Википеди oswiki https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%C3%A6%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D1%84%D0%B0%D1%80%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Медиа Сæрмагонд Тæрхон Архайæг Архайæджы ныхас Википеди Википедийы тæрхон Файл Файлы тæрхон MediaWiki MediaWiki-йы тæрхон Хуызæг Хуызæджы тæрхон Æххуыс Æххуысы тæрхон Категори Категорийы тæрхон TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4797 594731 584426 2026-05-11T09:33:51Z Taamu 795 594731 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Цæболтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Хидыхъус]], [[Абана (Тырсыгом)|Абана]], [[Мына]], [[Къоб]], [[Ухат]] | Commons = }} '''Цæболтæ'''<ref name="iron myggægtæ">Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005 — 359 ф.</ref> ({{lang-ru|Цаболовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Цæболтæ|*]] bpusx4sjv4a5taa9ofghs70ttuk3nsm 594732 594731 2026-05-11T09:34:47Z Taamu 795 594732 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Цæболтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Хидыхъус]], [[Абана (Тырсыгом)|Абана]], [[Мына]], [[Къоб]], [[Ухат]] | Commons = }} '''Цæболтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Цаболовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Цæболтæ|*]] he75mifzu9cd49iij9t3ov9173y0f4u 594733 594732 2026-05-11T09:46:50Z Taamu 795 594733 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Цæболтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Хидыхъус]], [[Абана (Тырсыгом)|Абана]], [[Мына]], [[Къоб]], [[Ухат]] | Commons = }} '''Цæболтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Цаболовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Цæболтæ цардысты [[Куырттаты ком]]ы [[Хидыхъус]]ы суанг XVIII æнусы кæронмæ. Мыггаджы мæсыг абон дæр ис уым, кæд æмбисхæлд у, уæддæр уым чи цæры, уыдон æй зонынц Цæболты [[мæсыг]] кæй у, уый. Нæ фыдæлтæ ам кодтой зæххы куыст, дардтой фос. Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй хæхбæсты цæрæг адæм кæрæдзийæн нæ барстой, исчи иу хуымгæндмæ, уыгæрдæнмæ, кæнæ ауæдзмæ куы бавнæлдта, уæд-иу суанг лæгмæрдтæ дæр æрцыди. Цæболты хистæртæ куыд дзырдтой, афтæмæй ахæм зæххы (хуымгæнды) тыххæй рауади загъд æмæ æрцыд лæгмард. Фидаугæ бæргæ бакодтой мыггæгтæ, фæлæ раздæр адæмы ’хсæн æфсарм кæй уыди, уымæ гæсгæ, Цæболтæ Хидыхъусæй лидзæг фесты. Уый уыди XVIII æнусы ’мбисмæ хæстæг. Иутæ дзы алыгъдысты æмæ ’рцардысты [[Тырсыгом]]ы, иннæтæ ’рбынат кодтой [[Хуымæллæг (хъæу)|Хуымæллæджы]]. Цæболты мыггагæн сæ фылдæр алыгъдысты Тырсыгоммæ æмæ ’рбынат кодтой [[Четойтыхъæу]]ы бынмæ фæзы, сарæзтой хæдзæрттæ, фæлæ цалдæр азы фæстæ [[Суатъисы дон]] тынг раивылд æмæ фæласта хæдзæрттæ. Уый фæстæ та сарæзтой хæдзæрттæ дæлдæр. Хъæу схуыдтой [[Абана (Тырсыгом)|Абана]]. Ам хъæуы астæу тæвдæй цыди æмæ абон дæр цæуы сондон, ам дзæбæх кодтой хуылфы æмæ буары низтæ. Уымæ гæсгæ, хъæу схуыдтой Абана. Ам Цæболты фарсмæ цардысты Бызыккатæ, Гуыдиатæ, Саппиатæ, Хъаратæ (куывд-иу куы уыди, уæддæр-иу куывтой фондз мыггаджы тыххæй). Фæстæдæр Гуыдиатæ æмæ Саппиатæ ’рцардысты [[Окрохъана]]йы, сæ зæххытæ — хуымтæ æмæ уыгæрдæнтæ — ныууагътой Цæболтæн—Леуантæн (Леуан уыди Гуыдиаты сиахс). Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй та XIX æнусы ’мбисы Цæболтæй бирæтæ ацыдысты алы рæттæм: Хъуды коммæ, [[Мынагом]]мæ, [[Къоб]]мæ, цалдæр хæдзарæй та ралыгъдысты [[Дзæуджыхъæу]]мæ. XIX æнусы кæрон бирæ бинонтæ алы мыггæгтæй алыгъдысты æмæ ’рцардысты Хъызлары (Залкъофы) æмæ сæ хъæу схуыдтой [[Къоб (Цæцæн)|Къоб]] — Къобæй æмæ йæ алыфарс хъæутæй кæй алыгъдысты, уый тыххæй. Уырдæм алыгъдис == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Цæболтæ|*]] 9zc4b7n9hi36unvdfqx3r69i2vnf9v0 594734 594733 2026-05-11T09:48:11Z Taamu 795 594734 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Цæболтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Хидыхъус]], [[Абана (Тырсыгом)|Абана]], [[Мына]], [[Къоб]], [[Ухат]] | Commons = }} '''Цæболтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Цаболовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Цæболтæ цардысты [[Куырттаты ком]]ы [[Хидыхъус]]ы суанг XVIII æнусы кæронмæ. Мыггаджы мæсыг абон дæр ис уым, кæд æмбисхæлд у, уæддæр уым чи цæры, уыдон æй зонынц Цæболты [[мæсыг]] кæй у, уый. Нæ фыдæлтæ ам кодтой зæххы куыст, дардтой фос. Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй хæхбæсты цæрæг адæм кæрæдзийæн нæ барстой, исчи иу хуымгæндмæ, уыгæрдæнмæ, кæнæ ауæдзмæ куы бавнæлдта, уæд-иу суанг лæгмæрдтæ дæр æрцыди. Цæболты хистæртæ куыд дзырдтой, афтæмæй ахæм зæххы (хуымгæнды) тыххæй рауади загъд æмæ æрцыд лæгмард. Фидаугæ бæргæ бакодтой мыггæгтæ, фæлæ раздæр адæмы ’хсæн æфсарм кæй уыди, уымæ гæсгæ, Цæболтæ Хидыхъусæй лидзæг фесты. Уый уыди XVIII æнусы ’мбисмæ хæстæг. Иутæ дзы алыгъдысты æмæ ’рцардысты [[Тырсыгом]]ы, иннæтæ ’рбынат кодтой [[Хуымæллæг (хъæу)|Хуымæллæджы]]. Цæболты мыггагæн сæ фылдæр алыгъдысты Тырсыгоммæ æмæ ’рбынат кодтой [[Четойтыхъæу]]ы бынмæ фæзы, сарæзтой хæдзæрттæ, фæлæ цалдæр азы фæстæ [[Суатъисы дон]] тынг раивылд æмæ фæласта хæдзæрттæ. Уый фæстæ та сарæзтой хæдзæрттæ дæлдæр. Хъæу схуыдтой [[Абана (Тырсыгом)|Абана]]. Ам хъæуы астæу тæвдæй цыди æмæ абон дæр цæуы сондон, ам дзæбæх кодтой хуылфы æмæ буары низтæ. Уымæ гæсгæ, хъæу схуыдтой Абана. Ам Цæболты фарсмæ цардысты Бызыккатæ, Гуыдиатæ, Саппиатæ, Хъаратæ (куывд-иу куы уыди, уæддæр-иу куывтой фондз мыггаджы тыххæй). Фæстæдæр Гуыдиатæ æмæ Саппиатæ ’рцардысты [[Окрохъана]]йы, сæ зæххытæ — хуымтæ æмæ уыгæрдæнтæ — ныууагътой Цæболтæн—Леуантæн (Леуан уыди Гуыдиаты сиахс). Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй та XIX æнусы ’мбисы Цæболтæй бирæтæ ацыдысты алы рæттæм: Хъуды коммæ, [[Мынагом]]мæ, [[Къоб]]мæ, цалдæр хæдзарæй та ралыгъдысты [[Дзæуджыхъæу]]мæ. XIX æнусы кæрон бирæ бинонтæ алы мыггæгтæй алыгъдысты æмæ ’рцардысты Хъызлары (Залкъофы) æмæ сæ хъæу схуыдтой [[Къоб (Цæцæн)|Къоб]] — Къобæй æмæ йæ алыфарс хъæутæй кæй алыгъдысты, уый тыххæй.<ref>Фыдыуæзæг: Тырсыгом, Хъуыдыком, Къобы зылд / Сост. А.Б.Бациев, Т.А.Кокайты — Дзæуджыхъæу: Проект-Пресс, 2008 — 608 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Цæболтæ|*]] jw5nbohj4umq811nik5kbc6b2p9dwr6 594735 594734 2026-05-11T09:49:22Z Taamu 795 594735 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Цæболтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Хидыхъус]], [[Абана (Тырсыгом)|Абана]], [[Мына]], [[Къоб]], [[Ухат]] | Commons = }} '''Цæболтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Цаболовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Цæболтæ цардысты [[Куырттаты ком]]ы [[Хидыхъус]]ы суанг XVIII æнусы кæронмæ. Мыггаджы мæсыг абон дæр ис уым, кæд æмбисхæлд у, уæддæр уым чи цæры, уыдон æй зонынц Цæболты [[мæсыг]] кæй у, уый. Нæ фыдæлтæ ам кодтой зæххы куыст, дардтой фос. Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй хæхбæсты цæрæг адæм кæрæдзийæн нæ барстой, исчи иу хуымгæндмæ, уыгæрдæнмæ, кæнæ ауæдзмæ куы бавнæлдта, уæд-иу суанг лæгмæрдтæ дæр æрцыди. Цæболты хистæртæ куыд дзырдтой, афтæмæй ахæм зæххы (хуымгæнды) тыххæй рауади загъд æмæ æрцыд лæгмард. Фидаугæ бæргæ бакодтой мыггæгтæ, фæлæ раздæр адæмы ’хсæн æфсарм кæй уыди, уымæ гæсгæ, Цæболтæ Хидыхъусæй лидзæг фесты. Уый уыди XVIII æнусы ’мбисмæ хæстæг. Иутæ дзы алыгъдысты æмæ ’рцардысты [[Тырсыгом]]ы, иннæтæ ’рбынат кодтой [[Хуымæллæг (хъæу)|Хуымæллæджы]]. Цæболты мыггагæн сæ фылдæр алыгъдысты Тырсыгоммæ æмæ ’рбынат кодтой [[Четойтыхъæу]]ы бынмæ фæзы, сарæзтой хæдзæрттæ, фæлæ цалдæр азы фæстæ [[Суатъисы дон]] тынг раивылд æмæ фæласта хæдзæрттæ. Уый фæстæ та сарæзтой хæдзæрттæ дæлдæр. Хъæу схуыдтой [[Абана (Тырсыгом)|Абана]]. Ам хъæуы астæу тæвдæй цыди æмæ абон дæр цæуы сондон, ам дзæбæх кодтой хуылфы æмæ буары низтæ. Уымæ гæсгæ, хъæу схуыдтой Абана. Ам Цæболты фарсмæ цардысты Бызыккатæ, Гуыдиатæ, Саппиатæ, Хъаратæ (куывд-иу куы уыди, уæддæр-иу куывтой фондз мыггаджы тыххæй). Фæстæдæр Гуыдиатæ æмæ Саппиатæ ’рцардысты [[Окрохъана]]йы, сæ зæххытæ — хуымтæ æмæ уыгæрдæнтæ — ныууагътой Цæболтæн—Леуантæн (Леуан уыди Гуыдиаты сиахс). Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй та XIX æнусы ’мбисы Цæболтæй бирæтæ ацыдысты алы рæттæм: Хъуды коммæ, [[Мынагом]]мæ, [[Къоб]]мæ, цалдæр хæдзарæй та ралыгъдысты [[Дзæуджыхъæу]]мæ. XIX æнусы кæрон бирæ бинонтæ алы мыггæгтæй алыгъдысты æмæ ’рцардысты Хъызлары (Залкъофы) æмæ сæ хъæу схуыдтой [[Къоб (Цæцæн)|Къоб]] — Къобæй æмæ йæ алыфарс хъæутæй кæй алыгъдысты, уый тыххæй.<ref>Фыдыуæзæг: Тырсыгом, Хъуыдыком, Къобы зылд / Сост. А.Б.Бациев, [[Кокайты Тотрадз|Т.А.Кокайты]] — Дзæуджыхъæу: Проект-Пресс, 2008 — 608 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Цæболтæ|*]] jk8o1dz6hl6akbq27x8jvpqy8xkaa5z 594736 594735 2026-05-11T09:52:31Z Taamu 795 594736 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Цæболтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Хидыхъус]], [[Абана (Тырсыгом)|Абана]], [[Мына]], [[Къоб]], [[Ухат]] | Commons = }} '''Цæболтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Цаболовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Цæболтæ цардысты [[Куырттаты ком]]ы [[Хидыхъус]]ы суанг XVIII æнусы кæронмæ. Мыггаджы мæсыг абон дæр ис уым, кæд æмбисхæлд у, уæддæр уым чи цæры, уыдон æй зонынц Цæболты [[мæсыг]] кæй у, уый. Цæболты фыдæлтæ ам кодтой зæххы куыст, дардтой фос. Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй хæхбæсты цæрæг адæм кæрæдзийæн нæ барстой, исчи иу хуымгæндмæ, уыгæрдæнмæ, кæнæ ауæдзмæ куы бавнæлдта, уæд-иу суанг лæгмæрдтæ дæр æрцыди. Цæболты хистæртæ куыд дзырдтой, афтæмæй ахæм зæххы (хуымгæнды) тыххæй рауади загъд æмæ æрцыд лæгмард. Фидаугæ бæргæ бакодтой мыггæгтæ, фæлæ раздæр адæмы ’хсæн æфсарм кæй уыди, уымæ гæсгæ, Цæболтæ Хидыхъусæй лидзæг фесты. Уый уыди XVIII æнусы ’мбисмæ хæстæг. Иутæ дзы алыгъдысты æмæ ’рцардысты [[Тырсыгом]]ы, иннæтæ ’рбынат кодтой [[Хуымæллæг (хъæу)|Хуымæллæджы]]. Цæболты мыггагæн сæ фылдæр алыгъдысты Тырсыгоммæ æмæ ’рбынат кодтой [[Четойтыхъæу]]ы бынмæ фæзы, сарæзтой хæдзæрттæ, фæлæ цалдæр азы фæстæ [[Суатъисы дон]] тынг раивылд æмæ фæласта хæдзæрттæ. Уый фæстæ та сарæзтой хæдзæрттæ дæлдæр. Хъæу схуыдтой [[Абана (Тырсыгом)|Абана]]. Ам хъæуы астæу тæвдæй цыди æмæ абон дæр цæуы сондон, ам дзæбæх кодтой хуылфы æмæ буары низтæ. Уымæ гæсгæ, хъæу схуыдтой Абана. Ам Цæболты фарсмæ цардысты Бызыккатæ, Гуыдиатæ, Саппиатæ, Хъаратæ (куывд-иу куы уыди, уæддæр-иу куывтой фондз мыггаджы тыххæй). Фæстæдæр Гуыдиатæ æмæ Саппиатæ ’рцардысты [[Окрохъана]]йы, сæ зæххытæ — хуымтæ æмæ уыгæрдæнтæ — ныууагътой Цæболтæн—Леуантæн (Леуан уыди Гуыдиаты сиахс). Зæхх фаг кæй нæ уыди, уый тыххæй та XIX æнусы ’мбисы Цæболтæй бирæтæ ацыдысты алы рæттæм: Хъуды коммæ, [[Мынагом]]мæ, [[Къоб]]мæ, цалдæр хæдзарæй та ралыгъдысты [[Дзæуджыхъæу]]мæ. XIX æнусы кæрон бирæ бинонтæ алы мыггæгтæй алыгъдысты æмæ ’рцардысты Хъызлары (Залкъофы) æмæ сæ хъæу схуыдтой [[Къоб (Цæцæн)|Къоб]] — Къобæй æмæ йæ алыфарс хъæутæй кæй алыгъдысты, уый тыххæй.<ref>Фыдыуæзæг: Тырсыгом, Хъуыдыком, Къобы зылд / Сост. А.Б.Бациев, [[Кокайты Тотрадз|Т.А.Кокайты]] — Дзæуджыхъæу: Проект-Пресс, 2008 — 608 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Цæболтæ|*]] 6l7broqnbecqjo22ao1if9fy09crhax 0 11233 594716 583590 2026-05-10T15:00:45Z Taamu 795 594716 wikitext text/x-wiki {{Æндæр нысаниуæг|Ивддзаггæнæн нæй [[Бидартæ|Бидартимæ]].}} {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Битартæ | Дыгурон ном = | Ныв = Bitarovs from Sadon.jpg | Нывы ном = [[Садон]]ы Битартæ | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = [[Æгъуызатæ]] | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = [[Æлбегтæ]], [[Икъатæ]] / [[Биганатæ]], [[Хоситæ]] | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Джизи]], Хынцæг, [[Садон]], [[Дæллаг Ерман]], [[Ганис]], [[Суарх]] | Commons = }} '''Битартæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Битаровы}}, {{lang-ka|ბითარაშვილი}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Æрвадæлтæ == * [[Æлбегтæ]] — [[Икъатæ]] — Битартæ * Битартæ — [[Биганатæ]] — [[Хоситæ]] == Зындгонд адæм == * [[Битарты Вячеслав]] (1961) — [[Цæгат Ирыстон|Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы]] сæргълæууæг 2016-æм азæй фæстæмæ == Æрвитæнтæ == * [https://www.youtube.com/watch?v=1EUeOMnuEPA 9 Мая 2017 года. Битаровы.] == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} {{Æгъуызатæ}} [[Категори:Битартæ|*]] crzp7r5dge03kausgx95w8x3eq9twjz 0 11688 594740 544483 2026-05-11T10:06:47Z Taamu 795 594740 wikitext text/x-wiki {{ЦР |Статус = Хъæу |Ирон ном = Сæна |Оригиналон ном = {{lang-ka|სტეფანწმინდა}} |Ныв = |Ном = |Паддзахад = Гуырдзыстон |Герб = |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = 300 |Регионы тип = Гуырдзыстоны административон дих{{!}}Регион |Регион = Цхета-Мтианет |Регион таблицæйы = Цхета-Мтианет |Районы тип = Гуырдзыстоны муниципалитеттæ{{!}}Муниципалитет |Район = Хъазыбеджы муниципалитет |Район таблицæйы = Хъазыбеджы муниципалитет |Æмбалады тип = |Æмбалад = |Мидæг дихкæнынад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = |Фыццаг кой = |Раздæры нæмттæ = {{НП-ПН|2007|Хъазбеги}} |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Бæстыхъæд = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = 1326<ref name="აღწერა 2014">{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=2152&lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=26 ივლისი 2016}}</ref> |Сфысты аз = 2014 |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = |Динон сконд = |Сахатон таг = +4 |DST = |Телефонон код = |Посты индекстæ = |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = |Сайт = |Сайты æвзаг = }} '''Сæна'''<ref>Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. 94 ф.</ref><ref>Фыдыуæзæг: Тырсыгом, Хъуды ком, Къобы зылд. // Бæциаты А.Б., Кокайты Т.А. — Дзæуджыхъæу: Проект-Пресс, 2008. 27 ф.</ref> кæнæ '''Сæнайыхъæу''' ({{lang-ka|სტეფანწმინდა}}, [стъепанцъминда]; [[2007-æм аз]]ы онг {{lang-ka|ყაზბეგი}} — [хъазбеги]<ref>Гуырдзиаг фыссæг [[Хъазбеги, Алыксандр|Алыксандр Хъазбеги]]йы номæй.</ref>) у сахарæнгæс посёлок [[Гуырдзыстон]]ы цæгаты. Йæ уылты цæуы [[Арвыкомы фæндаг]], [[2009-æм аз]]ы ноябрæй ногæй дзы ласынц уæргътæ [[Фæскавказ]] æмæ [[Уæрæсе]]йы ’хсæн<ref>[http://www.regnum.ru/news/1225254.html Регнум: Грузия приняла решение открыть КПП «Верхний Ларс»]</ref>. Сæна у [[Хъазыбеджы район|Хъазыбеджы (Сæнайы) районы]] административон центр. == Географион бынат == [[Ныв:Kazbegi Panorama.jpg|thumb|left|400px|Сæнайы уынд]] Æрбынат кодта [[Сæна]]йы хохрæбын, [[Арвыком]]ы фæндаггæрон. [[Терк|Цæугæдон Терчы]] гуырæнмæ ’ввахс. [[Уæрæсе]]имæ цы арæн ис, уымæй 11 км хуссардæр. Посёлок цы ран ис, уый денджызы æмвæзадæй у 1750 метрæй бæрзонддæр. == Æнæуый информаци == Сæнайæ райдайынц сæ балц, [[Сæна|Сæнайы хох]]мæ чи хизы, уыцы хохдзаутæ. Посёлок у туристон артдзæст. Æрвылаз дæр Сæнайы æмæ комы вæййы туристтæ [[Герман]]æй, [[Нидерландтæ]]й æмæ [[Европæ]]йы æндæр бæстæтæй. Сæнамæ бацæуæны цур, трассæйæ 1–2 км æддæдæр ис, газджын [[суар]]æй дзаг чи вæййы, ахæм æнæсæр гом бассейн. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-Гуырдзыстон}} {{Хъазыбеджы муниципалитет}} {{Цæугæдон Терчыл цæрæнрæттæ}} [[Категори:Гуырдзыстоны сахартæ]] [[Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ]] 6t2fqk4p79o8w57vtmf7fq4l606vp9t 0 13768 594715 594702 2026-05-10T12:02:33Z Taamu 795 594715 wikitext text/x-wiki {{Æндæр нысаниуджытæ|Аргъун}} {{ЦР |Статус = Сахар |Ирон ном = Аргъун |Оригиналон ном = {{Lang-ce|Устрада-ГӀала}}<br/>{{lang-ru|Аргун}} |Паддзахад = Уæрæсе |Ныв = |Ном = |Герб = |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = 300 |Регионы тип = Уæрæсейы федеративон арæзт{{!}}Федерацийы субъект |Регион = Цæцæн |Регион таблицæйы = Цæцæн |Районы тип = |Район = |Район таблицæйы = |Æмбалады тип = |Æмбалад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = |Раздæры нæмттæ = Устаргардой |Статус кæдæй = 1967 |Фыццаг кой = |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Бæстыхъæд = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = {{ Цæрджытæ | Аргун (город) | тс }} |Сфысты аз = {{ Цæрджытæ | Аргун (город) | г }} |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = |Динон сконд = |Сахатон таг = +3 |DST = |Телефонон код = +7 87147 |Посты индекстæ = 366281—366287 |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = |Сайт = |Сайты æвзаг = }} '''Аргъун'''<ref>Аргъун æмæ Ессæйы зарджытæ — Орджоникидзе: Цæгат Ирыстоны чингуыты рауагъдад, 1960</ref> ({{Lang-ce|Устрада-ГӀала, Орга-ГӀала}}) у сахар [[Цæцæн]]ы. Аргуны завод «Пищемаш» [[2009-æм аз]]ы райдыдта [[ВАЗ]]-ы хæдтулгæтæ уадзын. Бон рауадзынц 20 [[хæдтулгæ]]йы<ref>[http://40.kavkaz-uzel.ru/articles/136147 В Чечне выпустили первые два автомобиля ВАЗ местной сборки]{{Æнæбаххæсгæ æрвитæн|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ru}}</ref>. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-Цæцæн}} {{Цæцæны сахартæ}} [[Категори:Цæцæны сахартæ]] ezvrya3e28rxjssmgeg9yowv4rk0xd4 0 15696 594718 572498 2026-05-10T16:33:35Z CommonsDelinker 165 робот аиуварс кодта "Burmashig.jpg"; уыцы файл ВикиКъæбицы нал и, архайæг [[c:User:Yann|Yann]] йæ аиуварс кодта мæнæ ахæм аххосæй: Copyright violation, see [[:c:Commons:Licensing|]]. 594718 wikitext text/x-wiki {{Ирыстоны æхсæнад | ном = Тырсыгом | номы варианттæ = | ныв = Truso (4).jpg | нывы ном = | бæстæ = Гуырдзыстон | республикæ = | район = [[Хъазыбеджы муниципалитет|Хъазыбеджы (Сæнайы) муниципалитет]] | районтæ = | стырдæр хъæутæ = | хъæутæ = * [[Абана (Тырсыгом)|Абана]] * [[Æгайтыхъæу]] * [[Бурмæсыг]] * [[Гусалтæ (Тырсыгом)|Гусалтæ]] * Дес ([[Дæллаг Дес]] æмæ [[Уæллаг Дес]]) * [[Джимара (Тырсыгом)|Джимара]] * [[Мына]] * [[Ногхъæу (Тырсыгом)|Ногхъæу]] * [[Окрохъана]] * [[Рес]] * [[Сивыраутæ]] * [[Суарден]] * [[Суатъис]] * [[Тъеп]] * [[Хъаратыхъæу]] * [[Цоцолтæ]] * [[Четойтыхъæу]] * [[Четырс]] | картæ = {{ПозКартæ|Гуырдзыстон|label=Тырсыгом |lat_deg= 42|lat_min= 35|lat_sec=53.49 |lon_deg= 44|lon_min= 23|lon_sec=52.01 |position=bottom|width=300|float=center|caption=}} | картæйы ном = }} '''Тырсыгом''' кæнæ '''Тырсы''' ({{lang-ka|თრუსოს ხეობა}}, {{lang-ru|Трусовское ущелье}}) у ком [[Гуырдзыстон]]ы. Ис [[Хъазыбеджы район]]ы. Тырсыгомы хъæусовет уыдис [[Абана (Тырсыгом)|Абанайы]] хъæуы. Йæ алыварс сты: хурыскæсæнырдыгæй — [[Хиу|Хиуы ком]], хурныгуылæнырдыгæй — [[Урстуалтæ]], цæгатæрдыгæй — [[Куырттаты ком]], [[Дæргъæвсы ком]], хуссарырдыгæй — [[Хъудыком]], хуссар-хурыскæсæнырдыгæй — [[Къоб]]. Тырсыгомы ис [[Таранджелозы кувæндон]]. == Ирон мыггæгтæ == Цардысты дзы: [[Абайтæ]] ([[Осиатæ]], [[Тайсаутæ]]), [[Ардзинтæ]], [[Æгкацатæ]], [[Бæтатæ]], [[Бæциатæ]], [[Бекъойтæ]], [[Берозтæ]], [[Бидыхтæ]], [[Боцуатæ]], [[Булацатæ]], [[Быдартæ]], [[Бызыккатæ]], [[Гайтæ]], [[Гæбулатæ]], [[Гутнатæ]], [[Гуыдиатæ]], [[Дзæхатæ]], [[Дзакъатæ]], [[Дзанæгатæ]], [[Дзантиатæ]], [[Дзлиатæ]], [[Елойтæ]], [[Закатæ]], [[Зачиатæ]], [[Зæгъæгатæ]], [[Кæлутæ]], [[Кæсойтæ]], [[Калмантæ]], [[Калотæ]], [[Касатæ]], [[Кобылтæ]], [[Кокайтæ]], [[Кцойтæ]] ([[Коцатæ]]), [[Къуыдзиатæ]], [[Къуымæллæггатæ]], [[Магкатæ]], [[Мамиатæ]], [[Мырыкатæ]], [[Мысостатæ]] ([[Бырнацтæ]]), [[Плитæ]], [[Сæлбитæ]], [[Самбегатæ]], [[Самтæ]], [[Саппиатæ]], [[Саудзæццатæ]], [[Саулохтæ]], [[Сухитæ]], [[Такъæтæ]], [[Татратæ]], [[Туатæ]], [[Тхостатæ]], [[Уртатæ]], [[Фидаратæ]], [[Хæмыцатæ]], [[Хъазитæ]], [[Хъалæгатæ]], [[Хъаратæ]], [[Хъуыссæтæ]], [[Хъыргъатæ]], [[Цæболтæ]], [[Цæллаггатæ]], [[Четойтæ]].<ref>Фыдыуæзæджы таурæгътæ, кадджытæ, аргъæуттæ, зарджытæ / сост. Кокайты Т.А. — Дзæуджыхъæу: Ир, 2014 — 352 ф.</ref> == Галерей == <center> <gallery widths="140"> Truso 42.jpg|[[Четырс]]ы уынд Truso (4).jpg|[[Терк]] Truso.jpg|[[Мæсыг]] Четырсы (Фаллагхъæуы) עמק טרוסו 4.jpg|Тырсыгомы уынд თრუსოს ტრავენტინები 47.jpg|[[Десы ком]] Truso (7).jpg|[[Окрохъана]] Джимара.jpg|[[Джимара (Тырсыгом)|Джимара]] Tower in Truso valley.jpg|[[Четойтыхъæу]]ы мæсыг Georgia, Khevi, Suatisi Valley - Village Suatisi.jpg|[[Суатъисы ком]] Georgia, Truso Valley - Village Zakagori and environs (photo by Nino Narozauli, 2007).jpg|Четойтыхъæуы уынд עמק טרוסו.jpg|[[Хъасара]] </gallery> </center> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{Ирыстоны æхсæнæдтæ}} {{Тырсыгомы хъæутæ}} [[Категори:Тырсыгом|*]] q6ew8d5af0ckxd0ruvawpwmh8cczoae 0 15928 594739 592650 2026-05-11T10:05:44Z Taamu 795 594739 wikitext text/x-wiki {{Æндæр нысаниуæг|Зруггомы хъæуы тыххæй кæс [[Хидыхъус (Зруггом)]].}} {{ЦР |Статус = Хъæу |Ирон ном = Хидыхъус |Паддзахад = Уæрæсе |Герб = |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = 300 |Регионы тип = Уæрæсейы федеративон арæзт{{!}}Федерацийы субъект |Регион = Цæгат Ирыстон |Регион таблицæйы = Цæгат Ирыстон |Районы тип = Цæгат Ирыстоны административон дих{{!}}Муниципалон район |Район = Алагиры район |Район таблицæйы = Алагиры район |Æмбалады тип = |Æмбалад = |Мидæг дихкæнынад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = |Фыццаг кой = |Раздæры нæмттæ = |Статус кæдæй = |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Бæстыхъæд = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = {{ Цæрджытæ | Хидикус | тс }} |Сфысты аз = {{ Цæрджытæ | Хидикус | г }} |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = |Динон сконд = |Сахатон таг = +3 |DST = |Телефонон код = |Посты индекстæ = 363212 |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = }} '''Хидыхъус''' ({{lang-ru|Хидикус}}) у хъæу [[Цæгат Ирыстон]]ы [[Алагиры район]]ы. Хъæу хуыссы [[Куырттаты ком]]ы, [[Фыййагдон]]ы рахиз был. Ис дзы [[мæсыг|мæсгуытæ]] æмæ æндæр историон фенддæгтæ. Хидыхъус зындгонд у Миро-хæссæг устыты номыл [[аргъуан]]æй ([[1858-æм аз]]) æмæ нырыккон нæлгоймæгты [[Алайнаг моладзандон]]æй. Моладзандоны цæуы ног аргъуаны арæзтад. == Цæрджытæ == * [[1780-æм аз]] — 25 кæрты.<ref>Опись осетинских и ингушских сел с указанием количества дворов и числа лиц, принявших от Осетинской комиссии христианство.</ref> == Мыггæгтæ == Хидыхъусы цардысты [[Алидзатæ]], [[Æхболæттæ]], [[Бугъатæ]], [[Быдзыхъотæ]], [[Гæбуатæ]], [[Годжиатæ]], [[Гусатæ]], [[Дзабратæ]], [[Джидзæлатæ]]<ref name="куырттатæгтæ">Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзтой Гуыриаты Т., Мырзаганты М. æмæ æнд. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2007. — 464 ф.</ref>, [[Дзокатæ]], [[Зылыйатæ]], [[Къарджиатæ]], [[Калмантæ]], [[Ситохатæ]], [[Торчынтæ]], [[Хетæгатæ]]<ref name="куырттатæгтæ 2011">Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзта Хъантемыраты Æ. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2011 — 496 ф. Т. 2.</ref>, [[Цæболтæ]], [[Æлбегатæ]], [[Бокотæ]], [[Блитæ]], [[Джиотæ]], [[Дзытиатæ]], [[Кцойтæ]], [[Суантæ]], [[Тохтиатæ]], [[Хъулатæ]], [[Цыбыртæ]].<ref>Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005, 243 ф.</ref> <gallery> Ныв:Xidyqus.JPG|Хидыхъусы аргъуан æмæ моладзандон Ныв:Alanskij-monastir-dec08.jpg|Хидыхъусы аргъуан цæгатырдыгæй </gallery> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} == Æрвитæнтæ == * [https://www.youtube.com/watch?v=ocqgt3HqWGk Хидыхъус I Фæрдгуытæ] (25.01.2021) {{къæртт-ирон}} {{Куырттаты ком}} {{Алагиры районы цæрæнрæттæ}} [[Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ]] bianj8215o1dgcymaiqh0p9b1kzzact 0 16309 594737 563003 2026-05-11T09:53:01Z Taamu 795 594737 wikitext text/x-wiki {{ЦР |Статус = Хъæу |Ирон ном = Четойтыхъæу |Оригиналон ном = |Ныв = თრუსოს ხეობა.jpg |Ном = |Паддзахад = Гуырдзыстон |Герб = |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_deg = 42|lat_min = 36|lat_sec = 40 |lon_deg = 44|lon_min = 22|lon_sec = 28 |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = 300 |Регионы тип = Гуырдзыстоны административон дих{{!}}Регион |Регион = Цхета-Мтианет |Регион таблицæйы = Цхета-Мтианет |Районы тип = Гуырдзыстоны муниципалитеттæ{{!}}Муниципалитет |Район = Хъазыбеджы муниципалитет |Район таблицæйы = Хъазыбеджы муниципалитет |Æмбалады тип = |Æмбалад = |мидæг дихкæнынад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = |Фыццаг кой = |Раздæры нæмттæ = |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Бæстыхъæд = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = |Сфысты аз = |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = |Динон сконд = |Сахатон таг = +4 |DST = |Телефонон код = |Посты индекстæ = |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = |Сайт = |Сайты æвзаг = }} '''Четойтыхъæу''' ({{lang-ka|ზაქაგორი}}) у [[ирон адæм|ирон]] хъæу [[Гуырдзыстон]]ы цæгаты. Ис [[Тырсыгом]]ы. Четойтыхъæу лæууы цæугæдон [[Суатъисы дон]]ы былыл. == Мыггæгтæ == Цардысты дзы [[Четойтæ]].<ref>Фыдыуæзæджы таурæгътæ: кадджытæ, аргъæуттæ, зарджытæ / сост. Кокайты Т.А. — Дзæуджыхъæу: Ир, 2014 — 352 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} [[Ныв:Georgia, Truso Valley - Village Zakagori.jpg|thumb|left|300px|Четойтыхъæуы мæсгуытæ]] {{къæртт-Гуырдзыстон}} {{Тырсыгомы хъæутæ}} [[Категори:Тырсыгомы хъæутæ]] [[Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ]] plr1g8zgvlac4ouo9885eq9854leiai 0 32911 594742 584879 2026-05-11T10:21:21Z Taamu 795 594742 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Кцойтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = Кцо | Æрвадæлтæ = [[Гугкатæ]], [[Зыкъуыртæ]] | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Гули]], [[Дзуарыхъæу (хохы)|Дзуарыхъæу]], [[Джизи]], [[Хидыхъус]], [[Къоб]] | Commons = }} '''Кцойтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Кцоевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Кцойты мыггаджы рагфыдæлтæ æрбынатои сты Бичеты цъуппы дæлбазыр. Сæ цæрæн бынат хуынди Мидæггаг хъæу. Уым ма ныр дæр фенæн ис сæхи амад систæ къæдзæх лæгæтты. Фæстæдæр (1700 азы) чысыл дæлдæр æривтой æмæ [[Хъæриуы хох]]ы фахсыл хъугæмтты æрцардысты, ныр [[Гули]] кæм ис, уым. Мидæггаг хъæуы ма чи царди, уыдон та алыгьдысты [[Хохы Карца]]мæ æмæ сæ равзæрди мыггæгтæ: [[Ардасентæ]], [[Бдайцатæ]], [[Хуытъинатæ]]. Фæстæдæр уыдонæй иутæ афтыдысты комы æндæр хъæутæм. 1720 азы Гулийы нæ фыдæлтæ сæ ноггуырд лæппуйыл сæвæрдтой ном Кцо. Уый номæй равзæрди мыггаг — Кцойтæ. Кцойæн уыдис æртæ фырты: Хамырзæ, Астархан æмæ Тола.<ref name="куырттатæгтæ 2007">Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзтой Гуыриаты Т., Мырзаганты М. æмæ æнд. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2007. — 464 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Кцойтæ|*]] ipvvow23l14zegvtznxluagngemmnv9 594743 594742 2026-05-11T10:22:07Z Taamu 795 594743 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Кцойтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = Кцо | Æрвадæлтæ = [[Гугкатæ]], [[Зыкъуыртæ]] | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Гули]], [[Дзуарыхъæу (хохы)|Дзуарыхъæу]], [[Джизи]], [[Хидыхъус]], [[Къоб]] | Commons = }} '''Кцойтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Кцоевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Кцойты мыггаджы рагфыдæлтæ æрбынатои сты Бичеты цъуппы дæлбазыр. Сæ цæрæн бынат хуынди Мидæггаг хъæу. Уым ма ныр дæр фенæн ис сæхи амад систæ къæдзæх лæгæтты. Фæстæдæр (1700 азы) чысыл дæлдæр æривтой æмæ [[Хъæриуы хох]]ы фахсыл хъугæмтты æрцардысты, ныр [[Гули]] кæм ис, уым. Мидæггаг хъæуы ма чи царди, уыдон та алыгьдысты [[Хохы Карца]]мæ æмæ сæ равзæрди мыггæгтæ: [[Ардасентæ]], [[Бдайциатæ]], [[Хуытъинатæ]]. Фæстæдæр уыдонæй иутæ афтыдысты комы æндæр хъæутæм. 1720 азы Гулийы нæ фыдæлтæ сæ ноггуырд лæппуйыл сæвæрдтой ном Кцо. Уый номæй равзæрди мыггаг — Кцойтæ. Кцойæн уыдис æртæ фырты: Хамырзæ, Астархан æмæ Тола.<ref name="куырттатæгтæ 2007">Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзтой Гуыриаты Т., Мырзаганты М. æмæ æнд. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2007. — 464 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Кцойтæ|*]] e4jncrp4vjk30ctmwfg7vedm3bqya60 594744 594743 2026-05-11T10:25:52Z Taamu 795 594744 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Кцойтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = Кцо | Æрвадæлтæ = [[Гугкатæ]], [[Зыкъуыртæ]]<ref name="Ирон мыггæгтæ"/> | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Гули]], [[Дзуарыхъæу (хохы)|Дзуарыхъæу]], [[Джизи]], [[Хидыхъус]], [[Къоб]] | Commons = }} '''Кцойтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Кцоевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Кцойты мыггаджы рагфыдæлтæ æрбынатои сты Бичеты цъуппы дæлбазыр. Сæ цæрæн бынат хуынди Мидæггаг хъæу. Уым ма ныр дæр фенæн ис сæхи амад систæ къæдзæх лæгæтты. Фæстæдæр (1700 азы) чысыл дæлдæр æривтой æмæ [[Хъæриуы хох]]ы фахсыл хъугæмтты æрцардысты, ныр [[Гули]] кæм ис, уым. Мидæггаг хъæуы ма чи царди, уыдон та алыгьдысты [[Хохы Карца]]мæ æмæ сæ равзæрди мыггæгтæ: [[Ардасентæ]], [[Бдайциатæ]], [[Хуытъинатæ]]. Фæстæдæр уыдонæй иутæ афтыдысты комы æндæр хъæутæм. 1720 азы Гулийы нæ фыдæлтæ сæ ноггуырд лæппуйыл сæвæрдтой ном Кцо. Уый номæй равзæрди мыггаг — Кцойтæ. Кцойæн уыдис æртæ фырты: Хамырзæ, Астархан æмæ Тола.<ref name="куырттатæгтæ 2007">Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзтой Гуыриаты Т., Мырзаганты М. æмæ æнд. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2007. — 464 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Кцойтæ|*]] q2kijoe3xdbz7qekzp83x0rmn71dzeh 594745 594744 2026-05-11T10:33:54Z Taamu 795 594745 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Кцойтæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = Кцо<ref name="куырттатæгтæ 2007"/> | Æрвадæлтæ = [[Гугкатæ]], [[Зыкъуыртæ]]<ref name="Ирон мыггæгтæ"/> | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Гули]], [[Дзуарыхъæу (хохы)|Дзуарыхъæу]], [[Джизи]], [[Хидыхъус]], [[Къоб]] | Commons = }} '''Кцойтæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Кцоевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Кцойты мыггаджы рагфыдæлтæ æрбынатои сты Бичеты цъуппы дæлбазыр. Сæ цæрæн бынат хуынди Мидæггаг хъæу. Уым ма ныр дæр фенæн ис сæхи амад систæ къæдзæх лæгæтты. Фæстæдæр (1700 азы) чысыл дæлдæр æривтой æмæ [[Хъæриуы хох]]ы фахсыл хъугæмтты æрцардысты, ныр [[Гули]] кæм ис, уым. Мидæггаг хъæуы ма чи царди, уыдон та алыгьдысты [[Хохы Карца]]мæ æмæ сæ равзæрди мыггæгтæ: [[Ардасентæ]], [[Бдайциатæ]], [[Хуытъинатæ]]. Фæстæдæр уыдонæй иутæ афтыдысты комы æндæр хъæутæм. 1720 азы Гулийы нæ фыдæлтæ сæ ноггуырд лæппуйыл сæвæрдтой ном Кцо. Уый номæй равзæрди мыггаг — Кцойтæ. Кцойæн уыдис æртæ фырты: Хамырзæ, Астархан æмæ Тола.<ref name="куырттатæгтæ 2007">Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзтой Гуыриаты Т., Мырзаганты М. æмæ æнд. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2007. — 464 ф.</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Кцойтæ|*]] g05lyodgabeteq3k7p4d6o9rr0q9t4z 0 33442 594717 593616 2026-05-10T15:06:04Z Taamu 795 594717 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Мæрзойтæ | Дыгурон ном = | Ныв = Marzoev Kosta.jpg | Нывы ном = Мæрзойты Къоста | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = [[Цъæхилтæ]] | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = [[Зæнджиатæ]], [[Габолатæ]] | Равзæрд (мыггаг) = [[Зæнджиатæ]]<ref name="iron myggægtæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Стыр Мызур]], [[Хæрисджын]], [[Гæлиат]], [[Хъалнæгътæ]], [[Цъæйы ком]] | Commons = }} '''Мæрзойтæ'''<ref name="iron myggægtæ"/> ({{lang-ru|Марзоевы}}, {{lang-tr|Gençaslan, Yozgat}}<ref name="Ныхас Фыдыбæстæимæ">Ныхас Фыдыбæстæимæ / сост. Р.С. Кантемирова; наукон ред. Джусойты Нафи — Дзæуджыхъæу: Ир, 2016 — 263 ф.</ref>) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Мæрзойты мыггаг равзæрд Уæлладжыры комы [[Уæллаг Мызур|Мызуры]]. Мызур, дам, йæ цæрæнбынат раивта, фæстагмæ йæхи номыл цы хъæу фæзынд, уырдæм — Мызурмæ. Мызур йæ иунæг чызджы моймæ радта Гуырдзымæ. Райгуырд сын цыппар фырты: Дæс, Габола, Знаур æмæ Таути. Габола æмæ Таути Мызуры кæимæдæр фæтуджджын сты æмæ фæлыгъдысты [[Зджыд|Зджыдмæ]]. Дæс æмæ Знаур баззадысты цæргæ Мызуры, сæ мыггаг аивтой Зæнджиатæй. Ацы æфсымæртæн уыд æрхæссæггаг чызг, йæ ном Мæрзой, Мæрзойы цæуæт сæхи фыссын райдыдтой Мæрзойтæй, афтæмæй та Зæнджиатæй уыдысты. Абон дæр Мæрзойтæ, [[Зæнджиатæ]] æмæ [[Габолатæ]] æрвадиуæг кæнынц, кæрæдзийæ чызг нæ курынц. Мæрзой уыд Зæнджиаты Знауры ус. Ацы усы Мæрзой цæмæ гæсгæ схуыдтой, уый тыххæй ис таурæгъ. Мызуры хъæуы, дам, куырой мæрзæгæй куыста иу сидзæргæс сылгоймаг æмæ йæ сидзæрты уымæй дардта. Ацы сылгоймагæн йæ мыггаг дæр æмæ йæ ном дæр ничи зыдта, дзырдтой йæм Мæрзæг, афтæмæй Мызуры хъæуы фæзынд мыггаг Мæрзойтæ. Æрæджийау, дам, Мæрзойы чызг смой кодта Зæнджиаты Знаурæй. Ис ма таурæгъ, Мæрзойтæ [[Тъæпæн Дыгур]]ы æмæ [[Уæллагком]]ы куыд фæзындысты, уый тыххæй дæр. [[Садоны ком]]ы чидæр амардта Мæрзойтæй лæг. Мæрзойтæн сæ къухы не ’фтыд сæ туг райсын. Уæд Мæрзойтæй дыууæ æфсымæрæй Гуырдзыйы бацыдысты æххуырсты. Цалдæр азы фæстæ сæ сæрхъуын æмæ рихитæ даргъ æруадзгæйæ фæстæмæ æрбаздæхтысты [[Уæлладжыр]]мæ. Райдыдтой кæрдтæ, кæрдæнтæ æмæ æндæр ахæмтæ уæй кæнын, æмæ уый æфсонæй бацыдысты сæ туджджынты хæдзармæ æмæ сæ туг райстой. Сæхæдæг æрцардысты [[Гæлиат]]ы. Фæстæдæр æфсымæртæй сæ иу æрбынат кодта Тъæпæн Дыгуры, [[Хъалнæгътæ|Хъалнæгъты]] хъæуы, иннæ баззад Гæлиаты. Рацыд сын зæнæг æмæ зæнæджы зæнæг. Бирæтæ сæ фæлыгъдысты быдырмæ: [[Сырх Дыгур]]мæ, [[Æхсæрысæр]]мæ, [[Дзæуджыхъæу]]мæ, [[Беслæн]]мæ. Ацы мыггагыл ма ис таурæгъ. Уымæ гæсгæ мыггаг фæзынд Уæлладжыры комы Ос-Бæгъатыры къабазæй. Ос-Бæгъатырæн уыд дыууæ фырты: Уæлладжыр æмæ Едис. Уæлладжырæн уыд æртæ фырты. Иу дзы хуынд Мызур. Уый æрцард, ныр Стыр Мызур кæм ис, уым. Мызур йæ иунæг чызг Тайсауы чындзы радта Гуырдзыйæ æрбафтгæ лæгæн… Мæрзойтæй Гæлиатмæ чи алыгъд, уыцы æфсымæр хуынд Бирæгъ, уымæ гæсгæ Мæрзойтæй бирæтæ сæхи схуыдтой [[Бирæгътæ]]й. == Зындгонд адæм == * Мæрзойты Валерийы фырт Руслан — Дзæуджыхъæуы администрацийы культурæйы управленийы разамонæг. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} == Литературæ == * {{Чиныг|автор=[[Гаглойты Зинæ]]|заглавие=Ирон мыггæгтæ|место=Дзæуджыхъæу|издательство=Ир|год=2005|страницы=121–122}} * {{Чиныг|автор=[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]]|заглавие=Ирон мыггæгтæ|место=Цхинвал|издательство=«Республика»|год=2017|страницы=95–96}} * {{Чиныг|автор=Гецати Афæхъо|заглавие=Дигори коми муггæгти равзурд|место=Дзæуæгигъæу|издательство=Алания|год=1999|страницы=306–308}} {{къæртт-ирон}} {{Цъæхилтæ}} [[Категори:Мæрзойтæ|*]] ermvvumm7ncwqpmw2grujleol260jvy 0 44990 594738 568684 2026-05-11T09:54:17Z Taamu 795 594738 wikitext text/x-wiki {{Æндæр нысаниуæг|Хъазыбеджы районы хъæуы тыххæй кæс [[Къоб]].}} {{ЦР |Статус = Хъæу |Ирон ном = Къоб |Оригиналон ном = {{lang-ru|Коби}}<br>{{lang-ce|Коби}} |Паддзахад = Уæрæсе |Ныв = |Ном = |Герб = |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = 300 |Регионы тип = Уæрæсейы федеративон арæзт{{!}}Федерацийы субъект |Регион = Цæцæн |Регион таблицæйы = Цæцæн |Районы тип = Муниципалон район (Уæрæсе){{!}}Муниципалон район |Район = Шелковскаяйы район |Район таблицæйы = Шелковскаяйы район |Æмбалады тип = |Æмбалад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = 1913 |Раздæры нæмттæ = |Статус кæдæй = |Фыццаг кой = |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Бæстыхъæд = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = {{ Цæрджытæ | Коби (Чечня) | тс }} |Сфысты аз = {{ Цæрджытæ | Коби (Чечня) | г }} |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = [[цæцæйнаг адæм|цæцæн]], [[солиаг адæм|солы]] |Динон сконд = |Сахатон таг = +3 |DST = |Телефонон код = +7 87136 |Посты индекстæ = 366113 |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = |Сайт = |Сайты æвзаг = }} '''Къоб''' ({{lang-ru|Коби}}, {{lang-ce|Коби}}) у хъæу [[Цæцæн]]ы [[Шелковскаяйы район]]ы. == Истори == [[XIX æнус]]ы кæрон [[Гуырдзыстон]]ы [[Хъазыбеджы район]]ы бинонтæ алы мыггæгтæй алыгъдысты æмæ ’рцардысты [[Хъызлары быдыртæ|Хъызлары]] ([[Залкъоф]]ы) æмæ сæ хъæу схуыдтой Къоб — [[Къоб]]æй æмæ йæ алыфарс хъæутæй кæй алыгъдысты, уый тыххæй.<ref>Фыдыуæзæг: Тырсыгом, Хъуды ком, Къобы зылд. // Бæциаты А.Б., Кокайты Т.А. — Дзæуджыхъæу: Проект-Пресс, 2008</ref> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-Цæцæн}} {{Шелковскаяйы районы цæрæнрæттæ}} [[Категори:Шелковскаяйы районы цæрæнрæттæ]] [[Категори:Ирыстоны истори]] 8yji8xzgr9uzoue33kggfdgev2a1rwu 0 45099 594741 585865 2026-05-11T10:07:19Z Taamu 795 594741 wikitext text/x-wiki {{ЦР |Статус = Хъæу |Ирон ном = Ацхот |Оригиналон ном = {{lang-ka|აჩხოტი}} |Ныв = Village Achkhoti.jpg |Ном = |Паддзахад = Гуырдзыстон |Герб = |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = 300 |Регионы тип = Гуырдзыстоны административон дих{{!}}Регион |Регион = Цхета-Мтианет |Регион таблицæйы = Цхета-Мтианет |Районы тип = Гуырдзыстоны муниципалитеттæ{{!}}Муниципалитет |Район = Хъазыбеджы муниципалитет |Район таблицæйы = Хъазыбеджы муниципалитет |Æмбалады тип = |Æмбалад = |мидæг дихкæнынад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = |Фыццаг кой = |Раздæры нæмттæ = |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Бæстыхъæд = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = 167<ref name="აღწერა 2014">{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=2152&lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=27 ივლისი 2016}}</ref> |Сфысты аз = 2014 |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = |Динон сконд = |Сахатон таг = +4 |DST = |Телефонон код = |Посты индекстæ = |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = |Сайт = |Сайты æвзаг = }} '''Ацхот'''<ref>Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623</ref><ref>{{Чиныг |автор = [[Гутнаты Феликс|Гутнов Ф. Х.]] |заглавие = Осетинские фамилии |издание = 2-е издание, дополненное |место = Владикавказ |издательство = Респект |год = 2014 |страниц = 596 |страницы = 81 |серия = |isbn = 978-5-905066-15-3 |ref = Гутнов }}</ref> ({{lang-ka|აჩხოტი}}) у хъæу [[Гуырдзыстон]]ы [[Хъазыбеджы муниципалитет]]ы. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-Гуырдзыстон}} {{Хъазыбеджы муниципалитет}} {{Цæугæдон Терчыл цæрæнрæттæ}} [[Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ]] h1zv11searn9rwn6evn9kul6ikl6jic 0 45152 594719 466782 2026-05-10T17:22:23Z Xqbot 1225 исправление двойного перенаправления на [[Ойсхарæ]] 594719 wikitext text/x-wiki #ÆРВИТÆН [[Ойсхарæ]] j7120dl1fjipuqvax20mjnx4ambeqbk 0 50264 594727 583112 2026-05-11T08:22:32Z Taamu 795 594727 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Кучитæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Тиб]], [[Калак (Цæгат Ирыстон)|Калак]], [[Лисыри]], [[Тимцъына]], [[Дзывгъис]] | Commons = }} '''Кучитæ'''<ref>[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Кучиевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Кучитæ|*]] 8k6362cz9qa8zbrll78hib4xs7mt3lp 594728 594727 2026-05-11T08:23:13Z Taamu 795 594728 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Кучитæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Тиб]], [[Лисыри]], [[Тимцъына]], [[Дзывгъис]] | Commons = }} '''Кучитæ'''<ref>[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Кучиевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Кучитæ|*]] 4i0p85csnad9tu79vaq1q0havk15rkr 0 50640 594729 584584 2026-05-11T09:31:45Z Taamu 795 594729 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Мысостатæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Къоб]] | Commons = }} '''Мысостатæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Мисостовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Мысостатæ|*]] 6c45pxuywypry5mozovcvmc3yl5f54m 594730 594729 2026-05-11T09:32:16Z Taamu 795 594730 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Мысостатæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Челиат]], [[Къоб]] | Commons = }} '''Мысостатæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Мисостовы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Мысостатæ|*]] 7t7mf5xom01yzxcrnarczl6kb6r50h2 0 50658 594726 585962 2026-05-11T08:04:34Z Taamu 795 594726 wikitext text/x-wiki {{Ирон мыггаг | Ирон ном = Бæциатæ | Дыгурон ном = | Ныв = | Нывы ном = | Æндæр варианттæ = | Рагон ирон мыггаг = | Къорд = | Бындурæвæрæг = | Æрвадæлтæ = | Равзæрд (мыггаг) = [[Боцитæ]]<ref name="Ирон мыггæгтæ"/> | Къабæзтæ = | Мыггаджы хъæу = | Кæм цардысты = [[Суатъис]] | Commons = }} '''Бæциатæ'''<ref name="Ирон мыггæгтæ">[[Гаглойты Зинæ|Гаглойты З. Д.]] Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017. — 372 с.</ref> ({{lang-ru|Бациевы}}) сты [[ирон мыггæгтæ|ирон мыггаг]]. == Равзæрд == Бæциаты мыггаг равзæрд [[Боцитæ]]й. Боцитæй иу лæгæн йæ ном уыд Бæци. Ацы лæг уарзта [[Кучитæ]]й иу чызджы, фæлæ чызджы йæ хицæуттæ радтой чындзы [[Гуытъиатæ]]м. Гуытъиатæм ын райгуырд лæппу. Сылгоймагæн йæ лæг тагъд амард æмæ йæ уæд Боциты Бæци ракуырдта. Уый цард [[Тиб]]ы. Кучионы куы ракуырдта, уæд [[Тырсыгом]]мæ алыгъд, æмæ уым йæ цоты мыггаг сси Бæциатæй.<ref name="Ирон мыггæгтæ"/> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-ирон}} [[Категори:Бæциатæ|*]] amz59gk5kw1tgj5r2mf77x1jd8dk25z 10 83453 594720 2026-05-10T18:13:23Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Gurudongmar Lake Sikkim, India (edit).jpg» 594720 wikitext text/x-wiki Gurudongmar Lake Sikkim, India (edit).jpg p4zvme9zxo6ivzlr2xijwuc3bgbarow 10 83454 594721 2026-05-10T18:13:43Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Озеро Гурудонгмар, Сикким, Индия» 594721 wikitext text/x-wiki Озеро Гурудонгмар, Сикким, Индия jaouove74gnbsm66ky9e91ge2or46dy 0 83455 594722 2026-05-11T07:59:00Z Taamu 795 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «{{Химион элемент | имя = Церий / Cerium (Ce) | символ = Ce | номер = 58 | внизу = [[Торий|Th]] | изображение = Cerium2.jpg | подпись = | внешний вид = | атомная масса = 140,116(1)<ref name="iupac atomic weights">{{статья|автор=Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvr...» 594722 wikitext text/x-wiki {{Химион элемент | имя = Церий / Cerium (Ce) | символ = Ce | номер = 58 | внизу = [[Торий|Th]] | изображение = Cerium2.jpg | подпись = | внешний вид = | атомная масса = 140,116(1)<ref name="iupac atomic weights">{{статья|автор=Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu.|заглавие=Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report)|ссылка=http://iupac.org/publications/pac/85/5/1047/|язык=en|издание=[[Pure and Applied Chemistry]]|год=2013|том=85|номер=5|страницы=1047—1078|doi=10.1351/PAC-REP-13-03-02|archivedate=2014-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140205213140/http://www.iupac.org/publications/pac/85/5/1047/}}</ref> | радиус атома = 181 | энергия ионизации 1 = 540,1 (5,60) | группа = 3 (устар. IIIB) | период = 6 | блок = <br>[[f-элементтæ|f-элемент]] | конфигурация = &#91;[[Ксенон|Xe]]&#93;4f¹5d¹6s²<ref>[https://www.nist.gov/pml/atomic-reference-data-electronic-structure-calculations/atomic-reference-data-electronic-7-74 Atomic Reference Data for Electronic Structure Calculations, Cerium] {{Wayback|url=https://www.nist.gov/pml/atomic-reference-data-electronic-structure-calculations/atomic-reference-data-electronic-7-74 |date=20201020172206 }}. NIST.gov.</ref> | ковалентный радиус = 165 | радиус иона = (+4e) 92 103.(+3e) 4 | электроотрицательность = 1,12 | электродный потенциал = Ce←Ce³⁺ −2,34 В | степени окисления = +2, +3, +4 | плотность = 6,757 | теплоёмкость = 26,94 | теплопроводность = 11,3 | температура плавления = 1072 K (798,85 °С) | теплота плавления = 5,2 | температура кипения = 3699 K (3425,85 °С) | теплота испарения = 398 | молярный объём = 21,0 | структура решётки = кубикон<br>гранецентрированная | параметры решётки = 5,160 | отношение c/a = | температура Дебая = }} '''Це́рий''' ({{lang-la|Cerium}} — '''Ce''') у [[хими]]он элемент, [[лантаноид]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-хими}} {{Элементты периодон системæ}} [[Категори:Химион элементтæ]] [[Категори:Лантаноидтæ]] fnxr1v553k7ta1eabewax9ouj1su1xo 594723 594722 2026-05-11T08:00:11Z Taamu 795 594723 wikitext text/x-wiki {{Химион элемент | имя = Церий / Cerium (Ce) | символ = Ce | номер = 58 | внизу = [[Торий|Th]] | изображение = Cerium2.jpg | подпись = | внешний вид = | атомная масса = 140,116(1)<ref name="iupac atomic weights">{{статья|автор=Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu.|заглавие=Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report)|ссылка=http://iupac.org/publications/pac/85/5/1047/|язык=en|издание=[[Pure and Applied Chemistry]]|год=2013|том=85|номер=5|страницы=1047—1078|doi=10.1351/PAC-REP-13-03-02|archivedate=2014-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140205213140/http://www.iupac.org/publications/pac/85/5/1047/}}</ref> | радиус атома = 181 | энергия ионизации 1 = 540,1 (5,60) | группа = 3 (устар. IIIB) | период = 6 | блок = <br>[[f-элементтæ|f-элемент]] | конфигурация = &#91;[[Ксенон|Xe]]&#93;4f¹5d¹6s²<ref>[https://www.nist.gov/pml/atomic-reference-data-electronic-structure-calculations/atomic-reference-data-electronic-7-74 Atomic Reference Data for Electronic Structure Calculations, Cerium] {{Wayback|url=https://www.nist.gov/pml/atomic-reference-data-electronic-structure-calculations/atomic-reference-data-electronic-7-74 |date=20201020172206 }}. NIST.gov.</ref> | ковалентный радиус = 165 | радиус иона = (+4e) 92 103.(+3e) 4 | электроотрицательность = 1,12 | электродный потенциал = Ce←Ce³⁺ −2,34 В | степени окисления = +2, +3, +4 | плотность = 6,757 | теплоёмкость = 26,94 | теплопроводность = 11,3 | температура плавления = 1072 K (798,85 °С) | теплота плавления = 5,2 | температура кипения = 3699 K (3425,85 °С) | теплота испарения = 398 | молярный объём = 21,0 | структура решётки = кубикон<br>тигъ-центрон | параметры решётки = 5,160 | отношение c/a = | температура Дебая = }} '''Це́рий''' ({{lang-la|Cerium}} — '''Ce''') у [[хими]]он элемент, [[лантаноид]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-хими}} {{Элементты периодон системæ}} [[Категори:Химион элементтæ]] [[Категори:Лантаноидтæ]] 7nomy0med55e8ijptqz52oc7jlo9bd0 0 83456 594724 2026-05-11T08:00:31Z Taamu 795 Фарс æрвыст æрцыд [[Церий|Цериймæ]] 594724 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Церий]] 9yev615nb0fyjjdd1j89y6olswpad0a 0 83457 594725 2026-05-11T08:01:39Z Taamu 795 Фарс æрвыст æрцыд [[Гафний|Гафниймæ]] 594725 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Гафний]] k9uf3eutvv2i5kwwj6b314jx5jkdpcx