Javols''</i>
|imatge = FR-48-Javols03.JPG
|legenda = La glèisa e la plancarta suls escavaments.
|blason = Blason ville fr Javols.svg
|bandièra=
|nom de division1 = Region ist
|division1 = {{Gavaudan}}<br/> {{Lengadòc}}
|nom de division2 = Parçan
|division2 =
|nom de division3 = Estat
|division3 = {{França}}
|nom de division4 = Region
|division4 = {{Occitània (Region)}}
|nom de division5 = Departament
|division5 = {{Losera}}
|nom de division6 = Arrondiment
|division6 = [[Arrondiment de Mende|Mende]]
|nom de division7 = Canton
|division7 = Canton de Peire en Aubrac (nom novèl del [[canton d'Autmont d'Aubrac]])
|nom de division8 = Intercom
|division8 = [[Comunautat de comunas de las Tèrras Naltas d'Aubrac|CC de las Tèrras Naltas d'Aubrac]]
|nom de division9 = Comuna
|division9 = [[Peire en Aubrac]]
|còda = 48076
|ehess =
|cp = 48130
|mapa =
|imatge de mapa =
| latitud = 44.69417
| longitud = 3.34250
|estatut =
| altmin = 931
| altitud = 980
| altmax = 1117
|superfícia = 31.21
|populacion = {{popfrs48|076}}
|annada-pop = {{popfrs48|0}}
|densitat = {{formatnum:{{#expr:({{popfrs48|076}}/31.21) round 2}}}}
|sits-toristics =
|divèrs = comuna delegada
|gentilici =
|url=
|imatgeloc=
}}
'''Jàvols''' (''Javols'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de [[Peire en Aubrac]].
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48076.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Montrodat]], [[Recola de Fumaç]] e un autre luòc, es ['ʒabus], a
[[Sent Laurenç de Muret]], es ['ʒabɔs], a [[Fontans]], es ['ʒabu] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48076
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Christian Malavieille |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48076
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 31 de decembre [[2016]] |Identitat= Christian Malavieille |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Gilbert Tichit |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 1995 |Identitat= Jacques d'Alteroche |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1989 |Identitat= Jean Ramadier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48076
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1008
|1846=1017
|1851=989
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1025
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=1030
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=524
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=276
|2004=313
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=325
|2014=328
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
*[[Evòdi de Jàvols]], avesque medieval.
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
fdoztdfw6p4p50mamf6lfobxfbgmx95
Julhanjas
0
104246
2500296
2462562
2026-05-13T07:35:59Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500296
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Julhanjas
| nom2 = ''Julianges''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[Canton de Sent Auban]], <small>ancianament del [[Canton del Malasiu|Malasiu]]</small>
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| insee = 48077
| cp = 48140
| cònsol = Thierry Archer
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.93083
| longitud = 3.30972
| alt mini = 891
| alt mej =
| alt maxi = 1340
| km² = 9.42
|}}
'''Julhanjas''' (''Julianges'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
==Toponimia==
La prononciacion, notada a Arfuelha, comuna d'[[Aubaret]] e a Montrufet, comuna del [[Lo Malasiu Foran|Malasiu Foran]], es [ʒy'lɔnʒɔ] <ref>enquèsta Sivadon, setembre 2019</ref>. Aquela prononciacion es una despalatalizacion de la varianta d'origina, [ʒy'ʎɔnʒɔ], deguda a la pèrda de l'articulacion de ''l'' banhada [ʎ]; l'autra solucion possibla seriá la iodizacion, [ʒy'jɔnʒɔ] e, coma dins lo cas de la iodizacion, la grafia demòra ''lh''; veire [[Chauchalhas]].
La prononciacion locala es [tʃyˈʎɔnʑɔs]<ref>Camproux, Charles. ''Essai de géographie linguistique du Gévaudan'', 1962</ref>
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48077
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1987]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Thierry Archer |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1987 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Malasiu]]; es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48077
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=254
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=257
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=221
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=177
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=71
|2004=69
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=71
|2014=59
|2016=57
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 57
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
so6sgnym5hcjhtimt3g7gcs5dhlxes6
La Chalm
0
104247
2500306
2143297
2026-05-13T07:58:24Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500306
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Chalm
| nom2 = ''Lachamp''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = Blason_ville_Lachamp_48.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Maruèjols|Maruèjols]], <small>ancianament de [[canton de Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida SIREN 200 069 102 (dempuèi 2017)
| divèrs = comuna delegada de [[La Chalm e Ribenas]]
| insee = 48078
| cp = 48100
| cònsol = Philippe Fleury de la Ruelle (c. delegat)
| mandat = [[2019]]-[[2020]]
| gentilici =
| longitud = 3.37111
| latitud = 44.61222
| alt mini = 840
| alt mej =
| alt maxi = 1187
| km² = 25.89
|}}
'''La Chalm''' <ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Lachamp</ref> (''Lachamp'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es comuna delegada de la comuna novèla de [[La Chalm e Ribenas]].
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48078.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Montrodat]], es [la'tʃɔn], a [[Recola de Fumaç]] e [[Sent Gal]], [la'tʃan]
<ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. La fòrma grafica, segon lo sens, es '''La Chalm'''.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48078
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= 1èr de genièr [[2019]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Philippe Fleury de la Ruelle |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48078
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 31 de decembre [[2018]] |Identitat= Philippe Fleury de la Ruelle |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= setembre [[2002]] |Fin= 2008 |Identitat= Louis Ressouche |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2002 |Identitat= Roland Jacques |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sench Amanç (Losera)|canton de Sench Amanç]]; es ara del [[canton de Maruèjols]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48078
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
jxarnm25icsoj8rxrpugznk46zvimnx
L'Atgièr
0
104248
2500304
2144446
2026-05-13T07:49:11Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500304
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = L'Atgièr
| nom2 = ''Lajo''
| imatge = Église_Saint-Roch-de-Lajo_2.JPG
| descripcion = La glèisa de Sant Ròc.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Sent Auban]]
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| insee = 48079
| cp = 48120
| cònsol = Alain Soulier
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| longitud = 3.42722
| latitud = 44.83833
| alt mini = 1064
| alt mej =
| alt maxi = 1436
| km² = 18.58
|}}
'''L'Atgièr''' (''Lajo'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48079.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Fontans]], a a Montrufet, comuna del [[Lo Malasiu Foran|Malasiu Foran]], a La Ròcha, dins la comuna, es [la'ʒɔ] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48079
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alain Soulier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48079
|1836=
|1841=417
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=456
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=388
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=238
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=136
|2004=130
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=111
|2014=104
|2016=101
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 101
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
o6ojfxoa6ao7t63m1wcdd0elbgk9j9j
Lanuèjols (Losera)
0
104249
2500314
2286922
2026-05-13T08:18:15Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500314
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lanuèjols
| nom2 = ''Lanuéjols''
| imatge = Lanuejols 48 vue generale.jpg|290px
| descripcion = Vista generala dempuèi lo ''[[mont Mimat]]''.
| lògo = cap|150px
| escut =
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48081
| cp = 48000
| cònsol = Christian Brugeron
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| intercom = [[Comunautat de comunas de Valdonés]]
| gentilici = Lanuéjolois (en [[francés]])
| longitud = 3.57306
| latitud = 44.50167
| alt mej =
| alt mini = 778
| alt maxi = 1421
| km² = 32.67
|}}
'''Lanuèjols''' (''Lanuéjols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gevaudan]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48081
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Christian Brugeron |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1968]] |Fin= 1995 |Identitat= Henri Pujol |Partit= |Qualitat= professor en cancerologia }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1968 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48081
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
[[Imatge:France Lozère Lanuéjols Mausolée romain 1.jpg|thumb|left|300px|Mausolèu roman de Lanuèjols.]]
*[[Mausolèu de Lanuèjols]]
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
ocdf6zqgbez27tqtof0ms46ihccsvot
Laubèrt
0
104250
2500318
2145279
2026-05-13T08:22:47Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500318
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Laubèrt
| nom2 = ''Laubert''
| imatge = FR-48-Laubert.JPG
| descripcion = Vista generala de Laubèrt.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Grandriu|Grandriu]], <small>ancianament de [[canton de Chastèlnòu de Randon|Chastèlnòu de Randon]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Mont Losera (SIREN 200 069 128)
| insee = 48082
| cp = 48170
| cònsol = Gilbert Debien
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Laubertois (en [[francés]])
| longitud = 3.64111
| latitud = 44.58639
| alt mini = 1186
| alt mej =
| alt maxi = 1428
| km² = 14.28
|}}
'''Laubèrt''' (''Laubert'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48082.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sent Sauvador de Ginestós]] e a [[Bèlveser]], es [lu'bɛr] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. La prononciacion [u] per ''au'' pretonic (doncas l'abséncia de distincion fonologica entre ''au'' e ''o'' pretonics) es un [[auvernhat|arvernisme]] se la fòrma grafica francesa, amb ''au-'', es etimologica e pas analogica (cf. [[Chaudairac]] : [tʃawdej'rak] a Sent Sauvador de Ginestós, [tʃudi'rak] a Bèlveser). Çò pus probable es que l'informator de Sent Sauvador, que diferéncia ''au'' e ''o'' pretonics, coneis lo nom de Laubèrt dins la prononciacion d'aquel luòc, de tipe arvernizant. Chaldriá de fòrmas ancianas per n'èsser segur.
''Gourgons'' (nom francés). La prononciacion es [gur'gɔns], segon un informator de [[Bèlveser]] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48082
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Gilbert Debien |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Gérard Piejoujac |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chastèlnòu de Randon]]; es ara del [[canton de Grandriu]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48082
|1876=272
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=337
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=160
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=134
|2005=111
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=102
|2016=99
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 99
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
tnpoq2gp66n8czkt1fip2mamebo3v3s
Las Làubias
0
104252
2500315
2149322
2026-05-13T08:20:42Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500315
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Las Làubias
| nom2 = ''Les Laubies''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = Blason ville Les Laubies 48.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Sent Auban]], <small>ancianament de [[Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida SIREN 200 069 102 (dempuèi 2017)
| insee = 48083
| cp = 48700
| cònsol = Philippe Hébrard
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.68667
| longitud = 3.43028
| alt mini = 1010
| alt mej =
| alt maxi = 1388
| km² = 22.80
|}}
'''Las Làubias''' (''Les Laubies'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48083.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Montrodat]] e a [[Sent Gal]], es [laz'lawbiɔs], a [[Fontans]], [laj'lawbiɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48083
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Philippe Hébrard |Partit= |Qualitat=}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Privat Rousset |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Maurice Cailliau |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat=}}
{{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2000 |Identitat= Jean Chazal |Partit= |Qualitat=}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sench Amanç (Losera)|canton de Sench Amanç]]; es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48083
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=622
|1846=756
|1851=796
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=770
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=791
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=402
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=147
|2006=163
|2007=166
|2008=168
|2009=
|2013=170
|2016=165
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 165
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas e referéncias==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
dmgu7shk2ku98ldyzbzay0u546zb81l
La Val Atgièr
0
104253
2500312
2389621
2026-05-13T08:14:51Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500312
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Val Atgièr
| nom2 = ''Laval-Atger''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Laval-Atger (Lozère).svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Lengònha|Lengònha]], <small>ancianament de [[Canton de Grandriu|Grandriu]]</small>
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr (SIREN 200 006 930)
| insee = 48084
| cp = 48600
| cònsol = Josette Thomas (delegada)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| divèrs = Comuna delegada de la comuna novèla de [[Sent Bonet e La Val]]
| gentilici =
| latitud = 44.80861
| longitud = 3.69611
| alt mini = 828
| alt mej =
| alt maxi = 1175
| km² = 10.67
|}}
'''La Val Atgièr''' (''Laval-Atger'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es comuna delegada de la comuna novèla de [[Sent Bonet e La Val]] amb [[Sent Bonet de Montaurós]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48084.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Montgròs, comuna de La Val Atgièr, es [la'bal], [labala'tʒe] per precisar; a [[Sent Sauvador de Ginestós]], aquò's [labala'tʒɔ]; [labala'dʒɔ], mas sus suggestion, a [[Sent Eferian|Senta Ferian]] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. C. Camprós notèt ''Labaladze'' (*labalaˈd͡ze)
* '''Montaurós'''. Luòc d'un ancian chastèl, sus un puèg; explica los noms de [[Senta Colomba de Montaurós]] e de [[Sent Bonet de Montaurós]], amai es benlèu explicat per [[Aurós]]. La prononciacion es [muntu'rus] a [[Sent Eferian|Senta Ferian]] e a Montgròs, comuna de La Val Atgièr <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48084
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Josette Thomas |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48084
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2016]] |Identitat= Nathalie Conze |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Robert Archer |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Grandriu]]; es ara del [[canton de Lengònha]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48084
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=360
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=455
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=405
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=202
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=190
|2006=
|2007=168
|2008=
|2009=
|2012=167
|2014=167
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2014 : 167
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
3fyw2n98pfrpnm7wjbzbz7n4677bgby
La Val de Tarn
0
104254
2500313
2286923
2026-05-13T08:14:54Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500313
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Val de Tarn
| nom2 = ''Laval-du-Tarn''
| imatge = FR-48-Château_de_la_Caze.JPG|290px
| descripcion =
| lògo = cap|150px
| escut = cap|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48085
| cp = 48500
| cònsol = Bernard Bonicel
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Lavalais (en [[francés]])
| latitud = 44.35472
| longitud = 3.35417
| alt mej =
| alt mini = 449
| alt maxi = 1021
| km² = 36.85
|}}
'''La Val de Tarn''' (''Laval-du-Tarn'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48085
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Bernard Bonicel |Partit= [[Partit Radical d'Esquèrra|PRG]] |Qualitat= cap d'entrepresa }}
{{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1995 |Identitat= Maurice Monginoux |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48085
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
aapvir5ywwhig6rsckofev6ojmrjsa5
Luc (Losera)
0
104255
2500338
2144743
2026-05-13T09:39:42Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500338
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Luc
| nom2 = ''Luc''
| imatge = ChaLuc.jpg
| descripcion = Vista generala de Luc.
| lògo = cap
| escut = Blason Ville-fr Luc.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Lengònha|Lengònha]]
| intercom = Comunautat de comunes del Naut Alièr (SIREN 200 006 930)
| insee = 48086
| cp = 48250
| cònsol = Alain Coulon
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.65111
| longitud = 3.89167
| alt mini = 925
| alt mej =
| alt maxi = 1386
| km² = 46.10
|}}
'''Luc''' (''Luc'' en [[francés]] tanplan coma en occitan) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48086.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Ròcla]] e a [[Sant Flor de Mercoira]], es [lyk] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48086
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alain Coulon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Lengònha]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48086
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1103
|1846=1133
|1851=1270
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1308
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=936
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=407
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=209
|2006=221
|2007=223
|2008=
|2009=
|2012=230
|2016=220
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
5y2505r84no4y6c4vtnjyg84gtjgf1q
Malboson
0
104256
2500339
2143963
2026-05-13T10:01:38Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500339
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Malboson
| nom2 = ''Malbouzon''
| imatge = 97800022-Malbouzon-Gévaudan.jpg
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| insee = 48087
| cp = 48270
| region ={{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| departament = {{Losera}}
| arrondiment = Arrondiment de [[Mende]]
| canton = Canton de [[Autmont d'Aubrac|Zautmont d'Aubrac]]
| intercom = Comunautat de comunas de las Tèrras Naltas d'Aubrac SIREN 200 069 144
| cònsol = David Tardieu (cònsol delegat)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici = Malbouzonois (en [[francés]])
| longitud = 3.13583
| latitud = 44.70167
| alt mej =
| alt mini = 1143
| alt maxi = 1264
| km² = 14.26
|}}
'''Malboson''' <ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Malbouzon</ref> (''Malbouzon'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es comuna delegada e [[chapluòc]] de la comuna novèla de [[Prensuèjols e Malboson]], amb [[Prensuèjols]].
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48087.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
| commune = Malboson
| nord =
| nord-est = [[La Faja (Losera)|La Faja]]
| est = [[La Chasa de Peire]] <small>''com. nov. de [[Peire en Aubrac]]''</small>
| sud-est =
| sud = [[Prensuèjols]] <small>''com. nov. de [[Prensuèjols e Masboson]]''</small>
| sud-ouest = [[Marchastèl (Losera)|Marchastèl]]
| ouest = [[Las Binals]]
| nord-ouest = [[Briòn]]
}}
==Toponimia==
<gallery>
Nasbinals17eme.JPG|Malboson sus una mapa del sègle XVII
Nasbinals1715.JPG|Malboson sus una mapa del sègle XVIII
</gallery>
{{messatge galariá}}
Maboson vendriá d'un nom d'òme germanic ''Malbodo'', ''-onis'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p.428 </ref>. Mas, de mapas ancianas en francés, donan lo nom de ''Mont-Bouzon'', çò que s'explica mal. Lo siti Toponimia occitana dona ''Malboson'' <ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Malbouzon</ref>. La prononciacion [mabu'zu] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019, a [[Antrenaç|Entrenaç]], [[Sant Laurenç de Muret]], [[Recola d'Aubrac]]</ref> permet la grafia '''Malboson''' (nombroses ''Malbos'', en grafia francesa per ''Malbòsc'', prononciats [ma'bɔs] al centre de [[Gavaudan]], [ba'siètʒes] per [[Balsièja|Balsièges]] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019, a [[|Esclanèdes|Esclanedes]]</ref>).
==Istòria==
{{...}}
== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=48087
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= fin [[2020]] |Identitat= David Tardieu |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48087
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= fin [[2016]] |Identitat= David Tardieu |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean Poulhaon |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Las Binals]]; es ara del canton de [[Autmont d'Aubrac|Zautmont d'Aubrac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48087
|1793=247
|1800=215
|1806=271
|1821=271
|1831=227
|1836=221
|1841=231
|1846=254
|1851=278
|1856=268
|1861=236
|1866=247
|1872=232
|1876=263
|1881=243
|1886=248
|1891=261
|1896=285
|1901=277
|1906=294
|1911=277
|1921=223
|1926=249
|1931=245
|1936=275
|1946=241
|1954=249
|1962=251
|1968=250
|1975=223
|1982=189
|1990=184
|1999=160
|2004=156
|2007=
|2008=
|2009=149
|2014=129
|cassini=20774
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2014 : 129
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
j6f6bhkxe7l26ymiuf6duk1zffgwa3c
La Malena
0
104257
2500309
2286924
2026-05-13T08:04:18Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500309
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Malena
| nom2 = ''La Malène''
| imatge = France Lozere La Malene.jpg|290px
| descripcion = Lo castèl de Montesquiu, a la Malena.
| lògo = cap|150px
| escut = Blason ville fr La Malene 48.svg|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Ocreg}}
| insee = 48088
| cp = 48210
| cònsol = Jean-Luc Aigouy
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| longitud = 3.32111
| latitud = 44.30306
| alt mej = 452
| alt mini = 438
| alt maxi = 1012
| km² = 40.68
|}}
'''La Malena''' (''La Malène'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48088
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Luc Aigouy |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2006]] |Fin= 2014 |Identitat= Christophe Brun |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2006 |Identitat= Robert Fages |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48088
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
7zbm6sl3uk1onj6v7wllisaibf9t9xh
Lo Malasiu Foran
0
104258
2500329
2498588
2026-05-13T09:22:39Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500329
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Malasiu Foran
| nom2 = ''Le Malzieu-Forain''
| imatge = Tour - Les Ducs - Le Malzieu-Forain.jpg
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Sent Auban]], <small>ancianament del [[Canton del Malasiu|Malasiu]]</small>
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| insee = 48089
| cp = 48140
| cònsol = Jean-Louis Soulier
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Malzeviens (en [[francés]])
| latitud = 44.85528
| longitud = 3.32917
| alt mini = 855
| alt mej =
| alt maxi = 1486
| km² = 48.65
|}}
'''Lo Malasiu Foran''' (''Le Malzieu-Forain'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48089.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
Per diferenciar del [[Lo Malasiu|Malasiu]] (la vila), se ditz [la fu'rɛnɔ] (informators encara joves, a Montrufet, dins la comuna) <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref> = ''La Forèna'', adaptacion del francés.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48089
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Louis Soulier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2001 |Identitat= Jean-Louis Bourrier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1960]] |Fin= 1989 |Identitat= Albert Marie Bourrier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1960 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Malasiu]]; es ara del [[canton de Sent Auban]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48089
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=871
|1846=1004
|1851=914
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=952
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=979
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=597
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=357
|2006=436
|2007=447
|2008=458
|2009=
|2013=458
|2016=468
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 468
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
njpbth31t7iznk025mvhmigcre6un1m
Marchastèl (Losera)
0
104259
2500341
2143974
2026-05-13T10:10:21Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500341
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Marchastèl
| nom2 = ''Marchastel''
| imatge = Pont Marchastel.jpg
| descripcion = Lo pònt sus ''Bès''.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = Canton de [[Autmont d'Aubrac|Z-Autmont d'Aubrac]]
| intercom = Comunautat de comunas de las Tèrras Naltas d'Aubrac SIREN 200 069 144
| insee = 48091
| cp = 48260
| cònsol = Éric Malherbe
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Marchastélois (en [[francés]])
| latitud = 44.65194
| longitud = 3.10750
| alt mini = 1139
| alt mej =
| alt maxi = 1304
| km² = 34.87
|}}
'''Marchastèl''' (''Marchastel'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
[[Imatge:Aubrac_-_Marchastel_1.jpg|thumb|500px|left|Vista generala de Marchastèl.]]
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48091.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Antrenaç|Entrenaç]] e a [[Sent Laurenç de Muret]], es [martʃas'tɛl]; l'informator de Sent Laurenç de Muret precisa qu'en [[Avairon (departament)|Avairon]] pronóncian [markas'tɛl] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48091
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Éric Malherbe |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Christian Bessière |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Las Binals|Las Binàs]]; es ara del canton de [[Autmont d'Aubrac|Z-Autmont d'Aubrac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48091
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [http://www.chanac.fr/ Sit de l'Ofici de Torisme de Chanac]
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
cp66nwa8omzx6ztwnma6xx0prm93wmh
Mas d'Aussièira
0
104260
2500344
2145204
2026-05-13T10:27:30Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500344
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Mas d'Aussièira
| nom2 = ''Mas-d'Orcières''
| imatge = France Lozère Mas-d'Orcières Clocher de tourmente de Servies 1.jpg
| descripcion = Le clocher de tourmente de Servies
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]], <small>ancianament del [[canton del Blumar|Blumar]] </small>
| intercom = Comunautat de comunas Mont Losera, a partir de 2017
| divèrs = Comuna delegada de la c. novèla de [[Mont Losera e Golet]]
| insee = 48093
| cp = 48190
| cònsol = Évelyne Mouret (c. delegada)
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici =
| alt mini = 1000
| alt mej =
| alt maxi = 1699
| km² = 36.56
|}}
'''Mas d'Aussièira''' (''Mas-d'Orcières'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo [[1èr de genièr]] de [[2017]], venguèt una comuna delegada dins la comuna novèla de [[Mont Losera e Golet]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48093.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Bèlveser]], es [masdur'ʃjɛjrɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48093
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Évelyne Mouret |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48093
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 31 de decembre [[2016]] |Identitat= Évelyne Mouret|Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Auguste Peytavin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Blumar]]; es ara del canton de [[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48093
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=575
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=202
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=131
|2005=140
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=124
|2014=110
|max=600
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
izci2ledf1yyb077pu5qy2tpnih6gj5
Moissac de Valfrancesca
0
104261
2500346
2286938
2026-05-13T10:50:01Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500346
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Moissac de Valfrancesca
| nom2 = ''Moissac-Vallée-Française''
| imatge = Fr-48-moissac-Vf5.jpg|290px
| descripcion = Vista generala de Moissac de Valfrancesca.
| lògo = cap|150px
| escut = Blason_ville_Moissac-Vallée-Française_48.svg|60px
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] <br/>({{Lengadòc}})
| parçan =
| insee = 48097
| cp = 48110
| cònsol = Pierre Fesquet
| mandat = [[2008]]-[[2014]]
|intercom = [[Comunautat de comunas de las Cevenas al Mont Losera]]
| gentilici =
| longitud = 3.78528
| latitud = 44.16389
| alt mej =
| alt mini = 256
| alt maxi = 768
| km² = 27.05
|}}
'''Moissac de Valfrancesca''' (''Moissac-Vallée-Française'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] {{Ocreg}}.
==Geografia==
{{...}}
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48097
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Pierre Fesquet<ref>[http://www.lozere.fr/page/p-109/art_id-/ Site du conseil général de la Lozère]</ref>|Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48097
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
gac5urt4xo5bezk3k40edi1i1kd8vnt
Lo Monastièr
0
104263
2500331
2141460
2026-05-13T09:23:21Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500331
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Monastièr
| nom2 = ''Le Monastier-Pin-Moriès''
| imatge = Lemonastier-maison-du-prieur.jpg
| descripcion = L'ostal del prior, avuèi lo sèti de la comuna del Monastièr.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr -Le Monastier-Pin-Mories.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[canton de Chairac|Chairac]], <small>ancianament de [[Sant German del Telh|Sant German del Telh]] </small>
| intercom = [[Communauté de communes del Gevaudan]]
| insee = 48099
| cp = 48900
| cònsol = Lionel Bouniol
| mandat = [[2015]]-[[2020]] (delegat)
| gentilici = Monastiérions (en [[francés]])
| longitud = 3.25528
| latitud = 44.51556
| alt mini = 570
| alt mej =
| alt maxi = 1053
| km² = 19.30
|}}
'''Lo Monastièr''' (''Le Monastier-Pin-Moriès'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Occitània|occitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de [[Borgs de Colanha]], amb [[Chairac]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48099.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sant Pèire de Nogaret]] es [lu munas'tjɔ]. Per l'anciana comuna de ''Pin-Moriès'' (en francés), se ditz [pi] en occitan (informator d'Aucilhac, a [[La Canorga]] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48099
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 31 de decembre [[2015]] |Identitat = Lionel Bouniol |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Bernard Castan |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat = |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sant German del Telh]]; es ara del [[canton de Chairac]] ([[Borgs de Colanha]] burèu centralizator).
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 48099
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
d2d4a9a1zgsi0qt3xf9vgfvx81lk9t8
Montrodat
0
104265
2500348
2141850
2026-05-13T11:08:03Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500348
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Montrodat
| nom2 = ''Montrodat''
| imatge = L%27%C3%A9glise_de_Montrodat.jpg
| descripcion = La glèisa de Montrodat.
| lògo = cap
| escut = Blason Montrodat.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = ||Canton de Chairac|Chairac]], <small>ancianament de [[canton de Maruèjols|Maruèjols]]</small>
| intercom = [[Comunautat de comunas de Gevaudan]]
| insee = 48103
| cp = 48100
| cònsol = Rémi André
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = manja-prunas
| latitud = 44.55250
| longitud = 3.32972
| alt mini = 640
| alt mej = 764
| alt maxi = 1103
| km² = 20.65
|}}
'''Montrodat''' (''Montrodat'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
Montrodat es situat a l'èst de [[Maruèjols]]. La populacion de la comuna s'explica per la periurbanizacion (ostals individuals), mai que mai activa dins las annadas 1970 (1968 : 236 abitants, 1975, 602, 1982, 945 abitants).
[[Imatge:Map commune FR insee code 48103.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
| comuna = Montrodat
| nòrd =
| nòrd-èst = [[La Cham]] <small>''com. nov. de La Cham e Ribenas''</small>
| èst = [[Gabriaç]]
| sud-èst = [[Grèsas (Losera)|Grèsas]]
| sud =
| sud-oèst = [[Palhièrs (Losera)|Palhièrs]]
| oèst = [[Maruèjols]]
| nòrd-oèst = [[Sent Latgièr de Peire]]
}}
==Toponimia==
La prononciacion, relevada dins la comuna, es [munru'dat]. Lo gentilici (nom d'abitants), en fòrma d'escais, mas qu'es acceptat collectivament, es ''manja-prunas'' <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref> (l'ostal de comuna es '' Rue des Manjo-Prunos'').
''Montrodat'' es format de ''mont'', eretièr del latin ''montem'' (''mons'') e de l'adjectiu ''rodat'', eretièr del latin ''rotatus''; lo sens es « mont enrodat » (de muralhas) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 472</ref>; mai que las muralhas, lo siti explica tanben l'epitèt : Montrodat es enrodat de vals sus tres costats, a l'oèst, al sud e a l'èst (dempuèi la RD 1, al nòrd-èst de l'aglomeracion, en direccion de Sàgias ['saʒjɔs] o del chastèl de Segiàs [se'ʒjas], la valor de defensa de Montrodat se vei fòrt plan).
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48103
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Rémi André |Partit= sense etiqueta, divèrs esquèrra |Qualitat= retirat de l'ensenhament, president de la comunautat de comunas }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1954]] |Fin= 1985 |Identitat= Charles de Chambrun |Partit= UNR |Qualitat= pichon-filh de Pierre de Chambrun, deputat (1962-1966, 1967-1968 e 1968-1973), secretari d'Estat (1968-1969) }}
{{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1954 |Identitat= Pierre de Chambrun |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Maruèjols]]; es ara del [[canton de Chairac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48103
|1793=650
|1800=769
|1806=1072
|1821=723
|1831=487
|1836=673
|1841=686
|1846=672
|1851=674
|1856=625
|1861=609
|1866=601
|1872=573
|1876=595
|1881=564
|1886=559
|1891=520
|1896=502
|1901=506
|1906=508
|1911=509
|1921=507
|1926=471
|1931=450
|1936=408
|1946=343
|1954=316
|1962=247
|1968=236
|1975=602
|1982=945
|1990=968
|1999=984
|2005=1144
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=1134
|2016=1231
|cassini=23840
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
mizs9ea6s43fkuc97cozdhdt30i8v9v
La Panosa (Losera)
0
104269
2500310
2144682
2026-05-13T08:06:38Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500310
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Panosa
| nom2 = ''La Panouse''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Grandriu]]
| intercom = Comunautat de comunas de Randon-Marjarida SIREN 200 069 102
| insee = 48108
| cp = 48600
| cònsol = Noël Savoie
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.73056
| longitud = 3.58972
| alt mini = 1177
| alt mej =
| alt maxi = 1506
| km² = 37.83
|}}
'''La Panosa''' (''La Panouse'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48108.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Sent Eferian|Senta Ferian]] es [lapa'nuzɔ] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48108
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2007]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Noël Savoie |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2007 |Identitat= Alain Tufféry |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de Grandriu]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48108
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=552
|1846=554
|1851=547
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=581
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=288
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=105
|2006=86
|2007=84
|2008=82
|2009=
|2013=82
|2016=79
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 79
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
mehnjzyaoaa42myzieib3me34v352fs
Lo Recós
0
104282
2500333
2471878
2026-05-13T09:26:38Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500333
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Lo Recós
| nom2 = ''Le Recoux''
| imatge = Map commune FR insee code 48125.png
| descripcion =
| lògo = cap|
| escut = Blason ville-fr Le Recoux (Lozère).svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de {{Lengadòc-Rosselhon}}</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Florac|Florac]]
| canton = [[canton de La Canorga|La Canorga]], <small>ancianament del [[Mas Sagran|Mas Segran]]</small>
| intercom = [[Comunautat de comunas Aubrac Òlt Causses Tarn]]
| insee = 48125
| cp = 48500
| cònsol = Denis Seguin ?
| mandat = [[2017]]-[[2020]]
| gentilici = los recosiòls [lus rreku'zjɔls]
| latitud = 44.33889
| longitud = 3.14806
| alt mini = 788
| alt mej =
| alt maxi = 1016
| km² = 23.69
|}}
'''Lo Recós''' o mai sovent '''Al Recós''' (''Le Recoux'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es comuna delegada de la comuna novèla de ''Massegros Causses Gorges'' (nom francés), ambe'l [[Lo Mas Sagran|Mas Sagran]], [[Sent Roma de Dolanh]], [[Sent Jòrdi de Lebejac]] e [[Las Vinhas]].
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48125.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada al Recós, es [al rre'kus], [lu rre'kus] a [[La Tieula]]. Lo gentilici es ''los recosiòls'' [lus rreku'zjɔls] <ref>enquèsta Sivadon, setembre 2019</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48125
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Denis Seguin ?|Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48125
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 31 de decembre [[2016]] |Identitat= Denis Seguin|Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48125
|senscomptesdobles= 1962}}
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
62mo8nsk7sdv3is88yuk0vk5787u3ow
Las Salèlas (Losera)
0
104340
2500317
2142088
2026-05-13T08:22:19Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500317
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Las Salèlas
| nom2 = ''Les Salelles''
| imatge = Les salelles.jpg
| descripcion = Vista generala de las Salèlas.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Chairac]], <small>ancianament del [[canton de Chanac]]</small>
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| insee = 48185
| cp = 48230
| cònsol = Suzanne Badaroux
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.48222
| longitud = 3.28000
| alt mini = 580
| alt mej =
| alt maxi = 940
| km² = 10.62
|}}
'''Las Salèlas''' (''Les Salelles'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48185.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a Esclanedes, es [laj sa'lɛlɔs] o [laj sa'gɛlɔs]. Autre luòc : [larby'sɛl]<ref>enquèsta Sivadon, setembre 2019</ref>, en francés ''L'Arbussel'', probablament L'Arbucèl.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48185
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Suzanne Badaroux |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Denis Virebayre |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Chanac]]; es ara del [[canton de Chairac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48185
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=520
|1846=510
|1851=450
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=487
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=394
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=183
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=118
|2005=146
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|2010=150
|2016=166
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 166
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
4oorlrwx0ahbn09lpon0vaaox2wsek3
Las Salças
0
104342
2500316
2141514
2026-05-13T08:22:17Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500316
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Las Salças
| nom2 = ''Les Salces''
| imatge = Bonnecombe2.JPG
| descripcion = Bonacomba
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = [[canton d'Autmont d'Aubrac|Autmont d'Aubrac]], <small>ancianament de [[Sant German del Telh|Sant German del Telh]]</small>
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| insee = 48187
| cp = 48100
| cònsol = Jean-Louis Vayssier
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.53500
| longitud = 3.16250
| alt mini = 789
| alt mej =
| alt maxi = 1452
| km² = 45.78
|}}
'''Las Salças''' (''Les Salces'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48187.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion a [[Sant Pèire de Nogaret]] es [laj 'salsɔs] o furtivament [lej 'salsɔs] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
I a doás explicacions diferentas del nom : lo latin ''salsus'', ''salsa'', amb lo sens d'una fònt salada <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 638</ref>, o la preséncia de sauses, del latin ''salix'', ''-icis'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 264</ref>; la fòrma plurala afavorizariá la segonda explicacion.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48187
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Louis Vayssier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Louis Clavel |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 2001 |Identitat= Jean Dalle |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1983 |Identitat= Guy Rouffiac |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sant German del Telh]]; es ara del [[canton d'Autmont d'Aubrac]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48187
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=475
|1846=478
|1851=504
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=533
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=376
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=196
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=82
|2006=91
|2007=92
|2008=
|2009=
|2012=99
|2016=99
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 99
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
np66qts18iyb0ogetusp956f8mns78f
Cerveireta
0
104343
2500228
2144459
2026-05-13T01:02:43Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500228
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Cerveireta
| nom2 = ''Serverette''
| imatge = Serverette 48.jpg
| descripcion = Vista generala de Cerveireta.
| lògo = cap
| escut = Balsaon ville-fr Serverette 48.svg
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[Arrondiment de Mende]]
| canton = [[Canton de Sent Auban]]
| intercom = Comunautat de comunes de las Tèrras de Z-Apchièr-Marjarida-Aubrac (SIREN 200 069 185)
| insee = 48188
| cp = 48700
| cònsol = Séverine Cornut
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici = Serverettois (en [[francés]])
| latitud = 44.70500
| longitud = 3.38667
| alt mini = 959
| alt mej = 976
| alt maxi = 1106
| km² = 17.35
|}}
'''Cerveireta''' (''Serverette'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48188.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Fontans]] es [serbi'reta], a Montrufet, comuna del [[Lo Malasiu Foran|Malasiu Foran]], [serbi'retɔ] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
Lo nom es un diminutiu de [[Cervièira]], al singular e lo cas de Fontans, d'un parlar que respècta l'articulacion de ''-s'' finala, mòstra que Cerveireta es tanben al singular.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48188
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Séverine Cornut |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2005]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean Bonnet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2005 |Identitat= Albert Dumas |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del [[canton de Sent Auban]], i demorèt.
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48188
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=911
|1846=891
|1851=857
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=909
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=717
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=429
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=290
|2004=281
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=287
|2014=262
|2016=264
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 264
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
4ls716tmzfgsr1rir31194e6a4j8q7y
Cervièira
0
104344
2500229
2143306
2026-05-13T01:02:50Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500229
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Cervièiras
| nom2 = ''Servières''
| imatge = Marie-Eglise-Serviere.jpg|
| descripcion = L'ostal de comuna e la glèisa.
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de Maruèjols|Maruèjols]], <small>ancianament de [[Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]]</small>
| intercom = Comunautat de Comunas Randon-Marjarida SIREN 200 069 102 (dempuèi 2017)
| divèrs = comuna delegada de [[Monts de Randon]]
| insee = 48189
| cp = 48000
| cònsol = Alexandre Recoulin (c. delegat)
| mandat = [[2019]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.57583
| longitud = 3.40556
| alt mej =
| alt mini = 840
| alt maxi = 1265
| km² = 19.38
|}}
'''Cervièira''' (''Servières'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Gavaudan|gevaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Dempuèi lo 1èr de genièr, es comuna delegada de la comuna novèla de [[Monts de Randon]], amb [[Estables]], [[Sench Amanç (Losera)|Sench Amanç]], [[La Vialadiu]] e lo chapluòc, [[Riutòrt de Randon]].
==Geografia==
Situat dins un site de defensa (i a qualques vestigis d'un chastèl), Cervièira beneficia de paucs de viás de comunicacion : òm pòt i anar, non pas i passar. Son accès pus comòde e planièr es al nòrd, en direccion de la RD 1. Una rota estrecha, de traçat escalabrós, es estada enquitranada dempuèi qualques desenas d'annadas (èra pas qu'un chamin entre Cervièira e l'Espinàs sus la mapa de las annadas 50 <ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte</ref>) e mena a Espinàs, dins la comuna e la RD 50 en direccion de [[Mende]] e de sos emplecs.
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Recola de Fumaç]], es [ser'bjɛjrɔs] (informator de coneissença passiva); a [[Sent Gal]], [ser'bjɛjrɔs] o [ser'bjɛjrɔ] (l'informator pus competent). Coma dins tot l'ancian [[canton de Sench Amanç (Losera)|canton de Sench Amanç]], una plancarta a l'entrada del luòc dona la grafia classica, ''Cervièira'' e la grafia fonetica o benlèu felibrenca, ''Cerbieiro'' <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>. La fòrma grafica es '''Cervièira''', mas un polimorfisme es possible.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48189
|Títol= Lista dels cònsols delegats successius}}
{{Elegit |Debuta= 1èr de genièr [[2019]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alexandre Recoulin |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
{{ElegitDebuta|insee=48189
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 31 de decembre [[2018]] |Identitat= Alexandre Recoulin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1973]] |Fin= 2014 |Identitat= Marcel Recoulin |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1973 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Sench Amanç (Losera)|canton de Sench Amanç]]; es ara del [[canton de Maruèjols]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48189
|1793=700
|1800=544
|1806=542
|1821=491
|1831=504
|1836=463
|1841=501
|1846=534
|1851=505
|1856=486
|1861=476
|1866=446
|1872=573
|1876=550
|1881=525
|1886=518
|1891=511
|1896=556
|1901=547
|1906=517
|1911=515
|1921=475
|1926=431
|1931=399
|1936=342
|1946=276
|1954=222
|1962=177
|1968=152
|1975=123
|1982=124
|1990=114
|1999=152
|2004=169
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=182
|2014=182
|2016=184
|cassini=36201
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 184
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
56t0bjywepq68zhk48ajo70acyqb87y
La Tieula
0
104346
2500311
2141942
2026-05-13T08:13:02Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500311
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = La Tieula
| nom2 = ''La Tieule''
| imatge = cap
| descripcion =
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| canton = [[canton de La Canorga|La Canorga]]
| intercom = [[Communauté de communes Aubrac Òlt Causses Tarn]] SIREN 200 069 268
| insee = 48191
| cp = 48500
| cònsol = Emmanuel Castan
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.38472
| longitud = 3.15722
| alt mini = 660
| alt mej =
| alt maxi = 1018
| km² = 24.00
|}}
'''La Tieula''' (''La Tieule'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 48191.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a La Tieula, es [la'tiwlɔ] o [la'tiewlɔ], mas [la'tjulɔ] al [[Lo Recós|Recós]]; los informators son totes de coneissença passiva <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
* En 1842, la comuna de [[La Tieula]] se creèt a partir del territòri de Banaçac <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=37629</ref>.
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48191
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Emmanuel Castan |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-Marie Constans |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna demorèt dins lo [[canton de La Canorga]].
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48191
|1846=312
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=160
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=222
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=97
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=68
|2006=94
|2007=98
|2008=102
|2009=
|2013=90
|2016=90
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 90
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
rprxz5wps14emwqx8g5x0aypo6sblig
Angostrina i Vilanova de les Escaldes
0
107286
2500206
2421610
2026-05-12T12:45:24Z
Culex
7477
nouveau maire
2500206
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Comuna catalana
|carta=cat
| nom2=Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes
|nom comuna=Angostrina i Vilanova de les Escaldes
|ligam imatge=Cal Xandera, Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes, Pyrénées-Orientales,Languedoc-Roussillon (France).jpg
| descripcion = vista generala
|Comarca=[[Nauta Cerdanha]]
| arrondiment=[[Arrondiment de Prada|Prada]]
| canton=dels Pirineus catalans, ancianament de [[Canton de Sallagosa|Sallagosa]]
| intercom =
| cp=66760
|insee=66005
|cònsol=Brice Bouvier
|mandat=[[2026]]-[[2032]]
| alt mej=
| longitud=1.95333333333
| latitud=42.4786111111
|alt mini=1235
|alt maxi=2886
|km²=87.87
|gentilici= angostrinoi, angostrinoia - vilanoví, vilanovina
|sitweb=
}}
'''Angostrina i Vilanova de les Escaldes<ref>{{Ref-web|títol=Nomenclàtor toponimic de la Catalunya Nord|url=https://publicacions.iec.cat/repository/pdf/00000044/00000018.pdf|url_accès=pdf|pagina=34|autor=[[Institut d'Estudis Catalans]]|consulta=11 de febrièr de 2024}}</ref>''' (en [[catalan]]: {{AFI|[ənɣuˈstɾinə i biləˈ nobə(ðələzəsˈ kaldəs)]}}; en [[francés]]: ''Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes'') es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Catalonha del Nòrd|nòrd-catalana]] de [[Cerdanha]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Pirenèus Orientals]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[File:Map commune FR insee code 66005.png|thumb|center|300px]]
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
=== Lista dels cònsols ===
{{ElegitDebuta|insee=66005
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Hélène Josende |Partit= divèrs dreta |Qualitat= retirada, conselhièra departamentala ([[2015]]-) }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 1995 |Identitat= Jacques de Maury |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març [[1973]] |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1973 |Identitat= Louis Clerc |Partit= |Qualitat= ancian cònsol d'Angostrina }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Sallagosa]]; es ara del canton dels Pirineus catalans.
==Demografia==
=== Demografia d'Angostrina i Vilanova de les Escaldes ===
{{Demografia
|insee=66005
|1975=573
|1982=556
|1990=600
|1999=549
|2007=637
|2008=643
|2009=
|2011=667
|2015=709
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}
=== Demografia d'Angostrina ===
{{Demografia
|insee=66005
|1962=223
|1968=218
|cassini=867
|senscomptesdobles=1962}}
* Las donadas de la dreta del tablèu, plaçadas automaticament, son las de la comuna actuala.
=== Demografia de Vilanova de les Escaldes ===
{{Demografia
|insee=66229
|1962=271
|1968=287
|cassini=40016
|senscomptesdobles=1962}}
==Lòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Véser tanben==
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Catalonha}}
{{Comunas dels Pirenèus Orientals}}
[[Categoria:Comuna de la Nauta Cerdanha]]
[[Categoria:Comuna dels Pirenèus Orientals]]
8m7y7w06xr539kyji2fiyyyi5b28uyl
2500207
2500206
2026-05-12T12:46:50Z
Culex
7477
/* Lista dels cònsols */ + 2 maires
2500207
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Comuna catalana
|carta=cat
| nom2=Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes
|nom comuna=Angostrina i Vilanova de les Escaldes
|ligam imatge=Cal Xandera, Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes, Pyrénées-Orientales,Languedoc-Roussillon (France).jpg
| descripcion = vista generala
|Comarca=[[Nauta Cerdanha]]
| arrondiment=[[Arrondiment de Prada|Prada]]
| canton=dels Pirineus catalans, ancianament de [[Canton de Sallagosa|Sallagosa]]
| intercom =
| cp=66760
|insee=66005
|cònsol=Brice Bouvier
|mandat=[[2026]]-[[2032]]
| alt mej=
| longitud=1.95333333333
| latitud=42.4786111111
|alt mini=1235
|alt maxi=2886
|km²=87.87
|gentilici= angostrinoi, angostrinoia - vilanoví, vilanovina
|sitweb=
}}
'''Angostrina i Vilanova de les Escaldes<ref>{{Ref-web|títol=Nomenclàtor toponimic de la Catalunya Nord|url=https://publicacions.iec.cat/repository/pdf/00000044/00000018.pdf|url_accès=pdf|pagina=34|autor=[[Institut d'Estudis Catalans]]|consulta=11 de febrièr de 2024}}</ref>''' (en [[catalan]]: {{AFI|[ənɣuˈstɾinə i biləˈ nobə(ðələzəsˈ kaldəs)]}}; en [[francés]]: ''Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes'') es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Catalonha del Nòrd|nòrd-catalana]] de [[Cerdanha]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Pirenèus Orientals]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
[[File:Map commune FR insee code 66005.png|thumb|center|300px]]
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
=== Lista dels cònsols ===
{{ElegitDebuta|insee=66005
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= |Identitat= Brice Bouvier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= Christian Pallarès |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Hélène Josende |Partit= divèrs dreta |Qualitat= retirada, conselhièra departamentala ([[2015]]-) }}
{{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 1995 |Identitat= Jacques de Maury |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març [[1973]] |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1973 |Identitat= Louis Clerc |Partit= |Qualitat= ancian cònsol d'Angostrina }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Sallagosa]]; es ara del canton dels Pirineus catalans.
==Demografia==
=== Demografia d'Angostrina i Vilanova de les Escaldes ===
{{Demografia
|insee=66005
|1975=573
|1982=556
|1990=600
|1999=549
|2007=637
|2008=643
|2009=
|2011=667
|2015=709
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}
=== Demografia d'Angostrina ===
{{Demografia
|insee=66005
|1962=223
|1968=218
|cassini=867
|senscomptesdobles=1962}}
* Las donadas de la dreta del tablèu, plaçadas automaticament, son las de la comuna actuala.
=== Demografia de Vilanova de les Escaldes ===
{{Demografia
|insee=66229
|1962=271
|1968=287
|cassini=40016
|senscomptesdobles=1962}}
==Lòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Véser tanben==
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Catalonha}}
{{Comunas dels Pirenèus Orientals}}
[[Categoria:Comuna de la Nauta Cerdanha]]
[[Categoria:Comuna dels Pirenèus Orientals]]
ef3ulm12c2itbl3c4mhe73ttklw9clp
Mar del Plata
0
147192
2500340
2167553
2026-05-13T10:06:55Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500340
wikitext
text/x-wiki
{{Confusion|La Plata}}{{Infobox|tematica=|carta=}}{{esbòs}}
[[Fichièr:Mar Del Plata, Argentina.jpg|thumb|150px|Mar del Plata]]
'''Mar del Plata''' qu'ei ua vila de la [[província de Buenos Aires]], [[Argentina]]. Qu'acesa ua populacion de 563.748 abitants ([[2005]]).
== Vejatz tanben ==
=== Ligams extèrnes ===
{{commonscat|Mar del Plata}}
* [https://web.archive.org/web/20010411002658/http://www.mardelplata.gov.ar/ Ajuntament de Mar del Plata] en castelhan
[[Categoria:Vila d'Argentina]]
k1hymll11wxcekqh97tcrywjaqdm5cn
Gabriaç
0
158887
2500269
2141647
2026-05-13T05:18:12Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500269
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Gabriaç
| nom2 = ''Gabrias''
| imatge = Gabrias - Eglise des Saint Innocents.jpg
| descripcion = La glèisa dels Sants Innocents
| lògo = cap
| escut = cap
| escais =
| region ist = [[Gavaudan]] ({{Lengadòc}})
| parçan =
| region = {{Occitània (Region)}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>
| arrondiment = [[arrondiment de Mende|Mende]]
| canton = ||Canton de Chairac|Chairac]], <small>ancianament de [[canton de Maruèjols|Maruèjols]]</small>
| intercom = [[Comunautat de comunas de Gevaudan]]
| insee = 48068
| cp = 48100
| cònsol = Gabriel Rousset
| mandat = [[2014]]-[[2020]]
| gentilici =
| latitud = 44.54583
| longitud = 3.37361
| alt mini = 717
| alt mej =
| alt maxi = 1200
| km² = 20.65
|}}
'''Gabriaç''' (''Gabrias'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Gavaudan|gavaudanesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Losera (departament)|Losera]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>.
==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 48068.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]
==Toponimia==
La prononciacion, relevada a [[Montrodat]], es [gabri'jas] <ref>enquèsta Sivadon setembre 2019</ref>.
==Istòria==
{{...}}
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=48068
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Gabriel Rousset |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=48068
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=449
|1846=482
|1851=500
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=400
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=380
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=212
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=125
|2006=130
|2007=131
|2008=
|2009=
|2012=147
|2016= 148
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* 2016 : 148
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
==Nòtas==
<references/>
{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna de Gavaudan]]
[[Categoria:Comuna de Losera]]
a7zdo3q1kq9ags01nyhh2uhfjnlz21b
Florac Tres Rius
0
161443
2500258
2442504
2026-05-13T04:57:51Z
InternetArchiveBot
43230
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2500258
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vila occitana
| carta = oc
| nom = Florac Tres Rius
| nom2 = ''Florac-Trois-Rivières''
| imatge = 01_Florac_Vibron.jpg
| descripcion = La fònt del Perseguièr.
| lògo = cap
| escut = Blason ville fr Florac 48.svg
| escais =
| insee = 48061
| cp = 48400
| cònsol = Flore Thérond
| mandat = [[2020]]-[[2026]]
| gentilici = floragués
| km² = 48.39
| region = {{Ocreg}}
| ist = {{Lengadòc}}
| parçan = {{Gavaudan}}
| departament = {{Losera}} <br/>([[sosprefectura]])
| arrondiment = [[Arrondiment de Florac]] <br/>([[capluòc]])
| canton = [[Canton de Florac]]<br />([[capluòc]])
| intercom = [[Comunautat de comunas de Florac e Sud de Losera]]
| longitud = 3.59917
| latitud = 44.32722
| alt mej = 542
| alt mini = 522
| alt maxi = 1141
|}}
'''Florac Tres Rius''' (''Florac-Trois-Rivières'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gavaudan]] creada lo [[1èr de genièr]] de [[2016]] per la fusion de [[Florac]] e de [[La Sala (Losera)|La Sala]]. Administrativament, es lo chaplòc de l'arrondiment de Florac, dins lo departament de Losèra e la region {{Ocreg}}. Es tanben lo sèti d'una circonscripcion electorala, lo chanton de Florac (per las eleccions al conselh departamentau), de la Comautat de Comunas de Florac e Sud de Losera, e de la parròquia catolica de Sant Josèp de Florac.
==Geografia==
==Toponimia==
* '''Florac'''. Lo nom de ''Florac'' ven del nom latin d'òme ''Florus'' amb lo sufixe ''acum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-aco(n)''. Florac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que son mèstre èra ''Florus''.
* '''La Sala'''. Lo nom de La Sala (atestacion ''Sala'', en 1307) ven del mot francic ''saal'' (alemand ''Saal''), « chambra [al sens general] », « chastèl » « abitacion fortificada » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 580</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 301</ref>. Lo determinant ''Prunet'', present dins lo nom francés e que deu ben correspondre a quicòm de local, es lo resultat del latin ''prunus'', « prunièr », e del sufixe collectiu ''-etum'' > ''-et'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 544, a ''Pournoy''</ref> : lo sens es « luòc plantat de prunièrs » <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 268</ref>.
==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 48061
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= genièr de [[2016]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Christian Huguet |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= President de la CC Florac e Sud de Losera }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
La populacion de la comuna novèla es de 2130 abitants (donadas de 2013), per una superficia de 48,39 km² (densitat (44 ab/km²), dont :
* Florac : 1950 abitants, per una superficia de 29,89 km² (densitat : 65 ab/km²)
* La Sala : 180 abitants, per una superficia de 18,50 km² (densitat : 9,7 ab/km²)
==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Veire tanben==
* [https://web.archive.org/web/20110520083318/http://www.lozere.fr/ Siti del conselh general de Losera] {{fr}}
==Ligams extèrnes==
*{{oc}} [https://www.youtube.com/watch?v=UDbM_Bq1rZI Florac, tèrra de revòltas - Occitanica eAnem / CIRDOC ]
==Nòtas==
<references/>
{{Comunas de Losera}}
[[Categoria:Comuna novèla de Losera]]
hgyp9ulom7qfv398hv6jzbtvn8xjilo
Gamprin
0
170479
2500216
2369426
2026-05-12T17:06:08Z
-wuppertaler
59329
Commons
2500216
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="270px" style="background:#efefef;"
|+<font size="+1">'''Gamprin'''</font>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Fichièr:Flag_of_Gamprin,_Liechtenstein.svg|100px]]
| align="center" width="140px" | [[Fichièr:Wappen Gamprin.svg|100px]]
|-
|}
|----- bgcolor="#efefef"
! colspan="2" bgcolor="#efefef" | [[File:St. Maria in Bendern.jpg|275px]] <br/>Glèisa de Santa Maria de Bendern
|----- bgcolor="#efefef"
| [[Lista dels païses del mond|País]]
| {{Liechtenstein}}
|----- bgcolor="#efefef"
| [[Aira|Superfícia]]
| 6,188 km²
|----- bgcolor="#efefef"
| [[Populacion]]
| 1 657 <small>([[2017]])</small>
|----- bgcolor="#efefef"
| [[Latitud]]
| 47° 13′ N
|----- bgcolor="#efefef"
| [[Longitud]]
| 9° 30' È
|----- bgcolor="#efefef"
| [[Altitud]]
| 457 m
|-----
! colspan="2" bgcolor="white" | [[Fichièr:Gamprin commune location in Liechtenstein.svg|110px]]
|----- bgcolor="#efefef"
! colspan="2" bgcolor="#efefef" | Localizacion de la comuna dins [[Liechtenstein]]
|----- bgcolor="#efefef"
| Cònsol màger
| Johannes Hasler
|----- bgcolor="#efefef"
| Sit Web
| gamprin.li
|}
'''Gamprin''' (/[[Alfabet fonetic internacionau|gampʁin]]/ en [[alemand]]; ''Gamprii'' en [[alemanic]]; del [[latin]] ''campus Rheni'') es una [[Comunas de Liechtenstein|comuna]] de [[Liechtenstein]], dins lo [[Liechtenstein Baish|país bas]].
La comuna comprend las localitats de Gamprin e Bendern. La comunicacion oficiala municipala utiliza lo nom de [[Gamprin e Bendern]].
{{Commonscat}}
[[Categoria:Liechtenstein]]
895gffo87i7qijyr7d8qxq7xj7dgyvk
RnB
0
199510
2500277
2498625
2026-05-13T06:50:40Z
Raymond Trencavel
26125
/* Qualquas artistas etiquetats RnB coneguts en Occitània */
2500277
wikitext
text/x-wiki
Lo '''RnB contemporanèu''' es un genre de [[Pop (musica)|musica populara]] [[Occident|occidentala]], mai precisament aparegut en [[America del Nòrd]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]] e [[Canadà|Canada]]).
'''RnB''' es oficialament l'acrònim de [[Rhythm and Blues]], un estili musical qu'es aparegut dins las annadas 1940 als [[Estats Units d'America|Estats Units]] e que lo [[Rock|ròck]] n'es lo derivat direct. Pasmens, en realitat, lo tèrme '''RnB''' es uèi mai sovent utilizat per definir un estili modèrn de musica afroamericana qu'es puslèu aparegut après la baissa de popularitat del [[disco]] dins las annadas 1980.
Aquel novèl estili combina d'elements de [[Soul|soul]], de [[Funk|funk]] (de [[disco]] tardiu), de [[hip-hop]] e quitament de [[Eurodance|dance]]. D'aquesta passa, objectivament, lo dich '''RnB contemporanèu''' a pas grand causa en comun ambe lo [[Rhythm and Blues]] original precursor del [[rock]], es puslèu una [[Pop (musica)|musica pop]] afroamericana ibrida [[rap]] / [[hip-hop]] [[Soul|soul]] ambe d'influéncias [[disco]], e ambe quitament de còps d'elements de musica [[Psiquedelisme|musica psiquedelica]] emprontadas al movement [[Hippie|hippie]] de la fin de las annadas 1960.
Aital, d'artistas coma [[James Brown]], [[Marvin Gaye]], [[Diana Ross]], [[Stevie Wonder]], [[George Clinton]] o [[Sly & the Family Stone]] son sovent citats coma precursors de l'estili '''RnB'''. Lo [[disco]] tardiu dich "funk" ([[Earth, Wind & Fire]], [[Kool and the Gang]], [[Imagination]]) a tanben agut una influéncia sul '''RnB contemporanèu'''.
Un artista clau del '''RnB''' de las annadas 1980 es lo cantaire afroamerican [[Prince (musician)|Prince]] : son succès contribuèt de far del '''RnB contemporanèu''' un dels genres musicals mai populars de la musica [[Occident|occidentala]] dempuèi aquesta decada fins a uèi encara. De còps, los artistas '''RnB''' se reïvindican tanben eredèrs de [[Michael Jackson]].
==Qualquas artistas etiquetats RnB coneguts en Occitània==
* [[Paula Abdul]]
* [[Adeva]]
* [[Ève Angeli]]
* [[Amel Bent]]
* [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]]
* [[The Black Eyed Peas|Black Eyed Peas]]
* [[Toni Braxton]]
* [[Bobby Brown (cantaire)|Bobby Brown]]
* [[Mariah Carey]]
* [[Craig David]]
* [[Estelle]]
* [[Fugees]]
* [[Gabrielle]]
* [[Gnarls Barkley]]
* [[Matt Houston]]
* [[Whitney Houston]]
* [[Janet Jackson]]
* [[Michael Jackson]]
* [[Jamelia]]
* [[Lena Ka]]
* [[R. Kelly]]
* [[Kenza Farah]]
* [[Alicia Keys]]
* [[Chaka Kahn]]
* [[K. Maro]]
* [[Lââm]]
* [[Larusso]]
* [[Jena Lee (cantaira francesa)|Jena Lee]]
* [[Leslie]]
* [[Londonbeat]]
* [[Jennifer Lopez]]
* [[Loretta (cantaira)|Loretta]]
* [[Sheryfa Luna]]
* [[Madcon]]
* [[Bruno Mars]]
* [[Moos]]
* [[M. Pokora]]
* [[Nâdiya]]
* [[OutKast]]
* [[Maxi Priest]]
* [[Prince (musician)|Prince]]
* [[Diana Ross]]
* [[Shanice]]
* [[Lisa Stansfield]]
* [[Tal (cantaira)|Tal]]
* [[Tragédie]]
* [[Tribal King]]
* [[Kanye West]]
* [[Amy Winehouse]]
* [[Ophélie Winter]]
* [[Womack & Womack]]
[[Categoria:Genre musical]]
d9kuho00o4fzp7cqthya1776611q73y
2500286
2500277
2026-05-13T07:15:15Z
Raymond Trencavel
26125
/* Qualquas artistas etiquetats RnB coneguts en Occitània */
2500286
wikitext
text/x-wiki
Lo '''RnB contemporanèu''' es un genre de [[Pop (musica)|musica populara]] [[Occident|occidentala]], mai precisament aparegut en [[America del Nòrd]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]] e [[Canadà|Canada]]).
'''RnB''' es oficialament l'acrònim de [[Rhythm and Blues]], un estili musical qu'es aparegut dins las annadas 1940 als [[Estats Units d'America|Estats Units]] e que lo [[Rock|ròck]] n'es lo derivat direct. Pasmens, en realitat, lo tèrme '''RnB''' es uèi mai sovent utilizat per definir un estili modèrn de musica afroamericana qu'es puslèu aparegut après la baissa de popularitat del [[disco]] dins las annadas 1980.
Aquel novèl estili combina d'elements de [[Soul|soul]], de [[Funk|funk]] (de [[disco]] tardiu), de [[hip-hop]] e quitament de [[Eurodance|dance]]. D'aquesta passa, objectivament, lo dich '''RnB contemporanèu''' a pas grand causa en comun ambe lo [[Rhythm and Blues]] original precursor del [[rock]], es puslèu una [[Pop (musica)|musica pop]] afroamericana ibrida [[rap]] / [[hip-hop]] [[Soul|soul]] ambe d'influéncias [[disco]], e ambe quitament de còps d'elements de musica [[Psiquedelisme|musica psiquedelica]] emprontadas al movement [[Hippie|hippie]] de la fin de las annadas 1960.
Aital, d'artistas coma [[James Brown]], [[Marvin Gaye]], [[Diana Ross]], [[Stevie Wonder]], [[George Clinton]] o [[Sly & the Family Stone]] son sovent citats coma precursors de l'estili '''RnB'''. Lo [[disco]] tardiu dich "funk" ([[Earth, Wind & Fire]], [[Kool and the Gang]], [[Imagination]]) a tanben agut una influéncia sul '''RnB contemporanèu'''.
Un artista clau del '''RnB''' de las annadas 1980 es lo cantaire afroamerican [[Prince (musician)|Prince]] : son succès contribuèt de far del '''RnB contemporanèu''' un dels genres musicals mai populars de la musica [[Occident|occidentala]] dempuèi aquesta decada fins a uèi encara. De còps, los artistas '''RnB''' se reïvindican tanben eredèrs de [[Michael Jackson]].
==Qualquas artistas etiquetats RnB coneguts en Occitània==
* [[Paula Abdul]]
* [[Adeva]]
* [[Ève Angeli]]
* [[Amel Bent]]
* [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]]
* [[The Black Eyed Peas|Black Eyed Peas]]
* [[Toni Braxton]]
* [[Bobby Brown (cantaire)|Bobby Brown]]
* [[Mariah Carey]]
* [[Craig David]]
* [[Estelle]]
* [[Fugees]]
* [[Gabrielle]]
* [[Gnarls Barkley]]
* [[Matt Houston]]
* [[Whitney Houston]]
* [[Janet Jackson]]
* [[Michael Jackson]]
* [[Jamelia]]
* [[Lena Ka]]
* [[R. Kelly]]
* [[Kenza Farah]]
* [[Alicia Keys]]
* [[Chaka Khan]]
* [[K. Maro]]
* [[Lââm]]
* [[Larusso]]
* [[Jena Lee (cantaira francesa)|Jena Lee]]
* [[Leslie]]
* [[Londonbeat]]
* [[Jennifer Lopez]]
* [[Loretta (cantaira)|Loretta]]
* [[Sheryfa Luna]]
* [[Madcon]]
* [[Bruno Mars]]
* [[Moos]]
* [[M. Pokora]]
* [[Nâdiya]]
* [[OutKast]]
* [[Maxi Priest]]
* [[Prince (musician)|Prince]]
* [[Diana Ross]]
* [[Shanice]]
* [[Lisa Stansfield]]
* [[Tal (cantaira)|Tal]]
* [[Tragédie]]
* [[Tribal King]]
* [[Kanye West]]
* [[Amy Winehouse]]
* [[Ophélie Winter]]
* [[Womack & Womack]]
[[Categoria:Genre musical]]
gt6mf919xnefbah457sv23ufhe3eu7n
Marine
0
199909
2500205
2500202
2026-05-12T12:34:58Z
Jfblanc
104
2500205
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''Marine Delplace''' dicha '''Marine''', nascuda lo 29 de març de 2000 a [[Arràs]] ([[Artés (província)|Artés]]), es una musiciana e cantaira [[francés|francesa]], revelada per sa participacion a la dotzena sason de l'emission televisada [[Star Academy]] que se ganhèt.
==Discografia==
* 2025: ''Cœur maladroit''
==Cançons mai conegudas==
* ''Ma faute'' (2025)
* ''Cœur maladroit'' (2025)
[[Categoria:Cantaira francesa]]
[[Categoria:Naissença en 2000]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2020]]
mt9s9pj1b6cvsq1x5r6pxas13uucr30
Jautan
0
201132
2500209
2026-05-12T15:37:30Z
Jfblanc
104
(
2500209
wikitext
text/x-wiki
'''Jautan''' qu'es ua anciana parròpia e comuna de [[Vasadés]], en [[Gasconha]], reünida a [[Hoalhés]] ([[Òut e Garona]]) en [[1827]].
==Toponimia==
* Atestacions relevadas per Durengues: ''de Juntano – de Jautan''; ''parrochia Sancti Martini de Geltano'' - parròpia de Sent Martin de Jautan.<ref name=durengues>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxj3cpLUrNSy9NLdZLSTU0NVRLzrY1BAA_ ''18 J 41 - Les monographies paroissiales du chanoine Durengues - paroisse Houeillès''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
* Cadastre: quate seccions en 1824<ref>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxjzeAAuMAvZRUQyMzM7XkbFtDAA__ ''3P/A20/8 - Plan napoléonien, atlas-TA, Jautan (voir Houeillès)''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
** A: Jautan
** B: Lanòt
** C: Lo Manat
** D: Vernet
==Istòria==
Dens los documents anteriors a la Revolucian, Sent Martin de Jautan qu'es ua annèxa de [[Sautmejan]]. Dempuish lo concordat, es Senta Quitèira de Jautan, annèxa de Hoalhés.<ref name=durengues/>.
==Referéncias==
<references/>
[[Categoria:Anciana comuna d'Òut e Garona]]
rr97xzea6jwj92fz992m7kn8kg718di
2500210
2500209
2026-05-12T15:38:15Z
Jfblanc
104
/* Toponimia */
2500210
wikitext
text/x-wiki
'''Jautan''' qu'es ua anciana parròpia e comuna de [[Vasadés]], en [[Gasconha]], reünida a [[Hoalhés]] ([[Òut e Garona]]) en [[1827]].
==Toponimia==
* Atestacions relevadas per Durengues: ''de Juntano'' – de Jautan; ''parrochia Sancti Martini de Geltano'' - parròpia de Sent Martin de Jautan.<ref name=durengues>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxj3cpLUrNSy9NLdZLSTU0NVRLzrY1BAA_ ''18 J 41 - Les monographies paroissiales du chanoine Durengues - paroisse Houeillès''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
* Cadastre: quate seccions en 1824<ref>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxjzeAAuMAvZRUQyMzM7XkbFtDAA__ ''3P/A20/8 - Plan napoléonien, atlas-TA, Jautan (voir Houeillès)''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
** A: Jautan
** B: Lanòt
** C: Lo Manat
** D: Vernet
==Istòria==
Dens los documents anteriors a la Revolucian, Sent Martin de Jautan qu'es ua annèxa de [[Sautmejan]]. Dempuish lo concordat, es Senta Quitèira de Jautan, annèxa de Hoalhés.<ref name=durengues/>.
==Referéncias==
<references/>
[[Categoria:Anciana comuna d'Òut e Garona]]
s6ijpn53lwhvqftxoda0gmwtd68sxua
2500211
2500210
2026-05-12T15:43:55Z
Jfblanc
104
/* Istòria */
2500211
wikitext
text/x-wiki
'''Jautan''' qu'es ua anciana parròpia e comuna de [[Vasadés]], en [[Gasconha]], reünida a [[Hoalhés]] ([[Òut e Garona]]) en [[1827]].
==Toponimia==
* Atestacions relevadas per Durengues: ''de Juntano'' – de Jautan; ''parrochia Sancti Martini de Geltano'' - parròpia de Sent Martin de Jautan.<ref name=durengues>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxj3cpLUrNSy9NLdZLSTU0NVRLzrY1BAA_ ''18 J 41 - Les monographies paroissiales du chanoine Durengues - paroisse Houeillès''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
* Cadastre: quate seccions en 1824<ref>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxjzeAAuMAvZRUQyMzM7XkbFtDAA__ ''3P/A20/8 - Plan napoléonien, atlas-TA, Jautan (voir Houeillès)''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
** A: Jautan
** B: Lanòt
** C: Lo Manat
** D: Vernet
==Istòria==
Dens los documents anteriors a la Revolucian, Sent Martin de Jautan qu'es ua annèxa de [[Sautmejan]]. Dempuish lo concordat, es Senta Quitèira de Jautan, annèxa de Hoalhés.<ref name=durengues/>.
==Demografia==
'''Evolucion demografica de la comuna de 1793 a 1831.'''
<center>
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:65%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;"
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1793]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1800]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1806]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1821]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1831]]
|-
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 206
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 212
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 252
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 300
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 302
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 302
|}
</center>
Sorsa: ''Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui''<ref>[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=17803 Ficha comunau de Jautan], ''Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui''</ref>.
==Referéncias==
<references/>
[[Categoria:Anciana comuna d'Òut e Garona]]
18o832aw5fh30k1pnqqprn37pnr2sza
2500212
2500211
2026-05-12T15:45:49Z
Jfblanc
104
/* Demografia */
2500212
wikitext
text/x-wiki
'''Jautan''' qu'es ua anciana parròpia e comuna de [[Vasadés]], en [[Gasconha]], reünida a [[Hoalhés]] ([[Òut e Garona]]) en [[1827]].
==Toponimia==
* Atestacions relevadas per Durengues: ''de Juntano'' – de Jautan; ''parrochia Sancti Martini de Geltano'' - parròpia de Sent Martin de Jautan.<ref name=durengues>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxj3cpLUrNSy9NLdZLSTU0NVRLzrY1BAA_ ''18 J 41 - Les monographies paroissiales du chanoine Durengues - paroisse Houeillès''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
* Cadastre: quate seccions en 1824<ref>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxjzeAAuMAvZRUQyMzM7XkbFtDAA__ ''3P/A20/8 - Plan napoléonien, atlas-TA, Jautan (voir Houeillès)''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
** A: Jautan
** B: Lanòt
** C: Lo Manat
** D: Vernet
==Istòria==
Dens los documents anteriors a la Revolucian, Sent Martin de Jautan qu'es ua annèxa de [[Sautmejan]]. Dempuish lo concordat, es Senta Quitèira de Jautan, annèxa de Hoalhés.<ref name=durengues/>.
==Demografia==
'''Evolucion demografica de la comuna de 1793 a 1821.'''
<center>
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:65%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;"
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1793]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1800]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1806]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1821]]
|-
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 134
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 150
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 169
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 190
|}
</center>
Sorsa: ''Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui''<ref>[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=17803 Ficha comunau de Jautan], ''Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui''</ref>.
==Referéncias==
<references/>
[[Categoria:Anciana comuna d'Òut e Garona]]
pj0pmyu330397bph1f1t66guhbqjmgl
2500213
2500212
2026-05-12T15:47:38Z
Jfblanc
104
/* Demografia */
2500213
wikitext
text/x-wiki
'''Jautan''' qu'es ua anciana parròpia e comuna de [[Vasadés]], en [[Gasconha]], reünida a [[Hoalhés]] ([[Òut e Garona]]) en [[1827]].
==Toponimia==
* Atestacions relevadas per Durengues: ''de Juntano'' – de Jautan; ''parrochia Sancti Martini de Geltano'' - parròpia de Sent Martin de Jautan.<ref name=durengues>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxj3cpLUrNSy9NLdZLSTU0NVRLzrY1BAA_ ''18 J 41 - Les monographies paroissiales du chanoine Durengues - paroisse Houeillès''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
* Cadastre: quate seccions en 1824<ref>[https://lotetgaronne.archives.prismia.fr/ark:/34204/K7PPTLF1C3J0MTAxjzeAAuMAvZRUQyMzM7XkbFtDAA__ ''3P/A20/8 - Plan napoléonien, atlas-TA, Jautan (voir Houeillès)''], archius departamentaus d'Òut e Garona.</ref>
** A: Jautan
** B: Lanòt
** C: Lo Manat
** D: Vernet
==Istòria==
Dens los documents anteriors a la Revolucian, Sent Martin de Jautan qu'es ua annèxa de [[Sautmejan]]. Dempuish lo concordat, es Senta Quitèira de Jautan, annèxa de Hoalhés.<ref name=durengues/>.
==Demografia==
'''Evolucion demografica de la comuna de 1793 a 1821.'''<ref>[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=17803 Ficha comunau de Jautan], ''Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui''.</ref>
<center>
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:65%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;"
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1793]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1800]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1806]]
! style="background: #f3fff3; width:16% ; color:#000000;" | [[1821]]
|-
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 134
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 150
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 169
| style="background: #ddffdd; color:#000000;" | 190
|}
</center>
==Referéncias==
<references/>
[[Categoria:Anciana comuna d'Òut e Garona]]
qxc9kxhxfbcjal3hg0a0l9b49qojq9d
Chaka Khan
0
201133
2500273
2026-05-13T06:36:01Z
Raymond Trencavel
26125
Creacion de la pagina amb « [[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]] '''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]) es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orien... »
2500273
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]) es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'', ''Ain't Nobody'' (ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
I'm Every Woman es estat représ amb fòrça capitada dins lo mond entièr per Whitney Houston en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
4edadlcqw4a6uvtjy582mrecr0a55x3
2500274
2500273
2026-05-13T06:36:39Z
Raymond Trencavel
26125
2500274
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]) es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'', ''Ain't Nobody'' (ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
b6weuuaq7adp19o2ey7acszhv1x4fjg
2500275
2500274
2026-05-13T06:48:21Z
Raymond Trencavel
26125
2500275
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]) es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'' (1978), ''Ain't Nobody'' (1983, ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (1984, una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
1lxvuitlu4syvja0ujob7fuqt6r6y8k
2500276
2500275
2026-05-13T06:49:51Z
Raymond Trencavel
26125
2500276
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]) es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'' (1978), ''Ain't Nobody'' (1983, ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (1984, una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
01aw763mt6w4103o954ittvpzkptlwj
2500278
2500276
2026-05-13T06:51:05Z
Raymond Trencavel
26125
2500278
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'' (1978), ''Ain't Nobody'' (1983, ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (1984, una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
ebyl9zoyotj9m0ovb6ysb6tkgrob1s9
2500279
2500278
2026-05-13T06:52:52Z
Raymond Trencavel
26125
Raymond Trencavel a desplaçat la pagina [[Chaka Kahn]] cap a [[Chaka Khan]]
2500278
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira anglofòna americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'' (1978), ''Ain't Nobody'' (1983, ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (1984, una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
ebyl9zoyotj9m0ovb6ysb6tkgrob1s9
2500281
2500279
2026-05-13T06:54:44Z
Raymond Trencavel
26125
2500281
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira [[Anglés|anglofòna]] americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda als [[Estats Units d'America|Estats Units]] per las cançons ''I'm Every Woman'' (1978), ''Ain't Nobody'' (1983, ambe son grop [[Rufus]]) o encara ''I Feel for You'' (1984, una represa de [[Prince (musician)|Prince]]).
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
l007ypd7dm25e93pa0qdtbm9i7ngu8s
2500282
2500281
2026-05-13T06:57:30Z
Raymond Trencavel
26125
2500282
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira [[Anglés|anglofòna]] americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda en [[Occitània]] per las cançons ''I'm Every Woman'' en 1978, o ''Ain't Nobody'' (ambe son grop [[Rufus]]) e ''I Feel for You'' (una represa de [[Prince (musician)|Prince]]) en 1984.
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
57at6xpw0muhsvphsou2dqcxf8ojga7
2500283
2500282
2026-05-13T07:08:48Z
Raymond Trencavel
26125
2500283
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira [[Anglés|anglofòna]] americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda en [[Occitània]] per las cançons ''I'm Every Woman'' en 1978, o ''Ain't Nobody'' (ambe son grop [[Rufus]]) e ''I Feel for You'' (una represa de [[Prince (musician)|Prince]]) en 1984.
Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]] en 1993.
En 2003, a participat al cant a la cançon ''Get my party on'' del cantaire [[Jamaica|jamaican]] [[Shaggy]].
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
t6m7aca8o0zeeq1lvtdzntu5rjq3quo
2500284
2500283
2026-05-13T07:09:46Z
Raymond Trencavel
26125
2500284
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira [[Anglés|anglofòna]] americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda en [[Occitània]] per las cançons ''I'm Every Woman'' en 1978, o ''Ain't Nobody'' (ambe son grop [[Rufus]]) e ''I Feel for You'' (una represa de [[Prince (musician)|Prince]]) en 1984.
En 1993, Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]].
En 2003, a participat al cant a la cançon ''Get my party on'' del cantaire [[Jamaica|jamaican]] [[Shaggy]].
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
fh6nqzv6j0c0ayk8r7ktikd345myw8g
2500285
2500284
2026-05-13T07:11:28Z
Raymond Trencavel
26125
2500285
wikitext
text/x-wiki
[[Imatge:Chaka Kahn during inaugural activities on the National Mall in Washington, D.C. on January 20, 1997.jpg|200px|thumb|right|La cantaira americana Chaka Kahn en 1997]]
'''Yvette Marie Stevens''', dicha '''Chaka Khan''', nascuda lo 23 de març de 1953 a [[Chicago]], dins [[Illinois]] ([[Estats Units d'America|Estats Units]]), es una cantaira [[Anglés|anglofòna]] americana de [[Pop (musica)|pop]], [[soul]] e [[RnB]]. Segon las epòcas e los albums, s'es tanben orientada cap a d'autres genres musicals coma lo [[disco]], lo [[jazz]], lo [[Hip-hop|hip-hop]], lo [[blues]] e lo quite [[Rock progressiu|ròck progressiu]]. Es coneguda en [[Occitània]] per las cançons ''I'm Every Woman'' en 1978, o ''Ain't Nobody'' (ambe son grop [[Rufus]]) e ''I Feel for You'' (una represa de [[Prince (musician)|Prince]]) en 1984.
En 1993, Sa cançon ''I'm Every Woman'' es estada represa ambe fòrça succès dins lo mond entièr per [[Whitney Houston]].
En 2003, se pòt ausir al cant dins la cançon ''Get my party on'' del cantaire [[Jamaica|jamaican]] [[Shaggy]].
{{ORDENA:Kahn, Chaka}}
[[Categoria:Cantaira americana]]
[[Categoria:Naissença en 1953]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990]]
[[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]]
[[Categoria:Naissença en Illinois]]
it9vt9g1hh98nfu0e742qiqrlvfvx5f
Chaka Kahn
0
201134
2500280
2026-05-13T06:52:52Z
Raymond Trencavel
26125
Raymond Trencavel a desplaçat la pagina [[Chaka Kahn]] cap a [[Chaka Khan]]
2500280
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCION [[Chaka Khan]]
k3r64y5qjiv7rvxax4b6qfr4lsnav7a
Laura Fernández Delgado
0
201135
2500288
2026-05-13T07:29:15Z
Jfblanc
104
Creacion de la pagina amb « {{Infobox Persona}} '''{{PAGENAME}}''' es una femna politica de [[Còsta Rica]]. Es presidenta de la Republica a partir del [[8 de mai]] de [[2026]]. {{O|Fernández}} {{nais|}} [[Categoria:Còsta Rica]] »
2500288
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''{{PAGENAME}}''' es una femna politica de [[Còsta Rica]]. Es presidenta de la Republica a partir del [[8 de mai]] de [[2026]].
{{O|Fernández}}
{{nais|}}
[[Categoria:Còsta Rica]]
jhdjvucb3j5rlxe1bue8vsftl9ga1s3
2500289
2500288
2026-05-13T07:30:47Z
Jfblanc
104
Jfblanc a desplaçat la pagina [[Laura Fernández]] cap a [[Laura Fernández Delgado]]
2500288
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''{{PAGENAME}}''' es una femna politica de [[Còsta Rica]]. Es presidenta de la Republica a partir del [[8 de mai]] de [[2026]].
{{O|Fernández}}
{{nais|}}
[[Categoria:Còsta Rica]]
jhdjvucb3j5rlxe1bue8vsftl9ga1s3
2500291
2500289
2026-05-13T07:31:36Z
Jfblanc
104
2500291
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''{{PAGENAME}}''' es una femna politica de [[Còsta Rica]]. Es presidenta de la Republica a partir del [[8 de mai]] de [[2026]].
{{O|Fernández}}
{{nais|1986}}
[[Categoria:Còsta Rica]]
owitczk93o5zvdo4gpbch0sjzwgk4i4
Laura Fernández
0
201136
2500290
2026-05-13T07:30:48Z
Jfblanc
104
Jfblanc a desplaçat la pagina [[Laura Fernández]] cap a [[Laura Fernández Delgado]]
2500290
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCION [[Laura Fernández Delgado]]
2k8bbbe3v18gs4xm5ozagamnduypxkr
Rhun ap Iorwerth
0
201137
2500293
2026-05-13T07:34:00Z
Jfblanc
104
Creacion de la pagina amb « {{Infobox Persona}} '''{{PAGENAME}}''' es un òme politic galés, lo primièr de Plaid Cymru a venir primièr ministre lo [[12 de mai]] de [[2026]]. {{O|Iorwerth}} {{nais|1972}} [[Categoria:]] »
2500293
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''{{PAGENAME}}''' es un òme politic galés, lo primièr de Plaid Cymru a venir primièr ministre lo [[12 de mai]] de [[2026]].
{{O|Iorwerth}}
{{nais|1972}}
[[Categoria:]]
q7o7r9btpuzfim49wz1dqhuuyf8h5ed
2500294
2500293
2026-05-13T07:34:21Z
Jfblanc
104
2500294
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''{{PAGENAME}}''' es un òme politic [[Galas|galés]], lo primièr de Plaid Cymru a venir primièr ministre lo [[12 de mai]] de [[2026]].
{{O|Iorwerth}}
{{nais|1972}}
[[Categoria:Galas]]
crgfctx0x27w5cs02ov4b96fovdylta
Categoria:País de Galas
14
201139
2500301
2026-05-13T07:38:33Z
Jfblanc
104
Jfblanc a desplaçat la pagina [[Categoria:País de Galas]] cap a [[Categoria:Galas]]
2500301
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCION [[:Categoria:Galas]]
nere9uhj3k9i5mgqw5x00cw0156rk7l
Péter Magyar
0
201140
2500302
2026-05-13T07:40:04Z
Jfblanc
104
Creacion de la pagina amb « {{Infobox Persona}} '''{{PAGENAME}}''' es un òme politic [[Ongria|ongrés]] que ven primièr ministre lo [[9 de mai]] de [[2026]]. {{O|Magyar}} {{nais|1981}} [[Categoria:Ongria]] »
2500302
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Persona}}
'''{{PAGENAME}}''' es un òme politic [[Ongria|ongrés]] que ven primièr ministre lo [[9 de mai]] de [[2026]].
{{O|Magyar}}
{{nais|1981}}
[[Categoria:Ongria]]
sd02i7scglv3it1u6b5xugyoqw4y6rt