ଇଣ୍ଟରନେଟ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="or">
  <siteinfo>
    <sitename>ଉଇକିପିଡ଼ିଆ</sitename>
    <dbname>orwiki</dbname>
    <base>https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%AA%E0%AD%8D%E0%AC%B0%E0%AC%A7%E0%AC%BE%E0%AC%A8_%E0%AC%AA%E0%AD%83%E0%AC%B7%E0%AD%8D%E0%AC%A0%E0%AC%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ମାଧ୍ୟମ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ବିଶେଷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ବ୍ୟବହାରକାରୀ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ଉଇକିପିଡ଼ିଆ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ଫାଇଲ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ଫାଇଲ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ମିଡ଼ିଆଉଇକି</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ମିଡ଼ିଆଉଇକି ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ଛାଞ୍ଚ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ଛାଞ୍ଚ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ସହଯୋଗ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ସହଯୋଗ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ଶ୍ରେଣୀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ଶ୍ରେଣୀ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ପୋର୍ଟାଲ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ପୋର୍ଟାଲ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ମଡ୍ୟୁଲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ମଡ୍ୟୁଲ ଆଲୋଚନା</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">ବିଷୟ</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ଇଣ୍ଟରନେଟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5843</id>
    <revision>
      <id>595121</id>
      <parentid>546785</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T01:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7096" sha1="b2qcv4x9irjz5wetqmrkpxqgb1pg0ri" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Internet}}
{{Infobox general
|name    =ଇଣ୍ଟରନେଟ‎
|image   =Internet map 1024.jpg
|caption =ଇଣ୍ଟରନେଟ‎
}}

'''ଇଣ୍ଟରନେଟ''' (Internet) ହେଉଛି ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମେଳଣ ଯେଉଁଠି ନିଜନିଜ ଭିତରେ ଅନେକ [[କମ୍ପ୍ୟୁଟର]] ଯୋଡି ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି, ଯାହାକି କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଓ ଅଲଗା ଅଲଗା ଜାଗାରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ଭାବ ଆଦିର ଦେବା ନେବା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ପ୍ରଥମେ ଇଣ୍ଟରନେଟର ବ୍ୟବହାର ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ କର୍ମଶାଳାରେ ପରସ୍ପର ସହ ସଂପର୍କ ରଖିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା । ହେଲେ ପରେ ପରେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ପରିଣତ କରି ଦିଆଗଲା ।&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{cite web |title=Internet {{!}} Description, History, Uses, &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/Internet |website=www.britannica.com |accessdate=6 February 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;

ବର୍ତ୍ତମାନ ଇଣ୍ଟରନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ [[ଇମେଲ]] ପାଇବା/ପଠାଇବା, [[ଚାଟିଙ୍ଗ]] କରିବା, ଆଦି କାମ ସହଜରେ ହୋଇ ପାରୁଥିବା ବେଳେ ସୂଚନା ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ ହୋଇ ପାରୁଛି । ଇଣ୍ଟରନେଟ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ତେଣୁ ଦିନକୁ ଦିନ ଏଥିରେ ନୂଆ ନୁଆ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳର ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି । ଏବେ ଆମେ ନିଜ ଘରେ ବସି ଇଣ୍ଟରନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱରେ ଘଟୁଥିବା ଅଗଣିତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରୁଛେ ଏବଂ ଦେଖିପାରୁଛେ ।

== ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ==
ଇଣ୍ଟରନେଟରେ କିଛି ମୁଖ୍ୟ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ରହିଥାଏ, ଯାହାକୁ ସର୍ଭର କୁହାଯାଏ । ସର୍ଭରଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସର୍ଭର ବା ମୁଖ୍ୟ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଡାଟା ସବୁ ସାଇତି ରଖା ଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସର୍ଭରର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଏବଂ ଆଡ୍ରେସ ରହିଥାଏ । ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆମ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ୱେବସାଇଟ ଖୋଳୁଛୁ, ସେ ପ୍ରଥମେ ନିଜର ସର୍ଭର ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରେ ଏବଂ ସର୍ଭରରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରୁଷ୍ଠାକୁ ଆମ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଦେଖେଇ ଥାଏ ଏବଂ ଆମେ ଆମ କାମ କରିଥାଉ ।

=== &lt;big&gt;ଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ:&lt;/big&gt; ===
'''ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରେ:''' [[ଇଣ୍ଟରନେଟ]] ହେଉଛି ସୂଚନାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ [[ଜ୍ଞାନକୋଷ|ଏନସାଇକ୍ଲୋପିଡିଆ]]। ଏଠାରେ ୱେବସାଇଟ, [[ଡିଜିଟାଲ ଲାଇବ୍ରେରୀ]], ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ପତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରବନ୍ଧ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୂଚନା ସମୃଦ୍ଧି ରହେ।

'''ସୂଚନା ବିନିମୟ:''' ଏହା ଏକ ମଞ୍ଚ ଭାବେ କାମ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଜଗତର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନର ଲୋକମାନେ ସୂଚନା ବିନିମୟ କରିପାରନ୍ତି।

'''ନେଟୱାର୍କିଂରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ:''' [[ଇଣ୍ଟରନେଟ]] ଏମିତିକି ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଦିଏ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ନେଟୱାର୍କିଂ କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ନେଟୱାର୍କ ତିଆରି ହେବ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭାବେ ମିଶିପାରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ।

'''ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର ସୁବିଧା:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ଜଗତର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ କୋର୍ସ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏଥିପାଇଁ ଏହା ଅନଲାଇନ୍ କ୍ଲାସ, ଇ-ଲେର୍ନିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରେ।

'''ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ ଉନ୍ନତି:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ବ୍ୟବସାୟକୁ ଗୋଲକିୟ ବଜାର ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଇ-କମର୍ସ ୱେବସାଇଟ, ଡିଜିଟାଲ ମାର୍କେଟିଂ, ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ବିଜ୍ଞାପନ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବସାୟ ଅଧିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

'''ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳତା:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ଏକ ବଡ଼ ମାଧ୍ୟମ ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳତା ପାଇଁ। ଲୋକମାନେ ଅନଲାଇନ୍ ଗେମିଂ, ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ ସେବାଗୁଡ଼ିକ, ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ସୃଜନଶୀଳତା ପ୍ରକାଶ କରିପାରନ୍ତି।

'''ସମାଚାର ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ଲୋକମାନେ ସମାଚାର ସହିତ ଅପଡେଟ୍ ରହିବାକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ବ୍ଲଗ, ସମାଚାର ୱେବସାଇଟ, ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଭିନ୍ନ ଖବର ଏବଂ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କରେ।

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}

* [https://www.manojkoch.in/advantages-and-disadvantages-of-internet Advantages and Disadvantages of Internet]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | [https://www.manojkoch.in/ Manojkoch.in].www.manojkoch.in

[[ଶ୍ରେଣୀ:ଇଣ୍ଟରନେଟ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଜ୍ଞାନ]]</text>
      <sha1>b2qcv4x9irjz5wetqmrkpxqgb1pg0ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ରଜ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8548</id>
    <revision>
      <id>595116</id>
      <parentid>594713</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T15:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neosick99</username>
        <id>42128</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>2026 date</comment>
      <origin>595116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27834" sha1="mrn3wep8b3dmuxzl8i3sb5p8fpuy3ui" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Rajaparba}}
{{Infobox holiday
|holiday_name = ରଜ
|type     = ପ୍ରକୃତି ପର୍ବ
|image     = Raja Doli khela Odia festival.jpg
|imagesize   = 250px
|caption    = ରଜ ଦୋଳି ଖେଳ
|official_name = ରଜପର୍ବ
|nickname   = ରଜ ପରବ
|observedby  = [[ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ]]
|litcolor   = 
|longtype   = ବସୁମତୀ ପୂଜନ
|significance = ଚାଷର ଆରମ୍ଭ
|begins    =
|ends     =
|date     =
|date2013 = ଜୁନ ୧୫
|date2014 = ଜୁନ ୧୫
|date2015 = ଜୁନ ୧୫
|date2016 = ଜୁନ ୧୫
|date2018 = ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬
|date2019 = ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬
|date2020 = ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬
|date2021 = ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬
|date2022 = ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬
|date2024 = ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬ (ଶୁକ୍ରବାର, ଶନିବାର ଏବଂ ରବିବାର)
|celebrations =
|observances  = ୧ମ ଦିନ - ପହିଲି ରଜ,&lt;br /&gt;୨ୟ ଦିନ - ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି,&lt;br /&gt;୩ୟ ଦିନ - ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ଓ ଭୂମି ଦହନ
|relatedto   =
|date2023=ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬|date2025=ଜୁନ ୧୪ରୁ ଜୁନ ୧୬ (ଶନିବାର, ରବିବାର ଏବଂ ସୋମବାର)|date2026=ଜୁନ୍ ୧୪ ରୁ ଜୁନ୍ ୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ}}
'''ରଜ''' [[ଓଡ଼ିଶା]]ର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ପର୍ବ ଓ ରାଜ୍ୟର ଗଣପର୍ବ । ଏହା ତିନିଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ [[ମିଥୁନ]] ମାସର ଆରମ୍ଭ ଓ ଏହା ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ପୂର୍ବଦିନ ପହିଲି ରଜ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସ ହେଉଛି ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ତୃତୀୟ ଦିବସ ହେଉଛି ଭୂମିଦାହ ବା ଭୂମି ଦହନ, ଚତୁର୍ଥ ତଥା ଅନ୍ତିମ ଦିବସ ହେଉଛି ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ । &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://odiaexpress.in/raja-one-of-the-chief-festivals-of-odisha/ |title=Raja – One of the chief festivals of Odisha &amp;#124; Odia Express |work=odiaexpress.in |year=2012 |quote=First day of Raja is known as the Pahili Raja, then the middle day is Raja Sankranti... |accessdate=14 June 2012 |archive-date=2 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902220633/http://odiaexpress.in/raja-one-of-the-chief-festivals-of-odisha/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ଏହା ଚାଷର ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । ରଜ ଶବ୍ଦର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ରଜବତୀ ହେବା, ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ମାତା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରି ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ ସେ ରଜସ୍ୱଳା ହେବାର ଓ ନୂଆ ଶସ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେବାର ସାଙ୍କେତିକ ଭାବ ବହନ କରିଥାଏ । ଏହି ଦିନରେ ଚାଷୀମାନେ ବସୁମତୀ ତଥା ହଳଲଙ୍ଗଳ ପୂଜନ କରିବା ସହ ଚାଷ କାମରୁ ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ବିରତି ନେଇଥାନ୍ତି । ରଜରେ [[ପୋଡ଼ ପିଠା]] ଓ [[ପାନ]] ଖିଆ ସହିତ ଝିଅମାନଙ୍କ ରଜ ଦୋଳି ଓ [[ପୁଚି]] ଖେଳ ସହ ପୁଅମାନଙ୍କ [[ଲୁଡୁ]], [[ତାସ]], [[ବାଗୁଡ଼ି]] ଆଦି ଖେଳି ଏହି ଦିବସଟି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।

==ବିଶେଷତ୍ୱ==
[[ଆଷାଢ଼|ଆଷାଢ]] ମାସ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟା ବ୍ରତର ପ୍ରଥମ ମାସ । ଏ ଚାରି ମାସ ମୁନି ଋଷି ଓ [[ସାଧବ]]&lt;nowiki/&gt;ମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପରିଭ୍ରମଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଏକସ୍ଥାନରେ ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସାଧନା କରିଥା'ନ୍ତି । ଏହି ମାସକୁ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ଭୋଗର ମାସ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ବିରହ, ବିଧୂର ଯକ୍ଷର ପ୍ରିୟା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମେଘ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେରିତ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ନେଇ ମହାକବି କାଳିଦାସଙ୍କ ରଚିତ &quot;ମେଘଦୂତ' ମହାକାବ୍ୟ ଏକ ଅନବଦ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ବୌଦ୍ଧିକ ପ୍ରତିଲିିପି ଓ ଇତିକଥା । ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ [[ମେଘ]] ଓ ମାଟିର ମିଳନ ହୁଏ । ମାଟି ମା' ହୁଏ ରଜସ୍ୱଳା । [[କୃଷି]]&lt;nowiki/&gt;ପ୍ରଧାନ ଦେଶ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିବା ଆମଦେଶରେ ମାଟି ମା' ବହୁ କିସମର ଫସଲ ଫଳାଇ ଆମରି ହାତରେ ଅଜାଡ଼ି ଦିଏ । ମା'ଟିଏ ଯେମିତି ପ୍ରଜନନ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ରାମ ଆବଶ୍ୟକ କରେ, ସେମିତି ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ମାଟି ମା'କୁ ରଜ ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି । ପହିଲି ରଜରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ବ । ତିନିଦିନ ଧରି ଧରଣୀ ମାତାକୁ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁଥିାଇଁ ଭୂ ଖନନ ବାରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ମାତୃଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ, ଉନ୍ମାଦନା ଓ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ରଜପର୍ବ । କୁମାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଜପର୍ବ ହେଉଛି ତାଲିମ ପ୍ରଦାନକାରୀ ପର୍ବ । ଆଷାଢ଼ର ପହିଲି ବର୍ଷାରେ ମାଟି ମା'ର ପ୍ରଜନନ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଧରଣୀମାତାକୁ ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ । ଅବିବାହିତା ଝିଅଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ଭଧାରଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରାପ୍ତିର ଏକ ସାଙ୍କେତିକ ପର୍ବ ହେଉଛି ରଜ । ଜଣେ ନାରୀଭାବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କିରି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ହେବ, ତାହା କୁମାରୀମାନଙ୍କୁ ଶିଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ଏହି ରଜ ପର୍ବ ପାଳନ ଅବସରରେ । କୁମାରୀମାନେ ରଜପର୍ବର ମଉଜ ଭିତରେ ଜଣେ ନାରୀର ଚଳଣି, ଆଚାରସଂହିତାକୁ ବିଧିଭାବେ ପାଳିଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେତେବେଳେ ଝିଅଟିଏ ନାରୀଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରେ, ଏହି ଆଚାରସଂହିତା ତାକୁ ସହାୟ ହୋଇଥାଏ । ରଜ ତିନିଦିନ ଧରି ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଭାବେ ଧରଣୀମାତାକୁ କଷ୍ଟ ନ ଦେଇ ଭୂମି କର୍ଷଣ ନ କରି ବିଶ୍ରାମ ଦେଲାଭଳି କଟା, ବଟା ଆଦି ଗୃହକର୍ମ ନ କରି କୁମାରୀମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି । ଧରଣୀ ମାତା ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇ ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଭାବେ ରଜ ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ମିଳିଥାଏ ତାଙ୍କୁ । ଠିକ ସେହିପରି ଝିଅବୋହୂମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ସାଂସାରିକ ଜୀବନ ସୁଖମୟ କରିବାକୁ ରଜପର୍ବର କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି । ରଜପର୍ବର ବିଧିବିଧାନକୁ ସେମାନେ ନିଜେ ପାଳନ କରି ଜଣେ ମାତାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ତୁଲାଇପାରିବେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ନିଜ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଅନୁଭୂତିରୁ ଶିଖି ସଂସାର ନିୟମ ଶିଖାଇବେ ।

== ପାଳନ ==
[[ଫାଇଲ:Raja Doli.JPG|thumb|ରଜ ଦୋଳି ଖେଳ]]
ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ ବେଳରେ ଘରର ଘରଣୀମାନେ ସାଧାରଣ କାମରୁ ଛୁଟି ନେଇ ନାନାଦି ଖେଳରେ ମାତନ୍ତି । ଅଭିଆଡ଼ି ଝିଅମାନେ [[ଶାଢ଼ୀ]] ଆଦି ପିନ୍ଧି ରଜ [[ଦୋଳି ଖେଳ]], [[ପୁଚି ଖେଳ]] ଆଦିରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଦିନ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କେହି ଭୂଇଁ ଉପରେ ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲିନଥାନ୍ତି । &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.odialovestory.com/2018/06/happy-raja-parba-odia-raja-wish.html |title=Raja Sankranti |access-date=2018-06-17 |archive-date=2020-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219094401/http://www.odialovestory.com/2018/06/happy-raja-parba-odia-raja-wish.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ପତ୍ର/ଖୋଳପାରେ ତିଆରି କଠଉରେ ଭୂଇଁ ଉପରେ ଚାଲିବାର ବିଧି ରହିଛି । ଏହି ଦିନ [[ପୋଡ଼ ପିଠା]], [[ଚକୁଳି ପିଠା]] ଆଦି ଖିଆଯାଇ ଥାଏ ।
===ଖାଲିପାଦରେ ଚାଲିବା ମନା=== 
ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ଭୂମି ଉପରେ ଖାଲିପାଦରେ ଚାଲିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥାଏ । କୁମାରୀମାନେ ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲନ୍ତି ନାହିଁ, ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୋଳିରେ ଝୁଲନ୍ତି ଏବଂ [[ଗୁଆ]] ଖୋଳପା କିମ୍ବା ଚପଲ ପିନ୍ଧି ଚଳପ୍ରଚଳ ହୁଅନ୍ତି ।

=== ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ===
'''ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ''' ହେଉଛି ରଜ ପର୍ବର ଅନ୍ତିମ ଦିବସ । ଏହା ବସୁଧାମାତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ । ଏହା ଧରାସ୍ନାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ନାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗାଧୁଆ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ ରୂପେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ । ବଡ଼ି ସକାଳୁ ଶିଳପୁଆରେ ହଳଦୀ କନା ଗୁଡ଼ାଇ [[ସିନ୍ଦୂର]], କଜଳ ଦେଇ ଧରଣୀ ମାତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂକୁ ସଜାଇ ପିଢ଼ା ଉପରେ ସ୍ଥାପନା କରି କଳସ [[ଆମ୍ବ]]&lt;nowiki/&gt;ଡ଼ାଳ ରଖି [[କ୍ଷୀର]] ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ । ମାସିକ ଧର୍ମର ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଧରଣୀ ମାତା ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । [[ମାର୍ଗଶିର|ମାର୍ଗଶୀର]] ଶେଷ [[ଗୁରୁବାର]]&lt;nowiki/&gt;ଦିନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପେଡ଼ି ଏହି ଦିନ ଖୋଲାଯାଇଥାଏ । ରଜସ୍ୱଳାନାରୀ ସଦୃଶ ତିନିଦିନ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇ ରହିବାପରେ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ପ୍ରାତଃ କାଳରେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ ପର୍ବ । ଏହି ଦିନ ରଜପର୍ବର ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ ମଉଳି ଯାଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ସ୍ଥାନ ନେଇଥାଏ । ଏହି ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ଦିବସରେ ଧରଣୀ ମାତା ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ । ବସୁମାତା ରଜସ୍ୱଳା ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନ ପରେ ସୃଜନ କ୍ଷମତାଶୀଳା ଅର୍ଥାତ ଶସ୍ୟ ବୀଜ ଧାରଣକାରିଣୀ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତି ।

=== ରଜଗୀତ ===
ରଜଗୀତ ଏହି ପର୍ବରେ ବୋଲା ଯାଉଥିବା ଜଣାଶୁଣା ଗୀତ ଯାହା ଆଗେ ଗାଆଁଗହଳିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା । ଲୋକ ମୁଖରେ ବୋଲାଯାଉଥିବା ଏହି ଗୀତ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ମୁଦ୍ରିତ ପୁରାତନ ପ୍ରକାଶନଗୁଡ଼ିକ ଭିତରୁ ମଧ୍ୟରୁ ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ''ପହିଲି ରଜ'' ଓ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ମାଗୁଣୀ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ''ରେକର୍ଡ ରଜଦୋଳି ଗୀତ'' ଅନ୍ୟତମ ।&lt;ref name=&quot;ମହାପାତ୍ର&quot;&gt;{{cite book |last1=ମହାପାତ୍ର |first1=ମାଗୁଣୀ |title=ରେକର୍ଡ ରଜଦୋଳି ଗୀତ |date=୧୯୫୨ |publisher=ମାଗୁଣୀ ମହାପାତ୍ର |location=ବୋଦାପଡ଼ା, ନୟାଗଡ଼, ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା, ଓଡ଼ିଶା |pages=8 |url=https://www.odishalink.com/2021/06/15/raja-songs-written-by-maguni-mahapatra-from-nayagarh-in-1952/ |accessdate=15 June 2021 |archive-date=15 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210615054804/https://www.odishalink.com/2021/06/15/raja-songs-written-by-maguni-mahapatra-from-nayagarh-in-1952/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ପୂରା ଗୀତର ପ୍ରଥମ ପଙ୍‌କ୍ତି ଜଣାଶୁଣା: &quot;''ବନସ୍ତେ ଡାକିଲା ଗଜ, ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଜ ଲୋ, ଘେନି ନୂଆ ସଜବାଜ ''&quot; ।

'''ରଜଦୋଳି ଗୀତ''':
&lt;poem&gt;
:ବନସ୍ତେ ଡାକିଲା ଗଜ, ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଜ ଲୋ, ଘେନି ନୂଆ ସଜବାଜ ।
:ରାଶିରୁ ଛାଡ଼ିଲା ଚୋପା, ଗୋଡ଼ରେ ନାଇଛୁ ସରୁ ଅଳତା ଲୋ, ମଥାରେ ସିନ୍ଦୂର ଟୋପା ।
:ଉଡ଼ିଲା ଶୁଆ ନାହାକା, ଦୋଳିଟା କାହିଁକି ଲାଗୁଛି ଏକା ଲୋ, କାହା ବିନା ଏକା ଏକା ।
:ପାଚିଲା ଭଇଁଚ କୋଳି, ବେକରେ ନାଇଚି ଗଜରା ମାଳି ଲୋ, ଝୁଲାଅ ରଜର ଦୋଳି ।
:ପଣସ ପାଚିଲା ବନେ, ବନ ପୋଡ଼ିଗଲେ ଦୁନିଆ ଜାଣେ ଲୋ, ମନକଥା କିଏ ଜାଣେ ।
:ଶଙ୍ଖ ମଲମଲ ଗିନା, ଦରଦ ଜାଣେଲୋ ଦରଦୀ ସିନା ଲୋ, ବଣିଆ ଚିହ୍ନେଟି ସୁନା ।
:ନିମ୍ବର ବୁକେ ଚନ୍ଦନ, ଦେବତା ଗଢ଼ାଇଲା ନାରୀ ଜୀବନ ଲୋ, ଦେଲା ତହିଁ ଯଉବନ ।
:ଢମଣା ଛାଡ଼ିଲା କାତି, ପୁରୁଷ ସିନାଲୋ ଭ୍ରମର ଜାତି ଲୋ, ନୂଆ ଖୋଜୁଥାନ୍ତି ନିତି ।
:ଚାନ୍ଦରେ କଳଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ନବ ଯଉବନି କିଆଁ ଗୁମାନ ଲୋ, ଆସିଲେଣି ଜୀବ ଧନ ।
:ପୋଖରୀ ତୁଠ ପଥର, ତତେ ଦେଖିଥିଲି ବାଲି ବନ୍ଧରେ ଲୋ, ଆଖି ଥିଲା ଏଣେ ତୋର ।
:ସାହାଡ଼ା ଗଛର ଛାଇ, ସେଦିନ କଥାକି ତୋ ମନେ ନାଇଁ ଲୋ, ଏତେ ଆନମନା କାହିଁପାଇଁ ।
:ଖୋସାରେ ଖୋସିଲି ଫୁଲ, କେତେ ଦେଖାଉଛୁ ନୁଖୁରା ଗେଲରେ, ଭାଙ୍ଗି ଦେବି ତୋର ଗାଲ ।
:ନଈର ଶୁଖିଲା ବାଲି, କେତେ ଫୁଲି ହେଉ ପୁଚୁକିଗାଲି ଲୋ, ଦେଖାଉଛୁ କେତେ ବେଲି ।
:ବାଜିଲା ତେଲିଙ୍ଗି ବାଜା, ରସିକ ଯେ ଜାଣେ ସ୍ନେହର ମଜା ରେ, ସେ ସିନା ମୋମନ ରଜା ।
:ଲୁଚିଗଲା ମେଘେ ଚାନ୍ଦ, ଦୋଳି କଟକଟ କରେ ଶବଦ ଲୋ, ବହନ୍ତେ ପବନ ମନ୍ଦ ।
:ଦୋଳି ହୁଏ ରଟରଟ, ମୋ ଭାଇ ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନା ମୁକୁଟ ଲୋ, ଦିଶୁଥାଏ ଝଟଝଟ ।
:ପରବତେ ଜଳେ ନିଆଁ, ପହଞ୍ଚାଇ ଦୋଳି ତେଣେ ନ ଚାହାଁ ଲୋ, ପୁଣି ହେବ ବାଆଁ ଡାଁ ।
:ଉତୁରି ପଡ଼ିଲା ଦୁଧ, ଉଙ୍କି ମାରି ମାରି ଅନାଉ ଥାଏ ଲୋ, ନନ୍ଦର ଉଦିଆ ଚାନ୍ଦ ।
:ଛତରା ବଜାର ହାଟ, ଛକି ବସିଥିବ ଚଗଲା କାହ୍ନୁଲୋ, ଛନ୍ଦରେ ମାଗିବ ଘାଟ ।
:ଥୋଡ଼ମଞ୍ଜା କଲି ରାଇ, କଣ ନ କଲେ କଳା କହ୍ନାଇ ଲୋ, ମୁହଁକୁ ଯା ନ ଅନାଇ ।
:କରମଙ୍ଗା କଲି ରାଇ, ମଥୁରାକୁ ଗଲେ କଳା କହ୍ନାଇ ଲୋ, କଣ୍ଟ ଦେଇ ଗଲେ କାହିଁ ।
:ସାଉଁଟିଲି ବିଲ ଘଷି, କିମ୍ପାଇଁ ରାଧିକା ବସିଲା ରୁଷି ଲୋ, ଫୁଲ ଶେଜ ହେଲା ବାସି ।
:କଟକଟ ହୁଏ ଦୋଳି, ଭାଉଜଙ୍କ ମନ ଯାଇଛି ଜଳି ଲୋ, ଭାଇ ବିଦେଷୁ ନଇଁଲେ ବୋଲି ।
:ଗରଜେ କଳା ବଉଦ, ମୋତେ ତ ବରଷ ହେଲା ଚଉଦ ଲୋ, ଗଲାଣି ପିଲା ସୁଆଦ ।
:ବଇଁଶୀ ବାଜିଲା କୁଞ୍ଜେ, ବଡ଼କଥା ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କୁ ସାଜେ ଲୋ, ଛୋଟ କଲେ ଛାଟ ବାଜେ ।
:ଲାଞ୍ଜ ଟେକିଗଲା ବାଘ, ନଇଁ ଚାଲୁଥିବ ବଡ଼ଙ୍କ ଆଗେ ଲୋ, ଲାଗିବ ନାହିଁଟି ଦାଗ ।
:ଛତୁ ଫୁଟେ ବରଷାରେ, ଛତରାଟା କେତେ ଛଇ ଦେଖାଉ ରେ, ଅଛି କି ତୋ ଭରଷାରେ ।
:କରଡ଼ି ଖସିଲା ଆମ୍ବ, ପର କାହୁଁ ଘର ପରାଣୀ ହେବେ ରେ, ମନ ଜାଣି ଖଞ୍ଜି ଦେବ ।
:ବିରାଡ଼ି ଛିଙ୍କିଲା ବଣେ, ଆଗରେ ଯାଉଛି ନାଗର ଜଣେ ଲୋ, ମୁଣ୍ଡି ଝାଡୁ ଖାଲି ପଣେ ।
:ଅଦିନେ ପଣସ ସିଠା, ବଚନରେ ଯାର ନଥଏ ମିଠା ଲୋ, ସେଟା ବାଡ଼ ପକା କଣ୍ଟା ।
:ପାହାନ୍ତି ରାବିଲେ ପେଚା, ଯିଏ ହୋଇଥିବ ସିଂହର ବଚା ଲୋ, ନ ଦେବ ପଛଘୁଞ୍ଚା ।
:ମଇଁଷି ଶିଙ୍ଗରେ ଖସା, ମଉସା ପୁଆଟା ଏଡ଼େ ସହସା ଲୋ, ମତେ କଲା ଲୋକହସା ।
:ଜାରା ମାରିଦେଲା ବାଣ ଯାହାଠାରେ ଯାର ମିଶିଛି ମନ ଲୋ, ସେହି ଜାଣେ ତାର ଗୁଣ ।
:କାଟି ଗଲି କଳାଦୁବ, ଝିଅ ଜନମରେ ଏତିକି ଲାଭ ଲୋ, ବନ୍ଧୁ ଘର ଅରଜିବ ।
:କାଳୀଗାଇ ଧୁଧ କ୍ଷୀରି, ନୂଆ ପୀରତିରେ ମଉଜ ଭାରି ଗୋ, ପୁରୁଣାଟି ନିମ୍ବ ପରି ।
:ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଗହଳିଆ, ପ୍ରୀତି ପଙ୍କେ ତୁହି ହେବୁ ଗୋଳିଆଲୋ, ତୋଫା ହେବଟି ଧୁଳିଆ ।
:ଥିରି ଥିରି ଚାଲେ ହାତୀ, ଥୟ ନ ହେଉଛି କିମ୍ପା ଏ ଛାତି ଲୋ, ଥକା ଦୋଳି ହେଲା ରାତି ।
&lt;/poem&gt;
{{clear}}

==ରଜରେ ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ==
===ରଜ ପାନ===
[[File:ମିଠା ପାନ.jpg|thumb|ରଜରେ ଭଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ମିଠାପାନ]]
* [[ପାନ]]: ରଜରେ ପାନଖିଆ ଏକ ପୁରୁଣା [[ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା]] । ପ୍ରୀତିର ବନ୍ଧନ ହେଉଛି ପାନ । ପ୍ରୀତି, ପ୍ରେମ, ବନ୍ଧୁତାର ଛ'ଲକ୍ଷଣ ଏ ଦେଶରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଛି । ଦିଏ, ନିଏ, ଖାଏ, ଖୁଆଏ, ଗୋପନ କଥା କହେ ଓ ପଚାରେ, ଏ ଛ'ଟି ଆନ୍ତରିକତା ଓ ନିବିଡ଼ତାର କଥା । ଭୋଜନ ଶେଷରେ [[ତାମ୍ବୁଳ]] ସେବା ଏକ ପ୍ରାଣମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା । ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଠାକୁର ବଡ଼ଠାକୁର ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରତିଦିନ ଭୋଜନାନ୍ତେ ତାମ୍ବୁଳ ସେବା କରି ନିଦ୍ରା ଯାଆନ୍ତି । ପାନ ହେଉଛି ମୁଖବାସ, ପରିତୋଷ । ରଜ ସହିତ ପାନ ଯୋଡ଼ିହେବା ପଛରେ କଥା ଅଛି, ଏଡା ବନ୍ଧୁତାର ଡେ଼ାରିକୁ ସୁଦୃଢ କରିବ । ରଜରେ ଝିଅମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାନ ଦବାନବା କରିଥାନ୍ତି । ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପାନ ଜୀର୍ଣ୍ଣକାରକ ଏବଂ କୃମିନାଶକ । ପାନରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଚୂନ ଲୌହଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ (କ୍ୟାଲସିଅମ) ଓ ଖଇର ଦାନ୍ତକୁ ମଜଭୁତ କରିଥାଏ । ପାନ ଖାଇଲା ବେଳେ ପତ୍ରରୁ ଶିରା ଛେଦନ କରାଯାଇଥାଏ କାରଣ ପାନଶିରା ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧି ବିନାଶିନୀ । ରଜପାନର ଚମକ ଓ ମହକ ସାରାବର୍ଷର ପାନକୁ ବଳିଯାଏ, ରଜ ଆଭୂଷଣକୁ ଆହୁରି ମୁଗ୍ଧକର କରିଦିଏ । ରଜପାନରେ ଗୁଆ, [[ଅଳେଇଚ]], ଗୁଜୁରାତି, ଭଜା [[ଧଣିଆ]], [[ଚାଉଳ]] ଓ [[ନଡ଼ିଆ|ନଡିଆ]] ଖଣ୍ଡ, ଚେରି, [[ଲବଙ୍ଗ]], [[କବାବଚିନି]], [[ଚୁଆ]], [[ପାନ ମହୁରି]], ସୁବାସିତ [[ଜାଫ୍ରାନ କେଶର]], [[ଖଇର]] ପରି ୧୦ରୁ ୧୨ ପ୍ରକାର [[ମସଲା]] ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ତ୍ରିଭଙ୍ଗି, ଚଉଭଙ୍ଗି ଆକୃତି ଦେଇ ଉପରେ ଲବଙ୍ଗ ଖୋସି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଥାଳିରେ ସଜାଇ ଦିଆଯାଏ । ସାଧାରଣ ଦିନର ପାନଠାରୁ ରଜପାନର ସ୍ୱାଦ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର । ରଜ ଆସିଲେ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ପାନର ଦର ବଢିଯାଏ । ଢ଼ଗରେ ଅଛି-
&lt;poem&gt;
‘ପାନଖିଆ ରସିକ ପାଟି,
ଖୋଜି ବୁଲୁଥିଲା ରାଜାଙ୍କ ହାତୀ,
ଢାଳି ଦେଇଗଲା ଶିରରେ, ରାଜା ହୋଇଗଲା ରଜରେ’ ।&lt;ref&gt;{{cite news|last=ବିଷୋଇ|first=ମମତା|title=ଆସିଛି ରଜ|url=http://samajaepaper.com/epaper/svww_index1.php|accessdate=15 June 2015|newspaper=ସମାଜ|date=୧୪ ଜୁନ ୨୦୧୫|archive-date=17 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140417033149/http://samajaepaper.com/epaper/svww_index1.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
&lt;/poem&gt;
{{clear}}

===ପିଠାପଣା===
[[File:ରଜ ପିଠା ମିଠା.jpg|thumb|180px|ରଜରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ପିଠା, ମିଠା ।]]
ଚୁଲି ଲଗାଇ ନିୟମିତ ରୋଷେଇ କରିବା ମହିଳାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ । ଯେହେତୁ ରଜରେ ଧରଣୀମାତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ; ତେଣୁ ରଜ ପୂର୍ବଦିନ ପହିଲି ରଜରେ ବହୁ ରକମର ପିଠାପଣା, ବିଶେଷ କରି ପୋଡ଼ ପିଠା ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ସହଜରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଅଧିକ ଦିନ ରହିଥାଏ । ଭାତ ବଦଳରେ ଫଳମୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପିଠାପଣା ଏକାଠି ଖାଇ ସମସ୍ତେ ମଜା କରିଥାନ୍ତି ।
* [[ଚକୁଳି ପିଠା]]: ଏହା ଏକ [[ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ]] ଯାହା [[ଚାଉଳ]] ଚୂନା ଓ [[ବିରି]]ରୁ ତିଆରି ବହଳିଆ ମଣ୍ଡକୁ ତାବାରେ ଭାଜି ତିଆରି କରାଯାଏ ।
* [[ପୋଡ଼ ପିଠା]]: ଏହା ଏକ [[ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ]] ଯାହା [[ଚାଉଳ]] ଚୂନା ଓ [[ବିରି]]ରୁ ତିଆରି ଆଣକୁ କଦଳୀ ପତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ଚୁଲିରେ ରାତି ସାରା ପୋଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଏହି ପୋଡ଼ ପିଠାକୁ ରଜ ୩ ଦିନ ଖିଆ ଯାଏ । 
{|
| [[ଫାଇଲ:Pana masala.jpg|thumb|left|180px|ପାନ ମସଲା]]
| [[ଫାଇଲ:Raja Pana.jpg|thumb|left|180px|ରଜ ପାନ]]
| [[ଫାଇଲ:Meethapana2.jpg|thumb|ମିଠା ପାନ]]
| [[ଫାଇଲ:Chakuli pitha.jpg|thumb|left|251x251px|[[ଚକୁଳି ପିଠା]]]]
|}

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}
== ଅଧିକ ତଥ୍ୟ ==
* [https://www.odiaweb.in/odia-raja-doli-gita-banaste-dakila-gaja/ Raja Festival Gita ]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.aryabhatt.com/fast_fair_festival/Festivals/Raja%20Sankranti.htm Raja,the swing festival]
* [http://www.orissadiary.com/orissa_profile/ori_festival/june/Raja_Sankranti.asp Raja sankranti ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110618034401/http://www.orissadiary.com/orissa_profile/ori_festival/june/Raja_Sankranti.asp |date=2011-06-18 }}
* http://southeastasianreview.com/Rajo%20-%20Swing%20Festival-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226005537/http://www.southeastasianreview.com/Rajo%20-%20Swing%20Festival-2.pdf |date=2010-12-26 }}


{{ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି]]</text>
      <sha1>mrn3wep8b3dmuxzl8i3sb5p8fpuy3ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9467</id>
    <revision>
      <id>595126</id>
      <parentid>578762</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9103" sha1="stxi5p40pdi77ji2g9gopyscmovek3l" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Kandhamal district}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
|official_name           = କନ୍ଧମାଳ
|settlement_type         = ଜିଲ୍ଲା
| image_skyline        = 
| imagesize            = 
| image_caption        =  
| image_map             = Kandhamal in Odisha (India).svg
| latd                    = 20.47
| latm                    = 
| lats                    = 
| latNS                   = N
| longd                   = 84.23
| longm                   = 
| longs                   = 
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
|map_caption    = [[ଓଡ଼ିଶା]]ରେ ଅବସ୍ଥାନ
| named_for               = 
| seat_type               = [[ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ|ବିଧାନ ସଭା]]
| seat                    = ୩ଟି ଆସନ {{collapsible list|title={{nbsp}}|୧. ଫୁଲବାଣୀ&lt;/br&gt;୨. ବାଲିଗୁଡା&lt;/br&gt;୩. ଘୁ. ଉଦୟଗିରି}}
|subdivision_type = ଦେଶ
|subdivision_name = [[ଭାରତ]]
|subdivision_type1 = ରାଜ୍ୟ
|subdivision_name1 = [[ଓଡ଼ିଶା]]
|subdivision_type2 = [[ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା|ଲୋକ ସଭା]]
|subdivision_name2 = [[କନ୍ଧମାଳ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|କନ୍ଧମାଳ]]
| subdivision_type3 = ଭାଷା
| subdivision_name3 =[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ]]
| area_total_km2 = 
| population_total = ୧୦,୧୯,୦୨୩
| population_as_of = ୨୦୨୩
| population_rank = 
| population_density_km2 = 127
| population_urban = ୭୨,୧୬୪ 
| population_rural = ୬,୫୯,୭୮୮ 
| sex_ratio = ୧୦୩୭
| child_sex_ratio = ୯୬୦
|population_blank1_title = ୬&amp;nbsp;ବର୍ଷରୁ&amp;nbsp;କମ&amp;nbsp;ଶିଶୁ
|population_blank1 = ୧,୦୬,୩୭୯
| literacy_rate_total = ୫୪.୭୧%
| literacy_male = ୬୪.୯୮%
| literacy_female = ୪୪.୪୫% 
| temp = 
| temp_summer = ୪୫.୫
| temp_winter = ୨
| area_total_km2 = ୮,୦୨୧
| area_blank1_title = 
| area_blank1_km2 = 
|timezone = [[ଭାରତୀୟ ମାନକ ସମୟ|IST]] (+୫.୩୦)
|postal_code_type = ଡାକ କୋଡ଼ (ପିନ୍)
|postal_code = ୭୬୨ xxx 
| area_code_type = ତାର (ଏସ୍.ଟି.ଡ଼ି)
| area_code = +୦୬୮୪x
| registration_plate = OD-12
|blank_name_sec1 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ
|blank_info_sec1= ଶ୍ରୀ ଆଶିଷ ଈଶ୍ୱର ପାଟିଲ
| website = {{official|kandhamal.nic.in}}
}}

'''କନ୍ଧମାଳ ଜିଲା''' [[ଓଡ଼ିଶା]]ର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଜିଲ୍ଲା । [[ଫୁଲବାଣୀ]] କନ୍ଧମାଳର ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଜନବହୁଳ ସହର ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଜାଗା । ଏହା ଜୈବିକ ହଳଦି ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ।

== ଇତିହାସ ==
୧୯୯୩ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ପହିଲା ଦିନ କନ୍ଧମାଳ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଲା । ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୯୩ ପୂର୍ବରୁ ଏହା 'ବୌଦ୍ଧ-କନ୍ଧମାଳ' ଜିଲ୍ଲାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

== ଭୂଗୋଳ ==
[[ଓଡ଼ିଶା]]ର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଆୟତନ ୭,୬୪୯ ବର୍ଗ&amp;nbsp;କିମି୤
=== ଅବସ୍ଥିତି ===
&lt;!--latd:୧୯.୩୪ରୁ ୨୦.୩୬  ଓ longd: ୮୩.୩୪ରୁ ୮୪.୩୪--&gt;
* ପୂର୍ବରେ : [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା]] 
* ପଶ୍ଚିମରେ: [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା]]
* ଉତ୍ତରରେ : [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା]]
* ଦକ୍ଷିଣରେ: [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]], [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]] ଓ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଅଛି।

=== ମୁଖ୍ୟ ନଦୀ ===
* ସାଲୁଙ୍କି 
=== ଜନସଂଖ୍ୟା ===
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା &lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/orissa/Data%20Sheet-%20Orissa-Provisional.pdf Census 2011: Odisha: Provisional Population Totals]&lt;/ref&gt;ଅନୁସାରେ, କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୭,୩୧,୯୫୨ । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୬,୫୯,୭୮୮ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୭୨,୧୬୪ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି &lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/Orissa/Data-sheet-Orissa.pdf Census 2011: Odisha: Rural Urban Distribution]&lt;/ref&gt; ।
* ପୁରୁଷ: ୩,୫୯,୪୦୧
* ମହିଳା: ୩,୭୨,୫୫୧
** ଛ ବର୍ଷରୁ କମ: ୧,୦୬,୩୭୯
* ସାକ୍ଷରତା ହାର: ୬୫.୧୨%
** ପୁରୁଷ: ୭୮.୪୧%
** ମହିଳା: ୫୨.୪୬%
== ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ ==
* ଉପଖଣ୍ଡ (ସବ୍ ଡିଭିଜନ) (୨ଟି): ୧. କନ୍ଧମାଳ ଓ ୨. ବାଲିଗୁଡ଼ା ।
* ତହସିଲ: (12ଟି): ୧. ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ୨. ଖଜୁରୀପଡ଼ା, ୩. ବାଲିଗୁଡ଼ା, ୪. ଚକାପାଦ, ୫. ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ୬. ଘୁ. ଉଦୟଗିରି, ୭. କୋଟଗଡ଼, ୮. କ. ନୁଆଗାଁ, ୯. ରାଇକିଆ, ୧୦. ଟିକାବାଲି୧୧. [[ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ]] ଓ ୧୨. ଫୁଲବାଣୀ
* ବ୍ଳକ: (୧୨ଟି): ୧. ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ୨. ଖଜୁରୀପଡ଼ା, ୩. ବାଲିଗୁଡ଼ା, ୪. ଚକାପାଦ, ୫. ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ୬. ଘୁ. ଉଦୟଗିରି, ୭. କୋଟଗଡ଼, ୮. କ. ନୁଆଗାଁ, ୯. ରାଇକିଆ, ୧୦. ଟିକାବାଲି୧୧. 
ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ ଓ ୧୨. ଫୁଲବାଣୀ
* ଗ୍ରାମ: ୨୫୦୩

== ରାଜନୀତି ==
=== ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ===
* [[କନ୍ଧମାଳ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|କନ୍ଧମାଳ]]
=== ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ===
{{main|ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା}}
ଫୁଲବାଣୀ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ୩ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ହେଉଛି: 
# ଫୁଲବାଣୀ
# ବାଲିଗୁଡା
# ଘୁ. ଉଦୟଗିରି

== ଶିକ୍ଷା == odia language

== ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ==
* [[ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି]]
* [[ପୁତୁଡ଼ି]]
* [[ବଲସକୁମ୍ପା]]
* [[ଚକାପାଦ]]
* [[ବେଲଘର]]
* [[କଳିଙ୍ଗା ଘାଟି]]
* [[ମଣ୍ଡାସରୁ]]
*[[ପକୋଡ଼ା ଝର]]
*[[ କାଟ୍ରାମାଲା ଝର]]
*[[ଲୁଦୁ ଜଳପ୍ରପାତ]]

&lt;!--==ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ==--&gt;

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}

== ବାହାର ଆଧାର ==
* [http://kandhamal.nic.in/ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା]
* [http://orissadiary.com/orissa_profile/district/Kandhamal.asp orissadiaryରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211162436/http://orissadiary.com/orissa_profile/district/Kandhamal.asp |date=2012-02-11 }}
* [http://www.orissaonline.in/Profile/districts/Kandhamal.asp orissaonlineରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.123orissa.com/exploreorissa/distinfo/phulbani.asp 123orissaରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903023838/http://www.123orissa.com/exploreorissa/distinfo/phulbani.asp |date=2011-09-03 }}
{{Geographic location
|Centre    = କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା
|North     = [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା]]
|Northeast = 
|East      = [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା]]
|Southeast = [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]
|South     = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]
|Southwest = [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]]
|West      = [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା]]
|Northwest = [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା]]
}}

{{ଓଡ଼ିଶା}}
&lt;!--ଅଲଗା ଭାଷାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ--&gt;

[[ଶ୍ରେଣୀ:କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]]</text>
      <sha1>stxi5p40pdi77ji2g9gopyscmovek3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>କଦ୍ଦମ ରସୁଲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15782</id>
    <revision>
      <id>595125</id>
      <parentid>478029</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4671" sha1="lkyett8dl60j8dk36ymcbh642tx78nb" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Kaddam Rasul}}
{{Infobox monument
|monument_name = କଦ୍ଦମ ରସୁଲ
|native_name   = 
|image         = Qadam Rasool Shrine.JPG
|caption       = କଦ୍ଦମ୍ ରସୁଲ୍ 
|location      = 
|designer      =
|founder       = 
|type          =
|material      =
|length        =
|width         =
|height        =
|begin         =.
|complete      = 
|open          =
|dedicated_to  =
|map_cue       = 
|image_map     = Odisha_locator_map.svg
|map_text      = 
|map_width     = 250px
|coordinates   = {{Location|20|29|4.67|N|85|51|51.93|E|region:IN}}
|lat           = 
|long          = 
|extra         =
}}

'''କଦ୍ଦମ ରସୁଲ''' [[ଓଡ଼ିଶା]]ର [[କଟକ]] ସହରର ଉତ୍ତରାଂଶରେ [[ମହାନଦୀ]]ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରାଚୀନ [[ଉତ୍କଳ]]ର ଗୋଟିଏ ମସଜିଦ୍ ।

== ନାମକରଣ ==
==ଅବସ୍ଥିତି==
ଏହା ୨୦° ୧୯’ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୮୫° ୫୨’ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ [[ମହାନଦୀ]] ଓ [[କାଠଯୋଡ଼ି]]ର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]ଠାରୁ ୨୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
== ଇତିହାସ ==
[[ହିନ୍ଦୁ]] ଓ [[ମୁସଲମାନ]]ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ତତ୍କାଳୀନ ଡେପୁଟି ନିଜାମ ସୁଜାଉଦ୍ଦିନ ଖାଁ ୧୭୧୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଉଦାର ଧର୍ମୀୟ ଭାବନାର ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ କଦମ ରସୁଲ ନିର୍ମାଣ କରାଈଥିଲେ । ଇସଲାମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଏହି ପ୍ରମୁଖ କବରଖାନାରେ ତତ୍କାଳୀନ [[ଓଡ଼ିଶା]]ର ଡେପୁଟି ନିଜାମ ନବାବ ମହମ୍ମଦ ଟିକା ଖାଁଙ୍କର କବର ଅଛି ମରହଟ୍ଟା ରାଜୁତି ସମୟର ଦୁଇ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ୧୭୭୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଫତେ ଖାଁ ଓ ୧୭୭୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଆଜମ ଖାଁଙ୍କର କବର ମଧ୍ୟ ଏଥିଏରେ ରହିଛି । ଅନେକ ଇସଲାମୀୟ ଧର୍ମଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଚାରକଙ୍କ କବର ସହ ୧୭୮୧ରେ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସାଧୁ ସହୀଦ ପାଣୀଙ୍କ କବର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ରହିଛି । ୫୭ଏକର ପରିମିତ ଜାଗାରେ ଅନେକ ବୀର ଧର୍ମଯାଜକ ତଥା ଧର୍ମଗୁରୁଙ୍କୁ ଶେଷ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇଥିବା ଏହି କଦମ ରସୁଲକୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନବାବ ସୁଜାଉଦ୍ଦିନ ଖାଁ ୫୦ବାଟି, ନବାବ ଆୟିବଦ୍ଦିନ ଖାଁ ୯୦ ବାଟି, ବାରରାରେ ରାଜା ଜୋନାହି ଭୋନସ୍କେ ୩୧ବାଟି ଓ ଫରୁକ ଖାଁ ସିଆର ୭୦ବାଟି ଜମି ଦାନ କରିଥିଲେ । କଦମ ରସୁଲକୁ ନବାରତ ଖାନ ବାଟଦେଇ ଯିବାକୁ ହୁଏ ଯାହାର ଅର୍ଥ ସଙ୍ଗୀତ ଗ୍ୟାଲେରି । ୧୭୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ନବାବ ଟିକା ଖାଁଙ୍କ ପୁଅ ମସାଲେହେ ଉଦ୍ଦିନ ଏହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ । ସେହିପରି ଚାରୋଟି ପ୍ରଶସ୍ଥ ଗମ୍ବୁଜ ଏବଂ ମଝିରେ ଏକ ବୃହତ ଫାଟକ ଥିବା ବିଶ୍ରାମ ଘର ରହିଛି । ଏଥିରେ କଳା ଓ ଧଳା ମାର୍ବଲର ସୁକ୍ଷ୍ମ କରୁକାର୍ଯ୍ୟ ରହିଛି ।

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}

== ବାହାର ଲିଙ୍କ ==
http://www.orissaonline.in/About/TouristPlaces/cuttack.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120042333/http://www.orissaonline.in/About/TouristPlaces/cuttack.html |date=2025-01-20 }}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ମୁସଲିମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଇସଲାମ ଧର୍ମ]]</text>
      <sha1>lkyett8dl60j8dk36ymcbh642tx78nb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢ଼ୀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18027</id>
    <revision>
      <id>595130</id>
      <parentid>561059</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hellohappy</username>
        <id>3404</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>595130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12523" sha1="nnrb58d8mc193t7pkkjol6ldmmwxz78" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Amiya Kumari Padhi}}
{{Infobox Judge
| name             = ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢୀ
| honorific-prefix = '''ମାନ୍ୟବର ବିଚାରପତି'''
| image            = 
| caption          = 
| office           = [[ବିଚାରପତି]] [[ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟ]]
| termstart        = ୧୮ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୮୮
| termend          = ୧୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୫
| appointer        = 
| predecessor      = 
| office2          = 
| termstart2       = 
| termend2         = 
| office3          = 
| term_start3      = 
| term_end3        = 
| office4          = 
| term_start4      = 
| term_end4        = 
| office5          = 
| term_start5      = 
| term_end5        = 
| office6          = 
| term_start6      = 
| term_end6        = 
| office7          = 
| term_start7      = 
| term_end7        = 
| office8          = 
| term_start8      = 
| term_end8        = 
| education        = 
| alma_mater       = [[ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ]]
| birth_date       = {{birth date |1933|9|15|df=y}}
| birth_place      = ଢେଙ୍କାନଳ
| death_date       = {{Death date and age|2012|4|30|1933|9|15|df=y}}
| death_place      = [[କଟକ]]
| citizenship      = ଭାରତୀୟ
| nationality      = {{IND}}
| spouse           = ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ପାଢ଼ୀ
| parents          = ବିଚାରପତି ଜୟକୃଷ୍ଣ ମିଶ୍ର (ବାପା),  ପାର୍ବତୀ ମିଶ୍ର 
| website          = {{URL|http://www.orissahighcourt.nic.in/judgesret.asp|Odisha High Court Judges}}
}}

'''ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢ଼ୀ''' (୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୩ - ୩୦ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୨), [[ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ]]ର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବିଚାରପତି ଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=First woman judge of High Court passes away|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/first-woman-judge-of-high-court-passes-away/article3372750.ece|accessdate=26 January 2015|newspaper=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ସେ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଏହି ଭୂମିକା ତୁଲାଇଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବିଚାରପତି|accessdate=୧୮ ଜୁନ ୨୦୧୪|newspaper=ସମ୍ବାଦ|date=୧୯ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୮୮}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=1st woman judge of HC Justice Amiya Padhi dead|url=http://www.newindianexpress.com/states/odisha/article517608.ece|accessdate=18 June 2014|newspaper=ନିଉ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ|date=1 May 2012|archive-date=19 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919161740/http://www.newindianexpress.com/states/odisha/article517608.ece|url-status=dead}}{{cite news|title=First woman judge of High Court passes away|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/first-woman-judge-of-high-court-passes-away/article3372750.ece|accessdate=18 June 2014|newspaper=ହିନ୍ଦୁ|date=1 May 2012}}&lt;/ref&gt; ସେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିରାପତ୍ତା ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ ।
== ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ==
ଢେ଼ଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ଗାଇଲୋ ଗ୍ରାମରେ ଗଡ଼ଜାତ ଶାସନରେ ୧୯୩୩ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୫ ତାରିଖରେ ସେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଅମିୟଙ୍କ ପିତା ଜୟକୃଷ୍ଣ ମିଶ୍ର ବୃତ୍ତିରେ ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ନାମ ପାର୍ବତୀ ମିଶ୍ର । ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜା ଆନ୍ଦୋଳନ ହେଲା, ସେ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ନୟାଗଡ଼, ରେଢ଼ାଖୋଲ, ଆଠଗଡ଼କୁ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିନିଧି  ତଥା ଦେୱାନ୍‌ କରି ଅମିୟଙ୍କ ପିତା ଜୟକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ  ପଠାଇଥିଲେ । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସେ ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍ ଭାବେ [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା]]ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।  ପରବର୍ତ୍ତୀ ସେ ସମୟରେ [[ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ]]ର ବିଚାରପତି ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଅମିୟଙ୍କ କକେଇ [[ଗତିକୃଷ୍ଣ ମିଶ୍ର]] ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ବିଚାରପତି ଭାବେ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ  ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । &lt;!--(କକେଇ: ଗତିକୃଷ୍ଣ ମିଶ୍ର, ହେମନ୍ତ କୁମାର ମିଶ୍ର, ପୁଅ: ଆଇନଜୀବି ସୌର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ, ବୋହୂ: ମୃଣାଳନୀ, ଜ୍ୱାଇଁ: ଉମାଶଙ୍କର, ଝିଅ, ଡ. ଗାୟତ୍ରୀ ପାଢ଼ୀ ଓ ଧରିତ୍ରୀ )--&gt;

== ଶିକ୍ଷା ==
ସେ ପ୍ରଥମେ ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ପାଣିଓହଳା ପର୍ବତର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଢେଙ୍କାନାଳ ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ସେ [[ସମ୍ବଲପୁର]]ରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ୍ କଲେ । ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍ଥିତ ଖଲିକୋଟ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇ.ଏସ.ସି ଓ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ [[ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ|ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରୁ ସେ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । 

==ଚାକିରି ଜୀବନ==
୧୯୬୧ ମସିହାରେ ସେ କଟକସ୍ଥିତ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନ ଶିକ୍ଷାରେ ସ୍ନାତକ ଉପାଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଆଇନ୍‌ ଶିକ୍ଷାକୁ ସଫଳତାର ସହ ଶେଷ କରିବା ପରେ ଅମିୟ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନଜ୍ଞ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସାମ୍ବିଧାନିକ, ଦେୱାନି, ଫୌଜଦାରୀ ମାମଲାରୁ ସେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ପେଷାଗତ ଜୀବନ । ବିଚାରପତିମାନେ ସେତେବେଳେ ଅମିୟ କୁମାରୀଙ୍କୁ ‘ନାନୀ’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରୁଥିଲେ । ପରେ ସେ ୧୯୮୮, ଏପ୍ରିଲ ୧୮ ତାରିଖରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବିଚାରପତି ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ୭ ବର୍ଷ କାଳ ବିଚାରପତି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇବା ପରେ ୧୯୯୫, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବିଚାରପତି ପଦବୀରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ସେ ଏନ. ଏସ. ଏଅ.ର ବୋର୍ଡ଼ ମେମ୍ବର, ଆଞ୍ଚଳିକ ମେଡ଼ିକାଲ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ଏଥିକାଲ କମିଟି ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଓ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର [[ଆର୍ବିଟ୍ରେସନ ବା ମଧ୍ୟସ୍ଥତା|ଆର୍ବିଟ୍ରେସନ]] ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

== ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୁଚି ==
ଅମିୟ କୁମାରୀ ଓକିଲାତି କରିବା ଛଡ଼ା ଇଂରାଜୀ ପଦ୍ୟ, ଗପ, ଭଜନ ରଚନା କରିବାର ରୁଚି ରଖିଥିଲେ । ଜଣେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକବାଦୀ ଭାବେ ଧର୍ମ‌ପୀଠ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ତାଙ୍କର ବହୁ ପସନ୍ଦ ଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=19 March 2017|newspaper=ସମ୍ବାଦ|date=୨୦୧୨ ମଇ ୧}}&lt;/ref&gt;

== ବିବାହ ଜୀବନ == 
୧୯୫୩ ମସିହାରେ ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢ଼ୀ ପରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବା ପରେ ଆଇପିଏସ୍‌ ଅଧିକାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ପାଢ଼ୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଅମୀୟ କୁମାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ ସୌଜ୍ୟକାନ୍ତ ମିଶ୍ର ଓ ଦୁଇ କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଧରିତ୍ରୀ ।

== ମୃତ୍ୟୁ ==
ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍‌ ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢ଼ୀଙ୍କର ୨୦୧୨ ଏପ୍ରିଲ ୩୦ ତାରିଖ ଦିନ ଭାଷାକୋଷ ଲେନ୍‌ସ୍ଥିତ ବାସଭବନରେ ଦିବା ୧ ଘଟିକା ୫୫ ମିନିଟ୍‌ରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୯ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା । ଅମିୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶଯ୍ୟା ନିକଟେର ପୁଅ ଆଡେଭାେକଟ୍‌ ସୌର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ମିଶ୍ର, ବୋହୁ ଆଡେଭାେକଟ୍‌ ମୃଣାଳିନୀ ପାଢ଼ୀ, ଦୁଇଝିଅ ଗାୟତ୍ରୀ ମିଶ୍ର ଏବଂ ଧରିତ୍ରୀ ପଣ୍ଡା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସତୀଚଉରାଠାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ରାଜ୍ୟର ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ପାଢ଼ୀଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ସେବା ସମ୍ମାନାର୍ଥେ, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପରଦିନ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ସମସ୍ତ ନ୍ୟାୟିକ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କାମକୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;http://www.telegraphindia.com/1120503/jsp/odisha/story_15442452.jsp#.WCSgWC196os&lt;/ref&gt;

==ସଭ୍ୟପଦ==
ପାଢୀ, ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ନିରାପତା ଆକ୍ଟ୍‌ରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଚିକିତ୍ସା ସନ୍ଧାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏଥିକାଲ୍ କମିଟିର ସଭ୍ୟ ଥିଲେ ।
== ଆଧାର ==
{{Reflist|30em}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୩ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଆଇନଜ୍ଞ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଆଇନଜ୍ଞ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଭାରତୀୟ ବିଚାରପତି]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ମହିଳା ବିଚାରପତି]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ବିଚାରପତି]]</text>
      <sha1>nnrb58d8mc193t7pkkjol6ldmmwxz78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଇଂଲଣ୍ଡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18685</id>
    <revision>
      <id>595120</id>
      <parentid>595088</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T01:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="8fkudzjtnrw90win4mqvflwv6n8xhni" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|England}}
{{Infobox country UK
| image_flag = Flag of England.svg
| flag_alt = Vertical red cross on a white background
| image_coat =
| symbol_width =
| symbol_type =
| national_motto =
| englishmotto =
| national_anthem = [[National anthem of England|Various]]&lt;br /&gt;Predominantly &quot;[[God Save the King]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]&lt;/center&gt;
| status = [[Countries of the United Kingdom|Country]]
| capital = [[London]]
| religion = [[Church of England]]
| demonym = [[English people|English]]
| latd=51 |latm=30 |lats=27.8 |latNS=N |longd=0 |longm=7 |longs=40.7 |longEW=W
| largest_city = capital
| languages_type = National language
| languages = [[English language|English]]
| languages2_type = Regional languages
| languages2 = [[Cornish language|Cornish]]
| government_type = Part of a [[constitutional monarchy]]
| monarch = [[Charles III]]
| ethnic_groups =
 {{unbulleted list
  | 85.4% White
  | 7.8% [[British Asian|Asian]]
  | 3.5% [[Black British|Black]]
  | 2.3% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|Mixed]]
  | 0.4% [[British Arabs|Arab]]
  | 0.6% Other&lt;ref&gt;{{cite web|title=2011 Census: KS201EW Ethnic group: local authorities in England and Wales|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls|publisher=Office for National Statistics|accessdate=18 April 2014|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226065719/https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls%20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 }}
| ethnic_groups_year = [[United Kingdom Census 2011|2011]]
| established_event1 = [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon settlement]]
| established_date1 = 5th–6th century
| established_event2 = [[History of England#English unification|Unification]]
| established_date2 = 10th century
| established_event3 = [[Acts of Union 1707|Union with Scotland]]
| established_date3 = 1 May 1707
| area_rank =
| area_magnitude = 1 E11
| area_sq_mi = 50301
| area_km2 = 130279
| area_footnote = &lt;ref name=ONSCOUNTRYPROFILES&gt;[http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 Region and Country Profiles, Key Statistics and Profiles, October 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924095611/http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 |date=2015-09-24 }}, ONS. Retrieved 9 August 2015.&lt;/ref&gt;
| area_label = Land
| percent_water =
| population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year =
| population_census = 53,012,456
| population_census_year = 2011
| population_density_mi2 = auto
| population_density_km2 = 407
| population_density_rank =
| GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $2.68 trillion
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_year =2009
| GDP_nominal_per_capita = $50,566
| Gini_year = | Gini_change =  &lt;!--increase/decrease/steady--&gt; | Gini =  &lt;!--number only--&gt; | Gini_ref = | Gini_rank =
| HDI_year = | HDI_change =  &lt;!--increase/decrease/steady--&gt; | HDI =  &lt;!--number only--&gt; | HDI_ref = | HDI_rank =
| patron_saint = [[Saint George]]
| cctld =
}}
{{Wikisource|Portal:England|England portal}}

ଇଂଲଣ୍ଡ,({{IPAc-en|audio=en-us-England.ogg|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ə|n|d}}) ହେଉଛି ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯାହାକି [[ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ|ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟର]] ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ ।

== ଇତିହାସ ==
==ଭୂଗୋଳ==
== ଭାଷା ==
==ଆଧାର==
{{ଆଧାର}}
== ବାହାର ଆଧାର ==
{{Sister project links}}
* [http://www.direct.gov.uk/ Official website of the United Kingdom Government]
* [http://www.english-heritage.org.uk/ English Heritage]&amp;nbsp;&amp;nbsp;– national body protecting English heritage
* [http://www.naturalengland.org.uk/ Natural England]&amp;nbsp;&amp;nbsp;– wildlife and the natural world of England
* [http://www.visitengland.com/en/EN/ Enjoy England] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131121174347/http://www.visitengland.com/en/EN/ |date=2013-11-21 }}&amp;nbsp;&amp;nbsp;– website of the English Tourist Board
* [http://www.bbc.co.uk/england/ BBC England]&amp;nbsp;&amp;nbsp;– news items from the BBC relating to England
* {{Wikivoyage-inline|United Kingdom}}
* {{osmrelation-inline|58447}}


[[ଶ୍ରେଣୀ:ଇଉରୋପ]]</text>
      <sha1>8fkudzjtnrw90win4mqvflwv6n8xhni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>କଳ୍ପନା ଚାୱଲା</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18747</id>
    <revision>
      <id>595128</id>
      <parentid>567554</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45426" sha1="lf8ona3zomhh2pn4tbicunb3bt1xkmu" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ| Kalpana Chawla}}
{{Infobox astronaut
| name          = କଳ୍ପନା ଚାୱଲା
| image         = Kalpana Chawla, NASA photo portrait in orange suit.jpg
| caption       = ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୨ରେ କଳ୍ପନା ଚାୱଲା
| birth_date    = ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୭, ୧୯୬୨ 
| death_date    = {{death date and age|2003|2|1|1962|3|17}}
| birth_place   = [[କର୍ଣ୍ଣଲ]], [[East Punjab|ପଞ୍ଜାବ]], [[ଭାରତ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ବର୍ତ୍ତମାନର [[ହରିୟାଣା]], [[ଭାରତ]]&lt;/small&gt;)
| death_place   = Aboard [[Space Shuttle Columbia]] over [[Texas]], U.S.
| alma_mater    = [[Punjab Engineering College]] &lt;br&gt; [[University of Texas at Arlington]] &lt;br&gt; [[University of Colorado at Boulder]]
| selection     = [[List of astronauts by selection#1994|1994 NASA Group]]
| time          = ୩୧ ଦିନ, ୧୪ ଘଣ୍ଟା, ୫୪ ମିନିଟ୍&lt;ref&gt;{{cite web|title=Life facts|url=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/chawla.html|publisher=NASA|accessdate=February 27, 2014|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203108/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/chawla.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| mission       = [[STS-87]], [[STS-107]]
| insignia      = [[File:Sts-87-patch.svg|40px]] [[File:STS-107 Flight Insignia.svg|40px]]
| awards       = {{CS Medal of Honor}}
|}}

'''କଳ୍ପନା ଚାୱଲା''' (ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୭, ୧୯୬୨&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Salwi|first1=Dilip M|title=Did you know Kalpana was called Monto?|url=http://www.rediff.com/news/2004/feb/20spec.htm|accessdate=19 March 2016|work=[[Rediff.com]]|date=20 February 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040507215916/http://www.rediff.com/news/2004/feb/20spec.htm|archivedate=7 May 2004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bioreview&gt;{{cite magazine|title=Book Review: Biography of Kalpana Chawla |author=Basu, Biman |url=http://www.niscair.res.in/jinfo/sr/2012/SR%2049%285%29%20%28Book%20Review%29.pdf |magazine=[[Science Reporter (magazine)|Science Reporter]] |pages=40–41 |date=May 2012 |access-date=2013-07-06 |quote=Born on 17 March 1962 in Karnal, Haryana}}&lt;/ref&gt; – ଫେବୃଆରୀ ୧, ୨୦୦୩) ହେଉଛନ୍ତି [[ଭାରତ]]ରେ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାକାଶଚାରୀ ।&lt;ref name=bioreview/&gt; ସେ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କଲମ୍ବିଆ [[ମହାକାଶଯାନ]]ରେ ମହାକାଶକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାକାଶ ଯାନରେ ସେ mission specialist ଏବଂ primary [[robotic arm]] operator ଭାବେ ଯାଇଥିଲେ। ୨୦୦୩ ମସିହାରେ [[କଲମ୍ବିଆ ମହାକାଶଯାନ ଦୁର୍ଘଟଣା]] ([[Space Shuttle Columbia disaster]])ରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇ ଥିବା ସାତ ଜଣ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳ୍ପନା ଅନ୍ୟତମ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/28436243/ns/technology_and_science-space/t/nasa-reports-new-details-columbia-deaths/|title= Kalpana Chawla|accessdate=2012-05-24}}&lt;/ref&gt; ସେ [[ପଞ୍ଜାବ]] ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କଲେଜ୍‌ରୁ [[ଏରୋନଟିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]]ରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଏବଂ [[ଆମେରିକା]]ର [[ଟେକ୍ସାଜ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି]]ରୁ ଏରୋସ୍ପେଶ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୮ରେ ସେ [[ଆମେରିକା]]ର [[କଲରାଡୋ ୟୁନିଭର୍ସିଟି]]ରୁ ପି.ଏଚ୍.ଡି. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indo-US astronaut follows Kalpana's footsteps |author=Salim Rizvi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6169111.stm |publisher=BBC |date=December 11, 2006 |location=New York |access-date=November 20, 2012 |quote=Almost four years after the death of the first Indian-American astronaut Kalpana Chawla in the Columbia space shuttle disaster, Nasa has sent another woman of Indian origin into space.}}&lt;/ref&gt; ସେ ଜିନ୍-ପେରୀ ହ୍ୟାରିସନ୍ଙ୍କ ସହ ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ଆବନ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୯୭ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ମାସ ୧୯ ତାରିଖରେ ମହାକାଶକୁ ଯାତ୍ରାକରି ସେ [[ଭାରତ]]ରେ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାକାଶଚାରୀ ହେବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{Citation| last = Chawla| first = Kalpana| title = MS Thesis Optimization of cross flow fan housing for airplane wing installation.| publisher = University of Texas at Arlington|page=97| date = 1984}}&lt;/ref&gt; ପୁନଶ୍ଚ ୨୦୦୩ରେ [[କଲମ୍ବିଆ ମହାକାଶଯାନ]] ଯୋଗେ ସେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ [[ପୃଥିବୀ]]କୁ ଫେରିବା ବାଟରେ ଅର୍ଥାତ ୨୦୦୩ ମସିହା ଫେବୃୟାରୀ ମାସ ୧ ତାରିଖରେ ସେହି ମହାକାଶଯାନ ଦୁର୍ଘଟଣାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କଳ୍ପନା ସେହି ମହାକାଶରେ ହିଁ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ı&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.preservearticles.com/201103034359/biography-of-indian-astronaut-kalpana-chawla.html |title=ଆର୍କାଇଭ୍ କପି | |access-date=2012-07-04 |archive-date=2012-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626081204/http://www.preservearticles.com/201103034359/biography-of-indian-astronaut-kalpana-chawla.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ତେବେ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଆମ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପାଣିପାଗ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଦେଉଥିବା କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହକୁ &quot;[[କଳ୍ପନା-୧]]&quot; ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି ı&lt;ref&gt;http://kalpanachawla.tripod.com/id16.html{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ଜନ୍ମ ଏବଂ ପରିବାର==
କଳ୍ପନା ଚାୱଲା ୧୯୬୨ ମହିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୧୭ ତାରିଖରେ [[ହରିୟାଣା]]ର କର୍ଣ୍ଣଲ ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Salwi|first1=Dilip M|title=Did you know Kalpana was called Monto?|url=http://www.rediff.com/news/2004/feb/20spec.htm|accessdate=19 March 2016|work=[[Rediff.com]]|date=20 February 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040507215916/http://www.rediff.com/news/2004/feb/20spec.htm|archivedate=7 May 2004}}&lt;/ref&gt; ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବନାରସୀ ଲାଲ୍ ଚାୱଲା ଏବଂ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସଂଜ୍ୟୋତୀ। ସେ ଚାରି ଭାଇ ଭଉଣୀ ଥିଲେ। କଳ୍ପନା ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ ସବୁଠାରୁ ସାନ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଓ ଜଣେ ଭାଇ ଥିଲେ। ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ଦଙ୍ଗାରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ [[ପାକିସ୍ତାନ]]ରୁ [[ଭାରତ]] ଚାଲି ଆସିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେମାନ‌ଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ ଆଶା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ନ ଥିଲା। ପିଲାବେଳେ କଳ୍ପନାଙ୍କ ଡାକ ନାମ ମଣ୍ଟୁ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ଥିଲା। ତେବେ କଳ୍ପନା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ-ଭଉଣୀ ମାନ‌ଙ୍କର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ତ‌ଥା ଅଧ୍ୟବସାୟ ବଳରେ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଅବସ୍ଥା ଉନ୍ନତରୁ ଉନ୍ନତ‌ତର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ୨୦୦୩ ମସିହାରେ [[କଲମ୍ବିଆ ମହାକାଶଯାନ]]ରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ''[[India Today]]'' ଖବର କାଗଜକୁ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇ କ‌ହିଥିଲେ, &quot;କଠିନ ପରିଶ୍ରମଦ୍ୱାରା ଜୀବନରେ ସବୁ ପ୍ରକାର ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରାଯାଇ ପାରେ ବୋଲି ତାଙ୍କ ପରିବାରର ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ସବୁ ବାଧା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଛି।&quot; କଳ୍ପନାଙ୍କ ପରିବାରର ସାହ‌ସ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କିପରି ତାଙ୍କ ଯୁବ ମାନସିକତା ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା, ଏହା ତାଙ୍କର ଏହି ଉକ୍ତିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।

==ବାଲ୍ୟକାଳ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା==
ସେ ସମୟରେ ଝିଅ ତ‌ଥା ମହିଳା ମାନ‌ଙ୍କୁ ନେଇ କର୍ଣ୍ଣଲର ଲୋକମାନେ ଖୁବ୍ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ମନୋଭାବ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପୁଅ ହେଉ ବା ଝିଅ, ବନାରସୀ ଲାଲ୍ ଚାୱଲା ନିଜ ପିଲା ମାନ‌ଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ନେଇ ବେଶ୍ ଯତ୍ନବାନ ଥିଲେ। କଳ୍ପନାଙ୍କ ମା' ସଂଜ୍ୟୋତୀ ନିଜ ଝିଅ ମାନ‌ଙ୍କୁ ସବୁ ପ୍ରକାରର ସ‌ହାୟତା ଓ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବଦା ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ ତ‌ଥା ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବା ପାଇଁ ସେମାନ‌ଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।

କଳ୍ପନା ନିଜ ଘର ପାଖ ବିଦ୍ୟାଳୟ ''ଟାଗୋର୍ ବାଲ୍ ନିକେତନ୍''ଠାରେ ନିଜର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ବନ୍ଧୁ ତ‌ଥା ପରିଚିତ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନ‌ଙ୍କ ମତରେ ସେ ଜଣେ ଶାନ୍ତ ଶିଷ୍ଟ କିନ୍ତୁ ଖୁସ୍ ମିଜାଜ୍ର ଝିଅ ଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ସାହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାରେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ରୁଚି ଥିଲା। ଖୁବ୍ କମ୍ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ କଳ୍ପନାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଆଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହ‌ସ ତ‌ଥା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ମନୋଭାବ ଏବଂ ସମାଜ ପାଇଁ କିଛି କରିବାର ଅଦମ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଅନ୍ୟ ମାନ‌ଙ୍କୁ ବଶୀଭୂତ କରିପାରୁଥିଲା। ନିଜର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଚତୁରତା ଯୋଗୁଁ ସେ ସର୍ବଦା ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହୁଥିଲେ। ସେ ଯେ କେବଳ ସୁନ୍ଦର ଓ କଠିନ ପରିଶ୍ରମୀ ଥିଲେ ତାହା ନୁହେଁ, ସେ ମଜା ମସ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ମଜା ମସ୍ତି କରିବା ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ସାଙ୍ଗ ମାନ‌ଙ୍କ ସ‌ହ ଯାଉଥିବା ବଣଭୋଜି ଗୁଡ଼ିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଭୋଗ୍ୟ କରିପାରୁଥିଲେ। ଯେ କୌଣସି କାମ କରିବା ପାଇଁ କଳ୍ପନା ଉତ୍ସାହର ସ‌ହ ଆଗଭର ହୋଇ ବାହାରି ପଡ଼ୁଥିଲେ। ମାତ୍ର ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ କାର୍ ଚଳାଇବା ଶିଖିଯାଇଥିଲେ।

କଳ୍ପନାଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭରୁ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଖୁବ୍ ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା। ସେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ଏବଂ ହସ୍ତ ଶିଳ୍ପ ଶ୍ରେଣୀ ଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାୟତଃ ଉଡ଼ାଜାହାଜର ଚିତ୍ର ଓ ମଡେଲ୍ ତିଆରି କରୁଥିଲେ। ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଘରକୁ ଫେରିଲା ବେଳେ ପ୍ରାୟ ସମୟ ସେ ନିଜ ସାଇକେଲ୍ ରଖିଦେଇ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ବସି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଥିବା ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିବାର (take off) ଏବଂ ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଇବାର (land) ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନ‌ନ୍ଦିତ ତ‌ଥା ଉତ୍‌ଫୁଲ୍ଲିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଉଡ଼ାଜାହାଜ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ରୁଚିକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ବାପା ଅନେକ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଗୁଡ଼ିକରେ ବସାଇବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଚାଳକ ସଂଘକୁ ନେଇ ଯାଉଥିଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ରାତିର ତାରକା ବିମଣ୍ଡିତ ସୀମାହୀନ ଆକାଶକୁ ଦେଖିବା କଳ୍ପନାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ରୁଚି ଥିଲା। [[ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା]] ([[The Milky Way]]) ଏବଂ ବେଳେ ବେଳେ ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା [[ଉଲ୍‌କା ପିଣ୍ଡ]] ([[The Shooting Star]]) ତାଙ୍କ ମନ‌କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନଂଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଭରି ଦେଉଥିଲା। କଳ୍ପନା ଯେ ଦିନେ ବଡ଼ ହେଲେ ସୀମାହୀନ ନୀଳ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ଏହା ତାଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳର ରୁଚି ମାନ‌ଙ୍କରୁ ହିଁ ଜଣା ପଡ଼ୁଥିଲା।&lt;ref&gt;{{Citation| last = Reaching For The Stars| first = By Kalpana Chawla| title = Invitation To English - 2| publisher = Orissa State Bureau of Textbook Preparation and Production, Bhubaneswar|page=112| date = 2011}}&lt;/ref&gt;

==ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବିବାହ==
କଳ୍ପନା ଖୁବ୍ ଭଲ ନମ୍ବର ରଖି ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠ ପଢ଼ା ଶେଷ କରିଥିଲେ। ବିଦ୍ୟାଳୟ ପଢ଼ା ଶେଷ କରି ସାରିଲା ବେଳକୁ ସେ ନିଜ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରି ସାରିଥିଲେ। ସେ [[ଏରୋସ୍ପେଶ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍]] ([[Aerospace Engineer]]) ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। [[କର୍ଣ୍ଣଲ]]ଠାରେ ଥିବା ''[[ଦୟଲ୍‌ସିଂହ କଲେଜ୍]]''ରୁ ନିଜର ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ପାଠ ପଢ଼ା ଶେଷ କରି ସେ [[ଚଣ୍ଡିଗଡ଼]]ଠାରେ ଥିବା [[ପଞ୍ଜାବ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କଲେଜ୍]] ବା [[Punjab Engineering College]] (''PEC'')ରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ କଳ୍ପନାଙ୍କ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ପରିବାର ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ‌ହର ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ରାଜି ହେଉ ନ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନିଜର ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ବଳରେ ସେ ନିଜ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କୁ ରାଜି କରାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ।

ଯଦିଓ କଳ୍ପନାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ [[ସିଭିଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Civil Engineering]]),  [[ମେକାନିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Mechanical Engineering]]) କିମ୍ବା [[ଏଲେକ୍‌ଟ୍ରିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Electrical Engineering]])ରେ ନାମ ଲେଖାଇବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ''PEC''ଠାରେ [[ଏରୋନଟିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Aeronautical Engineering]]) ବିଭାଗରେ ହିଁ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ [[ଏରୋନଟିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Aeronautical Engineering]]) ପଢ଼ୁଥିବା ଆଠ ଜଣ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକମାତ୍ର ଝିଅ ଥିଲେ। ''PEC''ରେ ପଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ କଳ୍ପନା ତାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଯେବେ ବି ତାଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ବିକଳ୍ପ ମାନ‌ଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏକୁ ବାଛିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା, ସେ ସର୍ବଦା ନିର୍ଭୀକ ଭାବରେ ସବୁଠାରୁ କଠିନ ବିକଳ୍ପଟିକୁ ହିଁ ବାଛୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ବଳରେ ସେ ନିଜ ଶ୍ରେଣୀରେ ସବୁଠାରୁ ଉପରକୁ ଉଠି ପାରିଥିଲେ।

କଳ୍ପନା ଜଣେ ଖୁବ୍ ଭଲ ତ‌ଥା ଅନପେକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ବୋଲି ତାଙ୍କ କଲେଜ୍ର ସାଙ୍ଗମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଶ୍ରେଣୀଗୃହ, ପାଠାଗାର କିମ୍ବା ପ୍ରୟୋଗଶାଳାରେ ବିତାଉଥିଲେ। ତ‌ଥାପି କଲେଜ୍ର ବାର୍ଷିକ କ୍ରୀଡ଼ା ଉତ୍ସବ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ତ‌ଥା ''ଏରୋ ଏବଂ ଆଷ୍ଟ୍ରୋ ସମାଜ'' (''Aero and Astro Society'')ର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ। ''PEC''ରେ କଳ୍ପନା ଉଡ଼ାଜାହାଜରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀ, ଉଡ଼ାଜାହାଜର ଗତି ତ‌ଥା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମୂଳକ [[ଏରୋଡାଇନାମିକ୍‌ସ୍]] (Theoretical [[Aerodynamics]]) ସମ୍ପର୍କରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଠ ପଢ଼ା ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହାକାଶଚାରୀ ଜୀବନରେ ଖୁବ୍ ସ‌ହାୟକ ହୋଇଥିଲା।

ନିଜର ସ୍ନାତକ ପାଠପଢ଼ା ସରିଲା ବେଳକୁ କଳ୍ପନା ଚାୱଲା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ [[ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା]]କୁ ଯିବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି ସାରିଥିଲେ। ବ‌ହୁତ ଚିନ୍ତା କରିବା ପରେ ସେ ''ଆର୍ଲିଙ୍ଗ୍‌ଟନ୍''ଠାରେ ଥିବା [[ଟେକ୍ସାଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରେ ନାମ ଲେଖାଇବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ। ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠପଢ଼ା ଏବଂ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସୁଯୋଗ ଥିବାରୁ ସେ ଏହାକୁ ବାଛିଥିଲେ। ''ଟେକ୍ସାଜ୍''ରେ ନାମ ଲେଖାଇବା ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହେବା ପରେ ସେ ଖୁବ୍ ଖୁସି ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବଥର ପରି ଏଥର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଏହି ଯୁବତୀ ଜଣଙ୍କୁ ବିଦେଶକୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ରାଜି ହେଲା ନାହିଁ। ତେବେ କଳ୍ପନା ପୁନର୍ବାର ନିଜ ପରିବାରକୁ ରାଜି କରାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଶେଷରେ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ କଳ୍ପନା ନିଜ ଛୋଟ ସ‌ହରଟିକୁ ଛାଡ଼ି  [[ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା]]କୁ ଯାଇଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{Citation| last = Chawla| first = Kalpana| title = MS Thesis Optimization of cross flow fan housing for airplane wing installation.| publisher = University of Texas at Arlington|page=97| date = 1984}}&lt;/ref&gt;

[[ଟେକ୍ସାଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରେ କଳ୍ପନା ନିଜର ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ବା ଏମ୍.ଏସ୍. (Master of Science) ଡିଗ୍ରୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଏହି ଡିଗ୍ରୀର ଖୁବ୍ ଚାହିଦା ଥିଲା। ନିଜର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ତ‌ଥା ପ୍ରବଳ ମେଧା ବଳରେ ସେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।  

୧୯୮୩ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ କଳ୍ପନା ଜିନ୍-ପେରୀ ହ୍ୟାରିସନ୍ ନାମକ ଜଣେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ୍-ଆମେରିକୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଜିନ୍ କଳ୍ପନାଙ୍କ ''ଟେକ୍ସାଜ୍''ର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ। ତେବେ କଳ୍ପନାଙ୍କ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ପରିବାର କଳ୍ପନାଙ୍କ ବିବାହ ଖବର ଶୁଣି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଝିଅର ପସନ୍ଦ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖି କଳ୍ପନାଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇଥିଲେ। କଳ୍ପନାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରତିଟି ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ତରଫରୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ତିକ୍ତ‌ତା ରହିଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ସେ ସର୍ବଦା ନିଜ ପରିବାରକୁ ନିଜ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ରାଜି କରାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ।

ସ୍ନାତୋକତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ଶେଷ କରିବା ପରେ କଳ୍ପନା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସ‌ହ ''କଲରାଡୋ''ର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚାଲିଗଲେ। [[କଲରାଡୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରେ ସେ ପ୍ରଥମେ [[ମେକାନିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Mechanical Engineering]])ରେ ପି.ଏଚ୍.ଡି. କରିବା ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ବିଭାଗ [[ଏରୋସ୍ପେଶ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Aerospace Engineering]])କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଇଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{Citation| last = Chawla| first = Kalpana| title = PhD Thesis Computation of dynamics and control of unsteady vortical flows.| publisher = University of Colorado at Boulder|page=147| date = 1988}}&lt;/ref&gt; ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ [[ଏରୋସ୍ପେଶ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Aerospace Engineering]])କୁ ବୃତ୍ତି ରୂପେ ଆପଣାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତ‌ଥାପି ସେ [[ଏରୋସ୍ପେଶ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ]] ([[Aerospace Engineering]])ରେ ହିଁ ପି.ଏଚ୍.ଡି. କରିବା ପାଇଁ ଠିକ୍ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ତାଙ୍କର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଦୃଢ଼ତା ତ‌ଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ପରିଚାୟକ। ତାଙ୍କର କଲରାଡୋର ଜଣେ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ମିରିଆମ୍ କୁହନ୍ତି ଯେ କଳ୍ପନା ଜଣେ ଶାନ୍ତ ଶିଷ୍ଟ ଝିଅ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସାହସ ଓ ଆତ୍ମ‌ବିଶ୍ୱାସ ସ‌ହିତ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ନିଜ ଶିକ୍ଷକ ତ‌ଥା ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଗବେଷକ ମାନ‌ଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଉଥିଲେ।

==ବୃତ୍ତି==
୧୯୮୮ ମସିହାରେ କଳ୍ପନା [[ନାସା]] ([[NASA]])ର [[Ames Research Center]]ଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।। ସେଠାରେ ସେ [[Computational fluid dynamics]] (CFD)କୁ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ମହାକାଶଯାନକୁ ମହାକାଶକୁ ପ୍ରେରଣ କରିବା ଏବଂ ତାହାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କରିବା ([[Vertical/Short Takeoff and Landing]] concepts) ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ। ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ଉପସଭାପତି ତ‌ଥା ଏକାଧିକ ବସ୍ତୁର ଗତି (simulation of moving multiple body problems) ଉପରେ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଥିବା ଗବେଷକ (Research Scientist) ଭାବରେ ସେ Overset Methods, Incରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।&lt;ref name=NASAbio&gt;{{cite web|title=Kalpana Chawla (PH.D)|work=Biographical Data|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/chawla.html|publisher=NASA|accessdate=September 14, 2014}}&lt;/ref&gt; ସେ ମଧ୍ୟ [[ଉଡ଼ାଜାହାଜ]] ([[airplane]]), [[ଗ୍ଲାଇଡର୍]] ([[glider]]), ଏକ ବା ଏକାଧିକ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଯୁକ୍ତ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ([[single-engine airplane]], [[multi-engine airplane]]) ଏବଂ [[ପାଣିଜାହାଜ]] ([[seaplane]]) ଇତ୍ୟାଦି ଚଳାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଉଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=I Love India|title=Kalpana Chawla|url=http://www.iloveindia.com/indian-heroes/kalpana-chawla.html|accessdate=September 14, 2014}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ସେ ୧୯୯୧ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ଆମେରିକାର ନାଗରିକ‌ତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ନାସାରେ [[ମହାକାଶଚାରୀ]] ([[NASA Astronaut Corps]]) ହେବା ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ।&lt;ref name=bioreview /&gt; ୧୯୯୫ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ତାଙ୍କୁ ନାସାରେ ମହାକାଶଚାରି ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମହାକାଶଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଥିଲା। ମହାକାଶରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ସେ କ‌ହିଥିଲେ, &quot;You are just your intelligence&quot;; ଅର୍ଥାତ୍ &quot;ତୁମ ବୁଦ୍ଧିମତା ହିଁ ତୁମର ପରିଚୟ&quot;।

===ପ୍ରଥମ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା===
୧୯୯୭ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୯ ତାରିଖରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମହାକାଶକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦଳରେ ସମୁଦାୟ ଛଅ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହାକାଶଯାନର ନାମ ଥିଲା [[କଲମ୍ବିଆ]] [[ଏସ୍.ଟି.ଏସ୍.-୮୭]] ([[Space Shuttle Columbia]] flight [[STS-87]])। ଚାୱଲା ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ତ‌ଥା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ। ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମହାକାଶଯାତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି [[ରାକେଶ ଶର୍ମା]]। ସେ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ [[ସୋୟୁଜ୍ ଟି-୧୧]] ([[Soyuz T-11]]) ନାମକ ମହାକାଶଯାନରେ ମହାକାଶକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ନିଜର ପ୍ରଥମ ମହାକାଶଯାତ୍ରାରେ କଳ୍ପନା ମହାକାଶରେ ୧୦.୬୭ ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର ବା ୧୦.୪ ନିୟୁତ ମାଇଲ୍ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୨୫୨ ଥର ପୃଥିବୀ ଚାରିପଟେ ବୁଲି ଆସିବା ସ‌ହ ସମାନ। ଏହି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ୩୭୨ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିଲା।&lt;ref name=NASAbio /&gt; ଏହି ଯାତ୍ରା କାଳରେ ସେ [[ୱିନ୍‌ଷ୍ଟନ୍ ସ୍କଟ୍]] ([[Winston Scott]]) ଓ [[ଟାକାଓ ଡୋଇ]] ([[Takao Doi]])ଙ୍କ ସ‌ହ ମହାକାଶଯାନରୁ ବାହାରକୁ ଯାଇ ବିଗିଡ଼ି ଯାଇଥିବା ସ୍ପାର୍ଟାନ୍ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ (Spartan satellite) ଟିକୁ ନେଇଆସିଥିଲେ। ନାସାର କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ଚାୱଲାଙ୍କ ସ‌ହ ମିଶି ମହାକାଶଯାନରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟି, ସଫ୍ଟଓୟାର୍ ତ‌ଥା ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଟିକିନିଖି ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ସେମାନ‌ଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ମାସ ଲାଗିଥିଲା। ଏହି ଯାଞ୍ଚ ସରିଲା ପରେ ଚାୱଲାଙ୍କୁ ମହାକାଶଯାନରେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବିଭାଗ ସମ୍ଭାଳିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦାୟିତ୍ୱକୁ ସୁଚାରୁ ରୂପେ ସମ୍ଭାଳିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ‌ହକର୍ମୀମାନେ ପୁରସ୍କୃତ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।

===ଦ୍ୱିତୀୟ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା===
[[File:STS-107 Mission Specialist Kalpana Chawla.jpg|thumb|ମହାକାଶଯାନ ସିମୁଲେଟର୍ (space shuttle simulator)ରେ କଳ୍ପନା ଚାୱଲା]]
୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସେ STS-107 ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ବାଧା ଉପୁଜିଥିଲା । ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ମହାକାଶଯାତ୍ରା ପାଇଁଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ଏଥର ସେ [[ଏସ୍.ଟି.ଏସ୍.-୧୦୭]] ([[STS-107]]) ମିଶନ୍ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ମହାକାଶଯାନରେ ବାରମ୍ବାର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ବାହାରିବାରୁ ଏହି ମହାକାଶଯାତ୍ରାରେ ବାରମ୍ବାର ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିଲା । ୨୦୦୨ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଉକ୍ତ ମହାକାଶଯାନଟିର ଇଞ୍ଜିନ୍‌ରେ ଏକ ଫାଟ ମଧ୍ୟ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ଶେଷରେ ୨୦୦୩ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ମାସ ୧୬ ତାରିଖରେ କଳ୍ପନା [[କଲମ୍ବିଆ]] ମହାକାଶଯାନ ([[Space Shuttle Columbia]])ରେ [[ଏସ୍.ଟି.ଏସ୍.-୧୦୭]] ([[STS-107]]) ମିଶନ୍ ପାଇଁ ମହାକାଶକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ମିଶନ୍‌ଟି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଏହି ମିଶନ୍‌ରେ [[ମାଇକ୍ରୋ-ଗ୍ରାଭିଟି]] ([[micro-gravity]]) ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ କଳ୍ପନାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ କଳ୍ପନା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳ ପୃଥିବୀ ତ‌ଥା [[ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ]], ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଉନ୍ନତି ଏବଂ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ପ୍ରାୟ ୮୦ଟି ଗବେଷଣାତ୍ମକ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

==ମୃତ୍ୟୁ==
ଚାୱଲା [[କଲମ୍ବିଆ ମହାକାଶଯାନ ଦୁର୍ଘଟଣା]] ([[Space Shuttle Columbia disaster]])ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୩ ମସିହା ଫେବୃୟାରୀ ମାସ ୧ ତାରିଖ ଦିନ [[ଟେକ୍ସାଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ର ଉପରିଭାଗରେ [[ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ]]କୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ସମୟରେ [[କଲମ୍ବିଆ]] ଯାନ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା । ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ସମସ୍ତ ସାତ ଜଣ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା । ଏହି ଦିନ ମହାକାଶଯାନଟି [[କେପ୍ କାନାଭେରାଲ୍]] ([[Cape Canaveral]])ଠାରେ ଅବତରିତ ହେବାର ଥିଲା । ଦୁର୍ଘଟଣା ସମୟରେ ଯାନଟି ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ''୨,୦୭,୧୩୫'' ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{Citation| last = Reaching For The Stars| first = By Kalpana Chawla| title = Invitation To English - 2| publisher = Orissa State Bureau of Textbook Preparation and Production, Bhubaneswar|page=112| date = 2011}}&lt;/ref&gt; କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ ତଥା ଟେଲିଭିଜନ ପର୍ଦ୍ଦାରେ ମହାକାଶଯାନଟି ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଜୋର୍‌ରେ ଶବ୍ଦ କରି ମହାକାଶଯାନଟି ଆକାଶରେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ମହାକାଶଯାନଟି ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିବାର ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାଟି ଘଟିବାରୁ ନାସାର ୨୮ତମ ମିଶନ୍ [[ଏସ୍‌.ଟି.ଏସ୍-୧୦୭]] ([[STS-107]]) ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Correspondent|first=A|title=Space Shuttle Explodes, Kalpana Chawla dead|url=http://www.rediff.com/us/2003/feb/01kalp.htm|publisher=Rediff}}&lt;/ref&gt; ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିବାର ମାତ୍ର ୧୬ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ମହାକାଶଯାନଟିରେ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିବାରୁ ସେହି ଯାନରେ ଥିବା କଳ୍ପନାଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟ ସବୁ ମହାକାଶଚାରୀ ଅସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

==ପୁରସ୍କାର==
କଳ୍ପନାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁରସ୍କାର ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
* [[Congressional Space Medal of Honor]]
* [[NASA Space Flight Medal]]
* [[NASA Distinguished Service Medal]]

==ସମ୍ମାନ==
* [[Asteroid 51826 Kalpanachawla]], [[କଲମ୍ବିଆ]]ରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ମହାକାଶଚାରୀ ଦଳରେ କଳ୍ପନାଙ୍କ ନାମ ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tribute to the Crew of Columbia|url=http://www.jpl.nasa.gov/releases/2003/columbia-tribute.cfm|publisher=[[NASA]] [[JPL]]|accessdate=2007-06-10|archive-date=2008-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080208162807/http://www.jpl.nasa.gov/releases/2003/columbia-tribute.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* ୨୦୦୩ ମସିହା ଫେବୃୟାରୀ ମାସ ୫ ତାରିଖରେ [[ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ]] ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ଦେଉଥିବା କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ଶୃଙ୍ଖଳା MetSatର  ପୁନଃ ନାମକରଣ  କରାଯାଇ ଏହାର ନାମ &quot;କଳ୍ପନା&quot; (&quot;Kalpana&quot;) ରଖାଯିବ । ଭାରତଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରଣ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାର ପ୍ରଥମ ଉପଗ୍ରହ &quot;MetSat-1&quot;କୁ ୨୦୦୨ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ୧୨ ତାରିଖରେ &quot;କଳ୍ପନା-୧&quot; (&quot;Kalpana-1&quot;) ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ISRO METSAT Satellite Series Named After Columbia Astronaut Kalpana Chawla|url=http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=732|publisher=Spaceref.com|accessdate=2007-06-10}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
* ନିୟୁ ୟର୍କ ସ‌ହରର କୁଇନ୍‌ସ୍‌ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜ୍ୟାକ୍‌ସନ୍ ହାଇଟ୍‌ସ୍‌ର ୭୪ତମ ରାସ୍ତାକୁ କଳ୍ପନାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ Kalpana Chawla Way ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି ।[15]
* ଯୁବ  ମହିଳା ବୈଜ୍ଞାନିକମାନ‌ଙ୍କୁ ପୁରସ୍କୃତ କରିବା ପାଇଁ ୨୦୦୪ ମସିହାରୁ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର Kalpana Chawla Award ନାମକ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି ।[16]
* ନାସା ଏକ ସୁପର୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ ଚାୱଲାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛି ।[17]
* Florida Institute of Technologyର Columbia Village Suites ନାମକ ଛାତ୍ର-ଛାତ୍ରୀମାନ‌ଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଏକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହଲ୍‌କୁ ଜଣେ ଜଣେ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ହଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଚାୱଲାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହଲ୍‌ଟିଏ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
* The NASA Mars Exploration Rover mission has named seven peaks in a chain of hills, named the Columbia Hills, after each of the seven astronauts lost in the Columbia shuttle disaster. One of them is Chawla Hill, named after Chawla.
* Steve Morse from the band Deep Purple created the song &quot;Contact Lost&quot; in memory of the Columbia tragedy along with her interest in the band. The song can be found on the album Bananas.[18]
* Novelist Peter David named a shuttlecraft, the Chawla, after the astronaut in his 2007 Star Trek novel, Star Trek: The Next Generation: Before Dishonor.[19]
* The Kalpana Chawla ISU Scholarship fund was founded by alumni of the International Space University (ISU) in 2010 to support Indian student participation in international space education programs.[20]
* The Kalpana Chawla Memorial Scholarship program was instituted by the Indian Students Association (ISA) at the University of Texas at El Paso (UTEP) in 2005 for meritorious graduate students.[21]
* The Kalpana Chawla Outstanding Recent Alumni Award at the University of Colorado, given since 1983, was renamed after Chawla.[22]
* The University of Texas at Arlington, where Chawla obtained a Master of Science degree in aerospace engineering in 1984, opened a dormitory named Kalpana Chawla Hall in 2004.[23] In addition, the university dedicated the Kalpana Chawla Memorial on May 3, 2010, in Nedderman Hall, one of the primary buildings in the College of Engineering.[24]
* The girls' hostel at Punjab Engineering College is named after Chawla. In addition, an award of INR twenty-five thousand, a medal, and a certificate is instituted for the best student in the Aeronautical Engineering department.[25]
* The Government of Haryana established the Kalpana Chawla Planetarium in Jyotisar, Kurukshetra.[26]
* The Indian Institute of Technology, Kharagpur, named the Kalpana Chawla Space Technology Cell in her honor.[27][28]
* Delhi Technological University named a girls' hostel block after Chawla.[29]
* A military housing development at Naval Air Station Patuxent River, Maryland, has been named Columbia Colony, and includes a street named Chawla Way.
* Hostel blocks in Maulana Azad National Institute of Technology, Sagar Institute of Research &amp; Technology, VIT University and Pondicherry University have been named after Chawla.[30][31]

==ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ପଢ଼ନ୍ତୁ==
* [[ଏସୀୟ ଆମେରିକୀୟ ମହାକାଶଚାରୀମାନ‌ଙ୍କ ସୂଚୀ]]
* [[ମହିଳା ମହାକାଶଚାରୀମାନ‌ଙ୍କ ସୂଚୀ]]

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}
== ବାହାର ଲିଙ୍କ ==
{{commons|Kalpana Chawla}}
* [http://www.montsu.org Kalpana Chawla Family Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302231042/http://www.montsu.org/ |date=2013-03-02 }}
* [http://www.peopleforever.org/NFHomepage.aspx?NFID=66 Celebrating Life of Kalpana Chawla]
* [http://pecoba.in/kalpana-chawla-excellence-awards-2012-presented-on-6th-may-2012/ Kalpana Chawla Excellence Awards 2012]
* [http://www.fishridingabike.com/kc.html Kalpana Chawla profile in India Currents 1998]


{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              =Chawla, Kalpana
| ALTERNATIVE NAMES = Montu
| SHORT DESCRIPTION = Astronaut
| DATE OF BIRTH     =1961-03-17
| PLACE OF BIRTH    =[[Karnal]], [[Haryana]], India
| DATE OF DEATH     = 2003-02-01
| PLACE OF DEATH    =Over [[Texas]]
}}
{{DEFAULTSORT:Chawla, Kalpana}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୩ ମୃତ୍ୟୁ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ]]</text>
      <sha1>lf8ona3zomhh2pn4tbicunb3bt1xkmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21735</id>
    <revision>
      <id>595124</id>
      <parentid>574790</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T02:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51791" sha1="7w7gdsj49ouw2vcp3lm7nw4f04m19fa" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Air India}}
{{Infobox Airline
|airline = ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ
|logo = Air India Logo.svg.png
|logo_size = 250
|IATA = AI
|ICAO = AIC
|callsign = AIRINDIA
|parent = [[Air India Limited]]
|company_slogan = ''Truly Indian''
|founded = July 1932 &lt;small&gt;(as [[Tata Airlines]])&lt;/small&gt;
|commenced = {{Start date and years ago|df=yes|1932|10|15}} 
|key_people=JRD Tata ([[Entrepreneur|Founder]])
|headquarters = Air India Building,&lt;br /&gt;[[Nariman Point]], [[Mumbai]], Maharashtra, India (moving to [[Delhi]] in 2013)&lt;ref name=&quot;business-standard1&quot;&gt;{{cite web|author=Business Standard |url=http://www.business-standard.com/india/news/air-india-headquarters-to-shift-to-delhi/489345/ |title=Air India headquarters to shift to Delhi |publisher=Business-standard.com |accessdate=2012-10-13}}&lt;/ref&gt;
| hubs = &lt;div&gt;
* [ଛାତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ଅନ୍ତଜାତିକ  ବିମାନ ବନ୍ଦର]] (ମୁମ୍ବାଇ)
* [[ଇନ୍ଦରା ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର]] (ଦିଲ୍ଲୀ)
&lt;/div&gt;
| secondary_hubs =
&lt;div&gt;
* [[ଚେନ୍ନାଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]]
* [[ ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ  ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]] (କଲିକତା)
&lt;/div&gt;
|focus_cities = &lt;div&gt;
* [[Bengaluru International Airport]] (Bangalore)
* [[Trivandrum International Airport]] (Trivandrum)
* [[Cochin International Airport]] (Kochi)
* [[Rajiv Gandhi International Airport]] (Hyderabad)
* [[Sardar Vallabhbhai Patel International Airport]] (Ahmedabad)
* [[Dubai International Airport]]
* [[Hong Kong International Airport]]
&lt;/div&gt;
|frequent_flyer = Flying Returns
|lounge = Maharaja Lounge
|alliance = Star Alliance (ସ୍ଟାର ଆଲାଏନ୍ସ)&lt;ref&gt;http://www.staralliance.com/en/press/ai-joining-prp/&lt;/ref&gt;
|fleet_size = 102 (+ 27 orders)
|subsidiaries = &lt;div&gt;
* [[Air India Cargo]]
* [[Air India Express]]
* [[Air India Regional]]
&lt;/div&gt;
|destinations = 55 &lt;small&gt;(excl. subsidiaries)&lt;/small&gt;
|Mascot = [[Maharaja]]
|website = http://airindia.in
}}

'''ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ''' (Air India), [[ଭାରତ]]ର ଏକ ବିମାନସେବା । ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାର ଚାଳିତ ଦୁଇ ବିମାନସେବା ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ (ଅନ୍ୟଟି [[ଇଣ୍ଡିଆନ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]] । ୧୯୩୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ ତାରିଖରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ବିମାନ ସେବା ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏହାର ନାମ '''ଟାଟା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ''' ରହିଥିଲା । ୧୯୩୨ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;http://www.airindia.in/SBCMS/Webpages/JRD.aspx?MID=196&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1939/1939%20-%201264.html&lt;/ref&gt;ଏହାର କର୍ପୋରେଟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦକ୍ଷିଣ [[ମୁମ୍ବାଇ|ବମ୍ବେ]]ର [[ନରିମାନ ପଇଣ୍ଟ]]ରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଦୁଇଟି କେନ୍ଦ୍ରମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଗୋଟିଏ [[ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର]]ରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟଟି [[ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାଶନାଲ ଟର୍ମିନାଲ]]ରେ ରହିଛି । ଏହି ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଉଭୟ ଏୟାରବସ ଓ ବୋଇଂ ବିମାନସେବା ଯୋଗାଉଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ସମଗ୍ର [[ଏସିଆ]], [[ୟୁରୋପ]] ଓ ଉତ୍ତର [[ଆମେରିକା]]କୁ ବିମାନସେବା ଯୋଗାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି । ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ସର୍ବବୃହତ ଅପରେଟର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ୪ର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି । ୨୦୧୪ରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ବିମାନ ଆଲାଏନ୍ସ, ସ୍ଟାର ଆଲାଏନ୍ସର ସଭ୍ୟଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଛି &lt;ref&gt;http://www.staralliance.com/en/press/ai-joining-prp/&lt;/ref&gt;।

===ଇତିହାସ===

====ଆରମ୍ଭ ବର୍ଷ(୧୯୩୨-୧୯୪୬)====
[[File:TataAirlinesLogo.jpg|thumb|Tata Air Service]]

ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  ପ୍ରକୃତ [[ଟାଟା ଗ୍ରୁପ୍|ଟାଟା ସନ୍ସ]], [[ଜେ.ଆର.ଡି. ଟାଟାT]]ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା୧୯୩୨ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Airline Companies of the World |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1939/1939%20-%201264.html |work=[[Flight International]] |date=27 April 1939 |access-date=17 September 2011 }}&lt;/ref&gt; ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର,୧୯୩୨ରେ, ଟାଟା ସିଙ୍ଗଲ-ଇଞ୍ଜିନଦ୍ୱାରା  [[De Havilland Puss Moth]] ଏୟାର ମେଲ [[କରାଚି]]ଠୁ [[ଜୁହୁ ଏରୋଡ୍ରମ|ବମ୍ବେ]]ଏବଂ   ବିମାନ ପୁଣିଥରେ [[ ଚେନ୍ନାଇ ଏୟାରପୋର୍ଟ|ମାଡ୍ରାସ]] ଉଡ଼ାଣ ଭିନସେଣ୍ଟଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା।&lt;ref name=&quot;timetableimages.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.timetableimages.com/ttimages/il.htm |title=Air-India Ltd. (1)&amp;nbsp;– Tata Air Lines&amp;nbsp;– Tata Sons&amp;nbsp;– Tata Air Services |publisher=Timetableimages.com |access-date=13 September 2012}}&lt;/ref&gt; ବିମାନର ପରିଚାଳନା [[De Havilland Puss Moth|Puss Moth aircraft]] ଏବଂ[[De Havilland Leopard Moth|Leopard Moth]]ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱଧାନରେ ହୋଇଥିଲା।&lt;ref&gt;{{cite book | author=Pran Nath Seth, Sushma Seth Bhat | title=An introduction to travel and tourism | publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd | year=2005 | url=http://books.google.com/?id=AcGn-Fmc43sC&amp;pg=PA112&amp;dq=#v=onepage&amp;q&amp;f=false |access-date=20 January 2011| isbn=978-81-207-2482-2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;isbn8120813227&quot;&gt;{{cite book | author=Bepin Behari | title=Astrological Biographies: Seventeen Examples of Predictive Insights | publisher=Motilal Banarsidass | year=1996 | url=http://books.google.com/?id=vI_OINmOtDYC&amp;dq= |access-date=20 January 2011| isbn=978-81-208-1322-9 }}&lt;/ref&gt;  ସାପ୍ତାହିକ ଏୟାର ମେଲ [[କରାଚୀ]] ଏବଂ [[ମାଡ୍ରାସ]] via [[ଅହମ୍ମଦାବାଦ ]] ଏବଂ [[ବମ୍ବେ]] ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ,ବିମାନ ୧୬୦,୦୦୦ମାଇଲ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା, ୧୫୫ ଯାତ୍ରୀ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ, ୧୦.୭୧ ଟନ ମେଲ ଏବଂ ଲାଭ୬୦,୦୦୦ଟଙ୍କା ହୋଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airindia.ch/joomla/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=19&amp;Itemid=45|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120811132127/http://www.airindia.ch/joomla/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=19&amp;Itemid=45|archivedate=11 August 2012|title=Switzerland Schweiz Suisse Svizzera|publisher=Air India|access-date=13 September 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://india.blogs.nytimes.com/2012/10/15/when-air-india-was-efficient-profitable-and-growing-fast/|title=When Air India Was Efficient, Profitable and Growing Fast|author=Samanth Subramanian|newspaper=The New York Times|date=15 October 2012|access-date=24 March 2013}}&lt;/ref&gt;  ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ ଘରୋଇ ବିମାନ ଉଡାଣ [[ବମ୍ବେ]] ଠୁ [[ଥିରୁଅନନ୍ତପୁମ୍]] ୬ଟି ବସିବା ପାଇଁ ସିଟ୍[[Miles Merlin]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://medind.nic.in/iab/t07/s1/iabt07s1p95.pdf |title=Humane Face of IAF: Aid to the Civil Administration |publisher=Medind.nic.in |access-date=1 October 2012 |archive-date=30 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130160404/http://medind.nic.in/iab/t07/s1/iabt07s1p95.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ୧୯୩୮ ମସିହାରେ, ''ଟାଟା ଏୟାର ସର୍ଭିସ''ଏବଂ ପରେ''ଟାଟା ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ''। [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ଏବଂ [[କଲୋମ୍ବୋ]] ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ୧୯୩୮ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।&lt;ref name=&quot;timetableimages.com&quot;/&gt;

====ସ୍ୱଧୀନତା ପରେ(୧୯୪୬-୨୦୦୦)====
[[File:Boeing 707-437, Air-India AN2227437.jpg|thumb|Air India became the first Asian carrier to induct a jet aircraft with the [[Boeing 707|ବୋଇଂ ୭୦୭-୪୨୦ ]] ''ଗୌରୀ ଶଙ୍କର '' (registered ''VT-DJJ'')]]

====ଶେଷ ବର୍ଷ(୨୦୦୦-)====

[[File:Caribjet (Air India) Airbus A310-300 Durand.jpg|thumb|Air India [[Airbus A310-300]]. ଏହା A୩୦୦s ତିନୋଟି ୨୦୦୯ରେ ବିକ୍ରି କରିଥିଲେ, ଋଣ ସୁଝିବା ପାଇଁ]]
[[File:Air India Boeing 787 Dreamliner N1008S PAS 2013 02.jpg|right|thumb|In January 2013, Air India cleared some of its debts by selling and leasing back the newly acquired [[Boeing 787 Dreamliner]]s. Also, the airline posted its first positive [[Earnings before interest, taxes, depreciation and amortisation|EBITDA]] after almost six years]]

[[File:Air India Boeing 787-8 on final into LHR.jpg|thumb|Air India joined the [[Star Alliance]] in 2014. Pictured is Air India [[Boeing 787 Dreamliner]] (''VT-ANU'') in special star alliance livery.]]
 
୨୦୦୦-୦୧ରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ସରକାରୀକରଣରୁ ଘରୋଇକରଣ ହେଲା।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1523153.stm |work=BBC News | title=India privatisation plans near 'collapse' | date=3 September 2001 | access-date=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1522947.stm|title=Tata still eyeing Air India|work=BBC News|date=3 September 2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://hindu.com/2001/09/02/stories/01020003.htm|title=Singapore Airlines pulls out|publisher=The Hindu|date=2 September 2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Timmons|first=Heather|title=Criticism of State-Owned Air India Grows|url=http://www.nytimes.com/2011/05/26/business/global/26airindia.html?pagewanted=all|access-date=20 May 2012|newspaper=The New York Times|date=25 May 2011}}&lt;/ref&gt;୨୦୦୦ରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ [[ସଂଘାଇ]], [[ଚୀନ]]କୁ ବିମାନ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ  ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ  କ୍ଷତି ପାଖାପାଖି {{INRConvert|570|m}} କାରଣ ଅଧିକ ଅତ୍ୟଧିକ କମିଶନ Mascarenhas sanctioned ଏବଂ ସେ ପରେ ସସପେଣ୍ଡ ହାଇଥଲେ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ରୁ।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Katakam|first=Anupama|title=Controversy in the air |url=http://www.frontline.in/static/html/fl1812/18121000.htm |publisher=Frontline|access-date=21 April 2014}}&lt;/ref&gt; ୨୦୦୪,ମେରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ନିଜସ୍ୱ [[low cost airlines|କମ ପଇସା  subsidiary]] ତାହାକୁ [[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଏକ୍ସପ୍ରେସ]]କୁହାଯାଏ, ତାହା  ଭାରତ ସହିତ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ରବିଭିନ୍ନ ସହରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଚି।୨୦୦୭ରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ  ଦୂର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବିମାନ ଚଳାଚଳର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ  ନିୟୋଜିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ କମ ଦୂରତା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ  ଓ ଘରୋଇ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ହେଲା।୨୦୦୭ରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଓ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏୟାର ଲାଇନ୍[[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ଼]]ବିଲୀନ ହେଲା।&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Aviation Company of India Limited&amp;nbsp;— Detailed description|url=http://mmd.airindia.co.in/aimmd/tender/Integrity_Pact_brief.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809110902/http://mmd.airindia.co.in/aimmd/tender/Integrity_Pact_brief.pdf|archivedate=9 August 2014|publisher=Air India|access-date=18 February 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ ଷ୍ଟାର ଆଲ୍ଲୀଆନ୍ସ A]] ୨୦୦୭ରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲା ତା ସହ ସାମିଲ ହବା ପାଇଁ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Star Alliance invites Air India to join|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-12-13/news/27673381_1_air-india-formal-invitation-thulasidas|access-date=23 March 2014|newspaper=The Economic Times|date=13 December 2007|archive-date=23 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323051906/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-12-13/news/27673381_1_air-india-formal-invitation-thulasidas|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ଦୁଇଟି ଯାକ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଓ[[ଇଣ୍ଡିଆନ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ]] ୨୦୦୬-୦୭ {{INRConvert|7.7|b}}ରେ କ୍ଷତି ସହିଥିଲା,ଏବଂ  ବିଲୀନ ହେବା ପରେ,ଫୁଣିଥରେ {{INRConvert|72|b}} ୨୦୦୯ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/What-sent-Air-India-crashing/articleshow/4782707.cms |title=What sent Air India crashing? |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date=16 July 2009 |access-date=30 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/07/09/stories/2009070960801200.htm |title=Air India restructuring plans being readied |work=The Hindu |date=9 July 2009 |access-date=30 August 2010 |location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt; ୨୦୦୯ ଜୁଲାଇ,[[SBI Capital Markets| ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ]] ନିଯୁକ୍ତି କରାଯାଇ ଥିଲା କି ଗୋଟେ ନକ୍ସା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କିପରି ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ ପୁନଃଲାଭ କରିପାରିବ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/money/report_sbi-caps-prepares-roadmap-for-air-india-restructuring_1276407 |title=SBI Caps prepares roadmap for Air India restructuring |publisher=Dnaindia.com |date=22 July 2009 |access-date=30 August 2010}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ ୩ଟି ବିକ୍ରି କରିଥିଲା ମାର୍ଚ୍ଚ୨୦୦୯ରେ [[ଏୟାରବସA୩୦୦]] ଏବଂ  ଗୋଟେ[[Boeing ବୋଇଂ ୭୪୭ 747| ବୋଇଂ ୭୪୭ -୩୦୦]]  $୧୮.୭୫ ମିଲିୟନ ଋଣ ସୁଝିବା ପାଇଁ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/news/AI-sells-4-aircraft-in-Mar-to-tackle-financial-crunch/495189/ |title=AI sells 4 aircraft in Mar to tackle financial crunch |work=The Financial Express |date=29 July 2009 |access-date=30 August 2010}}&lt;/ref&gt; ମାର୍ଚ୍ଚ୨୦୧୧ରେ ନିଜ ସଞ୍ଚିତ ଧନ ରାଶିରୁ {{INRConvert|425.7|b}} ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଚଳାଇବା ପାଇଁ  {{INRConvert|220|b}}।

===ଆଇନି ଅନୁସାରେ ସଂଘବଦ୍ଧ ଓ ଚିହ୍ନଟ===

{{Multiple image|direction = vertical|image1 = Air-India-building.jpg|caption1 = The [[Air India Building]], Nariman Point, Mumbai. It moved its headquarters in 2013 to Indian Airlines House, Delhi}}. 


====ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ====
[[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ଼]]ର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ ହାଉସ,[[ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ]]ରେ ଅବସ୍ଥିତ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airindia.in/board-of-directors.htm|title=Air India, Board of directors|publisher=Air India|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର  ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ  [[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ବିଲ୍ଡିଂଙ୍ଗ]], [[ମୁମ୍ବାଇ]] ଠୁ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ୨୦୧୩ରେ  ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା। ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ୨୩ ମହଲା ବିଲ୍ଡିଂଙ୍ଗ [[ସମୁଦ୍ର ପାଖ ରାସ୍ତା, ମୁମ୍ବାଇ| ସମୁଦ୍ର ପାଖ ରାସ୍ତା,ମୁମ୍ବାଇ ]] ଏବଂ  [[୧୯୯୩ ବମ୍ବେ ବୋମିଙ୍ଗ ]]ର ଟାର୍ଗେଟରେ ଥିଲା।&lt;ref name=&quot;Air India building&quot; /&gt;&lt;ref name=bbc-19930312&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|title=Bombay hit by devastating bombs|publisher=BBC|date=12 March 1993|access-date=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;

====ଅଧୀନସ୍ତ====
{{Further|ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଗଠନ}}

'''Current'''
* [[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ରିଜୋନାଲ]] (formerly [[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ରିଜୋନାଲ |Alliance Air]])
* [[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  ଏକ୍ସପ୍ରେସ]]
===='''Defunct'''====
* [[ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  କାରଗୋ]]

ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  ବିମାନ ଏସିଆର ପ୍ରଥମ  ମାଲ ପରିବହନ  କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା,ଯେତେବେଳେ'' ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  କାରଗୋ '' ୧୯୫୪ରେ ମାଲ ପରିବହନ  କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲା, ବିମାନ ହେଉଚି [[Douglas DC-3]]&lt;ref name=&quot;Timeline&quot;/&gt; Air ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  କାରଗୋ ମାଲ ପରିବହନ  କାର୍ଯ୍ୟ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ବନ୍ଦ କରିଦେଲା।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.businesstoday.in/sectors/aviation/air-india-shuts-down-cargo-business/story/21477.html|title=Air India shuts down bleeding cargo business|newspaper=[[Business Today (business magazine)|Business Today]] |last1=Singh|first1=Sanjay|place=New Delhi|date=7 January 2012|access-date=6 March 2016}}&lt;/ref&gt;

==== Mascot====
&lt;!--&quot;Air India Maharaja&quot; redirects here--&gt;
ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ଶୁଭ ଚିହ୍ନ  '' [[ମହାରାଜା]]'' (''ସମ୍ରାଟ''). ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବୋବି କୋକ,ଏବଂ ଉମେଶ ରାଓ ,ଜେ.ୱାଲେଟର ଲଟିଡ଼ ଚିତ୍ରକର,ଏହାକୁ  ବନେଇଥିଲେ।&lt;ref name=&quot;Maharaja&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.airindia.in/the-air-india-brand.htm|title=Air India Brand|publisher=Air India|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; କୋକା କହିଥିଲେ କି,&quot;ଆମ୍ଭେମାନେ ଏହାକୁ ମହାରାଜା କହିପାରିବା  କେବେଳ ଭଲ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ।କିନ୍ତୁ ଏହା ରକ୍ତ ନୀଳ ନୁହେଁ।ସେ ଦେଖିବାକୁ ରାଜଭୋଗ ପରି,କିନ୍ତୁ ଏହା ରାଜକୀୟ ନୁହେଁ&quot;।&lt;ref&gt;{{cite web|title = PM Modi reportedly wants Air India's mascot, The Maharajah, replaced by a plebeian one - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/edit-page/PM-Modi-reportedly-wants-Air-Indias-mascot-The-Maharajah-replaced-by-a-plebeian-one/articleshow/37097790.cms|website = The Times of India|publisher = |access-date = 6 December 2015}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ମହାରାଜା ଶୁଭଚିହ୍ନ୧୯୪୬ରେ ଗ୍ରହଣ /ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପାଇଁ  ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ  ସ୍ମାରକ ଗଦି ତିଆରି କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{cite web|title = When did the Maharaja become Air-India's mascot? - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/When-did-the-Maharaja-become-Air-Indias-mascot/articleshow/1110592.cms|website = The Times of India|publisher = |access-date = 6 December 2015}}&lt;/ref&gt;  ମହାରାଜା ୨୦୧୫ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ଏବଂ ନୂଆ ମାର୍କ ନୂତନ ରୂପେ ପଯ୍ୟବେଶିବତ ହୋଇଛି।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Air-Indias-Maharajah-gets-a-makeover/articleshow/45926691.cms|title=Maharajah gets a makeover|publisher=Times of India|date=18 January 2015}}&lt;/ref&gt;

====ପ୍ରତୀକ ଓ ସେବା ପୋଷକ====
ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ରଙ୍ଗ ନାଲି, ଧଳା।ବିମାନରେ ରଙ୍ଗ ଧଳା ତା ସହ ନାଲି ବାହାର ଝରକା ପାଖରେ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ଏବଂ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସର ନାମ ନାଲି ରଙ୍ଗରେ ଲେଖାଯାଏ ।ନାମ ଗୋଟେ ପଟେ [[ହିନ୍ଦୀ]] ଆଉ ଗୋଟେ ପଟେ [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]] ଓ  ଅନ୍ୟ ପଟେ  ସ୍ଲୋଗାନ ଅଙ୍କା ଯାଇଛି''Your Palace in the Sky''।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airwhiners.net/whine_cheez/20040726.htm|title=Air India:History|publisher=airwhiners.net|access-date=5 November 2015}}&lt;/ref&gt;
ଲୋଗୋ ୧୯୪୮  ମସିହାରେ[[ଜେ.ଆର.ଡି. ଟାଟା]]ଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିରୂପଣରେ ଏବଂ ନୂତନ ରୂପେ ୨୦୦୭ରେ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ  ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spellbrand.com/airlines-logos-with-flying-colors|title=Airlines logos with colors|publisher=spellbrand.com|access-date=5 November 2015|archive-date=24 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124002453/http://www.spellbrand.com/airlines-logos-with-flying-colors|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;The flying swan was morphed from the centaur logo and the chakra was derived from [[Indian (airline)|Indian]]'s erstwhile logo.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/pictures-air-india-to-get-new-livery-following-indian-airlines-merger-214180/|title=Air India to get a new logo|publisher=flightglobal.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; ନୂଆ ଲୋଗୋ ବିମାନର ପଛଭାଗରେ ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନର ଘରେ ଲଗା ଯାଇଛି ।ଗୋଟେ ନାଲି ଓ କମଳା ରଙ୍ଗର ଗାର ସମାନ୍ତରଭାବେ ଦୁଇଟି ଗାର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଠୁ ପଛ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଚି।&lt;ref name=&quot;Maharaja&quot;/&gt;

===ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ===

ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଫାଇଲସ୍ ମୋଟ ୮୪ଟି ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ, ସେଥିମଧ୍ୟରୁ୪୮ଟି ଘରୋଇ,୩୬ ଟା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ୨୪ଟି ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ।&lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.airindia.in/time-table.htm|title=Time table, Air India|publisher=Air India|access-date=6 March 2016}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ଘରୋଇ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ ହେଲା [[Indira Gandhi International Airport|ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର, ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ]] ଏବଂ [[Chhatrapati Shivaji International Airport|ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର, ମୁମ୍ବାଇ]] ଏବଂ ଦ୍ୱତୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଘରୋଇ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ ହେଲା [[Netaji Subhas Chandra Bose International Airport|ନେତାଜୀ ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର, କୋଲକାତା]] ଏବଂ [[ଚେନ୍ନାଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର]]।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/money/report_air-india-to-wind-up-frankfurt-hub-take-alliance-regional_1457523 |title=Air India to wind up Frankfurt hub, take Alliance regional|newspaper=DNA India|date=25 October 2010|access-date=13 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-air-india-plans-major-hub-in-dubai/20110425.htm |title=Air India plans major hub in Dubai|publisher=[[Rediff]]|date=25 April 2011|access-date=1 October 2012}}&lt;/ref&gt;  ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଯୋଜନା କରିଚି କି, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକା ଓ ଆଫ୍ରିକାକୁ ବିମାନ ଚଳାଚଳର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/business/news/Maharaja-on-course-to-turn-the-corner-with-more-links-and-wings/2015/11/22/article3140241.ece|title=Maharaja on Course to Turn the Corner With More Links and Wings|newspaper=[[New Indian Express]]|date=22 November 2015|access-date=22 November 2015|archive-date=26 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151126012317/http://www.newindianexpress.com/business/news/Maharaja-on-Course-to-Turn-the-Corner-With-More-Links-and-Wings/2015/11/22/article3140241.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଯୋଜନା କରୁଛି କି ,ଉତ୍ତର ଆମେରିକା ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ସିଧା ସଳଖ ବିମାନ ଚଳାଚଳ କରିବା ପାଇଁ[[ୱସିଙ୍ଗଟନ, D.C.]], [[Houston International Airport|ହାଉଷ୍ଟନ]] ଏବଂ [[Stockholm-Arlanda|ଷ୍ଟକହୋଲମ]] ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ch-aviation.com/portal/news/44849-air-india-to-weigh-up-possible-new-widebody-order|Air India to weigh up possible new widebody order|work=ch-aviation.com|access-date=20 March 2016|date=20 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/india/air-india-plans-non-stop-flight-to-washington-dc/story-nGCdSIeA3tXuFVnG5X2jfJ.html|title=Air India plans non-stop flight to Washington DC|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=5 March 2016|access-date=5 March 2016}}&lt;/ref&gt;


==== code-sharing ଚୁକ୍ତି====
୧୧ଜୁଲାଇ ୨୦୧୪ରେ  [[ ଷ୍ଟାର ଆଲିଆନ୍ସ]] ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ୨୭ତମ ପ୍ରତିନିଧି ହେଲା।&lt;ref name=&quot;Star Alliance&quot;&gt;{{cite news|last=Young|first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/finance-data/air-india-join-star-alliance-july-11 |title=Air India to join Star Alliance July 11 &amp;#124; Finance &amp; Data content from|work=ATWOnline|date=25 June 2014|access-date=6 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=Air India to join Star Alliance in 2014|url=http://www.staralliance.com/en/press/ceb1-prp/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216081629/http://www.staralliance.com/en/press/ceb1-prp/|archive-date=16 December 2013|publisher=Star Alliance|access-date=23 March 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ   ନିମ୍ନ  ଦେଶରେ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ code-sharing ଚୁକ୍ତି କରିଛି :&lt;ref&gt;{{cite web|title=Flying Returns – Code Share Partners| publisher=Air India|url=http://www.aircanada.com/en/travelinfo/airport/codeshare.html|access-date=8 August 2010}}&lt;/ref&gt;

{{div col|3}}
* [[ଆଦ୍ରିଆ ଏୟାରୱେଜ]] 
* [[ଏୟାର ଆସ୍ଥାନା]]
* [[ଏୟାର କାନାଡା]] 
* [[ଏୟାର ମୌରିଟିଉସ ]]
* [[ଏୟାର ନିଉଜଲାଣ୍ଡ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/timaru-herald/business/69223284/Air-New-Zealand-signs-codeshare-with-Air-India|title=Air New Zealand signs code-shares agreement with Air India|publisher=stuff.co.nz|access-date=5 November 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[ଏସିଆନ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]] 
* [[ ଅଷ୍ଟ୍ରେରିୟାନ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ]] 
* [[ଅବିଆଙ୍କା]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airindia.in/newsdetail.htm?563|title=Air India signs code-shares agreement with Avianca|publisher=airindia.in|access-date=5 November 2015}}&lt;/ref&gt; 
* [[ଇଜିପ୍ଟ]] 
* [[ଇଥିଓପିଆନ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]] 
* [[ହଙ୍ଗ କଙ୍ଗ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]]
* [[ କ୍ୱିତି ଏୟାରୱେଜ ]]
* [[ଲୁଫ୍ଥାନ୍ସ]] 
* [[ ସିଙ୍ଗାପୁର ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]] 
* [[ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]] 
* [[ ସ୍ୱିସ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ ]] 
* [[ତୁର୍କୀଶ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ]]
* [[ଉଜବେକିସ୍ତାନ ଏୟାରୱେଜ]]
{{div col end}}

===ଦ୍ରୁତଗାମୀ ===
====ସାମ୍ପ୍ରତିକ====

[[File:Air India B777-237LR (VT-ALD) at Paine Field.jpg|thumb|right|The [[Boeing 777-200LR]] used on long and ultra long-haul routes]]
As of {{currentmonthname}} {{currentyear}}, the Air India fleet consists of the following aircraft (including leased aircraft and excluding subsidiaries):&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/AI#al_profile_tab_fleet |title=Air India Fleet |publisher=ch.aviation.com |access-date=21 July 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Air India Fleet Details and History|url=http://www.planespotters.net/Airline/Air-India|publisher=Planespotters.net|access-date=28 June 2015|archive-date=13 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613034540/http://www.planespotters.net/Airline/Air-India|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center&quot;
|+ '''Air India Fleet'''
|- style=&quot;background:#e32636;&quot;
!rowspan=2 style=&quot;width:125px&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Aircraft
!rowspan=2 | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;In Service
!rowspan=2 | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Orders
!colspan=4 | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Passengers
!rowspan=2 | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Notes
|- style=&quot;background:#e32636;&quot;
!style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;First Class&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;F&lt;/abbr&gt;
!style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;Business Class&quot;&gt; &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;J&lt;/abbr&gt;
!style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;Economy Class&quot;&gt; &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Y&lt;/abbr&gt;
!style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Total
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Airbus A320 family|Airbus A319-100]]
|rowspan=&quot;2&quot;|22
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|—
|8
|114
|122
|rowspan=2|6 Aircraft stored&lt;ref name=AIfleet&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/business/companies/air-india-to-replace-six-airbus-a-319s-with-a320neos-raise-350-m-bridge-loan/?|title=Air India to replace six Airbus A-319s with A320neos, raise $350-m bridge loan|date=18 December 2014|work=The Indian Express|access-date=24 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
|-
|—
|—
|144
|144
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Airbus A320 family|Airbus A320-200]]
|rowspan=&quot;2&quot;|26
|rowspan=&quot;2&quot;|3
|—
|—
|168
|168
|rowspan=&quot;2&quot;|A total of 5 A320 (WL) being dry-leased from Chinese leasing firm, rest 6 expected by mid 2016.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/article/companies/air-india-gets-two-of-its-first-five-leased-planes/130798/|title=Air India gets two of its first five leased planes|access-date=10 December 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|—
|20
|125
|146
|-
|[[Airbus A320neo]]
|—
|14
|—
|—
|168
|168
|To be dry-leased from April 2017&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-to-dry-lease-14-airbus-a320-planes-from-kuwait/articleshow/47663160.cms|title=Air India to dry lease 14 Airbus A320 planes from Kuwait|publisher=[[Press Trust of India]]|date=14 June 2015|access-date=14 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-gets-go-ahead-from-airbus-to-extend-use-of-3-ageing-a320s/articleshow/48887409.cms|title=Air India gets go-ahead from Airbus to extend use of 3 ageing A320s|work=[[The Economic Times]]|access-date=9 September 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Airbus A320 family|Airbus A321-200]]
|20
|—
|—
|12
|172
|184
|
|-
|[[Boeing 747-400]]
|5
|—
|12
|26
|385
|423
|
|-
|[[777-200LR|Boeing 777-200LR]]
|3
|—
|8
|35
|195
|238
|1 stored&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/companies/air-india-starts-sale-of-3-long-range-boeing-777s-114071601068_1.html|title=Air India starts sale of 3 long-range Boeing 777s|date=17 July 2014|publisher=|access-date=28 September 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[777-300ER|Boeing 777-300ER]]
|12
|3
|4
|35
|303
|342
|Remaining 3 orders to be delivered from 2017
|-
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-8]]
|21
|6
|—
|18
|238
|256
|
|-
!Total
!109
!26
!colspan=5| &amp;nbsp;
|}
&lt;/center&gt;

;Fleet info

୪ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୯୩ରେ ଏୟାରଇଣ୍ଡିଆର ବୋଇଂ୭୪୭-୪୦୦''VT-ESM''ଏବଂ ତା ନାମ ''କୋଣାର୍କ'' ପ୍ରଥମେ ଉଡାଣଭରି ଥିଲା।&lt;ref&gt;{{cite web|title=VT-ESM Air India Boeing 747-437|url=http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/747/27078,VT-ESM-Air-India.php|publisher=PlaneSpotters|access-date=11 February 2013|archive-date=27 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527014914/http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/747/27078,VT-ESM-Air-India.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଲାଇନ୍ସର ପ୍ରଥମ ବୋଇଂ୭୭୭-୨୦୦LR ବିମାନ ୨୬ ଜୁଲାଇ୨୦୦୭ରେ ଉଡାଣଭରି ଥିଲା ।ଏହି ବିମାନନାମ ଭାରତ ଦେଶର ରାଜ୍ୟ ନାମ ଅନୁସାରେ ରଖା ଯାଇଥିଲା ତା ନାମ &quot;ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ&quot;।&lt;ref&gt;{{cite web|title=VT-ALA Air India Boeing 777-237(LR)|url=http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/777/36300,VT-ALA-Air-India.php|publisher=PlaneSpotters|access-date=11 February 2013|archive-date=1 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121201033118/http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/777/36300,VT-ALA-Air-India.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ର୭୭୭-୩୦୦ER ବିମାନ ସେହି  ବର୍ଷ୯ଅକ୍ଟୋବରରେ ଉଡାଣ ଭାରି ଥିଲା।ତା ନାମ &quot;ବିହାର&quot;।&lt;ref&gt;{{cite web|title=VT-ALJ Air India Boeing 777-337(ER)|url=http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/777/36308,VT-ALJ-Air-India.php|publisher=PlaneSpotters|access-date=11 February 2013|archive-date=1 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101041743/http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/777/36308,VT-ALJ-Air-India.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ପ୍ରଥମ ବୋଇଂ୭୮୭ ବିମାନ ୬ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୨ରେ ଉଡାଣଭରି ଥିଲା।&lt;ref&gt;{{cite web|author=Reuters |url=http://finance.yahoo.com/news/air-india-takes-delivery-first-205256323.html;_ylt=A2KLOzHyVUlQcnYAdDHQtDMD |title=Air India takes delivery of its first Boeing 787 Dreamliner |publisher=Yahoo! Finance |date=6 September 2012 |access-date=13 September 2012}}{{Dead link|date=April 2013}}&lt;/ref&gt; ଏବଂ କମାଣ୍ଡ ବିମାନ ୧୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୨ରେ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/air-indias-dreamliner-to-be-in-service-from-sep-19-507222.html |title=Air India's Dreamliner to be in service from Sep 19 |publisher=Calcutta News |access-date=13 September 2012 }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[File:Air India 001.jpg|thumb|An Air India [[Boeing 747-400]] aircraft used as [[Air India One]]]]

====ବିମାନ ଚଳାଚଳ====
 [[File:Boeing_707_Air_India_Basle_-_1976.jpg|Boeing 707 in 1976|thumb|right]]
[[File:Air India L-1049G Super Constellation at Prague Airport.jpg|Air India [[Lockheed Super Constellation]] at [[Prague Ruzyně Airport]] in 1961|thumb|right]]
[[File:Air India DC 3 at Heathrow.jpg|Air India [[Douglas DC-3]] at [[London Heathrow Airport]] in 1958|right|thumb]]
{{col-begin|width=auto}}
{{col-break}}
{| class=&quot;toccolours sortable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center&quot;
|+ '''Aircraft operated by Air India (1970–1999)'''&lt;ref name=&quot;Fleetdata321&quot;&gt;{{cite web|title=Air India Historic Fleet|url=http://www.planespotters.net/Airline/Air-India#historic|publisher=PlaneSpotters|access-date=7 February 2013|archive-date=13 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613034540/http://www.planespotters.net/Airline/Air-India#historic|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Airwhiners.net&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.airwhiners.net/whine_cheez/20040726.htm |title=Air India : The story of the aircraft|publisher=Airwhiners.net |access-date=26 July 2004}}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#e32636;&quot;
!style=&quot;width:120px&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Aircraft
!&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Total&lt;br&gt;Operated
!&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Introduced
!&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Retired
|-
|[[Airbus A300|Airbus A300-100]]
|1
|1994
|1994
|-
|[[Airbus A300|Airbus A300-200]]
|4
|1982
|2002
|-
|[[Airbus A310-300]]
|29
|1986
|2012
|-
|[[Airbus A320-200]]
|32
|1989
|Active
|-
|[[Boeing 747-200]]
|14
|1971
|2003
|-
|[[Boeing 747-300]]
|3
|1988
|2008
|-
|[[Boeing 747-400]]
|14
|1993
|Active
|-
|[[Douglas DC-8|Douglas DC-8-60F]]
|11
|1977
|1986
|-
|[[Douglas DC-8|Douglas DC-8-70F]]
|4
|1983
|1995
|-
|[[Ilyushin Il-62M]]
|1
|1989
|1990
|-
|[[Lockheed L-1011 TriStar]]
|1
|1995
|1996
|-
|[[Boeing 707|Boeing 707-337B]]
|4
|1962-1964
|1987-1989
|-
|[[Boeing 707|Boeing 707-337C]]
|4
|1964-1966
|1989-1990
|-
|[[Boeing 707-437]]
|6
|1966-1970,1972
|1990-2002,2005
|}


{| class=&quot;toccolours sortable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center&quot;
|+ '''Aircraft operated by Air India (2000–present)'''&lt;ref name=Fleetdata321 /&gt;
|- style=&quot;background:#e32636;&quot;
!style=&quot;width:120px&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Aircraft
!&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Total&lt;br&gt;Operated
!&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Introduced
!&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Retired
|-
|[[Airbus A319-100]]
|24
|2005
|Active
|-
|[[Airbus A321-200]]
|20
|2007
|Active
|-
|[[Airbus A330-200]]
|2
|2007
|2014
|-
|[[Boeing 737-200]]
|5
|2007
|2011
|-
|[[Boeing 757-200]]
|1
|2007
|2007
|-
|[[Boeing 767-300]]
|3
|2006
|2008
|-
|[[Boeing 777-200]]
|1
|2006
|2010
|-
|[[Boeing 777-200ER]]
|3
|2005
|2011
|-
|[[Boeing 777-200LR]]
|3 (5 sold)
|2007
|Active
|-
|[[Boeing 777-300ER]]
|12
|2007
|Active
|-
|[[Boeing 787-8]]
|21
|2012
|Active
|}
{{col-end}}

===ସେବା===
{{Multiple image|direction = vertical|image1=Air India 2.jpg|caption1=Business Class seats on board the [[Boeing 777#777-200LR/777-300ER|Boeing 777-200LR/777-300ER]]|image2=|caption2=Air India In-Flight entertainment screen|image3=Air India Heathrow lounge.JPG|caption3=Air India [[London Heathrow Airport]] lounge|image4=Air India Lounge.jpg|caption4=India's Maharaja Lounge at [[John F. Kennedy International Airport]] in [[New York City]]}}
====ସଂକେତ ପ୍ରକୋଷ୍ଠ ====
[[ବୋଇଂ ୭୭୭|ବୋଇଂ ୭୭୭-୨୦୦LR/୭୭୭-୩୦୦ER]] ବିମାନରେ ୩୪୨ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇକି ଯିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି,ଏଥିରେ ୩ଟି ଶ୍ରେଣୀ ଅଛି ଯଥା; ପ୍ରଥମ(୩),ବ୍ୟବସାୟ(୩୫),ସାଧରଣ(୩୦୩) ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Boeing_777-300ER.php|title=Seat Map, Air India Boeing 777-300 ER|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt;  [[ବୋଇଂ ୭୪୭|ବୋଇଂ୭୪୭ -୪୦୦]] ଏହି ବିମାନ ୪୨୩ ଲୋକମାନଙ୍କୁ  ଦୂରରାସ୍ତାକୁ ନେଇକି ଯିବାର କ୍ଷମତା ଅଛି, ଏଥିରେ ସମାନ ୩ଟି ଶ୍ରେଣୀ ଅଛି ,ବସିବା ପାଇଁ ନିଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ଯେମିତି କି ୧୨-୨୬-୩୮୫.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Boeing_747-400.php|title=Seat Map, Air India Boeing 747-400|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; [[ବୋଇଂ ୭୮୭| 787 ବୋଇଂ ୭୮୭ ଡ୍ରିମ ଲିନର ]] ଏବଂ[[ଏୟାରବସ A୩୨୧]] ଏହି ବିମାନରେ ବସିବା ପାଇଁ ୨ପ୍ରକାରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି୨୫୬(୧୭B/୨୩୮ଏ),୧୭୧(୨୦B/୧୫୨E) ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Boeing_787-8.php|title=Seat Map, Air India Boeing 787|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Airbus_A321_V1.php|title=Seat Map, Air India Airbus A321|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; [[ଏୟାରବସ A୩୨୦]] ବିମାନ ଘରୋଇ ଓ ଅଳ୍ପ ଦୁରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିମାନ ସାଧରଣ୧୬୮ ଜଣ ଙ୍କୁ/୧୪୦ଜଣ(୨୦B/୧୨୦E) ଦ୍ୱତୀୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବେ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Airbus_A320_V1.php|title=Seat Map, Air India Airbus A320 V1|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Airbus_A320_V2.php|title=Seat Map, Air India Airbus A320 V2|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; [[ଏୟାରବସ A୩୧୯ ]]ବିମାନରେ ସାଧରଣ ୧୪୪ଟି ସ୍ଥାନ ବସିବା ପାଇଁ ନିଦ୍ଧିଷ୍ଟ କରାଯାଇଅଛି।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seatguru.com/airlines/Air_India/Air_India_Airbus_A319.php|title=Seat Map, Air India Airbus A319|publisher=seatguru.com|access-date=4 November 2015}}&lt;/ref&gt; ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଘରୋଇ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଯିବାଆସିବା ପାଇଁ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ଅଛି।

====ବିମାନରେ ମନୋରଞ୍ଜନ====
====ବିମାନର ଉଡାଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ====
====ଅଧିକମୂଲ୍ୟର ବିଶ୍ରାମକକ୍ଷ====


ଦି''ମହାରାଜା ବିଶ୍ରାମକକ୍ଷ '' (English: ''Emperor's Lounge'') ଫାଷ୍ଟ କ୍ଲାସ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ। ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ  ଅଧିକମୂଲ୍ୟର ବିଶ୍ରାମକକ୍ଷ  ଇଣ୍ଟେରନ୍ୟାସନାଲ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ ସହ ଅଲଗା ଇଣ୍ଟେରନ୍ୟାସନାଲ ଏୟାର ପୋର୍ଟରେ ଉପଲବ୍ଧ କିନ୍ତୁ ମହାରାଜା  ବିଶ୍ରାମକକ୍ଷ ନୁହେଁ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.flyingreturns.co.in/html/pc_maharajah_details.php|title=Flying Returns&amp;nbsp;– Maharajah Club|publisher=Flyingreturns.co.in|access-date=1 October 2012|archive-date=25 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425231924/https://www.flyingreturns.co.in/html/pc_maharajah_details.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ମୋଟ ଉପରେ ଆଠଟା ମହାରାଜା  ଅଧିକମୂଲ୍ୟର ବିଶ୍ରାମକକ୍ଷ  :&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.airindia.in/airport-lounges.htm|title=Airport lounges|publisher=Air India|access-date=6 March 2016}}&lt;/ref&gt;

;ଭାରତ
* [[ଛାତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର]], [[ମୁମ୍ବାଇ]]
* [[ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]], [[ଦିଲ୍ଲୀ]]
* [[ଚେନ୍ନାଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]], [[ ଚେନ୍ନାଇ ]]
* [[କେମ୍ପେୱାଡା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]], [[ବାଙ୍ଗାଲୋର]]
* [[ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]], [[Hyderabad, India|ହାଇଦ୍ରାବାଦ]]
* [[ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭାଇ ପଟେଲ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]], [[ଅହମ୍ମଦାବାଦ]]

; ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ
* [[ ଜନ ଏଫ. କେଂନେଡି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ]], [[New York City|ନିୟୁୟର୍କ]]
* [[Heathrow Airport]], [[ଲଣ୍ଡନ]]

===ପୁରସ୍କାର ଓ ମାନ୍ୟତା===
* ''Preferred International Airline'' ଯାତ୍ରା ଓ ଆତିଥ୍ୟ ସତ୍କାର ପାଇଁ ଆୱ୍ୱଜ଼ କନଯ୍ୟୁମର ଆୱାର୍ଡ(୨୦୦୬)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/07/21/stories/2006072102901809.htm |title=Air India bags Awaz consumer awards 2006 |newspaper=[[The Hindu]]|date=21 July 2006|access-date=30 August 2010|location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt;
* ''Best Corporate Social Responsibility Initiative''  ଦେଶ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ &lt;ref name=&quot;home.airindia.in&quot;&gt;{{cite news|url=http://home.airindia.in/SBCMS/Webpages/Backgrounder-Note.aspx?MID=196|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100222084408/http://home.airindia.in/SBCMS/Webpages/Backgrounder-Note.aspx?MID=196|archivedate=22 February 2010|title=Air India on the upswing|publisher=Air India|access-date=10 June 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* ''Best Short-Haul International Airline''  Galileo  ଦେଶ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେଶୀଘ୍ର  ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ (୨୦୦୮)&lt;ref name=&quot;home.airindia.in&quot;/&gt;
* ''Amity Corporate Excellence Award''  [[ଅମିତ ୟୁନିଭରସିଟି]] &lt;ref name=&quot;home.airindia.in&quot;/&gt;
* ''Reader's Digest Trusted Brand''&lt;ref name=&quot;home.airindia.in&quot;/&gt;
* ''Dun and Bradstreet Award'' (D&amp;B), ଇଣ୍ଡିଆର ପ୍ରମୁଖ ଓ ଏକ ନମ୍ବର ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ&lt;ref name=&quot;home.airindia.in&quot;/&gt;
* ''Best South Asian Airline'', Mice and business travel publications&lt;ref name=&quot;home.airindia.in&quot;/&gt;
* ''Cargo Airline of the Year'', 26th Cargo Airline of the Year Awards&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://home.airindia.in/SBCMS/Webpages/cargo-wins.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504082932/http://home.airindia.in/SBCMS/Webpages/cargo-wins.aspx|archivedate=4 May 2009|title=Air India Cargo wins 'Cargo Airline' Award|publisher=Air India|date=29 April 2009|access-date=10 June 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* The ''Montreal Protocol Public Awareness Award'' by the [[ୟୁନାଇଟେଡ ନେସନ  ଼]] ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://m.moneycontrol.com/news/business/air-india-gets-montreal-protocol-public-awareness-award_303164.html|title=Air India bags UN Environment Award|newspaper=Money Control|access-date=30 August 2010|date=14 September 2007}}&lt;/ref&gt;
* ଏହା ଇଣ୍ଡିଆର ଭରସାପୂର୍ଣ ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ,ବ୍ରାଣ୍ଡ ଟ୍ରଷ୍ଟ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ।&lt;ref&gt;{{Cite book|title =The Brand Trust Report India Study 2015|last=Chandramouli|publisher=TRA|year=2015|isbn=978-81-920823-8-7|page=182}}&lt;/ref&gt;

Air India's ground services became the first ground service provider to acquire [[ଆଇସଓ ୯୦୦୨]] ସାର୍ଟିଫିକେଟ  ୩୧ ଜାନୁୟାରୀ ୨୦୦୧।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.rediff.com/business/1999/may/13airin1.htm|title=Air India gets ISO 9002 certification|date=13 May 1999|work=[[Rediff]]|access-date=6 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.airindia.in/introduction.htm|title=Introduction to Air India|publisher=Air India|access-date=6 March 2016}}&lt;/ref&gt;

===Gulf War evacuation===
ଏୟାର ଲାଇନ୍ସ [[ଗିଜିନି ବୁକ ୱାର୍ଲଡ ରେକର୍ଡ]]ଅନୁସାରେ ପ୍ରମୁଖ ଲୋକ ଉଦ୍ଧାରିକାର ବୀମାନ  ।&lt;ref name=Guinness/&gt; Over ୧୧୧,୦୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଲୋକମାନଙ୍କୁ  ଉଦ୍ଧାର କରି ଅମ୍ମାନ ଠୁ ମୁମ୍ବାଇ ଆଣିଛି {{convert|4117|km}}, ୪୮୮ଟି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବିମାନ ୧୩ ଅଗଷ୍ଟ ୧୧ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ   ଶେଷ ୫୯ ଦିନ ।ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେThe operation was carried out during [[Gulf War|Persian Gulf War]]   [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indian expatriates]] from [[କୁୱତ]] ଏବଂ [[ଇରାକ]]ରେ ହୋଇଥିଲା&lt;ref name=Guinness&gt;{{cite web |url=http://www.thisismyindia.com/air-line/airindia.html |title=Air India, History of Air India, Air India Flight Services, Air India International, Passenger Operations, Awards in Air India |publisher=Thisismyindia.com |access-date=10 June 2010 |archive-date=31 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091231062841/http://thisismyindia.com/air-line/airindia.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Venkataramakrishnan|first1=Rohan|title= The Berlin airlift was remarkable, but the largest civilian evacuation in history is by India The Berlin airlift was remarkable, but the largest civilian evacuation in history is by India| website=Scroll.in|url=http://scroll.in/article/668866/the-berlin-airlift-during-ww-ii-was-remarkable-but-the-largest-civilian-airlift-was-by-india|access-date=11 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thebetterindia.com/15179/heres-need-know-largest-air-evacuation-history-india/|title=Did You Know That The Largest Air Evacuation In History Was Done By India?|publisher=The Better India|access-date=6 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author= |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/Bellwood/news/Airlift-Akshay-Kumars-next-a-thriller-of-the-biggest-human-evacuation/articleshow/40364005.cms|title=Airlift: Akshay Kumar's next a thriller of the biggest human evacuation|newspaper=[[Times of India]]|access-date=19 December 2012}}&lt;/ref&gt;

===ଘଟଣା ଓ ଦୁର୍ଘଟଣା===

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର|2}}

== ବାହାର ତଥ୍ୟ ==
{{Commons category}}
* {{official website|http://airindia.in}}

&lt;!--ଅଲଗା ଭାଷାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ--&gt;

[[ଶ୍ରେଣୀ:ପରିବହନ]]</text>
      <sha1>7w7gdsj49ouw2vcp3lm7nw4f04m19fa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25440</id>
    <revision>
      <id>595132</id>
      <parentid>568741</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8444" sha1="5bcuterpo2m6dd7jig8l53mbqlahtdx" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Krushna_Chandra_Panigrahi}}
{{Infobox person
| name              = କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ
|caption            =
| image             =
| birth_date        = {{Birth date|df=yes|1909|12|01}}
| birth_place       = [[ଖିଚିଂ]], [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା]]
| death_date  = {{Death date and age|df=yes|1987|02|25|1909|12|01}}
| nationality       = ଭାରତୀୟ
| occupation        = ପ୍ରତ୍ନ‌ତ‌ତ୍ୱବିଦ 
| spouse            = 
| residence         = 
| parents           = 
| awards             = [[ପଦ୍ମଶ୍ରୀ]], ୧୯୭୬
}}

'''କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' (୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୯ - ୨୫ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୮୭)&lt;ref&gt;{{cite web |title=ଐତିହାସିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ |url=https://sakalaepaper.com/map-image/9430.jpg |website=sakalaepaper.com |accessdate=25 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225013100/https://sakalaepaper.com/map-image/9430.jpg |archivedate=୨୫ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୧}}&lt;/ref&gt;  ଜଣେ [[ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ|ଓଡ଼ିଆ]] ପ୍ରତ୍ନ‌ତ‌ତ୍ୱବିଦ, ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଗବେଷକ ।&lt;ref name=&quot;Nambiar2012&quot;&gt;{{cite book|author=Harish Nambiar|title=Defragmenting India: Riding a Bullet through the Gathering Storm|url=http://books.google.com/books?id=Sf6HAwAAQBAJ&amp;pg=PA87|date=3 April 2012|publisher=SAGE Publications|isbn=978-81-321-0985-3|pages=87–}}&lt;/ref&gt; ସେ ବହୁ ଐତିହାସିକ ଓ ସମାଜ-ସାହିତ୍ୟ-ସଂସ୍କୃତ ଧର୍ମୀ ପ୍ରବନ୍ଧର ରଚୟୀତା ।&lt;ref&gt;http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2012/April/engpdf/63-69.pdf&lt;/ref&gt; 

== ଜୀବନୀ ==
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର, [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା]]ର [[ଖିଚିଂ]]ଠାରେ ୧୯୦୯ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧ତାରିଖ ଦିନ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dr. Krishna Chandra Panigrahi : A Master ofModern Odia Prose |url=http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2012/April/engpdf/63-69.pdf |website=magazines.odisha.gov.in |accessdate=25 February 2021 |date=April 2012 }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ହରେଇଥିଲେ । ଆର୍ଥିକ ଦୂରାବସ୍ଥା ଓ ରୁଗଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଗତିପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାରୁ ଅଟକାଇ ପାରି ନଥିଲା । କେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଷେଇ କରି, ତ କେତେବେଳେ ଘାସକାଟି ସେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲେ । ବୃତ୍ତି ଟଙ୍କା ତାଙ୍କୁ ସହାୟ ହେଉଥିଲା । କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ [[ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରୁ ଇତିହାସରେ ଏମଏ ଓ [[ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରେ ସଂସ୍କୃତରେ ପିଏଚଡ଼ି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ପ୍ରତ୍ନ‌ତ‌ତ୍ୱବିଦ ଭାବେ [[ଭାରତ ସରକାର‌]]ଙ୍କ ଅଧୀନରେ ୧୯୩୭ରୁ ୧୯୪୪ ଯାଏଁ ଓ [[ଓଡ଼ିଶା ସଂଗ୍ରହାଳୟ]]ରେ ଜଣେ ପ୍ରତ୍ନ‌ତ‌ତ୍ୱବିଦ ଭାବେ ୧୯୪୭ରୁ ୧୯୫୧ ଯାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ତା ପରେ ସେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଡ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ|url=http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=233911&amp;boxid=23646237|accessdate=22 February 2016|newspaper=ସମ୍ବାଦ ୨୨/୦୨/୨୦୧୫ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରଣ ପୃଷ୍ଠା ୪}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରୁ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟାପକ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଓ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରୁ ସେ ଇତିହାସ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ ସେବାନିବୃତ ହୋଇଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ଆଜି ଶ୍ରାଦ୍ଧବାର୍ଷିକୀ |url=http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=571268&amp;boxid=3529989 |accessdate=22 February 2019 |issue=ସମ୍ବାଦ ୨୨/୦୨/୨୦୧୯ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରନ ପୃଷ୍ଠା ୧୬ }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ରଚନାବଳୀ ==
* ଇତିହାସ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତି, ୧୯୬୪
*ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ, ୧୯୬୦ (ଅନୁବାଦ) 
* ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ଯାଜପୁର, ୧୯୭୩
* ମୋ ସମୟର ଓଡ଼ିଶା, ୧୯୭୭
* ପ୍ରବନ୍ଧ ମାନସ, ୧୯୭୨
* ସାରଳା ସାହିତ୍ୟର ଐତିହାସିକ ଚିତ୍ର
* Archaeological Remains at Bhubaneswar, 1961
* Chronology of Bhauma-Karas and Somavamsis of Orissa, 1961
* Sarala Dasa, 

== ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ==
* [[ପଦ୍ମଶ୍ରୀ]], ୧୯୭୬
* [[ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର]], ୧୯୭୯&lt;ref&gt;{{cite web|title=ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କୃତ ପୁସ୍ତକ ଓ ଲେଖକ|url=http://odishasahityaakademi.org/sahitya-award2.php|publisher=ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ|accessdate=3 March 2017}}&lt;/ref&gt;  (ମୋ ସମୟର ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ)
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା, ୧୯୭୫&lt;ref&gt;{{cite web |title=ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ହୋଇଥିବା ସାହିତ୍ୟିକ/ ସାହିତ୍ୟିକା |url=http://odishasahityaakademi.org/ovation1.php |website=odishasahityaakademi.org |accessdate=25 February 2021}}&lt;/ref&gt;
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୧୯୮୩
* ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ବିଷୁବ ମିଳନ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୨&lt;ref name=&quot;ମୋ ସମୟର ଓଡ଼ିଶା&quot;&gt;{{cite book|last=ପାଣିଗ୍ରାହୀ|first=କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର|title=ମୋ ସମୟର ଓଡ଼ିଶା|publisher=କିତାବ ମହଲ|page=ଖ|url=http://oaob.nitrkl.ac.in/170/1/mo_samaya_ra_odisa.pdf|edition=ଦ୍ୱିତୀୟ|accessdate=22 February 2016|language=ଓଡ଼ିଆ}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== ଆଧାର ==
{{Reflist|30em}}
{{ଓଡ଼ିଶାର ପଦ୍ମ ବିଜେତା}}
{{ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଜୀବନୀ ଓ ଭ୍ରମଣ ସାହିତ୍ୟ)}}
{{ସାରଳା ସମ୍ମାନ}}
{{Authority control}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୯ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୭ ମୃତ୍ୟୁ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ]]</text>
      <sha1>5bcuterpo2m6dd7jig8l53mbqlahtdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଛଠ ପୂଜା</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29135</id>
    <revision>
      <id>595136</id>
      <parentid>507623</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5892" sha1="ts3rskihhmkp8uyegaik2zbjcoqjcyi" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Chhath puja}}
{{Infobox holiday |
|holiday_name  = Chhath
|type          = Hindu
|image         = People Celebrating Chhath on 2nd Day Morning Around the Pond.jpg
|imagesize     =250px
|caption       = Performing of morning [[Puja (Hinduism)|puja]] to [[Surya]] around a pond
|official_name =
|nickname      = Chhathi&lt;br&gt;Chhath Parv&lt;br&gt;Chhath Puja&lt;br&gt;Dala Chhath&lt;br&gt;Dala Puja&lt;br&gt;Surya Shashthi 
|observedby    = Hindu and Jain
|litcolor      = 
|longtype      = Cultural, Historical, Religious
|significance  = To thank Surya for bestowing the bounties of life on earth and fulfilling particular wishes
|begins        = 2 days prior to Kartik Shashthi
|ends          = The day after Kartik Shashthi
|date          = [[Kartika (month)|Kartik]] Shukla Shashthi
|scheduling    = 
|duration      = 4 days
|frequency     = biannual (including Chaiti Chhath)
|date2012      = 17-20 November&lt;ref&gt;http://www.drikpanchang.com/festivals/chhath-puja/chhath-puja-date-time.html?year=2012&lt;/ref&gt; 
|date2013      = 6-9 November&lt;ref&gt;http://chhathpuja.org/&lt;/ref&gt;
|date2014      = 27-30 October&lt;ref&gt;http://www.drikpanchang.com/festivals/chhath-puja/chhath-puja-date-time.html?year=2014&lt;/ref&gt;
|date2015      = 15-18 November&lt;ref&gt;http://www.drikpanchang.com/festivals/chhath-puja/chhath-puja-date-time.html?year=2015&lt;/ref&gt;
|celebrations  = 
|observances   = Prayers and religious rituals, including [[Puja (Hinduism)|puja]] and [[prasad]], bathing in the Ganges, and fasting
|relatedto     =
}}

ଆମଦେଶରେ ଛଠ ପୂଜା ବଡ଼ ଧୁମ୍ ଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ ମରିମସ୍, ତ୍ରିନିଦାଦ, ସୁମାତ୍ରା, ଜାଭା ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ ।  କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଷଷ୍ଠୀରେ ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ନାରୀମାନେ ନଦୀତଟରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅର୍ଘ୍ୟଦାନ କରି ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି ।[[ ଭୟାଦୂଜ]] ପରେ ଏହି ଛଠ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚାରିଦିନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ଓ ଘିଅରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅରୱା ଅନ୍ନ ଓ କଖାରୁରେ ରୋଷେଇ ହୋଇଥିବା ତରକାରୀକୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଭୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଦିନସାରା ଉପବାସ ରହି ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବ୍ରତୀ ମହିଳାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଖିରିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ବ୍ରତଧାରୀଙ୍କ ବ୍ରତ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ପରେ ପ୍ରସାଦକୁ ବଣ୍ଟନ କରି ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପାରିବାରିକ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।

==ପୌରାଣିକ ଗାଥା==
ମହାଭାରତ ସମୟରେ ଏହି ଛଠ ପୂଜା ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପର୍ବର ଆରମ୍ଭ ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ରାଜା ତଥା ଆଧୁନିକ ଭାଗଲପୁରର ରାଜା କର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣିରେ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟା ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରୁ ସେ ଜଣେ ମହାନ୍ ଯୋଦ୍ଧା ହୋଇଥିଲେ । ଦ୍ରୌପଦୀ ମଧ୍ୟ ପରିଜନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ କାମନା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଲଙ୍କା ବିଜୟ ପରେ ରାମରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନା ଦିନ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଷଷ୍ଠୀରେ ଭଗବାନ୍ ରାମ ଓ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଛଠ ପୂଜା କରିଥିଲେ । &lt;ref&gt;ସମୟ, ପୃଷ୍ଠା-୨, ୯.୧୧.୨୦୧୩&lt;/ref&gt;

==ଗ୍ୟାଲେରି==
&lt;gallery heights=&quot;110&quot; widths=&quot;170&quot; perrow=4 caption=&quot;Chhath Puja&quot;&gt;
Image:DSC03111.JPG|On the second day of Chhat devotees pay tribute to the rising Sun
Image:Chatt Ghat.jpg|View of a [[Ghats|ghat]] in a village near [[Muzaffarpur]], Bihar
File:JanakpurChhathParvaFestival.jpg|Devotees observing Chhath in [[Janakpurdham|Janakpur]], [[Nepal]]
File:Chhath.jpg|Women giving aragh on Chhath [[Malangwa]], [[Nepal]]
&lt;/gallery&gt;

==ଆଧାର==
{{ଆଧାର}}

==ବାହାର ଲିଙ୍କ==
*[http://www.bhojpuria.com/v2/culture/festivals/3527-chhath-prasad-available-here Get Free Chhath Prasad Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110023844/http://www.bhojpuria.com/v2/culture/festivals/3527-chhath-prasad-available-here |date=2013-11-10 }}
*[http://www.festival.org.in/hindu-festivals/chhath-puja.html Chhath Puja Festival &amp; Celebrations]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{commons category|Chhath}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ]]</text>
      <sha1>ts3rskihhmkp8uyegaik2zbjcoqjcyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>କରିମନଗର</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30420</id>
    <revision>
      <id>595127</id>
      <parentid>546312</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5210" sha1="euembaylpstk6cqqtvm3m39q3d6apao" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Karimnagar}}

{{Infobox settlement
| name                    = କରିମନଗର
| native_name             = కరీంనగర్
| native_name_lang        = te
| other_name              =
| settlement_type         = ସହର
| image_skyline           = Teen minar Elgandal fort Karimnagar.jpg
| image_alt               =
| image_caption           = Teen Minar at Elgandal Fort
| nickname                = &quot;ଗ୍ରାନାଇଟର ସହର&quot;
| image_map               = 
| map_alt                 =
| map_caption             =
| pushpin_map             = India Telangana
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         =
| pushpin_map_caption     =
| latd                    = 18
| latm                    = 26
| lats                    = 13
| latNS                   = N
| longd                   = 79
| longm                   = 07
| longs                   = 27
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        = ଦେଶ
| subdivision_name        = ଭାରତ
| subdivision_type1       = ରାଜ୍ୟ
| subdivision_name1       = [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]]
| subdivision_type2       = [[List of regions of India|Region]]
| subdivision_name2       = [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]]
| subdivision_type3       = [[List of districts of India|ଜିଲ୍ଲା]]
| subdivision_name3       = [[Karimnagar district|କରିମନଗର]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        =
| founder                 = 
| named_for               = Syed Kareemullah Shah Saheb Quadri
| government_type         =
| governing_body          = Karimnagar Municipal Corporation
| leader_title1           = Mayor
| leader_name1            = D.Shankar
| leader_title2           = M.L.A
| leader_name2            = Gangula Kamalakar
| leader_title3           = M.P
| leader_name3            = [[Ponnam Prabhakar Goud]]
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          =
| area_rank               =
| area_total_km2          = 91.99
| elevation_footnotes     =
| elevation_m             = 265
| population_total        = 299,660	
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 12, Andhra Pradesh
| population_density_km2  = 11,115
| population_demonym      =
| population_footnotes    =
| demographics_type1      = ଭାଷା
| demographics1_title1    = ସରକାରୀ
| demographics1_info1     = [[Telugu language|ତେଲୁଗୁ]], [[Urdu language|ଉର୍ଦ୍ଦୁ]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 505001-505002
| area_code_type          = Telephone code
| area_code               = 91-878-
| registration_plate      = AP 15
| blank1_name_sec1        = [[Human sex ratio|Sex ratio]]
| blank1_info_sec1        = 1.014 [[male|♂]]/[[female|♀]]
| blank2_name_sec1        = HDI
| blank2_info_sec1        = {{increase}} 0.572
| blank3_name_sec1        = HDI Category
| blank3_info_sec1        = &lt;span style=&quot;color:#fc0&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;
| blank4_name_sec1        = Literacy
| blank4_info_sec1        = 84.93%
| blank5_name_sec1        = [[Urban planning|Planning]] agency
| blank5_info_sec1        = Karimnagar Municipal Corporation
| blank1_name_sec2        = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2        = [[Climatic regions of India|Tropical]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| blank2_name_sec2        = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]]
| blank2_info_sec2        = {{convert|995|mm|in}}
| blank3_name_sec2        = Avg. annual temperature
| blank3_info_sec2        = {{convert|31|°C|°F}}
| blank4_name_sec2        = Avg. summer temperature
| blank4_info_sec2        = {{convert|44|°C|°F}}
| blank5_name_sec2        = Avg. winter temperature
| blank5_info_sec2        = {{convert|20|°C|°F}}
| website                 =
| footnotes               =
}}

'''କରିମନଗର''', [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]]ର ଏକ ସହର ଓ [[କରିମନଗର ଜିଲ୍ଲା]]ର ସଦର ମହକୁମା। 
==ଭୂଗୋଳ==
==ଇତିହାସ==
==ପର୍ଯ୍ୟଟନ==
==ଆଧାର==
{{ଆଧାର}}
==ବାହାର ତଥ୍ୟ==
* [http://www.karimnagar2u.com/ KARIMNAGAR People's Website | City Information Portal!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201204912/http://www.karimnagar2u.com/ |date=2020-12-01 }}
* [http://www.karimnagarcity.com/ KARIMNAGAR City Local Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129095254/http://www.karimnagarcity.com/ |date=2020-11-29 }}
* [http://www.karimnagar.nic.in/ Karimnagar official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120621080807/http://karimnagar.nic.in/ |date=2012-06-21 }}
* [http://www.svskarimnagar.org/ YagnaVaraha Swamy Temple, Karimnagar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328075245/http://www.svskarimnagar.org/ |date=2012-03-28 }}
{{ତେଲେଙ୍ଗାନା}}


[[ଶ୍ରେଣୀ:ତେଲେଙ୍ଗାନାର ସହର]]
{{ତେଲେଙ୍ଗାନା-ସ୍ଥାନ-ଅଧାଗଢ଼ା}}</text>
      <sha1>euembaylpstk6cqqtvm3m39q3d6apao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45615</id>
    <revision>
      <id>595129</id>
      <parentid>579455</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hellohappy</username>
        <id>3404</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>595129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9182" sha1="m5qfokb92765uhqz3f2ruvnkwa2gnn1" xml:space="preserve">{{About|ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ||ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)}}
{{ଛୋଟ|Gobinda Chandra Das}}
{{Infobox person
| name                      = ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ
| image                     = Gobind Das.jpg
| image_size                = 250px
| alt                       = 
| caption                   = 
| birth_name                = 
| birth_date                = {{Birth date|df=y|1930|06|30}} 
| birth_place               = ତିସାଣିଆ, କଲ୍ୟାଣପୁର, [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା]]
| death_date                = {{Death date and age|2008|10|17|1930|06|30|df=y}}
| death_place               = [[କଟକ]]
| death_cause               =
| body_discovered           = 
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = 
| monuments                 = 
| residence                 = 
| nationality               = ଭାରତୀୟ
| other_names               = 
| citizenship               = 
| education                 = 
| alma_mater                = 
| occupation                = ଓକିଲ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ
| years_active              = 
| employer                  = 
| organization              = 
| agent                     = 
| known_for                 = 
| notable_works             = ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର
| style                     = 
| home_town                 = 
| spouse                    = ଶାନ୍ତି ଦାସ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/odisha/article87252.ece?service=print|title=Guv moots heritage status to Ram Chandra Bhawan|publisher=The New Indian ExpressThe New Indian Express|accessdate=30 June 2016}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| children                  = ମୃଣାଳିନୀ ପାଢ଼ୀ
| parents                   = 
| relatives                 = [[ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢ଼ୀ]] (ସମୁଦୁଣୀ)
| callsign                  = 
| awards                    = ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ
| signature                 = 
| signature_alt             = 
| signature_size            = 
| website                   = 
| footnotes                 = 
}}
'''ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ''' (୩୦ ଜୁନ ୧୯୩୦ - ୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୮) ଜଣେ [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] ସାହିତ୍ୟିକ ତଥା ଆଇନଜୀବୀ ଥିଲେ । ସେ [[ଓଡ଼ିଶା]]ର ପୂର୍ବତନ ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ଓ [[ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ]]ରେ ଓକିଲାତି କରିବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଟନ୍ତି । 

== ଜୀବନୀ ==
ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ ୧୯୩୦ ମସିହା ଜୁନ ମାସ ୩୦ତାରିଖ ଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/advocates-bid-tearful-adieu-to-barrister-das/article1359588.ece|title=Advocates bid tearful adieu to Barrister Das|work=The Hindu|accessdate=30 June 2016}}&lt;/ref&gt;ଛାତ୍ର ଜୀବନରୁ ସମାଜବାଦଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, [[ସୋସାଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି]]ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ । କିନ୍ତୁ ସୋସାଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ସଭ୍ୟ ହୋଇ, ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା । ବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ସାକ୍ଷାତକାର ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଯାଇନଥିଲେ । [[ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ|ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ]] ଆଇନରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି [[ଲଣ୍ଡନ]]ର ଲିଙ୍କନସ୍-ଇନରୁ ବାର୍-ଆଟ-ଲ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ [[ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ]]ରେ ଓକିଲାତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଭାବରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଓକିଲାତି କରିଥିଲେ । [[ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ବାର ଆସୋସିଏସନ]]ର ସଭାପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଦୁଇଥର ପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ପଦବୀ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । 

ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଦିଗ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ [[ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର]] ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟିର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏଥିରୁ କଳନା କରାଯାଇପାରେ ଯେ, ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଏହାର ଅଣତିରିଶତମ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସ ବ୍ୟତିତ ସେ ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ଓ କବିତା ମଧ୍ୟ ଲେଖୁଥିଲେ । ସେ &quot;କୃଷକ&quot; ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

୨୦୦୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୭ ତାରିଖରେ [[କଟକ]]ଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା । &lt;ref&gt;http://www.nerve.in/news:253500173999{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ରଚନାବଳୀ ==
* ଦେଶେ ଦେଶେ (ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ) ୧୯୬୩&lt;ref name=&quot;Lal1992&quot;&gt;{{cite book|author=Mohan Lal|title=Encyclopaedia of Indian Literature: Sasay to Zorgot|url=http://books.google.com/books?id=KnPoYxrRfc0C&amp;pg=PA4380|year=1992|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1221-3|pages=4380–}}&lt;/ref&gt;
* [[ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର]] - ୧୯୬୪&lt;ref&gt;{{cite book|title=India Today|url=http://books.google.com/books?id=FFJDAAAAYAAJ|year=2002|publisher=Thomson Living Media India Limited}}&lt;/ref&gt;
* ଲାସୁ
* ଭଗ୍ନାଂଶ
* ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ&lt;ref&gt;{{cite news|title=ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଓକିଲ|url=http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=173776&amp;boxid=21159582|accessdate=26 June 2015|newspaper=ସମ୍ବାଦ ୨୬/୦୬/୨୦୧୫ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରଣ|date=26 June 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223846/http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=173776&amp;boxid=21159582|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* ଜାତକ (ଗଳ୍ପ)
* ମିଶ୍ର ରାଗ (କବିତା
* ସାନ ଗୋଟିଏ ଜୀବନ (ଆତ୍ମଚରିତ)&lt;ref&gt;{{cite news|title='ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର'ର ସ୍ରଷ୍ଟା|url=http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=266400&amp;boxid=2475424|accessdate=30 June 2016|newspaper=ସମ୍ବାଦ ୩୦/୦୬/୨୦୧୬ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରଣ ପୃଷ୍ଠା ୪}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Supreme Court in Quest of Identity&lt;ref&gt;https://samajaepaper.in/imageview_55_792024204438339_4_83_08-09-2024_5_i_1_sf.html&lt;/ref&gt;
* Justice in India
==ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ==
* ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୫
== ଆଧାର ==
{{Reflist|30em}}

{{ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ}}
{{Authority control}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୦ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୮ ମୃତ୍ୟୁ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]]</text>
      <sha1>m5qfokb92765uhqz3f2ruvnkwa2gnn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>595131</id>
      <parentid>595129</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hellohappy</username>
        <id>3404</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>595131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9250" sha1="irplqplpm5xwcq70oplbnjimgh1xuo3" xml:space="preserve">{{About|ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ||ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)}}
{{ଛୋଟ|Gobinda Chandra Das}}
{{Infobox person
| name                      = ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ
| image                     = Gobind Das.jpg
| image_size                = 250px
| alt                       = 
| caption                   = 
| birth_name                = 
| birth_date                = {{Birth date|df=y|1930|06|30}} 
| birth_place               = ତିସାଣିଆ, କଲ୍ୟାଣପୁର, [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା]]
| death_date                = {{Death date and age|2008|10|17|1930|06|30|df=y}}
| death_place               = [[କଟକ]]
| death_cause               =
| body_discovered           = 
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = 
| monuments                 = 
| residence                 = 
| nationality               = ଭାରତୀୟ
| other_names               = 
| citizenship               = 
| education                 = 
| alma_mater                = 
| occupation                = ଓକିଲ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ
| years_active              = 
| employer                  = 
| organization              = 
| agent                     = 
| known_for                 = 
| notable_works             = ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର
| style                     = 
| home_town                 = 
| spouse                    = ଶାନ୍ତି ଦାସ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/odisha/article87252.ece?service=print|title=Guv moots heritage status to Ram Chandra Bhawan|publisher=The New Indian ExpressThe New Indian Express|accessdate=30 June 2016}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| children                  = ମୃଣାଳିନୀ ପାଢ଼ୀ
| parents                   = 
| relatives                 = ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ପାଢ଼ୀ(ସମୁଦୀ), [[ଅମିୟ କୁମାରୀ ପାଢ଼ୀ]] (ସମୁଦୁଣୀ)
| callsign                  = 
| awards                    = ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ
| signature                 = 
| signature_alt             = 
| signature_size            = 
| website                   = 
| footnotes                 = 
}}
'''ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ''' (୩୦ ଜୁନ ୧୯୩୦ - ୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୮) ଜଣେ [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] ସାହିତ୍ୟିକ ତଥା ଆଇନଜୀବୀ ଥିଲେ । ସେ [[ଓଡ଼ିଶା]]ର ପୂର୍ବତନ ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ଓ [[ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ]]ରେ ଓକିଲାତି କରିବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଟନ୍ତି । 

== ଜୀବନୀ ==
ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ ୧୯୩୦ ମସିହା ଜୁନ ମାସ ୩୦ତାରିଖ ଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/advocates-bid-tearful-adieu-to-barrister-das/article1359588.ece|title=Advocates bid tearful adieu to Barrister Das|work=The Hindu|accessdate=30 June 2016}}&lt;/ref&gt;ଛାତ୍ର ଜୀବନରୁ ସମାଜବାଦଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, [[ସୋସାଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି]]ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ । କିନ୍ତୁ ସୋସାଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ସଭ୍ୟ ହୋଇ, ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା । ବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ସାକ୍ଷାତକାର ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଯାଇନଥିଲେ । [[ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ|ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ]] ଆଇନରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି [[ଲଣ୍ଡନ]]ର ଲିଙ୍କନସ୍-ଇନରୁ ବାର୍-ଆଟ-ଲ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ [[ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ]]ରେ ଓକିଲାତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଭାବରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଓକିଲାତି କରିଥିଲେ । [[ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ବାର ଆସୋସିଏସନ]]ର ସଭାପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଦୁଇଥର ପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ପଦବୀ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । 

ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଦିଗ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ [[ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର]] ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟିର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏଥିରୁ କଳନା କରାଯାଇପାରେ ଯେ, ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଏହାର ଅଣତିରିଶତମ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସ ବ୍ୟତିତ ସେ ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ଓ କବିତା ମଧ୍ୟ ଲେଖୁଥିଲେ । ସେ &quot;କୃଷକ&quot; ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

୨୦୦୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୭ ତାରିଖରେ [[କଟକ]]ଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା । &lt;ref&gt;http://www.nerve.in/news:253500173999{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ରଚନାବଳୀ ==
* ଦେଶେ ଦେଶେ (ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ) ୧୯୬୩&lt;ref name=&quot;Lal1992&quot;&gt;{{cite book|author=Mohan Lal|title=Encyclopaedia of Indian Literature: Sasay to Zorgot|url=http://books.google.com/books?id=KnPoYxrRfc0C&amp;pg=PA4380|year=1992|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1221-3|pages=4380–}}&lt;/ref&gt;
* [[ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର]] - ୧୯୬୪&lt;ref&gt;{{cite book|title=India Today|url=http://books.google.com/books?id=FFJDAAAAYAAJ|year=2002|publisher=Thomson Living Media India Limited}}&lt;/ref&gt;
* ଲାସୁ
* ଭଗ୍ନାଂଶ
* ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ&lt;ref&gt;{{cite news|title=ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଓକିଲ|url=http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=173776&amp;boxid=21159582|accessdate=26 June 2015|newspaper=ସମ୍ବାଦ ୨୬/୦୬/୨୦୧୫ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରଣ|date=26 June 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223846/http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=173776&amp;boxid=21159582|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* ଜାତକ (ଗଳ୍ପ)
* ମିଶ୍ର ରାଗ (କବିତା
* ସାନ ଗୋଟିଏ ଜୀବନ (ଆତ୍ମଚରିତ)&lt;ref&gt;{{cite news|title='ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର'ର ସ୍ରଷ୍ଟା|url=http://sambadepaper.com/Details.aspx?id=266400&amp;boxid=2475424|accessdate=30 June 2016|newspaper=ସମ୍ବାଦ ୩୦/୦୬/୨୦୧୬ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରଣ ପୃଷ୍ଠା ୪}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Supreme Court in Quest of Identity&lt;ref&gt;https://samajaepaper.in/imageview_55_792024204438339_4_83_08-09-2024_5_i_1_sf.html&lt;/ref&gt;
* Justice in India
==ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ==
* ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୫
== ଆଧାର ==
{{Reflist|30em}}

{{ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ}}
{{Authority control}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୦ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୮ ମୃତ୍ୟୁ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]]</text>
      <sha1>irplqplpm5xwcq70oplbnjimgh1xuo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54199</id>
    <revision>
      <id>595123</id>
      <parentid>569635</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T02:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6781" sha1="oz58hwx41crcfffyjv7pztvtiq9kz3p" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Utkal Ratna Samman}}
{{Infobox Indian Awards
| awardname = ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ 
| image =
| type =
| category = ଚର୍ଚ୍ଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ
| instituted = 
| firstawarded = ୧୯୯୩
| lastawarded = ୨୦୧୬
| total = ୨୪
| awardedby = [[ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ]]
| cashaward = &lt;!-- {{INRConvert|11|l}} --&gt;
| description = ଓଡ଼ିଶାର ପୁରସ୍କାର 
| firstawardees = [[ରାଧାନାଥ ରଥ]]
| recentawardees = [[ଅରିଜିତ ପଶାୟତ]]
}}

'''ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ''' ଏକ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସମ୍ମାନ । ଏହା ଆଧୁନିକ [[ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ]] ପ୍ରତି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ [[ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ]] ତରଫରୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ । ପ୍ରତବର୍ଷ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକ ବା ଚର୍ଚ୍ଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହୀ ସମିତି ବୈଠକଦ୍ୱାରା ଚୟନ କରାଯାଇ ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ବାର୍ଷିକ ସମାବର୍ତ୍ତନ ଉତ୍ସବରେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ ରୌପ୍ୟ ଟ୍ରଫି, ତାମ୍ର ଫଳକ ଏବଂ ଉପଢୌକନ ଓ ମାନପତ୍ର ଆଦି ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ ।
==ପୁରସ୍କୃତ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ==
{{div col|2}}{{div col end}} 

*୨୦୨୩ &amp;ndash; [[ଦୀପକ ମିଶ୍ର]]
*୨୦୨୨ &amp;ndash; [[ଦେବୀପ୍ରସନ୍ନ ପଟ୍ଟନାୟକ]]
*୨୦୨୧ &amp;ndash; [[ପ୍ରତିଭା ରାୟ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=ପ୍ରତିଭା ରାୟ ପାଇବେ ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ |url=https://www.samajalive.in/utkalratna-award-to-prativaray/322662.html |website=www.samajalive.in |publisher=ସମାଜ |accessdate=2 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210902115825/https://www.samajalive.in/utkalratna-award-to-prativaray/322662.html |archivedate=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;
*୨୦୨୦ &amp;ndash; [[ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ]]
*୨୦୧୯ &amp;ndash; [[ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ 'ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ' |url=http://sambadepaper.com/epapermain.aspx?edcode=10&amp;eddate=6/10/2019&amp;querypage=4# |accessdate=10 June 2019 |issue=ଧରିତ୍ରୀ ୧୦/୦୬/୨୦୧୯ ପୃଷ୍ଠା ୪ |publisher=ଧରିତ୍ରୀ }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*୨୦୧୬ &amp;ndash; [[ଅରିଜିତ ପଶାୟତ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dharitri.com/Bhubaneswar/250416/p12.htm|title=ଜଷ୍ଟିସ ଅରିଜିତ ପଶାୟତ ପାଇବେ ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ |publisher=ଧରିତ୍ରୀ|accessdate=29 July 2016}}&lt;/ref&gt;
*୨୦୧୫ &amp;ndash; [[ରମାକାନ୍ତ ପଣ୍ଡା]]&lt;ref&gt;http://incredibleorissa.com/ramakant-panda-utkal-ratna-award{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/locality/cuttack/renowned-heart-surgeon-ramakant-panda-receive-utkal-ratna-samman-year-63666&lt;/ref&gt;
*୨୦୧୪ &amp;ndash; [[ଜୟନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]]&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/locality/cuttack/jayant-mahapatra-conferred-utkal-ratna-samman-41447&lt;/ref&gt;
*୨୦୧୩ &amp;ndash; [[ମହାପାତ୍ର ନୀଳମଣି ସାହୁ]]&lt;ref&gt;http://www.orissabarta.com/index.php?option%3Dcom_content%26view%3Darticle%26id%3D13920:prasanta-patnaik-and-24-others-honoured-by-utkal-sahitya-samaj{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*୨୦୧୨ &amp;ndash; [[ତୁଳସୀ ମୁଣ୍ଡା]]
*୨୦୧୧ &amp;ndash; [[ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=apr2215/at051 |title=ଆର୍କାଇଭ୍ କପି | |access-date=2016-06-12 |archive-date=2020-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018145041/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=apr2215/at051 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*୨୦୧୦ &amp;ndash; [[ରବି ରାୟ]]
*୨୦୦୯ &amp;ndash; [[ବିବୁଧେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର]]&lt;ref&gt;www.orissaspider.com/resources/3784-Utkal-Ratna-Bibudhendra-Misra-A-Biography&lt;/ref&gt;
*୨୦୦୮ &amp;ndash; [[ଗୌରୀ କୁମାର ବ୍ରହ୍ମା]]
* ୨୦୦୭ &amp;ndash; [[ଗୁରୁଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]]&lt;ref&gt;http://www.mainstreamweekly.net/article1443.html&lt;/ref&gt;
*୨୦୦୬ &amp;ndash; [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର]]
*୨୦୦୫ &amp;ndash; [[ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା]] &lt;ref&gt;http://wap.business-standard.com/article/pti-stories/annapurna-maharana-passes-away-113010100347_1.html{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*୨୦୦୪ &amp;ndash; [[ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାଥ]]
*୨୦୦୩ &amp;ndash; [[ଗଙ୍ଗାଧର ରଥ]]
*୨୦୦୨ &amp;ndash; [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ]]
*୨୦୦୧ &amp;ndash; [[ମନୋଜ ଦାସ]]&lt;ref&gt;http://www.worldofmanojdas.in/index.php{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}?&lt;/ref&gt;
*୨୦୦୦ &amp;ndash; [[ସୁନନ୍ଦା ପଟ୍ଟନାୟକ]]
* ୧୯୯୯ &amp;ndash; [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର]]
*୧୯୯୮ &amp;ndash; [[ଭୁବନେଶ୍ୱର ବେହେରା]]
* ୧୯୯୭ &amp;ndash;  [[ରାଧାମୋହନ ଗଡ଼ନାୟକ]]
* ୧୯୯୬ &amp;ndash; [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]
* ୧୯୯୫ &amp;ndash;  [[ରଙ୍ଗନାଥ ମିଶ୍ର]] 
*୧୯୯୪ &amp;ndash; [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ]] 
*୧୯୯୩ &amp;ndash; [[ରାଧାନାଥ ରଥ]] &lt;ref&gt;http://jajpur.nic.in/eminent.htm&amp;ei=EhzYgSLp&amp;lc=en-IN&amp;s=1&amp;m=531&amp;host=www.google.co.in&amp;ts=1465726670&amp;sig=APY536yK999H9c0jtLGe6N5pD0fqyVNybQ&lt;/ref&gt;

==ଆଧାର==
{{Reflist|30em}}
{{ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରସ୍କାର]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା]]</text>
      <sha1>oz58hwx41crcfffyjv7pztvtiq9kz3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଇବ ନଦୀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56250</id>
    <revision>
      <id>595122</id>
      <parentid>455453</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T01:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3094" sha1="ga6rsfvywle91ewy7jii1ikjnlkzghf" xml:space="preserve">[[ଫାଇଲ:6193_-_Jharsuguda_-_Ib_river.JPG|thumb|ଝାରସୁଗୁଡା ନିକଟରେ ଇବ ନଦୀ ]]
'''ଇବ ନଦୀ ''',[[ମହାନଦୀ]]ର ଏକ ଉପନଦୀ ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Patnaik inaugurates bridge over river Ib |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/patnaik-inaugurates-bridge-over-river-ib-118041500684_1.html |website=www.business-standard.com |publisher=business-standard |accessdate=22 August 2019}}&lt;/ref&gt; ଏହା ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ [[ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ|ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ]] ପତିତ ହୁଏ । ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ପାଣ୍ଡରାପେଟ ପାଖ ପାହାଡ଼ର&lt;ref&gt;{{cite web |title=ib river |url=https://www.chhattisgarhgyan.in/2018/05/ib-river.html |website=www.chhattisgarhgyan.in |publisher=chhattisgarh gyan |accessdate=22 August 2019}}&lt;/ref&gt; ୭୬୨ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାରୁ ହୋଇଛି । ଏହା ଛତିଶଗଡ଼ ରାଜ୍ୟର [[ରାୟପୁର ଜିଲ୍ଲା|ରାୟପୁର]] ଓ [[ଜଶପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଶପୁର]] ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଆସି ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] ଓ [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ]] ପ୍ରବେଶ କରି ପରିଶେଷରେ ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧର ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ପତିତ ହୁଏ । 

ଇବ ଉପତ୍ୟକାର ବହୁତ ଅଞ୍ଚଳ କୋଇଲା ଖଣିଦ୍ୱାରା ସମୂର୍ଦ୍ଧ । ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ନିକଟସ୍ଥ ମହାନଦୀ କୋଇଲାଖଣିର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଇବ ନଦୀ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Impact of Surface Runoff from Opencast Coal Mines in the Ib Valley Basin and its Management |url=http://ethesis.nitrkl.ac.in/8475/ |website=ethesis.nitrkl.ac.in |publisher=NIT Rourkela |accessdate=22 August 2019 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; କୋଇଲା ଓ ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥିବାରୁ ଇବ ନଦୀର ତଟବର୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ କଳ କାରଖାନା ଗଢ଼ି ଉଠିଛି ।   

ଇବ ନଦୀ ସନ୍ନିକଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଶୋଭା ରାଜି ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି । ଇବ ନଦୀ ସହ ପୌରଣିକ ସଂଯୋଗ ଥିବା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । 

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ]]</text>
      <sha1>ga6rsfvywle91ewy7jii1ikjnlkzghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଜନସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶସମୂହର ସାରଣୀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56383</id>
    <revision>
      <id>595137</id>
      <parentid>594861</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21983" sha1="4molsmcu3erde4m4sz6vum8le8dxfyq" xml:space="preserve">'''ଜନସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶସମୂହର ସାରଣୀ''' ମଧ୍ୟରେ ୫୧ଟି ଦେଶ ତଥା ୬ଟି ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳ (ସାଇପ୍ରସ, କାଜାଖସ୍ତାନ, ତୁର୍କୀ ଓ କକାସସର ଦେଶସମୂହ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ) ରହିଛି । 

== ସାରଣୀ ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align: right&quot;
!Rank
!Country&lt;br&gt;
(or dependent territory)
!July 1, 2015&lt;br&gt;
projection&lt;ref&gt;Calculated, when available, from the latest national censuses or most recent official estimates (many of which are cited in their respective column), using the exponential formula shown on the List of countries by past and future population article. &lt;/ref&gt;
!% of&lt;br&gt;
pop.
!Average&lt;br&gt;
relative&lt;br&gt;
annual&lt;br&gt;
growth&lt;br&gt;
(%)&lt;ref&gt;It corresponds to the following formula: projection&lt;sub&gt;2015&lt;/sub&gt;/projection&lt;sub&gt;2014&lt;/sub&gt;x100-100.&lt;/ref&gt;
!Average&lt;br&gt;
absolute&lt;br&gt;
annual&lt;br&gt;
growth&lt;br&gt;
&lt;ref&gt;It corresponds to the calculation: projection&lt;sub&gt;2015&lt;/sub&gt;*annual_growth/100.&lt;/ref&gt;
!Estimated&lt;br&gt;
doubling&lt;br&gt;
time&lt;br&gt;
(Years)&lt;ref&gt;It corresponds to the formula: LN(2)/LN(growth/100+1), which produces exactly the same result as LOG&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;(2)/LOG&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;(growth/100+1).&lt;/ref&gt;
!Official&lt;br&gt;
figure&lt;br&gt;
(where&lt;br&gt;
available)
!Date of&lt;br&gt;
last figure
!Source
|- style=&quot;background:#ffb6c1;&quot;
|1
| align=&quot;left&quot; |{{RUS}}&lt;ref&gt;The mid-2015 demographic projection excludes the disputed territory of the Republic of Crimea and the city of Sevastopol (the so-called Crimean Federal District), although the [[ଋଷିଆ|Russian]] official estimate includes both of them.&lt;/ref&gt;
|144,031,000
|16.91
|0.19
|278,000
|368
|146,544,710
|January 1, 2016
| align=&quot;left&quot; |[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/Popul2016.xls]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|2
| align=&quot;left&quot; |{{DEU}}
|81,459,000
|9.54
|0.32
|256,000
|220
|81,083,600
|September 30, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.destatis.de/EN/FactsFigures/SocietyState/Population/CurrentPopulation/Tables/Census_SexAndCitizenship.html Official estimate]
|- style=&quot;background:#ffb6c1;&quot;
|3
| align=&quot;left&quot; |{{TUR}}
|78,214,000
|9.18
|1.34
|1,035,000
|52
|77,695,904
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Official estimate]	
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|4
| align=&quot;left&quot; |{{FRA}}&lt;ref&gt;Figures refer not only to the population of European or Metropolitan France, but also include the overseas departments (in French ''Départements d'outre-mer'', DOM)&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Excluding Overseas Territories and Collectivities: French Polynesia, New Caledonia, French Southern and Antarctic Land, Clipperton Island, Saint Barthélemy, Saint Martin, Saint Pierre and Miquelon and Wallis and Futuna.&lt;/ref&gt;
|66,484,000
|7.80
|0.39
|261,022
|177
|66,790,000
|September 1, 2016
| align=&quot;left&quot; |[http://www.insee.fr/en/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|5
| align=&quot;left&quot; |{{GBR}}
|65,081,276
|7.64
|0.75
|484,000
|92
|64,596,800
|June 25, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_406922.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626113205/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_406922.pdf |date=2015-06-26 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|6
| align=&quot;left&quot; |{{ITA}}
|60,963,000
|7.16
|0.49
|298,000
|141
|60,788,845
|November 30, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://demo.istat.it/bilmens2014gen/index_e.html Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|7
| align=&quot;left&quot; |{{ESP}}
|46,423,064
|5.44
| -0.06
|26,501
| -
|46,449,565
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.ine.es/inebaseDYN/cp30321/cp_inicio.htm Official estimate]
|-
|8
| align=&quot;left&quot; |{{UKR}}&lt;ref&gt;Note from source: &quot;Excluding the temporarily occupied territories of the Autonomous Republic of Crimea and the city Sevastopol&quot;.&lt;/ref&gt;
|42,850,000
|5.03
| -0.32
| -136,000
| -
|42,726,067
|March 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2015/ds/kn/kn_e/kn0215_e.html Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|9
| align=&quot;left&quot; |{{POL}}
|38,494,000
|4.52
|0.05
|20,000
|1,334
|38,484,000
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://stat.gov.pl/en/basic-data Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|10
| align=&quot;left&quot; |{{ROU}}
|19,822,000
|2.33
| -0.41
| -81,000
| -
|19,942,642
|January 1, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.insse.ro/cms/files/statistici/comunicate/com_anuale/populatie/PopRez2014r.pdf Official estimate]
|- style=&quot;background:#ffb6c1;&quot;
|11
| align=&quot;left&quot; |{{KAZ}}
|17,543,000
|2.06
|1.45
|251,000
|48
|17,651,852
|December 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.stat.gov.kz/faces/homePage?c404=1&amp;_afrLoop=366724577513312#%40%3F_afrLoop%3D366724577513312%26c404%3D1%26_adf.ctrl-state%3D7bjhk6mt1_9 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180428011758/http://www.stat.gov.kz/faces/homePage?c404=1&amp;_afrLoop=366724577513312#%40%3F_afrLoop%3D366724577513312%26c404%3D1%26_adf.ctrl-state%3D7bjhk6mt1_9 |date=2018-04-28 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|12
| align=&quot;left&quot; |{{NLD}}Netherlands
|17,003,777
|1.99
|0.37
|62,000
|189
|&lt;span&gt;17,018,300&lt;/span&gt;
|&lt;span&gt;October&lt;/span&gt; &lt;span&gt;28&lt;/span&gt;, &lt;span&gt;2016&lt;/span&gt;
| align=&quot;left&quot; |[http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090617194723/http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm |date=2009-06-17 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|13
| align=&quot;left&quot; |{{BEL}}
|11,259,000
|1.32
|0.52
|58,000
|134
|11,239,846
|March 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/fr/pop/statistiques/stat-1-1_f.pdf Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141117082917/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |date=2014-11-17 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|14
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Greece.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[ଗ୍ରୀସ|Greece]]
|10,769,000
|1.26
| -0.11
| -12,000
| -
|10,816,286
|May 24, 2011
| align=&quot;left&quot; |[http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE Final 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213024145/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE |date=2015-02-13 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|15
| align=&quot;left&quot; |{{CZE}}
|10,535,000
|1.24
| -0.06
| -6,000
| -
|10,538,275
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.czso.cz/csu/czso/population Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|16
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Portugal.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ|Portugal]]
|10,311,000
|1.21
| -0.56
| -58,000
| -
|10,427,301
|2013
| align=&quot;left&quot; |[http://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&amp;xpgid=ine_main Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|17
| align=&quot;left&quot; |{{SWE}}
|9,858,794
|1.15
|1.03
|100,000
|68
|9,920,881
|July 31, 2016
| align=&quot;left&quot; |[http://www.scb.se/en_/Finding-statistics/Statistics-by-subject-area/Population/Population-composition/Population-statistics Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|18
| align=&quot;left&quot; |{{HUN}}
|9,835,000
|1.15
| -0.28
| -28,000
| -
|9,849,000
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.ksh.hu/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep21412.pdf Official estimate]
|- style=&quot;background:#ffb6c1;&quot;
|19
| align=&quot;left&quot; |{{AZE}}
|9,651,000
|1.13
|1.23
|117,000
|57
|9,593,000
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://stat.gov.az/news/?id=2690 Official estimate]
|-
|20
| align=&quot;left&quot; |{{BLR}}
|9,481,000
|1.11
|0.00
|0
| -
|9,481,100
|April 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://belstat.gov.by/en/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/demografiya_2/current-data/demographic-situation/demographic-situation-in-january-march-2015 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151113015522/http://belstat.gov.by/en/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/demografiya_2/current-data/demographic-situation/demographic-situation-in-january-march-2015/ |date=2015-11-13 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|21
| align=&quot;left&quot; |{{AUT}}
|8,608,000
|1.01
|0.67
|57,000
|104
|8,579,747
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0ffc0;&quot;
|22
| align=&quot;left&quot; |{{CHE}}
|8,265,000
|0.97
|0.87
|71,000
|80
|8,211,700
|September 30, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/fr/index/themen/01/02/blank/key/bevoelkerungsstand/01.html Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|23
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Bulgaria.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[ବୁଲଗାରିଆ|Bulgaria]]
|7,185,000
|0.84
| -0.57
| -41,000
| -
|7,245,677
|December 31, 2013
| align=&quot;left&quot; |[http://www.nsi.bg/en Official estimate]
|-
|24
| align=&quot;left&quot; |{{SRB}}
|7,103,000
|0.83
| -0.41
| -29,000
| -
|7,146,759
|January 1, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/Public/PageView.aspx?pKey=2 Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|25
| align=&quot;left&quot; |{{DNK}}
|5,673,000
|0.67
|0.48
|27,000
|145
|5,659,715
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.dst.dk/en/Statistik/emner/befolkning-og-befolkningsfremskrivning/folketal.aspx Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|26
| align=&quot;left&quot; |{{FIN}}
|5,475,000
|0.64
|0.11
|6,000
|632
|5,473,465
|March 31, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.stat.fi/til/vrm_en.html Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|27
| align=&quot;left&quot; |{{SVK}}
|5,426,000
|0.64
|0.13
|7,000
|537
|5,415,949
|September 30, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/ddca8106-fb95-42ee-bc7d-d8073030789f/!ut/p/b1/hZLbdqowFEW_xQ-whAQIPoY7CuF-femg4AXUggVB_fpjO3oezumo7reMzJW1d9ZmciZl8vdirLfFULfvxeHznAuvHjZFSWIJAJKFgLlcBdSQNahH_B3I7gD4pQj4Vy9SXwVmSFzdX3Is4P7qHwCfei1wIVlwuqz4jna_lqEYWAIEgP3WyzoxOGwBIFo6D0xiRP7CQwgQ9J-_FENgYuqzK8_TVyz3rX9g8MhfF57o78AT_4RJm-wiKa29VYm0mZChDIcPKePnOwpJ2kXZ3qqNDsNRIPt56JS3NinFHcsuUzfYi6O1jXPNycrm5qAqjezWiQBOxqnOy4Eb1KnaG8pOWcxNa371prlOVtdC-egB3V6E41Ai21L33Zs48JIZ4k2BUrx2Ia_Ha3X2I5sfzT_ZjYTJv5BH6XwBj9bn2QLkD384wk9euCdEjfa4ZrI7hn-dhsVMyKSAew2aa2fe9je_AZdlEAnAVrzp3ofVN2FMQ20VVjENmtwFEbzYCkG0IdC21lNIXbeK_UgikhYMScIsmbx-O75M5fEFvGARA4SxyEFuIfAIMXFTcrzaLolqpjuAPC6s-1Omv51JLve5oG-zZVEU8eFsoVZux8UB8w7duBtb9FTzLN-sIlbOnWkrKUV7G0r25JEiO5tDsieVq41uP0L3kESKrgXH9Oz5pStVgclzRwvETlAUVCR8csFIPzmdc6ZVtTrN6_WoJScNFFnQ9fJ1mqzVyUHvds_WcQZfQ6Vtd3bEYhe2RbXyVavvoTpu6o43aFsN3aaBr5BuetGbzZjuGH3WaAm-6ot0Y5PZ7A9-0e1Y/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0ffc0;&quot;
|28
| align=&quot;left&quot; |{{NOR}}
|5,194,000
|0.61
|1.11
|57,000
|63
|5,165,802
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://ssb.no/en/befolkning/nokkeltall Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721125701/http://www.ssb.no/en/befolkning/nokkeltall |date=2015-07-21 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|29
| align=&quot;left&quot; |{{IRL}}
|4,630,000
|0.54
|0.35
|16,000
|200
|4,609,600
|April 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.cso.ie/en/releasesandpublications/er/pme/populationandmigrationestimatesapril2014/#.VSlIaEPmX60 Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|30
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Croatia.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[କ୍ରୋଏସିଆ|Croatia]]
|4,230,000
|0.50
| -0.31
| -13,000
| -
|4,267,558
|July 1, 2012
| align=&quot;left&quot; |[http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2013/07-01-04_01_2013.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171122014706/http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2013/07-01-04_01_2013.htm |date=2017-11-22 }}
|-
|31
| align=&quot;left&quot; |{{BIH}}
|3,750,000
|0.44
| -0.64
| -24,000
| -
|3,791,622
|October 1, 2013
| align=&quot;left&quot; |[http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf Preliminary 2013 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123135507/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |date=2018-11-23 }}
|- style=&quot;background:#ffb6c1;&quot;
|32
| align=&quot;left&quot; |{{GEO}}
|3,707,000
|0.44
| -1.23
| -46,000
| -
|3,729,500
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=152&amp;lang=eng Official estimate]
|-
|33
| align=&quot;left&quot; |{{MDA}}
|3,564,000
|0.42
|0.48
|17,000
|145
|3,555,200
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.statistica.md/category.php?l=ro&amp;idc=103&amp; Official estimate]
|- style=&quot;background:#ffb6c1;&quot;
|34
| align=&quot;left&quot; |{{ARM}}
|3,010,000
|0.35
| -0.03
| -1,000
| -
|3,010,600
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.armstat.am/en/?nid=126&amp;id=19001&amp;submit=Search Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|35
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Lithuania.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[ଲିଥୁଆନିଆ|Lithuania]]
|2,906,000
|0.34
| -0.85
| -25,000
| -
|2,912,566
|April 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&amp;hash=ed31cbb8-93dd-4677-92f4-8c2c620b8111 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091804/http://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&amp;hash=ed31cbb8-93dd-4677-92f4-8c2c620b8111 |date=2017-11-08 }}
|-
|36
| align=&quot;left&quot; |{{ALB}}
|2,887,000
|0.34
| -0.41
| -12,000
| -
|2,893,005
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.instat.gov.al/en/publications/press-releases/press-release-population-of-albania-1-january-2015.aspx Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224224626/http://www.instat.gov.al/en/publications/press-releases/press-release-population-of-albania-1-january-2015.aspx |date=2015-02-24 }}
|-
|37
| align=&quot;left&quot; |{{MKD}}
|2,071,000
|0.24
|0.15
|3,000
|478
|2,069,172
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.stat.gov.mk/IndikatoriTS_en.aspx?id=2 Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|38
| align=&quot;left&quot; |{{SVN}}
|2,065,000
|0.24
|0.15
|3,000
|477
|2,062,731
|October 1, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.stat.si/StatWeb/en/field-overview?id=104&amp;headerbar=13 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150804124229/http://www.stat.si/StatWeb/en/field-overview?id=104&amp;headerbar=13 |date=2015-08-04 }}
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|39
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Latvia.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[ଲାଟଭିଆ|Latvia]]
|1,979,000
|0.23
| -0.90
| -18,000
| -
|1,983,300
|April 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html Monthly official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flag|Kosovo}}Kosovo 
|1,867,000
|0.22
|1.08
|20,000
|64
|1,815,606
|December 31, 2012
| align=&quot;left&quot; |[http://www.citypopulation.de/Kosovo-Cities.html Official estimate]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|Germany
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|41
| align=&quot;left&quot; |{{CYP}} 
|876,000
|0.10
|0.46
|4,000
|151
|865,900
|December 31, 2012
| align=&quot;left&quot; |[http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/6C25304C1E70C304C2257833003432B3/$file/DEMOGRAPHIC_REPORT-2012-040414.pdf?OpenElement Official estimate]
|-
|42
| align=&quot;left&quot; |{{MNE}}
|620,000
|0.07
|0.00
|0
| -
|620,029
|April 1, 2011
| align=&quot;left&quot; |[http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje%281%29.pdf 2011 census result]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|43
| align=&quot;left&quot; |{{LUX}}
|570,000
|0.07
|2.52
|14,000
|28
|562,958
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.statistiques.public.lu/fr/index.html Official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flag|Transnistria}}Transnistria ({{MDA}})
|505,153
|0.06
| align=&quot;left&quot; |[http://www.citypopulation.de/Moldova.html 2014 census result]
|- style=&quot;background:#c0c0ff;&quot;
|44
| align=&quot;left&quot; |{{MLT}}
|425,000
|0.05
|0.47
|2,000
|147
|417,432
|November 20, 2011
| align=&quot;left&quot; |[http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3932 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304192411/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3932 |date=2016-03-04 }}
|- style=&quot;background:#c0ffc0;&quot;
|45
| align=&quot;left&quot; |{{ISL}}
|331,000
|0.04
|1.22
|4,000
|57
|329,100
|January 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.statice.is/?PageID=444&amp;NewsID=11662 Official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{JEY}}Jersey ([[ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ|UK]])
|103,000
|0.01
|0.98
|1,000
|71
|97,857
|March 27, 2011
| align=&quot;left&quot; |[http://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020111208%20SU.pdf 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918003705/http://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020111208%20SU.pdf |date=2012-09-18 }}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{IMN}}Isle of Man ([[ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ|UK]])
|89,000
|0.01
|1.14
|1,000
|61
|84,497
|March 27, 2011
| align=&quot;left&quot; |[http://www.citypopulation.de/IsleOfMan.html 2011 census result]
|-
|46
| align=&quot;left&quot; |{{AND}}Andorra
|78,000
|0.01
|1.30
|1,000
|54
|76,949
|2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?tipus_grafic=&amp;check=0&amp;bGrafic=&amp;formules=inici&amp;any1=01/01/2000&amp;any2=01/01/2014&amp;codi_divisio=8&amp;lang=1&amp;codi_subtemes=8&amp;codi_tema=2&amp;chkseries= Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091811/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?tipus_grafic=&amp;check=0&amp;bGrafic=&amp;formules=inici&amp;any1=01%2F01%2F2000&amp;any2=01%2F01%2F2014&amp;codi_divisio=8&amp;lang=1&amp;codi_subtemes=8&amp;codi_tema=2&amp;chkseries= |date=2017-11-08 }}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{GGY}}Guernsey ([[ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ|UK]])
|66,000
|0.01
|1.54
|1,000
|45
|65,150
|March 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.citypopulation.de/Guernsey.html Official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_the_Faroe_Islands.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|21x21_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;Faroe Islands ([[ଡେନମାର୍କ|Denmark]])
|49,000
|0.01
|0.00
|0
| -
|48,693
|February 1, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.hagstova.fo/en Monthly official estimate]
|- style=&quot;background:#c0ffc0;&quot;
|47
| align=&quot;left&quot; |{{LIE}}Liechtenstein
|37,000
|0.00
|0.00
|0
| -
|37,370
|December 31, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.volksblatt.li/medienarchiv/bevolkerungsstatistik-vorlaufige-ergebnisse-31-dezember-2014-1.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170702000627/http://www.volksblatt.li/medienarchiv/bevolkerungsstatistik-vorlaufige-ergebnisse-31-dezember-2014-1.pdf |date=2017-07-02 }}
|-
|48
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Monaco.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|19x19_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;Monaco
|37,000
|0.00
|0.00
|0
| -
|36,950
|December 31, 2013
| align=&quot;left&quot; |[http://www.monacostatistics.mc/News/Official-population-on-December-31-2013 Official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{GIB}}Gibraltar ([[ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ|UK]])&lt;ref&gt;Enclave claimed by [[ସ୍ପେନ|Spain]].&lt;/ref&gt;
|34,000
|0.00
|3.03
|1,000
|23
|30,001
|2012
| align=&quot;left&quot; |[http://www.gibraltar.gov.gi/images/stories/PDF/statistics/Key_Indicators_Website.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180928123433/http://www.gibraltar.gov.gi/images/stories/PDF/statistics/Key_Indicators_Website.pdf |date=2018-09-28 }}
|-
|49
| align=&quot;left&quot; |{{SMR}}San Marino
|33,000
|0.00
|0.00
|0
| -
|32,798
|February 28, 2015
| align=&quot;left&quot; |[http://www.statistica.sm/on-line/home/dati-statistici/popolazione.html# Monthly official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Åland.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|23x23_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;Åland Islands ([[ଫିନଲ୍ୟାଣ୍ଡ|Finland]])
|29,000
|0.00
|0.00
|0
| -
|28,666
|December 31, 2013
| align=&quot;left&quot; |[http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115211225/http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 |date=2016-11-15 }}
|-
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Norway.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|21x21_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;Svalbard and Jan Mayen ([[ନରୱେ|Norway]])
|3,000
|0.00
|0.00
|0
| -
|2,575
|July 1, 2014
| align=&quot;left&quot; |[http://www.citypopulation.de/Svalbard.html Official estimate]
|-
|50
| align=&quot;left&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|ଲିଙ୍କ=|alt=|ବର୍ଡର|16x16_ପିକସେଲ]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;&lt;/span&gt;Vatican City
|800
|0.00
|0.00
|0
| -
|0
|2012
| align=&quot;left&quot; |[http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/es/stato-e-governo/note-generali/popolazione.html Official estimate]
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Total'''
|'''851,605,800'''
|'''100.00'''
|'''0.33'''
|'''2,802,000'''
|'''210'''
|}

== ଅଧିକ ପଠନ ==
* [[ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଏସିଆ ମହାଦେଶର ଦେଶସମୂହ]]

== ଟୀକା ==
{{Reflist|group=Note}}

== ଆଧାର ==
{{Reflist}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶ]]</text>
      <sha1>4molsmcu3erde4m4sz6vum8le8dxfyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ କାଳୀ ମନ୍ଦିର</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58302</id>
    <revision>
      <id>595134</id>
      <parentid>582321</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8283" sha1="r4s2p0q3eyfkm8g5h0y6ma4ms7o9u33" xml:space="preserve">[[ଫାଇଲ:I1377_shivmandir_crp-g2.jpg|ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|ସୁର୍ଜ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ କାଳୀ ମନ୍ଦିର ପରିସରର ଦୃଶ୍ୟ। ପ୍ରଚ୍ଛଦରେ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ ଜନ ବସତି   ଦୃଶ୍ୟମାନ ]]
ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ କାଳୀ ମନ୍ଦିର(Chittaranjan Park Kali Bari) ଭାରତୀୟ ରାଜଧାନୀ [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ମହାନଗରର ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କଠାରେ ଥିବା ଏକ ମନ୍ଦିର ପରିସର ଓ ଏଠାରେ ଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାୟର ସଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଅବସ୍ଥିତ । ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ପାହାଡ ଉପରେ ୧୯୭୩ ମସିହାରେ ଏକ [[ଶିବ]] ମନ୍ଦିର ପ୍ରଥମେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ସହ ଏହି ପରିସରରେ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଏଠାରେ ବୃହତ ଆକାରରେ ଦେବୀ [[କାଳୀ]] , [[ଶିବ]] ଓ ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ସ୍ଥାନୀୟ [[ବଙ୍ଗାଳୀ]] ସଂପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଯୋଗାଯୋଗ କେନ୍ଦ୍ର ରହିବା ସହ ଏଠାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଅବସରରେ ସଂପ୍ରଦାୟର ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମାଗମ ହେଇଥାଏ । &lt;ref&gt;{{cite news|title=City pandals step up security ahead of Puja|url=http://www.indianexpress.com/news/city-pandals-step-up-security-ahead-of-puja/369841/|publisher=Indian Express|date=Oct 6, 2008}}&lt;/ref&gt;

୧୯୭୭ମସିହାରୁ ଏଠାରେ ଦୂର୍ଗା ପୂଜା ଉତ୍ସବର ଆରମ୍ଭ ହେଇ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାଳିତ ହେଇଆସୁଛି । .&lt;ref&gt;{{cite news|title=How community pujas came about|url=http://indiatoday.intoday.in/story/How+community+pujas+came+about/1/63510.html|publisher=[[India Today]]|date=September 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

== ଇତିହାସ ==
ପ୍ରଥମେ ୧୯୭୩ ମସିହାରେ ନାସକେଣ୍ଟ EPDP କଲୋନୀ ପାଇଁ ସ୍ଥିରୀକୃତ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ପାହାଡ ଉପରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ସେଠାରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାଯ ତରଫରୁ ୧୯୭୭ ମସିହାରୁ  ଦୂର୍ଗାପୂଜାର ଆୟୋଜନ ହେଇଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ଶ୍ରର୍ଧାଲୁ ସଂଖ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ସେହି ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭବ୍ୟ କାଳୀ ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ହେଲା । ଏହି ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ  ପାରମ୍ପରିକ ବଙ୍ଗାଳୀ ଟେରାକ୍କୋଟା ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ହେବା ସହ ପରେ ପରିସରରେ [[ଶିବ]] ଓ [[ରାଧାକୃଷ୍ଣ]]ଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ୨୦୦୬-୦୯ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିର ଗୁଡିକରେ ତେରାକ୍କୋଟା କାମ ପୁନର୍ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । 

ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାୟର ଘନତ୍ୱ ରହିଥିବାରୁ କାଳୀ ମନ୍ଦିର ସେମାନଙ୍କ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ତଥା ଯୋଗାଯୋଗ ସ୍ଥଳୀ ହେଇ ରହିଛି । ଏହାର ପରିଚାଳନା ପାଇଁ &quot; [[ରଞ୍ଜନ|ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ]] କାଳୀ ମନ୍ଦିର ସମିତି &quot; ଗଠନ କରାଯାଇଛି । 

== ପୂଜା ପାର୍ବଣ  ==
ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ [[ଦୁର୍ଗାପୂଜା]] ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାଳିତ ହୁଏ । ପାଞ୍ଚ ଦିନ  ଧରି ପାଳିତ ହଉଥିବା ଏହି ପୂଜା [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ସହରରେ ବହୁଳ ଜନପ୍ରିୟ&lt;ref&gt;{{cite web |author=A walk with the Goddess |url=http://www.dailypioneer.com/vivacity/10248-a-walk-with-the-goddess.html |title=A walk with the Goddess |publisher=[[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]] |date=2011-10-01 |accessdate=2011-10-07 |archive-date=2011-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003055514/http://www.dailypioneer.com/vivacity/10248-a-walk-with-the-goddess.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ହେଇଥାଏ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ବହୁ ଜନସମାଗମ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://durgotsav98.tripod.com/kalimandir_crpark.htm |title=Durgotsav '98: Kali Mandir, Chittaranjan Park, New Delhi |publisher=Durgotsav98.tripod.com |date= |accessdate=2011-10-07 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;ହେଇଥାଏ । [[ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ]]ରୁ ଏଠି ସକାଶେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ତାଜା ଫୁଲ ଉଡାଜାହାଜ ଯୋଗେ ଆସିଥାଏ ।  ।  ଏହା ସହିତ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ [[କାଳୀ ପୂଜା]] , [[ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା]] , [[ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା]] , [[ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ]] ଆଦି ମହାସମାରୋହରେ ପାଳିତ ହେଇଥାଏ । ଏଠାରେ ଥିବା ଏକ ହଲରେ ଦେବା ଦେବୀଙ୍କ ମୃନ୍ୱୟ ମୂର୍ତି ସବୁ ପୂଜା ଆଗରୁ ଶିଳ୍ପୀ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ ।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Alokparna Das |url=http://www.expressindia.com/latest-news/Divine-image/369468/ |title=Divine image |publisher=[[Indian Express]] |date=2008-10-05 |accessdate=2011-10-07 |archive-date=2013-01-22 |archive-url=https://archive.today/20130122165753/http://www.expressindia.com/latest-news/Divine-image/369468/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

== ଗ୍ୟାଲେରି ==
&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
File:Crpark5.jpg|ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ କାଳୀ ମଦିର ପରିସରର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗର ଦୃଶ୍ୟ 
File:Kali-CR-Park.jpg|ମନ୍ଦିରର କାଳୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତି 
File:durga puja immersion i5650 CRPk-kalimandir-ThAkur-being-lifted-onto-truck.jpg|ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ କାଳୀ ମନ୍ଦିର ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମାପ୍ତ ପରେ ବିସର୍ଜନ ପାଇଁ ନିଆ ଯାଉଥିବା ମୃନ୍ୱୟ ପ୍ରତିମା 
&lt;/gallery&gt;

== ଆଧାର ==
{{reflist}}

== ବାହାର ଲିଙ୍କ ==
* [http://www.npsin.in/mandir/Chittaranjan-Park-Kali-Mandir Chittaranjan Park Kali Mandir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115212921/http://www.npsin.in/mandir/chittaranjan-park-kali-mandir |date=2017-01-15 }} 
* [http://kalimandircrpark.org/ Official CR Park Kali Mandir Society Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170102111601/http://kalimandircrpark.org/ |date=2017-01-02 }} 
* [http://wikimapia.org/130522/CR-Park-Kali-Bari Chittaranjan Park Kali Bari] at wikimapia
* [http://www.thedivineindia.com/kali-temple-chittranjan-park/5873 Chittaranjan Park Kali Bari - The Divine India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115104617/http://www.thedivineindia.com/kali-temple-chittranjan-park/5873 |date=2017-01-15 }}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର]]</text>
      <sha1>r4s2p0q3eyfkm8g5h0y6ma4ms7o9u33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଡ୍ୱେନ ଜନସନ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64991</id>
    <revision>
      <id>595142</id>
      <parentid>559658</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T09:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9323" sha1="n408b6r293n5qp9vqxrcjrk1j0fcaun" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ଡ୍ୱେନ ଜନସନ
| image              = Dwayne Johnson 2, 2013.jpg
| caption            = Johnson in March 2013
| birth_name         = ଡ୍ୱେନ ଡଗଲାସ ଜନସନ
| birth_date         = {{birth date and age|1972|5|2}}
| birth_place        = [[Hayward, California]], U.S.
| residence          = [[Southwest Ranches, Florida]], U.S.
| occupation         = Actor, producer, professional wrestler
| years_active       = 1996–2004, 2011–present (wrestler)&lt;br/&gt;1999–present (actor)
| alma mater         = [[University of Miami]] ([[Bachelor of General Studies|BGS]])
| party              = [[Independent voter|Independent]]
| spouse             = {{marriage|Dany Garcia&lt;br /&gt;|1997|2007|reason=divorced}}
| partner            = Lauren Hashian&lt;br /&gt;(2007–present)
| children           = 2
| family             = [[Rocky Johnson]] (Father)&lt;/br&gt;
Ata Johnson (Mother)
| module             = {{Infobox professional wrestler|child=yes
|names        = Dwayne Johnson&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Rock |url=http://www.cagematch.net/?id=2&amp;nr=960&amp;name= |publisher=Cagematch |accessdate=August 27, 2016 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Flex Kavana&lt;br&gt;Rocky Maivia&lt;br&gt;The Rock
|height       = {{height|ft=6|in=5}}&lt;ref name=&quot;wwebio&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.wwe.com/superstars/therock |title=Dwayne &quot;The Rock&quot; Johnson |publisher=[[WWE]] |accessdate=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;
|weight       = 260 lb&lt;ref name=&quot;wwebio&quot;/&gt;
|billed       = [[Miami, Florida]]&lt;ref name=&quot;wwebio&quot;/&gt;
|trainer      = [[Pat Patterson (wrestler)|Pat Patterson]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cagematch.de/?id=2&amp;nr=960&amp;gimmick=The+Rock |title=The Rock « Wrestler-Datenbank « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database |publisher=Cagematch.de |date= |accessdate=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Rocky Johnson]]&lt;br&gt;[[Tom Prichard]]
|debut        = March 10, 1996
|retired      =
|family       = [[Anoaʻi family|Anoaʻi]]
}}
}}
'''ଡ୍ୱେନ ଡଗଲାସ ଜନସନ,''' ୧୯୭୨ ମସିହା ମଇ ମାସ ଦୁଇ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 'ଦ ରକ' ନାମରେ ସେ ଲୋକପ୍ରିୟ । ସେ ଜଣେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତା, ପ୍ରଯୋଜକ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ କୁଶଳୀ କୁସ୍ତିବାଜ ମଧ୍ୟ । ସେ ଜଣେ ବଡ଼ କୁସ୍ତିବାଜ ହିସାବରେ ବିଖ୍ୟାତ ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/picture/2015/may/22/dwayne-the-rock-johnsoninfographic|title=Dwayne Johnson, everything you need to know in one handy infographic|last=Dee|first=Johnny|work=The Guardian|access-date=2019-02-02|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ugo.com/tv/ugos-top-50-wrestlers-of-all-time?page=10|title=The Greatest Professional Wrestlers of All Time - UGO.com|date=2013-11-04|website=web.archive.org|access-date=2019-02-02|archive-date=2013-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104005228/http://www.ugo.com/tv/ugos-top-50-wrestlers-of-all-time?page=10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wrestlingperspective.com/100wrestlers.html|title=The Top 100 Pro Wrestlers of All Time Reviewed In Wrestling Perspective|website=wrestlingperspective.com|access-date=2019-02-02}}&lt;/ref&gt;

ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ &quot;''The Rock Says''&quot; ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିକ୍ରିହୋଇଥିବା ବହିବୋଲି ନିଉୟର୍କ ଟାଇମସ ଲେଖିଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/02/13/bsp/nonfictioncompare.html|title=Independents/Chain Bestseller List|website=archive.nytimes.com|access-date=2019-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=WMIxAQAAIAAJ&amp;q=the+rock+biggest+star+wwe&amp;redir_esc=y|title=Bulletin with Newsweek|date=2002-07|publisher=J. Haynes and J.F. Archibald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ==
ଡୱେନ ଡଗଲାସ ଜନସନ, ମଇ ୨, ୧୯୭୨ ମସିହାରେ, କାଲିଫର୍ନିଆର ହାୱାର୍ଡରେ &lt;ref&gt;http://www.biography.com/people/dwayne-johnson-11818916&lt;/ref&gt;  ଆଟା ଜନସନ (ନେ ମାଭିୟା; ଜନ୍ମ ୧୯୪୮)&lt;ref&gt;http://www.wwe.com/superstars/rockyjohnson&lt;/ref&gt; ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ପେସାଦାର କୁସ୍ତି ରକି ଜନସନ (ୱେଡ ଡଗଲାସ ବୋଲ୍ସ; ୧୯୪୪-୨୦୨୦)ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ) ।&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20170829034426/http://www.islandconnections.com/edit/dwayne_johnson.htm&lt;/ref&gt;  ବଡ଼ ହୋଇ, ଜନସନ ତାଙ୍କ ମା'ଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ [[ନିଉଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ|ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ]]&lt;nowiki/&gt;ରେ କିଛି ସମୟ ରହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଆମେରିକା ଫେରିବା ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରେ ଲିନର ରିଚମଣ୍ଡ ରୋଡ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ କନେକ୍ଟିକଟ୍ର ହାମଡେନ୍ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର କାରୋଲିନାର ଚାର୍ଲୋଟର ମଣ୍ଟକ୍ଲେୟାର ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେ ଶେଫର୍ ଗ୍ଲେନ୍ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ହାମଡେନ୍ ମିଡିଲ୍ ସ୍କୁଲରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବିତାଇଥିଲେ। ଜନ୍ସନ୍ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବର୍ଷ [[ହାୱାଇ]]&lt;nowiki/&gt;ର ହନୋଲୁଲୁରେ ଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ୱିଲିୟମ୍ ମ୍ୟାକକିନ୍ଲି ହାଇସ୍କୁଲ୍, ଗ୍ଲେନକ୍ଲିଫ୍ ହାଇସ୍କୁଲ୍ ଏବଂ ଟେନେସିର ନାଶଭିଲ୍ଲାର ମ୍ୟାକଗଭକ୍ ହାଇସ୍କୁଲ୍ ଏବଂ ପେନ୍‌ସିଲଭାନିଆର ବେଥଲେହେମ୍‌ରେ ଥିବା ଫ୍ରିଡମ୍ ହାଇସ୍କୁଲରେ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ। ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ ଯୁଦ୍ଧ, ଚୋରି ଏବଂ ଠକେଇ ଅଭିଯୋଗରେ ତାଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ଥର ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା । ଜନସନ ତାଙ୍କ ହାଇସ୍କୁଲର ଗ୍ରିଡିରନ୍ ଫୁଟବଲ୍, ଟ୍ରାକ୍ ଏବଂ ଫିଲ୍ଡ ଏବଂ ରେସଲିଂ ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇ କ୍ରୀଡ଼ା ଖେଳିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20170829034426/http://www.islandconnections.com/edit/dwayne_johnson.htm&lt;/ref&gt;

== ଫୁଟବଲ ପେଶା ==
ଜନସନ ଏକ  ଫୁଟବଲ୍ ଖେଳାଳି ଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଡିଭିଜନରୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାଇଥିଲେ  I ସେ କଲେଜିୟଟ୍ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ | ସେ ମାଆମି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ଉପରେ ସ୍ଥିର କଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମୁକାବିଲା କରିଥିଲେ | ୧୯୯୧ ରେ, ସେ ମିଆମି ହରିକାନ୍ସର ଜାତୀୟ ଚାମ୍ପିୟନଶିପ ଦଳରେ ଥିଲେ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  ଅନେକ ଆହତ ହେବା ପରେ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟାର୍ ଲାଇନ୍ଅପ୍ରେ ଫାମର ୱାରେନ୍ ସପ୍ଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରୋ ଫୁଟବଲ୍ ହଲ୍ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଥିଲା |&lt;ref&gt;https://www.si.com/tech-media/2016/11/30/dwayne-johnson-the-rock-nfl-wrestling-hollywood-star&lt;/ref&gt;

ଜନସନ ୧୯୯୫ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଏବଂ ଫିଜିଓଲୋଜିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିବା ପରେ,&lt;ref&gt;https://magazine.miami.edu/&lt;/ref&gt;  ସେ [[କାନାଡ଼ା|କାନାଡା]]&lt;nowiki/&gt;ର ଫୁଟବଲ ଲିଗର କଲଗରୀ ଷ୍ଟାମ୍ପେଡର୍ସଙ୍କ ସହ ଲାଇନ ବ୍ୟାକର ଭାବରେ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟାସ ରୋଷ୍ଟରରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସିଜନରେ ଦୁଇମାସ କଟାଯାଇଥିଲା।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ଆଧାର  ==
{{Reflist|30em}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୨ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି]]</text>
      <sha1>n408b6r293n5qp9vqxrcjrk1j0fcaun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଗାଜର</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71355</id>
    <revision>
      <id>595133</id>
      <parentid>507278</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7413" sha1="r5atnrlsfkcendn4b7wecjp2aqim6dv" xml:space="preserve">{{Infraspeciesbox
| name = Carrot
| image = File:Vegetable-Carrot-Bundle-wStalks.jpg
| genus = Daucus
| species = carota
| subspecies = sativus
| authority = (Hoffm.) (Schübl.) &amp; (G. Martens)
}}
'''ଗାଜର''' ଏକ ପରିବା ଅଟେ, ଏହା ଲାଲ, କଳା, ନାରଙ୍ଗୀ, ଧଳା ଏବଂ ହଳଦିଆ ପରି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ମିଳିଥାଏ ।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Sifferlin|first1=Alexandra|title=Eat This Now: Rainbow Carrots|url=http://healthland.time.com/2013/08/20/eat-this-now-rainbow-carrots/|journal=Time|accessdate=27 January 2018|archive-date=23 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123165655/http://healthland.time.com/2013/08/20/eat-this-now-rainbow-carrots/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ଏହା ଏକ ବଣୁଆ ଗାଜର ଘରୋଇକରଣ ଉତ୍ପାଦ । ଏହା ବୋଧେ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପର୍ସିଆରେ ଏହାର ମଞ୍ଜି ଏବଂ ପତ୍ର ପାଇଁ ଚାଷ କରାଯାଉଥିଲା ।

ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରର [[ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ କୃଷି ସଂଗଠନ]] (ଏଫଏଓ)ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବର୍ଷ ୨୦୧୩ ମସିହା ପାଇଁ ଗାଜର ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ମୂଳ (ଏହି ଗଛ ଗୁଡିକୁ ଏଫଏଓଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ କରାଗଲା)ର ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପାଦନ ୩୭.୨ ମିଲିୟନ ଟନ ଥିଲା; ପାଖାପାଖି ଅଧା (~ ୪୫%) ଚୀନରେ ବିକଶିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଗାଜର ବ୍ୟାପକ ରୂପରେ ବହୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ବିଶେଷ ରୂପେ ସାଲଡ଼ର ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଏବଂ ବହୁ ପାରମ୍ପରିକ ବ୍ୟଞ୍ଜନରେ ଗାଜର ଯୁକ୍ତ ସାଲଡ଼ ଏକ ପରମ୍ପରା ଅଟେ ।

==ଇତିହାସ==
[[File:Carrots of many colors.jpg|thumb|left|ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଗାଜର]]

ଲିଖିତ ଇତିହାସ ଏବଂ ଆଣବିକ ଅନୁବଂଶୀକ ଅଧ୍ୟୟନଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ କି, ଘରୋଇ ଗାଜରର ମଧ୍ୟ ଏସିଆରେ ଏକମାତ୍ର ହିଁ ମୂଳ ରହିଛି । ୮ବିଂଶ  ଶତାବ୍ଦୀରେ &quot;ମୁର୍ସ&quot;ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଛକୁ [[ସ୍ପେନ]]&lt;nowiki/&gt;ରେ ପରିଚୟ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୦ବିଂଶ  ଶତାବ୍ଦୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ, [[ଭାରତ]] ଏବଂ ୟୁରୋପରେ ଗଛର ମୂଳ ବାଇଗେଣି ଥିଲା ।&lt;ref name=Purple&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/1991768.stm|title=Carrots return to purple roots|work=[[BBC]]|date=May 16, 2002|accessdate=December 5, 2013}}&lt;/ref&gt; ଆଧୁନିକ ଗାଜରର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏହି ସମୟରେ [[ଆଫଗାନିସ୍ତାନ]]&lt;nowiki/&gt;ରେ ହୋଇଥିଲା।&lt;ref name=&quot;Simon p. 328&quot;&gt;{{harvp|Simon|Freeman|Vieira|Boiteux|2008|p=328}}&lt;/ref&gt; ୧୧ବିଂ ଶତାବ୍ଦୀରେ ୟହୁଦୀ ବିଦ୍ୱାନ &quot;ଶୀମୋନ ସେଠ&quot; , ଲାଲ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଗାଜର ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।

&lt;!-- 
ମନ୍ତବ୍ୟ: ଏହାର ଆଧାର ନାହିଁ ଏବଂ କଣ ଲେଖାଯାଇଛି କିଛି ବୁଝାପଡୁନି 
ବୈକଳ୍ପିକ ଭାବେ (ପ୍ରାୟତଃ ଐତିହାସିକ) ନାମ &quot;ଡ଼କ୍ସ ଗାଜର&quot; ପାଇଁ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି । [[ମହୁମାଛି]]&lt;nowiki/&gt;ର ଫେଣା, ମହୁମାଛି ଫେଣାର ଗଛ, ପକ୍ଷୀର ବସା, ପକ୍ଷୀ ବସାର ଗଛ, ପକ୍ଷୀ ବସାର ମୂଳ, ଗାଜର (ଫ୍ରେଞ୍ଚ), ଗାଜର, ସାମାନ୍ୟ ଗାଜର, କାଉର ବସା,  ଡ଼କୋନ, ଡ଼ାବକେ, ଡ଼େବିଲ୍ସ ପ୍ଲେଗ, ଫିଡ଼ଲ, ଗୌଲିକ,  ଗାର୍ଡେନ ଗାଜର, ଗେଲୱେ (ଜର୍ମାନ), ଗିଙ୍ଗିଡିୟମ, ହିଲ-ଟ୍ରୋଟ, ଲେସଫ୍ଲାବର, ମୋଥରୋ, ମୋହର (ଜର୍ମାନ), ପର ସନୀପ (ଗୁମ ରାହ), କ୍ୱିନ ଏନୀ ର୍ ଫିତା, ଷ୍ଟେଫିଲିନୋ, ଏବଂ ଜାନାହୋରୀୟା (ସ୍ପେନିସ) ।&lt;ref&gt;Nowick, E. A. [http://www.unl.edu/agnicpls/gpcn/latind/Daucuscarota.html ''Daucus carota''] at [http://www.unl.edu/agnicpls/gpcn/index.html Historical Common Names of Great Plains Plants]&lt;/ref&gt; 
--&gt;

== ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବର୍ଦ୍ଧକ ==
ଗୋଟେ ଗ୍ଲାସ ଗାଜର ରସ ମଣିଷ ଶରୀର ପାଇଁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ ଅଟେ । ଏହାର ସେବନଦ୍ୱାରା ରକ୍ତରେ ବୃଦ୍ଧି ଆସିଥାଏ ।&lt;ref&gt;[http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&amp;a=print&amp;news_id=2267 ଗାଜର ରକ୍ତ ବଢ଼ାଇ ଥାଏ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ସମୟ ଲାଇଭ ରେ&lt;/ref&gt; [[ମଧୁମେହ]] ଆଦି ରୋଗକୁ ଛାଡି ଗାଜର ପ୍ରାୟତଃ ସବୁ ରୋଗରେ ସେବନ କରାଯାଇ ପାରେ । ଗାଜର ରସରେ ଭିଟାମିନ &quot;ଏ&quot;, &quot;ବି&quot;, &quot;ସି&quot;, &quot;ଇ&quot;, &quot;ଜୀ&quot;, ଏବଂ &quot;କେ&quot; ମିଳିଥାଏ । ଗାଜର ଜୁସ ପିଇବା କିମ୍ବା କଞ୍ଚା ଗାଜର ଖାଇବାଦ୍ୱାରା [[ମଳକଣ୍ଟକ]]&lt;nowiki/&gt;ର ଅସୁବିଧାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ । ଏହା [[ଜଣ୍ଡିସ୍|ଜଣ୍ଡିସ]] ରୋଗର ପ୍ରାକୃତିକ ଔଷଧ ଅଟେ । ଏହାର ସେବନ ଲ୍ୟୁକେମିୟା (ବ୍ଲଡ଼ କ୍ୟାନ୍ସର) ଏବଂ ପେଟର କ୍ୟାନ୍ସର ପାଇଁ ଲାଭ ଦାୟକ ଅଟେ । ଏହାର ସେବନଦ୍ୱାରା କୋଷ ଏବଂ ଧମନୀକୁ ସଂଜୀବନି ମିଳିଥାଏ । ଗାଜରରେ ବିଟା-କେରୋଟିନ ନାମକ ଔଷଧୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଥାଏ , ଯାହା କ୍ୟାନ୍ସର ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । {{cn}} ଏହାର ସେବନଦ୍ୱାରା ଇମ୍ୟୁନିଟି ସିଷ୍ଟମ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥାଏ ଏହା ସହିତ ଆଖିର ପାୱାର ବଢିଥାଏ । ଗାଜର ସେବନଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ଉର୍ଜା ମିଳିଥାଏ ।&lt;ref&gt;http://hindi.webdunia.com/agriculture-news/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A3%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%B0-107071500010_1.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://navbharattimes.indiatimes.com/other/home-and-relations/fitness/-/articleshow/5356070.cms&lt;/ref&gt;

==ଆଧାର==
{{ଆଧାର}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ]]</text>
      <sha1>r5atnrlsfkcendn4b7wecjp2aqim6dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଜ୍ୱାଲା ଜୀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72993</id>
    <revision>
      <id>595141</id>
      <parentid>484086</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T08:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11117" sha1="fkcu7da5ew0ah4tbv9jvdrh4igk8x34" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Jwala Ji}}
{{Infobox deity
| type = [[ହିନ୍ଦୁ]]
| name            = ଜ୍ୱାଲା ଜୀ 
| alt = stone carving of text on wall, with 5 lines of Sanskrit then 4 lines of Persian looking like Arabic script
| image = Atashgah-inscription-jackson1911.jpg
| caption =  ଉପରେ [[ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା]]ରେ ଓ ତଳେ ପର୍ସିଆ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଶିଳାଲିପି ଯାହା ଆଜରବାଇଜାନର ([[:en:Azerbaijan|Azerbaijan]]) ବାକୁରେ ଥିବା ଅତେଶଗାହ ବାକୁରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ମନ୍ଦିରରେ (fire temple) of [[:en:Baku]]) ଅଛି । ସଂସ୍କୃତକୁ ପୁରାତନ ଦେବନାଗରୀ ଲିପିରେ ଏକ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ଓ ପର୍ସିଆ ଭାଷାରେ ଏକ ଦୋହା ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି । ଅଧିକାଂଶ ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଭଳି ଏଠାରେ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶାୟ ନମଃ ଲେଖି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି । ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଡ଼ିରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଲା ଜୀ (जवालाजी) ଲେଖାଯାଇଛି । ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ ୧୮୦୨ରେ ଏହା ଲେଖାଯାଇଛି । ଏକ ମାତ୍ର ପର୍ସିଆ ଭାଷାରେ&lt;ref name=&quot;jackson1911&quot;&gt;{{Citation | title=From Constantinople to the home of Omar Khayyam: travels in Transcaucasia and northern Persia for historic and literary research | author=Abraham Valentine Williams Jackson | year=1911 | publisher=The Macmillan company | isbn= | url=https://books.google.com/books?id=Z4aBAAAAIAAJ | quote=''... they are now wholly substantiated by the other inscriptions ... They are all Indian, with the exception of one written in Persian ... dated in the same year as the Hindu tablet over it ... met two Hindu Fakirs who announced themselves as 'on a pilgrimage to this Baku Jawala Ji' ...''}}&lt;/ref&gt; ଯଦିଓ ବ୍ୟାକରଣ ବ‌ହିର୍ଭୁତ,&lt;ref name=&quot;jackson1911&quot;/&gt; ଏହା ଅଗ୍ନି ସମ୍ପର୍କ‌କୁ ହିଜରି ୧୧୫୮ରେ ([[:en:Islamic calendar|Hijri]] 1158 (١١٥٨, i.e. again 1745 CE)) ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଛି ।
}}
'''ଜ୍ୱାଲା ଜୀ''' ([[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା]]ରେ '''Jwala Ji''') ([[:en:Himachali languages|Pahari]]: '''जवाला जी''', {{lang-pa|'''ਜਵਾਲਾ ਜੀ'''}}, {{lang-hi|'''ज्वाला जी'''}}, [[ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷା]]ରେ: {{nq|'''''جوالا جی'''''}}) ଜଣେ [[ହିନ୍ଦୁ]] [[ଦେବୀ]] । 

'''Jwala Ji''' ([[Himachali languages|Pahari]]: '''जवाला जी''', {{lang-pa|'''ਜਵਾਲਾ ਜੀ'''}}, {{lang-hi|'''ज्वाला जी'''}}, [[Urdu]]: {{nq|'''''جوالا جی'''''}}) is a [[Hinduism|Hindu]] [[Devi|Goddess]]. ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଜ୍ୱାଲା ଜୀଙ୍କୁ ଜ‌ୱାଲା ଜୀ, ଜ୍ୱାଲା ଦେବୀ ଓ ଜ୍ୱାଲାମୁଖୀ ଜୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଜ୍ୱାଲା ଜୀ ସର୍ବଦା ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମୂହ,&lt;ref name=&quot;wilson1871&quot;&gt;{{Citation | title=Select Specimens of the Theatre of the Hindus | author=Horace Hayman Wilson | year=1871 | publisher=Trübner | isbn= | url=https://books.google.com/books?id=o4koAAAAYAAJ | quote=''... Jwalamukhi is the form of Durga, worshipped wherever a subterraneous flame breaks forth, or wherever jets of carburetted hydrogen gas are emitted from the soil ...''}}&lt;/ref&gt; ସଂସ୍କୃତରେ ଜ୍ୱାଲା ଅର୍ଥ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଯାହାକୁ ଗୁଏଲହ ମଧ୍ୟ କ‌ହନ୍ତି, [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା]]ରେ : ''glow'' ଅର୍ଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]: ''zvilti'')&lt;ref name=&quot;mallory1997&quot;&gt;{{Citation | title=Encyclopedia of Indo-European culture | author=J. P. Mallory, Douglas Q. Adams | year=1997 | publisher=Taylor &amp; Francis | isbn=1-884964-98-2 | url=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC | quote=''... guelhx - 'burn, glow; charcoal'. ... Lith zvilti 'gleam', Latv zvilnet 'flame, glow', OInd jvalati 'burns', jvala 'flame, coal' ...''}}&lt;/ref&gt; ଓ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ଜୀ ଶବ୍ଦ ସମ୍ମାନ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୁଏ । 

ବୈଷ୍ଣୋ ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ସ‌ହିତ ଜ୍ୱାଲା ଜୀ ବା ଜ୍ୱାଲା ମୁଖୀ ଭାରତର ସର୍ବ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ ।  ମହାଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି । ସେଠାରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଗୁମ୍ଫା ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଚିରନ୍ତନ ଶିଖା ସର୍ବଦା ଦେଖାଯାଉଛି । କେତେକ ଲୋକ କ‌ହନ୍ତି, ସେଠାରେ ନଅ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ନଅଟି ଶିଖା ଅଛି । ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସାତ ବେଣ୍ଟିଆ ଶିଖା କଥା ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି । &lt;ref name=&quot;samakhom1970&quot;&gt;{{Citation | title=Visakhapuja | author=Phuttha Samākhom hǣng Prathēt Thai | year=1970 | publisher=Buddhist Association of Thailand | isbn= | url=https://books.google.com/books?id=iMGnQTi9p34C | quote=''... At the decline of Srivijaya art, such a seven-forked flame will appear on the head of Sukhothai Buddhas.The temples was attacked by firoj shah tughlaq The Vajrasattva at the National Museum, Bangkok, ...''}}&lt;/ref&gt;

==ଜ୍ୱାଲା ଜୀ କଙ୍ଗ୍ରା ==
ଭାରତର ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶସ୍ଥିତ ନିମ୍ନ ହିମାଳୟରେ ଜ୍ୱାଲା ଜୀ ମନ୍ଦିର ଅଛି ଯାହା ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଧର୍ମଶାଳାଠାରୁ ପ୍ରୟ ୫୫ କି:ମି: ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଚାରିକୋଣିଆ ଥାଏ, ଗୋଟିଏ ଗମ୍ବୁଜ ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକାରର ଗାତ ଥାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଫମ୍ପା ପଥର ଭିତରେ ସର୍ବଦ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଥାଏ । 
&lt;ref name=&quot;jreat2004&quot;&gt;{{Citation | title=Tourism in Himachal Pradesh | author=Manoj Jreat | year=2004 | publisher=Indus Publishing | isbn=81-7387-157-4 | url=https://books.google.com/books?id=n6Qa0OrXstAC | quote=''... situated on a ridge called Kali dhar in Kangra district. It is built in the mandap (dome) style and the interior consists of a square pit where, from a hollowed rock natural gas escapes through a crack and burns endlessly ...''}}&lt;/ref&gt; ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ଓ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ନବରାତ୍ର ସମୟରେ ଏଠାରେ ଏକ ବାର୍ଷିକ ମେଳାର ଆୟୋଜନ ହୁଏ । ଲଖନପାଲ, ଠାକୁର ଗୁଜରାଲ ଓ ଭାଟିଆମାନେ ମାଆ ଜ୍ୱାଲାମୁଖୀଙ୍କୁ କୁଳଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି । କାଙ୍ଗ୍ରା ସ୍ଥାନଟି ଫୁରୋଜ ଶାହ ତୋଗଲକ ଅଧିନରେ ଥିବାବେଳେ ଏଠାରେ ଏକ ପୁସ୍ତକାଳୟ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ବ‌ହିଗୁଡ଼ିକ ସଂସ୍କୃତରୁ ପର୍ସିଆନ ଭାଷାରେ ଅନୁଦିତ ହୋଇଥିଲା ।&lt;ref name=&quot;marshall1983&quot;&gt;{{Citation | title=History of libraries: ancient and mediaeval | author=D.N. Marshall | year=1983 | publisher=Oxford &amp; IBH Publishing Company | isbn= | url=https://books.google.com/books?id=y37OAAAAMAAJ | quote=''... Firuzshah Tuhglaq (1351–1388), finding during his military exploits a library of 1300 volumes in the Jwalamukhi Temple at Nagarkot, had many of them translated by Hindu scholars from Sanskrit into Persian to place them in his own library ...''}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Rohit&quot;&gt;{{Citation | title=The Divine Temple of Jwala Ji | author=Rohit Prabhakar | url=http://rohitprabhakar.com/2010/01/03/jwala-devi-india-kangra-himachal | quote=''... It is a rare Hindu temple where the physical manifestation of Goddess is a flame. Recent government backed surveys have not been able to conclusively prove presence of gas which was thought to power the flame, furthermore natural gas ascending levels of over 2000&amp;nbsp;feet above sea level where the temple is located - that is unheard of hence the actual source of energy powering the flame is yet to be determined as per modern science as we know it and it is a subject which has attracted many research scholars to the Jwalaji shrine in Himachal Pradesh. There are always 7 or 9 flames burning all the times. ...'' }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସତୀଙ୍କର ଶରୀର ୫୧ ଖଣ୍ଡିତ ହେବା ପରେ ଗୋଟିଏ ଖଣ୍ଡ ସତୀ ମାଆଙ୍କର ଜିଭ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା ଏହି ଶିଖା ସେଇଥିରୁ ବାହାରିଛି । ଅନ୍ୟ କେତେକ ମତରେ ତାଙ୍କର ଶାଢ଼ୀ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ତାହା ସେଠାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରେ ଯେଉଁ ନିଆଁ ଜଳିଥିଲା ଯାହାକୁ କେହି ନିର୍ବାପିତ କଲେନାହିଁ । ସତୀଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲା । 

ବୈଷ୍ଣୋ ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ସ‌ହିତ ଜ୍ୱାଲା ଜୀ ବା ଜ୍ୱାଲା ମୁଖୀ ଭାରତର ସର୍ବ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ ।  ମହାଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି । ସେଠାରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଗୁମ୍ଫା ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଚିରନ୍ତନ ଶିଖା ସର୍ବଦା ଦେଖାଯାଉଛି । କେତେକ ଲୋକ କ‌ହନ୍ତି, ସେଠାରେ ସାତ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଭଉଣୀ ବା ନଅ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପାଇଁ ନଅଟି ଶିଖା ଅଛି । ତାଙ୍କର ପତିତ ଜିଭ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଶିଖାର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛି । 

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ]]</text>
      <sha1>fkcu7da5ew0ah4tbv9jvdrh4igk8x34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79924</id>
    <revision>
      <id>595138</id>
      <parentid>570113</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T08:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28283-90</username>
        <id>42131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ଆଧାର */</comment>
      <origin>595138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8575" sha1="e7o7tvz1a1cyg3f5aoq5imhuw1abo8n" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Chandra Sekhar Hota}}
{{Infobox writer
| name                      = ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା
| image                     = Dr. Chandra Shekhar Hota, speaking at the Awardees’ Meet (Yuva Puraskar 2020).jpg
| image_size                = 250px
| alt                       = 
| caption                   = ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ ଉତ୍ସବରେ ନିଜ ଅଭିଭାଷଣ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଅବସରରେ
| birth_name                = 
| birth_date                = {{birth date and age|df=yes|1985|07|01}}
| birth_place               = ଗୁର୍ଜିଭଟା, [[ଲୋଇସିଂହା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ଲୋଇସିଂହା]], [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]
| death_date                = 
| death_place               = 
| death_cause               =
| body_discovered           = 
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = 
| monuments                 = 
| residence                 = 
| nationality               = ଭାରତୀୟ
| other_names               = 
| citizenship               = {{flag|ଭାରତୀୟ}}
| education                 = 
| alma_mater                = 
| occupation                = ଶିକ୍ଷକ
| years_active              = 
| employer                  = 
| organization              = 
| agent                     = 
| known_for                 = 
| notable_works             = 
| style                     = 
| influences                = 
| influenced                = 
| home_town                 = 
| television                = 
| title                     = 
| term                      = 
| predecessor               = 
| successor                 = 
| spouse                    = 
| partner                   = 
| children                  = 
| parents                   = 
| relatives                 = 
| callsign                  = 
| awards                    = କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ୨୦୨୦
| signature                 = 
| signature_alt             = 
| signature_size            = 
| module                    = 
| module2                   = 
| module3                   = 
| module4                   = 
| module5                   = 
| module6                   = 
| website                   = 
| footnotes                 = 
}}
'''ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା''' (ଜନ୍ମ: ୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ । ପ୍ରବନ୍ଧ ବ୍ୟତିତ ସେ କବିତା ମଧ୍ୟ ଲେଖନ୍ତି । ପୁସ୍ତକ ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ'' ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୨୦ ବର୍ଷର [[କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର]] ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା ପାଇଲେ ‘ ଯୁବ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର’ |url=https://odishasambad.in/chandrashekhar-hota-received-the-yuva-sahitya-akademi-award-for-2020/ |website=www.odishasambad.in |publisher=ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବାଦ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211018072726/https://odishasambad.in/chandrashekhar-hota-received-the-yuva-sahitya-akademi-award-for-2020/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ==
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ୧୯୮୫ ମସିହାରେ [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା]]ର [[ଲୋଇସିଂହା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ଲୋଇସିଂହା]] ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁର୍ଜିଭଟାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଶମ୍ଭୂଧର ହୋତା ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ଓ ପ୍ରବଚକ । ସେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ପୁଲିସ ବିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ [[ନବରଙ୍ଗପୁର]]ର ଡିଏସପି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା |url=https://www.dharitri.com/literature-needs-to-be-taken-as-an-exploration/ |website=www.dharitri.com |publisher=ଧରିତ୍ରୀ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117072619/https://www.dharitri.com/literature-needs-to-be-taken-as-an-exploration/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt; 

== ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ==
ସେ ପିଲାଦିନେ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ'' ସମେତ ଆଉ ଛଅଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ପୁରସ୍କାର : ବାଲ୍‌ ସାହିତ୍ୟରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର; ଯୁବ ବର୍ଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର |url=https://sambad.in/state/sahitya-akademy-award-638670/ |website=www.sambad.in |publisher=ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ମିଡ଼ିଆ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117071332/https://sambad.in/state/sahitya-akademy-award-638670/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt;

=== ରଚନାବଳୀ ===
* ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ''
* ''କଳ୍ପନା ଅନୁଭବ ଓ ସାହିତ୍ୟ''
* ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ''
* ''ଷଡ଼ଜ''
* ''ଗାନ୍ଧୀ କବିତା''
* ''ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରବନ୍ଧ''
* ''ରାଧା ମୋହନ ଗଡ଼ନାୟକଙ୍କ ମନୋଗ୍ରାଫ''

== ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ==
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ଯୁବ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୨୦
* ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ପ୍ରବନ୍ଧ ସମ୍ମାନ
* ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ
* ଅଖିଳ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ
* ମହୁରି ସମ୍ମାନ
* କୃଷ୍ଣେନ୍ଦୁ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
* ବ୍ରହ୍ମପୁର ପୁସ୍ତକମେଳା ସମ୍ମାନ
* ନିଗମାନନ୍ଦ ସେବା ସମ୍ମାନ&lt;ref&gt;{{cite web |title=ପ୍ରବନ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରସାରିତ କରେ : ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା |url=https://odishasambad.in/literature-interview-with-chandrashekhar-hota/ |website=www.odishasambad.in |publisher=ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବାଦ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117071448/https://odishasambad.in/literature-interview-with-chandrashekhar-hota/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}
The name of his father is Pandit Kambudhar Hota. He is working as Secretary, Odisha Sahitya Academic. He is also Secretary, Odisha Sangeet Natak Academy. An excellent orator. He has participated in various national and international literary festivals. He has been awarded with Akshya Mohanty sahitya Samman, Bhubaneswar behera sahitya samman, Natha brahma Yuva Researcher Award, Sachidananda Routray award among others. 
{{କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର}}
{{Authority control}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ]]</text>
      <sha1>e7o7tvz1a1cyg3f5aoq5imhuw1abo8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>595139</id>
      <parentid>595138</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T08:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28283-90</username>
        <id>42131</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:Secretary, Odisha Sahitya Academy]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>595139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8632" sha1="pt11vqddtxp7tqylulav6jahtkry6n4" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Chandra Sekhar Hota}}
{{Infobox writer
| name                      = ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା
| image                     = Dr. Chandra Shekhar Hota, speaking at the Awardees’ Meet (Yuva Puraskar 2020).jpg
| image_size                = 250px
| alt                       = 
| caption                   = ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ ଉତ୍ସବରେ ନିଜ ଅଭିଭାଷଣ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଅବସରରେ
| birth_name                = 
| birth_date                = {{birth date and age|df=yes|1985|07|01}}
| birth_place               = ଗୁର୍ଜିଭଟା, [[ଲୋଇସିଂହା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ଲୋଇସିଂହା]], [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]
| death_date                = 
| death_place               = 
| death_cause               =
| body_discovered           = 
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = 
| monuments                 = 
| residence                 = 
| nationality               = ଭାରତୀୟ
| other_names               = 
| citizenship               = {{flag|ଭାରତୀୟ}}
| education                 = 
| alma_mater                = 
| occupation                = ଶିକ୍ଷକ
| years_active              = 
| employer                  = 
| organization              = 
| agent                     = 
| known_for                 = 
| notable_works             = 
| style                     = 
| influences                = 
| influenced                = 
| home_town                 = 
| television                = 
| title                     = 
| term                      = 
| predecessor               = 
| successor                 = 
| spouse                    = 
| partner                   = 
| children                  = 
| parents                   = 
| relatives                 = 
| callsign                  = 
| awards                    = କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ୨୦୨୦
| signature                 = 
| signature_alt             = 
| signature_size            = 
| module                    = 
| module2                   = 
| module3                   = 
| module4                   = 
| module5                   = 
| module6                   = 
| website                   = 
| footnotes                 = 
}}
'''ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା''' (ଜନ୍ମ: ୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ । ପ୍ରବନ୍ଧ ବ୍ୟତିତ ସେ କବିତା ମଧ୍ୟ ଲେଖନ୍ତି । ପୁସ୍ତକ ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ'' ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୨୦ ବର୍ଷର [[କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର]] ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା ପାଇଲେ ‘ ଯୁବ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର’ |url=https://odishasambad.in/chandrashekhar-hota-received-the-yuva-sahitya-akademi-award-for-2020/ |website=www.odishasambad.in |publisher=ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବାଦ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211018072726/https://odishasambad.in/chandrashekhar-hota-received-the-yuva-sahitya-akademi-award-for-2020/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ==
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ୧୯୮୫ ମସିହାରେ [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା]]ର [[ଲୋଇସିଂହା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ଲୋଇସିଂହା]] ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁର୍ଜିଭଟାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଶମ୍ଭୂଧର ହୋତା ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ଓ ପ୍ରବଚକ । ସେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ପୁଲିସ ବିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ [[ନବରଙ୍ଗପୁର]]ର ଡିଏସପି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା |url=https://www.dharitri.com/literature-needs-to-be-taken-as-an-exploration/ |website=www.dharitri.com |publisher=ଧରିତ୍ରୀ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117072619/https://www.dharitri.com/literature-needs-to-be-taken-as-an-exploration/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt; 

== ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ==
ସେ ପିଲାଦିନେ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ'' ସମେତ ଆଉ ଛଅଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ପୁରସ୍କାର : ବାଲ୍‌ ସାହିତ୍ୟରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର; ଯୁବ ବର୍ଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର |url=https://sambad.in/state/sahitya-akademy-award-638670/ |website=www.sambad.in |publisher=ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ମିଡ଼ିଆ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117071332/https://sambad.in/state/sahitya-akademy-award-638670/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt;

=== ରଚନାବଳୀ ===
* ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ''
* ''କଳ୍ପନା ଅନୁଭବ ଓ ସାହିତ୍ୟ''
* ''ଚେତନାର ଅନ୍ୱେଷଣ''
* ''ଷଡ଼ଜ''
* ''ଗାନ୍ଧୀ କବିତା''
* ''ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରବନ୍ଧ''
* ''ରାଧା ମୋହନ ଗଡ଼ନାୟକଙ୍କ ମନୋଗ୍ରାଫ''

== ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ==
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ଯୁବ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୨୦
* ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ପ୍ରବନ୍ଧ ସମ୍ମାନ
* ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ
* ଅଖିଳ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ
* ମହୁରି ସମ୍ମାନ
* କୃଷ୍ଣେନ୍ଦୁ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
* ବ୍ରହ୍ମପୁର ପୁସ୍ତକମେଳା ସମ୍ମାନ
* ନିଗମାନନ୍ଦ ସେବା ସମ୍ମାନ&lt;ref&gt;{{cite web |title=ପ୍ରବନ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରସାରିତ କରେ : ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋତା |url=https://odishasambad.in/literature-interview-with-chandrashekhar-hota/ |website=www.odishasambad.in |publisher=ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବାଦ |accessdate=17 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117071448/https://odishasambad.in/literature-interview-with-chandrashekhar-hota/ |archivedate=17 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}
The name of his father is Pandit Kambudhar Hota. He is working as Secretary, Odisha Sahitya Academic. He is also Secretary, Odisha Sangeet Natak Academy. An excellent orator. He has participated in various national and international literary festivals. He has been awarded with Akshya Mohanty sahitya Samman, Bhubaneswar behera sahitya samman, Natha brahma Yuva Researcher Award, Sachidananda Routray award among others. 
{{କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର}}
{{Authority control}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:Secretary, Odisha Sahitya Academy]]</text>
      <sha1>pt11vqddtxp7tqylulav6jahtkry6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଜିନାଲ ବେଲାନି</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93659</id>
    <revision>
      <id>595140</id>
      <parentid>546968</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T08:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9985" sha1="7kkzjrmhzrhy8vke7ohkw27op0go0wk" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Jhinal Belani}}
{{Infobox person
| name         = ଜିନାଲ ବେଲାନି
| image        =
| caption      = 
| birth_date   = {{Birth date and age |df=yes|1992|4|29}}
| birth_place  = [[ମୁମ୍ବାଇ]], [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର]], ଭାରତ
| height       = {{height|ft=5|in=4}}
| nationality  = [[ଭାରତ|ଭାରତୀୟ]]
| occupation   = {{flastlist|ଅଭିନେତ୍ରୀ|ମଡେଲ୍}}
| children     =
| years_active = ୨୦୧୨–ଏବେଯାଏଁ
}}

'''ଜିନାଲ ବେଲାନି''' ମୁଖ୍ୟତଃ [[ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷା|ଗୁଜରାଟୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତ]]ରେ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ । ସେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପିଲାଦିନ କଟିଥିଲା । ସେ ଦୂରଦର୍ଶନ, ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଓ ୱେବ୍ ସିରିଜ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି ।

== ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ==
ଜିନାଲ ମିଠିବାଇ କଲେଜରୁ ଗଣ-ଯୋଗାଯୋଗରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡିସ୍‌ଟାନ୍ସରେ ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଥିଲେ । କଲେଜ ସମୟରେ, ସେ ଥିଏଟର ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ, ଡୋଭ୍ ସାବୁନର ବିଜ୍ଞାପନରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ, ସେ ଡେକେୟାର୍, ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ, ହକ୍ୱିନ୍ସ, ରୂପସଙ୍ଗମ ଶାଢ଼ୀ ଓ ସାହାରା ମିନେରାଲ୍ ୱାଟର୍ ଭଳି ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ବିଜ୍ଞାପନରେ କାମ କରିଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/gujarati/03-laav-hathedi-shayam-lakhi-dau-preview-gujarati-drama.asp#|title= Jinal Belani Gujrati Play LAV HATHELI SHYAM LAKHI DAU|website=Mumbai Theater Guide}}&lt;/ref&gt;

== ଅଭିନୟ ଜୀବନ ==
ଜିନାଲ ବେଲାନି ଜଣେ ନାୟିକା ଭାବରେ ଦୂରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ''ଲଗା ଚୁନରୀ ମେଁ ଦାଗ୍'' ଜରିଆରେ ଟିଭିରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ଧାରାବାହିକଟି ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର [[ଫେସନ (୨୦୦୮ କଥାଚିତ୍ର)|ଫ୍ୟାସନ୍]]&lt;nowiki/&gt;ର କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଏକ ଛୋଟ ସହରର ଝିଅ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯିଏକି କଥାଚିତ୍ର ଦୁନିଆରେ କାମ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ରଖିଥିଲା ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bollywoodhelpline.com/news-gossips/telly-buzz/DDs-new-project-%E2%80%98Laaga-Chunri-Mai-Daag%E2%80%99-is-inspired-by-Movie%20-%E2%80%98Fashion%E2%80%99/12636|title=DD's new project 'Laaga Chunri Mai Daag' is inspired by Movie, 'Fashion'! : Bollywood Helpline}}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/sachin-chhabra-and-newbie-jinal-belani-play-leads-dds-laaga-chunri-mai-daag-140624|title=Sachin Chhabra and newbie Jinal Belani to play leads in DD's Laaga Chunri Mai Daag|first=Tellychakkar|last=Team|website=Tellychakkar.com}}&lt;/ref&gt; ୨୦୧୬ ମସିହାରେ, ଗୁଜରାଟୀ କଥାଚିତ୍ର ପୋଲମ ପୋଲ ଜରିଆରେ ସେ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmyguru.com/gujarati-videos/polam-pol-official-trailer-jimmit-trivedi-ojas-rawal-jinal-belani-prem-gadhvi-jayesh-more|title=Gujrati Movie Polam Pol Official Trailer out!}}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/nagarkurnool/movies/polam-pol/ET00037471?fbrefresh=1|title=Polam Pol Movie (2016) &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in Nagarkurnool|website=BookMyShow}}&lt;/ref&gt; ଆନନ୍ଦ ଏଲ୍ ରାଏଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କଥାଚିତ୍ରରେ ସେ ଧନୁଷଙ୍କ ନାୟିକା ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା, ମାତ୍ର ପରେ ସେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywooddhamaka.in/entertainment/jinal-belani-to-appear-in-anand-l-rais-bollywood-upcoming-film-nimmo/15075|title=Jinal Belani will play south star Dhanush's Bride|last=|first=|date=30 June 2016|website=Bollywood Dhamaka|publisher=|access-date=}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ବର୍ଷ
!କଥାଚିତ୍ର
!ଭୂମିକା
!ଭାଷା
!ମନ୍ତବ୍ୟ
!ଆଧାର
|-
|୨୦୧୬
|''ପୋଲମ ପୋଲ''
|ଅଞ୍ଜଳୀ
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷା|ଗୁଜରାଟୀ]]
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |୨୦୧୭
|''ଧାନ୍ତ୍ୟା ଓପନ୍''
|ୱଫା
|
|
|-
|''ୱାସ୍...ଅପ୍! ଜିନ୍ଦଗୀ''
|ନିଶା
|
|
|-
|''ପଟେଲ୍ କି ପଞ୍ଜାବୀ ସାଦି''
|ମନିଷା ପଟେଲ
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ହିନ୍ଦୀ]]
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |୨୦୧୯
|''ଟୋନି''
|କାମ୍ୟା
|
|
|-
|''ଅର୍ଡ଼ର୍ ଅର୍ଡ଼ର୍ ଆଉଟ୍ ଅଫ୍ ଅର୍ଡ଼ର୍''
|
|ଗୁଜରାଟୀ
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |୨୦୨୧
|''ଟିକ୍କି ମିଠି ଲାଇଫ୍''
|ପୂଜା ବ୍ୟାସ୍
|
|ପ୍ରଯୋଜିକା, ଲେଖିବା, ଅଭିନେତ୍ରୀ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2020-12-11 |title=The story of Tikkhi Mitthi Life chose me for the role of Pooja: Jhinal Belani |url=https://www.iwmbuzz.com/digital/celebrities-digital/story-tikkhi-mitthi-life-chose-role-pooja-jhinal-belani/2020/12/11 |access-date=2022-08-14 |website=IWMBuzz |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ତାରି ସାଥେ''
|ମୁମ୍ବାଇ ଗାର୍ଲସ୍
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jhinal Belani on her musical film 'Tari Sathe': It is an adorable love story - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/jhinal-belani-on-her-musical-film-tari-sathe-it-is-an-adorable-love-story/articleshow/86257561.cms |access-date=2022-08-10 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|୨୦୨୨
|''ଭିକିଦା ନୋ ଭର୍ଗୋଡ଼ା''
|ରାଧିକା
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-07-08 |title=Film Review : Vickida No Varghodo is a treat for Malhar Thakar's fans {{!}} 'વિકીડાનો વરઘોડો' Review : લાંબો ચાલતો વરધોડો મલ્હારના ફેન્સને ચોક્કસ ગમશે |url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/film-review-vickida-no-varghodo-is-a-treat-for-malhar-thakar-s-fans-171821 |access-date=2022-08-10 |website=www.gujaratimidday.com |language=gu}}&lt;/ref&gt;
|}

=== ଅଭିନୀତ ଧାରାବାହିକ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ବର୍ଷ
!ଧାରାବାହିକ
!ଭୂମିକା
!ଚେନାଲ୍
!ଭାଷା
!ମନ୍ତବ୍ୟ
!ଆଧାର
|-
|୨୦୧୪
|''ଛୁପାଉଁ କୈସେ ଲଗା ଚୁନରୀ ମେଁ ଦାଗ୍''
|
|ଡିଡି ନ୍ୟାସନାଲ୍
| rowspan=&quot;2&quot; |ହିନ୍ଦୀ
|
|
|-
|୨୦୧୭
|''ହର୍ ମର୍ଦ୍ଦ କା ଦର୍ଦ୍ଦ''
|ସୋନୁ ତାନା ଖାନ୍ନା
|ଲାଇଫ୍ ଓକେ
|ମୁଖ୍ୟ ନାୟିକା
|
|}

=== ଅଭିନୀତ ୱେବ୍ ସିରିଜ୍ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ବର୍ଷ
!ସିରିଜ୍
!ଭୂମିକା
!ଭାଷା
!ଚେନାଲ୍
!ମନ୍ତବ୍ୟ
!ଆଧାର
|-
|୨୦୨୦
|''ତୁ ଆନେ ହୁଁ''
| ଝିନାଲ୍
| rowspan=&quot;2&quot; | [[ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷା|ଗୁଜରାଟୀ]]
| [[ୟୁ ଟ୍ୟୁବ|ୟୁ-ଟ୍ୟୁବ୍]]
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Iyer |first=Shreya |date=13 June 2022 |title=It was an enriching experience to shoot a web series from scratch during the lockdown: Jhinal Belani - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/it-was-an-enriching-experience-to-shoot-a-web-series-from-scratch-during-the-lockdown-jhinal-belani/articleshow/76361645.cms |access-date=2022-08-14 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|୨୦୨୧
|''ପୂରି ପାନି''
|ମାନସୀ
|ଶେମାରୂମେ
| 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irani |first=Shaheen |date=13 Sep 2021 |title=Poori Paani release date: When and where to watch Deep Dholakia's Gujarati web series |url=https://www.ottplay.com/news/poori-paani-release-date-when-and-where-to-watch-deep-dholakias-gujarati-web-series/281b08a96c318 |access-date=2022-08-14 |website=OTTPlay |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}

== ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ ==
* {{imdb name|7864509}}

{{Authority control}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୪ ଜନ୍ମ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ]]
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତ୍ରୀ]]</text>
      <sha1>7kkzjrmhzrhy8vke7ohkw27op0go0wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98811</id>
    <revision>
      <id>595135</id>
      <parentid>585907</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9231" sha1="jdh9mclkc973n63lqk0adqzkvrmdcyl" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Czech Wikipedia}}
{{Infobox website
| name             = {{Wiki favicon}} ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ
| screenshot       = [[File:Czech Wikipedia screenshot.png|200px|The Main Page of the Czech Wikipedia (14 November 2016)]]
| logo             = Wikipedia-logo-v2-cs.svg
| caption          =
| url              = [http://cs.wikipedia.org/ cs.wikipedia.org]
| commercial       = No
| launch_date      = {{start date and age|2002|05|03|df=y}}
| location         = [[Miami]], Florida
| type             = [[Internet encyclopedia project]]
| language         = [[Czech language|Czech]]
| registration     = Optional
| owner            = [[Wikimedia Foundation]]
| author           =
| content_license = {{nobr|[[Creative Commons licenses|Creative Commons Attribution/&lt;br/&gt;Share-Alike]] 4.0}} (most text also dual-licensed under [[GFDL]])&lt;br/&gt;Media licensing varies
}}
'''ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ''' (ଚେକ୍: Česká Wikipedie) ହେଉଛି ଉଇକିପିଡ଼ିଆର [[ଚେକ୍ ଭାଷା]] ସଂସ୍କରଣ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2006-05-11 |title=Wikipedia - the &quot;addictive&quot; encyclopaedia |url=https://english.radio.cz/wikipedia-addictive-encyclopaedia-8619947 |access-date=2026-01-18 |website=Radio Prague International |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2004-04-16 |title=&quot;Wikipedia ist ein Netz im Netz&quot; |url=https://deutsch.radio.cz/wikipedia-ist-ein-netz-im-netz-8085531 |access-date=2026-01-18 |website=Radio Prague International |language=de |archive-date=2008-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206225109/http://www.radio.cz/de/artikel/52849 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Česká Wikipedie zlomila magickou hranici sta tisíc článků |url=https://www.tyden.cz/rubriky/media/ceska-wikipedie-zlomila-magickou-hranici-sta-tisic-clanku_66697.html |access-date=2026-01-18 |website=www.tyden.cz |language=cs}}&lt;/ref&gt; ବର୍ତ୍ତମାନ 5,196 ଜଣ ସକ୍ରିୟ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏବଂ 32 ଜଣ ପ୍ରଶାସକ ମିଶି ଏହି ଜ୍ଞାନକୋଷର 584,584ଟି ଲେଖାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ତଥା ବିକାଶର ଦାୟୀତ୍ଵ ନେଇଛନ୍ତି।

== ଇତିହାସ ==
ଏହା 3 ମେ 2002 ତାରିଖରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ UseModWiki ସଫ୍ଟୱେୟାର ଉପରେ ଚାଲୁଥିଲା। ସେ ସମୟରେ ଚେକ୍ ସଂସ୍କରଣରେ ଥିବା ତିନୋଟି ପୃଷ୍ଠା MediaWiki କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ହରାଇଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପଲବ୍ଧ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ସମ୍ପାଦନା 14 ନଭେମ୍ବର 2002 ରେ ପ୍ରଧାନ ପୃଷ୍ଠାକୁ ପୁନଃଲିଖନ କରାଯାଇଥିବା ସମୟର ଅଟେ। ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍‌କୁ ସ୍ଥାନୀୟକୃତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଥମ ପ୍ରକୃତ ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ 2002/2003 ସନ୍ଧିକାଳରେ ଏସ୍ପେରାଣ୍ଟୋ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ଗୋଟିଏ ଚେକ୍ ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲେଖାଯାଇଥିଲା।[5] 20 ଅକ୍ଟୋବର 2003 ରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ 1,000 ଲେଖାର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ଯାହାର ଅନେକଟି ଏସ୍ପେରାଣ୍ଟୋ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଷୟ ଉପରେ ଥିଲା। ଏପ୍ରିଲ 2004 ର ଗୋଟିଏ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ସେ ସମୟରେ ଏଥିରେ 180 ଜଣ ପଞ୍ଜିକୃତ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଥିଲେ।

ଜୁନ୍ 2005 ରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ 10,000 ଲେଖାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା ଏବଂ ସେହି ବର୍ଷର ଡିସେମ୍ବରରେ 20,000 ଲେଖା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହି ମାଇଲସ୍ଟୋନ୍ ପରେ ପ୍ରଧାନ ପୃଷ୍ଠାକୁ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ସହ ପୁନର୍ରୂପାୟଣ କରାଯାଇଥିଲା। ନଭେମ୍ବର 2006 ସୁଦ୍ଧା ଏହା 30,000 ଲେଖାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା, ଏବଂ ଜୁନ୍ 2008 ରେ 100,000 ଲେଖାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା 21ତମ ଭାଷା ସଂସ୍କରଣ ହୋଇଥିଲା। 10 ଏପ୍ରିଲ 2015 ସୁଦ୍ଧା ଏଥିରେ 3,19,100 ରୁ ଅଧିକ ଲେଖା, 29 ଜଣ ପ୍ରଶାସକ, ପ୍ରାୟ 2,93,000 ପଞ୍ଜିକୃତ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏବଂ ଦଶଦଶ ଜଣ ବହୁତ ସକ୍ରିୟ ଅବଦାନକାରୀ ଥିଲେ। ଡିସେମ୍ବର 2009 ରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ଅବଦାନକାରୀମାନେ ପ୍ରାଗ୍‌ରେ ଗୋଟିଏ ସମ୍ମେଳନ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ।

2008 ମସିହାରେ ଚେକ୍ ଗଠନବାହିର ଲାଭରହିତ ସଂସ୍ଥା '''Wikimedia Česká republika''' (ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଚେକ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍) ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ, ମୁକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀର ଲେଖକମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ସହଯୋଗ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ପ୍ରଚାର ମାଧ୍ୟମରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।

୨୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୯ ରେ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ଅନୁଛେଦ ୧୧ ଏବଂ ୧୩ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ୱରୂପ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚରେ, ତିନି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।

୧୦  ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୧ରେ ଚେକ୍ ସାପ୍ତାହିକ ପତ୍ରିକା ''Respekt'' ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଗୋଟିଏ ଲେଖାରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା ଯେ ରୁଷ ଫେଡେରେସନ୍‌ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିମିଆର ଅନ୍ନେକ୍ସେସନ୍‌ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ଚାଲୁଥିବା ଭ୍ରାନ୍ତସୂଚନା ଓ ସ୍ରୋତ ହେରଫେରକୁ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ କିପରି ମୁକାବିଲା କରିଥିଲା—ବିଘ୍ନସୃଷ୍ଟିକାରୀ ସମ୍ପାଦକମାନଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କରିବା ଏବଂ ସନ୍ଦେହଜନକ ସାମଗ୍ରୀକୁ ମାସମାସ ଧରି ପୁନଃପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ।

୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୨ର ଅପରାହ୍ନରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଅର୍ଧ ମିଲିୟନ୍ (5 ଲକ୍ଷ) ଲେଖାର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସେ ସମୟର ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅନୁସାରେ 2,500 ଜଣ ସକ୍ରିୟ ସମ୍ପାଦକ ଓ 34 ଜଣ ପ୍ରଶାସକ ଥିଲେ, ଦିନକୁ ମଧ୍ୟମେ 70ଟି ଲେଖା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମ୍ପାଦିତ ଲେଖା ଥିଲା ଉକ୍ରେନ୍‌ ଉପରେ ରୁଷର ଆକ୍ରମଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଲେଖା।[14] ଜାନୁଆରୀ 2024 ସୁଦ୍ଧା, ନୂତନ ସମ୍ପାଦକମାନଙ୍କୁ ଧରିରଖିବାରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଇକିପିଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wiki comparison [public] |url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/1a-UBqsYtJl6gpauJyanx0nyxuPqRvhzJRN817XpkuS8/edit?gid=1319953949&amp;usp=embed_facebook |access-date=2026-01-19 |website=Google Docs |language=or}}&lt;/ref&gt;

ଅକ୍ଟୋବର 2024 ସୁଦ୍ଧା, ଲେଖା ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଚେକ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ 28ତମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି; ଏହାର ପଛରେ ଫିନିଶ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଓ ନିକଟରେ ହଙ୍ଗେରିୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଅଛି।

== ଆଧାର ==
{{ଆଧାର}}
{{ମୁଣ୍ଡିଆ}}
[[ଶ୍ରେଣୀ:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସଂସ୍କରଣ]]</text>
      <sha1>jdh9mclkc973n63lqk0adqzkvrmdcyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଆକ୍‌ପେସ୍ ଭାଷା</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99857</id>
    <revision>
      <id>595118</id>
      <parentid>588390</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T00:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15645" sha1="mnn7hy5y2ay5npqw9nldtvg0a8xebl4" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Akpes
|altname=Abesabesi
| pronunciation = {{IPA|ibe|àbèsàbès|}}
|states=[[Nigeria]]
|region=[[Ondo State]]
|speakers=7,000
|date=2021
|ref=&lt;ref name=&quot;LauNumber&quot;&gt;{{cite web| author-last1= Lau| author-first1 = Jonas| year = 2021|title = Number of speakers | work = Abesabesi Grammar| url = https://abesabesi.cceh.uni-koeln.de/grammar-entry.html?section=ch1-sc1-3}}&lt;/ref&gt;
|familycolor=Niger-Congo
|fam2=[[Atlantic–Congo languages|Atlantic–Congo]]
|fam3=[[Volta–Congo languages|Volta–Congo]]
|fam4=[[Volta–Niger languages|Volta–Niger]]
|fam5={{sm|yeai}}
|fam6=Akpes–[[Edoid]]
|coordinates={{coord|7.632653|5.877947|name=Gedegede|display=inline}}
|iso3=ibe
|glotto=akpe1248
|glottorefname=Akpes
|ELP=8194
|ELPname=Ikorom
}}
ଆକ୍‌ପେସ୍( Àbèsàbèsì ) ନାଇଜେରିଆର ଏକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଷା । ଏହା ଓଣ୍ଡୋ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରରେ ପ୍ରାୟ ୭୦୦୦ ଭାଷାଭାଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ । ଏହି ଭାଷା ଆକୋକୋ ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଭାଷା ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ୟୋରୁବା ହେଉଛି ଭାଷା ଫ୍ରାଙ୍କା। ୟୋରୁବା ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଅନୌପଚାରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆକ୍‌ପେସ୍ କୁ ବଦଳାଇଥାଏ ଏବଂ ଏହିପରି ଆକ୍‌ପେସ୍ରୁ ୟୋରୁବା ଆଡକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୁଏ । ଆକ୍‌ପେସ୍ କୁ ସାଧାରଣତଃ ନାଇଜର -କଙ୍ଗୋ ଫାଇଲମ୍‌ର ଭୋଲ୍ଟା-କଙ୍ଗୋ ଶାଖାକୁ ଦାୟୀ କରାଯାଏ ।

==ନାମ==
ଏହି ଭାଷାକୁ ସାଧାରଣତଃ ସାହିତ୍ୟରେ 'ଆକ୍‌ପେସ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେହେତୁ ଏହି ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରକୃତରେ ଚାରୋଟି ଉପଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ନାମ, ଏହାକୁ ସମଗ୍ର ବକ୍ତା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମର୍ଥନ କରେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ନଅଟି ବସ୍ତିର ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କର ଏକ ବୈଠକରେ ଭାଷାକୁ ସୂଚିତ କରିବା ପାଇଁ 'ଆବେସାବେସି' ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଛି। ଏହା 'ଆମେ' ଅର୍ଥରେ àbès ଶବ୍ଦର ପୁନଃପ୍ରତିଲିପି।&lt;ref name=&quot;AGThesis&quot;&gt;Agoyi, T. O. (2008). ''The phonology of Àbèsàbèsì vowel harmony (Unpublished PhD thesis)''. University of Ilorin.
&lt;/ref&gt;

==ବଣ୍ଟନ==
ଆବେସୋସି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଏବଂ ଓଣ୍ଡୋ ରାଜ୍ୟର ଆକୋକୋ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ LGA ର ନଅଟି ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତିରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି | Àkùnnù, Àsẹ̀, Gèdègédé, ábáràmù, ákáràmù, ଏବଂ àyànì ସ୍ୱାଧୀନ ସହର ହୋଇଥିବାବେଳେ ତିନିଟି ବସ୍ତି ବହୁଭାଷୀ ସହରର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ Àjọwá: Dája, Ẹ̀ṣùkù, Ìlúdọ̀tunn (ମଧ୍ୟ: Ìlọ̀dùn) &lt;ref name=&quot;LauLocation&quot;&gt;{{cite web| author-last1= Lau| author-first1 = Jonas| year = 2021|title = Location and surrounding languages | work = Abesabesi Grammar| url = https://abesabesi.cceh.uni-koeln.de/grammar-entry.html?section=ch1-sc1-2}}&lt;/ref&gt;  ଅଜୋଆର କ୍ୱାର୍ଟର ଇଫିଫା ଅତୀତରେ ଆକ୍‌ପେସ୍ କହୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଓଡିଆ ବିବିଧ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଇଥିଲା |&lt;ref name=&quot;AGInvasion&quot;&gt;{{cite journal| author-last1= Agoyi| author-first1 = Taiwo| year = 2013|title = Language, Invasion and Insecurity: The history of Àbèsàbèsì | journal = American Journal of Social Issues and Humanities| volume= 3 | issue = 2 | pages = 68–77 | citeseerx = 10.1.1.684.9145}}&lt;/ref&gt; ଆଗୋୟି (୨୦୦୯) ଏହି ନଅଟି ବସତିର ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରୋଟି ଉପଭାଷାରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରିଛନ୍ତି: ଆକ୍‌ପେସ୍, Èkiròmì, Èṣùkù, Ìluẹnì। ତାଙ୍କର ବିଶ୍ଳେଷଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶବ୍ଦକୋଷ ଏବଂ ଧ୍ୱନିବିଜ୍ଞାନର ପାର୍ଥକ୍ୟ (ବିଶେଷକରି ସ୍ୱର ସମନ୍ୱୟ) ଉପରେ ଆଧାରିତ। ସମସ୍ତ ଉପଭାଷା ପାରସ୍ପରିକ ଭାବରେ ବୋଧଗମ୍ୟ।&lt;ref name=&quot;AGNumber&quot;&gt;{{cite journal| author-last1= Agoyi| author-first1 = Taiwo| year = 2001|title = The category of number and the genetic classification of Èkìròmì | journal = Inquiry in African Languages and Literatures| volume= 4 | pages = 64–80}}&lt;/ref&gt; ତଳେ ସମସ୍ତ ଉପଭାଷା, ସେଗୁଡ଼ିକରେ କୁହାଯାଉଥିବା ବସତି ଏବଂ ବିକଳ୍ପ ନାମଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସାରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;  | 
! Dialect !! Settlement !! Location !! Coordinates !! Alternate names 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Akpes || Àkùnnù || [[Akoko North-East]] LGA || {{coord|7.629756|5.937402|name=Akunnu}} || 
|-
|| Ìlúdọ̀tun || Quarter of Àjọwá, [[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.674049|5.898399|name=Iludotun}} || Ìlọ̀dùn, Àkùnnù Àjọwá 
|-
|rowspan=&quot;2&quot; | Èkiròmì || Asẹ || [[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.60222|5.884055|name=Ase}} || 
|-
|| Ìkáràmù || [[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.610636|5.863632|name=Ikaram}} || Ikaram, Ikeram, Ikorom 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Èṣùkù || Dája|| Quarter of Àjọwá, [[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.677871|5.899412|name=Daja}} || 
|-
|| Ẹ̀ṣùkù || Quarter of Àjọwá, [[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.673737|5.896295|name=Eshuku}} || Echuku 
|-
|rowspan=&quot;3&quot; | Ìluẹnì|| Gèdègédé|| [[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.632653|5.877947|name=Gedegede}} || 
|-
|| Ìbáràmù||[[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.599074|5.846479|name=Ibaram}} || Ibaram 
|-
|| Ìyànì||[[Akoko North-West]] LGA || {{coord|7.600432|5.849476|name=Iyani}} || 
|}

==ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ପର୍କ==
ଅଧିକାଂଶ ବିଦ୍ୱାନ ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋର ଭୋଲ୍ଟା- ନାଇଜର ଶାଖାର କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଆବେସାବେସିକୁ ଦାୟୀ କରନ୍ତି , ଏହି ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ସଠିକ୍ ସ୍ଥିତି ବିବାଦିତ। କେତେକ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଏକ ପୃଥକ ଉପ-ଶାଖା ଗଠନ କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏଡୋଇଡ୍ ଭାଷା କିମ୍ବା ଉକାନ୍ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ।&lt;ref name=&quot;Elugbe&quot;&gt;{{cite web| author-last1 = Elugbe| author-first1 = Ben| year = 2012| title = Comparative Akedoid and West Benue-Congo| work = Towards Proto-Niger-Congo: Comparison and Reconstruction| url = https://llacan.cnrs.fr/fichiers/nigercongo/abstracts/elugbe.pdf}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref name=&quot;AgoyiPNC&quot;&gt;{{cite web| author-last1 = Agoyi| author-first1 = Taiwo| year = 2012| title = Re-classification of Abesabesi (Akpes) as Edoid| work = Towards Proto-Niger-Congo: Comparison and Reconstruction| url = http://llacan.vjf.cnrs.fr/fichiers/nigercongo/abstracts/agoyi.pdf| access-date = 2026-03-10| archive-date = 2019-10-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20191020020239/http://llacan.vjf.cnrs.fr/fichiers/nigercongo/abstracts/agoyi.pdf| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

ASJP 4.0 ଆବେସାବେସିକୁ ଉକାନ ଭାଷା ସହିତ ସବୁଠାରୁ ନିକଟତର ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରେ ।&lt;ref&gt;Müller, André, Viveka Velupillai, Søren Wichmann, Cecil H. Brown, Eric W. Holman, Sebastian Sauppe, Pamela Brown, Harald Hammarström, Oleg Belyaev, Johann-Mattis List, Dik Bakker, Dmitri Egorov, Matthias Urban, Robert Mailhammer, Matthew S. Dryer, Evgenia Korovina, David Beck, Helen Geyer, Pattie Epps, Anthony Grant, and Pilar Valenzuela. 2013. [https://asjp.clld.org/download ASJP World Language Trees of Lexical Similarity: Version 4] (October 2013).&lt;/ref&gt;

==ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ==
ଆବେସାବେସିରେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଫୋନେମ୍ ଇନଭେଣ୍ଟରୀ ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ଲେବିୟାଲ୍-ଭେଲାର୍ ଏବଂ ଲେବିୟାଲାଇଜ୍ଡ୍ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୌଖିକ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର ପାଇଁ ଏକ ଉନ୍ନତ ଜିଭ ମୂଳ (ATR) ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି। ଏଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥୋଗ୍ରାଫି Lau (2020) କୁ ଅନୁସରଣ କରେ,&lt;ref name=&quot;LauOrthography&quot;&gt;{{cite web| author-last1= Lau| author-first1 = Jonas| year = 2021|title = Orthography | work = Abesabesi Grammar| url = https://abesabesi.cceh.uni-koeln.de/grammar-entry.html?section=ch2-sc6}}&lt;/ref&gt; ଯାହା IPA ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଆବେସାବେସି ହେଉଛି ଏକ ସ୍ୱର ଭାଷା ଯାହାର ଏକ ଉଚ୍ଚ, ଏକ ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ଏକ ନିମ୍ନ ସ୍ୱର ଅଛି। ଏହି ସ୍ୱରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ତୀବ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ , କୌଣସି ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା ସ୍ୱର-ବାହକ ୟୁନିଟ୍ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ଉଚ୍ଚାରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତୀକିତ କରାଯାଏ । ସମସ୍ତ ତିନୋଟି ସ୍ୱର ହେଉଛି ଶବ୍ଦାତ୍ମକ ସ୍ୱର। ତଥାପି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର କେବଳ ମୂଳ ଲେକ୍ସେମ୍‌ରେ କ୍ୱଚିତ୍ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ଧାରା, ଅଧିକାର, ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ସାପେକ୍ଷୀକରଣର ମନୋଭାବକୁ ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ବ୍ୟାକରଣଗତ ସ୍ୱର ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଆବେସାବେସିରେ ବାରମ୍ବାର ଶବ୍ଦଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର ବିଲୋପ , ଆସିମିଲେସନ୍ ଏବଂ ସ୍ୱର ସମନ୍ୱୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏକ ଶବ୍ଦାବଳୀରେ N (ସିଲାବିକ୍ ନାସିକାଲ୍) କିମ୍ବା (C)V(V)(C) ଗଠନ ହୋଇପାରେ। ବନ୍ଦ ସିଲାବଲ୍ କେବଳ ଏକ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଶବ୍ଦର ଶେଷ ସ୍ୱର ବିଲୋପରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ। &lt;ref name=&quot;AGSyl&quot;&gt;{{cite journal| author-last1= Agoyi| author-first1 = Taiwo| year = 2015|title = Àbèsàbèsì Syllable and Syllabification: A Generative Phonological Approach | journal = Ago-Iwoye Journal of Languages and Literary Studies| volume= 6 | pages = 246–270}}&lt;/ref&gt;

==ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ==
ଆବେସାବେସି ସାତଟି ମୌଖିକ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ନାସିକା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ମୌଖିକ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ (/o/ vs. /ɔ/ ଏବଂ /e/ vs. /ɛ/) ପାଇଁ ଏକ ATR ପାର୍ଥକ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ବେଳେ, ନାସିକା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ +ATR କୁ -ATR (/ɔ̃/ ଏବଂ /ɛ̃/) ରୁ ପୃଥକ କରେ ନାହିଁ।&lt;ref name=&quot;LauVowels&quot;&gt;{{cite web| author-last1= Lau| author-first1 = Jonas| year = 2021|title = Vowels | work = Abesabesi Grammar| url = https://abesabesi.cceh.uni-koeln.de/grammar-entry.html?section=ch2-sc1}}&lt;/ref&gt; 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ମୌଖିକ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
!
! [[Front vowel|Front]]
! [[Central vowel|Central]]
! [[Back vowel|Back]]
|-
! [[Close vowel|Close]]
|i
|
|u
|-
! [[Mid vowel|Mid]]
|e ɛ
|
|o ɔ
|-
! [[Open vowel|Open]]
|
|a
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ନାସିକାଲ୍ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
!
! [[Front vowel|Front]]
! [[Central vowel|Central]]
! [[Back vowel|Back]]
|-
! [[Close vowel|Close]]
|ĩ
|
|ũ
|-
! [[Mid vowel|Mid]]
|ɛ̃
|
|ɔ̃
|-
! [[Open vowel|Open]]
|
|ã
|
|}

==ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି==
ଆବେସାବେସିଙ୍କ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକାରେ ୨୯ଟି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଯଦିଓ ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ୨୦ଟି ଲେକ୍ସେମଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ନଅଟି କେବଳ ସୀମାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ (ବନ୍ଧନୀରେ ସୂଚିତ)। ଏହି ସୀମାନ୍ତ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଷ୍ଟପ୍, ନାସିକାଲ୍ ଏବଂ ଫ୍ରିକେଟଭ୍, ଯେପରିକି / bʷ /, / mʷ /, ଏବଂ / hʷ / ର ଲେବିୟାଲାଇଜ୍ଡ ସମତୁଲ୍ୟ। ଆଗୋୟୀ ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅପସାରିତ ଗୋଲାକାର ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ଫଳାଫଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। &lt;ref name=&quot;AGClass&quot;&gt;{{cite journal| author-last1= Agoyi| author-first1 = Taiwo| year = 2013|title = Classification of Abesabesi | journal = International Journal of Language and Literatures| volume= 1 | issue = 1 | pages = 37–51}}&lt;/ref&gt; ଫୋନ୍ମେ /ʃ/ କୁ [ ʃ ] କିମ୍ବା ଆଫ୍ରିକେଟ [ t͜ʃ ] ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଇପାରିବ ।
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!
![[Labial consonant|Labial]]
![[alveolar consonant|Alveolar]]
![[postalveolar consonant|Postalveolar]]
![[palatal consonant|Palatal]]
![[velar consonant|Velar]]
![[labial–velar consonant|Labial-velar]]
![[glottal consonant|Glottal]]
|-
![[Plosive]]
| ({{IPA link|p}}) {{ns}} {{IPA link|b}} {{ns}} ({{IPA link|bʷ}})
| {{IPA link|t}} {{ns}} {{IPA link|d}}
|
|
| {{IPA link|k}} {{ns}} ({{IPA link|kʷ}}) {{ns}} {{IPA link|ɡ}}
| {{IPA link|k͜p}} {{ns}} {{IPA link|ɡ͜b}}
|
|-
![[Nasal consonant|Nasal]]
| {{IPA link|m}} {{ns}} ({{IPA link|mʷ}})
| {{IPA link|n}}
|
| {{IPA link|ɲ}}
| {{IPA link|ŋ}}
|
|
|-
![[Fricative]]
| {{IPA link|f}} {{ns}} ({{IPA link|fʷ}})
| {{IPA link|s}} {{ns}} ({{IPA link|sʷ}})
| {{IPA link|ʃ}} {{ns}} ({{IPA link|ʃʷ}})
|
|
|
| {{IPA link|h}} {{ns}} ({{IPA link|hʷ}})
|-
![[Affricate]]
|
|
| {{IPA link|d͜ʒ}}
|
|
|
|
|-
![[Lateral consonant|Lateral]]
|
| {{IPA link|l}}
|
|
|
|
|
|-
![[Approximant]]
|
| {{IPA link|r}}
|
| {{IPA link|j}} {{ns}} ({{IPA link|j̃}})
|
| {{IPA link|w}}
|
|}

==ଆଧାର==

[[ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା]]</text>
      <sha1>mnn7hy5y2ay5npqw9nldtvg0a8xebl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଆପ୍ରୋ ଭାଷା</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100062</id>
    <revision>
      <id>595119</id>
      <parentid>589115</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T01:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17730" sha1="8v5qjysz30emsu8hvtlxlku0lj2ko0k" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Apro
|altname=Aproumu
|states=[[Ivory Coast]]
|ethnicity=Aizi ''(Aproin)''
|speakers=6,500 
|date=1999
|ref=e18
|familycolor=Niger-Congo
|fam2=[[Atlantic–Congo]]
|fam3=[[Volta–Congo languages|Volta–Congo]]
|fam4=unclassified
|iso3=ahp
|glotto=apro1235
|glottorefname=Aproumu Aizi
}}
ଆପ୍ରୋ, ଯାହାକୁ ଆପ୍ରୋମୁ କିମ୍ବା ଆଇଜି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଏହା ଆଟଲାଣ୍ଟିକ-କଙ୍ଗୋ ଶାଖାର ଏକ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ଯାହା ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ କୋଟ୍ ଡି'ଆଇଭୋରରେ ପ୍ରାୟ ୧୨,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (୨୦୧୬ ସୁଦ୍ଧା) କଥିତ।&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/ahp/&lt;/ref&gt; ଆଇଜି ଜାତିଗତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ, ଏହା ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଆନ୍ତଃପିଢ଼ିଗତ ସଂପ୍ରସାରଣ ପାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାର ସାଂଗଠନିକ ସମର୍ଥନର ଅଭାବ ରହିଛି, ଯାହା ଏହାର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଜୀବନୀ ସ୍ଥିତିରେ ଅବଦାନ ରଖେ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 5.3 - Aproumu Aizi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/apro1235 |access-date=2026-03-19 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt; ଯଦିଓ ପୂର୍ବରୁ ଏବ୍ରି ଲାଗୁନ ପାଖରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଆଇଜି ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା କଥିତ କ୍ରୁ ଭାଷା ସହିତ ଗୋଷ୍ଠୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସର୍ଭେରେ ଦଲିଲ ହୋଇଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦଗତ ଏବଂ ଗଠନମୂଳକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଆପ୍ରୋକୁ ଭୋଲ୍ଟା-କଙ୍ଗୋ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପୂର୍ବ କ୍ୱା ଭାଷା ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଭାଷା ସ୍ୱରଗତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ଏବଂ ସୀମିତ ଲିଖିତ ରୂପ ପାଇଁ ଲାଟିନ୍ ଲିପିକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଫରାସୀ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମୌଖିକ ପରମ୍ପରାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ମୌଖିକ ଆକୃତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ନିରନ୍ତର ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Ahaté|first=Tamala Louise|title=Le système numéral de l'àprɔ: une analyse morphologique|date=2018|url=https://glottolog.org/resource/reference/id/585708|work=ABILANG 2018: Actes du colloque international à l'Université Alassane Ouattara, à Bouaké du 08 au 09 août 2018: Structure du Nom, du Syntagme Nominal et de la Phrase dans les langues Volta-Congo (Gur, Kru, Kwa) et Mande: Aspects Génétique et Typologique|pages=301–311|publisher=Vision Libros|access-date=2026-03-19}}&lt;/ref&gt;

==ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ==
କୋଟ୍ ଡି'ଆଇଭୋରରେ ଆଇଜି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଆପ୍ରୋ ଭାଷାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋ ଭାଷାର କ୍ରୁ ଶାଖାର ବୋଲି ଧରି ନିଆଯାଇଥିଲା, ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାର ଜାତିଗତ ଏବଂ ଭୌଗୋଳିକ ନିକଟତା ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଇଜି ପ୍ରକାର ଯେପରିକି ଏବ୍ରିଏ ଏବଂ ଆଲାଡିଆନ୍, ଯାହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କ୍ରୁ ଭାଷା ଅଟେ। ଏହି ଧାରଣା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାଷାଗତ ସର୍ଭେରେ ଜାରି ରହିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଆଇଜି ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରୁ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ମ୍ୟୁରିସ୍ ଡେଲାଫୋସେ ତାଙ୍କ ୧୯୦୪ ବର୍ଗୀକରଣରେ କ୍ରୁକୁ ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଉପଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ କରି ସାସାଣ୍ଡ୍ରା ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;https://llacan.cnrs.fr/fichiers/nigercongo/fichiers/Zogbo_Kru.pdf{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ସୁଦ୍ଧା, ବିଶେଷ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଶବ୍ଦଗତ ସମାନ୍ତରାଳ ପରି ଅଂଶୀଦାର ରୂପଗତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋ ମଧ୍ୟରେ ଭୋଲ୍ଟା-କଙ୍ଗୋର କ୍ୱା ଉପଗୋଷ୍ଠୀରେ କ୍ରୁ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକୀକୃତ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରୁ ଏଥନୋଲୋଗ୍ ସଂସ୍କରଣଗୁଡ଼ିକ ବିକଶିତ ବୁଝାମଣାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା, ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆପ୍ରୋକୁ କ୍ରୁ ସମ୍ପର୍କ ଅଧୀନରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା।

୧୯୮୦ ଦଶକ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉପଭାଷାଗତ ସର୍ଭେ ସମେତ ବିସ୍ତୃତ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍, ଆପ୍ରୋ ପାଇଁ କ୍ରୁ ଆଫିଲିଏସନ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲା। ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଲିନେଲ୍ ମାର୍ଚ୍ଚେସ୍ ଏବଂ ଆନ୍ ହୁକ୍ ଦ୍ୱାରା ଆଇଜି ଉପଭାଷା ଉପରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ଏପରି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲା ​​ଯାହା କ୍ରୁ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମେଳ ଖାଉ ନଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଶ୍ଳେଷଣ, ଯେପରିକି ତମାଲା ଲୁଇସ୍ ଆହାଟେଙ୍କ ୨୦୧୮ରେ ଆପ୍ରୋର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀର ପରୀକ୍ଷା, ସୂଚିତ କରିଥିଲା ​​ଯେ ଏହା କ୍ରୁ ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଭାବିକ ଗଠନରୁ ଆକୃତିଗତ ପ୍ରମାଣ ଉପରେ ଆଧାର କରି କ୍ୱା ଭାଷା ସହିତ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମ୍ପର୍କର ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲା। ଏହି ପୁନଃବର୍ଗୀକରଣ ସୀମିତ ତଥ୍ୟରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ପୂର୍ବ ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରିବାରେ ପ୍ରାଥମିକ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଆଇଜି ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକ, ଯେପରିକି ମୋବୁମ୍ରିନ୍ ଆଇଜି ଏବଂ ଟିଆଗବାମ୍ରିନ୍ ଆଇଜି, ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ବର୍ଗୀକରଣ ଅନିଶ୍ଚିତତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି।&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/ahm/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/tzp/&lt;/ref&gt;

==ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଉପଭାଷା==
ଆପ୍ରୋ ଭାଷା, ଯାହାକୁ ଆପ୍ରୋମୁ ଆଇଜି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଏହା ଦେଶର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏବ୍ରି ଲାଗୁନର କୂଳରେ କୋଟ ଡି'ଆଇଭୋରରେ କେବଳ କୁହାଯାଉଥିବା ଏକ ଆଦିବାସୀ ଭାଷା। ଏହା ଲାଗୁନ୍ସ ଜିଲ୍ଲାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ବିଶେଷକରି ଜ୍ୟାକଭିଲ୍ ଉପପ୍ରିଫେକ୍ଚର (ଆଟ୍ଟୁଉ ଏ, ଆଟ୍ଟୁଉ ବି, ଟେଫ୍ରେଡଜି, କୋକୋ ଏବଂ ବାପୋ ପରି ଗ୍ରାମ ସମେତ) ଏବଂ ଡାବୋଉ ଉପପ୍ରିଫେକ୍ଚର (ଆଲ୍ଲାବା ଗ୍ରାମ ସମେତ)। ଆବିଜାନ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଉପପ୍ରିଫେକ୍ଚର ଅଞ୍ଚଳ ଆପ୍ରୋର ଭୌଗୋଳିକ ବଣ୍ଟନର ମୂଳ କ୍ଷେତ୍ର ଗଠନ କରେ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Project |first=Joshua |title=Aizi, Aproumu in Côte d'Ivoire |url=https://joshuaproject.net/people_groups/10210/IV |access-date=2026-03-19 |website=joshuaproject.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

ଭାଷାଗତ ସର୍ଭେରେ ଆପ୍ରୋର କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉପଭାଷା ଦଲିଲଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ଭାଷାକୁ ଏହାର ଭାଷଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମାନ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି। ଯଦିଓ ଥରେ ଏବ୍ରି ଲାଗୁନ ଆଖପାଖରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଆଇଜି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା କଥିତ କ୍ରୁ ଭାଷା ସହିତ ଗୋଷ୍ଠୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରିକି ନିକଟତର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମୋବୁମରିନ୍ ଆଇଜି ଏବଂ ଟିଆଗବାମରିନ୍ ଆଇଜି, ଆପ୍ରୋକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍-କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଯାହା ଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦଗତ ଏବଂ ଗଠନମୂଳକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଭୋଲ୍ଟା-କଙ୍ଗୋ ମଧ୍ୟରେ ଅବର୍ଗୀକୃତ। ଆପ୍ରୋ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏବ୍ରି ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ କ୍ୱା ଭାଷା ସହିତ ସହାବସ୍ଥାନ କରେ, ଯାହା ଲାଗୁନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଭାଷାଗତ ସମ୍ପର୍କକୁ ସହଜ କରିଥାଏ।

==ବକ୍ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା==
ଆଇଜି ଜାତିଗତ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଆପ୍ରୋରେ ୭,୦୦୦ ରୁ କମ୍ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟତଃ ବୟସ୍କ, ୧୯୯୯ ସୁଦ୍ଧା ୬,୫୦୦ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାଭାଷୀ ଥିବାର ପୁରୁଣା ଆକଳନ ସହିତ ଏବଂ କୌଣସି ସମ୍ପ୍ରତିକ ବ୍ୟାପକ ସର୍ଭେ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ। ଏହି ଭାଷାକୁ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଟ୍ ଡି'ଆଇଭୋରରେ ସରକାରୀ ଭାଷା ଭାବରେ ଫରାସୀ ଭାଷାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଚାଲୁଥିବା ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରବାସ ଯୋଗୁଁ ଏହାର ଜୀବନଶକ୍ତି ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ବ୍ୟବହାର ଢାଞ୍ଚାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହା ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିଢ଼ିଗତ ଭାବରେ ସଂପ୍ରସାରଣ ପାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଆପ୍ରୋର ସୀମିତ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭାଷାଗତ ତଥ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କକୁ ଅଙ୍କିତ କରେ।

ସାମାଜିକ ଭାଷାଗତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ଆପ୍ରୋ ଏବ୍ରି ଲାଗୁନ ଅଞ୍ଚଳର ଘର ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିଛି, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଗଣମାଧ୍ୟମ ଭଳି କୌଣସି ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତି କିମ୍ବା ସାଂଗଠନିକ ସମର୍ଥନର ଅଭାବ ରହିଛି।

==ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ==
=====ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି=====
ଅପ୍ରୋମୁ ଭାଷାର ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଥିବା ଚାର୍ଟରେ ଅବସ୍ଥିତ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Phoible |url=https://phoible.org/inventories/view/205}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[Bilabial consonant|Bilabial]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[Labiodental consonant|Labiodental]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[Alveolar consonant|Alveolar]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[Postalveolar consonant|Post-]]
[[Postalveolar consonant|alveolar]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[Palatal consonant|Palatal]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[Labial–velar consonant|Labial–velar]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[Velar consonant|Velar]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Nasal consonant|Nasal]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced bilabial nasal|m]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced alveolar nasal|n]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |[[Voiced palatal nasal|ɲ]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced velar nasal|ŋ]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Plosive]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |[[Voiceless bilabial plosive|p]]
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced bilabial plosive|b]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |[[Voiceless alveolar plosive|t]]
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced dental and alveolar plosives|d]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |
|[[Voiceless palatal plosive|c]]
|[[Voiced palatal plosive|ɟ]]
|[[Voiceless labial–velar plosive|k͡p]]
|[[Voiced labial–velar plosive|ɡ͡b]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |[[Voiceless velar plosive|k]]
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced velar plosive|g]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Implosive consonant|Implosive]]
|
|[[Voiced bilabial implosive|ɓ]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Fricative]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |[[Voiceless labiodental fricative|f]]
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced labiodental fricative|v]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |[[Voiceless alveolar fricative|s]]
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced alveolar fricative|z]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |[[Voiceless postalveolar fricative|ʃ]]
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced postalveolar fricative|ʒ]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |[[Approximant]]
!&lt;small&gt;[[Median consonant|Median]]&lt;/small&gt;
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced palatal approximant|j]]
| colspan=&quot;2&quot; |[[Voiced labial-velar approximant|w]]
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |
|-
!&lt;small&gt;[[Lateral consonant|Lateral]]&lt;/small&gt;
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |
| style=&quot;border-left: 0;&quot; |[[Voiced alveolar lateral approximant|l]]
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
|}

===== ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!
![[Front vowel|Front]]
![[Near-front vowel|Near-front]]
![[Back vowel|Back]]
|-
![[Close vowel|Close]]
|[[Close front unrounded vowel|i]]
|
|[[Close back rounded vowel|u]], [[Close back unrounded vowel|ɯ̞]]
|-
![[Near-close vowel|Near-close]]
|
|[[Near-close near-front unrounded vowel|ɪ]]
|
|-
![[Close-mid vowel|Close-mid]]
|[[Close-mid front unrounded vowel|e]]
|
|[[Close-mid back rounded vowel|o]]
|-
![[Open-mid vowel|Open-mid]]
|[[Open-mid front unrounded vowel|ɛ]]
|
|[[Open-mid back unrounded vowel|ʌ]]
|-
![[Open vowel|Open]]
|[[Open front unrounded vowel|a]]
|
|
|}

==ଆଧାର==

[[ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା]]</text>
      <sha1>8v5qjysz30emsu8hvtlxlku0lj2ko0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ଅଲି ହୋସେନୀ ଖାମେନେଇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100535</id>
    <revision>
      <id>595117</id>
      <parentid>594611</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T00:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28148</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>595117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15690" sha1="l01iuws71b59ej8ruk5snzdypz0lp2r" xml:space="preserve">'''ଅଲି ହୋସେନୀ ଖାମେନେଇ''' (୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୯ – ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬) ଜଣେ ଇରାନୀ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଶିଆ ଧର୍ମଗୁରୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ୧୯୮୯ ଠାରୁ ୨୦୨୬ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ [[ଇରାନ]]&lt;nowiki/&gt;ର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଖାମେନେଇ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ଥିବା ସେ, ପୂର୍ବରୁ ୧୯୮୧ ଠାରୁ ୧୯୮୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନର ତୃତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ସେବା କରିଥିଲେ। ସେ “ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଆୟାତୋଲ୍ଲାହ” ଉପାଧି ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଭାବେ ତାଙ୍କ ୩୬ ବର୍ଷ ଓ ୬ ମାସର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘସମୟ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟରତ ରାଷ୍ଟ୍ରପ୍ରମୁଖ ଭାବେ ପରିଚିତ କରିଥିଲା।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dharitri |last2=Patra |first2=Sucharita |date=2026-03-01 |title=କେତେ ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡି ଦେଇଗଲେ ଖାମେନେଇ, ଜାଣିଲେ ହୋଇଯିବେ ତାଜୁବ - Dharitri |url=https://admin.dharitri.com/ayatollah-ali-khameneis-net-worth-and-successor/ |access-date=2026-04-24 |website=Dharitri Odia News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ମଶହଦରେ ଖାମେନେଇ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ, ସେଠାରେ ଏକ ହଉଜାରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ କୁମ୍‌ରେ ବସୋବାସ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରୁହୋଲ୍ଲାହ ଖୋମେନିଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଖାମେନେଇ ମହମ୍ମଦ ରେଜା ପହଲଭିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପହଲଭି ସରକାର ଦ୍ୱାରା ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିର୍ବାସିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଛଅଥର ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ। ଇରାନୀ ବିପ୍ଲବ ସମୟରେ ସେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ ବିପ୍ଲବ ସଫଳ ହେବା ପରେ ନୂତନ ଗଠିତ ଇସ୍ଲାମିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ପଦବୀ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ବିପ୍ଲବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଗୋଟିଏ ହତ୍ୟାଚେଷ୍ଟାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାର ପରିଣାମରେ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତ ଅଚଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଇରାନ–ଇରାକ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ୧୯୮୧ ଠାରୁ ୧୯୮୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଇରାନର ତୃତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ସେ ଇସ୍ଲାମିକ ବିପ୍ଲବୀୟ ଗାର୍ଡ କୋର୍ପସ (IRGC) ସହିତ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲେ। ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ରୁହୋଲ୍ଲାହ ଖୋମେନିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ସଭା (Assembly of Experts) ଦ୍ୱାରା ଖାମେନେଇଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ଖାମେନେଇ ନିଜର ଧାର୍ମିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଏହି ପଦବୀ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀତା ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସେ ମଧ୍ୟମ ସ୍ତରର ଧର୍ମଗୁରୁ ଥିଲେ ଏବଂ ସଂବିଧାନରେ ଥିବା ‘ମର୍ଜା’ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରୁନଥିଲେ। ପରେ ସେହି ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ବିଲୋପ କରିବା ପାଇଁ ସଂବିଧାନ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେହି ବର୍ଷରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସଭା ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।

୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱାରା କୃତ ଏକ ସଂଯୁକ୍ତ ବାୟୁ ଆକ୍ରମଣରେ ଖାମେନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Iran's Supreme Leader Ali Khamenei killed, senior Israeli official says |url=https://uk.news.yahoo.com/irans-supreme-leader-ali-khamenei-194449508.html |access-date=2026-04-24 |website=Yahoo News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ==
[[ଫାଇଲ:Childhood_photo_of_Seyed_Ali_Khamenei.jpg|thumb|କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଖାମେନେଇ]]
ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୯ ରେ ମଶହଦରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ଜୱାଦ ଖାମେନେଇ ଜଣେ ଶିଆ ଆଲିମ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଇରାକର ନଜଫରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ମାତା ଖଦିଜେହ ମୀରଦମାଦୀ ଥିଲେ। ସେ ଆଠ ଭାଇଭଉଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ହାଦି ଖାମେନେଇ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁ ଓ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ସମ୍ପାଦକ ଅଟନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭଉଣୀ ଫାତେମା ହୁସେନୀ ଖାମେନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ୨୦୧୫ ରେ ହୋଇଥିଲା। 

ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଅଜରବୈଜାନୀ ତୁର୍କ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଖାମନେହ (ତବ୍ରିଜ ନିକଟରେ)ରୁ ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାତା ପାର୍ସୀ ମୂଳର ଥିଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଦରୁ ଥିଲେ।  ତାଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ଅଫତାସୀ ସୟ୍ୟଦମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥାଏ, ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଚତୁର୍ଥ ଶିଆ ଇମାମ ଅଲି ଅଲ-ସଜ୍ଜାଦଙ୍କ ସହ ରହିଛି।

ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଚାରି ବର୍ଷ ବୟସରୁ କୁରାନ ଅଧ୍ୟୟନ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେ ମଶହଦରେ ନିଜର ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଉଚ୍ଚ ହୌଜା ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷକ ଶେଖ ହାଶିମ କଜ୍ୱିନୀ ଓ ଆୟତୁଲ୍ଲାହ ମିଲାନୀ ଥିଲେ। 

ମଶହଦରେ ରହିବା ସମୟରେ ସେ ଧାର୍ମିକ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଓ &quot;ଖୁଦା-ପରସ୍ତ ସମାଜବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ&quot;ର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିଲେ। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ଇସ୍ଲାମୀ ସମାଜବାଦକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲା ଏବଂ କାର୍ଲ ମାର୍କସ ଓ ଚେ ଗ୍ୱେରା ପରି ଚିନ୍ତକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲା।

୧୯୫୭ ରେ ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନଜଫକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ମଶହଦକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ। ୧୯୫୮ ରେ ସେ କୋମରେ ବସବାସ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରୁହୋଲ୍ଲାହ ଖୋମେନି ଓ ସୟଦ ହୁସେନ ବୋରୁଜର୍ଦିଙ୍କ କ୍ଲାସରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ।

== ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ (୧୯୬୦ ଦଶକ-୧୯୮୧) ==
ଅଲି ହୁସେନୀ ଖାମେନେଇ ୧୯୬୦ ଓ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ଶାହଙ୍କ ଶାସନବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ସକ୍ରିୟ ହେଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେ ବିରଜାନ୍ଦରେ ଥିବା ଏକ ଧାର୍ମିକ ପାଠଶାଳାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରୁଥିଲେ। ଖାମେନେଇଙ୍କ ଆଧିକାରିକ ଓେବସାଇଟ୍‌ ଅନୁସାରେ, ଶାହଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚର ସଂସ୍ଥା ସାଭାକ୍‌ (SAVAK) ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷଗୁଡିକରେ ତାଙ୍କୁ ଛଅଥର ଗିରଫ କରିଥିଲା। ପ୍ରଥମ ଥର ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ରୁହୋଲ୍ଲା ଖୋମେନିଙ୍କ ଗିରଫ ବିରୋଧରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଦର୍ଶନ ପରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। ପରେ ତାଙ୍କ ସାର୍ବଜନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ନିଷେଧ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଶାହଙ୍କ ଶାସନ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କରାଯାଇଥିଲା।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Historic Personalities of Iran: Ayatollah Seyed Ali Khamenei |url=https://www.iranchamber.com/history/akhamenei/ali_khamenei.php |access-date=2026-04-28 |website=www.iranchamber.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ଖାମେନେଇ ଇରାନୀ ବିପ୍ଲବରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ ଏବଂ ରୁହୋଲ୍ଲା ଖୋମେନିଙ୍କ ନିକଟ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ। ଇସ୍ଲାମିକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନା ପରେ, ସେ ଅନେକ ସରକାରୀ ପଦବୀ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ୧୪ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୯ ଠାରୁ ସେ ଆସ୍ତାନ କୁଦ୍ସ ରଜଭୀର ସେବକମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kahlili |first=Reza |url=https://books.google.co.in/books?id=YfL9zcW1-qAC&amp;q=Assassination++Ali+Khamenei+Mojahedin+1981&amp;pg=PA155&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Assassination%20%20Ali%20Khamenei%20Mojahedin%201981&amp;f=false |title=A Time to Betray: A Gripping True Spy Story of Betrayal, Fear, and Courage |date=2013-02-12 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4391-8968-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;

ମୁହମ୍ମଦ ସାହିମି ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, ଖାମେନେଇଙ୍କ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ ୧୯୭୯ ମସିହାର ଇରାନୀ ବିପ୍ଲବ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, ପରେ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହୋଇଥିବା ଆକବର ହାଶେମି ରଫସଞ୍ଜାନି ଖାମେନେଇଙ୍କୁ ଖୋମେନିଙ୍କ ନିକଟତର ହେବାର ସୂଯୋଗ ମିଳିଥିଲା। ପରେ, ସେତେବେଳେ ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ ଥିବା ହସନ ରୁହାନି ଖାମେନେଇଙ୍କୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିପ୍ଲବୀ ସରକାରରେ ଉପ ରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ପଦବୀ ପାଇବାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sahimi |first=Muhammad |title=Iran's Incredible Shrinking Ayatollah |url=https://nationalinterest.org/feature/irans-incredible-shrinking-ayatollah-16089 |access-date=2026-04-28 |website=The National Interest |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

୧୯୮୦ ମସିହାରେ, ହୁସେନ-ଆଲି ମୋନ୍ତାଜେରିଙ୍କ ପଦତ୍ୟାଗ ପରେ, ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଖୋମେନି ଆଲି ଖାମେନେଇଙ୍କୁ ତେହରାନର ଶୁକ୍ରବାରୀ ନମାଜର ଇମାମ୍‌ ପଦବୀକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଖାମେନେଇ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ୧୯୭୯ ମସିହାର ଜୁଲାଇ ଶେଷରୁ ୬ ନଭେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷାର ଉପମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଇସ୍ଲାମିକ ବିପ୍ଲବୀ ଗାର୍ଡର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ। ସେ ଇରାନୀ ସଂସଦର ରକ୍ଷା କମିଶନର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ।

== ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦ (୧୯୮୧–୧୯୮୯) ==
୧୯୮୧ ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମହମ୍ମଦ-ଅଲି ରଜାଇଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ, ଅଲି ଖାମେନେଇ ୯୭% ମତ ସହ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଏହି ପଦବୀ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ପ୍ରଥମ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁ ଥିଲେ। ୧୯୮୫ ର ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ୮୭% ମତ ସହ ପୁନର୍ବାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ଚୟନିତ ହୋଇଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ବାମପନ୍ଥୀ ଓ ଉଦାରପନ୍ଥୀ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନଙ୍କୁ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ୧୯୮୦ ଦଶକରେ ରାଜନୈତିକ ବିରୋଧୀ ଓ ବିଦ୍ରୋହୀ ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ବିପ୍ଲବୀ ଅଦାଲତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇଥିଲା। 

== ଆଧାର ==
{{ଅଧାଗଢ଼ା}}{{ଆଧାର}}

[[ଶ୍ରେଣୀ:ଇରାନ]]</text>
      <sha1>l01iuws71b59ej8ruk5snzdypz0lp2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100588</id>
    <revision>
      <id>595115</id>
      <timestamp>2026-05-10T15:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ssgapu22</username>
        <id>7676</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{ଛୋଟ|Pabitra Bandhana (2026 Odia film)}} {{Infobox film | name           = ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ | image          =  | image size     =  | alt            =  | caption        =  | director       =  | producer       =  | writer         =  | screenplay     =  | story          =  | based on       =  | narrator       =  | starring       =  | music          =  | cinematography =  | editing        =  | st...&quot; ନାଆଁରେ ପୃଷ୍ଠାଟିଏ ତିଆରିକଲେ</comment>
      <origin>595115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1526" sha1="9tkqxmjki1e0osvdi7m9pxrygobut32" xml:space="preserve">{{ଛୋଟ|Pabitra Bandhana (2026 Odia film)}}
{{Infobox film
| name           = ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ
| image          = 
| image size     = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = 
| producer       = 
| writer         = 
| screenplay     = 
| story          = 
| based on       = 
| narrator       = 
| starring       = 
| music          = 
| cinematography = 
| editing        = 
| studio         = 
| distributor    = 
| released       = 
| runtime        = 
| country        = {{flag|ଭାରତ}}
| language       = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ।

==ଅଭିନୟ==

==କାହାଣୀ==

==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ==

===ଗୀତ===
{{Track listing
| all_writing  = 
| extra_column = ଗାୟକ

| title1  = 
| lyrics1 = 
| length1 = 
| extra1  = 

| title2  = 
| lyrics2 = 
| length2 = 
| extra2  = 

| title3  = 
| lyrics3 = 
| length3 = 
| extra3  = 

| title4  = 
| lyrics4 = 
| length4 = 
| extra4  = 

| title5  = 
| lyrics5 = 
| length5 = 
| extra5  = 

| title6  = 
| lyrics6 = 
| length6 = 
| extra6  = 

| title7  = 
| lyrics7 = 
| length7 = 
| extra7  = 
}}

==ଆଧାର==
{{ଆଧାର}}

==ବାହାର ଆଧାର==
* {{Imdb title|{{#property:P345}}}}

{{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}}</text>
      <sha1>9tkqxmjki1e0osvdi7m9pxrygobut32</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>